{ "version": "2.5", "sources": { "cic1917": "Codex Iuris Canonici 1917, Latin Vatican edition scan/OCR", "cic1983": "Codex Iuris Canonici 1983, Vatican index pages supplied for Latin, English, Italian, French and Spanish" }, "codes": { "cic1917": { "title": "Codex Iuris Canonici 1917", "latin_canons": [ { "canon": 1, "latin": ". Licet in Codice iuris canonici Ecclesiae quoque Orientalis disciplina saepe referatur, ipse tamen unam respicit Latinam I2eclesiam, neque Orientalem obligat, nisi de iis agatur, quae ex ipsa rei natura etiam Orien- talem afficiunt." }, { "canon": 2, "latin": ". Oodex, plerumque, nihil decernit de ritibus et cae- remoniis quas liturgici libri, ab Ecclesia Latina pro- bati, servandas praecipiunt in celebratione sacrosancti Missae sacrificii, in administratione Sacramentorum et Sacramentalium aliisque sacris peragendis. Quare omnes liturgicae leges vim suam retinent, nisi earum aliqua in Codice expresse corrigatur." }, { "canon": 3, "latin": ". jodicis canones initas ab Apostolica Sede cum va- riis Nationibus conventiones nullatenus abrogant aut iis aliquid obrogant; eae idcirco perinde ac in praesens vigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis minime obstantibus." }, { "canon": 4, "latin": ". Iura aliis quaesita, itemque privilegia atque in- dulta quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora Cod. Iur." }, { "canon": 5, "latin": ", consuetudo contra legem vel praeter legem per contrariam consuetudinem aut legem revocatur; sed, nisi expressam de iisdem men- tionem fecerit, lex non revocat consuetudines centena- rias aut immemorabiles, nec lex generalis consuetudi- nes particulares. TITULUS III. De temporis supputatione." }, { "canon": 6, "latin": ". retinet, licet opportunas immutationes afferat. Itaque : 1.? Leges quaelibet, sive universales sive particu- lares, praescriptis huius Codicis oppositae, abrogantur, nisi de particularibus legibus aliud expresse caveatur; 2.^ Canones qui ius vetus ex integro referunt, ex veteris iuris auctoritate, atque ideo ex receptis apud probatos auctores interpretationibus, sunt aestimandi; 3. Canones qui ex parte tantum cum veteri iure congruunt, qua eongruunt, ex iure antiquo aestimandi sunt; qua diserepant, sunt ex sua ipsorum sententia diiudicandi; 4. In dubio num aliquod canonum praescriptum cum veteri iure discrepet, a veteri iure non est rece- dendum; 5.\" Quod ad poenas attinet, quarum in GCodice nulla fit mentio, spirituales sint vel temporales, medi- cinales vel, ut vocant, vindicativae, latae vel ferendae sententiae, eae tanquam abrogatae habeantur; 6.* Si qua ex ceteris disciplinaribus legibus, quae usque adhue viguerunt, nec explicite nec implicite in Liber Primus - Normae Generales 3 Codice contineatur, ea vim omnem amisisse dicenda est, nisi in probatis liturgicis libris reperiatur, aut lex sit iuris divini sive positivi sive naturalis. OsN. T. Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt non solum Romanus P ontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appa- reat, Congregationes, Tribunalia, Officia, per quae idem Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae expedire solet. TIDTUDOR-I . De legibus ecelesiastieis." }, { "canon": 8, "latin": ". $ 1. Leges instituuntur, cum promulgantur. $ 2. Lex non praesumitur personalis, sed territo- rialis, nisi aliud constet." }, { "canon": 9, "latin": ". Leges ab Apostolica Sede latae promulgantur per editionem in Actorum Apostolicae Sedis commentario officiali, nisi in casibus particularibus alius promul- gandi modus fuerit praescriptus; et vim suam exserunt tantum expletis tribus mensibus a die qui Actorum numero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent aut in ipsa lege brevior vel longior vacatio specialiter et expresse fuerit statuta." }, { "canon": 10, "latin": ". Leges respiciunt futura, non praeterita, nisi nomi- natim in eis de praeteritis caveatur." }, { "canon": 11, "latin": ". Irritantes aut inhabilitantes eae tantum leges ha- bendae sunt, quibus aut actum esse nullum aut inha- bilem esse personam expresse vel aequivalenter sta- tuitur. | mS" }, { "canon": 12, "latin": ". Legibus mere ecclesiasticis non tenentur qui ba- ptismum non receperunt, nec baptizati qui sufficienti rationis usu non gaudent, nec qui, licet rationis usum assecuti, septimum aetatis annum nondum expleverunt, nisi aliud iure expresse caveatur." }, { "canon": 13, "latin": ". $ 1. Legibus generalibus tenentur ubique terrarum omnes pro quibus latae sunt. $ 2. Legibus conditis pro peculiari territorio ii sub- iiciuntur pro quibus latae sunt quique ibidem domici- lium vel quasi-domicilium habent et simul actu ceom- morantur, firmo praescripto" }, { "canon": 14, "latin": ". OAN. 14. $ 1l. Peregrini: 1. Non adstringuntur legibus particularibus sui territorii quandiu ab eo absunt, nisi aut earum trans- gressio in proprio territorio noceat, aut leges sint per- sonales; 2. ^ Neque legibus territorii in quo versantur, iis exceptis quae ordini publico consulunt, vel actuum sol- lemnia determinant; 3. At legibus generalibus tenentur, etiamsi hae suo in territorio non vigeant, minime vero si in loco in quo versantur non obligent. $ 2. Vagi obligantur legibus tam generalibus quam particularibus quae vigent in loco in quo versantur." }, { "canon": 15, "latin": ". Leges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio iuris non urgent; in dubio autem facti potest Ordina- rius in eis dispensare, dummodo agatur de legibus in quibus Romanus Pontifex dispensare solet. Liber Primus - Normae Generales 5" }, { "canon": 16, "latin": ". $8 1. Nulla ignorantia legum irritantium aut inha- bilitantium ab eisdem excusat. nisi aliud expresse di- catur. $ 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam aut circa factum proprium aut circa factum alienum notorium generatim non praesumitur; circa factum alienum non notorium praesumitur, donec contrarium probetur. Cav. 17. 8 1. Leges authentice interpretatur legislator eiusve successor et is cui potestas interpretandi fuerit ab eis- dem commissa. $ 2. Interpretatio authentica, per modum legis ex- hibita, eandem vim habet ac lex ipsa; et si verba legis in se certa declaret tantum, promulgatione non eget et valet retrorsum; si legem coarctet vel extendat aut du- biam explicet, non retrotrahitur et debet promulgari. $ 3. Data autem per modum sententiae iudicialis aut rescripti in re peculiari, vim legis non habet et ligat tantum personas atque afficit res pro quibus data est. Cav. 18. Leges ecclesiasticae intelligendae sunt secundum propriam verborum significationem in textu et contextu consideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad locos Codicis parallelos, si qui sint, ad legis finem ac circumstantias et ad mentem legislatoris est recur- rendum." }, { "canon": 17, "latin": "958 Codex luris Canonici" }, { "canon": 18, "latin": "974 Codes Iuris Canonici $ 2. Ordinatus tamen. qui superiores ordines reci- pere recuset, nec potest ab lIpiscopo ad eos recipien- dos eogi, nec prohiberi a receptorum ordinum exerci- tio, nisi impedimento canonico detineatur aliave gra- vis, iudicio Episcopi, obsit causa. $ 3. Episcopus sacros ordines nemini conferat quin ex positivis argumentis moraliter certus sit de eius ca- nonica idoneitate; secus non solum gravissime peccat, sed etiam periculo sese committit alienis communi- eandi peccatis." }, { "canon": 19, "latin": ". Leges quae poenam statuunt, aut liberum iurium exercitium coarctant, aut exceptionem a lege conti- nent, strictae subsunt interpretationi." }, { "canon": 20, "latin": ". Si certa de re desit expressum praescriptum legis sive generalis sive particularis, norma sumenda est, nisi 6 Codec Iuris Canonici agatur de poenis applicandis, a legibus latis in simili- bus; a generalibus iuris principiis cum aequitate cano- nica servatis; a stylo et praxi Curiae Romanae; a com- muni constantique sententia doctorum." }, { "canon": 21, "latin": ". Leges latae ad praecavendum periculum generale, urgent, etiamsi in casu peculiari periculum non adsit." }, { "canon": 22, "latin": ". Lex posterior, a competenti auctoritate lata, obro- gat priori, si id expresse edicat, aut sit illi directe con- traria, aut totam de integro ordinet legis prioris mate- riam; sed firmo praescripto" }, { "canon": 23, "latin": "/15. Catholici qui matrimonium mixtum, etsi validum, sine Ecclesiae dispensatione inire ausi fuerint, ipso facto ab actibus legitimis ecclesiasticis et Sacramenta- libus exclusi manent, donec ab Ordinario dispensatio- nem obtinuerint. TITULUS XVII. De delictis contra obligationes proprias status clericalis vel religiosi." }, { "canon": 24, "latin": ". Praecepta, singulis data, eos quibus dantur, ubique urgent, sed iudicialiter urgeri nequeunt et cessant reso- luto iure praecipientis, nisi per legitimum documentum aut coram duobus testibus imposita fuerint. TITULUS II. De consuetudine." }, { "canon": 25, "latin": ". Consuetudo in Ecclesia vim legis a consensu compe- tentis Superioris ecclesiastici unice obtinet. C^N. 26. Communitas quae legis ecclesiasticae saltem reci- piendae capax est, potest consuetudinem inducere quae vim legis obtineat. Liber Primus - Normae Generales 7 OaN. 2T. $ 1. Iuri divino sive naturali sive positivo nulla consuetudo potest aliquatenus derogare; sed neque iuri ecclesiastico praeiudicium affert, nisi fuerit rationabi- lis et legitime per annos quadraginta continuos et com- pletos praescripta; contra legem vero ecclesiasticam quae clausulam contineat futuras consuetudines pro- hibentem, sola praescribere potest rationabilis consue- tudo centenaria aut immemorabilis. $ 2. Consuetudo quae in iure expresse reprobatur, non est rationabilis." }, { "canon": 28, "latin": ". Consuetudo praeter legem, quae scienter a commu- nitate cum animo se obligandi servata sit, legem indu- cit, si pariter fuerit rationabilis et legitime per annos quadraginta continuos et completos praescripta. C^N. 29. Consuetudo est optima legum interpres." }, { "canon": 29, "latin": ". & 1. Dimisso cardinalatu vel episcopatu vel expleto munere extra religionem sibi a Sede Apostolica com- misso, religiosus ad religionem redire tenetur. $ 2. Potest tamen Cardinalis et Episcopus religio- sus quamlibet suae religionis domum eligere in quà degat; sed caret voce activa et passiva." }, { "canon": 30, "latin": ". Firmo praescripto" }, { "canon": 32, "latin": ". $ 1. Dies constat 24 horis continuo supputandis a media nocte, hebdomada * diebus. 8 Codeo Iuris Canonici $8 2. In iure nomine mensis venit spatium 30, anni vero spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur sumendi prout sunt in calendario." }, { "canon": 33, "latin": ". $ l. In supputandis horis diei standum est com- inuni loci usui; sed in privata Missae celebratione, in privata horarum canonicarum recitatione, in sacra communione recipienda et in ieiunii vel abstinentiae lege servanda, licet alia sit usualis loci supputatio, potest quis sequi loci tempus aut locale sive verum sive medium, aut legale sive regionale sive aliud extra- ordinarium. $ 2. Quod attinet ad tempus urgendi contractuum obligationes, servetur, nisi aliter expressa pactione conventum fuerit, praescriptum iuris civilis in terri- torio vigentis. O4N. 34. $ 1. Si mensis et annus designentur proprio no- mine vel aequivalenter, ex. gr., mense februario, anno proc mne futuro, sumantur prout sunt in calendario. $ 2. 8i terminus «a quo nec explicite nec implicite assignetur, ex. gr., suspensio « Missae celebratione per mensem aut duos annos, tres in anno vacationum menses, etc., tempus supputetur de momento ad mo: mentum; et si tempus sit continuum, ut in allato primo exemplo, menses et anni sumantur prout sunt in ca- lendario; si intermissum, hebdomada intelligatur die- rum, mensis 30, annus 365. $ 3. Si tempus constet uno vel pluribus mensibus aut annis, una vel pluribus hebdomadibus aut tandem pluribus diebus, et terminus «a quo explicite vel impli- cite assignetur : 1.* Menses et anni sumantur prout sunt in calen- dario; 2.\" Si terminus « quo coincidat cum initio diei, ex. gr., duo vacationum menses a die 15 augusti, primus Liber Primus - Normae Generales 9 dies ad explendam numerationem computetur et tem- pus finiatur incipiente ultimo die eiusdem numeri; 9. Si terminus «à quo non coincidat cum initio diei, ex. gr., decimus quartus aetatis amnus, annus no- vitiatus, octiduwm a vacatione sedis episcopalis, decen- dium ad. appellandum, ete., primus dies ne computetur et tempus finiatur expleto ultimo die eiusdem numeri; 4.? Quod si mensis die eiusdem numeri careat, ex. gr., unus mensis a die 30 iamuarii, tunc pro diverso casu tempus finiatur incipiente vel expleto ultimo die mensis; 5. Ri agatur de actibus eiusdem generis statis temporibus renovandis, ex. gr., triennium ad. profes- sionem perpetuam post temporariam, trienniwm aliudve temporis spatium ad electionem renovandam, etc., tem- pus finitur eodem recurrente die quo incepit, sed novus actus per integrum eundem diem poni potest." }, { "canon": 34, "latin": "530 Codec Iuris Canonici 3.* Si denique certa vel saltem probabilia et suf- fieientia ad. aecusationem instituendam argumenta praesto sint, citetur reus ad comparendum et proceda- tur ad ulteriora ad normam canonum qui sequuntur. CAPUT III. De correptione delinquentis." }, { "canon": 35, "latin": ". Tempus «tile illud intelligitur quod pro exercitio aut prosecutione sui iuris ita alicui competit ut igno- ranti aut agere non valenti non currat; continwwm, . quod nullam patitur interruptionem. TITULUS IV. De rescriptis." }, { "canon": 36, "latin": ". $ 1. hescripta tum Sedis Apostolicae tum aliorum Ordinariorum impetrari libere possunt ab omnibus qui expresse non prohibentur. $ 2. Gratiae et dispensationes omne genus a Sede Apostolica concessae etiam censura irretitis validae sunt, salvo praescripto" }, { "canon": 37, "latin": ". Rescriptum impetrari potest pro alio etiam praeter eius assensum; et licet ipse possit gratia per rescriptum 10 Codem Iuris Canonici coneessa non uti, rescriptum tamen valet ante eius ac- ceptationem, nisi aliud ex appositis clausulis appareat." }, { "canon": 38, "latin": ". Rescripta quibus gratia conceditur sine interiecto exsecutore, effectum habent a momento quo datae sunt litterae; cetera a tempore exsecutionis." }, { "canon": 39, "latin": ". Nisi aliud in statutis capitularibus caveatur, digni- tatibus et canonicis secundum ordinem praecedentiae jus et officium est : 1.? Episcopi vicem supplere in peragendis functio- nibus saeris in sollemnioribus anni festivitatibus; 2.* Episcopo celebranti in pontificalibus, asperso- rium in ingressu ecclesiae porrigere et presbyteri asgi- stentis fungi officio; 3» Eidem decumbenti ministrare Sacramenta; de- functo iusta funebria persolvere; 4.» Gonvocare Capitulum eique praeesse ac prae-| scribere et ordinare quae ad chori directionem referan-- tur, dummodo dignitas sit de gremio Capituli. | Cav. 398. $ 1. In nulia ecelesia cathedrali desit officium cano- nici theologi et, ubi id fieri poterit, canonici poeniten- tiarii. | 8 2. Etiam in collegialibus, praesertim insignibus, officium canonici theologi et poenitentiarii constitui potest. | CaNv. 399. $ 1. Canonicus theologus et poenitentiarius eligan- tur qui aptiores pro loci qualitate ad propria munera adimplenda reperiantur; sed, ceteris paribus, praefe- rantur doctores in sacra theologia, si agatur de cano nico theologo, in sacra theologia vel iure canonico, sj de poenitentiario; expedit praeterea ut canonicus poe nitentiarius aetatis annum tricesimum expleverit. $ 2. Praebenda theologalis et poenitentiaria ne con ferantur, nisi prius de vita, moribus, doctrina candida torum plane constiterit, salva lege concursus, ubi si constituta. $ 3. Canonicus poenitentiarius prohibetur aliud si mul officium in dioecesi suscipere aut exercere, cui ad nexa sit iurisdictio in foro externo. Liber Secundus - De Personis 113" }, { "canon": 40, "latin": ". In omnibus rescriptis subintelligenda est, etsi non expressa, conditio: S6 preces veritate nitantur, salvo praescripto" }, { "canon": 41, "latin": ". In rescriptis quorum nullus est exsecutor, preces veritate nitantur oportet tempore quo rescriptum da- tum est; in ceteris tempore exsecutionis." }, { "canon": 42, "latin": ". $ I. Reticentia veri, seu subreptio, in precibus non obstat quominus rescriptum vim habeat ratumque sit, dummodo expressa fuerint quae de stylo Curiae sunt ad validitatem exprimenda. $ 2. Nec obstat expositio falsi, seu obreptio, dum- modo vel.unica causa proposita vel ex pluribus propo- sitis una saltem motiva vera sit. $ 3. Vitium obreptionis vel subreptionis in una tan- tum parte rescripti aliam non infirmat, si una simul plures gratiae per rescriptum concedantur. OAN. 43. Gratia ab una Sacra Congregatione vel Officio Ro- manae Curiae denegata, invalide ab alia Sacra Congre- Liber Primus - Normae Generales T1 gatione vel Officio aut a loci Ordinario, etsi potestatem habente, conceditur sine assensu Sacrae Congregatio- nis vel Officii quocum vel quibuscum agi coeptum fuit, salvo iure S. Poenitentiariae pro foro interno." }, { "canon": 43, "latin": "674 Codex luris Canonici 49. Olauso Conelavi, nulli ad colloquium eum Cardina- libus vel aliis in Conclavi partem habentibus admittatur, nisi praesentibus Praelatis, quibus Conclavis eustodia con- creditur, et nisi voce et idiomate intelligibili loquantur. Et si quis forte (quod absit) clam ipsum Conclave ingre- diatur, omni honore, gradu, atque officio et beneficio ipso facto privatus existat !. 50. Volumus item ut epistolae, aut cuiusvis generis scripta, etiam typis edita, tum ad eos, qui in Conclavi sunt (non exceptis ipsis S. R. E. Cardinalibus), tum praesertim e Conclavi ad eos, qui foris sunt, mitti nullatenus possint, nisi prius omnia et singula S. Collegii Secretarii, ac simul Praelatorum, qui ad custodiam Conclavis deputati sunt, examini atque inspectioni subiiciantur. Absolute autem omnibus interdicimus, ne ephemerides quotidianae vel pe- riodicae extra Conclave mittantur. Qui vero contra fece- rint, poenae excommunicationis latae sententiae subia- ceant ?. 51. Praeterea, uti iam in supra relatis, tam pro S. R. E. Cardinalibus quam pro Conclavistis, iurisiurandi formulis expressum est, severe praecipimus et mandamus ut ab om- nibus in Conclavi partem habentibus secretum religiosis- sime servetur in iis omnibus, quae ad electionem Romani l'ontificis pertineant, et in iis quae in Conclavi, seu in loco electionis agantur. Hinc quaecumque directe vel indirecte secretum violare quomodolibet poterunt, sive verba, sive scripta, sive signa, aut alia quaevis, omnia vitare et cavere omnino tenentur ?; ità ut hanc legem violantes excommuni- cationem ipso facto incurrant, a qua, sicut ab alia quavis et contra quoslibet in hac Constitutione imposita et irro- gata, seu infra imponenda et irroganda poena excommuni- cationis, a nullo, ne a Maiori quidem Poenitentiario, cuius- libet facultatis vigore, praeterquam à Romano Pontifice, nisi in mortis articulo, absolvi possint *. 1 Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », $ 1 de elect. I, 6 in Sext; Pii IV Const. « In eligendis », $ 19. 2 Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », $ 1 de elect. I, 6 in Sext.; Pii IV Const. « In eligendis », $8 20; Clem. XII Const. « Apostolatus officium », S 11. 3 Greg. XV Const. « Aeterni Patris », $ 20. 4^ Greg. XV Const. « Aeterni Patris », & 19. Documenta. 615 532. Specialiter autem, sub eiusdem excommunicationis poena, Cardinales prohibemus, ne suis lamiliaribus seu Conclavistis vel aliis quibusvis ea pandant, quae scrutinium directe vel indirecte respiciant, itemque quae in Cardina- lium Congregationibus sive ante Conclave sive ipso durante habitis acta vel decreta sint. 53. Insuper praecipimus, graviter onerata ipsorum conscientia, S. R. E. Cardinalibus ut secretum huiusmodi servetur etiam post peractam novi Pontificis electionem, neque ullo modo ipsum violari liceat, nisi ab eodem Ponti- fice peculiaris ad hoe facultas aut expressa dispensatio concessa fuerit. Quod praeceptum extendi volumus ad alios omnes, qui in Conclavi partem habuerunt, si quid forte, bona vel mala fide, de iis" }, { "canon": 44, "latin": ". $ 1. Nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam ab alio Ordinario petat, nulla facta denegationis men- tione; facta autem mentione, Ordinarius gratiam ne concedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis rationibus. $ 2. Gratia a Vicario Generali denegata et postea, nulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo impetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo de- negata nequit valide, etiam facta denegationis men- tione, a Vicario Generali, non consentiente Episcopo, impetrari." }, { "canon": 45, "latin": ". Cum rescriptis ad preces alicuius impetratis appo- nitur clausula: Motu proprio, valent quidem ea, si in precibus reticeatur veritas alioquin necessario expri- menda, non tamen si falsa causa finalis eaque unica proponatur, salvo praescripto" }, { "canon": 46, "latin": ". Rescripta etiam Motu proprio concessa personae de iure communi inhabili ad consequendam gratiam de qua agitur, itemque edita contra alicuius loci legiti- mam consuetudinem vel statutum peculiare, vel contra ius alteri iam quaesitum, non sustinentur, nisi expressa derogatoria elausula rescripto apponatur. CaN. 4T. Rescripta non fiunt irrita ob errorem in nomine personae eui vel a qua conceduntur, aut loci in quo ipsa moratur, aut rei de qua agitur, dummodo, iudicio Ordinarii, nulla sit de ipsa persona vel re dubitatio. 19 Codex Iuris Camonici" }, { "canon": 48, "latin": ". $ 1. Si contingat ut de una eademque re duo re- scripta inter se contraria impetrentur, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet generali. $ 2. Ri sint aeque peculiaria aut generalia, prius tempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat expressa mentio de priore, aut nisi prior impetrator dolo vel no- tabili negligentia suo rescripto usus non fuerit. 8 3. Quod si eodem die fuerint concessa nec liqueat uter prior impetraverit, utrumque irritum est, et, si res ferat, rursus ad eum qui rescripta dedit, est recur- rendum." }, { "canon": 49, "latin": "658 Ccedeao Iuris Canonici dine, hanc Constitutionem, quae perpetuo in futurum vi- geat, edere statuimus, qua Sacrum Cardinalium Colle- gium, Romana Petri Sede vacante, atque in Romano Pontifice eligendo unice utatur, eamque vim legis habere solam decernimus, abrogatis Constitutionibus ae Decretis omnibus et singulis a Romanis Pontificibus hac de re editis, etiam in Conciliis generalibus promulgatis et in corpore iuris conclusis: excepta tamen Nostra Constitutione « Commissum Nobis», diei xx mensis Ianuarii labentis anni, de civili Veto seu Ezclusiva, uti vocant, in electione Summi Pontificis, et Constitutione « Praedecessores No- stri » cum Instructione (vulgo Regolamento) adiecta, a fel. rec. Leone XIII die xxiv mensis Maii MpcccnLxxxr data pro extraordinariis perturbatisque temporum adiunctis, quam in futurum quoque, ubi in iisdem Sedes Apostolica conditionibus versetur, praeter ea quibus hac Constitutione derogatum est, vigere integram volumus. TEPUHEU STIS DE SEDE APOSTOLICA VACANTE, CAPUT I. De potestate S. Collegii Cardinalium Sede Apostolica vacante. 1. Sedis Apostolicae vacatione durante, S. Collegium Cardinalium in iis, quae ad Pontificem Maximum dum viveret pertinebant, nullam omnino potestatem aut iuris- dictionem habeat, neque gratiam, neque iustitiam faciendi, aut factam per Pontificem mortuum executioni deman- dandi; sed ea omnia futuro Pontifici reservare teneatur '. Itaque irritum et inane esse decernimus quidquid pote- statis aut iurisdictionis ad Romanum, dum vivit, Pontifi- cem pertinentis (nisi quatenus in hae Nostra Constitutione expresse permittatur) coetus ipse Cardinalium duxerit (eadem vacante Ecclesia) exercendum *? 1 Pii IV Const. « In eligendis », vx Idus Oct. 1562, $ 6; Clem. XII Const. « Apostolatus officium », 1v Non. Oct. 1732, $ o. 2? Clem. V in Cone. Viennensi, cap. 2 « Ne Romani » in pr. de elect. I, 3 in Clem. Documenta 659 2. [tem praecipimus, ne S. Cardinalium Collegium de iuribus Sedis Apostolicae Romanaeque Ecclesiae quomodo- libet disponere valeat, neque in quopiam iuribus eiusdem sive directe detrahere attentet, sive indirecte per conniven- tiae speciem, seu per dissimulationem facinorum adversus eadem iura, etiam post obitum Pontificis seu vacationis tempore, perpetratorum, attentare videatur; immo volu- mus ut omnium virium contentione eadem custodire et de- fendere debeat !. 3. Leges a Romanis Pontificibus latae, per coetum Car- dinalium Romanae Ecclesiae, ipsa vacante, corrigi, vel immutari nullo modo possunt, nec quicquam eis detrahi sive addi, vel dispensari quomodolibet circa ipsas seu ali- quam earum partem. Quod potissimum valet de Constitu- tionibus pontificiis, ad ordinandum negotium electionis Romani Pontificis latis ?. 4. Bi quae tamen dubia exoriantur circa sensum prae- scriptionum, quae hac Nostra Constitutione continentur, vel etiam circa rationem, iuxta quam ad usum ea traduci debeat, sive super quovis alio Nostrae huius Constitutionis capite, edicimus ae decernimus unice penes Saerum Ca" }, { "canon": 50, "latin": ". In dubio, reseripta quae ad lites referuntur, vel iura aliis quaesita laedunt, vel adversantur legi in com- modum privatorum, vel denique impetrata fuerunt ad beneficii ecclesiastici assecutionem, strictam interpre- tationem recipiunt; cetera omnia latam." }, { "canon": 51, "latin": ". Rescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur exsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis praesentari, cum id in eisdem litteris praecipitur, aut de rebus agitur publicis, aut comprobare conditiones quasdam oportet." }, { "canon": 52, "latin": ". Reseripta, quorum praesentationi nullum est defi- nitum tempus, possunt exsecutori exhiberi quovis tem- pore, modo absit fraus et dolus. OaN. 53. Rescripti exsecutor invalide munere suo fungitur, antequam litteras receperit earumque authenticitatem Liber Primus - Normae Generales 18 et integritatem recognoverit, nisi praevia earundem notitia ad eum fuerit auctoritate rescribentis trans- missa." }, { "canon": 54, "latin": ". $ 1. Si in rescripto committatur merum exsecutio- nis ministerium, exsecutio rescripti denegari non pot- est, nisi aut manifeste pateat rescriptum vitio subre- ptionis aut obreptionis nullum esse, aut in rescripto apponantur conditiones quas exsecutori constet non esse impletas, aut qui rescriptum impetravit adeo, iu- dicio exsecutoris, videatur indignus ut aliorum offen- sioni futura sit gratiae concessio; quod ultimum si ac- cidat, exsecutor, intermissa exsecutione, statim ea de re certiorem faciat rescribentem. $ 2. Quod si in rescripto concessio gratiae exsecu- tori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio et conscientia gratiam concedere vel denegare." }, { "canon": 55, "latin": ". IExsecutor procedere debet ad mandati normam, et nisi conditiones essentiales in litteris appositas imple- verit ac substantialem procedendi formam servaverit, irrita est exsecutio." }, { "canon": 56, "latin": ". Lxsecutio rescriptorum quae forum externum re- spiciunt, scripto facienda est. CaN. DT. $ 1l. Rescriptorum exsecutor potest alium pro suo prudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio prohibita fuerit, aut substituti persona praefinita. $ 2. Ri tamen fuerit electa industria personae, ex- secutori non licet alteri committere, nisi actus praepa- ratorios. CAN. D8. hescripta quaelibet exsecutioni mandari possunt etiam ab exsecutoris successore in dignitate vel officio, nisi fuerit electa industria personae. 14 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 59, "latin": ". $8 1. Exsecutori fas est, si quoquo modo in rescri- ptorum exsecutione erraverit, iterum eadem exsecutioni mandare. $ 2. Quod attinet ad taxas pro reseriptorum exse- cutione, servetur praescriptum" }, { "canon": 60, "latin": ". $ 1. Rescriptum, per peculiarem Superioris acetum revocatum, perdurat usque dum revocatio ei, qui illud obtinuit, significetur. $ 2. Per legem contrariam nulla rescripta revocan- tur, nisi aliud in ipsa lege caveatur, aut lex lata sit a Superiore ipsius rescribentis." }, { "canon": 61, "latin": ". Per Apostolicae Sedis aut dioecesis vacationem nullum eiusdem Sedis Apostolicae aut Ordinarii re- scriptum perimitur, nisi aliud ex additis clausulis ap- pareat, aut rescriptum contineat potestatem alicui faetam ceoncedendi gratiam peculiaribus personis in eodem expressis, et res adhuc integra sit." }, { "canon": 62, "latin": ". Si rescriptum contineat non simplicem gratiam, sed privilegium vel dispensationem, serventur insuper praescripta canonum qui sequuntur. TITULUS V. De privilegiis." }, { "canon": 64, "latin": ". Per communicationem privilegiorum, etiam in forma aeque principali, ea tantum privilegia impertita censentur, quae directe, perpetuo et sine speciali rela- tione ad certum locum aut rem aut personam concessa fuerant primo privilegiario, habita etiam ratione capa- citatis subiecti, cui fit communicatio." }, { "canon": 65, "latin": ". Cum privilegia acquiruntur per communicationem in forma accessoria, augentur, imminuuntur vel amit- tuntur ipso facto, si forte augeantur, imminuantur vel cessent in principali privilegiario; secus si acquirantur per communicationem in forma aeque principali." }, { "canon": 67, "latin": ". Privilegium ex ipsius tenore aestimandum est, nec licet illud extendere aut restringere. 16 Codex [uris Canonici" }, { "canon": 68, "latin": ". In dubio privilegia interpretanda sunt ad normam" }, { "canon": 69, "latin": ". Nemo cogitur uti privilegio in sui dumtaxat favo- rem concesso, nisi alio ex capite exsurgat obligatio. CAN. \"770. Privilegium, nisi aliud constet, censendum est per- petuum. CAN. \"11. Per legem generalem revocantur privilegia in hoc Codice contenta; ad cetera quod attinet, servetur prae- scriptum" }, { "canon": 73, "latin": ". hesoluto iure concedentis, privilegia non exstin- guuntur, nisi data fuerint cum clausula : ad beneplaci- tum nostrum, vel alia aequipollenti. OAN. \"4. Privilegium personale personam sequitur et cum ipsa exstinguitur. Liber Primus - Normae Generales 17 ." }, { "canon": 81, "latin": ". Salvis legibus liturgicis, tempus, nisi aliud expresse caveatur, supputetur ad normam canonum qui se- quuntur." }, { "canon": 82, "latin": ". Episcopi aliique locorum Ordinarii dispensare va- lent in legibus dioecesanis, et in legibus Concilii provin- cialis ae plenarii ad normam" }, { "canon": 83, "latin": ". Parochi nec a lege generali nec a lege peculiari dispensare valent, nisi haec potestas expresse eisdem concessa sit." }, { "canon": 84, "latin": ". $ l. A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta et rationabili eausa, habita ratione gravitatis legis a qua dispensatur; alias dispensatio ab inferiore data illi- cita et invalida est. $ 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae li- cite petitur et potest licite et valide concedi." }, { "canon": 85, "latin": ". Strictae subest interpretationi non solum dispensa- tio ad normam" }, { "canon": 86, "latin": ". Dispensatio quae tractum habet successivum, ces- sat iisdem modis quibus privilegium, nec non certa ac totali cessatione causae motivae. LIBER SECUNDUS DE PERSONIS" }, { "canon": 88, "latin": ". $ 1l. Persona quae vicesimum primum aetatis an- num explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor. $ 2. Minor, si masculus, censetur pubes a decimo- quarto, si femina, a duodecimo anno completo. $ 3. Impubes, ante plenum septennium, dicitur in- fans seu puer vel parvulus et censetur non sui compos; expleto autem septennio, usum rationis habere prae- sumitur. Infanti assimilantur quotquot usu rationis sunt habitu destituti." }, { "canon": 89, "latin": ". Persona maior plenum habet suorum iurium exer- citium; minor in exercitio suorum iurium potestati pa- rentum vel tutorum obnoxia manet, iis exceptis in qui- bus ius minores à patria potestate exemptos habet." }, { "canon": 90, "latin": ". $ 1. Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in quo, cum filius natus est, domicilium, aut, in defectu domicilii, quasi-domicilium habebat pater vel, si filius sit illegitimus aut postumus, mater. 9() Codec [luris Canonici & 2. Si agatur de filio vagorum, locus originis est ipsemet nativitatis locus; si de exposito, est loeus in quo inventus fuit." }, { "canon": 91, "latin": ". Persona dicitur : incola, in loco ubi domicilium, ad- vena, in loco ubi quasi-domicilium habet; peregrinus, si versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod adhuc retinet; vagus, si nullibi domicilium habeat vel quasi-domicilium. Caw. 92. $ 1. Domicilium acquiritur commoratione in aliqua paroecia aut quasi-paroecia, aut saltem in dioecesi, vi- cariatu apostolico, praefectura apostolica; quae commo- ratio vel coniuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi, si nihil inde avocet, vel sit protracta ad decennium completum. $ 2. Quasi-domicilium acquiritur commoratione uti supra, quae vel coniuncta sit cum animo ibi ma- nendi saltem ad maiorem anni partem, si nihil inde avocet, vel sit reapse protracta ad maiorem anni partem. $ 3. Domicilium vel quasi-domicilium in paroecia vel quasi-paroecia dicitur paroeciale; in dioecesi, vica- riatu, praefectura, non autem in paroecia vel quasi- paroecia, dioecesanum." }, { "canon": 93, "latin": ". $ 1. Uxor, a viro legitime non separata, necessario retinet domicilium viri sui; amens, domicilium curato- ris; minor, domicilium illius euius potestati subiicitur. $ 2. Minor infantia egressus potest quasi-domici- lium proprium obtinere; item uxor a viro legitime non separata, legitime autem separata etiam domicilium." }, { "canon": 94, "latin": ". $ 1. Sive per domicilium sive per quasi-domicilium suum quisque parochum et Ordinarium sortitur. Liber Secundus - De Personis 91 $ 2. Proprius vagi parochus vel Ordinarius est pa- rochus vel Ordinarius loci in quo vagus actu commo- ratur. 8$ 3. Hlorum quoque qui non habent nisi dioecesa- num domicilium vel quasi-domicilium parochus pro- prius est parochus loci in quo actu commorantur." }, { "canon": 95, "latin": ". Domicilium et quasi-domicilium amittitur disces- sione a loco cum animo non revertendi, salvo praescri- pto ean. 93. OAN. 96. $ 1. Consanguinitas computatur per lineas et gradus. $ 2. In linea recta, tot sunt gradus quot generatio- nes, seu quot personae, stipite dempto. $ 3. In linea obliqua, si tractus uterque sit aequa- lis, tot sunt gradus quot generationes in uno tractu lineae: si duo tractus sint inaequales, tot gradus quot generationes in tractu longiore. O^N. 9T. $ 1. Affinitas oritur ex matrimonio valido sive rato tantum sive rato et consummato. 8$ 2. Viget inter virum dumtaxat et consanguineos mulieris, itemque mulierem inter et viri consanguineos. $ 3. Ita computatur ut qui sunt consanguinei viri, iidem in eadem linea et gradu sint affines mulieris, et vice versa." }, { "canon": 98, "latin": ". $ 1. Inter varios catholicos ritus ad illum quis per. tinet, cuius caeremoniis baptizatus fuit, nisi forte baptismus a ritus alieni ministro vel fraude collatus fuit, vel ob gravem necessitatem, cum sacerdos proprii ritus praesto esse non potuit, vel ex dispensatione apo- stolica, cum facultas data fuit ut quis certo quodam ritu baptizaretur, quin tamen eidem adscriptus ma- neret. 99 Codes Iwris Canonici $ 2. Oleriei nullo modo inducere praesumant sive latinos ad orientalem, sive orientales ad latinum ritum assumendum. $ 3. Nemini lieet sine venia Apostolicae Sedis ad alium ritum transire, aut, post legitimum transitum, ad pristinum reverti. $ 4. Integrum est mulieri diversi ritus ad ritum viri, in matrimonio ineundo vel eo durante, transire; matrimonio autem soluto, resumendi proprii ritus li- bera est potestas, nisi iure particulari aliud cautum sit. $ 5. Mos, quamvis diuturnus, sacrae Synaxis ritu alieno suscipiendae non secumfert ritus mutationem. OaN. 99. In Ecclesia, praeter personas physicas, sunt etiam personae morales, publica auctoritate constitutae, quae distinguuntur in oersonas morales collegiales et non collegiales, ut ecclesiae, Seminaria, beneficia, etc." }, { "canon": 100, "latin": ". $ 1. Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes moralis personae rationem habent ex ipsa ordinatione divina; ceterae inferiores personae morales in Ecclesia eam sortiuntur sive ex ipso iuris praescripto sive ex speciali competentis Superioris ecclesiastici concessione data per formale decretum ad finem religiosum vel carita- tivum. $ 2. Persona moralis collegialis constitui non potest, nisi ex tribus saltem personis physicis. $ 3. Personae morales sive collegiales sive non col- legiales minoribus aequiparantur. OsN. 101. $ l1. Cirea aetus personarum moralium collegia- lium : 1.\" Nisi aliud expresse iure communi aut particu- lari statutum fuerit, id vim iuris habet, quod, demptis : Liber Secundus - De Personis 93 suffragiis nullis, placuerit parti absolute maiori eorum qui suffragium ferunt, aut, post duo inefficacia scruti- nia, parti relative maiori in tertio scrutinio; quod si suffragia aequalia fuerint, post tertium serutinium praeses suo voto paritatem dirimat aut, si agatur de electionibus et praeses suo voto paritatem dirimere no- lit, electus habeatur senior ordine vel prima profes- sione vel aetate; 2.^ Quod autem omnes, uti singulos, tangit, ab omnibus probari debet. $ 2. Si de actibus personarum moralium non colle- gialium agatur, serventur particularia statuta ac nor- mae iuris communis, quae easdem personas respiciunt. Cav. 102. $ 1l. Persona moralis, natura sua, perpetua est; exstinguitur tamen si a legitima auctoritate supprima- tur, vel si per centum annorum spatium esse desierit. $ 2. Si vel unum ex personae moralis collegialis membris supersit, ius omnium in illud recidit." }, { "canon": 101, "latin": ", 8 1, n. 1." }, { "canon": 103, "latin": ". $ 1. Actus, quos persona sive physica sive moralis ponit ex vi extrinseca, cui resisti non possit, pro infe- etis habentur. $ 2. Actus positi ex metu gravi et iniuste incusso vel ex dolo, valent, nisi aliud iure caveatur; sed pos- sunt ad normam" }, { "canon": 104, "latin": ". Error actum irritum reddit, si versetur cirea id quod constituit substantiam actus vel recidat in con- ditionem sine qua non; secus actus valet, nisi aliud iure caveatur; sed in contractibus error locum dare potest actioni rescissoriae ad normam iuris. 94, Codez Iuris Canonici" }, { "canon": 105, "latin": ". Cum ius statuit Superiorem ad agendum indigere consensu vel consilio aliquarum personarum : 1.* Si consensus exigatur, Superior contra earun- dem votum invalide agit; si consilium tantum, per verba, ex. gr. : de consilio consultorum, vel audito Ca- pitulo, parocho, etc., satis est ad valide agendum ut Superior illas personas audiat; quamvis autem nulla obligatione teneatur ad eorum votum, etsi concors, ac- cedendi, multum tamen, si plures audiendae sint per- sonae, concordibus earundem suffragiis deferat, nec ab eisdem, sine praevalenti ratione, suo iudicio aesti- manda, discedat; 2. Ri requiratur consensus vel consilium non unius tantum vel alterius personae, sed plurium simul, eae personae legitime convocentur, salvo praescripto" }, { "canon": 106, "latin": ". Cirea praecedentiam inter varias personas seu phy- Sicas seu morales, serventur normae quae sequuntur, salvis normis specialibus quae suis in locis traduntur: 1.?^ Qui alius personam gerit, ex eadem obtinet praecedentiam; sed qui in Conciliis aliisque similibus conventibus procuratorio nomine intersunt, sedent post illos eiusdem gradus qui intersunt nomine proprio; 2.^ Cui est auctoritas in personas sive physicas sive morales, eidem ius est praecedentiae supra illas; 2.\" Inter diversas personas ecclesiasticas quarum nulla habeat in alias auctoritatem; qui ad gradum po- Liber Secundus - De Personis 95 c dolelnilinnecc E ec ocu iae enl suut Md aiiud aset Kn MET tiorem pertinent, praecedunt eis qui sunt inferioris gradus; inter eiusdem gradus personas sed non eiusdem ordinis, qui altiorem ordinem tenet, praecedit iis qui in inferiore sunt positi; si denique ad eundem gradum pertineant eundemque ordinem habeant, praecedit qui prius est promotus ad gradum; si eodem tempore pro moti sint, senior ordinatione, nisi iunior ordinatus fue- rit à Romano Pontifice; et si eodem tempore ordinem receperint, senior aetate; 4. In praecedentia diversitas ritus non atten- ditur; 5.' Inter varias personas morales eiusdem speciei et gradus, illa praecedit quae est in pacifica quasi-pos- sessione praecedentiae et, si de hoc non constet, quae prius in loco, ubi quaestio oritur, instituta est; inter sodales vero alicuius collegii, ius praecedentiae deter- minetur ex propriis legitimis constitutionibus; secus ex legitima consuetudine; qua deficiente, ex praeseripto iuris communis; 6. Loci Ordinarii est in sua dioecesi statuere praecedentias inter suos subditos, ratione habita prin- cipiorum iuris communis, legitimarum dioecesis con- suetudinum et munerum ipsis commissorum; et omnes de praecedentia controversias, etiam inter exemptos, quatenus ii collegialiter cum aliis procedant, compo- nere in casibus urgentioribus, remota omni appella. tione in suspensivo, sed sine praeiudicio iuris unius- cuiusque; 1. Circa personas quae ad Domum pontificalem pertinent, praecedentia moderanda est secundum pecu- liaria privilegia, regulas et traditiones eiusdem ponti- fieiae Domus." }, { "canon": 107, "latin": ". Ex divina institutione sunt in Ecclesia clerici a laicis distineti, licet non omnes clerici sint divinae institutionis; utrique autem possunt esse religiosi, 96 Codecs Iuris Canonici PARS PRIMA DE CLERICIS SECTIO I. DE CLERICIS IN GENERE." }, { "canon": 108, "latin": ". $ 1. Qui divinis ministeriis per primam saltem ton- suram mancipati sunt, clerici dicuntur. $8 2. Non sunt omnes in eodem gradu, sed inter eos sacra hierarchia est in qua alii aliis subordinantur. $ 3. Ex divina institutione sacra hierarchia ratione ordinis constat Episcopis, presbyteris et ministris; ra- tione iurisdictionis, pontificatu supremo et episcopatu subordinato; ex Eeclesiae autem institutione alii quo- que gradus accessere." }, { "canon": 109, "latin": ". Qui in eeclesiasticam hierarchiam cooptantur, non ex populi vel potestatis saecularis consensu aut voca- tione adleguntur; sed in gradibus potestatis ordinis constituuntur sacra ordinatione; in supremo pontifi- . catu, ipsomet iure divino, adimpleta conditione legiti- mae electionis eiusdemque acceptationis; in reliquis gradibus iurisdictionis, canonica missione." }, { "canon": 110, "latin": ". Quamvis Praelati titulo, honoris causa, a Sede Apo- stolica etiam nonnulli clerici donentur sine ulla iurisdi- etione, proprio tamen nomine Praelati in iure dicuntur clerici sive saeculares sive religiosi qui iurisdictionem ordinariam in foro externo obtinent. Liber Secundus - De Personis 9f TITULUS I. De eclerieorum adseriptione alicui dioecesi. OsN. 111. $ 1. Quemlibet clericum oportet esse vel alicui dioe- cesi vel alicui religioni adscriptum, ita ut clerici vagi nullatenus admittantur. $ 2. Per receptionem primae tonsurae clericus adscribitur seu, ut aiunt, incardinatur dioecesi pro cuius servitio promotus fuit." }, { "canon": 112, "latin": ". Praeter casus de quibus in" }, { "canon": 113, "latin": ". Excardinationem et incardinationem concedere ne- quit Vicarius Generalis sine mandato speciali, nec Vi- carius Capitularis, nisi post annum a vacatione sedis episcopalis et cum consensu Capituli." }, { "canon": 114, "latin": ", 641, 8$ 2, ut cle- rieus alienae dioecesi valide incardinetur, a suo Ordi- nario obtinere debet litteras ab eodem subseriptas ex- cardinationis perpetuae et absolutae; et ab Ordinario alienae dioecesis litteras ab eodem subscriptas incardi- nationis pariter perpetuae et absolutae." }, { "canon": 115, "latin": ". Etiam per professionem religiosam quis a propria dioecesi excardinatur, ad normam can, 585, 98 Codex Iuris Canonici Cav. 116. Excardinatio fieri nequit sine iustis causis, et effe- ctum non sortitur, nisi incardinatione secuta in alia dioecesi, euius Ordinarius de eadem priorem Ordina- rium quantocius certiorem reddat. Cav. 117. Ad incardinationem alieni clerici Ordinarius ne de: veniat, nisi : 1.? Necessitas aut utilitas dioecesis id exigat, et salvis iuris praescriptis circa canonicum ordinationis titulum; 2. Ex legitimo documento sibi constiterit de obtenta legitima excardinatione, et habuerit praeterea a Curia dimittente, sub secreto, si opus sit, de clerici natalibus, vita, moribus ae studiis opportuna testimo- nia, maxime si agatur de incardinandis clericis diver- sae linguae et nationis; Ordinarius autem dimittens, graviter onerata eius conscientia, advigilare debet ut testimonia sint veritati conformia; 3.\" Olerieus iureiurando coram eodem Ordinario eiusve delegato declaraverit se in perpetuum novae dioecesis servitio velle addici ad normam sacrorum ca- nonum. TITULUS II. De iuribus et privilegiis clericorum. Cav. 118. Soli cleriei possunt potestatem sive ordinis sive iu- risdictionis ecclesiasticae et beneficia ac pensiones ec- clesiasticas obtinere." }, { "canon": 116, "latin": ". 8$ 1. 8i electus renuntiaverit, omne ius ex electione quaesitum amittit, etsi renuntiationis eum postea poe- niteat; sed rursus eligi potest; collegium autem intra mensem a cognita renuntiatione ad novam electionem procedere debet. $ 2. Acceptatione electionis electus, si confirma- tione non egeat, plenum ius statim obtinet; secus, non acquirit nisi ius ad rem. Liber Secundus - De Personis A9 $ 3. Ante acceptatam confirmationem ipsi praetextu electionis non licet sese immiscere administrationi offi- cii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actus ab eo forte positi nulli sunt. OsN. 171. $ 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, sal- tem intra octiduum a die acceptatae electionis confir- mationem a competente Superiore petere per se vel per alium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit se a petenda confirmatione iusto impedimento fuisse detentum. $ 2. Superior, si electum repererit idoneum, et ele- etio ad normam iuris fuerit peracta, nequit confirma- tionem denegare. $ 3. Confirmatio in scriptis dari debet. $8 4. Recepta confirmatione, electus obtinet plenum ius in officio, nisi aliud in iure caveatur." }, { "canon": 119, "latin": ". Omnes fideles debent clericis, pro diversis eorum gradibus et muneribus, reverentiam, seque sacrilegii delicto commaculant, si quando clericis realem iniu- riam intulerint. Liber Secundus - De Personis 90" }, { "canon": 120, "latin": ". $ 1. Olerici in omnibus causis sive contentiosis sive eriminalibus apud iudicem ecclesiasticum conveniri debent, nisi aliter pro locis particularibus legitime pro- visum fuerit. $ 2. Patres Cardinales, Legati Sedis Apostolicae, Episcopi etiam titulares, Abbates vel Praelati nullius, supremi religionum iuris pontificii Superiores, Offi- ciales maiores Romanae Curiae, ob negotia ad ipsorum munus pertinentia, apud iudicem laicum conveniri ne- queunt sine venia Sedis Apostolicae; ceteri privilegio fori gaudentes, sine venia Ordinarii loci in quo causa peragitur; quam tamen licentiam Ordinarius, praeser- tim cum actor est laicus, ne deneget sine iusta et gravi causa, tum maxime cum controversiae inter partes com- ponendae frustra operam dederit. $ 9. Ri nihilominus ab eo qui nullam praehabuerit veniam, conveniantur, possunt, ratione necessitatis, ad vitanda maiora mala comparere, certiore tamen facto Superiore a quo venia obtenta non fuit." }, { "canon": 121, "latin": ". Clerici omnes à servitio militari, a muneribus et publicis civilibus officiis a statu clericali alienis immu- nes sunt." }, { "canon": 122, "latin": ". Clericis qui creditoribus satisfacere coguntur, salva sint quae ad honestam sui sustentationem, prudenti eeclesiastiei iudicis arbitrio, sunt necessaria, firma ta- men eorundem obligatione creditoribus quamprimum satisfaciendi." }, { "canon": 123, "latin": ". Memoratis privilegiis clerieus renuntiare nequit; sed eadem amittit, si ad statum laicalem reducatur aut privatione perpetua iuris deferendi habitum ecclesia- 30 Codecs Iuris Canonici sticum plectatur, ad normam" }, { "canon": 124, "latin": ". Clerici debent sanetiorem prae laicis vitam interio- rem et exteriorem ducere eisque virtute et recte factis in exemplum excellere. Cax. 125. Curent locorum Ordinarii : 1.? Ut elerici omnes poenitentiae sacramento fre- quenter conscientiae maculas eluant; 2.* Ut iidem quotidie orationi mentali per aliquod tempus incumbant, sanctissimum Sacramentum visi- tent, Deiparam Virginem mariano rosario colant, con- scientiam suam discutiant." }, { "canon": 126, "latin": ". Omnes sacerdotes saeculares debent tertio saltem quoque anno spiritualibus exercitiis, per tempus a pro- prio Ordinario determinandum, in pia aliqua religio- save domo ab eodem designata vacare; neque ab eis quisquam eximatur, nisi in casu particulari, iusta de causa ae de expressa eiusdem Ordinarii licentia. CO^N. 121. Omnes clerici, praesertim vero presbyteri, speciali obligatione tenentur suo quisque Ordinario reverentiam et obedientiam exhibendi." }, { "canon": 128, "latin": ". Quoties et quandiu id, iudicio proprii Ordinarii, exi- gat IEeclesiae necessitas, ac nisi legitimum impedimen- tum exeuset, suscipiendum est clericis ac fideliter im- Liber Secundus - De Personis 31 plendum munus quod ipsis fuerit ab Episcopo com- missum." }, { "canon": 129, "latin": ". Clerici studia, praesertim sacra, recepto sacerdotio, ne intermittant; et in sacris disciplinis solidam illam doctrinam a maioribus traditam et communiter ab IEc- eclesia receptam sectentur, devitantes profanas vocum novitates et falsi nominis scientiam. OaN. 130. $ 1. Expleto studiorum curriculo, sacerdotes omnes, etsi beneficium paroeciale aut canonicale consecuti, nisi ab Ordinario loci ob iustam causam fuerint exempti, examen singulis annis saltem per integrum triennium in diversis sacrarum scientiarum disciplinis, antea opportune designatis, subeant secundum modum ab eodem Ordinario determinandum. $8 2. In collatione officiorum et beneficiorum eccle- siasticorum ratio habeatur eorum, qui, ceteris paribus, in memoratis periculis magis praestiterunt." }, { "canon": 130, "latin": ", integrum est Ijpiscopo vel examinatorum synodalium vel aliorum opera uti." }, { "canon": 131, "latin": ". $ 1l. In civitate episcopali et in singulis vicariatibus foraneis saepius in anno, diebus arbitrio Ordinarii loci praestituendis, conventus habeantur, quos collationes seu conferentias vocant, de re morali et liturgica; qui- bus addi possunt aliae exercitationes, quas Ordinarius opportunas iudicaverit ad scientiam et pietatem cleri- corum promovendam. $ 2. Si conventus haberi difficile sit, resolutae quae- stiones scriptae mittantur, secundum normas ab Ordi- nario statuendas. $ 9. Conventui interesse, aut, deficiente conventu, scriptam casuum solutionem mittere debent, nisi a loci Ordinario exemptionem antea expresse obtinuerint, (um omnes sacerdotes saeculares, tum religiosi licet 39 Codex Iuris Canonici exempti curam animarum habentes et etiam, si collatio in eorum domibus non habeatur, alii religiosi qui facul- tatem audiendi confessiones ab Ordinario obtinuerunt." }, { "canon": 132, "latin": ". $8 1l. Oleriei in maioribus ordinibus constituti a nuptiis arcentur et servandae castitatis obligatione ita tenentur, ut contra eandem peccantes sacrilegii quo- que rei sint, salvo praescripto" }, { "canon": 133, "latin": ". $ 1. Caveant clerici ne mulieres, de quibus suspicio esse possit, apud se retineant aut quoquo modo fre- quentent. $ 2. Eisdem licet cum illis tantum mulieribus coha- bitare in quibus naturale foedus nihil mali permittit suspicari, quales sunt mater, soror, amita et huius- modi, aut a quibus spectata morum honestas, cum pro- vectiore aetate coniuncta, omnem suspicionem amoveat. $ 3. Iudicium an retinere vel frequentare mulieres, etiam illas in quas communiter suspicio non cadit, in peeuliari aliquo easu seandalo esse possit aut inconti- nentiae afferre periculum, ad Ordinarium loci pertinet, cuius est clericos ab hae retentione vel frequentatione prohibere. $ 4. Contumaces praesumuntur concubinarii." }, { "canon": 135, "latin": ". Oleriei, in maioribus ordinibus constituti, exceptis iis de quibus in" }, { "canon": 136, "latin": ". $ 1. Omnes clerici decentem habitum ecclesiasti- cum, secundum legitimas locorum consuetudines et Or- dinarii loci praescripta, deferant, tonsuram seu coro- nam clericalem, nisi recepti populorum mores aliter ferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhi- beant. $8 2. Annulo ne utantur, nisi id ipsis a iure aut apo- stolico privilegio sit concessum. $ 3. Clerici minores qui propria auctoritate sine le- gitima causa habitum ecclesiasticum et tonsuram dimi- serint, nec, ab Ordinario moniti, sese intra mensem emendaverint, ipso iure e statu clericali decidunt. O^x. 137. A fideiubendo, etiam de bonis propriis, clericus prohibetur, inconsulto loci Ordinario." }, { "canon": 138, "latin": ". Clerici ab iis omnibus quae statum suum dedecent, prorsus abstineant: indecoras artes ne exerceant; alea- toriis ludis, pecunia exposita, ne vacent; arma ne ge- stent, nisi quando iusta timendi causa subsit; venationi ne indulgeant, clamorosam autem nunquam exerceant; tabernas aliaque similia loca sine necessitate aut alia iusta causa ab Ordinario loci probata ne ingrediantur." }, { "canon": 139, "latin": ". $ 1. Ea etiam quae, licet non indecora, à clericali tamen statu aliena sunt, vitent. $ 2. Rine apostolico indulto medicinam vel chirur- giam ne exerceant; tabelliones seu publicos notarios, Cod. Iur." }, { "canon": 140, "latin": ". Spectaculis, choreis et pompis quae eos dedecent, vel quibus clericos interesse scandalo sit, praesertim in publicis theatris, ne intersint." }, { "canon": 141, "latin": ". $ 1. Saecularem militiam ne capessant voluntarii, nisi cum sui Ordinarii licentia, ut citius liberi evadant, id fecerint; neve intestinis bellis et ordinis publici per- turbationibus opem quoquo modo ferant. $ 2. Olericus minor qui contra praescriptum $ 1 sponte sua militiae nomen dederit, ipso iure e statu cle- ricali decidit." }, { "canon": 142, "latin": ". Prohibentur clerici per se vel per alios negotiatio- nem aut mercaturam exercere sive in propriam sive in aliorum utilitatem. Liber Secundus - De Personis 35" }, { "canon": 143, "latin": ". Clerici, licet beneficium aut officium residentiale non habeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus sine licentia saltem praesumpta Ordinarii proprii ne disce- dant. O^N. 144. Qui cum licentia sui Ordinarii in aliam dioecesim transierit, suae dioecesi manens incardinatus, revocari potest, iusta de causa et naturali aequitate servata; et etiam Ordinarius alienae dioecesis potest ex iusta causa eidem denegare licentiam ulterioris commorationis in proprio territorio, nisi beneficium eidem contulerit. TITULUS IV. De officiis ecelesiastieis." }, { "canon": 145, "latin": ". $ 1. Officium ecclesiasticum lato sensu est quodli- bet munus quod in spiritualem finem legitime exerce- tur; stricto autem sensu est munus ordinatione sive di- vina sive ecclesiastica stabiliter constitutum, ad nor- mam sacrorum canonum conferendum, aliquam saltem secumferens participationem ecclesiasticae potestatis sive ordinis sive iurisdictionis. $ 2. In iure officium ecclesiasticum accipitur stri- cto sensu, nisi aliud ex contextu sermonis appareat." }, { "canon": 146, "latin": ". De beneficialibus officiis in specie, praeter cano- nes qui sequuntur, custodiantur insuper praescripta" }, { "canon": 148, "latin": ". $ 1. Provisio officii ecclesiastici fit vel per liberam collationem a legitimo Superiore, vel per eius institutio- nem, si praecesserit praesentatio a patrono aut nomi- natio, vel per eius confirmationem aut admissionem, si praecesserit electio aut postulatio, vel tandem per sim- plicem electionem et electi acceptationem, si electio non egeat confirmatione. $ 2. De officiorum provisione per institutionem ser- ventur praescripta" }, { "canon": 149, "latin": ". Electi, postulati, praesentati vel nominati a quibus- vis personis ad ecclesiastica officia ne confirmentur, ad- mittantur, instituantur a Superiore infra Romanum Pontificem, nisi antea fuerint a proprio Ordinario ido- nei reperti, etiam per examen, si id ius vel officii ratio postulet aut Ordinarius opportunum iudicaverit." }, { "canon": 150, "latin": ". $ 1l. Provisio officii de iure non vacantis ad normam" }, { "canon": 151, "latin": ". Officium de iure vacans quod forte adhuc ab aliquo illegitime possidetur, conferri potest, dummodo rite se- cundum sacros canones declaratum fuerit eam posses- sionem non esse legitimam, et de hac declaratione men- tio fiat in litteris collationis. dibensbeitdis Liber Secundus - De Personis 31 AnT. I. — De libera collatione. O^N. 152. Loci Ordinarius ius habet providendi officiis eccle- siasticis in proprio territorio, nisi aliud probetur; hac tamen potestate caret Vicarius Generalis sine mandato speciali." }, { "canon": 153, "latin": ". $ 1. Ad vacans officium promovendus debet esse cle- . ricus, iis qualitatibus praeditus, quae à iure communi vel particulari aut a lege fundationis ad idem officium requiruntur. 8$ 2. Assumatur, omnibus perpensis, magis idoneus sine ulla personarum acceptione. $ 9. Cum provisus caret qualitatibus requisitis, pro- visio est nulla, si ita cautum sit iure communi vel par- tieulari aut lege fundationis; secus est valida, sed per sententiam a legitimo Superiore irritari potest." }, { "canon": 154, "latin": ". Officia quae curam animarum sive in foro externo sive in interno secumferunt, clericis nondum sacerdotio initiatis conferri valide nequeunt." }, { "canon": 155, "latin": ". Officiorum provisio cui nullus terminus fuit speciali lege praeseriptus, nunquam differatur ultra sex men- ses utiles ab habita notitia vacationis, firmo praescripto" }, { "canon": 156, "latin": ". 8 1l. Nemini conferantur duo officia incompatibilia. $ 2. Bunt incompatibilia officia quae una simul ab eodem adimpleri nequeunt. 8 9. Firmo praescripto" }, { "canon": 158, "latin": ". Qui, alius negligentiam vel impotentiam supplens, offieium confert, nullam inde potestatem aequirit in nominatum; sed huius iuridicus status perinde consti- tuitur, ae si provisio ad ordinariam iuris normam per- acta fuisset." }, { "canon": 159, "latin": ". Cuiuslibet officii provisio seripto consignetur. AmT. ll. — De electione." }, { "canon": 160, "latin": ". Romani Pontificis electio unice regitur const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904; in aliis electio- nibus ecclesiasticis serventur praeseripta canonum qui sequuntur, et peeuliaria, si qua sint, pro singulis offi- ciis legitime statuta." }, { "canon": 161, "latin": ". Si cui collegio sit ius eligendi ad vacans officium, electio, nisi aliud iure cautum fuerit, nunquam differa- tur ultra trimestre utile computandum ab habita notitia vacationis officii; quo termino inutiliter elapso, Supe- rior ecclesiasticus, cui ius confirmandae electionis vel ius providendi successive competit, officio vacanti li- bere provideat." }, { "canon": 162, "latin": ", 8 4, et mentem suam manifestent; Superior autem pro sua prudentia ac negotiorum gravitate potest eas adigere ad iusiurandum de secreto servando prae- standum; 3.^ Omnes de consensu vel consilio requisiti de- bent ea qua par est reverentia, fide ac sinceritate sen- tentiam suam aperire." }, { "canon": 163, "latin": ". OConvocatione legitime secuta, ius eligendi pertinet ad eos qui praesentes sunt die in convocatione statuto, exelusa facultate ferendi suffragia non solum per epi- stolam, sed etiam per procuratorem, nisi lege peculiari aliud caveatur." }, { "canon": 164, "latin": ". Iitsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine proprio suffragii, non potest nisi unicum ferre." }, { "canon": 165, "latin": ". Nullus collegio extraneus admitti potest ad suffra- .gium, salvis privilegiis legitime quaesitis; secus, electio est ipso facto nulla." }, { "canon": 166, "latin": ". Si laici contra canonicam libertatem electioni ecele- siasticae quoquo modo sese immiscuerint, electio ipso iure invalida est. 40 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 168, "latin": ". Si quis ex electoribus praesens in domo sit in qua fit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem inter- esse nequeat, suffragium eius scriptum a scerutatoribus exquiratur, nisi aliter particularibus legibus vel legiti- mis consuetudinibus fuerit constitutum." }, { "canon": 169, "latin": ". $ 1. Suffragium est nullum, nisi fuerit : 1.\" Liberum; et ideo invalidum est suffragium, si elector metu gravi aut dolo, directe vel indirecte, ada- ctus fuerit ad eligendam certam personam aut plures disiunctive; 2.\" Secretum, certum, absolutum, determinatum.: $ 2. Conditiones ante electionem suffragio apposi- tae tanquam non adiectae censentur. Cav. 170. Suffragium sibimetipsi nemo valide dare potest. Liber Secundus - De Personis 41" }, { "canon": 171, "latin": ". 8$ 1. Ante electionem per secreta suffragia deputen- tur, nisi iam propriis statutis deputati sint, e greniio collegii duo saltem scrutatores, qui una cum praeside, si et ipse e gremio collegii sit, iusiurandum interpo- nant de munere fideliter implendo ac de secreto ser- vando circa acta in comitiis, etiam expleta electione. $ 2. Serutatores curent ut suffragia secreto, dili- genter, singillatim et servato praecedentiae ordine ab unoquoque electore ferantur; collectisque ad ultimum suffragiis, coram praeside electionis, secundum formam propriis constitutionibus vel legitimis consuetudinibus statutam, inspiciant an suffragiorum numerus respon- deat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur pa- lamque faciant quot quisque retulerit. $ 9. Si numerus suffragiorum superet numerum eli- gentium, nihil est actum. $ 4. Suffragia statim, peracto unoquoque scrutinio, vel post sessionem, si in eadem sessione habeantur plura scrutinia, comburantur. $ 5. Omnia electionis acta ab eo, qui actuarii mu- nere fungitur, accurate describantur, et saltem ab eo- dem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in collegii tabulario diligenter asserventur." }, { "canon": 172, "latin": ". $ L. Electio, nisi aliud iure caveatur, fieri etiam potest per compromissum, si nempe electores, unanimi et scripto consensu, in unum vel plures idoneos sive de gremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transfe- rant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant. $ 2. Bi agatur de clericali collegio, compromissarii debent esse sacerdotes, secus electio est invalida. $ 9. Compromissarii debent pro validitate electionis conditiones compromisso appositas, quae non sint con-. trà ius commune, observare; si nullae conditiones addi- 49 Codec Iuris Canonici hangNNE——————————— ÀJ———d——L——ÉHu— DA — tae fuerint, servandum ipsis est ius commune circa ele- ctiones; conditiones autem contra ius pro non appositis habeantur. $ 4. Si ab electoribus in unam tantum compromis- sum fuerit personam, haec nequit seipsam eligere; si plures designati fuerint compromissarii, nemo ex iis proprio consensu potest accedere reliquis ipsum eligen- tibus ut electionem sui compleat. (as. T(9. Cessat compromissum et ius eligendi redit ad com- promittentes : 1.\" Revocatione a collegio facta, re integra; 2.\" Non secuta aut non servata aliqua conditione compromisso apposita; 9. Electione absoluta, si fuerit nulla." }, { "canon": 174, "latin": ". Is electus habeatur et a collegii praeside proclame- tur, qui requisitum suffragiorum numerum retulerit, ad normam" }, { "canon": 176, "latin": ", $3, 2 9690,83, » 9355,S1, » 41,83, » 468,81, » 512,83, » 196, » . 850, »vc. 873, $.3, » 896, » 1017, 8 3, » 1052, » 1909, 8 4, » 1432, 82, » 1435, S 1, » 1460, S 1, » 1504, » 1530, S 1, » 1555,88, »1021653, 8. 1; TEEUTETA m1; » 1966, » 9015, 8 2, $22390097,.8 1, » 92147, 8 2, n. 3, 209310; 8 1; n-1; » 9391, » 9378, n. 2, » 99311, » 94192, n. 1, Cod. Iur. Can. loco : » » » » aeceptatam throno et baculo" }, { "canon": 178, "latin": ". $i electio intra praescriptum tempus peracta non fuerit, aut collegium iure eligendi privetur in poenam, libera officii provisio ad eum Superiorem devolvitur, a quo confirmanda esset electio vel cui ius providendi successive competit. ART. III. — De postulatione." }, { "canon": 179, "latin": ". ; $ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem pu- tent ae praeferant, impedimentum obest, super quo dis- pensari possit ae soleat, suis ipsi suffragiis eum pos- sunt, nisi aliud iure caveatur, a competente Superiore postulare, etsi agatur de officio, pro quo electus con- firmatione non egeat. $ 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in mandato aut compromisso fuerit expressum. AA Codeos Iuris Canonici" }, { "canon": 180, "latin": ". $ 1. Ut postulatio vim habeat, pro ea stet oportet maior suffragiorum pars, imo, si cum electione concur- rat, saltem duae tertiae partes requiruntur. $ 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per verbum: postulo, aut aequivalens; formula: eligo vel postulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impe- dimentum non exsistat, secus pro postulatione." }, { "canon": 181, "latin": ". $8 1. Postulatio saltem intra octiduum mitti debet ad Superiorem ad quem pertinet electionem confirmare, si facultatem habeat ab impedimento dispensandi; secus ad Romanum Pontificem aut ad alium habentem facul- tatem. $ 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa non fuerit, ipso facto nulla evadit et electores pro ea vice privantur iure eligendi aut postulandi, nisi pro- bent se a mittenda postulatione iusto detentos fuisse impedimento. $ 3. Per postulationem nullum ius postulato acqui- ritur et Superiori licet eandem repellere. $ 4. Praesentatam Superiori postulationem electo- res revocare non possunt, nisi Superiore consentiente." }, { "canon": 182, "latin": ". 8 1l. Reiecta a Superiore postulatione, ius eligendi ad collegium redit, nisi electores scienter illum postula- verint qui tali detinetur impedimento in quo nequeat aut non soleat dispensari; tunc enim provisio ad Supe- riorem pertinet. $ 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significe- tur postulato, qui respondere debet ad normam" }, { "canon": 183, "latin": ", $ 1, est ipso facto irrita, nec subsequente va- catione convalescit. 8 1l. Nec promissio eiusdem officii, quicunque illud promiserit, ullum paàrit iuridicum effectum." }, { "canon": 184, "latin": ". Consuetudo vitae communis inter clericos laudanda ac suadenda est, eaque, ubi viget, quantum fieri potest, servanda. Liber Secundus - De Personis 33" }, { "canon": 185, "latin": ". Renuntiatio e& metu gravi, iniuste incusso, dolo aut errore substantiali vel simoniace facta, irrita est ipso iure." }, { "canon": 186, "latin": ". henuntiatio, ut valida sit, fieri debet a renuntiante aut scripto aut oretenus coram duobus testibus aut etiam per procuratorem speciali mandato munitum; et scriptum renunptiationis documentum in Curia depo- natur." }, { "canon": 187, "latin": ". $ I1. Renuntiatio generatim, ut valeat, ei fieri de- bet à quo est acceptanda, vel, si aecceptatione non egeat, a quo clericus officium acenpit vel qui eiusdem locum tenet. $ 2. Quare si officium per confirmationem, admis- sionem vel institutionem collatum fuerit, renuntiatio fieri debet Superiori ad quem de iure ordinario confir- matio, admissio vel institutio spectat. 46 Codea Iuris Canonici Cav. 188. Ob tacitam renuntiationem ab ipso iure admissam quaelibet officia vacant ipso facto et sine ulla declara- tione, si clericus : 1.\" Professionem religiosam emiserit, salvo, circa beneficia, praescripto" }, { "canon": 188, "latin": ", n. 3, concessio al- terius officii a Sede Apostolica facta non valet, nisi in supplici libello mentio prioris incompatibilis habeatur, aut clausula derogatoria adiiciatur. | 38 Codeo lIwris Canonici" }, { "canon": 189, "latin": ". $ 1l. Superiores sine iusta et proportionata causa renuntiationes ne acceptent. $ 2. Renuntiationem Ordinarius loci intra mensem vel admittat vel reiiciat." }, { "canon": 190, "latin": ". $ I. Officium, renuntiatione legitime facta et acce- ptata, vacat postquam renuntianti significata est ac- ceptatio. Liber Secundus - De Personis AT $ 2. Renuntians in officio permaneat donec de Su- perioris acceptatione certum nuntium acceperit." }, { "canon": 191, "latin": ". $ 1. Semel legitime facta renuntiatione, non datur amplius poenitentiae locus, licet renuntians possit offi- eium ex alio titulo consequi. $ 2. Acceptata renuntiatio tempestive nota fiat iis qui aliquod ius in officii provisionem habent." }, { "canon": 192, "latin": ". $ 1. Privatio officii incurritur sive ipso iure, sive ex facto legitimi Superioris. $2. Ni agatur de officio inamovibili, Ordinarius nequit clericum eodem privare, nisi mediante processu ad normam iuris. $ 3. Ri de amovibili, privatio decerni ab Ordinario potest ex qualibet iusta causa, prudenti eius arbitrio, etiam citra delietum, naturali aequitate servata, sed certum procedendi modum sequi minime tenetur, salvo canonum praeseripto circa paroecias amovibiles; pri- vatio tamen effectum non habet, nisi postquam fuerit .a Superiore intimata; et ab Ordinarii decreto datur recursus ad Sedem Apostolicam, sed in devolutivo tantum. JAN. 193. 8$ 1. Translatio ab uno ad aliud officium ecclesiasti- cum ab eo tantum perfici potest, qui ius habet tum ac- ceptandi renuntiationem, tum removendi a primo offi- €io et promovendi ad alterum. $ 2. Ad translationem, si de consensu clerici fiat, quaelibet iusta causa sufficit; si invito clerico, eadem fere causa requiritur idemque procedendi modus ac pro privatione, firmo praescripto" }, { "canon": 193, "latin": ". Ex vetustissimo Ecclesiae more, ut in baptismo, ita etiam in confirmatione adhibendus est patrinus, si haberi possit." }, { "canon": 194, "latin": ". $ 1. In translatione prius officium vacat cum cle- ricus alterius possessionem canonice capit, nisi aliud a iure cautum sit vel a legitimo Superiore prae- scriptum. $ 2. Reditus prioris officii translatus percipit, do- nec aliud oceupaverit." }, { "canon": 195, "latin": ". Qui clericum ad officium elegerunt vel postulave- runt aut praesentaverunt, nequeunt eundem officio pri- vare aut ab eo revocare seu amovere aut ad aliud transferre. DULPIEMSSU De potestate ordinaria et delegata. JAN. 196. Potestas iurisdictionis seu regiminis quae ex divina institutione est in Eeclesia, alia est fori externi, alia fori interni, seu conscientiae, sive sacramentalis sive | extra-sacramentalis. O^N. 197. $ I. Potestas iurisdictionis ordinaria ea est quae ipso iure adnexa est officio; delegata, quae commissa est personae. | $ 2. Potestas ordinaria potest esse sive propria sive vicaria." }, { "canon": 196, "latin": ". Ut quis licite ad patrini munus admittatur, oportet: 1. Sit alius a patrino baptismi, nisi rationabilis causa, iudicio ministri, aliud suadeat, aut statim post baptismum legitime confirmatio conferatur; 934 Codecs Iuris Canonici 2. Rit eiusdem sexus ac confirmandus, nisi aliud ministro in casibus particularibus ex rationabili causa videatur; 2.\" Berventur praeterea praescripta" }, { "canon": 198, "latin": ", $1 ab Apostolica Sede concessae, non evanescunt, re- soluto iure Ordinarii cui concessae sunt, etiamsi ipse eas exsequi coeperit, sed transeunt ad Ordinarios qui ipsi in regimine succedunt; item concessae Episcopo competunt quoque Vicario Generali. $8 3. Concessa facultas secumfert alias quoque po- testates quae ad illius usum sunt necessariae; quare in facultate dispensandi includitur etiam potestas absol- vendi a poenis ecclesiasticis, si quae forte obstent, sed ad effectum dumtaxat dispensationis conseauendae." }, { "canon": 199, "latin": ". $ Il. Qui iurisdictionis potestatem habet ordina- riam, potest eam alteri ex toto vel ex parte delegare, nisi aliud expresse iure caveatur. $ 2. Etiam potestas iurisdictionis ab Apostolica Sede delegata subdelegari potest sive ad actum, sive etiam habitualiter, nisi electa fuerit industria perso- nae aut subdelegatio prohibita. $ 3. Potestas delegata ad universitatem negotio- rum ab eo qui infra Romanum Pontificem habet ordi- nariam potestatem, potest in singulis casibus subde- legari. $ 4. In aliis casibus potestas iurisdictionis delegata subdelegari potest tantummodo ex concessione expresse facta, sed articulum aliquem non iurisdictionalem etiam sine expressa commissione iudices delegati pos- sunt subdelegare. $ 5. Nulla subdelegata potestas potest iterum sub- delegari, nisi id expresse concessum fuerit." }, { "canon": 200, "latin": ". 8 1. Potestas iurisdictionis ordinaria et ad univer- sitatem negotiorum delegata, late interpretanda est; alia quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, ea quoque intelliguntur concessa, sine quibus eadem exerceri non posset. $ 2. Ei, qui delegatum se asserit, incumbit onus probandae delegationis." }, { "canon": 201, "latin": ". $ 1. Potestas iurisdictionis potest in solos subditos directe exerceri. Cod. Iur. Can. & 50 Codewv Iuris Canonici 8 2. Iudicialis potestas tam ordinaria quam dele- gata exerceri nequit in proprium commodum aut extra territorium, salvis praescriptis" }, { "canon": 202, "latin": ". $ 1. Actus potestatis iurisdictionis sive ordinariae sive delegatae collatae pro foro externo, valet quoque pro interno, non autem e converso. $ 2. Potestas collata pro foro interno exerceri potest etiam in foro interno extra-sacramentali, nisi sacramentale exigatur. $ 3. Si forum, pro quo potestas data est, expressum non fuerit, potestas intelligitur concessa pro utroque foro, nisi ex ipsa rei natura aliud constet." }, { "canon": 203, "latin": ". $ 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas mandati sui fines excedit, nihil agit. $ 2. Hos tamen excessisse non intelligitur delega- tus, qui alio modo ac deleganti placuerit, ea ad quae delegatus est, peragit, nisi modus ipse fuerit a dele- gante praeseriptus tanquam conditio." }, { "canon": 204, "latin": ". $ 1. Quod quis Superiorem adit, inferiore praeter- misso, nop idcirco voluntaria suspenditur inferioris potestas, sive haec ordinaria fuerit sive delegata. $ 2. Attamen rei ad Superiorem delatae ne se im- misceat inferior, nisi ex gravi urgentique causa; et hoc in casu statim Superiorem de re moneat. Liber Secundus - De Personis 51" }, { "canon": 205, "latin": ". $ 1. Si plures iurisdictionem delegatam obtinue- rint pro eodem negotio, et dubitetur utrum delegatio facta fuerit in solidum an collegialiter, praesumitur facta in solidum in re voluntaria, collegialiter in re iudiciali. $ 2. Pluribus in solidum delegatis, qui antea nego- tium oecupavit, alios ab eodem excludit, nisi aut posthac impediatur aut nolit ulterius in negotio pro- cedere. $ 3. Pluribus collegialiter delegatis, omnes simul pro aetorum validitate in negotio expediendo proce- dere debent, nisi in mandato aliud cautum sit." }, { "canon": 206, "latin": ". Pluribus successive delegatis, ille negotium expe- dire debet cuius mandatum anterius est nec posteriore rescripto expresse abrogatum fuit. Cav. 207. $ 1l. Potestas delegata exstinguitur, expleto man- dato; elapso tempore aut exhausto numero casuum pro quo concessa fuit; cessante causa finali delegationis; revocatione delegantis delegato directe intimata aut renuntiatione delegati deleganti directe intimata et ab eodem acceptata; non autem resoluto iure delegantis, nisi in duobus casibus de quibus in" }, { "canon": 207, "latin": ", 8 2. OsN. \"8. Qui abutitur potestate sibi ex privilegio permissa, privilegio ipso privari meretur; et Ordinarius Sanctam Sedem monere ne omittat, si quis privilegio ab eadem concesso graviter abutatur. CaN. '(9. Quamvis privilegia, oretenus a Sancta Sede ob- centa, ipsi petenti in foro conscientiae suffragentur, nemo tamen potest cuiusvis privilegii usum adversus quemquam in foro externo vindicare, nisi privilegium ipsum sibi concessum esse legitime evincat. TITULUS VI. De dispensationibus. Cav. S80. Dispensatio, seu legis in casu speciali relaxatio, concedi potest a conditore legis, ab eius successore vel Superiore, nec non ab illo cui iidem facultatem dispen- sandi concesserint. Cod. Iur." }, { "canon": 208, "latin": ". Ad normaiun" }, { "canon": 209, "latin": ". In errore communi aut in dubio positivo et proba- bili sive iuris sive facti, iurisdictionem supplet Eecle- sia pro foro tum externo tum interno." }, { "canon": 210, "latin": ". Potestas ordinis, a legitimo Superiore ecclesiastico sive adnexa officio sive commissa personae, nequit aliis demandari, nisi id expresse fuerit iure vel indulto concessum. TITULUS VI. De reductione elerieorum ad statum laicalem." }, { "canon": 211, "latin": ". $ l. Etsi sacra ordinatio, semel valide recepta, nunquam irrita fiat, clericus tamen maior ad statum laicalem redigitur rescripto Sanctae Sedis, decreto vel sententia ad normam" }, { "canon": 212, "latin": ". $ 1. Qui in minoribus ordinibus constitutus ad sta- tum laicalem quavis de causa regressus est, ut inter clericos denuo admittatur, requiritur licentia Ordinarii Liber Secundus - De Personis 53 dioecesis cui incardinatus fuit per ordinationem, non concedenda, nisi post diligens examen super vita et moribus, et congruum, iudicio ipsius Ordinarii, expe- rimentum. $ 2. Clerieus vero maior qui ad statum laicalem rediit, ut inter clericos denuo admittatur, indiget San- ctae Sedis licentia." }, { "canon": 213, "latin": ", 214, tenentur obligatione quotidie horas canonicas integre recitandi secundum proprios et probatos liturgicos libros." }, { "canon": 214, "latin": ", $8 1. $ 2. Clerici minores possunt quidem nuptias inire, sed, nisi matrimonium fuerit nullum vi aut metu eisdem incusso, ipso iure e statu clericali decidunt. $ 9. Ooniugatus qui sine dispensatione apostolica ordines maiores, licet bona fide, suscepit, ab eorundem ordinum exercitio prohibetur." }, { "canon": 215, "latin": ". $ 1l. Unius supremae ecclesiasticae potestatis est provincias ecclesiasticas, dioeceses, abbatias vel prae- laturas nullius, vicariatus apostolicos, praefecturas DÁ Codex luris Canonici apostolicas erigere, aliter cireumsceribere, dividere, unire, supprinere. $ 2. In iure nomine dioecesis venit quoque abbatia vel praelatura nullius; et nomine Episcopi, Abbas vel Praelatus nullius, nisi ex natura rei vel sermonis con- textu aliud constet." }, { "canon": 216, "latin": ". Quare ante pallii impositionem, excluso speciali | indulto apostolico, ipse illieite poneret actus sive iu- | risdictionis metropolitanae, sive ordinis episcopalis in quibus, ad normam legum liturgicarum, usus pallii requiritur." }, { "canon": 217, "latin": ". $ l1. Episcopus territorium suum in regiones seu districtus, pluribus paroeciis constantes, distribuat, qui veniunt nomine vicariatus foranei, decanatus, ar- chipresbyteratus, etc. $ 2. Ri haec distributio, ratione circumstantiarum, videatur impossibilis aut inopportuna, Episcopus con- sulat Sanctam Sedem, nisi ab eadem iam fuerit pro- visum. Liber Secundus - De Personis 55 TITULUS VII. De suprema potestate deque iis qui eiusdem sunt ecclesiastieo iure participes. CAPUT I. Dec Romano Pontifice." }, { "canon": 218, "latin": ". 8 1. Romanus Pontifex, Beati Petri in primatu Successor, habet non solum primatum honoris, sed su- premam et plenam potestatem iurisdictionis in univer- sam Ecclesiam tum in rebus quae ad fidem et mores, ium in iis quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae per totum orbem diffusae pertinent. $ 2. Haec potestas est vere episcopalis, ordinaria et immediata tum in omnes et singulas ecclesias, tum in omnes et singulos pastores et fideles, à quavis humana auctoritate independens." }, { "canon": 219, "latin": ". Romanus Pontifex, legitime electus, statim ab ac- ceptata electione, obtinet, iure divino, plenam supre- mae iurisdictionis potestatem." }, { "canon": 220, "latin": ". Gravioris momenti negotia quae uni Romano Pon- tifiel reservantur sive natura sua, sive positiva lege, causae maiores appellantur." }, { "canon": 221, "latin": ". Si contingat ut Romanus Pontifex renuntiet, ad eiusdem renuntiationis validitatem non est necessaria Oardinalium aliorumve acceptatio. 56 Codec Iuris Canonici CAPUT II. De Concilio Oecumenico." }, { "canon": 222, "latin": ". $ 1. Dari nequit Oecumenicum Concilium quod a Romano Pontifice non fuerit convocatum. $ 2. Eiusdem Romani Pontificis est Oecumenico Concilio per se vel per alios praeesse, res in eo tractan- das ordinemque servandum constituere ac designare, Concilium ipsum transferre, suspendere, dissolvere, eiusque decreta confirmare." }, { "canon": 223, "latin": ". $ 1. Vocantur ad Concilium in eoque ius habent suffragii deliberativi : 1.\" S. R. E. Cardinales, etsi non Episcopi; 2.\" Patriarchae, Primates, Archiepiscopi, Epi- scopi residentiales, etiam nondum consecrati; 9.* Abbates vel Praelati nullius; 4. Abbas Primas, Abbates Superiores Congrega- tionum monasticarum, aec supremi Moderatores reli- gionum clericalium exemptarum, non autem aliarum religionum, nisi aliud convocationis decretum ferat. $ 2. Etiam Episcopi titulares, vocati ad Concilium, suffragium obtinent deliberativum, nisi aliud in con- vocatione expresse caveatur. $ 3. Theologi ac sacrorum canonum periti, ad Con- cilium forte invitati, suffragium non habent, nisi con- sultivum." }, { "canon": 224, "latin": ". $ I. Si quis ex vocatis ad Concilium ad normam" }, { "canon": 225, "latin": ". Nemini eorum qui Concilio interesse debent, licet ante discedere, quam Concilium sit rite absolutum, nisi a Concilii praeside cognita ac probata discessionis eausa et impetrata abeundi licentia." }, { "canon": 226, "latin": ". Propositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres possunt alias addere, a Concilii tamen praeside antea probatas." }, { "canon": 228, "latin": ". ; $ 1. Concilium Oecumenicum suprema pollet in uni- versam Ecclesiam potestate. $2. A sententia Romani Pontificis non datur ad Concilium Oecumenicum appellatio." }, { "canon": 229, "latin": ". Si contingat Romanum Pontificem, durante Concilii celebratione, e vita decedere, ipso iure hoc intermitti- tur, donee novus Pontifex illud resumi et continuari iusserit. CAPUT III. De Sanctae Romanae Ecclesiae Cardánalibus." }, { "canon": 230, "latin": ". S. R. E. Cardinales Senatum Romani Pontificis con- stituunt eidemque in regenda Ecclesia praecipui con- siliarii et adiutores assistunt. 58 Codes Iuris Canonici" }, { "canon": 231, "latin": ". $ 1. Sacro Cardinalium Collegio praeest Decanus, idest antiquior promotione ad aliquam sedem suburbi- cariam, cui tamen nulla est in ceteros Cardinales iuris- dietio, sed ipse primus habetur inter aequales. $ 2. Vacante decanatu, ipso iure succedit Subde- canus, sive is tempore vacationis sit praesens in Curia, sive in sua suburbicaria dioecesi commoretur, sive ab- sit ad tempus ob sibi commissum munus a Romano Pontifice." }, { "canon": 232, "latin": ". Quaestum facientes ex indulgentiis plectuntur ipso facto excommunicatione Sedi Apostolicae simpliciter LEOSGT . Yap Cax. 2328. Qui cadavera vel sepulcra mortuorum ad furtum vel alium malum finem violaverit, interdicto personali pu- niatur, sit ipso facto infamis, et clericus praeterea de- monscur." }, { "canon": 233, "latin": ". $ 1. Cardinales creantur et publicantur à Romano Pontifice in Consistorio sicque creati et publicati obti- nent ius ad electionem Romani Pontificis et privilegia de quibus in" }, { "canon": 234, "latin": ". Promotus absens a Curia debet in recipiendo bireto rubro iurare se intra annum, nisi legitimo detineatur impedimento, Summum Pontificem aditurum." }, { "canon": 235, "latin": ". Nisi aliter in casibus particularibus fuerit a Sancta Sede provisum, per promotionem ad sacram purpuram non solum ipso facto vacant dignitates omnes, eccle- siae, beneficia quae promotus possideat, sed etiam pen- siones ecclesiasticae amittuntur." }, { "canon": 236, "latin": ". $ 1. Per optionem in Consistorio factam et a Sum- mo Pontifice approbatam, possunt, servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyte- rali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum de- 'cennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem presbyteralem. | 8$ 2. Cardinalis ex ordine diaconali, transiens per | optionem ad ordinem presbyteralem, locum obtinet ante |omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad |Sacrae purpurae honorem assumpti sunt. | $ 3. Suburbicaria si vacet sedes, Cardinales ex or- dine presbyterali, qui momento vacationis praesentes fuerint in Curia vel ab ea absentes ad tempus ob sibi commissum negotium aliquod a Romano Pontifice, |optare eam possunt in Consistorio, servata prioritate promotionis. \" $ 4. Cardinales quibus una ex ecclesiis suburbica- ls est assignata, aliam optare nequeunt; cum vero ' Cardinalis gradum Decani attigerit, dioecesim suam / Ostiensi cumulat, quae proinde cum alia atque alia |dioecesi suburbicaria in persona Cardinalis Decani semper coniungitur. 60 Codea luris Canonici" }, { "canon": 238, "latin": ", $8 2. Cav. 334. $ I. Episcopi residentiales sunt ordinarii et imme- diati pastores in dioecesibus sibi commissis. 99 Coder Iuris Canonici $ 2. In regimen tamen dioecesis neque per se ne- que per alios, nec ullo sub titulo sese ingerere possunt, nisi prius eiusdem dioecesis possessionem canonice ce- perint; sed si ante suam ad episcopatum designationem vicarii capitulares, officiales, oeconomi fuerint renun- tiati, haec officia etiam post designationem retinere et exercere possunt. $ 3. Canonicam dioecesis possessionem capiunt Epi- scopi residentiales simul ac in ipsa dioecesi vel per se vel per procuratorem apostolicas litteras Capitulo ec- clesiae cathedralis ostenderint, praesente secretario Ca- pituli vel cancellario Curiae, qui rem in acta referat. Cav. 335. $ 1. Ius ipsis et officium est gubernandi dioecesim tum in spiritualibus tum in temporalibus cum pote- state legislativa, iudiciaria, coactiva ad normam sa- crorum canonum exercenda. $ 2. Leges episcopales statim a promulgatione obli- gare incipiunt, nisi aliud in ipsis caveatur; modus au- tem promulgationis ab ipsomet IZpiscopo determinatur." }, { "canon": 239, "latin": ". $ 2. 8i tamen Romanus Pontifex creationem alicuius in Consistorio annuntiaverit, eius nomine sibi in pe- ctore reservato, sic promotus nullis interim gaudet Car- dinalium iuribus aut privilegiis, sed, postquam a Ro- mano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem fruitur a publicatione, iure vero praecedentiae a reser- vatione in pectore. Liber Secundus - De Personis 59" }, { "canon": 240, "latin": ". $ 1. Cardinalis ad sedem suburbicariam promotus et in eiusdem possessionem canonice immissus est ve- rus Episcopus suae dioecesis, eaque potestate in eam pollet, quam Episcopi residentiales in propria dioecesi obtinent. $ 2. Ceteri Cardinales in suis titulis vel diaconiis, postquam eorundem canonicam possessionem ceperint, omnia possunt quae locorum Ordinarii in suis ecclesiis, exceptis ordine iudiciorum et qualibet iurisdictione in fideles, sed salva potestate in iis quae ad disciplinam, morum correctionem, servitium ecclesiae pertinent. $ 3. Cum throno et baldachino Cardinalis ordinis presbyteralis potest in suo titulo pontificalia peragere et Cardinalis ordinis diaconalis in sua diaconia ponti- ficaliter assistere, et nemo alius ibidem id potest sine Cardinalis assensu; in aliis vero Urbis ecclesiis Cardi- nales throno et baldachino uti nequeunt sine licentia Romani Pontificis." }, { "canon": 241, "latin": ". Sede Apostolica vacante, Sacrum Cardinalium Col- legium et Romana Curia non aliam habent potestatem, quam quae definitur in const. Pii X Vacante Sede A po- | stolica, 25 Dec. 1904. 64 Codems Iuris Canonici CAPUT IV. De Curia Romana." }, { "canon": 242, "latin": ". Curia Romana constat Sacris Congregationibus, Tribunalibus et Officiis, prout inferius enumerantur et describuntur." }, { "canon": 243, "latin": ". $ 1. In singulis Congregationibus, Tribunalibus, Officiis servanda est disciplina et tractanda sunt nego- tia secundum normas tum generales tum particulares, quas ipsis Romanus Pontifex praestituerit. $8 2. Omnes qui ad Congregationes, Tribunalia, Of- fieia Romanae Curiae pertinent, ad secretum servan- dum tenentur intra fines et secundum modum ex disci- plina unicuique propria determinatum. Cax. 244. $ 1. Nihil grave aut extraordinarium in iisdem Con- gregationibus, Tribunalibus, Officiis agatur, nisi a Mo- deratoribus eorundem Romano Pontifici fuerit antea significatum. $ 2. Gratiae quaevis ac resolutiones indigent ponti- fieia approbatione, exceptis iis pro quibus eorundem Offieiorum, Tribunalium, Congregationum Moderatori- bus speciales facultates tributae sint, exceptisque sen- tentiis Tribunalis Sacrae Romanae Rotae et Signaturae Apostolicae." }, { "canon": 245, "latin": ". Controversiam, si qua exoriatur, de competentia in- ter Sacras Congregationes, Tribunalia vel Officia Ro- manae Curiae, dirimit coetus S. R. E. Cardinalium, | quos Romanus Pontifex singulis vicibus designaverit. | AnT. Il. — De Sacris Congregationibus." }, { "canon": 246, "latin": ". Singulis Congregationibus praeest Cardinalis Prae- fectus vel, si eisdem praesit ipsemet Romanus Ponti- Liber Secundus. De Personis 65 fex, eas dirigit Cardinalis Secretarius; quibus adiun- guntur Cardinales quos Pontifex eis adscribendos cen- suerit, cum aliis necessariis administris." }, { "canon": 247, "latin": "statuta sunt, et Sacro- rum Rituum Congregationis circa ritus et caeremonias quae in Sacramentis conficiendis, ministrandis et reci- piendis servari debent. | 8$ 2. Ad illam itaque spectant ea omnia, quae de- cerni eoncedique solent tum in disciplina matrimonii, Libor Secundus - De Personis 01 tum in disciplina aliorum Sacramentorum nec non in celebratione Sacrificii Eucharistici, iis tantum exceptis quae aliis Congregationibus reservata sunt. $ 93. ipsa cognoscit quoque et exclusive de facto inconsummationis matrimonii et de exsistentia causa- rum ad dispensationem concedendam, nec non de iis omnibus, quae cum his sunt connexa. Potest tamen cognitionem horum omnium, si id expedire iudicaverit, ad Sacram Romanam Rotam remittere. Pariter ad eam deferri possunt quaestiones de validitate matri- monii, quas tamen, si aceuratiorem disquisitionem aut investigationem exigant, ad tribunal competens remit- tat. Eodem modo ad ipsam pertinet videre de obliga- tionibus ordinibus maioribus adnexis, atque examinare quaestiones de ipsa validitate sacrae ordinationis, aut eas ad tribunal competens remittere. Et ita porro de aliis Sacramentis." }, { "canon": 250, "latin": ". $ 1l. Congregationi Concilii ea pars negotiorum est commissa, quae ad universam disciplinam cleri saecu- laris populique christiani refertur. $ 2. Quamobrem ipsius est curare ut christianae vitae praecepta serventur, cum facultate opportune ab eisdem fideles dispensandi; moderari quae parochos et canonicos spectant; aut quae pias sodalitates, pias uniones (etiamsi dependeant a religiosis vel erectae sint in eorum ecclesiis seu domibus), pia legata, pia opera, Missarum stipes, beneficia aut officia, bona ec- clesiastica, mobilia et immobilia, tributa dioecesana, taxas Curiarum episcopalium aliaque huiusmodi attin- gunt. Eidem reservata est facultas eximendi a condi- tionibus requisitis ad assecutionem beneficiorum, quo- ties ad Ordinarios eorum collatio spectat; admittendi ad compositionem eos qui occuparunt bona ecclesia- stica, etiam pertinentia ad religiosos; permittendi ut fideles acquirant bona ecclesiastica, a potestate civili usurpata. 68 Codec luris Canonici 8 3. Videt quoque de iis omnibus, quae ad immuni- tatem ecclesiasticam pertinent, itemque de controver- siis circa praecedentiam, salvo iure Congregationis de sodalibus religiosis et Congregationis Caeremonialis. 8$ 4. Ad eandem pertinent ea omnia quae ad Conci- liorum celebrationem et recognitionem atque ad Epi- scoporum coetus seu conferentias referuntur, extra loca quae subsunt Congregationi de Prop. Fide. $ 5. Est. autem haec Congregatio competens in omnibus controversiis negotia eidem commissa spectan- tibus, quas in linea disciplinari pertractandas censue- rit; cetera ad tribunal competens sunt deferenda." }, { "canon": 251, "latin": ". $ 1. Congregatio negotiis religiosorum sodalium praeposita ea sibi exclusive vindicat quae respiciunt regimen, disciplinam, studia. bona et privilegia reli- giosorum sodalium utriusque sexus tum sollemnibus tum simplicibus votis adstrictorum, eorumque qui, quamvis sine votis, in communi tamen vitam agunt more religiosorum, itemque tertiorum Ordinum saecu- larium, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. $ 2. Quapropter, quaestionibus ordine iudiciario tractandis ad tribunal competens remissis et incolumi semper iure Congregationis S. Officii et Congregatio- nis Concilii circa negotia, ad ipsas spectantia, haec Congregatio quaestiones omnes suae competentiae in linea disciplinari dirimit; sed. si quaestio vertatur inter religiosum sodalem et personam non religiosam, ipsa, praesertim ad instantiam partis, potest quoque, si' aequum iudicaverit, eandem quaestionem ad aliam Congregationem aut tribunal remittere. $ 2. Huie denique Congregationi reservatur con- cessio dispensationum a iure communi pro sodalibus religiosis, firmo praescripto" }, { "canon": 253, "latin": ", 8 3 una Sacrorum Ri- tuum Congregatio in his causis competens est. $ 3. Ordinarii locorum, iure proprio, possunt ea tantum quae in canonibus qui sequuntur eisdem ex- presse demandantur. Caw. 2000. $ 1. Causae huiusmodi duplici possunt procedere via, scilicet vel ordinaria non cultus vel extraordinaria casus excepti seu cultus. $ 2. Per ordinariam viam proceditur, quando, an- tequam ad discussionem super virtutibus deveniatur, probari intenditur nullum publicum cultum Servo Dei fuisse praestitum vel, si quando per abusum praesti- tus fuerit, sublatum fuisse; per extraordinariam verc cum probari intenditur aliquem Dei Servum in posses sione publiei et ecclesiastici cultus versari. Liber Quartus - De Processibus . 543" }, { "canon": 254, "latin": ". Ad Congregationem Caeremonialem pertinet mode- ratio caeremoniarum in Sacello Aulaque Pontificali servandarum et sacrarum functionum quas Patres Car- dinales extra pontifieale sacellum peragunt; itemque eadem Congregatio cognoscit quaestiones de praece- dentia tum Patrum Cardinalium tum Legatorum quos rariae Nationes ad Sanctam Sedem mittunt. C^N. 255. Ad Congregationem pro negotiis ecclesiasticis ex- traordinariis spectat dioeceses constituere vel dividere et ad vacantes dioeceses idoneos viros promovere, quo- ties hisce de rebus cum civilibus Guberniis agendum est; insuper Congregatio in ea negotia incumbit, quae eius examini subiiciuntur a Summo Pontifice per Car- dinalem Secretarium Status, praesertim ex illis quae cum legibus civilibus coniunctum aliquid habent et ad pacta conventa eum variis Nationibus referuntur. O^N. 256. $8 1l. Congregatio de Seminariis et Universitatibus studiorum vigilat super omnibus quae ad regimen, di- sciplinam, temporalem administrationem et studia Se- minariorum pertinent, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. Eidem pariter commissa est moderatio regiminis ac studiorum, in quibus versari debent Liber Secundus - De Personis 74 athenaea seu quas vocant Universitates vel Facultates quae ab Ecclesiae auctoritate dependent, comprehensis iis quae a religiosae alicuius familiae sodalibus diri- guntur. Novas institutiones perpendit approbatque; facultatem concedit academicos gradus conferendi nor- masque tradit quibus ii conferri debeant, et, ubi agitur de viro singulari doctrina commendato, potest eos ipsa conferre. $8 2. In hae Sacra Congregatione connumerantur inter alios Cardinales Secretarius Congregationis Con- sistorialis et inter Consultores Assessor eiusdem Con- gregationis. Cav. 251. $ I1. Congregationi pro Ecclesia Orientali praeest ipse Romanus Pontifex. Huic Congregationi reservan- tur omnia cuiusque generis negotia quae sive ad per- sonas, sive ad disciplinam, sive ad ritus Ecclesiarum orientalium referuntur, etiamsi sint mixta, quae sci- licet sive rei sive personarum ratione latinos quoque attingant. $ 2. Quare pro Ecclesiis ritus orientalis haec Con- gregatio omnibus facultatibus potitur, quas aliae Con- gregationes pro Ecclesiis ritus latini obtinent, incolumi tamen iure Congregationis S. Officii ad normam" }, { "canon": 255, "latin": ", ceteris pro diversa eorum natura ad peculiares Congregationes remissis; 2.\" Altera pars, cui praeest Substitutus, incum- bit in ordinaria negotia; 3.\" Tertiam partem dirigit Cancellarius Brevium Apostolicorum, qui vacat expeditioni Brevium. C^N. 264. Ad Secretarias Drevium ad Principes et Epistola- rum latinarum spectat munus latine scribendi acta Summi Pontificis, ab eodem illis commissa. CAPUT V. De Legatis Romani Pontificis. Cav. 265. Romano Pontifici ius est, a civili potestate indepen- dens, in quamlibet mundi partem Legatos cum vel sine ecclesiastica iurisdictione mittendi. 74 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 260, "latin": ". $ 1. Cancellariae Apostolicae, cui praeest Cardina- lis Cancellarius Sanctae Romanae Ecclesiae, hoc est proprium munus, apostolicas expedire litteras, seu bullas pro beneficiorum et offieiorum consistorialium provisione, novarum provinciarum et dioecesium ac capitulorum institutione et pro aliis maioribus Eccle- siae negotiis conficiendis. $ 2. Quae litterae seu bullae ne expediantur nisi de mandato Congregationis Consistorialis circa negotia ad eius competentiam spectantia, aut de mandato Summi Pontificis circa alia negotia, servatis in singu- lis casibus ipsius mandati terminis." }, { "canon": 261, "latin": ". Datariae Apostolicae, quam moderatur Cardinalis Datarius Sanctae Romanae Ecclesiae, commissum est cognoscere de idoneitate promovendorum ad beneficia non consistorialia Apostolicae Sedi reservata; conficere et expedire apostolicas litteras pro eorum collatione; eximere in conferendo benefieio a conditionibus requi- Liber Secundus - De Personis 73 sitis, quoties eius collatio ad Ordinarium non pertinet; curare pensiones et onera quae Summus Pontifex in memoratis conferendis beneficiis imposuerit. O^N. 262. Camerae Apostolicae, cui praesidet Sanctae Roma- nae Ecclesiae Cardinalis Camerarius, cura est atque administratio bonorum ac iurium temporalium San- ctae Sedis, quo tempore praesertim haec vacua habea- tur; et tune adamussim serventur normae statutae in const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904." }, { "canon": 263, "latin": ". Officium Secretariae Status, cuius moderator est Cardinalis Secretarius Status, constat triplici parte hoc ordine : 1.^ Prima pars, eui praesidet Secretarius Congre- gationis pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis, ver- satur in negotiis quae eidem Congregationi exami- nanda subiici debent ad normam" }, { "canon": 266, "latin": ". Dicitur Legatus a latere Cardinalis qui à Summo Pontifice tanquam «alter ego cum hoc titulo mittitur, et tantum potest, quantum ei à Summo Pontifice de- mandatum est." }, { "canon": 271, "latin": ". Metropolita uti potest pallio intra quamlibet eccle- | siam etiam exemptam suae provinciae in Missarum sollemnibus, diebus in Pontificali Romano designatis Liber Secundus - De Personis -] aliisque forte sibi concessis; nullatenus vero extra pro- vineiam, etsi Ordinarii loci consensus accedat." }, { "canon": 280, "latin": ", nullam secumfert specialem iurisdictionem, nisi iure partieulari de aliquibus aliud constet." }, { "canon": 281, "latin": ". 8$ 1. Sacrum Collegium in tres ordines distribuitur : episcopalem, ad quem soli pertinent sex Cardinales dioecesibus suburbicariis praepositi; presbyteralem, qui constat Cardinalibus quinquaginta; diaconalem, qui quatuordecim. $ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diacona- lis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignatur a Romano Pontifice. Cav. 232. $ 1. Cardinales libere a Romano Pontifice ex toto terrarum orbe eliguntur, viri, saltem in ordine presby- teratus constituti, doctrina, pietate ac rerum agenda- rum prudentia egregie praestantes. $ 2. A cardinalatus dignitate arcentur : 1.\" Illegitimi, etiamsi per subsequens matrimo- nium fuerint legitimati; itemque alii irregulares vel a saeris ordinibus impediti secundum canonicas sanctio- nes, etsi cum ipsis auctoritate apostolica fuerit ad or- dines et dignitates etiam episcopalem dispensatum; 2.\" Qui prolem etiam ex legitimo matrimonio su- sceptam, vel nepotem ex ea habent; 3.* Qui primo aut secundo gradu consanguinitatis alicui Cardinali viventi coniuncti sunt." }, { "canon": 282, "latin": ". $ 1l. Congregatio de Propaganda Fide missionibus ad praedicandum Evangelium et catholicam doctrinam Liber Secundus - De Personis 69 praeest, ministros necessarios constituit et mutat, fa- eultatemque habet tractandi, agendi et exsequendi omnia hac in re necessaria et opportuna. $ 2. Curat ea omnia quae ad Conciliorum celebra- tionem in locis sibi subiectis pertinent. $ 3. Eius iurisdictio iis est circumscripta regioni- bus, ubi, sacra hierarchia nondum constituta, status missionis perseverat. Huic Congregationi sunt etiam subiectae regiones, quae, etsi hierarchia inibi consti- tuta sit, adhuc inchoatum aliquid praeseferunt. Eidem pariter subsunt societates ecclesiasticorum ac Semi- naria quae exclusive fundata sunt eo fine, ut in eis instituantur missionarii pro exteris missionibus, prae- sertim quod attinet ad eorum regulas, administratio- nem atque opportunas eonceessiones ad sacram ordina- tionem alumnorum requisitas. $ 4. Haec autem Congregatio tenetur ad competen- tes Congregationes deferre negotia quae aut fidem at- tingunt, aut causas matrimoniales, aut generales nor- mas cirea sacrorum rituum disciplinam tradendas vel interpretandas. $ 5. Quod vero spectat ad sodales religiosos, eadem Congregatio sibi vindicat quidquid religiosos qua mis- sionarios, sive uti singulos sive simul sumptos, tangit. Quidquid vero religiosos qua tales, sive uti singulos sive simul sumptos attingit, ad Congregationem reli- giosorum negotiis praepositam remittat aut relinquat. OaxN. 253. $ l1. Congregatio Saerorum Rituum ius habet vi- dendi et statuendi ea omnia quae sacros ritus et caere- monias Eeclesiae Latinae proxime spectant, non autem quae latius ad saeros ritus referuntur, cuiusmodi sunt praecedentiae iura aliaque id genus, de quibus sive ser- vato ordine iudiciario sive in linea disciplinari disce- ptetur. $ 2. Eius proinde est praesertim advigilare, ut sa- cri ritus ac caeremoniae diligenter serventur in Sacro 0 Codex Iuris Canonici celebrando, in Sacramentis administrandis, in divinis officiis persolvendis, in iis denique omnibus quae Ec- clesiae Latinae cultum respiciunt; dispensationes con- cedere opportunas; insignia et honoris privilegia tam personalia et ad tempus, quam localia et perpetua, quae ad sacros ritus vel caeremonias pertineant, elargiri, et cavere ne in haec abusus irrepant. 8 3. Denique ea omnia agit quae ad beatificationem et canonizationem Servorum Dei vel ad sacras reli- quias quoquo modo referuntur." }, { "canon": 284, "latin": ", curet ut Ordinarii locorum, saltem quinto quoque anno, stato tempore apud Metropolitam aliumve IZpiscopum com- provincialem conveniant, ut, collatis consiliis, videant quaenam in dioecesibus agenda sint ut bonum religio- nis promoveatur, eaque praeparent de quibus in futuro Concilio provinciali erit agendum. $8 2. Etiam Episcopi aliique de quibus in" }, { "canon": 285, "latin": ". Episcopi qui nulli Metropolitae subiiciuntur, Ab- bates vel Praelati nullius, et Archiepiscopi Suffraga- neis carentes, aliquem viciniorem Metropolitam, nisi forte iam elegerint, semel pro semper, praevia Sedis Apostolicae approbatione, eligant, cuius Concilio pzo- vinciali cum aliis intersint, et quae ibi ordinata fue- rint, observent et observanda curent." }, { "canon": 286, "latin": ". $ 1. Praeter Episcopos, Abbates vel Praelatos nul- lius et Archiepiscopos de quibus in" }, { "canon": 288, "latin": ". $ 1. Cardinales tenentur obligatione residendi in Curia, nec fas est ipsis ab eadem discedere sine licen- tia Romani Pontificis, salvo praescripto $$ 2, 3 huius canonis. $ 2. Haec obligatio urget quoque Cardinales Epi- scopos suburbicarios; sed ipsi non indigent licentia ut sese conferant ad dioeceses sibi commissas, quoties op- portunum iudicaverint. $ 9. Cardinales qui sunt Episcopi alicuius dioecesis non suburbicariae, lege residendi in Curia eximuntur; sed cum ad Urbem venerint, Summum Pontificem adeant, nec ab Urbe discedant antequam ab eodem abeundi licentiam impetraverint. Cav. 239. : $ 1. Praeter alia privilegia quae in hoc Codice suis in titulis enumerantur, Cardinales omnes a sua promo- tione in Consistorio facultate gaudent : 1. Audiendi ubique terrarum confessiones etiam religiosorum utriusque sexus et absolvendi ab omnibus peccatis et censuris etiam reservatis, exceptis tantum censuris Sedi Apostolicae specialissimo modo reserva- tis et illis quae adnexae sunt revelationi secreti S. Of- ficii; 2.^ Bibi suisque familiaribus eligendi sacerdotem confessionibus excipiendis, qui, si iurisdictione careat, Liber Secundus - De Personis 61 eam ipso iure obtinet, etiam quod spectat ad peccata et censuras, reservatas quoque, illis tantum censuris exceptis, de quibus in n. 1; 3.\" Verbum Dei ubique praedicandi; 4.\" Celebrandi vel alii permittendi ut coram se ce- lebret unam Missam in feria V maioris hebdomadie ac tres Missas in nocte Nativitatis Domini; 5.\" Benedicendi ubique, solo crucis signo, cum omnibus indulgentiis a Sancta Sede concedi solitis, ro- saria, aliasque coronas precatorias, cruces, numismata, statuas, scapularia a Sede Apostoliea probata eaque imponendi sine onere inscriptionis; 6.^ Sub unica benedictione erigendi, in ecclesiis et oratoriis etiam privatis aliisque piis locis, stationes Viae Crucis cum omnibus indulgentiis, quae huiusmodi pium exercitium peragentibus impertitae sunt; nec non benedicendi pro fidelibus, qui causa infirmitatis vel alius legitimi impedimenti sacras stationes Viae Crucis visitare nequeant, Crucifixi icones cum applicatione omnium indulgentiarum devoto exercitio eiusdem Viae Crucis a Romanis Pontificibus adnexarum; 1.\" Oelebrandi super aram portatilem non solum ju domo propriae habitationis, sed ubicunque degunt; et permittendi ut alia Missa, ipsis adstantibus, celebretur; 8,* Oelebrandi in mari, debitis cautelis adhibitis; 9.^ In omnibus ecclesiis et oratoriis Missam ce- lebrandi proprio calendario conformem; 10.* Fruendi altari privilegiato personali quoti- diano; 11.? Lucrandi in propriis sacellis indulgentias, ad quas acquirendas praescripta sit visitatio templi ali- euius vel publicae aediculae civitatis seu loci, in quo Cardinales actu commorentur, quo privilegio etiam eo- rum familiares frui possunt; 12.* Benedicendi ubique populo more Episcopo- rum; sed in Urbe in ecclesiis tantum, piis locis et fide- lium consessibus; 62 Codec Iwris Canonici 13.\" More Episcoporum gestandi erucem ante pe- ctus" }, { "canon": 289, "latin": ". Concilio plenario vel provinciali inchoato, nemini eorum qui interesse debent, licet discedere, nisi iustam ob causam à Legato Pontificio vel a Concilii provin- cialis Patribus probatam." }, { "canon": 290, "latin": ". Patres in Concilio plenario vel provinciali congre- gati studiose inquirant ac decernant quae ad fidei in- crementun, ad moderandos mores, ad corrigendos abu- $us, ad controversias componendas, ad unam eandem- que disciplinam servandam vel inducendam, opportuna fore pro suo cuiusque territorio videantur. 80 Codex luris Canonici" }, { "canon": 291, "latin": ", 8$ 2, non vero in legibus quas speciatim tulerit Romanus Pontifex pro illo peculiari territorio, nisi ad normam" }, { "canon": 292, "latin": ". $ 1. Nisi aliter pro peculiaribus locis à Sede Apo- stolica provisum fuerit, Metropolita, eoque deficiente, antiquior e Suffraganeis ad normam" }, { "canon": 293, "latin": ". $ 1. Territoria quae erecta non sunt in dioeceses re- guntur per Vicarios aut Praefectos Apostolicos; qui omnes ab una Apostolica Sede nominantur. $ 2. Vicarius et Praefectus Apostolicus possessio- nem sui territorii capiunt, ille litteras apostolicas, hic Liber Secundus - De Personis 81 decretum seu patentes litteras Sacrae Congregationis de Prop. Fide per se vel per procuratorem ostendentes ei qui territorium regit ad normam" }, { "canon": 294, "latin": ". $ 1l. Viearii et Praefecti Apostolici iisdem iuribus et facultatibus in suo territorio gaudent, quae in pro- priis dioecesibus competunt Episcopis residentialibus, nisi quid Apostolica Sedes reservaverit. $ 2. Etiam ii qui charactere episcopali carent, pos- sunt, intra sui territorii fines ac perdurante munere, omnes benedictiones Ijpiscopis reservatas, una pontifi- cali excepta, impertiri, calices, patenas et altaria por- tatilia cum saeris oleis ab Episcopo benedictis conse- crare, indulgentias quinquaginta dierum concedere, confirmationem, primam tonsuram et ordines minores conferre ad normam" }, { "canon": 295, "latin": ". $ 1. Vicarii et Praefecti Apostolici ab omnibus mis- sionariis, etiam religiosis, possunt ac debent exigere ut suas patentes seu alias quasvis eorum missionis, destinationis, constitutionis ac deputationis litteras exhibeant, easque exhibere recusantibus exercitium cuiusvis ministerii ecclesiastici prohibere. $ 2. Omnes missionarii, etiam regulares, licentiam sacri ministerii exercendi petant a Vicariis et Praefe- ctis Apostolicis, qui tamen eam ne denegent, nisi sin- gulis et gravem ob causam." }, { "canon": 296, "latin": ". $ 1l. Etiam missionarii regulares subiiciuntur Vi- carii et Praefecti Apostolici iurisdictioni, visitationi et correctioni in iis quae pertinent ad missionum re- gimen, curam animarum, Sacramentorum administra- tionem, scholarum directionem, oblationes intuitu missionis factas, implementum piarum voluntatum in favorem eiusdem missionis. j Cod. Iur." }, { "canon": 301, "latin": ". $ 1. In regione sibi commissa commorentur, a qua sine gravi et urgenti causa per notabile tempus iis abesse ne liceat, inconsulta Sede Apostolica. $ 2. Regionem sibi concreditam, quandocumque sit opus, debent ipsi per se vel, si legitime impediti fue- rint, per alium visitare eaque omnia in visitatione ex- pendere, quae ad fidem, bonos mores, Sacramentorum administrationem, praedicationem verbi Dei, festorum observantiam, cultum divinum, iuventutis institutio- nem, disciplinam ecclesiasticam referuntur. Cav. 302. Constituant Consilium ex tribus saltem antiquiori- bus et prudentioribus missionariis, quorum sententiam. saltem per epistolam, audiant in gravioribus et diffici. lioribus negotiis. Oax. 308. Prout siverit opportunitas, missionarios saltem - praecipüos tum religiosos tum saeculares proprii terri- torii congregent semel saltem in anno, ut possint ex singulorum experientia et consilio deducere quae sint ordinanda perfectius. 84 Codex Iuris Canonici Cax. 304. $ l. Legibus quae de archivo constituendo Episco- pis praeseribuntur, etiam Vicarii ac Praefecti Aposto- lici, habita locorum personarumque ratione, aeque te- nentur. $ 2. Pariter quae de Conciliis plenariis et provin- cialibus" }, { "canon": 302, "latin": ". $ 2. Imo etiam sub cuiusque anni exitum ad San- ctam Sedem mittant elenchum seu numerum conver- sorum, baptizatorum annuaeque Sacramentorum admi- nistrationis una cum aliis notatu dignioribus." }, { "canon": 305, "latin": ". Studiosissime curent, onerata graviter eorum con- scientia, ut ex christianis indigenis seu incolis suae re- gionis probati clerici rite instituantur ac sacerdotio ini- tientur. Cav. 306. Missae sacrificium pro populis sibi commissis appli- care debent saltem in sollemnitatibus Nativitatis Do- mini, Epiphaniae, Paschatis, Ascensionis, Pentecostes, sanetissimi Corporis Christi, Immaculatae Conceptio- nis et Assumptionis Beatae Mariae Virginis, Sancti Jo- seph eius sponsi, Sanctorum Apostolorum Petri et Pauli; Omnium Sanctorum, servato praescripto" }, { "canon": 306, "latin": ". $ 2. Parochus qui plures forte paroecias aeque prin- cipaliter unitas regat aut, praeter propriam paroeciam, aliam vel alias in administrationem habeat, unam tan- tum debet Missam pro populis sibi commissis diebus praescriptis applicare. $ 3. Ordinarius loci iusta de causa permittere potest ut parochus Missam pro populo alia die applicet ab ea qua iure adstringitur. € 4. Parochus Missam pro populo applicandam ce- lebret in eeclesia paroeciali, nisi rerum adiuncta Mis- sam alibi celebrandam exigant aut suadeant. $ 5. Legitime absens parochus potest Missam pro populo applieare vel ipse per se in loco in quo degit, vel per sacerdotem qui eius vices gerat in paroecia." }, { "canon": 308, "latin": "; sed Episcopo qui, ad aliam se- dem translatus, prioris retinet administrationem, in hae quoque omnia Episcoporum residentialium hono- rifica privilegia competunt." }, { "canon": 309, "latin": ", ii debent quamprimum cer- tiorem facere Apostolicam Sedem. l 86 Codec Iuris Canonici $ 2. Interim uti possunt omnibus facultatibus sive ordinariis ad normam" }, { "canon": 310, "latin": ", Vicarii ac Praefecti Apo: stolici tenentur obligatione Sedi Apostolicae exhibendj Liber Secundus - Dc Personis 83 plenam aecuratamque relationem de suo quisque pa- storali officio, deque omnibus quaecunque ad statum vicariatus vel praefecturae, ad missionarios, ad reli- giosos, ad populi disciplinam, ad scholarum frequen- tiam, ad fidelium denique ipsorum curae commissorum salutem quavis ratione pertineant; quae relatio scripta esse debet et subscripta tum ab ipso Vicario aut Prae- fecto tum ab uno saltem ex consiliariis de quibus in" }, { "canon": 311, "latin": ". Qui vicariatui vel praefecturae apostolicae ad cer- tum tempus praepositus est, debet in regimine cum omnibus facultatibus sibi concessis permanere, licet de- finitum tempus fuerit praeterlapsum, donec successor canonicam sui muneris possessionem ceperit. CAPUT IX. De Administratoribus Apostolicis." }, { "canon": 312, "latin": ". Dioecesis canonice erectae regimen, sive plena, sive vacante sede, aliquando Summus Pontifex ob graves et speciales eausas Administratori Apostolico vel in perpetuum vel ad tempus committit." }, { "canon": 313, "latin": ". $ 1. Quilibet Administrator Apostolicus, si datus fuerit dioecesi, sede plena, canonicam administrationis possessionem init, ostendens litteras suae nominatio- nis tum Iipiscopo, si sit mentis consiliique compos et iu dioecesi versetur, tum etiam Capitulo, ad normam" }, { "canon": 314, "latin": ". Iura, officia ac privilegia Administratoris Aposto- lici desumantur ex litteris suae deputationis, vel, nisi in eisdem aliud caveatur expresse, ex praescripto cano- num qui sequuntur. Liber Secundus - De Personis 81 ." }, { "canon": 315, "latin": ". $ 1. Administrator Apostolicus permanenter con- stitutus iisdem iuribus et honoribus fruitur, iisdemque obligationibus tenetur, ac Episcopus residentialis. 8 2. Si ad tempus datus sit: 1.^ Eadem iura ac officia habet, ac Vicarius Capi- tularis; sed, sede plena, potest dioecesim visitare ad tramitem iuris; nec tenetur obligatione applicandae Missae pro populo, quae Episcopum gravat; 2.Ad honorifica privilegia quod attinet, valeat praescriptum" }, { "canon": 316, "latin": ". $ 1. Si Administrator Apostolicus dioecesi, sede plena, praeficiatur, iurisdictio Episcopi eiusque Vicarii Generalis suspenditur. $ 2. Quanquam autem Administrator Apostolicus Ipiscopi auctoritati non subest, non debet tamen se immiscere causis Episcopum ipsum spectantibus, ne- que in Vicarium eius Generalem iudicium seu proces- sum instruere aut animadvertere ob acta praeteritae administrationis." }, { "canon": 318, "latin": ". $ 1. Administratoris Apostolici iurisdictio Romani Pontificis aut IZpiscopi obitu non cessat. $ 2. Cessat vero cum Episcopus dioecesis vacantis possessionem legitime ceperit ad normam" }, { "canon": 319, "latin": ". 8 1. Praelati qui praesunt territorio proprio, sepa- rato ab omni dioecesi, cum clero et populo, dicuntur Abbates vel Praelati nullis, nempe dioecesis, prout eo- rum ecclesia dignitate abbatiali vel simpliciter praela- titia gaudet. 8 2. Abbatia vel praelatura mullius, tribus saltem paroeciis non constans, singulari iure regitur, nec ei- dem applicantur quae canones statuunt de abbatiis vel praelaturis nullius. Cas. 320. $ 1. Abbates vel Praelati nullius nominantur et in- stituuntur a Romano Pontifice, salvo iure electionis aut praesentationis, si cui legitime competat; quo in casu ab eodem Romano Pontifice confirmari aut institui debent. 8$ 2. Assumendi ad abbatiam vel praelaturam nul- lius iisdem qualitatibus ornati esse debent, quas ius in Episcopis requirit." }, { "canon": 321, "latin": ". Si cui collegio est ius eligendi Abbatem vel Praela- tum nullius, ad validam electionem requiritur numerus suffragiorum absolute maior, demptis suffragiis nullis, firmo peculiari iure quod maiorem suffragiorum nume- rum exigat." }, { "canon": 322, "latin": ". 8 1. Abbas vel Praelatus nullius nequit quovis ti- tulo sive per se sive per alios in regimen abbatiae vel praelaturae se ingerere, antequam eiusdem possessio- nem eeperit, ad normam" }, { "canon": 324, "latin": ". Capitulum religiosum abbatiae vel praelaturae nul- lius regitur propriis legibus ac constitutionibus; Capi- tulum saeculare, iure communi." }, { "canon": 325, "latin": ". Abbas vel Praelatus nullius, licet charactere episco- pali careat, utitur tamen in proprio territorio insigni- bus pontificalibus cum throno ac baldachino et iure ibi- dem officia divina pontificali ritu celebrandi; crucem autem pectoralem, annulum cum gemma, ac pileolum violaceum potest etiam extra territorium deferre." }, { "canon": 326, "latin": ". Si praelatura saecularis Capitulo careat, eligantur consultores ad normam" }, { "canon": 328, "latin": ". Cirea Romani Pontificis Familiares, sive praelati titulo gaudeant, sive non, standum privilegiis, regulis et traditionibus pontificiae Domus. TITULUS VIII. De potestate episcopali deque iis qui de eadem participant. CAPUT I. De Episcopis." }, { "canon": 329, "latin": ". $ 1. Episcopi sunt Apostolorum successores atque ex divina institutione peculiaribus ecclesiis praeficiun- tur quas cum potestate ordinaria regunt sub auctoritate Romani Pontificis. $8 2. Eos libere nominat Romanus Pontifex. $ 3. Si cui collegio concessum sit ius eligendi Epi- scopum, servetur praescriptum" }, { "canon": 331, "latin": ". 8$ 1. Ut quis idoneus habeatur, debet esse: 1.' Natusex legitimo matrimonio, non autem legi- timatus etiam per subsequens matrimonium; 2.^ Annos natus saltem triginta; 3. A quinquennio saltem in sacro presbyteratus ordine constitutus; Liber Secundus - De Personis 91 4.\" Donis moribus, pietate, animarum zelo, pru- dentia, ceterisque dotibus praeditus, quae ipsum aptum efficiant ad gubernandam dioecesim de qua agitur; 5. Laurea doctoris vel saltem licentia in sacra theologia aut iure canonico potitus in athenaeo aliquo vel in Instituto studiorum a Sancta Sede probatis, vel saltem earundem disciplinarum vere peritus; quod si ad religionem aliquam pertineat, a suis Superioribus maioribus vel similem titulum vel saltem verae peritiae testimonium habeat. $ 2. Etiam electus, praesentatus vel quoquo modo ab illis designatus, qui privilegio a Sancta Sede con- cesso eligendi, praesentandi seu designandi gaudent, debet memoratis qualitatibus pollere. $ 3. Iudicare num quis idoneus sit, ad Apostolicam Sedem unice pertinet. Cav. 332. $ 1. Cuilibet ad episcopatum promovendo, etiam electo, praesentato vel designato a civili quoque Gu- bernio, necessaria est canonica provisio seu institutio, qua Episcopus vacantis dioecesis constituitur, quaeque ab uno Romano Pontifice datur. $ 2. Ante canonicam institutionem seu provisionem candidatus, praeter fidei professionem de qua in" }, { "canon": 333, "latin": ". Nisi legitimo impedimento prohibeatur, promotus ad episcopatum, etiamsi S. R. E. sit Cardinalis, debet, intra tres menses a receptis apostolicis litteris, conse- erationem suscipere, et intra quatuor ad suam dioece- sim pergere, salvo praescripto" }, { "canon": 334, "latin": ", 8 3. 8$ 2. Abbates vel Praelati nullius qui ex praescripto apostolico vel ex propriae religionis constitutionibus . benediei debent, intra tres menses a receptis litteris | Liber Secundus - De Personis 89 apostolicis, cessante legitimo impedimento, benedictio- nem ab IZpiscopo, quem maluerint, accipiant. Cav. 323. 8 1. Abbas vel Praelatus nullius easdem potestates ordinarias easdemque obligationes cum iisdem sanctio- ribus habet, quae competunt IZpiscopis residentialibus in propria dioecesi. $ 2. Ri charactere episcopali non sit ornatus et be- nedictionem, si eam recipere debet, receperit, praeter alia munera quae in" }, { "canon": 338, "latin": ", ipsi non licet, nisi ad breve tempus, Coadiuto permittente, discedere." }, { "canon": 339, "latin": ", 88 2 seqq. Cav. 307. $ 1. Ipsis non licet, inconsulta Sede Apostolica, concedere missionariis ab ea missis veniam in perpe- tuum deserendi vicariatum aut praefecturam, vel alio transeundi, nec eos quoquo modo expellere. $ 2. In easu autem publici scandali possunt ipsi, audito suo Consilio, et si agatur de religiosis, praemo- Liber Secundus - D2 Personis 85 nito, quantum fieri potest, Superiore, missionarium statim removere, facta tamen illico certiore Apostolica Sede. Cax. 308. Vicariis et Praefectis, charactere episcopali auctis, privilegia honorifica competunt, quae ius concedit Epi- scopis titularibus; si autem charactere episcopali ca- reant, habent tantum, durante munere et in proprio territorio, insignia et privilegia Protonotariorum apo- stolicorum de numero participantium. Cav. 309. $ Ll. Vicarii et Praefecti, ubi primum in territorium suum advenerint, deputent ex uno vel altero clero Pro- vicarium vel Pro-praefectum idoneum, nisi Coadiutor cum futura successione a Sancta Sede datus fuerit. $ 2. Pro-vicarius aut Pro-praefectus nullam habet, vivente Vicario aut Praefecto, potestatem, nisi quae fuerit ab eodem sibi commissa; sed deficiente Vicario aut Praefecto, vel eorum iurisdictione impedita ad nor- mam" }, { "canon": 340, "latin": ". $ 1. Omnes Episcopi tenentur singulis quinquen- niis relationem Summo Pontifici-facere super statu dioecesis sibi commissae secundum formulam ab Apo- stolica Sede datam. $ 2. Quinquennia sunt fixa et communia, atque computantur a die 1 Ianuarii 1911; in primo quinquen- nii anno relationem exhibere debent Episcopi Italiae, insularum Corsicae, Sardiniae, Siciliae, Melitae, et aliarum minorum adiacentium; in altero, Episcopi Hi- spaniae, Portugalliae, Galliae, Belgii, Hollandiae, An- gliae, Scotiae et Hiberniae, cum insulis adiacentibus; Liber Secundus - De Personis 95 in tertio, ceteri Iuropae Episcopi, cum insulis adiacen- tibus; in quarto, IlZpiscopi totius Americae et insularum adiacentium; in quinto, lZpiscopi Africae, Asiae, Au- straliae et insularum his orbis partibus adiacentium. $ 3. Siannus pro exhibenda relatione assignatus in- ciderit ex toto vel ex parte in primum biennium ab inito dioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda et exhibenda relatione abstinere potest." }, { "canon": 341, "latin": "; cui tamen muneri, si quid graviter obstet ne per se ipsi illud expleant, satisfacere possunt per procuratorem etiam in Urbe degentem. Cav. 300. $ Il. Ad normam" }, { "canon": 342, "latin": ". Episcopus debet praedictae obligationi satisfacere per se vel per Coadiutorem, si quem habeat, aut, ex iu- stis causis a Sancta Sede probandis, per idoneum sa- cerdotem qui in eiusdem Episcopi dioecesi resideat." }, { "canon": 343, "latin": ". $ 1. Ad sanam et orthodoxam doctrinam conser- vandam, bonos mores tuendos, pravos corrigendos, pa- cem, innocentiam, pietatem et disciplinam in populo et clero promovendam ceteraque pro ratione adiuncto- rum ad bonum religionis constituenda, tenentur Ipi- scopi obligatione visitandae quotannis dioecesis vel ex toto vel ex parte, ita ut saltem singulis quinquenniis universam vel ipsi per se vel, si fuerint legitime impe- diti, per Vicarium Generalem aliumve lustrent. $ 2. Fas est Episcopo clericos duos etiam e Capi- tulo sive cathedrali sive collegiali sibi adsciscere visi- tationis comites atque adiutores; eosque, quos malue- rit, eligere, reprobato quocunque contrario privilegio vel consuetudine. 96 Codex Iuris Canonici $ 3. Si obligationi de qua in $ 1, Episcopus gravi- ter defuerit, servetur praescriptum" }, { "canon": 346, "latin": ". Studeant Episcopi debita cum diligentia, sine inu- tilibus tamen moris, pastoralem visitationem absol- vere : caveant, ne superfluis sumptibus cuiquam graves onerosive sint, neve ratione visitationis ipsi aut quis- quam suorum pro se suisve dona quodvis genus petant aut accipiant, reprobata quavis contraria consuetudine; circa vero victualia sibi suisque ministranda vel pro- curationes et expensas itineris, servetur legitima loco- rum consuetudo." }, { "canon": 347, "latin": ". CAPUT VII. De Conciliis plenariis et provincialibus." }, { "canon": 348, "latin": ". 3 1l. Episcopi titulares nullam possunt exercere po- testatem in sua dioecesi, cuius nec possessionem ca- piunt. Liber Secundus - De Personis 97 $ 2. Decet ex caritate, citra tamen obligationem, ut aliquando Missae sacrificium pro sua dioecesi appli- cent. OaN. 349. $ 1. Ab accepta authentica notitia peractae cano- nicae provisionis, Episcopi sive residentiales sive titu- lares : 1.\" Praeter alia privilegia quae suis in titulis re- censentur, fruuntur privilegiis de quibus in" }, { "canon": 350, "latin": ". $ 1. Unius Romani Pontificis est Episcopo Coadiu- torem constituere. $ 2. Ooadiutor dari solet personae Episcopi cuin iure successionis; sed nonnunquam datur quoque sedi. $ 3. Ooadiutor, datus personae Episcopi sine iure suecessionis, speciali nomine dicitur Auailiaris." }, { "canon": 351, "latin": ". $ 1. Iura Coadiutoris dati personae Episcopi de- sumantur ex litteris apostolicis, quibus constituitur. Cod. Iur. Can. p 98 Codex Iuris Canonici $ 2. Nisi aliud in his litteris caveatur, Coadiutor qui datur Episcopo prorsus inhabili, habet omnia iura ac officia episcopalia; ceteri tantum possunt quantum Episcopus eisdem commiserit. $ 3. Quae Coadiutor potest et vult exercere, Epi- scopus habitualiter alii ne deleget. 8 4. Coadiutor, iusto impedimento non detentus, de- bet, quoties fuerit a Coadiuto requisitus, pontificalia et alias functiones obire, ad quas Episcopus ipse tene- retur." }, { "canon": 352, "latin": ". Coadiutor sedi datus potest in territorio ea quae sunt ordinis episcopalis exercere, excepta sacra ordina- tione; aliis in rebus tantum potest, quantum eidem a Saneta Sede vel ab Episcopo fuerit commissum." }, { "canon": 353, "latin": ", $8 2, 3. Liber Secundus - De Personis 9t $ 2. Cum Episcopi munere exspirat Auxiliaris of- fieium, nisi aliud in litteris apostolicis caveatur. $ 3. Si Coadiutor datus fuerit sedi, eius officium etiam sede vacante perdurat. CAPUT III. De Synodo dioecesana." }, { "canon": 354, "latin": ". Coadiutor quilibet obligatione tenetur, sicut lpi- scopus, residendi in dioecesi, e qua, extra tempus va- cationum, ad normam" }, { "canon": 357, "latin": ". $ 1. Synodum dioecesanam convocat eique praeest Episcopus, non autem Vicarius Generalis sine man- dato speciali nec Vicarius Capitularis. $ 2. Oelebranda est in ecclesia cathedrali, nisi aliud rationabilis causa suadeat." }, { "canon": 358, "latin": ". $ 1l. Ad Synodum vocandi sunt ad eamque venire debent : l.* Viearius Generalis; 2.^ Canonici ecclesiae cathedralis aut consulto- res dioecesani; 3. Rector Seminarii dioecesani saltem maioris; 4.\" Vicarii foranei; 5. Deputatus uniuscuiusque collegialis ecclesiae . & Capitulo eiusdem ecclesiae e gremio eligendus; 6.\" Parochi civitatis in qua Synodus celebratur; '(.^ Unus saltem parochus ex unoquoque vicariatu foraneo eligendus ab omnibus qui curam animarum 100 Codex Iuris Canonici actu inibi habeant; parochus autem electus debet pro tempore absentiae vicarium substitutum sibi sufficere ad normam" }, { "canon": 363, "latin": ". $ 1. Curia dioecesana constat illis personis quae Episcopo aliive qui, loco Episcopi, dioecesim regit, opem praestant in regimine totius dioecesis. $ 2. Quare ad eam pertinent Vicarius Generalis, offieialis, cancellarius, promotor iustitiae, defensor vinculi, synodales iudices et examinatores, parochi consultores, auditores, notarii, cursores et apparitores." }, { "canon": 364, "latin": ". $ 1l. Nominatio eorum qui. praedicta officia vel munera exercent, scripto consignetur, ad normam" }, { "canon": 365, "latin": ". De officiali, promotore iustitiae, defensore vinculi, iudicibus synodalibus, auditoribus, cursoribus et appa- ritoribus, serventur praescripta" }, { "canon": 366, "latin": ". $ 1. Quoties rectum dioecesis regimen id exigat, constituendus est ab Episcopo Vicarius Generalis, qui ipsum potestate ordinaria in toto territorio adiuvet. $ 9. Vicarius Generalis libere ab Episcopo designa- tur, qui eum potest ad nutum removere. $ 3. Unus tantum constituatur, nisi vel rituum diversitas vel amplitudo dioecesis aliud exigat; sed, Vieario Generali absente vel impedito, Episcopus alium constituere potest qui eius vices suppleat." }, { "canon": 367, "latin": ". $ 1. Vicarius Generalis sit sacerdos e clero saecu- lari, annos natus non minus triginta, in theologia et iure canonico doctor aut licentiatus, vel saltem earum disciplinarum vere peritus, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia commen- datus. $ 2. Si dioecesis alicui religioni commissa fuerit, Vicarius Generalis potest esse eiusdem religionis alumnus. $ 3. Viearii Generalis munus ne committatur ca- nonico poenitentiario, aut Episcopi consanguineis praesertim in primo gradu vel in secundo mixto cum primo, aut, exclusa necessitate, parocho ceterisque curam animarum habentibus; sed non prohibetur Epi- scopus Vicarium ex ipsa dioecesi assumere. Cav. 368. € 1. Vicario Generali, vi officii, ea competit in uni- versa dioecesi iurisdictio in spiritualibus ac tempora- libus, quae ad Episcopum iure ordinario pertinet, ex- ceptis iis quae Episcopus sibi reservaverit, vel quae ex iure requirant speciale Episeopi mandatum. $ 2. Nisi aliud expresse cautum fuerit, Vicarius Generalis exsequi potest rescripta apostolica quae Liber Secundus - De Personis 103 Episcopo vel praecedenti rectori dioecesis remissa sint, ac generatim ad ipsum quoque pertinent facultates habituales Ordinario loci a Sancta Sede concessae, ad normam" }, { "canon": 368, "latin": ", $2; item facultate pollent exercitium pontificalium in dioe- cesi cuilibet Episcopo permittendi, imo, si Vicarius Capitularis sit Episcopus, potest ipse eadem exercere, excluso tamen usu throni cum baldachino. Liber Secundus - De Personis 197 $ 9. Vicario Capitulari et Capitulo non licet agere quidpiam quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod afferre possit; nominatim vero Vicarius Capitularis aliique sive de Capitulo sive ex- tranei, clerici aut laici, per se vel per alium prohiben- tur Curiae episcopalis documenta quaelibet subtrahere vel destruere vel celare vel immutare." }, { "canon": 369, "latin": ". $ 1. Vicarius Generalis praecipua acta Curiae ad Episcopum referat, ipsumque certiorem faciat de iis quae gesta aut gerenda sint ad tuendam in clero et po- pulo disciplinam. $ 2. Caveat ne suis potestatibus utatur contra men- tem et voluntatem sui Episcopi, firmo praescripto" }, { "canon": 372, "latin": ". $ l. In. qualibet Curia constituatur ab Episcopo cancellarius qui sit sacerdos, cuius praecipuum munus 104 Code» Iuris Canonici sit acta Curiae in archivo custodire, ordine chronolo- eico disponere et de eisdem indicis tabulam conficere. $ 2. Poscente necessitate, adiutor ei dari potest, eui nomen sit vice-cancellarii seu vice-tabularii. $ 3. Cancellarius est eo ipso notarius." }, { "canon": 379, "latin": "asser- vando, nec alia dispensatio pro foro externo est neces- saria, etsi postea occultum impedimentum publicum evaserit; sed est necessaria, si dispensatio concessa fue- rat tantum in foro interno sacramentali." }, { "canon": 380, "latin": ". Statim a capta possessione, Episcopus sacerdotem designet, qui, sede vacante aut impedita, clavem se- ereti tabularii seu armarii quae apud Episcopum erat, assumat. CAN. 38381. $ 1. Nisi Administrator Apostolicus dioecesi datus fuerit : 1.* Sede impedita ad normam" }, { "canon": 382, "latin": ". $ I. Tabularium vel armarium nunquam aperiatur nec sigilla ab eo removeantur, nisi urgente necessitate et ab ipso Vicario Capitulari coram duobus canonicis vel dioecesanis consultoribus, qui evigilent ne qua seri- ptura e tabulario auferatur; solus autem Vicarius Ca- pitularis documenta in tabulario asservata potest, iisdem canonicis vel consultoribus adstantibus, inspi- sere, nunquam tamen auferre. Archivum autem, post inspectionem, iterum sigillis obsignetur. $ 2. Advenienti novo Episcopo, si sigilla remota 'uerint et tabularium aut armarium apertum, Vicarius Capitularis rationem reddat urgentis necessitatis, qua id hoe motus fuerit." }, { "canon": 383, "latin": ". $ 1. Curent Episcopi ut archivorum quoque eccle- sarum eathedralium, collegiatarum, paroecialium, 1ecnon confraternitatum et piorum locorum inventa- \"ia seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quo- \"um alterum in proprio archivo, alterum in archivo piscopali servetur, firmo praescripto" }, { "canon": 384, "latin": ". $ 1. Documenta quae in paroeciarum et Curiarum wchivis sub secreto servanda, non sunt, fit cuilibet euius ntersit inspiciendi potestas; itemque postulandi ut sua mpensa sibi legitimum eorum exemplar exscribatur et radatur. 108 Codec Iuris Canonici $ 2. Cancellarii autem Curiarum, parochi, aliique archivorum custodes in communicandis documentis et eorum exemplaribus describendis tradendisque regulas servent a legitima auctoritate ecclesiastica datas, et in casibus dubiis loci Ordinarium consulant. Anr. III. — De examinatoribus synodalibus, el parochis consultoribus." }, { "canon": 385, "latin": ". $ 1. In quavis dioecesi habeantur examinatores Eodqes et parochi consultores qui omnes in Synodo constituantur, propositi ab Episcopo, a Synodo ap- probati. $ 2. Tot eligantur quot Episcopus prudenti suo iu- dicio necessarios iudicaverit, non tamen infra quatuor, nec ultra duodecim." }, { "canon": 386, "latin": ". & 1. Examinatoribus et parochis consultoribus me- dio tempore inter unam et aliam Synodum demortuis vel alia ratione a munere cessantibus, alios pro-syno- dales Episcopus substituat de consilio Capituli cathe- Mon 2. Quae regula servetur quoque in examinatoribus et AA consultoribus constituendis quoties Syno- dus non habeatur. Cav. 387. $ 1. Examinatores et parochi consultores, sive in Synodo sive extra Synodum constituti, post decennium ab incepto munere vel etiam prius, adveniente nova Synodo, officio cadunt; possunt tamen negotium iam coeptum ad exitum perducere et, servatis de iure ser: vandis, denuo constitui. 2. Qui loco examinatorum ae parochorum consul: torum defieientium constituantur, in officio persistuni dumtaxat quousque perstitissent ii quibus substitug fuerunt. Liber Secundus - De Personis 109 OAN. 388. hemoveri ab Episcopo nequeunt, nisi ex gravi causa et de consilio Capituli cathedralis." }, { "canon": 389, "latin": ". $ 1l. Examinatores synodales operam suam diligen- ter navent praesertim experimentis habendis ad provi- sionem paroeciarum nec non processibus de quibus in" }, { "canon": 390, "latin": ". Idem potest esse examinator et parochus consultor, non autem in eadem causa. OAPUT V. De Capitulis canonicorum." }, { "canon": 391, "latin": ". $ 1. Oapitulum canonicorum sive cathedrale sive collegiale seu collegiatum est clericorum collegium ideo institutum ut sollemniorem cultum Deo in ecclesia exhibeat et, si agatur de Capitulo cathedrali, ut Ipi- scopum, ad normam sacrorum canonum, tanquam eiusdem senatus et consilium, adiuvet, ac, sede vacante, eius vices suppleat in dioecesis regimine. $8 2. Capitulum collegiale appellatur insigne aut perinsigne, si hoc titulo ex apostolico privilegio vel ab immemorabili gaudeat." }, { "canon": 392, "latin": ". — Oapitulorum tum cathedralium tum collegialium institutio seu erectio, innovatio ae suppressio Sedi Apo- stolicae reservatur. p ' 110 Codec lwris Canonici" }, { "canon": 393, "latin": ". $ 1. In qualibet ecclesia capitulari sint dignitates et canonici inter quos varia officia distribuantur; pos- sunt esse etiam alia minora beneficia in uno vel plu- ribus gradibus. $8 2. Capitulum constat dignitatibus et canonicis, nisi, ad dignitates quod attinet, aliud ex capitularibus constitutionibus eruatur; non autem inferioribus bene- fieiariüis seu mansionariis, qui canonicis auxilium praestant. $ 3. Canonicatus sine adnexis emolumentis ne insti-. tuantur sine speciali Apostolicae Sedis concessione." }, { "canon": 394, "latin": ", $ 3. 88 Code» Iuris Canonici CAPUT X. De Praelatis inferioribus." }, { "canon": 395, "latin": ". 8 l. In ecclesiis tam cathedralibus quam collegiali- bus in quibus nullae sunt quotidianae distributiones vel ità tenues ut verisimiliter negligantur, Episcopi tertiam partem separent fructuum, proventuum, obventionum quae ex dignitatibus, canonicatibus, officiis aliisque illius ecclesiae beneficiis percipiuntur et in distribu- tiones quotidianas convertant. $ 2. Si distributiones quavis de causa introduci ne- queant, Episcopus in dignitates, canonicos ac benefi- ciarios negligentes pecuniarias constituat muletas, quae distributionibus respondeant earumque locum teneant. 3$ 3. Distributiones cedunt diligentibus, quavis col- lusione aut remissione exclusa; si vero dignitates habeant proventus a massa seu bonis canonicorum di- versos et separatos, distributiones ab eis amissae ce- dunt aliis dignitatibus praesentibus, si adsint, secus fabricae ecclesiae, quatenus indigeat, aut alii pio loco, Episcopi arbitrio. 8 4. Ab unoquoque Capitulo, secundum sua cuius- que statuta, unus vel plures censores, seu punctatores nominentur, qui absentes a divinis officiis quotidie no- tent, praestito prius coram Capitulo vel eius praeside iureiurando de suo munere fideliter obeundo; quibus Episcopus alium addere potest punetatorem; quod si abfuerint punctatores, senior e canonicis qui adsunt, illorum vices suppleat." }, { "canon": 396, "latin": ". $ 1. Collatio dignitatum tum in Capitulis cathedra- libus tum in collegialibus Sedi Apostolicae reservatur. . $ 2. Prohibetur optio, reprobata contraria consue- tudine, sed salva fundationis lege. 8 3. Prima saltem dignitas in Capitulo cathedrali, . quantum fieri potest et ceteris paribus, laurea docto- rali in sacra theologia vel iure canonico polleat. 119 Codec luris Canonici" }, { "canon": 397, "latin": ", n. 3, 514, 848, 8 2, 938, 8 Z; 45 S&aeras ordinationes et ineundas nuptias de- nuntiare; matrimoniis assistere; nuptialem benedictio- nem impertiri; 5.\" Iusta funebria persolvere ad normam" }, { "canon": 398, "latin": ". $ 1. Quilibet Coadiutor, ut canonicam sui officii possessionem capiat, necesse est litteras apostolicas ostendat Episcopo. $ 2. Coadiutor cum futura successione et Coadiu- tor sedi datus debent praeterea easdem ostendere Ca- pitulo ad normam" }, { "canon": 400, "latin": ". $ 1. Canonici theologi est, diebus et horis ab Epi- scopo eum Capituli consilio designatis, publice in eccle- sia explanare saeram Seripturam; sed Episcopus, si id utilius iudicet, potest eidem alia doctrinae catholicae argumenta in ecclesia explicanda committere. $ 2. Canonicus theologus munus expleat suum ipse per se, vel, si ultra sex menses fuerit impeditus, pro- priis expensis per alium sacerdotem ab Episcopo de- putandum. $ 3. Episcopus gravi de causa potest canonico theo- logo committere ut, loco lectionum in ecclesia, sacras disciplinas in Seminario doceat." }, { "canon": 401, "latin": ", 8 1, 881, 8 2 et 1637. 8$ 3. Nisi aliud ex rerum natura aut ex iure constet, potestatem iurisdictionis voluntariam seu non-iudicia- lem quis exercere potest etiam in proprium commo- dum, aut extra territorium exsistens, aut in subditum e territorio absentem." }, { "canon": 402, "latin": ". Si Capitulo adnexa sit cura animarum, haec exer- ceatur a vicario paroeciali ad normam" }, { "canon": 403, "latin": ". Exceptis dignitatibus, ad Episcopum pertinet, au- dito Capitulo, conferre omnia et singula beneficia ac canonicatus in ecclesiis tum cathedralibus tum colle- gialibus, reprobata quavis contraria consuetudine et re- vocato quolibet contrario privilegio, sed firma contraria fundationis lege et praescripto" }, { "canon": 404, "latin": ". $ 1. Canonieatus Episcopus conferat sacerdotibus doctrina vitaeque integritate praestantibus. $ 2. Incanonicatuum collatione, ceteris paribus, ra- tio habeatur illorum qui doctores in sacra theologia vel iure canonico renuntiati fuerint in aliquo athenaeo, vel : laudabiliter ministerium ecclesiasticum aut magiste- rium exercuerint, firmo praescripto" }, { "canon": 405, "latin": ". $ 1. Dignitates, canonici et beneficiarii, capta legi- time beneficii sui possessione ad normam" }, { "canon": 406, "latin": ". $ 1. Episcopo, non autem Vicario Generali, nee Vi: cario Capitulari, ius est canonicos ad honorem nomi- nandi sive dioecesanos sive extra-dioecesanos cum con- silio Capituli cui canonicus est adscribendus, sed Epi- scopus raro et caute hoc iure utatur. $ 2. Sacerdotem alienae dioecesis canonicum ad ho- norem nominaturus, Episcopus, praeter Capituli sui consilium, Ordinarii, cui subiectus est nominandus, as- sensum impetret, sub poena nominationis irritae, eun- demque Ordinarium insignia edoceat ac privilegia quo- rum usum nominandus exinde habiturus sit. $ 3. Canonici ad honorem extra dioecesim in qua nominati sunt degentes, numero sint tertia parte mino- res canonicis titularibus." }, { "canon": 407, "latin": ". $ 1. Canonici ad honorem alicuius basilicae vel ec: clesiae collegialis almae Urbis, privilegiis et insignibus Liber Secundus - De Personis 115 uti possunt tantum intra eiusdem basilicae vel collegia- tae ecclesiae eiusque filialium ambitum; canonici vero ad honorem aliarum ecclesiarum extra Urbem, privile- giis et insignibus utantur in dioecesi tantum ubi nomi- nati sunt, non autem extra dioecesim, nisi ad normam" }, { "canon": 408, "latin": ". $ 1. Capitulum eathedrale praecedit collegiali, etiam insigni, in ipsa quoque collegiali ecclesia; Capi- tulum insigne praecedit non insigni; in eodem Capitulo, salvis peculiaribus statutis, vel legitimis consuetudini- bus, dignitates, servato inter se praecedentiae ordine, praecedunt canonicis; canonici antiquiores, qui nempe prius possessionem ceperunt, posterioribus; canonici ti- tulares, honorariis; honorarii, beneficiariis; dignitates vero aut capitulares charactere episcopali ornati omni- bus dignitatibus ac canonicis in presbyterali tantum or- dine constitutis praecedunt. $ 2. In Capitulis in quibus habentur distinctae praebendae presbyterales, diaconales, subdiaconales, servetur praecedentia ordinis; et in eodem ordine prae- cedentia receptionis in ordinem, non autem in Capi- tulum. Cav. 409. $ 1. In unaquaque ecclesia tum cathedrali tum col- legiali, qui in dignitate episcopali sunt constituti, de- ferant in choro vestem episcopalem; ceteri omnes, digni- tates, canonici et beneficiarii, vestem sibi in bulla ere- ctionis assignatam vel apostolico indulto concessam; secus censeantur tanquam absentes. . $8 2. Vestem choralem aut specialia insignia capi- tularia adhibere possunt in tota dioecesi in qua est Ca- pitulum, sed, reprobata contraria consuetudine, non Xtra dioecesim, nisi vel Episcopum comitentur vel Epi- 116 Codex Iuris Canonici scopum aut Capitulum rep 'aesentent in Conciliis aliisve sollemnitatibus. CaNv. 410. $ 1. Sua cuique Capitulo statuta ne desint, ab om- nibus dignitatibus, canonicis, beneficiariis religiose ser- vanda. $ 2. Statuta capitularia, per legitimum actum ca- pitularem condita, approbanda subiiciantur Episcopo, sine cuius auctoritate postea nec abrogari possunt nec . mutari. $ 3. Si, Episcopo edicente ut statuta conficiantur, Capitulum id praestare neglexerit, exacto sexto ab inti- matione mense, Episcopus eadem conficiat imponatque Capitulo. Cav. 411. $ 1. Stato tempore ac loco conveniat canonicorum coetus de suae ecclesiae et Capituli negotiis acturus; alii praeterea conventus haberi poterunt, quoties id aut Episcopo aut Capituli praesidi aut maiori canonicorum parti expedire videatur. $ 2. Ad habendum coetum ordinarium non est ne- cessaria specialis convocatio; quae tamen ad extraordi- narium requiritur, et facienda est secundum statuta ca- pitularia. $ 3. In capitulis vocem habent canonici, exclusis honorariis, et dignitates, si una cum canonicis Capitu- lum eonstituant ad normam" }, { "canon": 409, "latin": ", 8 2. $ 2. Canonici ad honorem, praeter insignia et pri- vilegia seu iura honorifica, obtinent etiam scamnum in choro." }, { "canon": 411, "latin": ", $ 3. $ 2. De fidei professione ab ipsis ante captam pos- - bad sessionem emittenda servetur praescriptum" }, { "canon": 412, "latin": ". $ 1. Canonici sive eeclesiae cathedralis sive colle- gialis IZpiscopo solemniter Missam celebranti aut alia pontificalia exercenti, etiam in aliis ecclesiis civitatis aut suburbii, ab eodem invitati, assistere et inservirt debent, dummodo iudicio Episcopi sufficiens canonico rum et ministrorum in ecclesia numerus maneat: e eundem accedentem ad eeclesiam eathedralem et re deuntem comitari ad normam Caeremonialis Episco porum. Liber Secundus - De Personis 117 $ 2. Episcopus potest duos e Capitulo sive cathe- drali sive collegiali assumere ac retinere ut sibi in ec- clesiastico ministerio ac dioecesis servitio assistant." }, { "canon": 413, "latin": ". $ 1. Quodlibet Capitulum obligatione tenetur quo- tidie divina officia in choro rite persolvendi, salvis fun- dationis legibus. 8 2. Divinum officium comprehendit psalmodiam horarum canonicarum et celebrationem cum cantu Mis- sae conventualis, praeter alias Missas vel secundum ru- bricas Missalis vel ex piis fundationibus celebrandas. $ 3. Missam conventualem sine cantu celebrare li- cet hebdomadario, cum in ecclesia, pontificali ritu, Epi- scopus vel alius loco Episcopi celebrat." }, { "canon": 414, "latin": ". Omnes et singuli qui chorale beneficium obtinent, tenentur in ipso choro divina officia persolvere singulis diebus, nisi servitium per turnum a Sede Apostolica aut fundationis legibus fuerit indultum." }, { "canon": 415, "latin": ". $ 1. Si ecclesia cathedralis aut collegialis simul sit paroecialis, relationes iuridicae inter Capitulum et pa- rochum reguntur normis quae sequuntur, nisi aliud fe- rat aut Sedis Apostolicae indultum aut particularis conventio in erectione paroeciae inita et a loci Ordina- rio legitime probata. $ 2. Ad parochum spectat : 1.' Applicare Missam pro populo et, debito tem- pore, praedicare ae christianam doctrinam fideles edo- cere; 2.\" Custodire libros paroeciales et ex iis attesta- tiones extrahere; ; 3.\" Functiones paroeciales peragere de quibus in .ean. 462. Tusta funebria, in ecclesia ad normam iuris peragenda, non exclusa Missa exsequiali, persolvere ad \"Capitulum pertinet tantum in casu quo de funere aga- 118 Codes Iuris Canonici tur alicuius dignitatis, vel canonici, etiam honorarii tantum, vel beneficiarii; 4. Alias functiones non stricte paroeciales pera: gere quae in paroeciis fieri solent, modo non impediatur chorale servitium, nec Capitulum easdem functiones peragat; 5.» Eleemosynas in bonum paroecianorum colli- gere, easdem directe vel indirecte oblatas recipere, ad- - ministrare et secundum offerentium voluntatem distri- buere. $ 3. Ad Capitulum spectat : i. Custodire sanctissimum Eucharistiae Saera- mentum; sed altera sacri ciborii clavis apud parochum servari debet; 2 Invigilare ut in functionibus a parocho in capi- tulari ecclesia peragendis leges liturgicae observentur; 3.» Eeclesiae curam habere eiusque bona admini- strare cum piis legatis. 8 4. Nec parochus capitulares nec Capitulum paroe- ciales functiones et munera impediat; exorto autem con- flictu, quaestionem dirimat loei Ordinarius, qui in pri- mis curare debet ut catechetica instructio et Evangelii explicatio hora fidelibus commodiore semper habeatur. $ 5. Non solum Capitulum impedire nequit paro- chum in exercenda paroeciali cura, sed insuper sciant capitulares se ex caritate teneri, maxime si designati coadiutores desint, eidem adiutricem operam navare, secundum modum ab Ordinario loci determinandum. Cav. 416. In statutis capitularibus iusta designetur norma, ad quam canonici et beneficiarii in servitio altaris fun: gantur per turnum tum offieio celebrantis tum etiam ministerio diaconi ac subdiaconi, exclusis tamen ab ho ministerio dignitatibus, canonico theologo, poenitentia rio et, si praebendae distinctae habeantur, canonici: ordinis presbyteralis. Liber Secundus - De Personis 119" }, { "canon": 416, "latin": ". $ 1. Si parochus propter populi multitudinem aliasve eausas nequeat, iudicio Ordinarii, solus conve- nientem euram gerere paroeciae, eidem detur unus vel plures vicarii cooperatores, quibus congrua remunera- tio assignetur. & 2. Vicarii cooperatores constitui possunt sive pro universa paroecia, sive pro determinata paroeciae parte. 8$ 3. Non ad parochum, sed ad loci Ordinarium, au- dito parocho, competit ius nominandi vicarios coopera- tores e clero saeculari. $ 4. Vicarios cooperatores religiosos Superior cui id ex constitutionibus competit, audito parocho, praesen- tat Ordinario, cuius est eosdem approbare. $ 5. Vicarius cooperator obligatione tenetur in pa- roecia residendi secundum statuta dioecesana vel lau- dabiles consuetudines aut Episcopi praescriptum; imo prudenter curet Ordinarius, ad normam" }, { "canon": 417, "latin": ". $ 1. Missa conventualis applicanda est pro benefa- ctoribus in genere. $ 2. Capitularis infirmitate detentus non tenetur eleemosynam praebere sacerdoti capitulari, qui ipsius vicem supplet in Missae conventualis celebratione et ap- plicatione, nisi statuta capitularia vel particularis con- suetudo aliud ferant. $ 9. Servari potest consuetudo praebendi stipem ce- lebranti vel ex cumulo distributionum vel ex reditibus omnium praebendarum per contributum." }, { "canon": 418, "latin": ". $ 1. Reprobata contraria consuetudine, canonici ac beneficiarii quotidiano choro adstricti, possunt singuli abesse tres tantum menses in anno, sive continuos sive intermissos, dummodo propriae ecclesiae statuta aut legitima consuetudo servitium diuturnius non requi- rant. $ 2. Bine causa legitima et speciali Episcopi licen- tia nec feriari licet Quadragesimae et Adventus tem- pore, aut in praecipuis anni sollemnitatibus de quibus in" }, { "canon": 419, "latin": ". $ l1. In ecclesiis in quibus non omnes simul choro intersunt, qui ad eum adstringuntur nequeunt per alium huic obligationi satisfacere, nisi in casibus par- ticularibus, iusta ac rationabili de causa, et modo sub- stitutus eodem tempore servitio chori non sit adstri- ctus, et sit in eadem ecclesia canonicus, si agatur de 190 Codes Iuris Canonici supplenda vice canonici, beneficiarius, si de beneficiarii; qui vero ad chorum non adstringuntur, obligatione re- «idendi in loco beneficii non tenentur per dies quibus à choro absunt. $ 2. Si quis eodem die urgeatur onere utriusque Missae et pro populo et conventuali, hane ipse celebret applicetque per se, illam per alium vel per se die se- quenti. Cav. 420. $ 1. Ita excusantur a choro ut percipiant fructus praebendae ac distributiones quotidianas : 1.» Capitulares iubilati ad normam" }, { "canon": 421, "latin": ". $ 1. Excusantur a choro, sed pereipiunt praebendae fructus dumtaxat, non autem distributiones : 1.? Qui de nons Ordinarii loci publice docent in scholis ab Ecclesia recognitis sacram theologiam aut ius canonicum; 2 Dantes operam studio sacrae theologiae aut iu- ris canonici in publicis scholis ab Ecclesia probatis, de Ordinarii licentia; 3.' Vicarius Capitularis, Vicarius Generalis, of- ficialis ae cancellarius, si de gremio sint, dum suis mu- neribus vacant; 4.? Canonitei qui Episcopo inserviunt ad normam" }, { "canon": 422, "latin": ", 8 2; 2» Canonicus theologus singulis diebus quibus . suo munere fungitur; 3.\" Canonicus poenitentiarius dum tempore chori | vacat confessionibus audiendis; 4.* Vicarius paroecialis aliusve e Capitulo sive pa- rochus sive coadiutor ab Episcopo deputatus, dum pa- roecialibus vacat officiis; 5. Qui infirmitate aliove physico impedimento choro prohibentur assistere; 6.? Qui pontificia legatione alibi funguntur aut personae Romani Pontificis actu inserviunt; 1? Qui piis exercitiis vacant ad normam" }, { "canon": 423, "latin": "-428. Cav. 321. $ 1l. Abbatia vel praelatura nullius vacante, si aga- tur de abbatia vel praelatura religiosa, succedit Capi- tulum religiosorum, nisi constitutiones aliud ferant; si de saeculari, Capitulum canonicorum; utrumque autem Capitulum intra octiduum debet Vicarium Capitula- rem deputare ad normam" }, { "canon": 424, "latin": ". Consultores nominat Episcopus, firmo praescripto" }, { "canon": 425, "latin": ". $ 1. Consultores dioecesani numero sint saltem sex; in dioecesibus ubi pauci sint sacerdotes, saltem qua- tuor; iidemque omnes in civitate episcopali vel in locis vicinioribus commorentur. $ 2. Antequam munus huiusmodi suscipiant, iusiu- randum interponant de officio fideliter exsequendo sine ulla acceptione personarum." }, { "canon": 426, "latin": ". $ 1. Officium consultorum est ad triennium. $ 2. Exacto triennio, Episcopus vel alios in eorum locum substituat, vel eosdem ad aliud triennium con- firmet, quod idem servetur singulis trienniis. \"\"— stem Liber Secundus - De Personis 193 8 3. Deficiente, quavis de causa, aliquo consultore intra triennium, Episeopus alium de consilio cetero- rum consultorum substituat, isque in officio maneat usque ad expletum idem triennium. $ 4. Cum vero triennium excidisse contigerit va- cante sede episcopali, consultores in officio maneant usque ad accessum novi Episcopi, qui intra sex menses ab inita possessione providere debet ad normam huius canonis. $ 5. Si, sede vacante, aliquis consultor moriatur vel renuntiet, Vicarius Capitularis, de consensu alio- rum consultorum, alium nominet, qui tamen, ut mu- nere, sede plena, fungatur, indiget novi Episcopi con- firmatione." }, { "canon": 427, "latin": ". Coetus consultorum dioecesanorum vices Capituli cathedralis, qua Episcopi senatus, supplet; quare quae canones ad gubernationem dioecesis, sive sede plena sive ea impedita aut vacante, Capitulo cathedrali tri- buunt, ea de coetu quoque consultorum dioecesanorum intelligenda sunt." }, { "canon": 428, "latin": ". Durante munere, consultores ne removeantur, nisi ob iustam causam ac de consilio ceterorum consul- torum. CaPvT VII. De sede impedita aut vacante ac de Vicario Capitulari." }, { "canon": 429, "latin": ", $8 1, totum debet regimen assumere et in hoe munere permanere, donec a Sancta Sede aliter fuerit provisum. $ 3. Pari modo Pro-vicarius aut Pro-praefectus, qui titulari suecesserit, statim deputet ecclesiasticum vi- rum, qui sibi, ut supra, in munere succedat. $ 4. Si forte contingat ut nemo sive a titulari sive à pro-titulari uti administrator fuerit designatus, tunc senior in vicariatu vel praefectura, is, nempe, qui sit praesens in territorio et suas destinationis litteras in eodem prius exhibuerit, censetur delegatus a Sancta Sede ut regimen assumat, et inter plures aeque senio- res antiquior sacerdotio. Cax. 310. | $ 1l. Ad quos vicariatus aut praefecturae cura de- venerit ad normam" }, { "canon": 430, "latin": ". $ 1. Sedes episcopalis vacat Episcopi morte, renun- tiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata. $ 2. Nihilominus, excepta collatione beneficiorum aut officiorum ecclesiasticorum, omnia vim habent quae - gesta sunt a Vicario Generali, usque dum hic certam de obitu Episcopi notitiam acceperit, vel ab Episcopo aut Vicario Generali, usque dum certa de memoratis actibus pontificiis notitia ad eosdem pervenerit. 8$ 3. A certa translationis notitia Episcopus intra quatuor menses debet dioecesim ad quam petere eius- demque canonicam possessionem assumere ad normam :" }, { "canon": 431, "latin": ". $ 1l. Sede vacante, nisi adfuerit Administrator Apo- stolieus vel aliter a Sancta Sede provisum fuerit, ad Capitulum ecclesiae cathedralis regimen dioecesis de- volvitur. $ 2. Sicubi ex speciali Sanctae Sedis dispositione Archiepiscopus aliusve Episcopus Administratorem dioecesis vacantis designet, hic omnes et solas facul- tates habet quae Vicario Capitulari competunt, eisdem obligationibus ac poenis obnoxius." }, { "canon": 432, "latin": ", $ Z; 4.\" Vigilare ut fides ac disciplina ecclesiastica aecurate serventur, ac de abusibus Romanum Pontifi- cem certiorem facere; 76 Codec Iuris Canonici 5.\" Canonicam visitationem peragere, causa prius ab Apostolica Sede probata, si eam Suffraganeus ne- glexerit; tempore autem visitationis, potest praedicare, confessiones audire etiam absolvendo a casibus Epi- scopo reservatis, de vita et honestate clericorum inqui- rere, clericos infamia notatos Ordinariis ipsorum, ut eos puniant, denuntiare, notoria crimina, manifestas et notorias offensas tum sibi tum suis forte illatas, iustis poenis, censuris non exclusis, punire; 6. In omnibus ecclesiis, etiam exemptis, Ordi- nario loci praemonito, si ecclesia sit cathedralis, per- agere pontificalia, uti Episcopus in proprio territorio, populo benedicere, cruce ante se delata incedere, non autem alia exercere quae iurisdictionem importent; '(.^ Appellationem recipere a sententiis definitivis aut interlocutoriis definitivarum vim habentibus, pro- latis in Curiis suffraganeis, ad normam" }, { "canon": 433, "latin": ". $ 1. Unus deputetur Vicarius Capitularis, repro- bata contraria consuetudine; secus electio irrita est. 196 Codec Iuris Canonici $ 2. Vicarii Capitularis et oeconomi constitutio fieri debet per actum capitularem ad normam" }, { "canon": 434, "latin": ". 8 1. Ad Vicarii Capitularis munus deputari valide nequit clericus qui ad sacrum presbyteratus ordinem nondum fuerit promotus, aut tricesimum aetatis an- num non expleverit, aut ad eandem vacantem sedem fuerit electus, nominatus vel praesentatus. € 2. Vicarius Capitularis sit praeterea in theologia aut iure canonico doctor vel licentiatus aut saltem earundem disciplinarum vere peritus, in eoque morum integritas, pietas, sana doctrina cum prudentiae laude conspirent. $ 3. Si praeseriptae $ 1 conditiones posthabitae fue- rint, Metropolita, aut si ecclesia metropolitana vacans fuerit, vel de ipso Capitulo metropolitano agatur, anti- quior provinciae Episcopus, agnita rei veritate, Vica- rium pro ea vice deputet; actus autem illius qui a Ca- pitulo electus fuerat, ipso iure sunt nulli." }, { "canon": 435, "latin": ". $ 1. Sicut ad Capitulum ante deputationem Vicarii Capitularis, ita deinde ad Vicarium Capitularem tran- sit ordinaria Episcopi iurisdictio in spiritualibus et temporalibus, exceptis iis quae in iure expresse sunt eidem prohibita. 8 2. Quare Capitulum et postea Vicarius Capitula- ris omnia possunt quae enumerata sunt" }, { "canon": 438, "latin": ". Vicarius Capitularis, edita fidei professione de qua in" }, { "canon": 440, "latin": ". Vicarius Capitularis obligatione tenetur residendi in dioecesi et applicandae Missae pro populo ad nor- mam" }, { "canon": 441, "latin": ". Nisi aliter fuerit legitime provisum : 1.\" Vicarius Capitularis et oeconomus ius habent ad congruam retributionem, in Concilio provinciali de- signatam vel recepta consuetudine concedi solitam, de- sumendam ex reditibus mensae episcopalis aut ex aliis emolumentis; 2.\" Cetera emolumenta, quo tempore sedes epi- Scopalis vacaverit, futuro Episcopo pro dioecesi neces- 198 Codem Iuris Canonici sitatibus reserventur, si ad lIipiscopum, ecclesia non vacante, pertinuissent." }, { "canon": 442, "latin": ". Oeconomus rerum ecclesiasticarum et proventuum curam et administrationem gerat, sub auctoritate ta- men Vicarii Capitularis." }, { "canon": 443, "latin": ". $ 1. Vicarii Capitularis et oeconomi remotio San- ctae Sedi reservatur; renuntiatio authentica forma est exhibenda Capitulo, a quo tamen eam acceptari ne- cesse non est, ut valeat; novi autem Vicarii vel oeco- nomi constitutio post prioris renuntiationem, obitum : vel remotionem ad ipsum Capitulum pertinet, facienda ad normam" }, { "canon": 444, "latin": ". $ 1. Novus Episcopus a Capitulo, a Vicario Capi . tulari, ab oeconomo et ab aliis officialibus, qui, sede | vacante, fuerunt constituti, rationem exigere debet: officiorum, iurisdictionis, administrationis munerisve ipsorum cuiuslibet, et in eos animadvertere, qui in suo officio seu administratione deliquerint, etiamsi, redditis rationibus, a Capitulo vel a Capituli deputatis abso-.- ]utionem aut liberationem impetraverint. $ 2. Iidem rationem reddant novo Episcopo scri- pturarum ad Ecclesiam pertinentium, si quae ad ipsos pervenerint. CaPUT VIII. De vicariis foraneis." }, { "canon": 445, "latin": ". Viearius foraneus est sacerdos qui vicariatui fora- neo, de quo in" }, { "canon": 446, "latin": ". 8 1l. Ad munus vicarii foranei Episcopus eligat sa- cerdotem quem dignum iudicaverit, praesertim inter rectores ecclesiarum paroecialium. $ 2. Vicarius foraneus ad nutum Episcopi amoveri potest." }, { "canon": 448, "latin": ". $ 1. Vicarius foraneus debet, diebus ab lLpiscopo designatis, convocare presbyteros proprii districtus ad conventus seu collationes de quibus in" }, { "canon": 449, "latin": ". Saltem semel in anno vicarius foraneus proprii vi- cariatus rationem reddere debet Ordinario loci, expo- nens non solum quae intra annum bene gesta sint, sed etiam quae mala obrepserint, quae scandala exorta | sint, quae remedia ad ea reparanda adhibita et quid- quid agendum existimet ad ea radicitus exstirpanda. Cax. 450. | $ 1. Viearius foraneus sigilium habeat vicariatus | proprium. | | $ 9. Praecedit omnibus parochis aliisque sacerdoti- bus sui districtus. | CaPUT IX. De parochis. Cax. 451. $ 1. Parochus est sacerdos vel persona moralis eui. paroecia collata est in titulum cum cura animarum sub. Ordinarii loci auctoritate exercenda. $ 2. Parochis aequiparantur cum omnibus iuribus et obligationibus paroecialibus et parochorum nomine in iure veniunt : 1.» Quasi-parochi, qui quasi-paroecias regunt, de quibus in" }, { "canon": 451, "latin": ", $ 5; secus ad nutum Episcopi vel Vicarii Capitularis, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. 8 2. Quod si vicaria sit beneficialis, vicarius coope- 'àtor removeri potest processu ad normam iuris, non solum ob causas propter quas alii parochi removeri pos- sunt, sed etiam si graviter subiectioni defecerit paro- cho debitae in exercitio suarum functionum." }, { "canon": 452, "latin": ". $ 1. Bine Apostolicae Sedis indulto paroecia nequit personae morali pleno iure uniri, ita nempe ut ipsamet persona moralis sit parochus, ad normam" }, { "canon": 453, "latin": ". $ 1. Ut quis in parochum valide assumatur, debet esse in sacro presbyteratus ordine constitutus. 8 2. Rit insuper bonis moribus, doctrina, animarum zelo, prudentia, ceterisque virtutibus ac qualitatibus praeditus, quae ad vacantem paroeciam cum laude gu- bernandam iure tum communi tum particulari requi- runtur." }, { "canon": 454, "latin": ". $ l. Qui paroeciae administrandae praeficiuntur qua proprii eiusdem rectores, stabiles in ea esse debent; quod tamen non impedit quominus omnes ab ea remo- veri queant ad normam iuris. $ 2. At non omnes parochi eandem obtinent stabi- litatem; qui maiore gaudent, inamovibiles; qui minore, amovibiles appellari solent. $ 9. Paroeciae inamovibiles nequeunt amovibiles reddi sine beneplacito apostolico; amovibiles possunt ab Episcopo, non autem a. Vicario Capitulari, de Capi- tuli cathedralis consilio, inamovibiles declarari; novae quae erigantur, sint inamovibiles, nisi Episcopus, pru- denti suo arbitrio, attentis peculiaribus locorum 2ac personarum adiunctis, audito Capitulo, amovibilitatem magis expedire decreverit. 139 Codex Iuris Canonici $ 4. Quasi-paroeciae sunt omnes amovibiles. $ 5. Parochi autem, ad religiosam familiam perti- nentes, sunt semper, ratione personae, amovibiles ad nutum tam loci Ordinarii, monito Superiore, quam Su- perioris, monito Ordinario, aequo iure, non requisito alterius consensu: nec alter alteri causam judicii sui aperire multoque minus probare tenetur, salvo recursu in devolutivo ad Apostolicam Sedem." }, { "canon": 455, "latin": ". & 1. Ius nominandi et instituendi parochos compe- tit Ordinario loci, exceptis paroeciis Sanctae Sedi re servatis, reprobata contraria consuetudine, sed salvo privilegio electionis aut praesentationis, si cui legitime competat. $ 2. Sede vacante aut impedita ad normam" }, { "canon": 456, "latin": ". Ad paroecias religiosis conereditas Superior, eui € constitutionibus id competit, sacerdotem suae religio nis praesentat Ordinario loci; qui eidem, servato prae seripto ean. 459, 8 2, institutionem concedit. CQaAN. 45. Quasi-parochos e clero saeculari proprius loci Ord: narius nominat, audito Consilio de quo in" }, { "canon": 458, "latin": ". Vacanti paroeciae curet loci Ordinarius providere ad normam" }, { "canon": 459, "latin": ". .. $ l. Loci Ordinarius, graviter onerata eius con- Eienus, obligatione tenetur vacantem paroeciam illi conferendi, quem magis idoneum ad eam regendam preis sine ulla personarum acceptione. $ 2. In hoc iudicio ratio haberi debet non solum doctrinae, sed etiam earum omnium qualitatum, quae ad paroeciam vacantem rite regendam requiruntur. 8$ 3. Quare loci Ordinarius : 1.\" Ne omittat documenta, si qua sint, ex Curiae tabulario desumere quae clericum nominandum respi- ciunt et notitias, secretas quoque, si opportunum iudi- caverit, prudenter exquirere etiam ex locis extra dioe- cesim; 2.\" Prae oculis habeat praescriptum" }, { "canon": 460, "latin": ". — $1. Parochus ad normam" }, { "canon": 461, "latin": ". Curam animarum parochus obtinet a momento captae possessionis ad normam" }, { "canon": 462, "latin": ". Funetiones parocho reservatae sunt, nisi aliud iure caveatur: 1.\" Baptismum conferre sollemniter; 9^» &anctissimam Eucharistiam publice ad infir- mos in propria paroecia deferre; 3.» Sanctissimam Eucharistiam publice aut priva- tim tanquam Viaticum ad infirmos deferre atque in pe- rieulo mortis constitutos extrema, unctione roborare, salvo praeseripto" }, { "canon": 463, "latin": ", 8 1, 1507, prudenti arbitrio Ordinarii puniantur, donec satisfecerint. TITULUS XIV. De delictis contra vitam, libertatem, proprietatem, ; bonam famam ae bonos mores." }, { "canon": 464, "latin": ". $ 1. Parochus ex officio tenetur curam animarum exercere in omnes suos paroecianos, qui non sint legi- time exempti. $ 2. Potest Episcopus iusta et gravi de causa reli- giosas familias et pias domos, quae in paroeciae terri- torio sint et a iure non exemptae, a parochi cura subducere." }, { "canon": 465, "latin": ", 3 4 8? Abbates de regimine et unus e Superioribus cuiusque religionis clericalis qui in dioecesi commo- rentur, designatus a Superiore provinciali, nisi domus provincialis sit in dioecesi et Superior provincialis in- teresse ipse maluerit. 8$ 2. Episcopus, si opportunum iudicaverit, potest ad Synodum vocare alios quoque et etiam omnes cano- nicos, parochos, Superiores religiosos, imo et singulos suae dioecesis saeculares sacerdotes, iis tamen exceptis qui necessarii sunt ne in paroeciis animarum cura desit; invitati autem ius suffragii in omnibus habent, perinde ac ceteri, nisi Episcopus in invitatione aliud expresse caverit. Cav. 359. $ 1. Iis qui ad Synodum venire debent, si legitimo impedimento detineantur, non licet mittere procurato- rem qui eorum nomine Synodo intersit; sed Episcopum de impedimento certiorem faciant. $ 2. Negligentes Episcopus potest iustis poenis compellere et punire, nisi de religiosis exemptis agatur qui parochi non sunt. CAN. 93060. $ 1. Episcopus, si id ipsi expedire videatur, oppor- tuno ante Synodum tempore, unam vel plures e clero civitatis et dioecesis comanissiones nominet, seu coetus virorum qui res in Synodo traetandas parent. $ 2. Ante Synodi sessiones Episcopus omnibus qui convocati sunt et convenerunt, decretorum schema tra- dendum curet. JAN. 9061. Propositae quaestiones omnes, praesidente vel per se vel per alium Episcopo, liberae adstantium disce- ptationi in sessionibus praeparatoriis subiiciantur. Liber Secundus - De Personis 101" }, { "canon": 467, "latin": ", 8 1, 468, 8 1, 1118, 1330-1332, 19344, graviter ne- elexerit aut violaverit, Episcopus moneat, in memo- riam eius revocans et,strictam obligationem qua eius conscientia oneratur et poenas in haec delicta iure sta- tutas. CO^N. 2183. Si parochus sese non emendaverit, Episcopus eum corripiat et aliqua congrua poena pro gravitate culpae puniat, postquam, auditis duobus examinatoribus et Liber Quartus - De Processibus 587 facta parocho sese defendendi facultate, probatum iu- dicaverit praedicta paroecialia officia etiam atque etiam per notabile tempus in re gravis momenti praetermissa aut violata fuisse et eorundem omissiones aut violatio- nes nulla iusta eausa excusari." }, { "canon": 468, "latin": ". $ 1. Ius est parocho ad praestationes quas ei tribui vel probata consuetudo vel legitima taxatio ad norman" }, { "canon": 469, "latin": ". Parochus diligenter advigilet ne quid contra fidem c mores in sua paroecia, praesertim in scholis publicis et privatis, tradatur, et opera caritatis, fidei ac pie- tatis foveat aut instituat." }, { "canon": 470, "latin": ", 8 3, 1522, nn. 2, 3, 1523, n. 6. $ 2. Documenta originalia ex praedictis archivis ne ferantur, nisi ad normam" }, { "canon": 472, "latin": ". Vacante paroecia : 1.\" Ordinarius loci in ea quamprimum constituat idoneum vicarium oeconomum, de consensu Superioris, si de religioso agatur, qui eam tempore vacationis re- Liber Secundus - De Personis 139 gat, assignata eidem parte fructuum pro congrua su- stentatione; 2. ^ Ante oeconomi constitutionem, paroeciae re- gimen, nisi aliter provisum fuerit, assumat interim vicarius cooperator; si plures vicarii sint, primus; si omnes aequales, munere antiquior; si vicarii desint, parochus vicinior; si tandem agatur de paroecia reli- giosis concredita, domus Superior; loci autem Ordina- rius in Synodo vel extra Synodum tempestive deter- minet quaenam paroecia cuique paroeciae vicinior habenda sit; 3.' Qui paroeciae regimen ad normam n. 2 as- sumpsit, debet loci Ordinarium de paroeciae vacatione statim certiorem facere." }, { "canon": 475, "latin": "; 2. ^ Odium plebis, quamvis iniustum et non uni- versale, dummodo tale sit, quod utile parochi ministe- rium impediat, nec brevi cessaturum praevideatur; 3. Bonae existimationis amissio penes probos et graves viros, sive haec oriatur ex levi vivendi ratione parochi, sive ex antiquo eius crimine quod nuper de- tectum eximatur iam poena ob praescriptionem, sive ex facto familiarium et consanguineorum quibuscum pa- Liber Quartus - De Processibus 519. rochus vivit nisi per eorum discessum bonae parochi famae sit satis provisum; 4.\" Probabile crimen occultum, parocho imputa- tum, ex quo Ordinarius prudenter praevidet magnam in posterum oriri posse fidelium offensionem; 59.^ Mala rerum temporalium administratio cum gravi ecclesiae aut beneficii damno, quoties huic malo remedium afferri nequeat sive auferendo administra- tionem parocho, sive alio modo, quamvis aliunde paro- chus spirituale ministerium utiliter exerceat." }, { "canon": 476, "latin": ", 8 1. 396 Codec Iuris Canonici $ 9. Paroeciam dividens, Ordinarius debet vicariae perpetuae aut paroeciae noviter erectae congruam por- tionem assignare, servato praescripto" }, { "canon": 478, "latin": ". $ 1. Sicut parochus ecclesiae cathedralis, ita vica- rius paroecialis Capituli cathedralis praecedit omnibus aliis dioecesis parochis aut vicariis; oeconomi vero ius praecedentiae regitur normis in" }, { "canon": 480, "latin": ". $ 1. Ecclesiarum rectores libere nominantur ab Or- dinario loci, salvo iure eligendi aut praesentandi, si cui legitime competat; quo in casu Ordinarii est rectorem approbare. $ 2. Licet ecclesia pertineat ad aliquam religionem exemptam, rector tamen a Superiore nominatus debet ab Ordinario loci approbari. $ 3. Si ecclesia coniuncta sit cum Seminario aliove collegio quod a clericis regitur, Superior Seminarii vel collegii est simul ecclesiae rector, nisi aliter loci Or- dinarius constituerit." }, { "canon": 481, "latin": ". In ecclesia sibi commissa rector functiones paroe- ciales peragere nequit." }, { "canon": 482, "latin": ". Ecclesiae rector potest divina officia etiam sollemnia ibidem celebrare, salvis legitimis fundationis legibus et dummodo non noceant ministerio paroeciali; in dubio autem utrum huiusmodi detrimentum contingat, necne, | Ordinarii loci est rem dirimere et opportunas normas praeseribere ad illud evitandum." }, { "canon": 483, "latin": ". Si ecclesia, Ordinarii loci iudicio, ita a paroeciali di- stet ut paroeciani non sine gravi incommodo possint paroecialem ecclesiam adire ibique divinis officiis inte- resse : , 1. Loci Ordinarius, gravibus quoque statutis poe- nis, potest rectori praecipere ut horis populo commo- dioribus officia celebret, fidelibus dies festos ac ieiunia | denuntiet et catecheticam instructionem et Evangelii explieationem tradat; —— s.n Liber Secundus - De Personis 143 2. Parochus potest ex eadem sanctissimum Sa- cramentum, inibi ad normam" }, { "canon": 484, "latin": ". $ 1. Sine rectoris vel alius legitimi Superioris li- centia saltem praesumpta, nemini licet in ecclesia Mis- sam celebrare, Sacramenta ministrare aliasve functio- nes sacras peragere; haec vero licentia dari vel negari debet ad normam iuris. $ 2. Quod attinet ad conciones in ecclesia habendas, serventur praescripta" }, { "canon": 485, "latin": ". Rector ecclesiae, sub auctoritate Ordinarii loci ser- vatisque legitimis statutis ac quaesitis iuribus, debet curare seu advigilare ut divina. officia ad sacrorum ca- nonum praescripta ordinate in ecclesia celebrentur, onera fideliter adimpleantur, bona rite administrentur, sacrae supellectilis atque aedium sacrarum conserva- tioni et decori prospiciatur, et ne quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domo Dei debitae quoquo modo repugnet. pug" }, { "canon": 486, "latin": ". Rectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut prae- sentatum, Ordinarius loci removere ad nutum potest ex qualibet iusta causa; quod si rector fuerit religiosus, servetur, circa eius remotionem, praescriptuni" }, { "canon": 488, "latin": ". In canonibus qui sequuntur, veniunt nomine : 1. Religionis, societas, a legitima ecclesiastica auetoritate approbata, in qua sodales, secundum pro- prias ipsius societatis leges, vota publica, perpetua vel iemporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncu- pant, atque ita ad evangelicam perfectionem tendunt; 2 Ordinis, religio in qua vota sollemnia nuncu- pantur; Congregationis monasticae, plurium monaste- riorum sui iuris inter se coniunctio sub eodem Supe- riore; religionis exemptae, religio sive votorum sollem- nium sive simplicium, a iurisdictione Ordinarii loci subducta; Congregationis religiosae vel Congregationis simpliciter, religio in qua vota dumtaxat simplicia sive perpetua sive temporaria emittuntur; 3. Religionis iuris pontificii, religio quae vel ap- probationem vel saltem laudis decretum ab Apostolica Sede est consecuta; iwris dioecesani, religio quae ab Or- dinariis erecta, hoc laudis decretum nondum obtinuit; 4.^ Religionis clericalis, religio cuius plerique so- dales sacerdotio augentur; secus est laicalis; 5. Domus religiosae, domus alicuius religionis in genere; domus regularis, domus Ordinis; domus forma- tae, domus religiosa in qua sex saltem religiosi professi degunt, quorum, si agatur de religione clericali, qua- tuor saltem sint sacerdotes; 6.» Provinciae, plurium religiosarum domorum inter se coniunctio sub eodem Superiore, partem eius- dem religionis constituens; | 1. Religiosorum, qui vota nuncuparunt in aliqua. religione; religiosorum votorum simplicium, qui in Con-- gregatione religiosa; regularium, qui in Ordine; SOrO- rum, religiosae votorum simplicium; monialium, reli- giosae votorum sollemnium aut, nisi ex rei natura vel ex. contextu sermonis aliud constet, religiosae quarum vota. ex instituto sunt sollemnia, sed pro aliquibus locis ex Apostolieae Sedis praescripto sunt simplicia; ] Liber Secundus - De Personis 145 8.\" Superiorum maiorum, Abbas Primas, Abbas Superior Congregationis monasticae, Abbas monaste- rii sui iuris, licet ad monasticam Congregationem per- tinentis, supremus religionis Moderator, Superior pro- vincialis, eorundem vicarii aliique ad instar provincia- lium potestatem habentes." }, { "canon": 489, "latin": ". Regulae et particulares constitutiones singularum religionum, canonibus huius Codicis non contrariae, vim suam servant; quae vero eisdem opponuntur, abro- gatae sunt." }, { "canon": 490, "latin": ". Quae de religiosis statuuntur, etsi masculino voca- bulo expressa, valent etiam pari iure de mulieribus, nisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud con- stet." }, { "canon": 491, "latin": ". 8 1l. Religiosi praecedunt laicis; religiones clerica- les, laicalibus; canoniei regulares, monachis; monachi. ceteris regularibus; regulares, Congregationibus reli- giosis; Congregationes iuris pontificii, Congregationi- bus iuris dioecesani; in eadem specie servetnr praeseri- . ptum" }, { "canon": 492, "latin": ". $ 1l. Episcopi, non autem Vicarius Capitularis vel Vicarius Generalis, condere possunt Congregationes religiosas; sed eas ne condant neve condi sinant, incon- | Cod. Iur." }, { "canon": 493, "latin": ", si de unica domo agatur, salvoque iure recursus in suspensivo ad Sedem Apostolicam. TITULUS X. De religionum regimine. CAPUT I. De Superioribus et de Capitulis." }, { "canon": 494, "latin": ". $ 1. Religionem pontificii iuris in provincias divi- dere, constitutas iam provincias coniungere vel aliter cireumsceribere, novas condere conditasve supprimere, monasteria sui iuris a monastica Congregatione sepa- rare et alii unire, ad unam pertinet Sedem Apostolicam. | $ 2. Exstincta provincia, de eius bonis statuere, salvis iustitiae legibus et fundatorum voluntate, spe- ctat, nisi constitutiones aliud caveant, ad Capitulum. generale vel, extra tempus Capituli, ad Moderatorem generalem cum suo Consilio. OaN. 495. $ 1. Congregatio religiosa iuris dioecesani in alia dioecesi domos constituere non potest, nisi consentiente: utroque Ordinario, tum loci ubi est domus princeps, tum loci quo velit commigrare; Ordinarius autem loci unde excedit, consensum sine gravi causa ne deneget. - 8 2. Si ad dioeceses alias eam propagari accidat, ni- hil de ipsius legibus mutari liceat, nisi de consensu sin- T3 decae. É Liber Secundus - De Personis 147 gulorum Ordinariorum quorum in dioecesibus aedes habeat, salvis iis quae, ad normam" }, { "canon": 496, "latin": ". Nulla religiosa domus erigatur, nisi iudicari pru- denter possit vel ex reditibus propriis vel ex consuetis eleemosynis vel alio modo congrue sodalium habitationi et sustentationi provisum iri." }, { "canon": 497, "latin": ". $ l. Ad erigendam domum religiosam exemptam, sive formatam sive non formatam, aut monasterium monialium, aut in locis Sacrae Congregationi de Prop. Fide subiectis quamlibet religiosam domum, requiritur beneplacitum Sedis Apostolicae et Ordinarii loci con- sensus in scriptis datus; secus, satis est Ordinarii venia. $ 2. Constituendae novae domus permissio faculta- tem secumfert pro religionibus clericalibus habendi ec- clesiam vel publicum oratorium domui adnexum, salvo praescripto" }, { "canon": 498, "latin": ". Domus religiosa sive formata sive non formata, si ,&d religionem exemptam pertineat, supprimi nequit 'Sine beneplacito apostolico; si ad Congregationem iuris pontificii non exemptam, supprimi potest a supremo | | 148 Codec Iwris Canonici Moderatore, consentiente Ordinario loci; si ad Congre- gationem iuris dioecesani, sola Ordinarii loci auctori- tate, audito Congregationis Moderatore, salvo prae- scripto" }, { "canon": 500, "latin": ". $ 1. S8ubduntur quoque religiosi Ordinario loci, iis exceptis qui a Sede Apostolica exemptionis privilegium consecuti sunt, salva semper potestate quam ius etiam. in eos locorum Ordinariis concedit. 8 regularium ex praescripto constitutionum sunt, Ordi- nario loci subduntur tantum in casibus iure expressis. $ 3. Nulla virorum religio sine speciali apostolico. indulto potest sibi subditas habere religiosas Congre- gationes mulierum aut earum religiosarum curar et di- rectionem retinere sibi specialiter commendatam." }, { "canon": 501, "latin": ". $ 1. Superiores et Capitula, ad normam constitutio- num et iuris communis, potestatem habent dominati : 2. Moniales quae sub iurisdictione Superiorum. Liber Secundus - De Personis 149 epu urs edem rrr M UR Mieter yen. Vd vam in subditos; in religione autem clericali exempta, habent iurisdictionem ecclesiasticam tam pro foro in- terno, quam pro externo. $ 2. Ruperioribus quibuslibet districte prohibetur quominus in causis ad S. Officium spectantibus se in- tromittant. 8 9. Abbas Primas et Superior Congregationis mo- nasticae non habent omnem potestatem et iurisdictio- nem quam ius commune tribuit Superioribus maiori- bus, sed eorum potestas et iurisdictio desumenda est ex propriis constitutionibus et ex peculiaribus Sanctae Sedis decretis, firmo praescripto" }, { "canon": 502, "latin": ". Supremus religionis Moderator potestatem obtinet in omnes provincias, domos, sodales religionis, exercen- dam secundum constitutiones; alii Superiores ea gau- dent intra fines sui muneris." }, { "canon": 503, "latin": ". Superiores maiores in religionibus clericalibus ex- emptis possunt notarios constituere, sed tantum pro negotiis ecclesiasticis suae religionis." }, { "canon": 504, "latin": ". Firmis propriis cuiusvis religionis constitutionibus quae provectiorem aetatem aliaque potiora requisita exigant, ad munus Superioris maioris inhabiles sunt qui eandem religionem professi non sunt a decem sal- tem annis à prima professione computandis, non sunt ex legitimo matrimonio nati et annos quadraginta non expleverunt, si agatur de supremo religionis Modera- tore aut de Antistita in monialium monasterio; annos triginta, si de aliis Superioribus maioribus." }, { "canon": 505, "latin": ". Superiores maiores sint temporarii, nisi aliter fe- rant constitutiones; Superiores autem minores locales 150 ' Qodem Iuris Canonici ne constituantur ad tempus ultra triennium; quo exa- cto, possunt ad idem munus iterum assumi, si consti- tutiones ita ferant, sed non tertio immediate in eadem religiosa domo. CAN. D06. 8 1. Antequam ad Superiorum maiorum electionem deveniatur in religionibus virorum, omnes et singuli e Capitulo iureiurando promittant se electuros quos se- cundum Deum eligendos esse existimaverint. $ 2. In monasteriis monialium, comitiis eligendae Antistitae praesit, quin tamen clausuram ingrediatur, Ordinarius loci aut eius delegatus cum duobus sacer- dotibus scrutatoribus, si moniales eidem subiectae sint; secus, Superior regularis; sed etiam hoc in casu Ordina- rius tempestive moneri debet de die et hora electionis, cui potest una eum Superiore regulari per se ipse vel per alium assistere et, si assistat, praeesse. & 3. In serutatores ne assumantur ipsarum monia- lium confessarii ordinarii. & 4. In mulierum Congregationibus electioni Anti- stitae generalis praesideat per se vel per alium Ordina- rius loci, in quo electio peragitur; cui, si agatur de Congregationibus iuris dioecesani, peractam electionem confirmare vel rescindere integrum est pro conscien- tiae officio. Cav. 507. $ 1. In electionibus quae a Capitulis fiunt, serve-- tur ius commune de quo in" }, { "canon": 508, "latin": ". In sua quisque domo Superiores commorentur nec ab eadem discedant, nisi ad normam eonstitutionum. . di ai Líber Secuadus . De Personis 151" }, { "canon": 509, "latin": ". $ 1. Omnis Superior debet notitiam et exsecutionem decretorum Sanctae Sedis, quae religiosos respiciunt, suos inter subditos promovere. $ 2. Curent Superiores locales : 1.\" Ut saltem semel in anno, statis diebus, publice legantur propriae constitutiones, itemque decreta quae publice legenda Sancta Sedes praescribet; 2. Ut saltem bis in mense, firmo praescripto" }, { "canon": 510, "latin": ". Abbas Primas, Superior Congregationis monasticae et, cuiusvis religionis iuris pontificii Moderator supre- mus debet quinto quoque anno vel saepius, si ita ferant constitutiones, relationem de statu religionis ad San- ctam Sedem per documentum mittere, subsignatum a se cum suo Consilio et, si agatur de Congregatione mu- lierum, etiam ab Ordinario loci in quo suprema An- tistita eum suo Consilio residet. Cav. 511. Maiores religionum Superiores quos ad hoc munus constitutiones designant, temporibus in eisdem defini- tis, omnes domos sibi subiectas visitent per se, vel per alios. si fuerint legitime impediti." }, { "canon": 511, "latin": ". $ 1. Novitius potest religionem libere deserere, aut a Superioribus vel a Capitulo, secundum constitutiones, quavis iusta de causa dimitti, quin Superior vel Capitu- lum teneantur dimissionis causam dimisso patefacere. $ 2. Exacto novitiatu, si iudicetur idoneus, novi- tius ad professionem admittatur, secus dimittatur; si dubium supersit sitne idoneus, potest a Superioribus maioribus probationis tempus, non tamen ultra sex menses, prorogari. $ 3. Votis nuncupandis spiritualia exercitia novi- tius praemittat per octo saltem solidos dies. CAPUT III. De professione religiosa." }, { "canon": 512, "latin": ". $ 1. Ordinarius loci per se vel per alium quinto quoque anno visitare debet : 1.\" Singula monialium monasteria quae sibi vel Nedi Apostolicae immediate subiecta sunt; 2. Ringulas domos sive virorüm sive mulierum Congregationis iuris dioecesani. 153 Codeo Iuris Canonici $ 2. Visitare quoque eodem tempore debet : 1.? Monasteria monialium, quae regularibus sub- duntur, circa ea quae clausurae legem spectant; imo etiam circa alia omnia, si Superior regularis ea a quin- que annis non visitaverit; 2. Singulas domos Congregationis clericalis iuris pontificii etiam exemptae, in iis quae pertinent ad ec- clesiam, sacrarium, oratorium publicum, sedem ad sa- cramentum poenitentiae; 3. Singulas domos Congregationis laicalis iuris pontifieii non solum in iis, de quibus in superiore nu- mero, sed etiam in aliis, quae internam disiphngm Joa ad normam tamen" }, { "canon": 513, "latin": ". $ 1. Visitator ius et officium habet interrogandi re- ligiosos quos oportere iudicaverit et cognoscendi de iis quae ad visitationem spectant; omnes autem religiosi obligatione tenentur respondendi secundum veritatem, nec Superioribus fas est quoquo modo eos ab hae obli- gatione avertere aut visitationis scopum aliter im- pedir, 8 2. A decretis V ONU recursus datur in devo- lutivo tantum, nisi Visltator ordine iudiciario proces- serit." }, { "canon": 514, "latin": ". 1. In omni religione clericali ius et officium Su- perioribus est per se vel per alium aegrotis professis, novitiis, aliisve in religiosa domo diu noctuque degen- tibus causa famulatus aut educationis aut hospitii aut infirmae valetudinis, Eucharisticum Viaticum et ex- tremam unctionem ministrandi. 8 2. In monialium domo idem ius et officium habet ordinarius confessarius vel qui eius vices gerit. Liber Secundus - De Personis 153 $ 9. In alia religione laicali hoc ius et officium spe- ctat ad parochum loci vel ad.cappellanum quem Ordi- narius parocho suffecerit ad normam" }, { "canon": 515, "latin": ". Prohibentur tituli dignitatum vel officiorum mere honorifici; soli, si id permittant constitutiones, toleran- tur tituli officiorum maiorum, quibus religiosi in pro- pria religione reapse functi sint." }, { "canon": 516, "latin": ". 8 Il. Supremus religionis aut monasticae Congrega- tionis Moderator, Superior provincialis et localis sal- tem formatae domus habeant suos consiliarios, quorum consensum aut consilium exquirant ad normam consti- tutionum et sacrorum canonum. 8 2. Sint etiam pro administratione bonorum tem- poralium oeconomi: generalis qui religionis universae bona administret, provincialis qui provinciae, localis qui singularum domorum; qui omnes officio suo fungan- tur sub directione Superioris. $ 3. Oeconomi generalis et provincialis munus ge- rere Superior ipse non potest; munus vero oeconomi localis, quamvis melius a munere Superioris distingua- tur, componi tamen cum eo potest, si necessitas id exigat. 8$ 4. Ni de modo oeconomos eligendi constitutiones sileant, a Superiore maiore cum consensu sui Consilii elieantur." }, { "canon": 517, "latin": ". .. 8 I. Quaevis virorum religio iuris pontificii procu- ratorem generalem habeat, qui, secundum constitutio- nes designatus, negotia propriae religionis apud San- ctam Sedem pertractet. $ 2. Antequam praescriptum in constitutionibus tempus exspiret, ne amoveatuür, inconsulta Sede Apo- stolica. 154 Codes Iuris Canonici CAPUT II. De confessariis et cappellanis." }, { "canon": 518, "latin": ". $ 1. In singulis religionis clericalis domibus depu- tentur plures pro sodalium numero confessarii legitime approbati, cum potestate, si agatur de religione exem- pta, absolvendi etiam a casibus in religione reservatis. € 9. Superiores religiosi, potestatem audiendi con- fessiones habentes, possunt, servatis de iure servandis, confessiones audire subditorum, qui ab illis sponte sua ac motu proprio id petant, at sine gravi causa id per modum habitus ne agant. $ 3. Caveant Superiores ne quem subditum aut ipsi per se aut per alium vi, metu, importunis suasionibus aliave ratione inducant ut peccata apud se confiteatur." }, { "canon": 519, "latin": ". Firmis constitutionibus quae confessionem statis temporibus praecipiunt vel suadent apud determinatos confessarios peragendam, si religiosus, etiam exemptus, ad suae conscientiae quietem, confessarium adeat ab Ordinario loci approbatum, etsi inter designatos non recensitum, confessio, revocato quolibet contrario pri- vilegio, valida et licita est; et confessarius potest reli- giosum absolvere etiam a peccatis et censuris in reli- gione reservatis. Cav. 520. $ 1. Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat detur confessarius ordinarius, qui saeramentales con- fessiones universae communitatis excipiat, nisi propter magnum ipsarum numerum vel aliam iustam causam. sit opus altero vel pluribus. & 2. Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad maiorem in via Dei progressum, aliquem specialem confessarium vel moderatorem spiritualem postulet, eum facile Ordinarius concedat; qui tamen invigilet ne Liber Secundus - De Personis 155 ex hae concessione abusus irrepant; quod si irrepserint, eos caute et prudenter eliminet, salva conscientiae li- bertate." }, { "canon": 520, "latin": "-527. 170 Codes Iuris Canonici 8 2. In religionibus virorum, salvo praescripto" }, { "canon": 521, "latin": ". $ I. Unieuique religiosarum communitati detur confessarius extraordinarius qui quater saltem in anno ad domum religiosam aecedat et cui omnes religiosae se sistere debent, saltem benedictionem recepturae. $ 2. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum com- munitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis domibus designent, ad quos pro sacramento poeniten- tiae in casibus particularibus recurrere eae facile pos- sint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties quoties adire. $ 9. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis expetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, neque directe neque indirecte, petitionis rationem in- quirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis ratione ostendere se id aegre ferre." }, { "canon": 522, "latin": ". Si, non obstante praescripto ean. 520, 521, aliqua religiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confes- sarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus appro- batum, confessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam semi-publico peracta, valida et licita est, revocato quo- libet contrario privilegio; neque Antistita id prohibere potest aut de ea re inquirere, ne indirecte quidem; et religiosae nihil Antistitae referre tenentur. Cav. 523. Religiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mor- tis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum confessiones excipiendas approbatum, etsi non destina- tum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante gravi infirmitate, quoties voluerint, confiteri, nec An- tistita potest eas sive directe sive indirecte prohibere. 156 Coder Iuris Canonici" }, { "canon": 524, "latin": ". & 1. In munus confessarii religiosarum et ordinarii et extraordinarii deputentur sacerdotes, sive e clero saeculari, sive religiosi de Superiorum licentia, morum integritate ac prudentia praestantes; sint insuper an- nos nati quadraginta, nisi iusta causa, iudicio Ordi- narii, aliud exigat, nullam potestatem in easdem reli- giosas in foro externo habentes. $ 2. Confessarius ordinarius non potest renuntiari extraordinarius nec, praeter casus in" }, { "canon": 525, "latin": ". Cav. 87T. $ I. Tum locorum Ordinarii iurisdictionem, tum Superiores religiosi iurisdictionem aut licentiam au- diendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui ido- nei per examen reperti fuerint, nisi agatur de sacer- dote cuius theologicam doctrinam aliunde compertam habeant. 952 Codex [uris Canonici $ 9. Si post concessam iurisdictionem aut licentiam prudenter dubitent num probatus a se antea sacerdos pergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrinae perieulum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico poenitentiario." }, { "canon": 526, "latin": "recensi- tos, rursus deputari ordinarius in eadem communitate, nisi post annum ab expleto munere; extraordinarius vero immediate ut ordinarius renuntiari potest. $ 3. Confessarii religiosarum tum ordinarii tum extraordinarii interno vel externo communitatis regi- mini nullo modo sese immisceant." }, { "canon": 529, "latin": ". Si agatur de religionibus laicalibus non exemptis, Ordinarii loci est sacerdotem a sacris designare et a concionibus probare; si de exemptis, Superior regula- ris eosdem sacerdotes designat eiusque negligentiam supplet Ordinarius." }, { "canon": 530, "latin": ". 8 l. Omnes religiosi Superiores districte vetantur personas sibi subditas quoquo modo inducere ad con- scientiae manifestationem sibi peragendam. $ 2. Non tamen prohibentur subditi quominus li- bere ac ultro aperire animum suum Superioribus va- leant; imo expedit ut ipsi filiali cum fiducia Superiores adeant, eis, si sint sacerdotes, dubia quoque et anxie- tates suae conscientiae exponentes. CAPUT III. De bonis temporalibus eorumque administratione." }, { "canon": 531, "latin": ". Non modo religio, sed etiam provincia et domus sunt capaces acquirendi et possidendi bona temporalia cum 158 Codex Iuris Canonici reditibus stabilibus seu fundatis, nisi earum capacitas in regulis et constitutionibus excludatur aut coar- ctetur. OAN. 532. $ 1. Bona tum religionis, tum provinciae domus- que, administrentur ad normam constitutionum. $ 9. Expensas et actus iuridicos ordinariae admi- nistrationis valide, praeter Superiores, faciunt, intra fines sui muneris, officiales quoque, qui in constitutio- nibus ad hoc designantur." }, { "canon": 532, "latin": ", $ 1; sed praevium consensum Ordi- narii loci obtinere tenentur : 1.\" Antistita monialium et religionis iuris dioece- sani pro euiusvis pecuniae collocatione; imo, si monia- lium monasterium sit Superiori regulari subiectum, ipsius quoque consensus est necessarius; 2. Antistita in Congregatione religiosa iuris pon- tificii, si pecunia dotem professarum constituat, ad nor- mam" }, { "canon": 533, "latin": ". $ 1. Pro pecuniae quoque collocatione servetur prae- seriptum" }, { "canon": 534, "latin": ". $ 1. Firmo praescripto" }, { "canon": 535, "latin": ", 8 3, n. 2. TITULUS XIV. De transitu ad aliam religionem." }, { "canon": 536, "latin": ". $ 1. Si persona moralis (sive religio, sive provincia, sive domus) debita et obligationes contraxerit etiam cum Superiorum licentia, ipsa tenetur de eisdem re- spondere. $ 2. Si contraxerit regularis cum licentia Superio- rum, respondere debet persona moralis, cuius Superior licentiam dedit; si religiosus votorum simplicium, ipse respondere debet, nisi de Superioris licentia negotium religionis gesserit. $ 3. Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum licentia, ipsemet respondere debet, non autem religio vel provincia vel domus. & 4. Firmum tamen semper esto, contra eum, in cuius rem aliquid ex inito contractu versum est, sem- per posse actionem institui. $ 5. Caveant Superiores religiosi ne debita con- irahenda permittant, nisi certo constet ex consuetis reditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non nimis longum per legitimam | amortizationem | reddi summam capitalem." }, { "canon": 538, "latin": ". In religionem admitti potest quilibet catholicus qui nullo legitimo detineatur impedimento rectaque intentione moveatur, et ad religionis onera ferenda sit idoneus. Liber Secundus - De Personis 161 CAPUT I. De postulatu." }, { "canon": 539, "latin": ". $ l. In religionibus a votis perpetuis mulieres omnes et, si agatur de religione virorum, conversi, antequam ad novitiatum admittantur, postulatum ad sex saltem integros menses peragant; in religionibus vero a votis temporariis, ad necessitatem et tempus postulatus quod attinet, standum constitutionibus. $ 2. Superior maior praescriptum postulatus tem- pus potest prorogare, non tamen ultra aliud semestre. O4N. 540. $ 1. Postulatus peragi debet vel in domo novitiatus vel in alia religionis domo in qua disciplina secundum constitutiones accurate servetur sub speciali cura pro- bati religiosi. $8 2. Postulantes vestem induant modestam ac di- versam a veste novitiorum. $ 3. In monasteriis monialium adspirantes, dum postulatum peragunt, lege clausurae tenentur." }, { "canon": 541, "latin": ". Postulantes, antequam novitiatum incipiant, exer- citiis spiritualibus vacent per octo saltem integros dies; et, iuxta prudens confessarii iudicium, praemittant generalem anteactae vitae confessionem. CAPUT II. De novitiatu. AnT. |. — De requisitis ut quis in novitiatwn admittatur." }, { "canon": 542, "latin": ". Firmo praeseripto" }, { "canon": 543, "latin": ". Ius admittendi ad novitiatum et subsequentem pro- fessionem religiosam tam temporariam quam perpe- tuam pertinet ad Superiores maiores cum suffragio Liber Secundus - De Personis 163 Consilii seu Capituli, secundum peculiares cuiusque religionis constitutiones." }, { "canon": 544, "latin": ". $ 1. In quavis religione omnes adspirantes, ante- quam admittantur, exhibere debent testimonium re- cepti baptismatis et confirmationis. $ 2. Adspirantes viri debent praeterea testimonia- les litteras exhibere Ordinarii originis ac cuiusque loci in quo, post expletum decimum quartum aetatis an- num, morati sint ultra annum moraliter continuum, sublato quolibet contrario privilegio. 8 9. Si agatur de admittendis illis qui in Seminario, collegio vel alius religionis postulatu aut novitiatu fue- runt, requiruntur praeterea litterae testimoniales, da- tae pro diversis casibus a rectore Seminarii vel collegii, audito Ordinario loci, aut a maiore religionis Supe- riore. $4. Pro clericis admittendis, praeter testimonium ordinationis, sufficiunt litterae testimoniales Ordina- riorum in quorum dioecesibus post ordinationem ultra annum moraliter continuum sint commorati, salvo praescripto $8 3. $ 5. Religioso professo, ad aliam religionem ex apo- stolico indulto transeunti, satis est testimonium Supe- rioris maioris prioris religionis. $ 6. Praeter haec testimonia a iure requisita, pos- sunt Superiores, quibus ius est adspirantes in religio- nem cooptandi, alia quoque exigere, quae ipsis ad hunc finem necessaria aut opportuna videantur. $ 7. Mulieres denique ne recipiantur, nisi praemis- Sis accuratis investigationibus cirea earum indolem et mores, firmo praescripto 8 3." }, { "canon": 545, "latin": ". $ 1l. Qui litteras testimoniales ex praescripto iuris dare debent, eas non ipsis adspirantibus, sed Superio- ribus religiosis dent gratuito intra trimestre spatium 164 Codex Iuris Canonici ab earum requisitione, sigillo clausas et, si agatur de illis qui in Seminario, collegio vel alius religionis po- stulatu aut novitiatu fuerint, a Superiore iu 'amento firmatas. $ 2. Siob graves rationes iudicaverint se eis respon- dere non posse, causas Apostolicae Sedi intra idem tempus exponant. $ 3. Si reposuerint adspirantem satis non esse sibi cognitum, per aliam accuratam investigationem ac fide dignam relationem Superior religiosus suppleat; si vero nil reposuerint, Superior requirens de non recepta re- sponsione Sanctam Sedem certiorem reddat. $ 4. In suis litteris testimonialibus, postquam dili- gentem investigationem, etiam per secretas notitias, instituerint, referre debent, graviter eorum conscientia onerata super veritate expositorum, de adspirantis na- talibus, moribus, ingenio, vita, fama, conditione, scien- tia; sitne inquisitus, aliqua censura; irregularitate aut alio canonico impedimento irretitus, num propria fami- lia eius auxilio indigeat, et tandem, si agatur de illis qui in Seminario, collegio, aut alius religionis postu- latu aut novitiatu fuerint, quanam de causa dimissi 'sint vel sponte discesserint." }, { "canon": 546, "latin": ". Omnes qui praedictas informationes receperint, stricta obligatione tenentur secreti servandi circa no- titias habitas et personas quae illas tradiderunt." }, { "canon": 547, "latin": ". $ 1. In monasteriis monialium postulans afferat dotem in constitutionibus statutam aut legitima con- suetudine determinatam. $ 2. Haec dos ante susceptionem habitus monaste- rio tradatur aut saltem eius traditio tuta reddatur forma iure civili valida. $ 3. In religionibus votorum simplicium, quod ad religiosarum dotem pertinet, standum constitutio- nibus. Liber Secundus - De Personis 165 $ 4. Dos praescripta condonari ex toto vel ex parte nequit sine indulto Sanctae Sedis, si agatur de reli- gione iuris pontificii; sine venia Ordinarii loci, si de religione iuris dioecesani." }, { "canon": 548, "latin": ". Dos monasterio seu religioni irrevocabiliter acqui- ritur per obitum religiosae, licet haec nonnisi vota temporaria nuncupaverit." }, { "canon": 549, "latin": ". Post primam religiosae professionem dos in tutis, licitis ac fructiferis nominibus collocetur ab Antistita cum suo Consilio, de consensu Ordinarii loci et Supe- rioris regularis, si domus ab hoc dependeat; omnino autem prohibetur eam quoquo modo ante religiosae obitum impendi, ne ad aedificandam quidem domum aut ad aes alienum exstinguendum." }, { "canon": 550, "latin": ". $ 1. Dotes caute et integre administrentur apud monasterium vel domum habitualis residentiae supre- mae Moderatricis aut Antistitae provincialis. $ 2. Ordinarii locorum conservandis religiosarum dotibus sedulo invigilent; et praesertim in sacra visita- tione de eisdem rationem exigant." }, { "canon": 551, "latin": ". $ 1. Dos religiosae professae sive votorum sollem- nium sive votorum simplicium quavis de causa disce- denti integra restituenda est sine fructibus iam ma- turis. $ 2. Si vero religiosa professa ad aliam religionem ex apostolico indulto transeat, durante novitiatu, fru- ctus, salvo praescripto" }, { "canon": 552, "latin": ". $ 1. Religiosarum etiam exemptarum Antistita de- bet Ordinarium loci, duobus saltem mensibus ante, cer- tiorem facere de proxima admissione ad novitiatum et ad professionem tum temporariam tum perpetuam sive sollemnem sive simplicem. $ 2. Ordinarius loci vel, eo absente aut impedito, sacerdos ab eodem deputatus, adspirantis voluntatem, saltem triginta diebus ante novitiatum et ante profes- sionem, ut supra, diligenter et gratuito exploret, non tamen clausuram ingrediens, num ea coacta seductave sit, an sciat quid agat; et, si de pia eius ae libera volun- tate plane constiterit, tunc adspirans poterit ad novi- tiatum vel novitia ad professionem admitti. Anm. II. — De novitiorum institutione." }, { "canon": 553, "latin": ". Novitiatus incipit susceptione habitus, vel alio modo in constitutionibus praescripto." }, { "canon": 554, "latin": ". $ 1. Erigatur domus novitiatus ad normam consti- tutionum; si vero agatur de religione iuris pontificii, ad eam erigendam necessaria est licentia Sedis Apo- stolicae. $8 2. Plures in eadem provineia novitiatus domus, si religio in provincias divisa sit, designari nequeunt, nisi gravi de causa et eum speciali apostolico indulto. $ 3. Superiores in novitiatus ac studiorum domo ne collocent, nisi religiosos qui sint ad exemplum re- gularis observantiae studio." }, { "canon": 555, "latin": ". $ 1. Praeter alia quae in" }, { "canon": 556, "latin": ". $ 1l. Novitiatus interrumpitur, ita ut denuo inci- piendus ac perficiendus sit, si novitius, a Superiore dimissus, e domo exierit, aut domum sine illius licen- tia non reversurus deseruerit, aut extra domum, etsi reversurus, ultra triginta dies sive continuos sive non continuos permanserit quacunque ex causa, etiam de Superiorum licentia. $ 2. Si novitius ultra quindecim, sed non ultra tri- ginta dies etiam non continuos, de Superiorum licentia vel vi coactus extra domus septa permanserit sub Su- perioris obedientia, ad validitatem novitiatus necesse et satis est dies hoc modo transactos supplere; si non ultra quindecim dies, supplementum potest a Superio- ribus praescribi, sed non est ad validitatem neces- sarium. $ 9. Superiores licentiam manendi extra septa no- vitiatus, nisi iusta et gravi de causa, ne impertiant. $ 1. Si novitius a Superioribus in aliam novitiatus domum eiusdem religionis transferatur, novitiatus non interrumpitur." }, { "canon": 558, "latin": ". In religionibus in quibus duae sunt sodalium clas- ses, novitiatus pro altera classe peraetus, pro altera non valet. 168 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 559, "latin": ". $ 1. Novitiorum institutioni praeficiendus est Ma- gister, qui sit annos natus quinque saltem ac triginta, decem saltem ab annis a prima professione professus, prudentia, caritate, pietate, religionis observantia con- spicuus et, si de clericali religione agatur, in sacerdotio constitutus. & 2. Si ob novitiorum numerum vel aliam iustam causam expedire visum fuerit, Magistro novitiorum adiungatur socius, eidem immediate subiectus in iis quae ad novitiatus regimen spectant, annos natus sal- tem triginta, quinque saltem ab annis a prima profes- sione professus, cum ceteris dotibus necessariis et op- portunis. $ 3. Uterque ab omnibus officiis oneribusque vacare debet, quae novitiorum curam et regimen impedire valeant." }, { "canon": 560, "latin": ". Magister novitiorum eiusque socius eligantur ad normam constitutionum, et si quod in his tempus ad durationem muneris praescriptum sit, eo durante, ne removeantur sine iusta gravique causa; sed iidem rur- sus eligi possunt." }, { "canon": 561, "latin": ". $ 1. Uni Magistro ius est et officium consulendi no- vitiorum institutioni, ad ipsumque unum novitiatus regimen spectat, ita ut nemini liceat hisce se, quovis colore, immiscere, exceptis Superioribus quibus id a constitutionibus permittitur ae Visitatoribus; ad disci- plinam vero universae domus quod attinet, Magister, perinde ac novitii, Superiori est obnoxius. $ 2. Novitius potestati Magistri ac Superiorum re- ligionis subest eisque obedire tenetur." }, { "canon": 563, "latin": ". Intra annum novitiatus Magister, ad normam con- stitutionum, de agendi ratione singulorum alumnorum relationem Capitulo vel Superiori maiori exhibeat. OAN. 564. $ 1l. Novitiatus ab ea parte domus, in qua degunt professi, sit, quantum fieri potest, segregatus ita ut, sine speciali causa ac Superioris vel Magistri licentia, novitii nullam habeant communicationem cum profes- sis, neque hi cum novitiis. $ 2. Conversis autem novitiis locus separatus adsi- gnetur. OAN. 565. $ 1. Annus novitiatus debet sub disciplina Magistri hoc habere propositum, ut informetur alumni animus studio regulae et constitutionum, piis meditationibus assiduaque prece, iis perdiscendis quae ad vota et ad virtutes pertinent, exercitationibus opportunis ad vi- tiorum semina radicitus exstirpanda, ad compescendos animi motus, ad virtutes acquirendas. $ 2. Conversi praeterea diligenter in christiana do- cirina instituantur, speciali collatione ad eos habita semel saltem in hebdomada. $ 9. Anno novitiatus ne destinentur novitii concio- nibus habendis aut audiendis confessionibus aut exte- rioribus religionis muniis, neve dedita opera studiis vacent litterarum, scientiarum aut artium; conversi autem in ipsa religiosa domo eatenus tantum fungi . possunt officiis fratrum conversorum (non tamen uti primarii officiales), quatenus ab exercitiis novitiatus pro ipsis constitutis non praepediantur." }, { "canon": 565, "latin": ". $ 2, christianae catechesis habeatur instructio pro eonversis et familiaribus, audientium conditioni accommodata, et, praesertim in religionibus laicalibus, pia ad omnes de familia exhortatio." }, { "canon": 566, "latin": ". $ 1. Circa sacerdotem a confessionibus in mulie- rum novitiatibus serventur praescripta" }, { "canon": 568, "latin": ". In novitiatus decursu, si suis beneficiis vel bonis quovis modo novitius renuntiaverit eademve obligave- rit, renuntiatio vel obligatio non solum illicita, sed ipso iure irrita est. Cav. 569. $ 1. Ante professionem votorum simplicium sive temporariorum sive perpetuorum novitius debet, ad totum tempus quo simplicibus votis adstringetur, bo- norum suorum administrationem cedere cui maluerit et, nisi constitutiones aliud ferant, de eorundem usu, et usufructu libere disponere. Liber Secundus - De Personis 171 $ 2. Ea cessio ac dispositio, si praetermissa fuerit ob defectum bonorum et haec postea supervenerint, aut si facta fuerit et postea alia bona quovis titulo obvenerint, fiat aut iteretur secundum normas $1 sta- tutas, non obstante simplici professione emissa. $ 3. Novitius in Congregatione religiosa ante pro- fessionem votorum temporariorum testamentum de bo- nis praesentibus vel forte obventuris libere condat. Cav. 570. $ 1. Nisi pro alimentis et habitu religioso in consti- tutionibus vel expressa conventione aliquid in postu- latu vel novitiatu ineundo solvendum caveatur, nihil pro impensis postulatus vel novitiatus exigi potest. $ 2. Quae adspirans attulerit et usu consumpta non fuerint, si e religione, non emissa professione, egredia- tur, ei restituantur." }, { "canon": 569, "latin": "praescripta sunt. $ 2. Quidquid autem industria sua vel intuitu reli- gionis acquirit, religioni acquirit. $ 3. Cessionem vel dispositionem de qua in" }, { "canon": 570, "latin": ", $ 1; emissa vero nova professione, dos ipsa huic religioni debentur; si ad aliud eiusdem Ordinis monasterium, huic debetur ipsa dos a die transitus, 166 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 571, "latin": ", $ 2 admiserint, pro gravitate culpae puniantur, non exclusa officii privatione." }, { "canon": 572, "latin": ". $ 1. Ad validitatem cuiusvis religiosae professionis requiritur ut : 1. Qui eam emissurus est, legitimam aetatem habeat ad normam can, 573; ! ; 173. Codec luris Canonici 2» Eum ad professionem admittat legitimus Su- perior secundum constitutiones; 35 Novitiatus validus ad normam" }, { "canon": 574, "latin": ": 1. Fruuntur iisdem indulgentiis, privilegiis et spiritualibus gratiis, quibus gaudent professi a votis sollemnibus aut professi a votis simplicibus perpetuis; et si morte praeveniantur, ad eadem suffragia ius ha- bent; 2. Eadem obligatione tenentur observandi regu- . las et constitutiones, sed, ubi viget chori obligatio, di- vini officii privatim recitandi lege non obstringuntur, nisi sint in sacris constituti aut aliud constitutiones . expresse praescribant; 2.\" Voce activa et passiva carent, nisi aliud in constitutionibus expresse caveatur; tempus autem prae- 174 Codec Iuris Canonici scriptum ad fruendum voce activa et passiva, silenti- bus constitutionibus, computetur a prima professione." }, { "canon": 580, "latin": ". $ 1. Quilibet professus a votis simplicibus, sive per- petuis sive temporariis, nisi aliud in constitutionibus cautum sit, conservat proprietatem bonorum suorum et capacitatem alia bona acquirendi, salvis quae in" }, { "canon": 581, "latin": ". Largitiones ex bonis domus, provinciae, religionis non permittuntur, nisi ratione eleemosynae vel alia iusta de eausa, de venia Superioris et ad normam con- stitutionum. TITULUS XI. De admissione in religionem." }, { "canon": 582, "latin": ", n. 1, bonis domus, provinciae vel religionis admisceatur, et pecunia quaelibet omnesque tituli in capsa communi deponantur. $ 3. Religiosorum supellex paupertati conveniat quam professi sunt. M Caw. 595. $ 1. Curent Superiores ut omnes religiosi : 1.? Quotannis spiritualibus exercitiis vacent; 2.» Legitime non impediti quotidie Sacro inter- sint, orationi mentali vacent, et in alia pietatis officia, quae a regulis et constitutionibus praescripta sint, se- dulo incumbant; 3.* Ad poenitentiae sacramentum semel saltem in hebdomada accedant. Liber Secundus - De Personis 179 $ 2. Superiores suos inter subditos promoveant fre- quentem, etiam quotidianam, - sanctissimi Corporis Ohristi receptionem; frequens autem, imo etiam quoti- dianus accessus ad sanctissimam Eucharistiam religio- sis rite dispositis libere pateat. $ 3. Si autem post ultimam sacramentalem confes- sionem religiosus communitati gravi scandalo fuerit aut gravem et externam culpam patraverit, donec ad poeni- tentiae sacramentum denuo accesserit, Superior potest eum, ne ad sacram communionem accedat, prohibere. 3 4. Si quae sint religiones votorum sive sollemnium sive simplicium, quarum in regulis aut constitutioni- bus vel etiam calendariis communiones aliquibus die- bus affixae aut iussae reperiantur, hae normae vim dumtaxat directivam habent." }, { "canon": 583, "latin": ". Professis a votis simplicibus in Congregationibus religiosis non licet : : 1.\" Per actum inter vivos dominium bonorum Suo- rum titulo gratioso abdicare; 2.\" Testamentum conditum ad normam" }, { "canon": 584, "latin": "; 2. [ntra tempus utile iure statutum vel, defi- ciente iure, ab Ordinario determinatum, de officio pro- visus illud adire neglexerit; 3.\" Aliud officium eecclesiastieum cum priore in- compatibile aeceptaverit et eiusdem pacificam posses- sionem obtinuerit; 4.\" A fide catholica publice defecerit; 5. Matrimonium, etiam civile tantum, ut aiunt, contraxerit; 6.\" Contra praescriptum" }, { "canon": 585, "latin": ". Professus a votis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus amittit ipso iure propriam quam in saeculo habebat dioecesim." }, { "canon": 586, "latin": ". $ 1. Professio religiosa irrita ob impedimentum ex- ternum non convalescit per subsequentes actus, sed opus est ut a Sede Apostolica sanetur, vel denuo, co- gnita nullitate et impedimento sublato, legitime emit- tatur. $ 2. Si autem irrita fuerit ob consensus defectum mere internum, hoc praestito, convalescit, dummodo ex parte religionis consensus non fuerit revocatus. 176 Codes Iuris Canonici € 3. Si contra validitatem professionis religiosae gravia sint argumenta et religiosus renuat ad cautelam sive professionem renovare sive eiusdem. sanationem petere, res ad Sedem Apostolicam deferatur. TITULUS XII. De ratione studiorum in religionibus clericalibus. CAN. 58T. $ 1. Quaelibet clericalis religio habeat studiorum sedes a Capitulo generali vel à Superioribus approba- tas, firmo praescripto" }, { "canon": 588, "latin": ". 8 1. Toto studiorum curriculo religiosi committan- | tur speciali curae Praefecti seu Magistri spiritus qui eorum animos ad vitam religiosam informet opportu- nis monitis, instructionibus atque exhortationibus. $ 2. Praefectus vel Magister spiritus iis qualitati- bus praeditus sit oportet, quae in Magistro novitiorum requiruntur ad normam" }, { "canon": 589, "latin": ". Post sollemnem professionem, salvis pariter pecu- liaribus Apostolicae Sedis indultis, omnia bona quae quovis modo obveniunt regulari : 1.^ In Ordine capaci possidendi, cedunt Ordini vel provinciae vel domui secundum constitutiones; 2.\" In Ordine incapaci, acquiruntur Sanctae Sedi in proprietatem." }, { "canon": 591, "latin": ". In qualibet saltem formata domo, minimum semel in mense, habeatur solutio casus moralis et liturgici, cui, ..si Superior opportunum existimaverit, addi potest ser- mo de re dogmatica coniunctisve doctrinis; et omnes clerici professi qui studio sacrae theologiae operam navant aut illud expleverunt et in domo degunt, assi- - Stere tenentur, nisi aliud in constitutionibus caveatur. Cod. Iur. Cam. 12 178 Codec Iuris Canonici TITULUS XIII. De obligationibus et privilegiis religiosorum. CAPUT I. De obligationibus." }, { "canon": 592, "latin": ". Obligationibus communibus clericorum, de quibus in" }, { "canon": 594, "latin": ". | $ 1. In quavis religione vita communis accurate ab omnibus servetur etiam in iis quae ad vietum, ad ve- stitum et ad supellectilem pertinent. $ 2. Quidquid a religiosis, etiam a Superioribus, acquiritur ad normam" }, { "canon": 595, "latin": "pro omnibus religiosis praescribuntur, in stu- diorum domo perfectissime observentur." }, { "canon": 596, "latin": ". Religiosi omnes proprium suae religionis habitum deferant tum intra tum extra domum, nisi gravis causa excuset, iudicio Superioris maioris aut, urgente neces- sitate, etiam localis." }, { "canon": 597, "latin": ". $ 1. In domibus regularium sive virorum sive mu- lierum canonice constitutis, etiam non formatis, serve- tur clausura papalis. $ 2. Lege clausurae papalis afficitur tota domus quam communitas regularis inhabitat, cum hortis et viridariis accessui religiosorum reservatis; excluso, praeter publicum templum cum continente sacrario, etiam hospitio pro advenis, si adsit, et collocutorio, quod, quantum fieri potest, prope ianuam domus con- stitui debet. $ 3. Partes clausurae legi obnoxiae patenter indi- centur; Superioris vero maioris vel Capituli generalis secundum constitutiones, aut, si agatur de monasterio monialium, Episcopi erit clausurae fines accurate prae- scribere aut legitimis de causis mutare. 180 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 598, "latin": ". $ 1. Intra regularium virorum clausuram ne admit- tantur mulieres cuiusvis aetatis, generis aut conditio- nis sub quovis praetextu. $ 2. Eximuntur ab hac lege uxores eorum qui su- premum actu tenent populorum principatum, cum co- mitatu." }, { "canon": 599, "latin": ". $ 1. Si domus regularium virorum adnexum habeat convictum pro alumnis internis vel alia opera religio- nis propria, separata saltem aedis pars, si fieri possit, religiosorum habitationi reservetur, clausurae legi subiecta. $ 2. Etiam in loca extra clausuram alumnis exter- nis aut internis vel operibus religionis propriis reser- vata, personae alterius sexus, nisi aequa de causa et de Superioris licentia, ne admittantur." }, { "canon": 600, "latin": ". Intra monialium clausuram nemo, cuiusvis generis. conditionis, sexus, aetatis admittatur sine Sanctae Se- dis licentia, exceptis personis quae sequuntur : 1.\" Ordinario loci aut Superiori regulari, mona- sterium visitantibus vel aliis Visitatoribus ab ipsis de- legatis licet clausuram ingredi dumtaxat inspectionis causa, cautoque ut unus saltem clericus vel religiosus : vir maturae aetatis eos comitetur; 2. Qonfessarius vel qui eius vices gerit potest, cum debitis cautelis, ingredi clausuram ad ministranda Sacramenta infirmis aut ad assistendum morientibus; 3.» Possunt clausuram ingredi qui supremum actu tenent populorum principatum eorumque uxores cum comitatu; itemque S. R. E. Cardinales; 4. Antistitae est, adhibitis debitis cautelis, in- gressum permittere medicis, chirurgis, aliisque quorum. opera sit necessaria, impetrata prius saltem habituali: Liber Secundus - De Personis 181 approbatione ab Ordinario loci; si vero necessitas ur- geat nec tempus suppetat approbationem petendi, haec iure praesumitur." }, { "canon": 601, "latin": ". $ 1. Nemini monialium liceat post professionem exire e monasterio, etiam ad breve tempus, quovis prae- textu, sine speciali Sanctae Sedis indulto, excepto casu imminentis periculi mortis vel alius gravissimi mali. $ 2. Hoc periculum, si tempus suppetat, scripto re- cognoscendum est a loci Ordinario." }, { "canon": 602, "latin": ". Clausura monasterii monialium ita circumsepta esse debet ut, quoad fieri potest, nullus sit in eam vel ab ea prospectus externarum personarum." }, { "canon": 604, "latin": ". $ 1. In domibus etiam Congregationum religiosa- rum sive pontificii sive dioecesani iuris clausura serve- tur, in quam nemo alterius sexus admittatur, nisi ii de quibus in" }, { "canon": 606, "latin": ". $ 1. Facultates habituales quae conceduntur vel in perpetuum vel ad praefinitum tempus aut certum nu- merum casuum, accensentur privilegiis praeter ius. $8 2. Nisi in earum concessione electa fuerit indu- stria personae aut aliud expresse cautum sit, faculta- tes habituales, IEZpiscopo aliisve de quibus in" }, { "canon": 607, "latin": ". Antistitae et Ordinarii locorum serio advigilent ne religiosae, citra casum necessitatis, singulae extra do- mum pergant." }, { "canon": 608, "latin": ". $ 1l. Privilegia acquiri possunt non solum per dire- ctam concessionem competentis auctoritatis et per com- municationem, sed etiam per legitimam consuetudineni aut praescriptionem. $ 2. Possessio centenaria vel immemorabilis indu- cit praesumptionem concessi privilegii. Liber Primus - Normae Generales 15" }, { "canon": 609, "latin": ". $ 1. Si ecclesia, apud quam residet communitas re- ligiosa, sit simul paroecialis, servetur, congrua con- gruis referendo, praescriptum" }, { "canon": 611, "latin": ". Omnes religiosi sive viri sive mulieres, libere pos- sunt mittere litteras, nulli obnoxias inspectioni, ad Sanctam Sedem eiusque in natione Legatum, ad Car- dinalem Protectorem, ad proprios Superiores maiores, ad Superiorem domus forte absentem, ad Ordinarium loci cui subiecti sint et, si agatur de monialibus quae sub regularium iurisdictione sunt, etiam ad Superiores maiores Ordinis; et ab istis omnibus praedicti religiosi, viri aut mulieres, litteras item nemini inspiciendas re- cipere. 184 Codec lwris fanonici" }, { "canon": 612, "latin": ". Praeter praescriptum" }, { "canon": 613, "latin": ". $ 1. Quaelibet religio iis tantum privilegiis gaudet, quae vel hoc in Codice continentur, vel a Sede Aposto- lica directe eidem concessa fuerint, exclusa in posterum qualibet communicatione. $ 2. Privilegia quibus gaudet Ordo regularis, com- petunt quoque monialibus eiusdem Ordinis, quatenus eorum sint capaces." }, { "canon": 614, "latin": ". Religiosi , etiam laici ac novitii, fruuntur clerico- rum privilegiis de quibus in" }, { "canon": 615, "latin": ". Regulares, novitiis non exclusis, sive viri sive mu- lieres, cum eorum domibus et ecclesiis, exceptis lis monialibus quae Superioribus regularibus non subsunt, ab Ordinarii loci iurisdictione exempti sunt, praeter- quam in casibus a iure expressis." }, { "canon": 616, "latin": ". $ 1. Regulares extra domum illegitime degentes, etiam sub praetextu accedendi ad Superiores, exem- ptionis privilegio non gaudent. & 2. Si extra domum delictum commiserint nec à proprio Superiore praemonito puniantur, à loci Ordi- nario puniri possunt, etsi e domo legitime exierint et domum reversi fuerint. poe us Liber Secundus - De Personis 185" }, { "canon": 617, "latin": ". $ I. Si in regularium aliorumve religiosorum exem- ptorum domibus eorumve ecclesiis abusus irrepserint, et Superior monitus prospicere neglexerit, Ordinarius loci obligatione tenetur rem ad Sedem Apostolicam sta- tim deferendi. 8 2. Domus autem non formata manet sub peculiari vigilantia Ordinarii loci, qui, si abusus irrepserint et fidelibus scandalo fuerint, ipse per se potest interim providere." }, { "canon": 618, "latin": ", 8 2, n. 2. 8 3. Quod ad bonorum Sane ionem attinet, ventur praescripta" }, { "canon": 619, "latin": ". In omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario loei, possunt ab eodem etiam poenis coerceri." }, { "canon": 620, "latin": ". Per indultum ab Ordinario loci legitime concessum, obligatio legis communis cessat quoque pro religiosis 186 Codec Iuris Canonici omnibus in dioecesi commorantibus, salvis votis et constitutionibus propriis cuiusvis religionis." }, { "canon": 621, "latin": "-624, permittere ut subditi extra domum pro- priae religionis degant, nisi gravi et iusta de causa atque ad tempus quo fieri potest brevius secundum constitutiones; pro absentia vero quae sex menses exce- dat, nisi causa studiorum intercedat, semper Aposto- licae Sedis venia requiritur." }, { "canon": 622, "latin": ". $ 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pon- tificii, sine peculiari Sanctae Sedis privilegio, stipem petere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetra- verint, opus erit praeterea licentia seripto data ab Or- dinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit. 8 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani sti- pem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto data tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum do- mus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere cupiunt. $ 3. Religiosis, de quibus in $$ 1 et 2 huius canonis, Ordinarii locorum licentiam quaeritandae stipis ne concedant, praesertim ubi sunt conventus regularium nomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera domus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri nequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quae- renda intra locum seu districtum vel dioecesim in qua iidem commorantur, ampliorem licentiam ne lar- giantur. $ 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae 'Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini Liber Secundus - De Personis 187 nec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et digni- tatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum subditum in orientales dioeceses ad eundem finem mit- tant." }, { "canon": 623, "latin": ". Non licet Superioribus stipem colligendam commit- tere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime si de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in studia adhuc incumbunt." }, { "canon": 624, "latin": ", votorum simplicium professionem ad trien- nium valituram, vel ad longius tempus, sj aetas ad perpetuam professionem requisita longius distet, nisi constitutiones exigant annuales professiones. $ 2. Hoc tempus legitimus Superior potest, reno- vata a religioso temporaria professione, prorogare, non tamen ultra aliud triennium. Caw. 515. $ 1. Exacto professionis temporariae tempore, reli-- giosus, ad normam" }, { "canon": 625, "latin": ". Abbates regulares de regimine, legitime electi, de- bent intra tres menses ab electione benedictionem ac- cipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm est; postquam vero benedictionem receperint, praeter- quam potestate conferendi ordines ad normam" }, { "canon": 626, "latin": ". $ 1. Religiosus nequit, sine Sedis Apostolicae au- (toritate, ad dignitates, officia aut beneficia promo- reri, quae cum statu religioso componi non possint. $ 2. Legitime ab aliquo collegio electus, nequit ele- tioni assentiri sine licentia Superioris. $ 9. Si voto teneatur non acceptandi dignitates, pecialis Romani Pontificis dispensatio est necessaria. 188 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 628, "latin": ". $ 2. Eximitur tamen a potestate Superiorum et, vi voti obedientiae, uni Romano Pontifiei manet obno- m ON. 698. Religiosus ad dignitatem episcopalem vel aliam extra propriam religionem evectus : 1.\" Si per professionem dominium bonorum ami- serit, bonorum quae ipsi obveniunt, habet usum, usum- fructum et administrationem; proprietatem vero Epi- scopus residentialis, Vicarius Apostolicus, Praefectus Apostolicus, aequirit dioecesi, vicariatui, praefecturae; ceteri, Ordini vel Sanctae Sedi, ad normam" }, { "canon": 630, "latin": ". $ 1. Religiosus, qui paroeciam regit sive titulo pa- rochi sive titulo vicarii, manet adstrictus ad observa: Liber Secundus - De Personis 180 tionem votorum et constitutionum, quatenus haec observatio potest cum muneris sui officiis consistere. $ 2. Quare, in iis quae ad religiosam disciplinam attinent, subest Superiori, cuius proinde est, et quidem privative respectu Ordinarii loci, in eius agendi ratio- nem circa haec omnia inquirere eumque, si casus ferat, corrigere. $ 3. Bona quae ipsi obveniunt intuitu paroeciae cui praeficitur, ipsi paroeciae acquirit; cetera aequirit ad instar aliorum religiosorum. $ 4. Non obstante voto paupertatis, eidem licet eleemosynas in bonum paroecianorum, vel pro scholis catholicis aut locis piis paroeciae coniunctis, quovis modo oblatas accipere aut colligere, et acceptas sive collectas administrare, itemque, servata offerentium voluntate, pro prudenti suo arbitrio, erogare, salva semper vigilantia sui Superioris; sed eleemosynas pro ecclesia paroeciali aedificanda, conservanda, instau- randa, exornanda accipere, apud se retinere, colligere aut administrare pertinet ad Superiores, si ecclesia sit communitatis religiosae; secus ad loci Ordinarium." }, { "canon": 631, "latin": ". $ 1. Idem parochus vel vicarius religiosus, licet mi- nisterium exerceat in domo seu loco ubi maiores Supe- riores religiosi ordinariam sedem habent, subest imme- diate omnimodae iurisdictioni, visitationi et correctioni Ordinarii loci, non secus ac parochi saeculares, regu- lari observantia unice excepta. $ 2. Ordinarius loci, ubi eum suo muneri defecisse compererit, opportuna decreta condere ac meritas in eum poenas statuere potest; in quo nihilominus Ordi- narii facultates minime privativae sunt, sed Superior ius cumulativum cum ipso habet, ita tamen ut, si ali- ter a Superiore, aliter ab Ordinario decerni contingat, decretum Ordinarii praevalere debeat. 190 Codex Iuris Canonici $ 3. Quod attinet ad parochi vel vicarii religiosi re- motionem e paroecia, servetur praescriptum" }, { "canon": 632, "latin": ". Religiosus nequit ad aliam religionem, etiam stri- ctiorem, vel e monasterio sui iuris ad aliud transire sine auctoritate Apostolicae Sedis." }, { "canon": 633, "latin": ". $ 1. Transiens ad aliam religionem novitiatum per- agere debei; quo durante, manentibus votis, iura et obligationes particulares, quas in religione derelicta - habuit, suspensa manent, et ipse obligatione tenetur | Superioribus novae religionis et ipsi novitiorum Ma- gistro parendi etiam ratione voti obedientiae. 8 2. Si in religione ad quam transiit, professionem non edat, ad pristinam religionem redire debet, nisi interim votorum tempus exspiraverit. $ 3. Transiens ad aliud monasterium eiusdem Or- dinis nec novitiatum peragit nec novam emittit pro- fessionem. Caw. 634. Sollemniter professus aut professus a votis simpli- cibus perpetuis, si transierit ad aliam religionem cum votis sollemnibus vel simplicibus perpetuis, post novi- tiatum, praetermissa professione temporaria, de qua in can. Dí4, vel admittatur ad professionem sollemnem aut simplicem perpetuam, vel ad pristinam redeat reli-: gionem; ius tamen est Superiori eum probandi diutius, sed non ultra annum ab expleto novitiatu. Liber Secundus - De Personis 191" }, { "canon": 635, "latin": ". Transeuntes ad aliud monasterium eiusdem religio- nis a die transitus, ad aliam vero religionem ab edita nova professione : 1. Amittunt omnia iura et obligationes prioris religionis vel monasterii et alterius iura et officia susci- piunt; 2.\" Religio vel monasterium « quo bona servat, quae ipsius religiosi ratione iam ei quaesita fuerunt; quod spectat ad dotem eiusve fructus et alia bona per- sonalia, si qua habeat religiosus, servandum praeseri- ptum" }, { "canon": 636, "latin": ". Sollemnitas votorum in eo qui legitime secundum superiores canones vota simplicia in Congregatione re- ligiosa nuncupat, eo ipso exstinguitur, nisi aliud in apostolico indulto expresse caveatur. TITULUS XV. De egressu e religione." }, { "canon": 637, "latin": ", vel emittat perpetuam professionem, sollemnem vel simplicem secundum con- | stitutiones, vel ad saeculum redeat; sed etiam, durante. J y CRM LM uda t. 1 Load 5 tes n 0 adea LL m I-A E] 1 Liber Secundus - De Personis T9 tempore professionis temporariae, potest, si dignus non habeatur qui vota perpetua nuncupet, dimitti a legitimo Superiore ad normam" }, { "canon": 638, "latin": ". Indultum manendi extra claustra, sive tempora- rium, idest indultum ezclaustrationis, sive perpetuum, idest indultum saecularizationis, sola Sedes Apostolica 199 Codex luris Canonici in religionibus iuris pontificii dare potest; in religioni- bus iuris dioecesani etiam loci Ordinarius. |" }, { "canon": 639, "latin": ". - Qui indultum exclaustrationis ab Apostolica Sede | impetravit, votis ceterisque suae professionis obligatio- nibus, quae cum suo statu componi possunt, manet | obstrictus; exteriorem tamen debet habitus religiosi | formam deponere; perdurante tempore indulti caret | voce activa et passiva, sed gaudet privilegiis mere spl- ritualibus suae religionis, et Ordinario territorii ubi commoratur, loco Superiorum propriae religionis, subditur etiam ratione voti obedientiae." }, { "canon": 640, "latin": ". $ 1. Qui, impetrato saecularizationis indulto, reli- gionem relinquit: 1. A sua religione separatur, habitus eiusdem exteriorem formam debet deponere, et in Missa et horis canonicis, in usu et dispensatione Sacramentorum $Sae- cularibus assimilatur; 2.» A votis liberatus manet, firmis oneribus ordini maiori adnexis, si in sacris fuerit; non tenetur obliga- tione horas canonicas vi professionis recitandi nec aliis regulis et constitutionibus adstringitur. | $ 2. Si ex apostolico indulto in religionem rursus recipiatur, novitiatum ac professionem instaurat et locum inter professos obtinet a die novae professionis." }, { "canon": 641, "latin": ". $ 1. Si religiosus in sacris constitutus propriam dioecesim ad normam" }, { "canon": 642, "latin": ". $ 1. Quilibet professus, ad saeculum regressus, licet valeat, ad normam" }, { "canon": 643, "latin": ". $ 1. Qui e religione, expleto votorum temporario- rum tempore aut obtento saecularizationis indulto, egrediantur vel ex eadem fuerint dimissi, nihil possunt repetere ob quamlibet operam religioni praestitam. $ 2. Si tamen religiosa sine dote recepta fuerit nec ex propriis bonis sibimet providere valeat, religio ex caritate eidem dare debet ea quae requiruntur ut modo Cod. Iur." }, { "canon": 645, "latin": ". $ 1. Apostata et fugitivus ab obligatione regulae et votorum minime solvuntur et debent sine mora ad religionem redire. $ 2. Superiores debent eos sollicite requirere, et ipsos, si vera poenitentia acti redeant, suscipere; redi- tum vero monialis apostatae vel fugitivae caute curet loei Ordinarius, et, si agatur de monasterio exempto, etiam Superior regularis. TITULUS XVI. De dimissione religiosorum." }, { "canon": 646, "latin": ". $ 1. Ipso faeto habendi sunt tanquam legitime di- missi religiosi : 1.? Publiei apostatae a fide catholica; 2. Religiosus, qui fugam arripuerit cum muliere; aut religiosa quae cum viro; 3.\" Attentantes aut contrahentes matrimonium aut etiam vinculum, ut aiunt, civile. Liber Secundus - De .Personis 195 $ 2. In his casibus sufficit ut Superior maior cum suo Capitulo vel Consilio ad normam constitutionum emittat declarationem facti; curet autem probationes facti collectas in domus regestis asservare. CAPUT I. De dimissione religiosorum qui vota temporaria nwuncuparunt." }, { "canon": 647, "latin": ". $ 2. Suffragium Consilii seu Capituli pro prima professione temporaria est deliberativum; pro subse- quente professione perpetua, sollemni vel simplici, est consultivum tantum." }, { "canon": 650, "latin": ", $ 3 etiam in religiosa- rum dimissione servandum est." }, { "canon": 651, "latin": ". $ 1. Etiam ad dimittendas religiosas professas a vo- tis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus exigun- tur graves causae exteriores una cum incorrigibilitate, experimento prius habito ita ut spes resipiscentiae eva- nuerit, iudicio Antistitae. $ 2. Praescriptum" }, { "canon": 652, "latin": ". 8 1. Si agatur de religiosis iuris dioecesani, Ordi- narii loci in quo sita est sororis professae domus, est causas dimissionis expendere et decretum dimissionis ferre. $ 2. Si de monialibus, Ordinarius loci omnia acta et documenta transmittat ad Sacram Congregationem cum suo et Superioris regularis voto, si monasterium regularibus sit subiectum. $ 9. Si de aliis religiosis iuris pontificii, suprema religionis Moderatrix rem totam ad Sacram Congrega- tionem pariter deferat cum omnibus actis et documen- tis; Saera autem Congregatio tum in hoc tum in prae- cendenti casu quod magis expedire censuerit, decernet, firmo praescripto" }, { "canon": 653, "latin": ", religiosus statim potest a Superiore maiore, vel si periculum sit in mora et tempus non adsit recurrendi ad Superiorem maiorem, a Superiore quoque locali, cum consensu sui Consilii, Liber Secundus - De Personis 901 ad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito; religioso autem dimisso, statim processus, si nondum fuerit institutus, instituatur ad normam canonum qui praecedunt. CAPUT IV. De religiosis dinissis qui vota perpetua muncuparunt." }, { "canon": 654, "latin": ". Vir professus a votis sollemnibus aut a votis simpli- cibus perpetuis in religione clericali exempta ne dimit- tatur, nisi processu instituto, salvo praescripto" }, { "canon": 655, "latin": ". $ 1. Ad sententiam dimissionis ferendam compe- tens est supremus religionis vel monasticae Congrega- tionis Moderator cum suo Consilio seu Capitulo, quod quatuor saltem religiosis constet; si qui deficiant , eo- rum loco totidem religiosos eligat praeses de consensu aliorum qui eum ipso tribunal collegiale constituunt. $ 2. Praeses de aliorum consensu promotorem iu- stitiae nominet ad normam" }, { "canon": 656, "latin": "-662. Cax. 650. $ 1. Haec si constiterint, supremus religionis Mo- derator cum suo Consilio, perpensis omnibus facti adiunctis, deliberet num locus sit dimissioni. $ 2. Si maior suffragiorum numerus pro dimissione steterit : 1.* In religione iuris dioecesani res tota deferatur ad Ordinarium loci in quo religiosa professi domus sita est, cuius est dimissionem pro suo prudenti arbitrio decernere ad normam" }, { "canon": 658, "latin": ". € 1. Ad monitionem faciendam necesse est ut aut delictum sit notorium aut de eodem constet ex rei con- Liber Secundus - De Personis : 199 fessione extraiudiciali vel ex aliis sufficientibus proba. tionibus quas praevia inquisitio suppeditaverit. $ 2. In inquisitione peragenda serventur, congrua congruis referendo, praescripta" }, { "canon": 659, "latin": ". Monitio fieri debet ab immediato Superiore maiore per se vel per alium de eius mandato; sed Superior mandatum ne det, nisi praevia informatione facti ad normam" }, { "canon": 660, "latin": ". Duae debent esse monitiones, scilicet singulae pro singulis duobus primis delictis; in delictis autem con tinuatis seu permanentibus intercedat necesse est in- ter primam et alteram monitionem saltem trium dierum integrum spatium." }, { "canon": 661, "latin": ". $ 1l. Monitionibus Superior addat opportunas ex- hortationes et correctiones, praescriptis insuper poe: nitentiis aliisque remediis poenalibus, quae apta cen- seantur ad emendationem rei et scandali reparationem. $ 2. Praeterea tenetur Superior reum ab occasioni- bus relabendi removere etiam per translationem,. si opus fuerit, ad aliam domum, ubi facilior sit vigilantia et remotior delinquendi occasio. $ 3. Singulis monitionibus adiiciatur dimissionis comminatio." }, { "canon": 662, "latin": ". Religiosus censetur se non emendasse, si post se- cundam monitionem novum delictum commiserit vel in eodem permanenter perstiterit; post ultimam monitio- nem sex saltem dies erit expectandum, antequam ad ulteriora progressus fiat." }, { "canon": 663, "latin": ". Immediatus Superior maior, postquam monitiones et correctiones incassum cesserint, omnia acta et docu- 900 Codex luris Canonici menta diligenter colligat et ad supremum Moderatorem transmittat; hie autem ea tradere debet promotori iusti- tiae, qui ea examinet et suas conclusiones proponat." }, { "canon": 664, "latin": ". $ 1. Ri promotor iustitiae, cui fas est etiam ulte- riores inquisitiones quas opportunas iudicaverit per- agere, accusationem proponat, instruatur processus, servatis praescriptis canonum in Parte Prima Libri Quarti, congrua congruis referendo. $ 2. Ex processu constare debet de delictis patratis, de praemissa duplici monitione et de defectu emenda- tionis." }, { "canon": 665, "latin": ". Tribunal, diligenter perpensis allegationibus tum promotoris iustitiae tum rei, si quidem iudicaverit satis probata esse ea de quibus in" }, { "canon": 668, "latin": ". In casu, de quo in" }, { "canon": 669, "latin": ". $ 1l. Professus qui vota perpetua emisit, a religione dimissus, votis religiosis manet adstrictus, salvis con- stitutionibus aut Sedis Apostolicae indultis quae aliud ferant. $ 2. Si clericus est in minoribus ordinibus consti- tutus, eo ipso reducitur ad statum laicalem. Cav. 610. Clericus in sacris qui aliquid delictum commisit de quo in ean. 646, aut dimissus est ob delictum quod iure communi punitur infamia iuris vel depositione vel de- gradatione, perpetuo prohibetur deferre habitum eccle- siasticum. | Cav. 611. Si vero dimittatur ob delicta minora iis de quibus in" }, { "canon": 670, "latin": ": 1.\" Ipso faeto suspensus manet, donec a Sancta Sede absolutionem obtinuerit; 2.\" Saera Congregatio, si id expedire iudicaverit, dimisso praecipiat ut, habitu cleri saecularis indutus, commoretur in certa. dioecesi, indicatis Ordinario cau- sis ob quas dimissus fuit; 3.\" Si dimissus praecepto de quo n. 2 non parue- rit, religio ad nihil tenetur, et dimissus eo ipso priva- tus est iure deferendi habitum ecclesiasticum; 4.\"^ Ordinarius dioecesis pro eius commoratione designatae, religiosum in domum poenitentiae mittat, vel eum committat curae et vigilantiae pii ac prudentis 909 Codex Turis Canonici sacerdotis; et si religiosus non paruerit, servetur prae: scriptum n. 3; 5. Religio, per manus Ordinarii loci commora- tionis, caritativum subsidium dimisso suppeditet pro necessariis ad vitae sustentationem, nisi ipse aliunde sibimet providere valeat; 6.\" Si dimissus vitae rationem ecclesiastico viro dignam non agat, transacto anno aut etiam prius, iudi- cio Ordinarii, privetur caritativo subsidio, eiiciatur e domo poenitentiae eique auferatur ius deferendi habi- tum ecclesiasticum ab ipso Ordinario, qui statim mit- tere curet opportunam relationem tum ad Sedem Apo- stolicam tum ad religionem; 1. 8i vero dimissus praedicto tempore tam lau- dabiliter se gesserit ut merito haberi possit vere emen- datus, Ordinarius eius preces apud Sanctam Sedem commendabit pro absolutione a censura suspensionis, et, ea obtenta, eidem in sua dioecesi permittat, adhi- bitis opportunis cautelis et limitationibus, Missae ce- lebrationem et etiam, pro suo arbitrio et prudentia, aliud sacrum ministerium, unde honeste vivere queat; quo in casu religio caritativum subsidium intermittere potest. Quod si agatur de diacono aut subdiacono, res ad Sanctam Sedem deferatur. Cax. 012. $ 1. Dimissus, votis in religione emissis non solutus, tenetur ad claustra redire; et si argumenta plenae emendationis per triennium dederit, religio tenetur eum recipere; quod si graves obstent rationes sive ex parte religionis sive ex parte religiosi, res iudicio Sedis Apostolicae subiiciatur. $ 2. Quoties vero vota in religione emissa cessave- rint, si dimissus Episcopum benevolum receptorem in- venerit, sub eius iurisdictione et speciali vigilantia maneat, servato praescripto" }, { "canon": 674, "latin": ". Circa erectionem et suppressionem societatis eius- que provinciarum vel domorum, eadem valent quae de Congregationibus religiosis constituta sunt." }, { "canon": 680, "latin": ". Iidem, etiam laiei, gaudent clericorum privilegiis, de quibus in ean. 119-123, aliisque societati directe concessis, non autem privilegiis religiosorum sine spe- eiali indulto." }, { "canon": 681, "latin": ". Praeter proprias cuiusque societatis constitutiones, cirea transitum ad aliam societatem vel ad aliquam religionem aut circa sodalium exitum a societate etiam iuris pontificii, serventur, congrua congruis referendo, praescripta" }, { "canon": 682, "latin": ". Laici ius habent recipiendi a clero, ad normam ec- : clesiasticae disciplinae, spiritualia bona et potissimum adiumenta ad salutem necessaria." }, { "canon": 683, "latin": ". Non licet laieis habitum clericalem deferre, nisi agatur vel de Seminariorum alumnis aliisque adspiran- tibus ad ordines de quibus in" }, { "canon": 684, "latin": ". Fideles laude digni sunt, si sua dent nomina asso- ciationibus ab Ecclesia erectis vel saltem commenda- tis; caveant autem ab associationibus secretis, damna- tis, seditiosis, suspectis aut quae studeant sese à legitima Ecclesiae vigilantia subducere." }, { "canon": 685, "latin": ". Associationes distinctae a religionibus vel societati- bus de quibus in" }, { "canon": 686, "latin": ". $ 1. Nulla in Ecclesia recognoscitur associatio quae a legitima auctoritate ecclesiastica erecta vel saltem approbata non fuerit. $ 2. Associationes erigere vel approbare pertinet, praeter Romanum Pontificem, ad loci Ordinarium, ex- ceptis illis quarum instituendarum ius, apostolico ex privilegio, aliis reservatum est. $ 3. Licet privilegium concessum probetur, semper tamen, nisi aliud in ipso privilegio cautum sit, requi- ritur ad validitatem erectionis consensus Ordinarii loci scripto datus; consensus tamen ab Ordinario praestitus pro erectione domus religiosae valet etiam proó erigenda in eadem domo vel ecclesia ei adnexa associatione, quae non sit constituta ad modum organici corporis et illius religionis sit propria. 906 Codex Iuris Canonici $ 4. Viearius Generalis ex solo mandato generali, et Vicarius Capitularis nequeunt associationes erigere aut consensum praebere pro earum erectione aut ag- gregatione. $ 5. Erectionis litterae ab iis qui ex privilegio apo- stolico associationem erigunt, gratis concedantur, sola excepta taxa pro expensis necessariis. CaN. 68T. Ad normam" }, { "canon": 688, "latin": ". Associatio titulum seu nomen ne assumat quod levi- tatem aut absonam novitatem sapiat, vel speciem devo- tionis a Sede Apostolica non probatam exprimat." }, { "canon": 689, "latin": ". $ 1. Quaelibet associatio sua statuta habeat, a Sede Apostolica vel ab Ordinario loci examinata et ap- probata. $ 2. Statuta quae non sint confirmata a Sede Apo- stolica, moderationi et correctioni Ordinarii loci sem- per subiecta manent. Cav. 690. $ 1. Omnes associationes, etiam ab Apostolica Sede erectae, nisi speciale obstet privilegium, iurisdictioni subsunt et vigilantiae Ordinarii loci, qui ad normas sacrorum eanonum eas invisendi ius habet et munus. $ 2. Associationes tamen, quae vi privilegii aposto- liei a religiosis exemptis in suis ecclesiis institutae sunt, Ordinariis locorum fas non est visitare quod atti- net ad ea quae internam disciplinam seu spiritualem associationis directionem spectant." }, { "canon": 691, "latin": ". $ 1. Associatio legitime erecta, nisi aliud expresse cautum sit, bona temporalia possidere et administrare | l | Liber Secundus - De Personis 907 potest sub auctoritate Ordinarii loci, cui rationem administrationis saltem quotannis reddere debet, ad normam" }, { "canon": 692, "latin": ". Ad fruendum associationis iuribus, privilegiis, in- dulgentiis, aliisque gratiis spiritualibus, necesse est et sufficit ut quis in eam valide receptus sit, secundum propria associationis statuta et ab ea legitime non ex- pulsus." }, { "canon": 693, "latin": ". $ 1. Acatholici et damnatae sectae adscripti aut censura notorie irretiti et in genere publici peccatores valide recipi nequeunt. $ 2. Eadem persona potest adscribi pluribus asso- ciationibus, salvo praescripto" }, { "canon": 694, "latin": ". $ 1. Receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque associationis. .$ 2. Ut autem de receptione constet, inscriptio in albo associationis fieri omnino debet; imo haec inscri- ptio, si associatio in personam moralem erecta fuerit, est ad validitatem necessaria." }, { "canon": 695, "latin": ". Occasione receptionis in associationem nihil directe vel indirecte exigatur, praeter id quod in statutis legi- time approbatis designatum sit, aut ab Ordinario loci, ratione specialium circumstantiarum, expresse permis- sum in associationis favorem." }, { "canon": 696, "latin": ". $ 1. Nemo, legitime adscriptus, ab associatione di- mittatur, nisi iusta de causa ad normam statutorum. $ 2. Quiin casum inciderint, de quo in" }, { "canon": 699, "latin": ". $ 1. Ob gràves causas et salvo iure recursus ad Apo- stolicam Sedem, potest loci Ordinarius supprimere non solum associationem à se vel à decessoribus suis ere- ctam, sed etiam associationem ex apostolico indulto a religiosis erectam de consensu Ordinarii loci. $ 2. Associationes vero ab ipsa Apostolica Sede ere- ctae nonnisi ab eadem supprimi possunt. ! TITULUS XIX. De fidelium associationibus in specie. CAN. '100. Triplex distinguitur in Ecclesia associationum spe- cles: tertii Ordines saeculares, confraternitates, piae uniones. Cod. Iur." }, { "canon": 705, "latin": ". $ 3. Absentes ne adscribantur associationibus ad modum organici corporis constitutis; praesentes au- tem, nonnisi scientes ac volentes adseribi possunt. $ 4. Salvo praescripto can. (04, religiosi possunt piis associationibus nomen dare, exceptis iis quarum leges, Superiorum iudicio, cum observantia regulae et constitutionum conciliari nequeant. 908 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 706, "latin": ". Publicis processionibus, funeribus aliisque ecclesia- sticis functionibus tertiarii possunt, sed non tenentur collegialiter interesse; at si intersint, cum suis insigni- bus sub cruce propria incedant necesse est. CAPUT Il. De confraternitatibus et piis wunionibus. Cax. 107. $ 1. Associationes fidelium quae ad exercitium ali- cuius operis pietatis aut caritatis erectae sunt, nomine veniunt piarum unionmum; quae, si ad modum organici corporis sint constitutae, sodalitia audiunt. $ 2. Sodalitia vero in inerementum quoque publici cultus erecta, speciali nomine confraternitates appel- lantur. 919 Codex Iuris Canouisi CAN. \"108. Confraternitates nonnisi per formale erectionis de- cretum constitui possunt; pro piis autem unionibus sufficit Ordinarii approbatio, qua obtenta, ipsae, licet morales personae non sint, capaces tamen sunt obti- nendi gratias spirituales ac praesertim indulgentias." }, { "canon": 712, "latin": ". $ 1. Confraternitates vel piae uniones ne erigan- tur, nisi in ecclesia aut oratorio publico vel saltem se- mi-publico. Liber Secundus - De Personis 913 $ 2. Ne instituantur, sine. Capituli consensu, in ecclesia cathedrali aut collegiali. $ 3. In ecclesiis vel oratoriis religiosarum Ordina- rius loei permittere potest erectionem associationis mulierum tantum, aut piae unionis quae nonnisi pre- cationibus incumbat et gratiarum dumtaxat spiritua- lium communicatione gaudeat." }, { "canon": 715, "latin": ". $ 2. In iis quae convocationem ad comitia et ele- ctiones respiciunt, serventur ius commune, quod pro- stat in" }, { "canon": 716, "latin": "et peculiarium statutorum. $ 2. Patrimonium confraternitatis et piae unionis, quae erecta sit in ecclesia non sua, aut cuius ecclesia sit simul ecclesia paroecialis, debet esse separatum. a bonis fabricae vel communitatis." }, { "canon": 718, "latin": ". OConfraternitates processionibus consuetis et aliis, quas Ordinarius loci indixerit, tenentur collegialiter eum propriis insignibus et sub proprio vexillo inter- esse, nisi Ordinarius aliud praescripserit." }, { "canon": 719, "latin": ". $ 1. De Ordinarii loci consensu confraternitas vel pia unio de alia ad aliam sedem transferri potest, nisi iure aut statutis a Sede Apostolica probatis translatio prohibeatur. 8 2. Quoties agatur de transferenda confraternitate vel pia unione alicui religioni reservata, Superioris consensus est requirendus, Liber Secundus - De Personis 915 CAPUT III. De archiconfraternitatibus et primariis wunionibus. Caw. 720. -^ Sodalitia quae iure pollent alias eiusdem : speciei associationes sibi aggregandi, archisodalitia, vel archi- confraternitates, vel piae uniones, congregationes, SO- eietates primariae appellantur." }, { "canon": 721, "latin": ". $ 1. Nulla associatio potest sine apostolico indulto alias sibi valide aggregare. 8$ 2. Archiconfraternitas vel primaria unio eas tan- tum potest confraternitates vel pias uniones sibi ag- gregare, quae sint eiusdem tituli ae finis, nisi indultum apostolicum aliud ferat." }, { "canon": 722, "latin": ". $ 1. Per aggregationem communicantur omnes in- dulgentiae, privilegia et aliae gratiae spirituales com- munieabiles quae associationi aggreganti directe et nominatim a Sede Apostolica concessae fuerint vel in posterum concedantur, nisi aliud in indulto apostolico caveatur. $ 2. Ex hae communicatione nullum ius associatio aggregans acquirit supra aggregatam." }, { "canon": 728, "latin": ". Ad aggregationis validitatem requiritur ut: 1.\" Associatio iam fuerit canonice erecta nec alii archiconfraternitati vel primariae unioni aggregata; 2. Fiat de consensu Ordinarii loci scriptis dato una cum eius litteris testimonialibus; 3.' Indulgentiae, privilegia et aliae gratiae spi- rituales quae per aggregationem communicantur, enu- merentur in elencho, ab Ordinario loci in quo archicon- 916 Codex Iuris Cangnici fraternitas sita est, recognito et societati aggregatae tradendo; 4.\" Aggregatio fiat formula in statutis praescri- pta et in perpetuum; 5. Litterae aggregationis expediantur gratis omnino et nulla prorsus mercede etiam sponte oblata, exceptis necessariis expensis." }, { "canon": 729, "latin": ", delictum perpetrantes simoniae in quibuslibet officiis, beneficiis aut dignita- tibus ecclesiasticis : 1.\"^ Ineurrunt in excommunicationem latae sen- tentiae Sedi Apostolicae simpliciter reservatam; 2.\" Ipso facto privati in perpetuum manent iure eligendi, praesentandi, nominandi, si quod habeant; 3. Si clerici sint, praeterea suspendantur." }, { "canon": 732, "latin": ". $ 1. Saeramenta baptismi, confirmationis et ordi- nis, quae characterem imprimunt, iterari nequeunt. $ 2. Si vero prudens dubium exsistat num revera vel num valide collata fuerint, sub conditione iterum conferantur." }, { "canon": 733, "latin": ". $ 1. In Sacramentis conficiendis, administrandis ac suscipiendis accurate serventur ritus et caeremoniae quae in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praeci- piuntur. $ 2. Unusquisque autem ritum suum sequatur, salvo praescripto" }, { "canon": 744, "latin": ". Adultorum baptismus, ubi commode fieri possit, ad loci Ordinarium deferatur, ut, si voluerit, ab eo vel ab eius delegato sollemnius conferatur. CAPUT II. De baptismi subiecto." }, { "canon": 749, "latin": ". Infantes expositi et inventi nisi, re diligenter inve- stigata, de eorum baptismo constet, sub conditione ba- ptizentur. Liber Tertius - De Rebus 993 CAN. \"150. $ l. Infans infidelium, etiam invitis parentibus, licite baptizatur, cum in eo versatur vitae discrimine, ut prudenter praevideatur moriturus, antequam usum rationis attingat. $ 2. Extra mortis periculum, dummodo catholicae eius educationi cautum sit, licite baptizatur : 1. &i parentes vel tutores, aut saltem unus eorum, consentiant; 2.^ Ni parentes, idest pater, mater, avus, avia, vel tutores desint, aut ius in eum amiserint, vel illud exercere nullo pacto queant." }, { "canon": 759, "latin": ", $ 1, potest a quovis ministrari, servata debita materia, forma et intentione; quatenus vero fieri potest, adhi- beantur duo testes vel saltem unus, quibus baptismi collatio probari possit. $ 2. Si tamen adsit sacerdos, diacono praeferatur, diaconus subdiacono, clericus laico et vir feminae, nisi pudoris gratia deceat feminam potius quam virum baptizare, vel nisi femina noverit melius formam et modum baptizandi. $ 3. Patri aut matri suam prolem baptizare non licet, praeterquam in mortis perieulo, quando alius praesto non est, qui baptizet. CAN. '(43. Curet parochus ut fideles, praesertim obstetrices, medici et chirurgi, rectum baptizandi modum pro casu necessitatis probe ediscant." }, { "canon": 766, "latin": ". OAN. 191. Etiam ex valida confirmatione oritur inter confir- matum et patrinum cognatio spiritualis, ex qua patri- nus obligatione tenetur confirmatum perpetuo sibi commendatum habendi eiusque christianam educatio- nem curandi. CAPUT V. De collatae confirmationis adnotatione et probatione. Cax. 798. Nomina ministri, confirmatorum, parentum et pa- trinorum, diem ac locum confirmationis parochus inseribat in peculiari libro, praeter adnotationem in libro baptizatorum de qua in" }, { "canon": 782, "latin": ", $ 3, 951, 8$ 2." }, { "canon": 783, "latin": ". $ 1. Episcopus in sua dioecesi hoc sacramentum etiam extraneis legitime ministrat, nisi obstet expressa proprii eorum Ordinarii prohibitio. $ 2. In aliena dioecesi indiget licentia Ordinarii loci saltem rationabiliter praesumpta, nisi agatur de propriis subditis quibus confirmationem conferat pri. vatim ac sine baeulo et mitra. CAN. (84. Presbytero quoque licet, si apostolico locali privi- legio sit munitus, in designato sibi territorio confirmare etiam extraneos, nisi id ipsorum Ordinarii expresse vetuerint. CAN. '185. 8$ 1. Episcopus obligatione tenetur sacramentum hoe subditis rite et rationabiliter petentibus confe- rendi, praesertim tempore visitationis dioecesis. $ 2. Eadem obligatione tenetur presbyter, privile- gio apostolico donatus, erga illos quorum in favorem est concessa facultas. $ 3. Ordinarius, legitima causa impeditus aut po- testate confirmandi carens, debet, quoad fieri possit, saltem intra quodlibet quinquennium providere ut suis subditis hoc sacramentum administretur. $ 4. Si graviter neglexerit sacramentum confirma- tionis suis subditis per se vel per alium ministrare, ser- vetur praescriptum" }, { "canon": 784, "latin": ". $ 1. Saera olea quae quibusdam Sacramentis admi- nistrandis inserviunt, debent esse ab Episcopo bene- dicta feria V in Coena. Domini proxime superiore; ne- que adhibeantur vetera, nisi necessitas urgeat. $ 2. Mox deficienti oleo benedicto aliud oleum de olivis non benedictum adiiciatur, etiam iterato, minore tamen copia. Cav. \"735. Parochus olea saera a suo Ordinario petere debet et in ecclesia in tuta ac decenti custodia sub clavi dili- genter asservare; nec ea domi retineat, nisi propter necessitatem aliamve rationabilem causam, aecedente Ordinarii licentia." }, { "canon": 788, "latin": ". Licet sacramenti confirmationis administratio con- venienter in Ecclesia Latina differatur ad septimum circiter aetatis annum, nihilominus etiam antea con- ferri potest, si infans in mortis periculo sit constitu- tus, vel ministro id expedire ob iustas et graves causas videatur." }, { "canon": 789, "latin": ". Confirmandi, si plures sint, adsint primae ma- nuum imposition: seu extensioni, nec nisi expleto ritu discedant. (ZAPI/TOL LI: De tempore et loco confirmationis conferendae." }, { "canon": 791, "latin": ". Licet proprius confirmationis administrandae locus ecclesia sit, ex causa tamen quam minister iustam ac rationabilem iudicaverit, potest hoc sacramentum in quolibet alio decenti loco conferri. Liber Tertius - De Rebus 933 Cax. 192. Episcopo ius est intra fines suae dioecesis confirma- tionem administrandi in locis quoque exemptis. CAPUT IV. De patrinis." }, { "canon": 800, "latin": ". Ad collatam confirmationem probandam, modo ne- mini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exce- ptione maior, vel ipsius confirmati iusiurandum, nisi confirmatus fuerit in infantili aetate. TITULUS III. De sanctissima Eucharistia." }, { "canon": 801, "latin": ". In sanctissima Eucharistia sub speciebus panis et vini ipsemet Christus Dominus continetur, offertur, sumitur. Liber Tertius - De Rebus 935 CAPUT I. De sacrosancto Missae sacrificio. AnT. Il. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante." }, { "canon": 802, "latin": ". Potestatem offerendi Missae sacrificium habent soli sacerdotes. Cav. 808. Non licet pluribus sacerdotibus concelebrare, prae- terquam in Missa ordinationis presbyterorum et in Missa consecrationis Episcoporum secundum Pontifi- cale Romanum." }, { "canon": 804, "latin": ". $ 1. Sacerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare postulat, exhibens authenticas et adhuc validas litteras commendatitias sui Ordinarii, si sit saecularis, vel sui Superioris, si religiosus, vel Sacrae Congregationis pro IEeclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae ce- lebrationem admittatur, nisi interim aliquid eum com- misisse constet, cur a Missae celebratione repelli debeat. | $ 2. Si iis litteris careat, sed rectori ecclesiae de eius probitate apprime constet, poterit admitti; si vero rectori sit ignotus, admitti adhuc potest semel vel bis, dummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex celebra- tione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, et nomen, officium suamque dioecesim in peculiari libro signet. $ 3. Peculiares hac de re normae, salvis huius ca- nonis praescriptis, ab Ordinario loci datae, servandae sunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur de admittendis ad celebrandum religiosis in ecclesia suae religionis." }, { "canon": 805, "latin": ". Sacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum li- tandi pluries per annum; curet autem Episcopus vel 936 Codec Iuris Canonici Superior religiosus ut iidem saltem singulis diebus dominicis aliisque festis de praecepto divinis ope- rentur." }, { "canon": 806, "latin": ". $ 1. Excepto die Nativitatis Domini et die Comme- morationis omnium fidelium defunctorum, quibus fa- cultas est ter offerendi Eucharisticum Sacrificium, non licet sacerdoti plures in die celebrare Missas, nisi ex apostolico indulto aut potestate facta a loci Ordinario. $ 2. Hane tamen facultatem impertiri nequit Or- dinarius, nisi cum, prudenti ipsius iudicio, propter pe- nuriam sacerdotum die festo de praecepto notabilis fidelium pars Missae adstare non possit; non est autem in eius potestate plures quam duas Missas eidem sa- cerdoti permittere." }, { "canon": 807, "latin": ". Sacerdos sibi conscius peccati mortalis, quantumvis se contritum existimet, sine praemissa sacramentali confessione Missam celebrare ne audeat; quod si, defi- ciente copia confessarii et urgente necessitate, elicito tamen perfectae contritionis actu, celebraverit, quam- primum confiteatur." }, { "canon": 808, "latin": ". Sacerdoti celebrare ne liceat, nisi ieiunio naturali a media nocte servato." }, { "canon": 809, "latin": ". Integrum est Missam applicare pro quibusvis tum vivis, tum etiam defunctis purgatorio igne admissa expiantibus, salvo praescripto" }, { "canon": 810, "latin": ". Sacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrifieii obla- tionem sese piis precibus disponere, eoque expleto, gratias Deo pro tanto beneficio agere. Liber Tertius - De Rebus 937 CAN.- 811. $ 1. Sacerdos, Missam celebraturus, deferat vestem convenientem quae ad talos pertingat et sacra orna- menta a rubricis sui ritus praescripta. $ 2. Abstineat autem a pileolo et annulo, nisi sit S. h. E. Cardinalis, Episcopus vel Abbas benedictus, aut nisi apostolicum indultum eorundem usum in Missa celebranda eidem permittat." }, { "canon": 812, "latin": ". Nulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos alios- que praelatos usu pontificalium fruentes, licet, sola honoris aut sollemnitatis causa, habere presbyterum assistentem." }, { "canon": 813, "latin": ". 8$ 1. Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui eidem inserviat et respondeat. 8$ 2. Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, deficiente viro, iusta de causa, eaque lege ut mulier ex longinquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat. AnT. II. — De Missae rilibus el caeremonáis." }, { "canon": 814, "latin": ", $ 1, 875, $ 2, confessarius ordina- rius et extraordinarius; et si religiosus aliquem specia- lem confessarium expostulet, illum Superior concedat, nullo modo petitionis rationem inquirens neque id aegre se ferre demonstrans." }, { "canon": 815, "latin": ". $ 1. Panis debet esse mere triticeus et recenter con- fectus ita ut nullum sit periculum corruptionis. $ 2. Vinum debet esse naturale de genimine vitis et non corruptum." }, { "canon": 817, "latin": ". Nefas est, urgente etiam extrema necessitate, alte- ram materiam sine altera aut etiam utramque, extra Missae celebrationem, consecrare." }, { "canon": 818, "latin": ". Reprobata quavis contraria consuetudine, sacerdos celebrans accurate ac devote servet rubricas suorum ritualium librorum, caveatque ne alias caeremonias aut preces proprio arbitrio adiungat." }, { "canon": 819, "latin": ". Missae sacrificium celebrandum est lingua liturgica sui cuiusque ritus ab Ecclesia probati. Anr. III. — De tempore el loco Missae celebrandae." }, { "canon": 820, "latin": ". Missae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, exceptis iis qui proprio sacerdotis ritu excluduntur." }, { "canon": 821, "latin": ". $ 1. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam una hora ante auroram vel serius quam una hora post meridiem. $ 2. In nocte Nativitatis Domini inchoari media nocte potest sola Missa conventualis vel paroecialis, non autem alia sine apostolico indulto. $ 3. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus oratorium habentibus cum facultate sanctissimam Eu- charistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis Domini, unus sacerdos tres rituales Missas vel, serva- tis servandis, unam tantum quae adstantibus omnibus ad praecepti quoque satisfactionem valeat, celebrare potest et sacram communionem petentibus ministrare." }, { "canon": 822, "latin": ". $ 1. Missa celebranda est super altare consecratum et in ecclesia vel oratorio consecrato aut benedicto ad normam iuris, salvo praeseripto" }, { "canon": 823, "latin": ". $ 1l. Non licet Missam celebrare in templo haereti- corum vel schismaticorum, etsi olim rite consecrato aut benedicto. $ 2. Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est ritu proprio celebrare in altari consecrato alius ritus catholici, non autem super Graecorum antimensiis. $ 9. In altaribus papalibus nemo celebret sine apo- stolico indulto. ART. IV. — De Missarum eleemosynis sew stipendiis." }, { "canon": 824, "latin": "$ Il. Secundum receptum et probatum Eeclesiae morem atque institutum, sacerdoti cuilibet Missam celebranti et applicanti licet eleemosynam seu stipen- dium recipere. S 2. Quoties autem pluries in die celebrat, si unam Missam ex titulo iustitiae applicet, sacerdos, praeter- quam iu die Nativitatis Domini, pro alia eleemosynam recipere nequit, excepta aliqua retributione ex titulo extrinseco." }, { "canon": 828, "latin": ". Tot celebrandae et appliceandae sunt Missae, quot stipendia etiam exigua data et accepta fuerint." }, { "canon": 829, "latin": ". Licet sine culpa illius qui onere celebrandi grava- tur, Missarum eleemosynae iam perceptae perierint, obligatio non cessat. Liber Tertius - De Rebus 941" }, { "canon": 831, "latin": ". $ 1. Ordinarii.loci est manualem Missarum stipem in sua dioecesi definire per decretum, quantum fieri potest, in dioecesana Synodo latum; nec sacerdoti licet ea maiorem exigere. 8$ 2. Ubi desit Ordinarii decretum, servetur consue- tudo dioecesis. $ 3. Etiam religiosi, licet exempti, circa stipem manualem stare debent decreto Ordinarii loci aut dioe- cesis consuetudini." }, { "canon": 832, "latin": ". Sacerdoti fas est oblatam ultro maiorem stipem pro Missae applicatione accipere; et, nisi loci Ordinarius prohibuerit, etiam minorem." }, { "canon": 833, "latin": ". Praesumitur oblatorem petiisse solam Missae appli- 'ationem; si tamen oblator expresse aliquas circum- stantias in Missae celebratione servandas determina- verit, sacerdos, eleemosynam aeceptans, eius voluntati stare debet. 5g" }, { "canon": 834, "latin": ". 8 1. Missae pro quibus celebrandis tempus ab obla- tore expresse praescriptum est, eo omnino tempore sunt celebrandae. $2. 8i oblator nullum tempus pro Missarum ma- nualium celebratione expresse praescripserit : 1. Missae pro urgenti causa oblatae quampri- mum tempore utili sunt celebrandae; 2.* In aliis casibus Missae sunt celebrandae intra modicum tempus pro maiore vel minore Missarum numero. Cod. Iur. Cam. 16 949 Codex Íuris Canonici $8 3. Quod si oblator arbitrio sacerdotis tempus ce- lebrationis expresse reliquerit, sacerdos poterit tem- pore quo sibi magis placuerit, eas celebrare, firmo prae- scripto" }, { "canon": 835, "latin": ". Nemini licet tot Missarum onera per se celebranda- rum recipere quibus intra annum satisfacere nequeat." }, { "canon": 838, "latin": ". Qui habent Missarum numerum de quibus sibi liceat libere disponere, possunt eas tribuere sacerdotibus sibi aeceptis, dummodo probe sibi constet eos esse omni exeeptione maiores vel testimonio proprii Ordinarii commendatos." }, { "canon": 839, "latin": ". Oonditiones in rescriptis tunc tantum essentiales pro eorundem validitate censentur, cum per particulas , dummodo, vel aliam eiusdem significationis expri- muntur." }, { "canon": 840, "latin": ". $ 1. Qui Missarum stipes manuales ad alios trans- mittit, debet acceptas integre transmittere, nisi aut Láber Tertius - De Rebus 943 oblator expresse permittat aliquid retinere, aut certo constet excessum supra taxam dioecesanam datum fuisse intuitu personae. $ 2. In Missis ad instar manualium, nisi obstet mens fundatoris, legitime retinetur excessus et satis est re- mittere solam eleemosynam manualem dioecesis in qua Missa celebratur, si pinguis eleemosyna locum pro par- te teneat dotis beneficii aut causae piae." }, { "canon": 841, "latin": ". $ I. Omnes et singuli Episcopi eo anno quo relatio- nem exhibere tenentur, ad Urbem, Deatorum Aposto- lorum Petri et Pauli sepulera veneraturi, accedant et Romano Pontifici se sistant. $ 2. Sed Episcopis qui extra Iuropam sunt, per- mittitur ut alternis quinquenniis, idest singulis decen- niis, Urbem petant." }, { "canon": 842, "latin": ". Ius et offieium advigilandi ut onera Missarum ad- impleantur, in ecclesiis saecularium pertinet ad loci \"Ordinarium; in religiosorum ecclesiis, ad eorum Supe- riores." }, { "canon": 843, "latin": ". $ I. Rectores ecclesiarum aliorumque piorum 1oco- rum sive saecularium sive religiosorum in quibus elee- mosynae Missarum recipi solent, peculiarem habeant librum in quo aecurate notent Missarum receptarum numerum, intentionem, eleemosynam, celebrationem. $ 2. Ordinarii tenentur obligatione singulis saltem annis huiusmodi libros sive per se ipsi sive per alios re- cognoscendi. 944. Codec [uris Canonici" }, { "canon": 844, "latin": ". $ 1. Ordinarii quoque locorum et Superiores reli- giosi qui propriis subditis aliisve Missas celebrandas committunt, quas aeceperint Missas cum suis eleemo- synis cito in librum per ordinem referant curentque pro viribus ut quamprimum celebrentur. $ 2. Imo omnes sacerdotes sive saeculares sive reli- giosi debent accurate adnotare quas quisque Missarum intentiones receperit, quibusve satisfecerit. CAPUT II. De sanctissimo Eucharistiae sacramento. AnT. I. — De ministro sacrae communionis." }, { "canon": 845, "latin": ". $ 1. Minister ordinarius sacrae communionis est so- lus sacerdos. $ 2. Extraordinarius est diaconus, de Ordinarii loci vel parochi licentia, gravi de causa concedenda, quae in easu necessitatis legitime praesumitur. JAN. 846. $ 1. Quilibet sacerdos intra Missam et, si privatim celebrat, etiam proxime ante et statim post, sacram communionem ministrare potest, salvo praescripto" }, { "canon": 847, "latin": ". In suo territorio Episcopus praecedit omnibus Ar- chiepiscopis et Episcopis, exceptis Cardinalibus, Lega- tis Pontifieiis et proprio Metropolita; extra territorium serventur normae traditae in" }, { "canon": 848, "latin": ". $ 1. Ius et officium sacram communionem publice ad infirmos etiam non paroecianos extra ecclesiam defe- rendi, pertinet ad parochum intra suum territorium. Liber Tertius - De Rebus 945 8 2. Ceteri sacerdotes id possunt in casu tantum ne- cessitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem parochi vel Ordinarii." }, { "canon": 849, "latin": ". $ 1. Communionem privatim ad infirmos quilibet sacerdos deferre potest, de venia saltem praesumpta sa- cerdotis, cui custodia sanctissimi Sacramenti com- missa est. $ 2. Quando privatim sacra communio infirmis mi- nistratur, reverentiae ac decentiae tanto sacramento debitae sedulo consulatur, servatis a Sede Apostolica praescriptis normis." }, { "canon": 850, "latin": ". \"acram communionem per modum Viatici sive pu- blice sive privatim ad infirmos deferre, pertinet ad /pa- rochum ad normam" }, { "canon": 851, "latin": ", $ 2, 866." }, { "canon": 852, "latin": ". Sanctissima Eucharistia sub sola specie panis prae- beatur. AnT. II. — De subiecto sacrae communionis." }, { "canon": 853, "latin": ". Quilibet baptizatus qui iure non prohibetur, admitti potest et debet ad sacram communionem. OAN. 854. $ 1. Pueris, qui propter aetatis imbecillitatem non- dum huius sacramenti cognitionem et gustum habent, Eucharistia ne ministretur. 946 Codem Iuris Canonici $ 2. In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia pueris ministrari possit ac debeat, satis est ut sciant Corpus Christi a communi cibo discernere illudque re- verenter adorare. $ 9. Extra mortis periculum plenior cognitio doctri- nae christianae et aceuratior praeparatio merito exigi- tur, ea scilicet, qua ipsi fidei saltem mysteria necessaria necessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant, et devote pro suae aetatis modulo ad sanctissimam Eu- charistiam accedant. 8 4. De sufficienti puerorum dispositione ad primam communionem iudicium esto sacerdoti a confessionibus eorumque parentibus aut iis qui loco parentum sunt. $ 5. Parocho autem est officium advigilandi etiam per examen, si opportunum prudenter iudicaverit, ne pueri ad sacram Synaxim accedant ante adeptum usum rationis vel sine sufficienti dispositione; itemque cu- randi ut usum rationis assecuti et sufficienter dispositi quamprimum hoc divino cibo reficiatur." }, { "canon": 855, "latin": ". $ 1l. Arcendi sunt ab Eucharistia publice indigni, quales sunt excommunicati, interdicti manifestoque in- fames, nisi de eorum poenitentia et emendatione con- stet et publico scandalo prius satisfecerint. 8 2. Occultos vero peccatores, si occulte petant et eos non emendatos agnoverit, minister repellat; non au- tem, si publice petant et sine scandalo ipsos praeterire nequeat." }, { "canon": 856, "latin": ". Nemo quem conscientia peccati mortalis gravat, quantumcumque etiam se contritum existimet, sine praemissa sacramentali confessione ad sacram commu- nionem accedat; quod si urgeat necessitas ac copia con- fessarii illi desit, actum perfectae contritionis prius eliciat. Liber Tertius - De Rebus 947 OaN. 85. Nemini liceat sanctissimam Eucharistiam recipere, qui eam eadem die iam receperit, nisi in casibus de qui- bus in" }, { "canon": 858, "latin": ". $8 1. Qui à media nocte ieiunium naturale non ser- vaverit, nequit ad sanctissimam Eucharistiam admitti, nisi mortis urgeat periculum, aut necessitas impediendi irreverentiam in sacramentum. $ 2. Infirmi tamen qui iam a mense decumbunt sine certa spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii consilio sanctissimam Eucharistiam sumere possunt se- mel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medicinam vel aliquid per modum potus antea sumpserint." }, { "canon": 859, "latin": ". $ 1. Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad an- nos discretionis, idest ad rationis usum, pervenerit, de- bet semel in anno, saltem in Paschate, Eucharistiae sa- cramentum recipere, nisi forte de consilio proprii sa- cerdotis, ob aliquam rationabilem causam, ad tempus ab eius perceptione duxerit abstinendum. $ 2. Paschalis communio fiat a dominica Palmarum ad dominicam in albis; sed locorum Ordinariis fas est, si ita personarum ac locorum adiuncta exigant, hoc tempus etiam pro omnibus suis fidelibus anticipare, non tamen ante quartam diem dominicam Quadragesimae, vel prorogare, non tamen ultra festum sanctissimae Trinitatis. $ 9. Suadendum fidelibus ut huic praecepto satisfa- ciant in sua quisque paroecia; et qui in aliena paroecia satisfecerint, curent proprium parochum de adimpleto praecepto certiorem facere. $ 4. Praeceptum paschalis communionis adhuc ur- get, si quis illud praescripto tempore, quavis de causa, non impleverit. 948 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 860, "latin": ". Obligatio praecepti communionis sumendae, quae impuberes gravat, in eos quoque ac praecipue recidit, qui ipsorum curam habere debent, idest in parentes, tutores, confessarium, institutores et parochum." }, { "canon": 861, "latin": ". Praeceepto communionis recipiendae non satisfit per sacrilegam communionem." }, { "canon": 862, "latin": ". Expedit ut feria V maioris hebdomadae omnes cle- rici, etiam sacerdotes qui ea die a Sacro litando absti- nent, sanctissimo Christi Corpore in Missa sollemni seu conventuali reficiantur." }, { "canon": 863, "latin": ". Excitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, pane Iucharistico reficiantur ad normas in decretis Apostolicae Sedis traditas; utque Missae adstantes non solum spirituali affectu, sed sacramentali etiam san- ctissimae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, com- municent." }, { "canon": 864, "latin": ". $ 1. In perieulo mortis, quavis ex causa procedat, fideles sacrae communionis recipiendae praecepto te- nentur. $ 2. Etiamsi eadem die sacra communione fuerint refecti, valde tamen suadendum, ut in vitae diserimen adducti denuo communicent. $ 9. Perdurante mortis periculo, sanctum Viati- cum, secundum prudens confessarii consilium, pluries, distinctis diebus, administrari et licet et decet." }, { "canon": 865, "latin": ". Sanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; et qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut eo infirmi plene sui compotes reficiantur. Liber Tertius - De Rebus 949" }, { "canon": 866, "latin": ". $ 1. Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas ut, pietatis causa, sacramentum Eucharisticum quoli- bet ritu confectum suscipiant. $ 2. Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles praecepto communionis paschalis satisfaciant. $ 3. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio ac- cipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto quoli- bet ritu illud accipere. AnT. IIT. — De tempore et loco quo sacra communio distribui potest." }, { "canon": 868, "latin": ". Sacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra Missam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse altare e conspectu amittat." }, { "canon": 869, "latin": ". $ 2. Etiam extra Missam quilibet sacerdos eadem faeultate pollet ex licentia saltem praesumpta rectoris ecclesiae, si sit extraneus." }, { "canon": 876, "latin": ". $ 1l. Revocata qualibet contraria particulari lege seu privilegio, sacerdotes tum saeculares tum religiosi. cuiusvis gradus aut officii, ad confessiones quarumcun- que religiosarum ac novitiarum valide et licite recipien- das peculiari iurisdictione indigent, salvo praescripto" }, { "canon": 877, "latin": ", $ 1. $ 2. 8i, concessa facultate vel licentia, compererint necessarias dotes in concionatore desiderari, debent eam revocare; in dubio de doctrina, debent certis argu- mentis dubitationem excutere, novo etiam examine, si opus fuerit. $ 9. Ob revocatam concionandi facultatem vel li- centiam, datur recursus, sed non in suspensivo. OAN. 1841. $ 1. Sacerdotes extradioecesani sive saeculares sive religiosi ad concionandum ne invitentur, nisi prius li- centia ab Ordinario loci in quo concio habenda sit, ob- tenta fuerit; hic autem, nisi eorum idoneitatem aliunde compertam habeat, licentiam ne concedat, nisi prius bonum testimonium super concionatoris doctrina, pie- tate, moribus a proprio eiusdem Ordinario habuerit; qui, graviter onerata conscientia, secundum veritatem respondere tenetur. $ 2. Licentiam tempestive petere debet parochus, si agatur de paroeciali ecclesia aliave eidem subiecta; re- ctor ecclesiae, si de ecclesia parochi auctoritati non ob- noxia; prima dignitas, de Capituli consensu, si de ec- clesia capitulari; moderator seu cappellanus confrater- nitatis, si de ecclesia eiusdem confraternitatis propria. 8 9. Si ecclesia paroecialis sit simul capitularis aut confraternitatis propria, illa licentiam petat, qui sa- cras functiones iure peragit. Cod. Iur. Can. [s - 370 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 880, "latin": ", potest, gra- vem ob causam, religiosarum confessarium tam ordi- narium quam extraordinarium amovere, etiamsi mo- nasterium regularibus subdatur et ipse sacerdos a confessionibus sit regularis, nec tenetur causam amo- tionis cuiquam significare, excepta Apostolica Sede, si ab ea requiratur; de amotione autem debet Superiorem regularem monere, si moniales regularibus subdantur." }, { "canon": 881, "latin": ". $ 1. Omnes utriusque cleri sacerdotes ad audiendas confessiones approbati in aliquo loco, sive ordinaria sive delegata iurisdictione instructi, possunt etiam vagos ac peregrinos ex alia dioecesi vel paroecia ad sese aece- dentes, itemque catholicos cuiusque ritus orientalis, va- lide et licite absolvere. $8 2. Qui ordinariam habent absolvendi potestatem, possunt subditos absolvere ubique terrarum, Liber Tertius - De Rebus 953 Cav. 882. In periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad con- fessiones non approbati, valide et licite absolvunt quos- libet poenitentes à quibusvis peccatis aut censuris, quantumvis reservatis et notoriis, etiamsi praesens sit sacerdos approbatus, salvo praescripto" }, { "canon": 882, "latin": ", 2252, tum etiam, si alii desint mi- nistri, cetera Sacramenta et Sacramentalia. CaNv. 2262. $ 1. Excommunicatus non fit particeps indulgen- tiarum, suffragiorum, publicarum Eeclesiae precum. $ 2. Non prohibentur tamen: 1.\" Fideles privatim pro eo orare; 2.\" Sacerdotes Missam privatim ac remoto scan- dalo pro eo applicare; sed, si sit vitandus, pro eius con- versione tantum." }, { "canon": 884, "latin": ", 2252. Cav. 883. $ 1. Sacerdotes omnes maritimum iter arripientes, dummodo vel à proprio Ordinario, vel ab Ordinario portus in quo navim conscendunt, vel etiam ab Ordina- rio cuiusvis portus interiecti per quem in itinere trans- eunt, facultatem rite acceperint confessiones audiendi, possunt, toto itinere, quorumlibet fidelium secum navi- gantium confessiones in navi excipere, quamvis navis in itinere transeat vel etiam aliquandiu consistat variis in locis diversorum Ordinariorum iurisdictioni subie- etis. $ 2. Quoties vero navis in itinere consistat, possunt confessiones excipere tum fidelium qui quavis de causa ad navim aecedant, tum eorum qui ipsis ad terram obi- ter appellentibus confiteri petant eosque valide ac licite absolvere etiam a casibus Ordinario loci reservatis." }, { "canon": 885, "latin": ". Etsi preces, ab Ecclesia formulae absolutoriae ad- iunctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint necessariae, nihilominus, nisi iusta de causa, ne omit- tantur. 954. Codecs Iuris Canonici" }, { "canon": 886, "latin": ". Si confessarius dubitare nequeat de poenitentis dispositionibus et hic absolutionem petat, absolutio nec deneganda, nec differenda est. Cawv. 881. Pro qualitate et numero peccatorum et conditione poenitentis salutares et convenientes satisfactiones confessarius iniungat; quas poenitens volenti animo excipere atque ipse per se debet implere." }, { "canon": 888, "latin": ". $ l. Meminerit sacerdos in audiendis confessioni- bus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac divinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a Deo constitutum esse ut honori divino et animarum sa- luti consulat. $ 2. Caveat omnino ne complieis nomen inquirat, ne curiosis aut inutilibus quaestionibus, maxime circa sextum Decalogi praeceptum, quemquam detineat, et praesertim ne iuniores de iis quae ignorant impruden- ter interroget." }, { "canon": 889, "latin": ". $ 1. Sacramentale sigillum inviolabile est; quare caveat diligenter confessarius ne verbo aut signo aut alio quovis modo et quavis de causa prodat aliquatenus peccatorem. $ 2. Obligatione servandi sacramentale sigillum .te- nentur quoque interpres aliique omnes ad quos notitia confessionis quoquo modo pervenerit. CO^N. 890. $ 1. Omnino prohibitus est confessario usus scien- tiae ex confessione acquisitae cum gravamine poeniten- tis, excluso etiam quovis revelationis periculo. $ 2. Tam Superiores pro tempore exsistentes, quam confessarii qui postea Superiores fuerint renuntiati, Liber \"Tertius - De Rebus 955 notitia quam de peccatis in confessione habuerint, ad exteriorem gubernationem nullo modo uti possunt." }, { "canon": 891, "latin": "; 2» (onfessarii ordinarii, si agatur de religione clericali, in ipsa novitiatus domo commorentur; si de laicali, saltem frequenter ad domum novitiatus acce- dant, novitiorum confessiones audituri; 3. Praeter confessarios ordinarios, designentur aliqui confessarii, quos novitii in casibus particulari- bus adire libere possint, nec Magister aegre id se ferre demonstret; 4.? Quater saltem in anno detur novitiis confes- sarius extraordinarius, ad quem omnes accedant sal- tem benedictionem recepturi." }, { "canon": 892, "latin": ". $ 1. Parochi aliique quibus eura animarum vi mu- neris est demandata, gravi iustitiae obligatione tenen- tur audiendi sive per se sive per alium confessiones fi- delium sibi commissorum, quoties ii audiri rationabili- ter petant. $ 2. Urgente necessitate, omnes confessarii obliga- tioné tenentur ex caritate confessiones fidelium au- diendi, et in mortis periculo omnes sacerdotes. CAPUT II. De reservatione peccatorum." }, { "canon": 893, "latin": ". $ 1. Qui ordinario iure possunt audiendi confessio- nes potestatem concedere aut ferre censuras, possunt quoque, excepto Vicario Capitulari et Vicario Gene- rali sine mandato speciali, nonnullos casus ad suum avocare iudicium, inferioribus absolvendi potestatem limitantes. $ 2. Haec avocatio dicitur reservatio casuum. $ 9. Quod attinet ad reservationem censurarum, servetur praescriptum" }, { "canon": 894, "latin": ". TITULUS XVI. De delietis in administratione vel susceptione ordinum aliorumque Saeramentorum." }, { "canon": 895, "latin": ". Locorum Ordinarii peccata ne reservent, nisi, re in Synodo dioecesana discussa, vel extra Synodum auditis Capitulo cathedrali et aliquot ex prudentioribus ac pro- batioribus suae dioecesis animarum curatoribus, vera reservationis necessitas aut utilitas comprobata fuerit." }, { "canon": 896, "latin": ". Inter Superiores religionis clericalis exemptae unus Superior generalis, et in monasteriis sui iuris Abbas, cum proprio cuiusque Consilio, peccata, ut supra, sub- ditorum reservare possunt, firmo praescripto" }, { "canon": 898, "latin": ". Prorsus ab iis peccatis sibi reservandis omnes absti- neant quae iam sint Sedi Apostolicae etiam ratione cen- surae reservata, et regulariter ab iis quoque quibus cen- sura, etsi nemini reservatàá, a iure imposita sit." }, { "canon": 899, "latin": ". $ 1. Statutis semel reservationibus quas vere ne- cessarias aut utiles iudicaverint, curent locorum Ordi- narii ut ad subditorum notitiam, quo meliore eis videa- tur modo, eaedem deducantur, nec facultatem a reser- vatis absolvendi cuivis et passim impertiant. $ 2. At huiusmodi absolvendi facultas ipso iure competit canonico poenitentiario ad normam" }, { "canon": 900, "latin": ". Quaevis reservatio omni vi caret : 1.\" Cum confessionem peragunt sive aegroti qui domo egredi non valent, sive sponsi matrimonii ineundi Causa; 2.\" Quoties vel legitimus Superior petitam pro aliquo determinato casu absolvendi facultatem dene- gaverit, vel, prudenti confessarii iudicio, absolvendi facultas a legitimo Superiore peti nequeat sine gravi poenitentis incommodo aut sine periculo violationis sigilli sacramentalis; 9. Extra territorium reservantis, etiamsi dum- taxat ad absolutionem obtinendam poenitens ex eo discesserit. CAPUT III. De subiecto sacramenti poenitentiae" }, { "canon": 901, "latin": ". Qui post baptismum mortalia perpetravit, quae nondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, de- bet omnia quorum post diligentem sui discussionem conscientiam habeat, confiteri et circumstantias in con- fessione explicare, quae speciem peccati mutent." }, { "canon": 902, "latin": ". Peccata post baptismum commissa, sive mortalia directe potestate clavium iam remissa, sive venialia, sunt materia sufficiens, sed non necessaria, sacramenti poenitentiae. Cod. Iur." }, { "canon": 903, "latin": ". Qui aliter confiteri non possunt, non prohibentur, si velint, per interpretem confiteri, praecavendo abusus et scandala, firmo praescripto" }, { "canon": 904, "latin": ". Ad normam constitutionum apostolicarum et nomi- natim constitutionis Benedicti XIV Sacramentum Poe- nitentiae,1Iun.1741, debet poenitens sacerdotem, reum delicti sollicitationis in confessione, intra mensem de- nuntiare loci Ordinario, vel Sacrae Congregationi S. Officii; et confessarius debet, graviter onerata eius conscientia, de hoc onere poenitentem monere." }, { "canon": 905, "latin": ". Cuivis fideli integrum est confessario legitime ap- probato etiam alius ritus, cui maluerit, peccata sua confiteri." }, { "canon": 907, "latin": ". Praecepto confitendi peccata non satisfacit, qui con- fessionem facit sacrilegam vel voluntarie nullam. CAPUT IV. De loco ad. confessiones eacipiendas." }, { "canon": 908, "latin": ". Sacramentalis confessionis proprius locus est eccle- sia vel oratorium publicum aut semi-publicum." }, { "canon": 909, "latin": ". $8 1l. Sedes confessionalis ad audiendas mulierum confessiones semper collocetur in loco patenti et con- spieuo, et generatim in ecclesia vel oratorio publico aut semi-publieo mulieribus destinato. Liber Tertius - De Rebus 959 $ 2. Sedes confessionalis crate fixa ae tenuiter per- forata inter poenitentem et confessarium sit instructa." }, { "canon": 910, "latin": ". 8$ 1. Feminarum confessiones extra sedem confes- sionalem ne audiantur, nisi ex causa infirmitatis aliave verae necessitatis et adhibitis cautelis quas Ordinarius loci opportunas iudicaverit. 8 2. Confessiones virorum etiam in aedibus privatis excipere licet. CAPUT V. De indulgentiis. AnT. I. — De éndulgentiarwm concessione." }, { "canon": 911, "latin": ". Omnes magni faciant indulgentias seu remissionem coram Deo poenae temporalis debitae pro peccatis, ad culpam quod attinet iam deletis, quam ecclesiastica auctoritas ex thesauro Ecclesiae concedit pro vivis per modum absolutionis, pro defunctis per modum suf- fragii." }, { "canon": 912, "latin": ". Praeter Romanum Pontificem, cui totius spiritua- lis Ecclesiae thesauri a Christo Domino commissa est dispensatio, ii tantum possunt potestate ordinaria in- dulgentias elargiri, quibus id expresse a iure conces- sum est." }, { "canon": 913, "latin": ". Inferiores Romano Pontifice nequeunt : 1.* Facultatem concedendi indulgentias aliis com- mittere, nisi id eis a Sede Apostolica expresse fuerit indultum; 2.\" Indulgentias concedere defunctis applicabiles; 3.\" Eidem rei seu actui pietatis vel sodalitio, cui iam a Sede Apostolica vel ab alio indulgentiae conces- sae sint, alias adiungere, nisi novae conditiones adim- plendae praescribantur. 960 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 914, "latin": ". Benedictionem papalem cum indulgentia plenaria, secundum praescriptam formulam, impertiri possunt Episcopi in sua quisque dioecesi bis in anno, hoc est die sollemni Paschatis Resurrectionis et alio die festo sol- lemni ab ipsis designando, etiamsi iidem Missae sol- lemni adstiterint tantum; Abbates autem vel Praelati nullius, Vicarii et Praefecti Apostolici, etsi episcopali dignitate careant, id possunt in suis territoriis uno tantum ex sollemnioribus per annum diebus." }, { "canon": 915, "latin": ". Regulares, qui privilegium habent impertiendi be- nedictionem papalem, non solum obligatione tenentur servandi formulam praescriptam, sed hoc privilegio uti nequeunt, nisi in suis ecclesiis et in ecclesiis monia- lium vel tertiariorum suo Ordini legitime aggregato- rum; non autem eodem die et loco quo Episcopus eam impertiat." }, { "canon": 916, "latin": ". Episcopi, Abbates vel Praelati nullus, Vicarii ac Praefecti Apostolici et Superiores maiores religionis clericalis exemptae, possunt designare et declarare unum altare privilegiatum quotidianum perpetuum, dummodo aliud non habeatur, in suis ecclesiis cathe- dralibus, abbatialibus, collegiatis, conventualibus, pa- roecialibus, quasi-paroecialibus, non autem in orato- riis publicis vel semi-publicis, nisi sint ecclesiae paroe- ciali unita seu eiusdem subsidiaria." }, { "canon": 917, "latin": ". $ 1. Die Commemorationis omnium fidelium defun- ctorum, omnes Missae gaudent privilegio ac si essent ad altare privilegiatum celebratae. $ 2. Omnia altaria ecclesiae per eos dies quibus in ea peragitur supplicatio Quadraginta Horarum sunt privilegiata. Liber Tertius - De Rebus 961" }, { "canon": 918, "latin": ". $ 1. Ut indicetur altare esse privilegiatum, nihil aliud inscribatur, nisi: altare privilegiatum, perpe- tuum vel ad tempus, quotidianum vel non, secundum concessionis verba. 8 2. Pro Missis celebrandis in altari privilegiato ne- quit, sub obtentu privilegii, maior exigi Missae elee- mosyna." }, { "canon": 919, "latin": ". 8 2. Confraternitatibus, ab iisdem erectis, non licet vestem propriam seu insignia, quae in publicis proces- sionibus aliisque sacris functionibus deferenda sunt, assumere sine speciali Ordinarii loci licentia. CaN. \"14. Confraternitas proprium habitum vel insignia, sine licentia Ordinarii loci, ne dimittat neve immutet." }, { "canon": 920, "latin": ". Qui a Summo Pontifice impetraverint indulgentia- rum concessiones pro omnibus fidelibus, obligatione tenentur, sub poena nullitatis gratiae obtentae, authen- tica exemplaria earundem concessionum ad Sacram Poenitentiariam deferendi." }, { "canon": 921, "latin": ". $ 1. Indulgentia plenaria concessa pro festis Do- mini Nostri Iesu Christi vel pro festis Beatae Mariae Virginis, intelligitur concessa dumtaxat pro festis quae in calendario universali reperiuntur. $ 2. Concessa indulgentia plenaria vel partialis pro festis Apostolorum, intelligitur concessa dumtaxat pro eorum festo natali. $ 3. Indulgentia plenaria concessa ut quotidiana perpetua vel ad. tempus visitantibus aliquam ecclesiam vel publicum oratorium ita intelligenda est ut quacun- que die, sed semel tantum in anno, ab unoquoque fideli acquiri possit, nisi aliud in decreto expresse dicatur. 969 Codes Iwris Canonici" }, { "canon": 922, "latin": ". Indulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationi- bus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, quae ante aut post festum vel etiam eius octavario per- durante peraguntur, translatae intelliguntur in eum diem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si festum translatum habeat officium cum Missa sine sol- lemnitate et externa celebratione ac translatio fiat in perpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in perpetuum sollemnitas et externa celebratio." }, { "canon": 923, "latin": ". Ad luerandam indulgentiam alicui diei affixam, si visitatio ecclesiae vel oratorii requiratur, haec fieri potest a meridie diei praecedentis usque ad mediam no- ctem quae statutum diem claudit." }, { "canon": 924, "latin": ". 8 1. Ad normam" }, { "canon": 925, "latin": ". $ 1. Ut quis eapax sit sibi lucrandi indulgentias, debet esse baptizatus, non excommunicatus, in statu gratiae saltem in fine operum praescriptorum, subdi- tus concedentis. $ 2. Ut vero subiectum capax eas revera lucretur, debet habere intentionem saltem generalem eas acqui- rendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac de- bito modo secundum concessionis tenorem. Liber Tertius - De Rebus 963" }, { "canon": 926, "latin": ". Plenaria indulgentia ita concessa intelligitur ut si quis eam plenarie lucrari non possit, eam tamen par- tialiter lucretur pro dispositione quam habet. Cav. 92. Nisi aliud ex concessionis tenore appareat, indul- gentias ab Ijpiscopo concessas luerari possunt tum subditi extra territorium, tum peregrini, vagi, omnes- que exempti in territorio degentes." }, { "canon": 928, "latin": ". $ 1. Indulgentia plenaria, nisi aliud expresse cau- tum sit, acquiri potest semel tantum in die, etsi idem opus praescriptum pluries ponatur. , $ 2. Partialis indulgentia, nisi contrarium expresse notetur, saepius per diem, eodem opere repetito, potest Iucrifieri." }, { "canon": 929, "latin": ". Fideles utriusque sexus qui, perfectionis studio vel institutionis seu educationis aut etiam valetudinis causa in domibus ecclesia vel publico sacello caren- tibus, de consensu Ordinariorum constitutis, vitam communem agunt, itemque personae omnes ad illis mi- nistrandum ibidem commorantes, quoties ad lucrandas indulgentias praescribatur visitatio alicuius ecclesiae non determinatae, vel indeterminati alicuius publici oratorii, visitare queunt propriae domus sacellum in quo obligationi audiendi Sacrum iure satisfacere pos- sunt, dummodo cetera opera iniuncta rite praestiterint. C^N. 930. Nemo indulgentias acquirens potest eas aliis in vita degentibus applicare; animabus autem in purgatorio detentis indulgentiae omnes a Romano Pontifice con- cessae, nisi aliud constet, applicabiles sunt. 964. Codec Iuris Canonici Cav. 931. $ 1. Ad quaslibet indulgentias lucrandas confessio forte requisita peragi potest intra octo dies qui imme- diate praecedunt diem cui indulgentia fuit affixa; com- munio autem in pervigilio eiusdem diei; utraque vero etiam intra subsequentem totam octavam. $ 2. Pariter ad lucrandas indulgentias pro piis exercitiis in triduum, hebdomadam, etc., ductis conces- sas, confessio et communio fieri etiam potest intra octavam quae immediate sequitur exercitium expletum. $ 9. Christifideles qui solent, nisi legitime impe- diantur, saltem bis in mense ad poenitentiae sacramen- tum accedere, aut sanctam communionem in statu gra- tiae et cum recta piaque mente recipere quotidie, quamvis semel aut iterum per hebdomadam ab eadem abstineant, possunt omnes indulgentias consequi, etiam sine actuali confessione quae ceteroquin ad eas lucran- das necessaria foret, exceptis indulgentiis sive iubilaei ordinarii et extraordinarii sive ad instar iubilaei." }, { "canon": 932, "latin": ". Opere, cui praestando quis lege aut praecepto obli- gatur, nequit indulgentia lucrifieri, nisi in eiusdem concessione aliud expresse dicatur; qui tamen praestat opus sibi in saeramentalem poenitentiam iniunctum et indulgentiis forte ditatum, potest simul et poenitentiae satisfacere et indulgentias lucrari." }, { "canon": 933, "latin": ". Uni eidemque rei vel loco plures ex variis titulis adnecti possunt indulgentiae; sed uno eodemque opere, cui ex variis titulis indulgentiae adnexae sint, non possunt plures acquiri indulgentiae, nisi opus requisi- tum sit confessio vel communio, aut nisi aliud expresse cautum fuerit." }, { "canon": 934, "latin": ". $ 1. Si ad lucrandas indulgentias oratio in genere ad mentem Summi Pontificis praescribatur, mentalis Liber Tertius - De Rebus 965 tantum oratio non sufficit; oratio autem vocalis poterit arbitrio fidelium deligi, nisi peculiaris aliqua assi- gnetur. $ 2. Si peculiaris oratio assignata fuerit, indulgen- tiae acquiri possunt quocunque idiomate oratio reci- tetur, dummodo de fidelitate versionis constet ex decla- ratione vel Sacrae Poenitentiariae vel unius ex Ordi- nariis loci ubi vulgaris est lingua in quam vertitur oratio; sed indulgentiae penitus cessant ob quamlibet additionem, detractionem, vel interpolationem. $ 3. Ad indulgentiarum acquisitionem satis est ora- tionem alternis cum socio recitare, aut mente eam pro- sequi, dum ab alio recitatur." }, { "canon": 935, "latin": ". Pia opera ad lucrandas indulgentias iniuncta, con- fessarii possunt in alia commutare pro iis qui, legitimo detenti impedimento, eadem praestare nequeant. CaNv. 936. Muti lucrari possunt indulgentias adnexas publicis precibus, si una cum ceteris fidelibus in eodem loco orantibus mentem ac pios sensus ad Deum attollant; et si agatur de privatis orationibus, satis est ut eas mente recolant signisve effundant vel tantummodo ocu- lis percurrant. TITULUS V. De extrema unctione." }, { "canon": 937, "latin": ". Extremae unctionis sacramentum conferri debet per sacras unctiones, adhibito oleo olivarum rite benedicto, et per verba in ritualibus libris ab Ecclesia probatis praescripta. 266 Codex Iwris Canonici CAPUT I. De ministro eamtremae unctionis. OaN. 938. $ 1. Hoe sacramentum valide administrat omnis et solus sacerdos. $ 2. Balvo praescripto" }, { "canon": 939, "latin": ". Minister ordinarius ex iustitia tenetur hoc sacra- mentum per se ipse vel per alium administrare, et in casu necessitatis ex caritate quilibet sacerdos. CAPUT II. De subiecto extremae unctionis." }, { "canon": 941, "latin": ". Quando dubitatur num infirmus usum rationis atti- gerit, num in periculo mortis reipsa versetur vel num mortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub condi- tione." }, { "canon": 942, "latin": ". Hoc sacramentum non est conferendum illis qui im- poenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter perseverant; quod si hoe dubium fuerit, conferatur sub conditione, Liber Tertius - De Rebus 967" }, { "canon": 943, "latin": ". Infirmis autem qui, cum suae mentis compotes es- sent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter petiissent, etiamsi deinde sensus vel usum rationis amiserint, nihilominus absolute praebeatur." }, { "canon": 944, "latin": ". Quamvis hoc sacramentum per se non sit de neces- sitate medii ad salutem, nemini tamen licet illud ne- gligere; et omni studio et diligentia curandum ut in- firmi, dum sui plene compotes sunt, illud recipiant. CAPUT III. De vitibus et caeremoniis extremae unctionis." }, { "canon": 945, "latin": ". Oleum olivarum, in sacramento extremae unctionis adhibendum, debet esse ad hoc benedictum ab Epi- scopo, vel a presbytero qui facultatem illud benedicendi a Sede Apostolica obtinuerit." }, { "canon": 946, "latin": ". Oleum infirmorum parochus loco nitido et decenter ornato in vase argenteo vel stamneo diligenter custo- diat, nec domi retineat nisi ad normam can. (35." }, { "canon": 948, "latin": ". Ordo ex Christi institutione clericos a laicis in Ec- clesia distinguit ad fidelium regimen et cultus divini ministerium." }, { "canon": 949, "latin": ". In canonibus qui sequuntur, nomine ordinum naio- rum vel sacrorum intelliguntur presbyteratus, diaco- natus, subdiaconatus; minorum vero acolythatus, exor- cistatus, lectoratus, ostiariatus." }, { "canon": 950, "latin": ". In iure verba: ordinare, ordo, ordinatio, sacra or- dinatio, comprehendunt, praeter consecrationem epi- scopalem, ordines enumeratos in" }, { "canon": 951, "latin": ". Sacrae ordinationis minister ordinarius est Episco- pus consecratus; extraordinarius, qui, licet charactere episcopali careat, a iure vel a Sede Apostolica per pe- culiare indultum potestatem acceperit aliquos ordines conferendi." }, { "canon": 952, "latin": ". Nemini licet ordinatum a Romano Pontifice ad al- tiorem ordinem promovere sine Sedis Apostolicae fa- cultate." }, { "canon": 953, "latin": ". Consecratio episcopalis reservatur Romano Ponti- fici ita ut nulli Episcopo liceat quemquam consecrare in Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato. Liber Tertius - De Rebus 969" }, { "canon": 954, "latin": ". Episcopus consecrator debet alios duos Lpiscopos adhibere, qui sibi in consecratione assistant, nisi hac super re a Sede Apostolica dispensatum fuerit." }, { "canon": 955, "latin": ". $ 1. Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut cum legitimis eiusdem litteris dimissoriis. $ 2. Episcopus proprius, iusta causa non impedi- tus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum orientalis ritus, sine apostolico indulto, licite ordinare non potest." }, { "canon": 956, "latin": ", tum aliis qui litteras dimissorias iure requisitas exhi- beant; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta irrita est. 910 Codex Iuris Canonici Caw. 958. $ 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare possunt, quandiu iurisdictionem in territorio retinent : 1.\" Episcopus proprius, postquam possessionem suae dioecesis legitime ceperit ad normam" }, { "canon": 958, "latin": ", $ ino ipso facto subiacet suspensioni a divinis." }, { "canon": 959, "latin": ". Qui potest litteras dimissorias ad ordines recipien- dos dare, potest quoque eosdem ordines conferre per se ipse, si necessariam ordinis potestatem habeat. Cav. 960. $ 1. Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habi- tis antea omnibus testimoniis, quae iure exiguntur ad normam" }, { "canon": 961, "latin": ". Litterae dimissoriae mitti possunt ab Episcopo pro- prio, etiam Cardinali Episcopo suburbicario, ad quem- libet Episcopum, communionem cum Sede Apostolica habentem, excepto tantum, citra apostolieum indul- tum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi." }, { "canon": 962, "latin": ". Quilibet Episcopus, acceptis legitimis litteris di- missoriis, alienum subditum licite ordinat, dummodo ipse de germana litterarum fide dubitare nullatenus possit, salvo praescripto" }, { "canon": 963, "latin": ". Litterae dimissoriae possunt ab ipso concedente vel ab eius successore limitari aut revocari, sed semel con- cessae non exstinguuntur resoluto iure dantis." }, { "canon": 964, "latin": ", n. 1, fruuntur privilegiis de quibus in" }, { "canon": 965, "latin": ". Episcopus ad quem Superior religiosus litteras di- missorias mittere debet, est Episcopus dioecesis, in. qua sita est domus religiosa, ad cuius familiam per- tinet ordinandus. OAN. 966. $ 1. Tune tantum Superior religiosus ad alium Episcopum litteras dimissorias mittere potest, cum Episcopus dioecesanus licentiam dederit, aut sit di- versi ritus, aut sit absens, aut non sit ordinationem habiturus proximo legitimo tempore ad normam" }, { "canon": 966, "latin": ". Cav. 2314. Qui sine litteris vel cum falsis dimissoriis litteris, vel ante canonicam aetatem, vel per saltum ad ordines malitiose accesserit, est ipso facto a recepto ordine su- spensus; qui autem sine litteris testimonialibus vel de- tentus aliqua censura, irregularitate aliove impedi- mento, gravibus poenis seeundum rerum adiuncta puniatur." }, { "canon": 968, "latin": ". $ 1l. Sacram ordinationem valide recipit solus vir baptizatus; licite autem, qui ad normam sacrorum ca- nonum debitis qualitatibus, iudicio proprii Ordinarii, praeditus sit, neque ulla detineatur irregularitate aliove impedimento. $ 2. Qui irregularitate aliove impedimento detinen- tur, licet post ordinationem etiam sine propria culpa exorto, prohibentur receptos ordines exercere. Liber Teriius - De Rebus 913" }, { "canon": 969, "latin": ", $ 2, vel de promovendo religioso professo de quo in" }, { "canon": 972, "latin": ", 8& 2, vel de laicis, | Liber Secundus - De Personis 905 servitio eeclesiae legitime addictis, dum intra eandem ecclesiam sunt aut extra ipsam in aliquo ministerio ecclesiastico partem habent. TITULUS XVIII. De fidelium associationibus in genere." }, { "canon": 974, "latin": ". $ 1. Ut quis lieite ordinari possit, requiruntur : 1.\" Recepta sacra confirmatio; 2.\" Mores ordini recipiendo congruentes; 3.\" Aetas canonica; 4.\" Debita scientia; 9.\" Ordinum inferiorum susceptio; 6.\" Interstitiorum observatio; 1.* Titulus canonicus, si agatur de ordinibus maio- ribus. $ 2. Quod pertinet ad consecrationem episcopalem, servetur praescriptum" }, { "canon": 976, "latin": ", requisitis; 3.* Testimonium rectoris Seminarii, aut sacerdo- tis cui candidatus extra Seminarium commendatus fuerit, de bonis eiusdem candidati moribus; 4.* Testimoniales litteras Ordinarii loci in quo promovendus tantum temporis moratus est ut canoni- cum impedimentum contrahere ibi potuerit; 5.\" Testimoniales Superioris maioris religiosi, si cui religioni promovendus adscriptus sit." }, { "canon": 978, "latin": ". $8 1. Prima tonsura et ordines illis tantum confe- rendi sunt, qui propositum habeant ascendendi ad pre- sbyteratum et quos merito coniicere liceat aliquando dignos futuros esse presbyteros. Cod. Iur." }, { "canon": 980, "latin": ". $ 1. Ordinatus in sacris, si titulum amittat, alium sibi provideat, nisi, iudicio Episcopi, eius congruae su- stentationi aliter cautum sit. $ 2. Qui, citra apostolicum indultum, suum subdi- tum in sacris sine titulo canonico scienter ordinave- rint aut ordinari permiserint, debent ipsi eorumque successores eidem egenti alimenta necessaria praebere, donee congruae eiusdem sustentationi aliter provisum fuerit. $ 3. Si Episcopus aliquem ordinaverit sine titulo canonico cum pacto ut ordinatus non petat ab ipso ali- menta, hoc pactum omni vi caret." }, { "canon": 981, "latin": ". $ 1. Si ne unus quidem ex titulis de quibus in" }, { "canon": 982, "latin": ". $ 1. Pro regularibus titulus canonicus est sollemnis religiosa professio seu titulus, ut dicitur, paupertatis. $ 2. Pro religiosis votorum simplicium perpetuo- rum est titulus mensae communis, Congregationis aliusve similis, ad normam constitutionum. $ 3. Ceteri religiosi, etiam ad ordinationis titulum quod attinet, iure saecularium reguntur. Liber Tertius - De Rebus oT Amm. IT. — De irregularitatibus aliisque àmpedimentis." }, { "canon": 983, "latin": ". Nullum impedimentum perpetuum quod venit no- mine irregularitatis, sive ex defectu sit sive ex delicto, contrahitur, nisi quod fuerit in canonibus qui sequun- tur ssum. Brad IY d Caw. 984. Sunt irregulares ex defectu : 1. Illegitimi, sive illegitimitas sit publica sive occulta, nisi fuerint legitimati vel vota sollemnia pro- fessi; 2.\" Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, vel decenter propter deformitatem, altaris ministerio defungi non valeant. Ad impediendum tamen exerci- tium ordinis legitime recepti, gravior requiritur defe- ctus, neque ob hune defectum prohibentur actus qui rite poni possunt; 3.* Qui epileptici vel amentes vel a daemone pos- sessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines tales evaserint et iam liberos esse certo constet, Ordi- narius potest suis subditis receptorum ordinum exer- citium rursus permittere; 4.^ Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia valida successive contraxerunt; 5.\" Qui infamia iuris notantur; 6.\" Iudex qui mortis sententiam tulit; 1T. Qui munus carnificis susceperint eorumque voluntarii ac immediati ministri in exsecutione capi- talis sententiae." }, { "canon": 984, "latin": ", n. 5, sed insuper est inha- 694 Codec luris Canonici bilis ad obtinenda beneficia, pensiones, oflicia et digni- tates ecclesiasticas, ad actus legitimos ecclesiasticos perficiendos, ad exercitium iuris aut muneris ecclesia- stici, et tandem arceri debet a ministerio in sacris fun- ctionibus exercendo. $ 2. Qui laborat infamia facti, repelli debet tum a recipiendis ordinibus ad normam" }, { "canon": 985, "latin": ". Sunt irregulares ex delicto : 1.* Apostatae a fide, haeretici, schismatici; 2.\" Qui, praeterquam in casu extremae necessita- tis, baptismum ab acatholicis quovis modo sibi conferri siverunt; 3.^ Qui matrimonium attentare aut civilem tan- tum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo ma- 978 Codex Iuris Canonici trimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam simplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iis- dem votis adstricta aut matrimonio valido coniuncta; 4. Qui voluntarium homicidium perpetrarunt aut fetus humani abortum procuraverunt, effectu se- cuto, omnesque cooperantes; 5.* Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vi- tam adimere tentaverunt; 6.\" Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi vetitam exercentes, si exinde mors sequatur; (.?^ Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro constitutis reservatum, ponunt, vel eo ordine carentes, vel ab eius exercitio poena canonica sive personali, me- dicinali aut vindicativa, sive locali prohibiti." }, { "canon": 986, "latin": ". Haec delicta irregularitatem non pariunt, nisi fue- rint gravia peccata, post baptismum perpetrata, salvo praescripto" }, { "canon": 987, "latin": ". Sunt simpliciter impediti : 1.* Filii acatholicorum, quandiu parentes in suo errore permanent; 2.\" Viri uxorem habentes; 3. Qui officium vel administrationem gerunt cle- ricis vetitam cuius rationes reddere debeant, donec, de- posito officio et administratione atque rationibus red- ditis, liberi facti sint; 4.? Servi servitute proprie dicta ante acceptam li- bertatem; 5. Qui ad crdinarium militare servitium civili lege adstringuntur antequam illud expleverint; 6.^ Neophyti, donec, iudicio Ordinarii, sufficien- ter probati fuerint; 1^ Qui infamia facti laborant, dum ipsa, iudicio Ordinarii, perdurat. Liber Tertius - De Rebus 2779" }, { "canon": 988, "latin": ". Ignorantia irregularitatum sive ex delicto sive ex defectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat. Cav. 989. Irregularitates et impedimenta multiplicantur ex diversis eorundem causis, non autem ex repetitione eiusdem causae, nisi agatur de irregularitate ex homi- cidio voluntario." }, { "canon": 990, "latin": ". $ 1. Licet Ordinariis per se vel per alium suos sub- ditos dispensare ab irregularitatibus omnibus ex deli- cto occulto provenientibus, ea excepta de qua in" }, { "canon": 991, "latin": ". $ 1. In precibus pro irregularitatum ac impedimen- torum dispensatione, omnes irregularitates ac impedi- menta indicanda sunt; secus dispensatio generalis va- lebit quidem etiam pro reticitis bona fide, iis exceptis quae in" }, { "canon": 992, "latin": ". Omnes tum saeculares tum religiosi ad ordines pro- movendi per se ipsi vel per alios Episcopo aliive qui Episcopi hac in re vices gerat, suum propositum ante ordinationem opportuno tempore aperiant." }, { "canon": 993, "latin": "-1000. $ 2. Ri post datas ab Ordinario litteras dimissorias nova testimonia necessaria sint ad normam" }, { "canon": 994, "latin": ", $ 3, Episcopus alienus ne ordinet, antequam eadem receperit. $ 3. Quod si promovendus tempus sufficiens ad con- trahendum impedimentum ad normam mem." }, { "canon": 995, "latin": ". $ 1. Etiam Superior religiosus suis litteris dimisso- riis non solum testari debet promovendum professio- nem religiosam emisisse et esse de familia domus reli- giosae sibi subditae, sed etiam de studiis peractis, de- que aliis iure requisitis. 8 2. Episcopus, acceptis iis litteris dimissoriis, aliis testimonialibus litteris non indiget." }, { "canon": 996, "latin": ". $ I. Quilibet promovendus sive saecularis sive re- . ligiosus debet praevium ac diligens examen subire circa ipsum ordinem suscipiendum. $ 2. Promovendi vero ad sacros ordines in aliis quo- que de sacra theologia tractationibus periculum fa- ciant. $ 9. Episcoporum est statuere qua methodo, coram quibus examinatoribus et quibus in tractationibus sa- cerae theologiae promovendi periculum facere debeant." }, { "canon": 997, "latin": ", $ l1. Hoc examen sive pro clericis saecularibus sive pro religiosis recipit loci Ordinarius qui iure proprio ordinat, aut dat dimissorias litteras; qui tamen potest 989 Codec Iuris Canonici quoque, ex iusta causa, illud Episcopo ordinaturo com. mittere, qui id oneris suscipere velit. $ 2. Episcopus alienum subditum sive saecularem sive religiosum ordinans cum legitimis litteris dimis- soriis, quibus asseritur candidatum examinatum fuisse ad normam $8 1, et idoneum repertum, potest huic at- testationi acquiescere, sed non tenetur; et si pro sua conscientia censeat candidatum non esse idoneum, eum ne promoveat." }, { "canon": 998, "latin": ". $ 1. Nomina promovendorum ad singulos sacros or- dines, exceptis religiosis a votis perpetuis sive sollem- nibus sive simplicibus, publice denuntientur in paroe- ciali euiusque candidati ecclesia; sed Ordinarius pro sua prudentia potest tum ab hac publicatione dispen- sare ex iusta causa, tum praecipere ut in aliis quoque ecclesiis peragatur, tum publicationi substituere pu- blicam ad valvas ecclesiae affixionem per aliquot dies, in quibus unus saltem dies festus comprehendatur. $ 2. Publicatio fiat die festo de praecepto in eccle- sia inter Missarum sollemnia aut alia die et hora qui- bus maior populi frequentia in ecclesia habeatur. $ 9. Si sex intra menses candidatus promotus non fuerit, repetatur publicatio, nisi aliud Ordinario vi- deatur." }, { "canon": 999, "latin": ". Omnes fideles obligatione tenentur impedimenta ad sacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho ante sacram ordinationem revelandi." }, { "canon": 1000, "latin": ". $ 1. Parocho qui publicationem peragit, et etiam alii, si id expedire videatur, Ordinarius committat ut de ordinandorum moribus et vita a fide dignis diligen- ter exquirat, et litteras testimoniales, ipsam investi- gationem et publicationem referentes, ad Curiam trans- mittat. Liber Tertius - De Rebus 983 $ 2. Idem Ordinarius alias percontationes etiam privatas, si id necessarium aut opportunum iudicave- rit, facere ne omittat." }, { "canon": 1001, "latin": ". $ 1. Qui ad primam tonsuram et ordines minores promovendi sunt, spiritualibus exercitiis per tres sal- tem integros dies; qui vero ad ordines sacros, saltem per sex integros dies vacent; sed si qui, intra semestre, ad plures ordines maiores promovendi sint, Ordinarius potest exercitiorum tempus pro ordinatione ad diaco- natum reducere, non tamen infra tres integros dies. $ 2. Ri, expletis exercitiis, sacra ordinatio qualibet de causa. ultra semestre differatur, exercitia iterentur; secus iudicet Ordinarius utrum iteranda sint, necne. $ 3. Haec spiritualia exercitia religiosi peragant in propria domo vel in alia de prudenti Superioris arbi- trio; saeculares vero in Seminario, aut in alia pia vel religiosa domo ab Episcopo designata. $ 4. De peractis spiritualibus exercitiis Episcopus certior fiat testimonio Superioris domus, in qua pera- cta fuerint; vel, si de religiosis agatur, attestatione pro- prii Superioris maioris. CAPUT IV. De ritibus et caeremoniis sacrae ordinationis." }, { "canon": 1002, "latin": ". In quovis conferendo ordine, minister proprios ri- tus in Pontificali Romano aliisve ritualibus libris ab Ecclesia probatis descriptos, adamussim servet, quos nulla ratione licet praeterire vel invertere. CAN. 10083. Missa ordinationis vel consecrationis episcopalis semper debet ab ipsomet ordinationis vel consecratio- nis ministro celebrari. OSA Coder Iuris Canonici" }, { "canon": 1004, "latin": ". Si quis, ritu orientali ad aliquos ordines iam pro- motus, a Sede Apostolica indultum obtinuerit superio- res ordines suscipiendi ritu latino, debet prius ritu la- tino recipere ordines quos ritu orientali non receperit." }, { "canon": 1005, "latin": ". Omnes ad maiores ordines promoti obligatione te- nentur sacrae communionis in ipsa ordinationis Missa recipiendae. CAPUT V. De tempore et loco sacrae ordinationis." }, { "canon": 1006, "latin": ", $ 2, vel denique cum dioecesis vacet nec eam regat qui charactere episcopali polleat. $ 2. Necesse est ut singulis in casibus id Ipiscopo ordinaturo constet ex authentico Curiae episcopalis testimonio." }, { "canon": 1007, "latin": ". Quoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus sup- plendus, sive absolute sive sub conditione, id fieri po- test etiam extra tempora ae secreto. C^N. 1008. Episcopus extra proprium territorium, sine Ordi- narii loci licentia, nequit ordines conferre, in quorum Liber Tertius - De Rebus 985 collatione pontificalia exercentur, salvo praescripto ean. 289, 8 1, n. 15." }, { "canon": 1009, "latin": ". $ 1. Ordinationes generales in cathedrali ecclesia, vocatis praesentibusque ecclesiae canonicis, publice ce- lebrentur; si autem in alio dioecesis loco, praesente clero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia ad- eatur. $ 2. Non prohibetur autem Episcopus, iusta sua- dente causa, ordinationes particulares habere in aliis etiam ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis aut Seminarii aut religiosae domus. $ 9. Prima tonsura et ordines minores conferri pos- sunt etiam in privatis oratoriis. CAPUT VI. De adnotatione ac testimonio peractae ordinationis." }, { "canon": 1010, "latin": ". $ 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordi- natorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordina- tionis notentur in peculiari libro in Curia loci ordina- tionis diligenter custodiendo, et omnia singularum or- dinationum documenta accurate serventur. $ 2. Singulis ordinatis detur authenticum ordina- tionis receptae testimonium; qui, si ab Episcopo extra- neo cum litteris dimissoriis promoti fuerint, illud pro- prio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione in speciali libro in archivo servando." }, { "canon": 1011, "latin": ". Praeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e clero saeculari aut Superior maior, si de religiosis or- dinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam cele- bratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmit- tat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo bapti- zatorum libro ad normam" }, { "canon": 1012, "latin": ". $ 1l. Christus Dominus ad sacramenti dignitatem evexit ipsum contractum matrimonialem inter bapti- ZaLos. $8 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis contractus validus consistere, quin sit eo ipso sacra- mentum." }, { "canon": 1013, "latin": ". $ 1l. Matrimonii finis primarius est procreatio at- que educatio prolis; secundarius mutuum adiutorium et remedium concupiscentiae. $ 2. Essentiales matrimonii proprietates sunt uni- tas ac indissolubilitas, quae in matrimonio christiano peculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti." }, { "canon": 1014, "latin": ". Matrimonium gaudet favore iuris; quare in dubio standum est pro valore matrimonii, donec contrarium probetur, salvo praescripto" }, { "canon": 1015, "latin": ". $ 1l. Matrimonium baptizatorum validum dicitur ratum, si nondum consummatione completum est; ra- tum et consummatum, si inter coniuges locum habue- rit coniugalis actus, ad quem natura sua ordinatur con- tractus matrimonialis et quo coniuges fiunt una caro. $ 2. Celebrato matrimonio, si coniuges simul coha- bitaverint, praesumitur consummatio, donec contra- rium probetur. $ 9. Matrimonium inter non baptizatos valide ce- lebratum, dicitur legitimum. $ 4. Ma&rirofiium invalidum dicitur putativum, s in bona fide ab una saltem parte celebratum fuerit, donec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat. Liber Tertius - De Rebus 981" }, { "canon": 1016, "latin": ". Baptizatorum matrimonium regitur iure non so- lum divino, sed etiam canonico, salva competentia ci- vilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii effectus." }, { "canon": 1017, "latin": ". 8 1l. Matrimonii promissio sive unilateralis, sive bi- lateralis seu. sponsalitia, irrita est pro utroque foro, nisi facta fuerit per seripturam subsignatam a parti- bus et vel a parocho aut loci Ordinario, vel a duobus saltem testibus. $ 2. Si utraque vel alterutra pars scribere nesciat vel nequeat, ad validitatem id in ipsa scriptura adno- tetur et alius testis addatur qui cum parocho aut loci Ordinario vel duobus testibus, de quibus in $ 1, scri- pturam subsignet. $8 9. At ex matrimonii promissione, licet valida sit nec ulla iusta causa ab eadem implenda excuset, non datur actio ad petendam matrimonii celebrationem; datur tamen ad reparationem damnorum, si quae de- beatur." }, { "canon": 1018, "latin": ". Parochus ne omittat populum prudenter erudire de matrimonii sacramento eiusque impedimentis. CAPUT |. De iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent et praesertim de publicationibus matrimonialibus." }, { "canon": 1019, "latin": ". $ 1l. Antequam matrimonium celebretur, constare debet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. $ 2. In periculo mortis, si aliae probationes haberi nequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affir- matio iurata contrahentium, se baptizatos fuisse et nullo detineri impedimento. 988 Codeys luris Canonici" }, { "canon": 1020, "latin": ". $ 1. Parochus cui ius est assistendi matrimonio, op- portuno antea tempore, diligenter investiget num ma- trimonio contrahendo aliquid obstet. $ 2. Tum sponsum tum sponsam etiam seorsum et caute interroget num aliquo detineantur impedimento, an consensum libere, praesertim mulier, praestent, et an in doctrina christiana sufficienter instructi sint, nisi ob personarum qualitatem haec ultima interrogatio inutilis appareat. $ 9. Ordinarii loci est peculiares normas pro huius- modi parochi investigatione dare." }, { "canon": 1021, "latin": ". $ 1. Nisi baptismus collatus fuerit in ipso suo ter- ritorio, parochus exigat baptismi testimonium ab utra- que parte, vel a parte tantum catholica, si agatur de matrimonio contrahendo cum dispensatione ab impedi- mento disparitatis cultus. $ 2. Catholici qui sacramentum confirmationis non- dum receperunt, illud, antequam ad matrimonium ad- mittantur, recipiant, si id possint sine gravi incom- modo." }, { "canon": 1022, "latin": ". Publice a parocho denuntietur inter quosnam ma- trimonium sit contrahendum." }, { "canon": 1023, "latin": ". $8 1. Matrimoniorum publicationes fieri debent a parocho proprio. $ 2. Si pars alio in loco per sex menses commorata sit post adeptam pubertatem, parochus rem exponat Ordinario, qui pro sua prudentia vel publicationes inibi faciendas exigat, vel alias probationes seu coniecturas super status libertate colligendas praescribat. $ 9. Ri aliqua sit suspicio de contracto impedi- mento, parochus etiam pro breviore commoratione con- Liber \"Tertius - De Rebus 989 sulat Ordinarium, qui matrimonium ne permittat, nisi prius suspicio, ad normam $ 2, removeatur." }, { "canon": 1024, "latin": ". Publicationes fiant tribus continuis diebus domini- cis aliisque festis de praecepto in ecclesia inter Missa- rum sollemnia, aut inter alia divina officia ad quae po- pulus frequens accedat." }, { "canon": 1025, "latin": ". Potest loci Ordinarius pro suo territorio publicatio- nibus substituere publicam, ad valvas ecclesiae paroe- cialis, aliusve ecclesiae, affixionem nominum contrahen- tium per spatium saltem octo dierum, ita tamen ut, hoc spatio, duo dies festi de praecepto comprehendantur." }, { "canon": 1026, "latin": ". Publicationes ne fiant pro matrimoniis quae con- trahuntur cum dispensatione ab impedimento dispari- tatis cultus aut mixtae religionis, nisi loci Ordinarius pro sua prudentia, remoto scandalo, eas permittere op- portunum duxerit, dummodo apostolica dispensatio praecesserit et mentio omittatur religionis partis non catholicae." }, { "canon": 1028, "latin": ". $ 1. Loci Ordinarius proprius pro suo prudenti iu- dicio potest ex legitima causa a publicationibus etiam in aliena dioecesi faciendis dispensare. $ 2. Ri plures sint Ordinarii proprii, ille ius habet dispensandi, in cuius dioecesi matrimonium celebratur; quod si matrimonium extra proprias ineatur dioeceses, quilibet Ordinarius proprius dispensare potest." }, { "canon": 1029, "latin": ". Si alius parochus investigationem aut publicationes peregerit, de harum exitu statim per authenticum do- Cod. Iur." }, { "canon": 1031, "latin": ". $ 1. Exorto dubio de exsistentia alicuius impedi- menti : 1.\" Parochus rem accuratius investiget, interro- gando sub iuramento duos saltem testes fide dignos, dummodo ne agatur de impedimento ex cuius notitia infamia partibus oriatur, et, si necesse fuerit, ipsas quoque partes; 2. Publicationes peragat vel perficiat, si dubium ortum sit ante inceptas vel expletas publicationes; 3.\" Matrimonio ne assistat, inconsulto Ordinario, si dubium adhuc superesse prudenter iudicaverit. $ 2. Detecto impedimento certo : 1. Si impedimentum sit occultum, parochus pu- blieationes peragat vel absolvat, et rem deferat, reti- cens nomina, ad loci Ordinarium vel ad Sacram Poe- nitentiariam; 2.\" Si sit publicum et detegatur ante inceptas pu- blicationes, parochus ulterius ne procedat, donec im- pedimentum removeatur, etsi dispensationem pro foro conscientiae tantum obtentam norit; si detegatur post primam aut secundam publicationem, parochus publi- cationes perficiat, et rem ad Ordinarium deferat. 8$ 9. Demum si nullum detectum fuerit impedimen- tum, nec dubium nec certum, parochus, expletis publi- cationibus, ad matrimonii celebrationem partes ad mittat. Liber Tertius - De. Rebus 991" }, { "canon": 1032, "latin": ". Matrimonio vagorum de quibus in" }, { "canon": 1034, "latin": ". Parochus graviter filiosfamilias minores hortetur ne nuptias ineant, insciis aut rationabiliter invitis pa- rentibus; quod si abnuerint, eorum matrimonio ne as- sistat, nisi consulto prius loci Ordinario. CAPUT II. Dec impedimentis in genere." }, { "canon": 1035, "latin": ". Omnes possunt matrimonium contrahere, qui iure non prohibentur." }, { "canon": 1036, "latin": ". $ 1. Impedimentum mpediens continet gravem prohibitionem contrahendi matrimonium; quod tamen irritum non redditur si, non obstante impedimento, contrahatur. $ 2. Impedimentum dirimens et graviter prohibet matrimonium contrahendum, et impedit quominus va- lide contrahatur. $ 3. Quanquam impedimentum ex una tantum parte se habet, matrimonium tamen reddit aut illicitum aut invalidum. 999 Codes Iuris Canonici" }, { "canon": 1037, "latin": ". Publieum censetur impedimentum quod probari in foro externo potest; secus est occultum. Cav. 1038. $ 1. Supremae tantum auctoritatis ecclesiasticae est authentice declarare quandonam ius divinum ma- irimonium impediat vel dirimat. $ 2. Eidem supremae auctoritati privative ius est alia impedimenta matrimonium impedientia vel diri- mentia pro baptizatis constituendi per modum legis sive universalis sive particularis." }, { "canon": 1039, "latin": ". $ 1. Ordinarii locorum omnibus in suo territorio actu commorantibus et suis subditis etiam extra fines sui territorii vetare possunt matrimonia in casu pecu- liari, sed ad tempus tantum, iusta de causa eaque per- durante. $ 2. Vetito clausulam irritantem una Sedes Apo- stolica addere potest." }, { "canon": 1040, "latin": ". Praeter Romanum Pontificem, nemo potest impe- dimenta iuris ecclesiastici sive impedientia sive diri- mentia abrogare, aut illis derogare; item nec in eisdem dispensare, nisi iure communi vel speciali indulto a Sede Apostolica haec potestas concessa fuerit." }, { "canon": 1041, "latin": ". Consuetudo novum impedimentum inducens aut im- pedimentis exsistentibus contraria reprobatur." }, { "canon": 1042, "latin": ". $ 1. Impedimenta. alia sunt gradus minoris, alia maioris. $ 2. Impedimenta gradus minoris sunt: 1. Consanguinitas in tertio gradu lineae colla- teralis; Liber \"Tertius - De Rebus 993 2.' Affinitas in secundo gradu lineae collateralis; 3.\" Publiea honestas in secundo gradu; 4.\" Cognatio spiritualis; 5.\" Crimen ex adulterio cum promissione vel at- tentatione matrimonii etiam per civilem tantum actum. $ 9. Impedimenta maioris gradus alia sunt omnia." }, { "canon": 1043, "latin": ". Urgente mortis periculo, locorum Ordinarii, ad consulendum conscientiae et, si casus ferat, legitima- tioni prolis, possunt tum super forma in matrimonii celebratione servanda, tum super omnibus et singulis impedimentis iuris ecclesiastici, sive publicis sive oc- cultis, etiam multiplicibus, exceptis impedimentis pro- venientibus ex sacro presbyteratus ordine et ex affini- tate in linea recta, consummato matrimonio, dispensare proprios subditos ubique commorantes et omnes in proprio territorio actu degentes, remoto scandalo, et, si dispensatio concedatur super cultus disparitate aut mixta religione, praestitis consuetis cautionibus." }, { "canon": 1044, "latin": ". In eisdem rerum adiunctis de quibus in" }, { "canon": 1045, "latin": ". $ 1. Possunt Ordinarii locorum, sub clausulis in fine" }, { "canon": 1046, "latin": ". Parochus aut sacerdos de quo in" }, { "canon": 1047, "latin": ". Nisi aliud ferat S. Poenitentiariae rescriptum dis- pensatio iu foro interno non sacramentali concessa super impedimento occulto, adnotetur in libro diligen- ter in secreto Curiae archivo de quo in" }, { "canon": 1048, "latin": ". Si petitio dispensationis ad Sanctam Sedem missa sit, Ordinarii locorum suis facultatibus, si quas ha- beant, ne utantur, nisi ad normam" }, { "canon": 1049, "latin": ". $8 1. In matrimoniis sive contractis sive contrahen- dis, qui gaudet indulto generali dispensandi super . certo quodam impedimento, potest, nisi in ipso indulto aliud expresse praescribatur, super eo dispensare etiamsi idem impedimentum multiplex sit. $ 2. Qui habet indultum generale dispensandi super | | pluribus diversae speciei impedimentis, sive dirimen- Liber Tertius - De Rebus 995 tibus sive impedientibus,. potest dispensare super iisdem impedimentis, etiam publicis, in uno eodemque casu occurrentibus." }, { "canon": 1050, "latin": ". Si quando cum impedimento seu impedimentis pu- blieis super quibus ex indulto dispensare quis potest, concurrat aliud impedimentum super quo dispensare nequeat, pro omnibus Sedes Apostolica adiri debet; si tamen impedimentum seu impedimenta super quibus dispensare potest, comperiantur post impetratam a Saneta Sede dispensationem, suis facultatibus uti po- terit." }, { "canon": 1051, "latin": ". Per dispensationem super impedimento dirimente concessam sive ex potestate ordinaria, sive ex potestate delegata per indultum generale, non vero per rescri- ptum in easibus particularibus, conceditur quoque eo ipso legitimatio prolis, si qua ex iis cum quibus dispen- satur iam nata vel concepta fuerit, excepta tamen adulterina et sacrilega." }, { "canon": 1052, "latin": ". Dispensatio ab impedimento consanguinitatis vel affinitatis, concessa iu aliquo impedimenti gradu, valet, licet in petitione vel in concessione error circa gradum irrepserit, dummodo gradus revera exsistens sit infe- rior, aut licet reticitum fuerit aliud impedimentum eiusdem speciei in aequali vel inferiori gradu." }, { "canon": 1053, "latin": ". Data a Sancta Sede dispensatio super matrimonio rato et non consummato vel facta permissio transitus ad alias nuptias ob praesumptam coniugis mortem, se- cumfert semper dispensationem ab impedimento pro- veniente ex adulterio cum promissione vel attentatione matrimonii, si qua opus sit, minime vero dispensatio- nem ab impedimento de quo in ean. 1075, nn. 2, 3. 996 Codes Iuris Canonici" }, { "canon": 1054, "latin": ". Dispensatio a minore impedimento concessa, nullo sive obreptionis sive subreptionis vitio irritatur, etsi unica causa finalis in precibus exposita falsa fuerit." }, { "canon": 1055, "latin": ". Dispensationes super publicis impedimentis Ordi- nario oratorum commissas, exsequatur Ordinarius qui litteras testimoniales dedit vel preces transmisit ad Se- dém Apostolicam, etiamsi sponsi, quo tempore exse- cutioni danda est dispensatio, relicto illius dioecesis domicilio aut quasi-domicilio, in aliam dioecesim dis- cesserint non amplius reversuri, monito tamen Ordi- nario loci in quo matrimonium contrahere cupiunt." }, { "canon": 1056, "latin": ". Excepta modiea aliqua praestatione ex titulo ex- pensarum cancellariae in dispensationibus pro non pauperibus, locorum Ordinarii eorumve officiales, re- probata quavis contraria consuetudine, nequeunt, oc- casione concessae dispensationis, emolumentum ullum exigere, nisi haec facultas a Sancta Sede expresse eis data fuerit; et si exegerint, tenentur ad restitutionem." }, { "canon": 1058, "latin": ". $ 1. Matrimonium impedit votum simplex virgini- tatis, castitatis perfectae, non nubendi, suscipiendi ordines sacros et amplectendi statum religiosum. $ 2. Nullum votum simplex irritat matrimonium, nisi irritatio speciali Sedis Apostolicae praescripto pro aliquibus statuta fuerit, TU UM ——M—— Á————— ÉRRPN Liber Terlius - De Rebus 997" }, { "canon": 1059, "latin": ". In iis regionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex adoptione orta, nuptias reddit illieitas, iure quoque canonico matrimonium illicitum est. CaN. 10060. Severissime Ecclesia ubique prohibet ne matrimo- nium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum altera sit catholica, altera vero sectae haereticae seu schismaticae adscripta; quod si adsit perversionis pe- rieulum coniugis catholici et prolis, coniugium ipsa etiam lege divina vetatur." }, { "canon": 1061, "latin": ". $ 1. Ecclesia super impedimento mixtae religionis non dispensat, nisi : 1.' Urgeant iustae ac graves causae; 2.\" Cautionem praestiterit coniux acatholicus de amovendo a coniuge catholico perversionis periculo, et uterque coniux de universa prole catholice tantum baptizanda et educanda; 3.\" Moralis habeatur certitudo de cautionum im- plemento. $ 2. Cautiones regulariter in seriptis exigantur." }, { "canon": 1062, "latin": ". Coniux catholicus obligatione tenetur conversionem coniugis acatholici prudenter curandi." }, { "canon": 1063, "latin": ". $ 1. Etsi ab Ecclesia obtenta sit dispensatio super impedimento mixtae religionis, coniuges nequeunt, vel ante vel post matrimonium coram Ecclesia initum, adire quoque, sive per se sive per procuratorem, mini- strum acatholicum uti sacris addictum, ad matrimo- nialem consensum praestandum vel renovandum. $ 2. Si parochus certe noverit sponsos hane legem violaturos esse vel iam violasse, eorum matrimonio ne 998 Coder [uris Canonici assistat, nisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et consulto prius Ordinario. $ 3. Non improbatur tamen quod, lege civili iu- bente, coniuges se sistant etiam coram ministro aca- tholico, officialis civilis tantum munere fungente, idque ad actum civilem dumtaxat explendum, effectuum civilium gratia." }, { "canon": 1064, "latin": ". Ordinarii aliique animarum pastores : 1.\" Fideles a mixtis nuptiis, quantum possunt, absterreant; 2. Si eas impedire non valeant, omni studio cu- rent ne contra Dei et Ecclesiae leges contrahantur; 3.\" Mixtis nuptiis celebratis sive in proprio sive in alieno territorio, sedulo invigilent ut coniuges pro- missiones factas fideliter impleant; 4.^ Assistentes matrimonio servent praescriptum :'an. 1102." }, { "canon": 1065, "latin": ". $ l. Absterreantur quoque fideles à matrimonio contrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem abiecerunt, etsi ad sectam acatholicam non transierint, aut societatibus ab Ecclesia damnatis adscripti sunt. $ 2. Parochus praedictis nuptiis ne assistat, nisi consulto Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adiun- ctis, ei permittere poterit ut matrimonio intersit, dum- modo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio Ordinarius iudicet satis cautum esse catholicae educa- tioni universae prolis et remotioni periculi perversio- nis alterius coniugis." }, { "canon": 1066, "latin": ". Si publicus peccator aut censura notorie innodatus prius ad sacramentalem confessionem accedere aut cum Eeclesia reconciliari recusaverit, parochus eius matrimonio ne assistat, nisi gravis urgeat causa, de qua, si fieri possit, consulat Ordinarium. ——— IRR Liber \"Tertius - De Rebus 999 CAPUT IV. De impedimentis dirimentibus." }, { "canon": 1067, "latin": ". $ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum com- pletum, mulier ante decimum quartum item comple- tum, matrimonium validum inire non possunt. $ 2. Licet matrimonium post praedictam aetatem contractum validum sit, curent tamen animarum pa- stores ab eo avertere iuvenes ante aetatem, qua, secun- dum regionis receptos mores, matrimonium iniri solet." }, { "canon": 1068, "latin": ". $ 1. Impotentia antecedens et perpetua, sive ex parte viri sive ex parte mulieris, sive alteri cognita sive non, sive absoluta sive relativa, matrimonium ipso naturae iure dirimit. $ 2. Si impedimentum impotentiae dubium sit, sive dubio iuris sive dubio facti, matrimonium non est im- pediendum. $ 3. Sterilitas matrimonium nec dirimit nec im- pedit." }, { "canon": 1069, "latin": ". $ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo te- netur prioris matrimonii, quanquam non consummati, salvo privilegio fidei. $ 2. Quamvis prius matrimonium sit irritum aut solutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud con- trahere, antequam de prioris nullitate aut solutione legitime et certo constiterit." }, { "canon": 1070, "latin": ". $ 1. Nullum est matrimonium contractum a persona non baptizata cum persona baptizata in Ecclesia catho- lica vel ad eandem ex haeresi aut schismate conversa. $ 2. Si pars tempore contracti matrimonii tanquam baptizata communiter habebatur aut eius baptismus erat dubius, standum est, ad normam" }, { "canon": 1071, "latin": ". Quae de mixtis nuptiis in canonibus 1060-1064 prae- scripta sunt, applicari quoque debent matrimoniis qui- bus obstat impedimentum disparitatis cultus." }, { "canon": 1072, "latin": ". Invalide matrimonium attentant clerici in sacris or- dinibus constituti. OaN. 1073. Item invalide matrimonium attentant religiosi qui vota sollemnia professi sint, aut vota simplicia, quibus ex speciali Sedis Apostolicae praescripto vis addita sit nuptias irritandi." }, { "canon": 1074, "latin": ". $8 LI. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu ma- trimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris manserit, nullum potest consistere matrimonium. $ 2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco tuto ac libero constituta, illum in virum habere con- senserit, impedimentum cessat. $ 3. Quod ad matrimonii nullitatem attinet, raptui par habetur violenta retentio mulieris, cum nempe vir mulierem in loco ubi ea commoratur vel ad quem libere accessit, violenter intuitu matrimonii detinet." }, { "canon": 1075, "latin": ". Valide contrahere nequeunt matrimonium : 1.\" Qui, perdurante eodem legitimo matrimonio, adulterium inter se consummarunt et fidem sibi mutuo dederunt de matrimonio ineundo vel ipsum matrimo- nium, etiam per civilem tantum actum, attentarunt; 2.\" Qui, perdurante pariter eodem legitimo matri- monio, adulterium inter se consummarunt eorumque alter coniugicidium patravit; 3.\" Qui mutua opera physica vel morali, etiam sine adulterio, mortem coniugi intulerunt. Liber Tertius - De Rebus 301 nghe AS oo oc Lamb o s Paw st pasillo ORC QOO QUK Sun" }, { "canon": 1076, "latin": ". $ l. In linea recta consanguinitatis matrimonium irritum est inter omnes ascendentes et descendentes tum legitimos tum naturales. $ 2. In linea collaterali irritum est usque ad ter- tium gradum inclusive, ita tamen ut matrimonii impe- dimentum toties tantum multiplicetur quoties commu- nis stipes multiplicatur. $ 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod subsit dubium num partes sint consanguineae in aliquo gradu lineae rectae aut in primo gradu lineae colla- teralis." }, { "canon": 1078, "latin": ". Impedimentum publicae honestatis oritur ex matri- monio invalido, sive consummato sive non, et ex pu- blico vel notorio concubinatu; et nuptias dirimit in primo et secundo gradu lineae rectae inter virum et consanguineas mulieris, ae vice versa." }, { "canon": 1079, "latin": ". Ea tantum spiritualis cognatio matrimonium irri- tat, de qua in" }, { "canon": 1080, "latin": ". $ 1. Peractis investigationibus et publicationibus, parochus matrimonio ne assistat, antequam omnia do- cumenta necessaria receperit, et praeterea, nisi ratio- nabilis causa aliud postulet, tres dies decurrerint ab ultima publicatione. $ 2. Si intra sex menses matrimonium contractum non fuerit, publicationes repetantur, nisi aliud loci Or- dinario videatur." }, { "canon": 1081, "latin": ". $ 1. Matrimonium facit partium consensus inter personas iure habiles legitime manifestatus; qui nulla humana potestate suppleri valet. $ 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis quo utraque pars tradit et acceptat ius in corpus, per- petuum et exelusivum, in ordine ad actus per se aptos ad prolis generationem." }, { "canon": 1082, "latin": ". $ 1. Ut matrimonialis consensus haberi possit, ne- cesse est ut contrahentes saltem non ignorent matri- monium esse societatem permanentem inter virum et mulierem ad filios procreandos. 8$ 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesu- mitur." }, { "canon": 1083, "latin": ". $ 1. Error circa personam invalidum reddit matri- monium. $ 2. Error circa qualitatem personae, etsi det cau- sam contractui, matrimonium irritat tantum : 1. Si error qualitatis redundet in errorem per- sonae; 2.^ 8i persona libera matrimonium contrahat cum persona quam liberam putat, cum contra sit serva, ser- vitute proprie dicta." }, { "canon": 1084, "latin": ". Simplex error circa matrimonii unitatem vel indis- solubilitatem aut sacramentalem dignitatem, etsi det causam contractui, non vitiat consensum minatrimo- nialem. CAN. 108b. Scientia aut opinio nullitatis matrimonii consen- sum matrimonialem necessario non excludit. Liber Tertius - De Rebus 303" }, { "canon": 1086, "latin": ". $ 1l. Internus animi consensus semper praesumitur conformis verbis vel signis in celebrando matrimonio adhibitis. $ 2. At si alterutra vel utraque pars positivo vo- luntatis actu excludat matrimonium ipsum, aut omne ius ad coniugalem actum, vel essentialem aliquam ma- trimonii proprietatem, invalide contrahit." }, { "canon": 1088, "latin": ". $ 1l. Ad matrimonium valide contrahendum necesse est ut contrahentes sint praesentes sive per se ipsi sive per procuratorem. $ 2. Sponsi matrimonialem consensum exprimant verbis; nec aequipollentia signa adhibere ipsis licet, si loqui possint." }, { "canon": 1089, "latin": ". $ 1. Firmis dioecesanis statutis desuper additis, ut matrimonium per procuratorem valide ineatur, requi- ritur mandatum speciale ad contrahendum cum certa persona, subscriptum a mandante et vel a parocho aut Ordinario loci in quo mandatum fit, vel a sacerdote ab alterutro delegato, vel a duobus saltem testibus. $ 2. Si mandans scribere nesciat, id in ipso man- dato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam ipse quoque subsignet; secus mandatum irritum est. $ 9. Si, antequam procurator nomine mandantis contraxerit, hic mandatum revocaverit aut in amen- tiam inciderit, invalidum est matrimonium, licet sive procurator sive alia pars contrahens haec ignoraverint. 304. Coder Iuris Canonici $ 4. Ut matrimonium validum sit, procurator de- bet munere suo per se ipse fungi." }, { "canon": 1090, "latin": ". Matrimonium per interpretem quoque contrahi potest." }, { "canon": 1091, "latin": ". Matrimonio per procuratorem vel per interpretem contrahendo parochus ne assistat, nisi adsit iusta causa et de authenticitate mandati vel de interpretis fide du- bitari nullo modo liceat, puits. si tempus suppetat, Ordinarii licentia." }, { "canon": 1092, "latin": ". Conditio semel apposita et non revocata : 1.* Si sit de futuro necessaria vel impossibilis vel turpis, sed non contra matrimonii substantiam, pro non adiecta habeatur; 2. Si de futuro contra matrimonii substantiam, illud reddit invalidum; 3.\" Ri de futuro licita, valorem matrimonii sus- pendit; 4.* Side praeterito vel de praesenti, matrimonium erit validum vel non, prout id quod conditioni subest, exsistit vel non." }, { "canon": 1093, "latin": ". Etsi matrimonium invalide ratione impedimenti ini- tum fuerit, consensus praestitus praesumitur perseve- rare, donec de eius revocatione constiterit. CAPUT VI. De forma celebrationis matrimonii." }, { "canon": 1095, "latin": ". $ 1. Parochus et loci Ordinarius valide matrimonio assistunt : 1.* A die tantummodo adeptae canonicae posses- sionis beneficii ad normam" }, { "canon": 1096, "latin": ". $ 1. Licentia assistendi matrimonio concessa ad normam" }, { "canon": 1097, "latin": ". $ 1. Parochus autem vel loci Ordinarius matrimo- nio licite assistunt : 1.\" Constito sibi legitime de libero statu contra- hentium ad normam iuris; 2.\" Constito insuper de domicilio vel quasi-domi- cilio vel menstrua commoratione aut, si de vago agatur, actuali commoratione alterutrius contrahentis in loco matrimonii; Cod. Iur." }, { "canon": 1098, "latin": ", n. 2, assistit, tum confessarius, sed hic pro foro interno in actu sacramentalis confessionis tantum." }, { "canon": 1099, "latin": ". $ 1. Ad statutam superius formam servandam te- nentur: 1. Omnes in catholica Ecclesia baptizati et ad eam ex haeresi aut schismate conversi, licet sive hi sive illi ab eadem postea defecerint, quoties inter se matri- monium ineunt; 2. Iidem, de quibus supra, si cum acatholicis sive baptizatis sive non baptizatis etiam post obtentam dispensationem ab impedimento mixtae religionis vel disparitatis cultus matrimonium contrahant; Liber Tertius - De Rebus 307 3.\" Orientales, si cum latinis contrahant hae for- ma adstrictis. $ 2. Firmo autem praescripto $ 1, n. 1, acatholici sive baptizati sive non baptizati, si inter se contra- hant, nullibi tenentur ad catholicam matrimonii for- mam servandam; item ab acatholicis nati, etsi in Eccle- sia catholica baptizati, qui ab infantili aetate in hae- resi vel schismate aut infidelitate vel sine ulla religione adoleverunt, quoties cum parte acatholica contraxerint." }, { "canon": 1100, "latin": ". Extra casum necessitatis, in matrimonii celebra- tione serventur ritus in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praescripti aut laudabilibus consuetudinibus receptis." }, { "canon": 1101, "latin": ". $ 1. Parochus curet ut sponsi benedictionem sol- lemnem accipiant, quae dari eis potest etiam postquam diu vixerint in matrimonio, sed solum in Missa, servata speciali rubrica et excepto tempore feriato. $ 2. Sollemnem benedictionem ille tantum sacerdos per se ipse vel per alium dare potest, qui valide et licite matrimonio potest assistere." }, { "canon": 1102, "latin": ". $ 1. In matrimoniis inter partem catholicam et par- tem acatholicam interrogationes de consensu fieri de- bent secundum praescriptum" }, { "canon": 1103, "latin": ". $ Ll. Celebrato matrimonio, parochus vel qui eius vices gerit, quamprimum describat in libro matrimo- niorum nomina coniugum ac testium, locum et diem ce- lebrati matrimonii atque alia secundum modum in li- bris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; 308 Coder Iwris Canonici ——————— 0000008000577 idque licet alius sacerdos vel a se vel ab Ordinario de- legatus matrimonio adstiterit. $ 2. Praeterea, ad normam" }, { "canon": 1104, "latin": ". Nonnisi ex gravissima et urgentissima causa et ab ipso loci Ordinario, excluso Vicario Generali sine spe- ciali mandato, permitti potest ut matrimonium. con- scientiae ineatur, idest matrimonium celebretur omis- sis denuntiationibus et secreto, ad normam ecanonum qui sequuntur." }, { "canon": 1105, "latin": ". Permissio celebrationis matrimonii conscientiae se- cumfert promissionem et gravem obligationem secreti servandi ex parte sacerdotis assistentis, testium, Ordi- narii eiusque successorum, et etiam alterius coniugis, | altero non consentiente divulgationi." }, { "canon": 1106, "latin": ". Huius promissionis obligatio ex parte Ordinarii non extenditur ad casum quo vel aliquod scandalum aut gravis erga matrimonii sanctitatem iniuria ex secreti observantia immineat, vel parentes non curent filios ex tali matrimonio susceptos baptizari aut eos baptizan- Liber Tertius - De Rebus 309 dos curent falsis expressis nominibus, quin interim Or- dinario intra triginta dies notitiam prolis susceptae et baptizatae cum sincera indicatione parentum prae- beant, vel christianam filiorum educationem negligant. ON. 1107. Matrimonium conscientiae non est adnotandum in consueto matrimoniorum ac baptizatorum libro, sed in peculiari libro servando in secreto Curiae archivo de quo in" }, { "canon": 1107, "latin": ", aut sacrum , subdiaconatus ordinem susceperit, vel professionem sollemnem emiserit, eaeque adnotationes in documenta accepti baptismatis semper referantur. | $ 3. In fine cuiuslibet anni parochus authenticum exemplar librorum paroecialium ad Curiam episcopa- em transmittat, excepto libro de statu animarum. 138 Codecs Iuris Canonici ———————M———————————————————————————— $ 4. Paroeciali utatur sigillo habeatque tabularium, seu archivum, in quo memorati libri custodiantur una cum Episcoporum epistolis, aliisque documentis, ne- cessitatis vel utilitatis causa servandis; quae omnia, ab Ordinario vel eius delegato visitationis vel alio oppor- tuno tempore inspicienda, religiose caveat ne ad extra- neorum manus perveniant. CAPUT X. De vicariis paroecialibus." }, { "canon": 1108, "latin": ". $ 1. Matrimonium quolibet anni tempore contrahi potest. $ 2. Sollemnis tantum nuptiarum benedictio veta- tur à prima dominica Adventus usque ad diem Nativi- tatis Domini inclusive, et a feria IV Cinerum usque ad dominicam Paschatis inclusive. $ 9. Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legi- bus liturgicis, etiam praedictis temporibus eam permit- tere ex iusta causa, monitis sponsis ut a nimia pompa abstineant." }, { "canon": 1109, "latin": ". $ 1. Matrimonium inter catholicos celebretur in ec- clesia paroeciali; in alia autem ecclesia vel oratorio sive publico sive semi-publico, nonnisi de licentia Ordinarii loci vel parochi celebrari poterit. $ 2. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Or- dinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu et, accedente semper iusta ac rationabili causa permit- tere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Semina- rii sive religiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi urgente necessitate, ac opportunis adhibitis cautelis. $ 3. Matrimonia vero inter partem catholicam et partem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod Si Ordinarius prudenter iudicet id servari non posse 310 Codem Iuris Canonici quin graviora oriantur mala, prudenti eius arbitrio committitur hac super re dispensare, firmo tamen prae- seripto" }, { "canon": 1110, "latin": ". Ex valido matrimonio enascitur inter coniuges vin- culum natura sua perpetuum et exclusivum; matrimo- nium praeterea christianum coniugibus non ponentibus obicem gratiam confert." }, { "canon": 1111, "latin": ". Utrique coniugi ab ipso matrimonii initio aequum ius et officium est quod attinet ad actus proprios coniu- galis vitae." }, { "canon": 1112, "latin": ". Nisi iure speciali aliud cautum sit, uxor, cirea ca- nonicos effectus, particeps efficitur status mariti." }, { "canon": 1113, "latin": ". Parentes gravissima obligatione tenentur prolis edu- cationem tum religiosam et moralem, tum physicam et civilem pro viribus curandi, et etiam temporali eorum bono providendi." }, { "canon": 1114, "latin": ". Legitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio valido vel putativo, nisi parentibus ob sollemnem pro- fessionem religiosam vel susceptum ordinem sacrum prohibitus tempore conceptionis fuerit usus matrimonii antea contracti." }, { "canon": 1115, "latin": ". $ 1. Pater is est quem iustae nuptiae demonstrant, nisi evidentibus argumentis contrarium probetur. $ 2. Legitimi praesumuntur filii qui nati sunt sal- tem post sex menses a die celebrati matrimonii, vel intra decem menses a die dissolutae vitae coniugalis. Liber Tertius - De Rebus 211" }, { "canon": 1116, "latin": ". Per subsequens parentum matrimonium sive verum sive putativum, sive noviter contractum sive convalida- tum, etiam non consummatum, legitima efficitur proles, dummodo parentes habiles exstiterint ad matrimonium inter se contrahendum tempore conceptionis, vel prae- gnationis, vel nativitatis. OAN. 1117. Filii legitimati per subsequens matrimonium, ad ef- fectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparan- tur legitimis, nisi aliud expresse cautum fuerit. CAPUT X. De separatione coniugum. ART. I. — De dissolutione vinculi." }, { "canon": 1118, "latin": ". Matrimonium validum ratum et consummatum nulla humana potestate nullaque causa, praeterquam morte, dissolvi potest." }, { "canon": 1119, "latin": ". Matrimonium non consummatum inter baptizatos vel inter partem baptizatam et partem non baptizatam, dissolvitur tum ipso iure per sollemnem professionem religiosam, tum per dispensationem a Sede Apostolica ex iusta causa concessam, utraque parte rogante vel alterutra, etsi altera sit invita." }, { "canon": 1120, "latin": ". 8 1. Legitimum inter non baptizatos matrimonium, licet consummatum, solvitur in favorem fidei ex privi- legio Paulino. $ 2. Hoc privilegium non obtinet in matrimonio in- ter partem baptizatam et partem non baptizatam inito cum dispensatione ab impedimento disparitatis cultus. 319 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1121, "latin": ". $ 1. Antequam coniux conversus et baptizatus no- vum matrimonium valide contrahat, debet, salvo prae- scripto" }, { "canon": 1122, "latin": ". $ 1l. Interpellationes fiant regulariter, forma sal- tem summaria et extraiudiciali, de auctoritate Ordina- rii coniugis conversi, a quo Ordinario concedendae sunt quoque coniugi infideli, si quidem eas petierit, indu- ciae ad deliberandum, eo tamen monito, fore ut, indu- ciis inutiliter praeterlapsis, responsio praesumatur ne- gativa. $ 2. Interpellationes etiam privatim factae ab ipsa parte conversa, valent, imo sunt etiam licitae, si forma superius praescripta servari nequeat; hoc tamen in casu de ipsis, pro foro externo, constare debet duobus sal- tem testibus vel alio legitimo probationis modo." }, { "canon": 1123, "latin": ". Si interpellationes ex declaratione Sedis Aposto- licae omissae fuerint, aut si infidelis eisdem negative responderit expresse vel tacite, pars baptizata ius habet novas nuptias cum persona catholica contrahendi, nisi ipsa post baptismum dederit parti non baptizatae iustam discedendi causam." }, { "canon": 1124, "latin": ". Coniux fidelis, licet post susceptum baptismum denuo matrimonialiter cum parte infideli vixerit, ius tamen novas celebrandi nuptias cum persona catholica non amittit, ideoque potest hoc iure uti, si coniux infidelis, Liber Tertius - De Rebus 5 inutata voluntate, postea discedat sine iusta causa, vel iam non cohabitet pacifice sine contumelia Creatoris." }, { "canon": 1125, "latin": ", partem non baptizatam interpellare : 1.\" An velit et ipsa converti ac baptismum susci- pere; 2.\" An saltem velit secum cohabitare pacifice sine contumelia Creatoris. $ 2. Hae interpellationes fieri semper debent, nisi Sedes Apostolica aliud declaraverit." }, { "canon": 1127, "latin": ". In re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris. Anr. II. — De separatione tori, mensae et habitationis." }, { "canon": 1128, "latin": ". Coniuges servare debent vitae coniugalis commu- nionem, nisi iusta causa eos excuset." }, { "canon": 1129, "latin": ". $ 1. Propter coniugis adulterium, alter coniux, manente vinculo, ius habet solvendi, etiam in perpe- tuum, vitae communionem, nisi in crimen consenserit, aut eidem causam dederit, vel illud expresse aut tacite condonaverit, vel ipse quoque idem crimen commiserit. $ 2. Tacita condonatio habetur, si coniux innocens, postquam de crimine adulterii certior factus est, cum altero coniuge sponte, maritali affectu, conversatus fuerit; praesumitur vero, nisi sex intra menses coniu- gem adulterum expulerit vel dereliquerit, aut legiti- mam accusationem fecerit." }, { "canon": 1130, "latin": ". Coniux innocens, sive iudicis sententia sive propria auctoritate legitime discesserit, nulla unquam obliga- tione tenetur coniugem adulterum rursus admittendi ad vitae consortium; potest autem eundem admittere 314 Codec Iuris Canonici aut revocare, nisi ex ipsius consensu ille statum ma- trimonio contrarium susceperit." }, { "canon": 1132, "latin": ". Instituta separatione, filii educandi sunt penes coniugem innocentem, et si alter coniugum sit acatho- lieus, penes coniugem catholicum, nisi in utroque casu Ordinarius pro ipsorum filiorum bono, salva semper eorundem catholica educatione, aliud decreverit. CAPUT XI. De matrimonii convalidationc. ART. I. — De convalidatione simplici." }, { "canon": 1133, "latin": ". $8 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob im- pedimentum dirimens, requiritur ut cesset vel dispen- setur impedimentum et consensum renovet saltem pars impedimenti conscia. $ 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur ad validitatem, etiamsi initio utraque pars consensum praestiterit nec postea revocaverit. Liber Tertius - De Rebus 315" }, { "canon": 1134, "latin": ". Renovatio consensus debet esse novus voluntatis actus in matrimonium quod constet ab initio nullum fuisse." }, { "canon": 1135, "latin": ". $ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab utraque parte renovandus est forma iure praescripta. $ 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis est, ut consensus ab utraque parte renovetur privatim et secreto. $8 9. Bi sit occultum et uni parti ignotum, satis est ut sola pars impedimenti conscia consensum privatim et secreto renovet, dummodo altera in consensu prae- stito perseveret." }, { "canon": 1136, "latin": ". $ 1l. Matrimonium irritum ob defectum consensus convalidatur, si pars quae non consenserat, iam con- sentiat, dummodo consensus ab altera parte praesti- tus perseveret. $ 2. Si defectus consensus fuerit mere internus, satis est ut pars quae non consenserat, interius con- sentiat. 8 9. Si fuerit etiam externus, necesse est consen- sum etiam exterius manifestare, vel forma iure prae- scripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo pri- vato et secreto, si fuerit occultus." }, { "canon": 1137, "latin": ". Matrimonium nullum ob defectum formae, ut va- lidum fiat, contrahi denuo debet legitima forma. AnT. II. — De sanatione in radice." }, { "canon": 1138, "latin": ". $ 1. Matrimonii in radice sanatio est eiusdem con- validatio, secumferens, praeter dispensationem vel cessationem impedimenti, dispensationem a lege de 316 Codem Iuris Canonici renovando consensu, et retrotractionem, per fictionem iuris, circa effectus canonicos, ad praeteritum. $ 2. Convalidatio fit à momento concessionis gra- tiae; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii initium, nisi aliud expresse caveatur. $ 3. Dispensatio a lege de renovando consensu con- cedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte inscia." }, { "canon": 1139, "latin": ". 8 1. Quodlibet matrimonium initum cum utriusque partis consensu naturaliter sufficiente, sed iuridice inefficaci ob dirimens impedimentum iuris ecclesiastici vel ob defectum legitimae formae, potest in radice sa- nari, dummodo consensus perseveret. $ 2. Matrimonium vero contractum cum impedi- mento iuris naturalis vel divini, etiamsi postea impe- dimentum cessaverit, Ecclesia non sanat in radice, ne a momento quidem cessationis impedimenti." }, { "canon": 1140, "latin": ". $ 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat con- sensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive con- sensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, postea fuerit revocatus. $ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, sed postea praestitus fuerit, sanatio concedi potest a momento praestiti consensus." }, { "canon": 1141, "latin": ". Sanatio in radice concedi unice potest ab Aposto- lica, Sede. CAPUT XII. De secundis muptiis." }, { "canon": 1142, "latin": ". Licet casta viduitas honorabilior sit, secundae ta- men et ulteriores nuptiae validae et licitae sunt, firmo praescripto" }, { "canon": 1143, "latin": ". Mulier cui semel benedictio sollemnis data sit, ne- quit in subsequentibus nuptiis eam iterum accipere. TITULUS VIII. De Saecramentalibus." }, { "canon": 1144, "latin": ". Sacramentalia sunt res aut actiones quibus Eccle- sia, in aliquam Sacramentorum imitationem, uti solet ad obtinendos ex sua impetratione effectus praesertim spirituales." }, { "canon": 1145, "latin": ". Nova Sacramentalia constituere aut recepta au- thentice interpretari, ex eisdem aliqua abolere aut mu- tare, sola potest Sedes Apostolica." }, { "canon": 1146, "latin": ". Legitimus Sacramentalium minister est clericus, cui ad id potestas collata sit quique à competente au- ctoritate ecclesiastica non sit prohibitus eandem exercere." }, { "canon": 1147, "latin": ". $ 1. Consecrationes nemo. qui charactere episcopali careat, valide peragere potest, nisi vel iure vel apo- stolico indulto id ei permittatur. $ 2. Benedictiones autem impertire potest quilibet presbyter, exceptis iis quae Romano Pontifici aut Epi- scopis aliisve reserventur. $ 3. Benedictio reservata quae à presbytero detur sine necessaria licentia, illicita est, sed valida, nisi in reservatione Sedes Apostolica aliud expresserit. $ 4. Diaconi et lectores illas tantum valide et licite benedictiones dare possunt, quae ipsis expresse a iure permittuntur. 318 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1148, "latin": ". $ 1. In Sacramentalibus conficiendis seu admini- strandis accurate serventur ritus ab Ecclesia probati. $ 2. Consecrationes ac benedictiones sive constitu- tivae sive invocativae invalidae sunt, si adhibita non fuerit formula ab Ecclesia praescripta." }, { "canon": 1149, "latin": ". Benedictiones, imprimis impertiendae catholicis, dari quoque possunt catechumenis, imo, nisi obstet Ecclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum fidei lumen vel, una cum illo, corporis sanitatem." }, { "canon": 1150, "latin": ". Res consecratae, vel benedictae constitutiva bene- dictione, reverenter tractentur neque ad usum profa- num vel non proprium adhibeantur, etiamsi in domi- nio privatorum sint." }, { "canon": 1151, "latin": ". $ 1. Nemo, potestate exorcizandi praeditus, exor- cismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Or- dinario peculiarem et expressam licentiam obtinuerit. $ 2. Haec licentia ab Ordinario concedatur tan- tummodo sacerdoti pietate, prudentia ac vitae integri- tate praedito; qui ad exorcismos ne procedat, nisi post- quam diligenti prudentique investigatione compererit exorcizandum esse revera a daemone obsessum." }, { "canon": 1152, "latin": ". Exorcismi a legitimis ministris fieri possunt non solum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatho- lieos vel excommunicatos." }, { "canon": 1153, "latin": ". Ministri exorcismorum qui occurrunt in baptismo et in consecrationibus vel benedictionibus, sunt iidem qui eorundem sacrorum rituum legitimi ministri sunt. Liber Tertius - De Rebus 319 PARS SECUNDA DE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS SECTIO I. DE LOCIS SACRIS." }, { "canon": 1154, "latin": ". Loca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve sepulturae deputantur consecratione vel benedictione quam probati liturgici libri ad hoc praescribunt. OAN. 1155. $ 1. Consecratio alicuius loci, quanquam ad regu- lares pertinentis, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus ipse reperitur, dummodo Ordinarius chara- ctere episcopali sit insignitus, non tamen ad Vicarium Generalem sine speciali mandato, firmo iure S. R. E. Cardinalium consecrandi ecclesiam et altaria sui tituli. $ 2. Ordinarius territorii, licet charactere episco- pali careat, potest cuilibet eiusdem ritus Episcopo licentiam dare consecrationes peragendi in suo terri- torio." }, { "canon": 1155, "latin": ". $ 9. Consecratio altaris immobilis, quae fit sine ec- clesiae dedicatione, quamvis omni die fieri possit, ma- gis tamen decet ut fiat die dominico aliove festo de praecepto." }, { "canon": 1156, "latin": ". Ius benedicendi locum sacrum, si hie pertineat ad clerum saecularem vel ad religionem non exemptam, vel ad laicalem, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus reperitur; si ad religionem clericalem exem- ptam, ad Superiorem maiorem; uterque vero potest alium sacerdotem ad hoc delegare." }, { "canon": 1157, "latin": ": 21.\" Praecedendi omnibus Praelatis etiam Pa-. triarchis, imo ipsis Legatis Pontificiis, nisi Legatus sit. Gardisialis in proprio territorio residens; Cardinalis. autem Legatus a latere praecedit extra Urbem omni-. bus aliis; 22.\" Oonferendi primam tonsuram et ordines mi-. nores, dummodo promovendus habeat dimissorias pro-. prii Ordinarii litteras; 23. Ministrandi sacramentum confirmationis, firmo onere inscriptionis nominis confirmati ad normam iuris; 24.\" Concedendi indulgentias ducentorum die- rum, etiam toties quoties lucrandas, in locis vel insti-. tutis ac pro personis suae iurisdictionis vel protectio- | nis; item in aliis locis, sed à praesentibus solummodo, singulis vicibus, lucrandas. ] | |] Liber Secundus - De Personis 63 $ 2. Cardinalis Decanus gaudet privilegio ordi- nandi et consecrandi electum Pontificem, si hie ordi- natione vel episcopali consecratione indigeat, et tunc pallio utitur; quod privilegium, absente Cardinali De- cano, competit Subdecano, eoque etiam absente, anti- quiori Cardinali Episcopo suburbicario. $8 3. Demum Cardinalis Proto-diaconus pallia Ar- chiepiscopis et Episcopis privilegio fruentibus eorumve procuratoribus, vice Romani Pontificis, imponit; et no- men novi electi Pontificis populo annuntiat." }, { "canon": 1158, "latin": ". De peracta consecratione vel benedictione rediga- tur documentum, cuius alterum exemplar in Curia episcopali, alterum in ecclesiae archivo servetur." }, { "canon": 1159, "latin": ". $8 1. Consecratio vel benedictio alicuius loci, modo nemini damnum fiat, satis probatur erum per unum testem omni exceptione maiorem. $ 2. Si de ea legitime constet, nec consecratio nec benedictio iterari potest; in dubio autem, peragatur ad cautelam." }, { "canon": 1160, "latin": ". Loca sacra exempta sunt a iurisdictione auctorita- tis civilis et in eis legitima Ecclesiae auctoritas iuris- dictionem suam libere exercet. TITULUS IX. De eeelesiis." }, { "canon": 1161, "latin": ". Eeclesiae nomine intelligitur aedes sacra divino cultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus Christifidelibus usui sit ad divinum cultum publice exercendum." }, { "canon": 1162, "latin": ", 8 4, et sacra ministeria per- agendi, servatis de iure servandis; pro omnibus religio- nibus, pia opera exercendi religionis propria, salvis conditionibus in ipsa permissione appositis. 8 39. Ut aedificentur et aperiantur schola, hospitium vel similis rationis aedes separata a domo etiam exem- pta, necessaria est et sufficit specialis Ordinarii scripta licentia. 8 4. Ut constituta domus in alios usus convertatur, eaedem sollemnitates requiruntur de quibus in $ 1, nisi agatur de conversione quae, salvis fundationis legibus, ad internum regimen et disciplinam religiosam dum- taxat referatur. |" }, { "canon": 1163, "latin": ". Benedicere et imponere primarium ecclesiae lapi- dem, ad eos spectat, de quibus in" }, { "canon": 1164, "latin": ". $ 1. Curent Ordinarii, audito etiam, si opus fuerit, peritorum consilio, ut in fA a BedTNCATIOE vel refectione ser ventur formae a traditione christiana re- ceptae et artis sacrae leges. $ 2. In ecclesia nullus aperiatur aditus vel fenestra ad laicorum domus; locaque, si adsint, subter ecclesiae pavimentum aut supra ecclesiam, ad usum mere profa- num ne adhibeantur." }, { "canon": 1165, "latin": ". $ 1. Divina officia celebrari in nova ecclesia ne- queunt, antequam eadem vel sollemni consecratione vel saltem benedictione divino cultui fuerit dedicata. $ 2. Si prudenter praevideatur ecclesiam conver- sum iri ad usus profanos, Ordinarius consensum eius aedificationi ne praebeat, aut saltem, si forte aedifi- cata fuerit, eam ne consecret neve benedicat. $ 9. Sollemni consecratione dedicentur ecclesiae cathedrales et, quantum fieri potest, ecclesiae collegia- tae, conventuales, paroeciales. $ 4. Ecclesia ex ligno vel ferro aliove metallo be- nedici potest, non autem consecrari. $ 9. Altare consecrari potest etiam sine ecclesiae consecratione; sed una simul cum ecclesia debet saltem altare maius consecrari aut altare se rud si maius sit iam consecratum. Cod. Iur." }, { "canon": 1166, "latin": ". $ 1. Ecclesiarum consecratio, quamvis quolibet die fieri possit, decentius tamen diebus dominicis aliisve festis de praecepto peragitur. $ 2. Episcopus consecrans et qui petunt ecclesiam sibi consecrari, per eum diem qui consecrationem prae- cedit, ieiunent. $ 3. Cum consecratur ecclesia vel altare, lIjpisco- pus consecrator, licet iurisdictione in territorio careat, indulgentiam concedit unius anni ecclesiam vel altare visitantibus in ipsa consecrationis die; in die vero an- niversaria quinquaginta dierum, si sit Episcopus; cen- tum, si Archiepiscopus; biscentum, si S. R. E. Cardi- nalis." }, { "canon": 1168, "latin": ". $ 1. Unaquaeque ecclesia consecrata vel benedicta suum habeat titulum; qui, peracta ecclesiae dedica- tione, mutari nequit. $ 2. Etiam festum tituli quotannis celebretur ad normas legum liturgicarum. $ 3. Ecclesiae dedicari Beatis nequeunt sine Sedis Apostolicae indulto." }, { "canon": 1169, "latin": ". $ 1. Cuilibet ecclesiae campanas esse convenit, qui- bus fideles ad divina officia aliosque religionis actus invitentur. $8 2. Etiam ecclesiarum campanae debent conse- crari vel benedici secundum ritus in probatis liturgicis libris traditos. $.9. Earum usus unice subest ecclesiasticae aucto- ritati. $ 4. Salvis conditionibus, probante Ordinario, ap- positis ab illis qui campanam ecclesiae forte dederint, Liber Tertius - De Rebus 393 campana benedicta ad usus mere profanos adhiberi nequit, nisi ex causa necessitatis aut ex licentia Ordi- narii aut denique ex legitima consuetudine. $ 9. Quod ad campanarum consecrationem vel be- nedictionem attinet, servetur praescriptum" }, { "canon": 1170, "latin": ". Consecrationem vel benedictionem ecclesia non amittit, nisi tota destructa fuerit, vel maior parietum pars corruerit, vel in usus profanos ab Ordinario loci redacta sit, ad normam" }, { "canon": 1171, "latin": ". In saera aede legitime dedicata omnes ecclesiastici ritus perfici possunt, salvis iuribus paroecialibus, pri- vilegiis et legitimis consuetudinibus; Ordinarius au- tem, praesertim horas sacrorum rituum, potest, iusta de causa, praefinire, dummodo ne agatur de ecclesia quae ad religionem exemptam pertineat, firmo prae- scripto" }, { "canon": 1172, "latin": ". $ 1l. Ecclesia violatur infra recensitis tantum acti- bus, dummodo certi sint, notorii, et in ipsa ecclesia positi : 1.\" Delicto homicidii; 2.\" Iniuriosa et gravi sanguinis effusione; 3.\" Impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia ad- dicta fuerit; 4.? Bépultürà infidelis vel excommunicati post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam. $ 2. Violata ecclesia, non ideo coemeterium, etsi TN violatum censetur, et viceversa." }, { "canon": 1173, "latin": ". $ 1l. In. violata ecclesia, antequam reconcilietur, nefas est divina celebrare laffiedal Sacramenta mini- Sstrare, mortuos sepelire. 394. Codec Iuris Canonici $ 2. Si violatio accidat tempore divinorum officio- rum, haec statim cessent; si ante Missae canonem vel post communionem, Missa dimittatur; secus sacerdos Missam prosequatur usque ad communionem" }, { "canon": 1174, "latin": ". $ 1l. Ecclesia violata reconcilietur, quam citissime poterit, secundum ritus in probatis liturgicis libris descriptos. $8.2. Ri dubitetur num ecclesia sit violata, reconci- liari potest ad cautelam. Cav. 1115. Eeclesia violata ob sepulturam excommunicati vel infidelis ne reconcilietur, antequam cadaver exinde removeatur, si remotio sine gravi incommodo fieri possit." }, { "canon": 1176, "latin": ". $ 1l. Ecclesiam benedictam reconciliare potest re- ctor eiusdem vel quilibet sacerdos de consensu saltem praesumpto rectoris. $ 2. Ecclesiae consecratae valida reconciliatio ad eos spectat de quibus in" }, { "canon": 1178, "latin": ". Curent omnes ad quos pertinet, ut in ecclesiis illa munditia servetur, quae domum Dei decet; ab iisdem Liber Tertius - De Rebus 395 arceantur negotiationes et nundinae, quanquam ad finem pium habitae; et generatim quidquid a sancti- tate loci absonum sit. CAN. 11579. Ecclesia iure asyli gaudet ita ut rei, qui ad illam confugerint, inde non sint extrahendi, nisi necessitas urgeat, sine assensu Ordinarii, vel saltem rectoris ecclesiae." }, { "canon": 1180, "latin": ". Nulla ecclesia potest basilicae titulo decorari, nisi ex apostolica concessione aut immemorabili consuetu- dine; cuiusque vero privilegia ex alterutro capite col- ligantur." }, { "canon": 1181, "latin": ". $ 1. 8i alter coniux sectae acatholicae nomen de- derit; si. prolem acatholice educaverit; si vitam erimi- nosam et ignominiosam ducat; si grave seu animae seu corporis periculum alteri facessat; si saevitiis vitam communem nimis difficilem reddat, haec aliaque id genus, sunt pro altero coniuge totidem legitimae cau- sae discedendi, auctoritate Ordinarii loci, et etiam propria auctoritate, si de eis certo constet, et pericu- lum sit in mora. $ 2. In omnibus his casibus, causa separationis cessante, vitae consuetudo restauranda est; sed si se- paratio ab Ordinario pronuntiata fuerit ad certum incertumve tempus, coniux innocens ad id non obli- gatur, nisi ex decreto Ordinarii vel exacto tempore." }, { "canon": 1182, "latin": ". $ 1. Firmo praescripto" }, { "canon": 1183, "latin": ". $ 1. Si alii quoque, sive clerici sive laici, in admi- nistrationem bonorum alicuius ecclesiae cooptentur, iidem omnes una cum administratore ecclesiastico, de quo in" }, { "canon": 1184, "latin": ". Consilium fabricae curare debet rectam bonorum ecclesiae administrationem, servato praescripto" }, { "canon": 1185, "latin": ". Sacrista, cantores, organorum moderator, pueri chorales, campanae pulsator, sepulerorum fossores, ceterique inservientes a solo ecclesiae rectore, salvis legitimis consuetudinibus et conventionibus et Ordi- narii auctoritate, nominantur, pendent, dimittuntur." }, { "canon": 1186, "latin": ". Salvis peculiaribus legitimisque consuetudinibus et conventionibus, et firma obligatione quae ad aliquem spectet etiam ex constituto legis civilis : 1.? Onus reficiendi ecclesiam cathedralem incum- bit ordine qui sequitur : Bonis fabricae, salva ea parte quae necessaria est ad cultum divinum celebrandum et:ad ordinariam ec- clesiae administrationem; Episcopo et canonicis pro rata proventuum, detra- ctis necessariis ad honestam sustentationem; Diecesanis, quos tamen Ordinarius loci suasione magis quam coactione inducat ad sumptus necessarios, pro eorum viribus, praestandos; 2.» Onus reficiendi ecclesiam paroecialem incum- bit ordine qui sequitur : Bonis fabricae ecclesiae, ut supra; Patrono; Iis qui fructus aliquos ex ecclesia provenientes per- cipiunt secundum taxam pro rata redituum ab Ordi. nario statuendam; Paroecianis, quos tamen Ordinarius loci, ut supra, magis hortetur quam cogat; 3.\" Haec cum debita proportione serventur etiam quod attinet ad alias ecclesias." }, { "canon": 1187, "latin": ". Si qua ecclesia nullo modo ad cultum divinum adhi- beri possit et omnes aditus interclusi sint ad eam refi- ciendam, in usum profanum non sordidum ab Ordina- 398 Codec Iuris Canonici rio loci redigi potest, et onera cum reditibus titulusque paroeciae, si ecclesia sit paroecialis, in aliam ecclesiam ab eodem Ordinario transferantur. l\"TPULUSSX De oratoriis." }, { "canon": 1188, "latin": ". $ 1. Oratorium est locus divino cultui destinatus, non tamen eo potissimum fine ut universo fidelium po- pulo usui sit ad religionem publice colendam. $ 2. Est vero oratorium : 1.* Publicum, si praecipue erectum sit in com- modum alicuius collegii aut etiam privatorum, ita ta- men ut omnibus fidelibus, tempore saltem divinorum offieiorum, ius sit, legitime comprobatum, illud adeundi; 2.\" Semi-publicum, si in commodum alicuius com- munitatis vel coetus fidelium eo convenientium ere- ctum sit, neque liberum cuique sit illud adire; 3.\" Privatum seu domesticum, si in privatis aedi- bus in commodum alicuius tantum familiae vel per- sonae privatae erectum sit." }, { "canon": 1189, "latin": ". Oratoria S. R. E. Cardinalium et Episcoporum sive residentialium sive titularium, licet privata, fruuntur tamen omnibus iuribus et privilegiis quibus oratoria semi-publica gaudent." }, { "canon": 1190, "latin": ". Aediculae in coemeterio a familiis seu personis privatis ad suam sepulturam erectae, sunt oratoria privata." }, { "canon": 1191, "latin": ". $ 1. Oratoria publica eodem iure quo ecclesiae re- guntur. Liber Tertius - De Rebus 329 $ 2. Quare in oratorio publico, dummodo auctori- tate Ordinarii ad publicum Dei cultum perpetuo per benedictionem vel consecrationem, ad normam ean. 1155, 1156, dedicatum fuerit, omnes sacrae fun- etiones celebrari possunt, salvo contrario rubricarum praeseripto." }, { "canon": 1192, "latin": ". $ 1. Oratoria semi-publica erigi nequeunt sine Or- dinarii licentia. $ 2. Ordinarius hanc licentiam ne concedat, nisi prius per se vel per alium ecclesiasticum virum orato- rium visitaverit et decenter instructum repererit. $ 3. Data autem licentia, oratorium ad usus pro- fanos converti nequit sine eiusdem Ordinarii aucto- ritate. $ 4. In eollegiis aut convictibus iuventuti insti- tuendae, in gymnasiis, lyceis, arcibus, praesidiis mili- tum, carceribus, xenodochiis, ete., praeter oratorium principale, alia minora ne erigantur, nisi, Ordinarii iudicio, necessitas aut magna utilitas id exigat. Cav. 1193. In oratoriis semi-publicis, legitime erectis, omnia divina officia functionesve ecclesiasticae celebrari pos- sunt, nisi obstent rubricae aut Ordinarius aliqua ex- ceperit." }, { "canon": 1194, "latin": ". In privatis coemeteriorum aediculis, de quibus in" }, { "canon": 1195, "latin": ". $ 1. In oratoriis domesticis ex indulto Apostolicae Sedis, nisi aliud in eodem indulto expresse caveatur, 330 Codec Iwris Canonici celebrari potest, postquam Ordinarius oratorium visi- taverit et probaverit ad normam" }, { "canon": 1196, "latin": ". Liber Tertius - De Rebus 939 . Privilegium altaris portatilis vel iure vel in- m dsbifs tantum Apostolicae conceditur. $ 9. Hoc privilegium ita intelligendum est, ut se- cumferat facultatem ubique celebrandi, honesto tamen ae decenti loco et super petram sacram, non autem in mari. $ 4. Loci Ordinarius aut, si agatur de domo reli- AAT exemptae, Superior maior, licentiam celebrandi extra ecclesiam et oratorium super petram sacram et decenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere potest iusta tantum ac rationabili de causa, in aliquo extraordinario casu et per modum actus." }, { "canon": 1198, "latin": ". $ 1. Tum mensa altaris immobilis tum petra sacra ex unico constent lapide naturali, integro et non friabili. Liber Tertius - De Rebus 391 $ 2. In altari immobili tabula seu mensa lapidea ad integrum altare protendi debet, et apte cum stipite cohaerere; stipes autem sit lapideus vel saltem latera seu columellae quibus mensa sustentatur sint ex lapide. $ 3. Petra sacra sit tam ampla ut saltem hostiam et maiorem partem calicis capiat. 8 4. Tum in altari immobili tum in petra sacra sit, ad normam legum liturgicarum, sepulcrum continens reliquias Sanctorum, lapide clausum." }, { "canon": 1199, "latin": ". $ 1. Ut Missae sacrificium super illud celebrari pos- sit, altare debet esse, secundum liturgicas leges, con- secratum; idest vel totum, si agatur de immobili, vel ara tantum portatilis, si de mobili. $ 2. Aras portatiles, salvis peculiaribus privilegiis, omnes Episcopi consecrare possunt; quod vero spectat ad altaria immobilia, servetur praescriptum" }, { "canon": 1200, "latin": ". $ 1. Altare immobile amittit consecrationem, si ta- bula seu mensa a stipite, etiam per temporis momen- tum, separetur; quo in casu Ordinarius potest permit- tere ut presbyter altaris consecrationem rursus perfi- ciat ritu formulaque breviore. $ 2. Tum altare immobile tum petra sacra amit- tunt consecrationem : 1. Si frangantur enormiter sive ratione quanti- tatis fractionis sive ratione loci unctionis; 2.\" Si amoveantur reliquiae aut frangatur vel amoveatur sepuleri operculum, excepto casu quo ipse Episcopus vel eius delegatus operculum amoveat ad il- lud firmandum vel reparandum vel subrogandum, aut ad visitandas reliquias. 332 Codec Iuris Canonici $ 3. Levis fractio operculi non inducit exsecratio- nem et quilibet sacerdos potest rimulam cemento fir- mare. $ 4. Exsecratio ecclesiae non secumfert exsecratio- nem altarium sive immobilium sive mobilium; et vice- versa." }, { "canon": 1201, "latin": ". $ 1. Sicut ecclesia, ita quodlibet etiam ecclesiae al- iare, saltem immobile, proprium sibi titulum habeat. $ 2. Titulus primarius altaris maioris idem debet esse ac titulus ecclesiae. $ 3. De Ordinarii licentia mutari quidem potest altaris mobilis, non autem altaris immobilis titulus. $ 4. Altaria Beatis etiam in ecclesiis et oratoriis quibus eorum officium et Missa concessa sunt, dedicari nequeunt sine Sedis Apostolicae indulto." }, { "canon": 1202, "latin": ". $ 1l. Altare tum immobile tum mobile debet esse divinis tantum officiis et praesertim Missae celebra- ioni reservatuim, quolibet profano usu prorsus excluso. $ 2. Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; cadavera autem quae prope altare sepulta forte sunt, di- stent ab eo saltem spatio unius metri; secus Missam in altari celebrare non licet, donec cadaver removeatur. TITULUS XII. De sepultura eeclesiastiea." }, { "canon": 1203, "latin": ". $ 1. Fidelium defunctorum corpora sepelienda sunt, reprobata eorundem crematione. $ 2. Siquis quovis modo mandaverit ut corpus suum cremetur, illicitum est hanc exsequi voluntatem; quae si adiecta fuerit contractui, testamento aut alii cuilibet actui, tanquam non adiecta habeatur. Liber Tertius - De Rebus 333" }, { "canon": 1204, "latin": ". Sepultura ecclesiastica consistit in cadaveris trans- latione ad ecclesiam, exsequiis super illud in eadem ce- lebratis, illius depositione in loco legitime deputato fi- delibus defunctis condendis. CAPUT I. De coemeteriis. OaN. 1205. $ 1. Cadavera fidelium sepelienda sunt in coemete- rio quod, secundum ritus in probatis liturgicis libris traditos, sit benedictum, sive sollemni sive simplici be nedictione ab iis data de quibus in" }, { "canon": 1206, "latin": ". $ 1. Ius est catholicae Ecclesiae possidendi propria coemeteria. $ 2. Sicubi hoc Ecclesiae ius violetur nec spes sit ut violatio reparetur, curent locorum Ordinarii ut coe- meteria, societatis civilis propria, benedicantur, si, qui in eis condi solent, sint maiore ex parte catholici, aut saltem ut in eis catholici spatium habeant, idque be- nedictum, sibi reservatum. $ 9. Si ne hoc quidem obtineri possit, toties quoties benedicantur, secundum ritus in probatis liturgicis li- bris traditos, singuli tumuli." }, { "canon": 1207, "latin": ". Quae de interdicto, violatione, reconciliatione ec- clesiarum canones praescribunt, etiam coemeteriis ap- plicentur. 334 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 1208, "latin": ". $ 1. Paroeciae suum quaeque coemeterium habeant, nisi unum pluribus commune ab Ordinario loci sit le- gitime constitutum. $ 2. Religiosi exempti possunt habere coemeterium proprium, à communi coemeterio distinctum. $ 9. Etiam aliis personis moralibus vel familiis pri- vatis permitti potest ab Ordinario loci peculiare sepul- crum, extra commune coemeterium positum, et ad in- star coemeterii benedictum." }, { "canon": 1209, "latin": ". $ 1. Tum in coemeteriis paroecialibus, ex licentia scripta Ordinarii loci eiusve delegati, tum in coemete- rio proprio alius personae moralis, ex licentia seripta Superioris, fideles sibi suisque exstruere possunt sepul- crà particularia; quae, de consensu eiusdem Ordinarii aut Superioris, possunt quoque alienare. $ 2. Repulcra sacerdotum et clericorum, ubi fieri potest, a sepuleris laicorum separata sint ac decen- tiore loco sita; praeterea, ubi id commodum fuerit, alia pro sacerdotibus, alia pro inferioris ordinis Ecclesiae ministris parentur. $ 3. Etiam infantium corpuseula, quatenus com- mode fieri potest, speciales et separatos ab aliis locu- los et sepulturas habeant." }, { "canon": 1210, "latin": ". Quodlibet coemeterium sit undique apte clausum et caute custoditum." }, { "canon": 1211, "latin": ". Caveant Ordinarii locorum, parochi ac Superio- res, ad quos spectat, ne in coemeteriis epitaphia, lau- dationes funebres ornatusque monumentorum quid- quam prae se ferant a catholica religione ac pietate absonum. Liber Tertius - De Rebus 335" }, { "canon": 1212, "latin": ". Praeter coemeterium benedictum alius, si haberi queat, sit locus, clausus item et custoditus, ubi ii hu- mentur quibus sepultura ecclesiastica non conceditur." }, { "canon": 1213, "latin": ". Nullum corpus sepeliatur, praesertim si mors re- pentina fuerit, nisi post congruum temporis interval- lum, quod satis sit ad omnem prorsus de vero obitu dubitationem tollendam." }, { "canon": 1214, "latin": ". $ 1. Nullum cadaver perpetuae sepulturae ecclesia- sticae ubivis traditum exhumare licet, nisi de licentia Ordinarii. $ 2. Ordinarius licentiam nunquam concedat, si ca- daver ab aliis corporibus certo discerni nequeat. CAPUT II. De cadaveris translatione ad. ecclesiam, funere ac depositione." }, { "canon": 1215, "latin": ". Nisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, ante- quam tumulentur, transferenda sunt e loco in quo re- periuntur, in ecclesiam, ubi funus, idest totus ordo ex- sequiarum quae in probatis liturgicis libris describun- tur, persolvatur." }, { "canon": 1216, "latin": "; 6 Domibus ad normam librorum liturgicorum benedicere Sabbato Sancto vel alia die pro locorum consuetudine; 1? Fontem baptismalem in Sabbato Sancto bene dicere, publicam processionem extra ecclesiam ducere benedictiones extra ecclesiam cum pompa ac sollemni tate impertiri, nisi agatur de ecclesia capitulari et Ca pitulum has functiones peragat." }, { "canon": 1217, "latin": ". In dubio de iure alius ecclesiae, ius propriae eccle- siae paroecialis semper praevalere debet. 336 Codes Iuris Canonici" }, { "canon": 1218, "latin": ". $ 1. Licet mors acciderit extra propriam paroe- ciam, cadaver tamen in ecclesiam paroeciae propriae quae vicinior sit, ob funus transferendum est, si ad eam commode pedestri itinere asportari possit; secus in ecclesiam paroeciae in qua mors accidit. $ 2. Ordinarii est pro suo territorio, inspectis pe- culiaribus cireumstantiis, distantiam aliaque adiuncta designare, quae translationem cadaveris ad ecclesiam funeris aut locum sepulturae incommodam reddant; et si paroeciae ad diversas dioeceses pertineant, designa- tio attenditur Ordinarii dioecesis in qua defunctus su- premum diem obiit. $ 3. Licet translatio ad ecclesiam funeris aut ad lo- cum sepulturae incommoda sit, semper tamen integrum est familiae, heredibus, aliisve quorum interest, cada- ver illuc deferre, susceptis translationis expensis." }, { "canon": 1219, "latin": ". $ 1. Si S. R. E. Cardinalis in Urbe decesserit, cor- pus transferendum est, funeris causa, in ecclesiam quam Romanus Pontifex designaverit; si vero extra Urbem, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci ubi mors accidit, nisi Cardinalis aliam elegerit. $ 2. Defuncto Episcopo residentiali, etiam cardina- litia dignitate aucto, aut Abbate vel Praelato nullius, corpus, funeris causa, transferri debet in ecclesiam ca- thedralem, abbatialem vel praelatitiam, si id commode fieri possit; secus, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci, nisi in utroque casu defunctus aliam ecclesiam elegerit. Cav. 1220. Beneficiarii residentiales ad ecclesiam sui beneficii transferendi sunt, nisi aliam sibi elegerint ecclesiam funeris." }, { "canon": 1221, "latin": ", 1230, 8 5." }, { "canon": 1222, "latin": ". Quod attinet ad defunctos qui in domo etiam regu- lari vel collegio degebant ratione hospitii, educationis vel infirmitatis, et ad defunctos in hospitali, standum est canonibus 1216-1218, nisi constet de iure particulari aut privilegio; quod vero ad illos attinet qui in Semi- nario moriuntur, servetur praescriptum" }, { "canon": 1223, "latin": ". $ 1. Omnibus licet, nisi expresse iure prohibeantur, eligere ecclesiam sui funeris aut coemeterium sepul- turae. $ 2. Uxor et filii puberes in hac electione prorsus immunes sunt a maritali vel patria potestate." }, { "canon": 1226, "latin": ". $ 1. Ecclesiam funeris aut coemeterium sepultu- rae quis eligere potest per se vel per alium cui legiti- mum mandatum dederit; factamque electionem aut mandati concessionem quolibet legitimo modo probare licet. $ 2. Si electio fiat per alium, hic suum mandatum explere potest etiam post mortem mandantis." }, { "canon": 1228, "latin": ". $ 1. Si electa fuerit sepultura in coemeterio diverso à coemeterio propriae defuncti paroeciae, cadaver in illo sepeliatur, dummodo nihil obstet ex parte eorum a quibus coemeterium pendet. $ 2. Electa sepultura in coemeterio religiosorum, ut cadaver inibi sepeliri queat, requiritur et sufficit consensus Superioris religiosi, ad normam constitutio- num cuiusque religionis." }, { "canon": 1229, "latin": ". $ 1. 8i quis, sepulerum maiorum in aliquo coeme- terio possidens, non electa alibi sepultura, decesserit, Liber Tertius - De Rebus 339 in eodem sepeliendus est, si illuc commode asportari possit, salvo praescripto" }, { "canon": 1230, "latin": ". $8 1. Proprius defuncti parochus non solum ius sed etiam officium habet, excepto gravi necessitatis casu, levandi per se vel per alium cadaver, illud comitandi ad suam ecclesiam paroecialem ibique exsequias per- solvendi, firmo praescripto" }, { "canon": 1231, "latin": ". 8 1. Expletis in ecelesia exsequiis, cadaver tumu- landum est ad normam librorum liturgicorum in coe- meterio ecclesiae funeris, salvis praescriptis" }, { "canon": 1234, "latin": ". $8 Il. Locorum Ordinarii indicem funeralium taxa- rum seu eleemosynarum, si non exsistat, pro sui terri- torio, de consilio Capituli cathedralis, ac, si opportu- num duxerint, vicariorum foraneorum dioecesis et pa- rochorum civitatis episcopalis, conficiant, attentis le- gitimis consuetudinibus particularibus et omnibus per- sonarum et locorum circumstantiis; in eoque pro diver- sis casibus iura singulorum moderate determinent, ita ut quaelibet contentionum et scandali removeatur oc- casio. $ 2. Si in indice plures classes enumerentur, libe- rum est iis quorum interest classem eligere." }, { "canon": 1235, "latin": ". $ 1. Districte prohibetur ne quis, sepulturae vel ex- sequiarum seu anniversarii mortuorum causa, quid- quam exigat ultra id quod in dioecesano taxarum in- dice statuitur. 8 2. Pauperes gratis omnino ac decenter funerentur et sepeliantur, cum exsequiis, secundum liturgicas le- ges et dioecesana statuta, praescriptis." }, { "canon": 1236, "latin": ". $ 1. Salvo iure particulari, quoties fidelis non fune- ratur in ecclesia paroeciali propria, proprio defuncti parocho debetur portio paroecialis, excepto casu quo cadaver in ecclesiam propriae paroeciae commode asportari nequeat. 349 Codecs Iuris Canonici $ 2. Si quis habeat plures paroecias proprias ad quas cadaver commode deferri posset, et alibi funere- tur, portio paroecialis dividenda est inter omnes paro- chos proprios. Ca. 1237. $ 1. Detrahi debet portio paroecialis ex omnibus et solis emolumentis, quae statuta sunt pro funere et tu- mulatione in taxa dioecesana. $ 2. 8i quacunque de causa primum sollemne offi- cium funebre non statim, sed intra mensem completum à die tumulationis fiat, licet hoc die non defuerint mi- nora publica officia, portio tamen paroecialis ex huius etiam funeris emolumentis debetur. $ 3. Quantitas portionis paroecialis determinetur in taxa dioecesana; et si ecclesia paroecialis et ecclesia funerans ad diversas dioeceses pertineant, quantitas portionis paroecialis attenditur secundum taxam eecle- siae funerantis." }, { "canon": 1238, "latin": ". Expleta tumulatione, minister in libro defunctorum deseribat nomen et aetatem defuncti, nomen parentum vel eoniugis, tempus mortis, quis et quae Sacramenta ministraverit, locum et tempus tumulationis. CAPUT III. De iis quibus sepultura, ecclesiastica concedenda est aut neganda." }, { "canon": 1239, "latin": ". $ 1. Ad sepulturam ecclesiasticam non sunt admit- tendi qui sine baptismo decesserint. $ 2. Catechumeni qui nulla sua culpa sine baptismo moriantur, baptizatis accensendi sunt. $ 9. Omnes baptizati sepultura ecclesiastica do- nandi sunt, nisi eadem a iure expresse priventur, Liber Tertius - De Rebus 343" }, { "canon": 1240, "latin": ". $ 1. Ecclesiastica sepultura privantur, nisi ante mortem aliqua dederint poenitentiae signa : 1.\" Notorii apostatae a christiana fide, aut sectae haereticae vel schismaticae aut sectae massonicae aliisve eiusdem generis societatibus notorie addicti; 2. Excommunicati vel interdicti post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam; 3.* Qui se ipsi occiderint deliberato consilio; 4.\" Mortui in duello aut ex vulnere inde relato; 5.\" Qui mandaverint suum corpus cremationi tradi; 6.\" Alii peccatores publici et manifesti. $ 2. Occurrente praedictis in casibus aliquo dubio, consulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente dubio, cadaver sepulturae ecclesiasticae tradatur, ita tamen ut removeatur scandalum." }, { "canon": 1241, "latin": ". Excluso ab ecclesiastica sepultura deneganda quo- que sunt tum quaelibet Missa exsequialis, etiam anni- versaria, tum alia publica officia funebria." }, { "canon": 1242, "latin": ". Si fieri sine gravi incommodo queat, cadaver excom- municati vitandi qui, contra canonum statuta, sepul- turam in loco sacro obtinuit, exhumandum est, servato praescripto" }, { "canon": 1243, "latin": ". Tempora sacra sunt dies festi; iisque accensentur dies abstinentiae et ieiunii." }, { "canon": 1244, "latin": ". $ I. Dies festos itemque dies abstinentiae et ieiunii, universae Ecclesiae communes, constituere, transferre, abolere, unius est supremae ecclesiasticae auctoritatis. toma ui 344 Codex Iuris. Canonici $ 2. Ordinarii locorum peculiares suis dioecesibus seu locis dies festos aut dies abstinentiae et ieiunii possunt, per modum tantum actus, indicere." }, { "canon": 1245, "latin": ". 8 1. Non solum Ordinarii locorum, sed etiam paro- chi, in casibus singularibus iustaque de causa, possunt subiectos sibi singulos fideles singulasve familias, etiam extra territorium, atque in suo territorio etiam pere- grinos, a lege communi de observantia festorum item- que de observantia abstinentiae et ieiunii vel etiam utriusque dispensare. $ 2. Ordinarii, ex causa peculiari magni populi con- cursus aut publicae valetudinis, possunt totam quoque dioecesim seu locum a ieiunio et ab abstinentia vel etiam ab utraque simul lege dispensare. $ 3. In religione clericali exempta eandem dispen- sandi potestatem habent Superiores ad modum paro- chi, quod attinet ad personas, de quibus in" }, { "canon": 1246, "latin": ". Supputatio diei festi, itemque diei abstinentiae et ieiunii, facienda est a media nocte usque ad mediam noctem, salvo praescripto" }, { "canon": 1247, "latin": ". $ 1. Dies festi sub praecepto in universa Ecclesia sunt tantum: Omnes et singuli dies dominici, festa Nativitatis, Cireumcisionis, Epiphaniae, Ascensionis et sanctissimi Corporis Christi, Immaculatae Conce- ptionis et Assumptionis Almae Genitricis Dei Mariae, sancti Ioseph eius sponsi, Beatorum Petri et Pauli A po- stolorum, Omnium denique Sanctorum, Liber Tertius - De Rebus 345 $ 2. Ecclesiastico praecepto dies festi Patronorum non subiacent; locorum autem Ordinarii possunt sol- lemnitatem exteriorem transferre ad dominicam pro- xime sequentem. : $ 9. Sicubi aliquod festum ex enumeratis legitime sit abolitum vel translatum, nihil inconsulta Sede Apo- stolica innovetur. :" }, { "canon": 1248, "latin": ". Festis de praecepto diebus Missa audienda est; et abstinendum ab operibus servilibus, actibus forensibus, itemque, nisi aliud ferant legitimae consuetudines aut peculiaria indulta, publico mercatu, nundinis, aliisque publicis emptionibus et venditionibus." }, { "canon": 1249, "latin": ". Legi de audiendo Sacro satisfacit qui Missae adest quocunque catholico ritu celebretur, sub dio aut in qua- cunque ecclesia vel oratorio publico aut semi-publico et in privatis coemeteriorum aediculis de quibus in" }, { "canon": 1250, "latin": ". Abstinentiae lex vetat carne iureque ex carne vesci, non autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis etiam ex adipe animalium." }, { "canon": 1251, "latin": ". $ 1. Lex ieiunii praescribit ut nonnisi unica per diem comestio fiat; sed non vetat aliquid cibi mane et vespere sumere, servata.tamen circa ciborum quantita- tem et qualitatem probata locorum consuetudine. $ 2. Nec vetitum est carnes ac pisces in eadem re- fectione permiscere; nec serotinam refectionem cum prandio permutare. 346 Codeoy Iuris Canonici" }, { "canon": 1252, "latin": ". 8 l. Lex solius abstinentiae servanda est singulis sextis feriis. $ 2. Lex abstinentiae simul et ieiunii servanda est feria quarta Cinerum, feriis sextis et sabbatis Quadra- gesimae et feriis Quatuor Temporum, pervigiliis Pen- tecostes, Deiparae in caelum assumptae, Omnium San- ctorum et Nativitatis Domini. $ 9. Lex solius ieiunii servanda est reliquis omni- bus Quadragesimae diebus. $ 4. Diebus dominicis vel festis de praecepto lex abstinentiae, vel abstinentiae et ieiunii, vel ieiunii tan- tum cessat, excepto tempore Quadragesimae, nec pervi- gilia antieipantur; item cessat Sabbato Sancto post me- piden, Cax. 1953. His canonibus nihil immutatur de indultis particu- laribus, de votis cuiuslibet personae physicae vel mo- ralis, de constitutionibus ac regulis cuiusvis religionis vel instituti approbati sive virorum sive mulierum in communi viventium etiam sine votis." }, { "canon": 1254, "latin": ". $ l. Abstinentiae lege tenentur omnes qui septimum aetatis annum expleverint. $ 2. Lege ieiunii adstringuntur omnes ab expleto vicesimo primo aetatis anno ad inceptum sexagesimum. PARS TERTIA DE CULTU DIVINO ON. 1255. $ 1. Sanctissimae Trinitati, singulis eiusdem Per- sonis, Christo Domino, etiam sub speciebus sacramen- talibus, debetur cultus latriae; Beatae Mariae Virgini cultus hvperduliae; aliis cum Christo in caelo regnan- tibus cultus duliae, Liber Tertius - De Rebus 341 $ 2. Sacris quoque reliquiis atque imaginibus ve- neratio et cultus debetur relativus personae ad quam reliquiae imaginesque referuntur." }, { "canon": 1258, "latin": ". $ 1. Haud licitum est fidelibus quovis modo active assistere seu partem habere in sacris acatholicorum. $ 2. Tolerari potest praesentia passiva seu mere ma- terialis, civilis officii vel honoris causa, ob gravem ra- tionem ab Episcopo in casu dubii probandam, in aca- tholicorum funeribus, nuptiis similibusque sollemniis, dummodo perversionis et scandali periculum absit." }, { "canon": 1259, "latin": ". 8 1. Orationes et pietatis exercitia ne permittantur in ecclesiis vel oratoriis sine revisione et expressa Or- dinarii loci licentia, qui in casibus difficilioribus rem totam Sedi Apostolicae subiiciat. $ 2. Loci Ordinarius nequit novas litanias appro- bare publice recitandas." }, { "canon": 1260, "latin": ". Ecclesiae ministri in cultu exercendo unice a Supe- rioribus ecclesiasticis dependere debent." }, { "canon": 1261, "latin": ". $ 1. Locorum Ordinarii advigilent ut sacrorum ca- nonum praescripta de divino eultu sedulo observentur, et praesertim ne in cultum divinum sive publicum sive privatum aut in quotidianam fidelium vitam supersti- tiosa ulla praxis inducatur, aut quidquam admittatur 348 Codem Iuris Canonici a fide alienum vel ab ecclesiastica traditione absonum vel turpis quaestus speciem praeseferens. $ 2. Si loci Ordinarius leges pro suo territorio hae in re tulerit, etiam religiosi omnes, exempti quoque, obligatione tenentur easdem servandi; et Ordinarius potest eorundem ecclesias vel publica oratoria in hunc finem visitare." }, { "canon": 1262, "latin": ". $ 1. Optandum ut, congruenter antiquae discipli- nae, mulieres in ecclesia separatae sint a viris. $ 2. Viri in ecclesia vel extra ecclesiam, dum sacris ritibus assistunt, nudo capite sint, nisi aliud ferant pro- bati populorum mores aut peculiaria rerum adiuncta; mulieres autem, capite cooperto et modeste vestitae, maxime cum ad mensam Dominicam accedunt." }, { "canon": 1263, "latin": ". $ l. Potest magistratibus, pro eorum dignitate et gradu, locus in ecclesia esse distinctus, ad normam le- gum liturgicarum. $ 2. Sine expresso Ordinarii loci consensu nemo fi- delis locum habeat in ecclesia sibi suisque reservatum; Ordinarius autem consensum ne praebeat, nisi cetero- rum fidelium commoditati sit sufficienter consultum. $ 3. Ea semper factis in concessionibus inest tacita conditio, ut Ordinarius possit, ex iusta causa, conces- sionem revocare, non obstante quolibet temporis de- cursu." }, { "canon": 1264, "latin": ". $ 1l. Musicae in quibus sive organo aliisve instru- mentis sive cantu lascivum aut impurum aliquid mi- sceatur, ab ecclesiis omnino arceantur; et leges litur- gicae circa musicam sacram serventur. $ 2. Religiosae mulieres, si eisdem liceat, ad nor- mam suarum constitutionum vel legum liturgicarum ae de venia Ordinarii loci, in propria ecclesia aut oratorio publico canere, tali e loco canant, ubi a populo conspici nequeant, Liber Tertius - De Rebus 349 TITULUS XV. De eustodia et eultu sanctissimae Eucharistiae. CAN. 12065. $ 1. Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui eius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem in hebdomada Missam in sacro loco celebret : 1.\" Custodiri debet in ecclesia cathedrali, in eecle- sia principe Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicaria- tus et Praefecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia paroeciali vel quasi-paroeciali et in ecelesia adnexa do- mui religiosorum exemptorum sive virorum sive mu- lierum; 2.\" Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in ecclesia collegiata et in oratorio principali sive publico sive semi-publico tum domus piae aut religiosae, tum collegii ecclesiastici quod a clericis saecularibus vel a religiosis regatur. $ 2. Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri pos- sit, necessarium est indultum apostolicum; loci Ordina- rius hane licentiam concedere potest tantummodo ec- clesiae aut oratorio pubblico ex iusta causa et per mo- dum actus. 8 9. Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud se retinere aut secum in itinere deferre." }, { "canon": 1265, "latin": "forte asserva- tum, pro infirmis desumere." }, { "canon": 1266, "latin": ". Ecclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asser- vatur, praesertim paroeciales, quotidie per aliquot sal- tem. horas fidelibus pateant." }, { "canon": 1269, "latin": ". $ 1. Sanctissima Eucharistia servari debet in taber- naculo inamovibili in media parte altaris posito. 3 2. Tabernaeulum sit affabre exstructum, unde- quaque solide clausum, decenter ornatum ad normam legum liturgicarum, ab omni alia re vacuum, ac tam sedulo custodiatur ut periculum cuiusvis sacrilegae profanationis arceatur. $ 9. Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci probata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam nocturno tempore extra altare, super corporali tamen, in loco tutiore et decenti, asservari, servato praeseri- pto" }, { "canon": 1272, "latin": ". Hostiae consecratae, sive propter fidelium commu- nionem, sive propter expositionem sanctissimi Sacra- menti, et recentes sint et frequenter renoventur, vete- ribus rite consumptis, ita ut nullum sit periculum cor- ruptionis, sedulo servatis instructionibus quas Ordina- rius loci hac de re dederit." }, { "canon": 1273, "latin": ". Qui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, nihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Euchari- stiam in eorum animis excitent, eosque praesertim hor- tentur ut, non modo diebus dominicis et festis de prae- cepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, frequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio as- sistant et sanctissimum Sacramentum visitent." }, { "canon": 1274, "latin": ". $ 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est as- servare sanctissimam ILucharistiam, fieri potest expo- sitio privata seu cum pyxide ex qualibet iusta causa sine Ordinarii licentia; expositio vero publica seu cum 359 Codes Iuris Canonici ostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam fieri potest in omnibus ecclesiis inter Missarum sollem- nia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex iusta et gravi causa praesertim publica et de Ordinarii loci licentia, licet ecelesia ad religionem exemptam per- tineat. $ 2. Minister expositionis et repositionis sanctissi- mi Sacramenti est sacerdos vel diaconus; minister vero benedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam impertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad normam" }, { "canon": 1277, "latin": ". $ 1. Cultu publieo eos tantum Dei Servos venerari licet, qui auctoritate Ecclesiae inter Sanctos vel Beatos relati sint. Liber Tertius - De Rebus 353 $ 2. In album Sanctorum canonice relatis cultus duliae debetur; Sancti coli possunt ubique et quovis actu eius generis cultus; Beati vero non possunt, nisi loco et modo quo Romanus Pontifex concesserit." }, { "canon": 1278, "latin": ". Laudabiliter quoque, servatis servandis, Sancti na- tionum, dioecesium, provinciarum, confraternitatum, familiarum religiosarum aliorumque locorum et mora- lium personarum eliguntur et, accedente confirmatione Sedis Apostolicae, constituuntur Patroni; Beati non item, sine peculiari eiusdem Sedis Apostolicae indulto." }, { "canon": 1279, "latin": ". $ 1. Nemini liceat in ecclesiis, etiam exemptis, aliüsve locis sacris ullam insolitam ponere vel ponen- dam curare imaginem, nisi ab Ordinario loci sit appro- bata. $ 2. Ordinarius autem sacras imagines publice ad fidelium venerationem exponendas ne approbet, quae cum probato Ecclesiae usu non congruant. $ 39. Nunquam sinat Ordinarius in ecclesiis aliisve locis sacris exhiberi falsi dogmatis imagines vel quae debitam decentiam et honestatem non praeseferant, aut rudibus periculosi erroris occasionem praebeant. $ 4. Si imagines, publicae. venerationi expositae, sollemniter benedicantur, haec benedictio Ordinario reservatur, qui tamen potest eam cuilibet sacerdoti com- mittere." }, { "canon": 1280, "latin": ". Imagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu praestantes, in ecclesiis vel oratoriis publicis fidelium venerationi expositae, si quando reparatione indigeant, nunquam restaurentur sine dato scriptis consensu ab Ordinario; qui, antequam licentiam concedat, pruden- tes ac peritos viros consulat. Cod. Iur. Cam. 23 354 Hn Codes luris Caaonici" }, { "canon": 1281, "latin": ". $ 1. Insignes reliquiae aut imagines pretiosae item- que aliae reliquiae aut imagines quae in aliqua ecclesia magna populi veneratione honorentur, nequeunt va- lide alienari neque in aliam ecclesiam perpetuo trans- ferri sine Apostolicae Sedis permissu. $ 2. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae sunt corpus, caput, brachium, antibrachium, cor, lin- gua, manus, crus aut illa pars corporis in qua passus est martyr, dummodo sit integra et non parva." }, { "canon": 1282, "latin": ". $ 1. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae ne- queunt in aedibus vel oratoriis privatis asservari, sine expressa Ordinarii loci licentia. 8 2. Reliquiae non insignes debito cum honore etiam in domibus privatis servari pieque a fidelibus gestari possunt. Cav. 1283. $ 1. Publico eultu eae solae reliquiae in ecclesiis, quanquam exemptis, honorari possunt, quas genuinas esse constet authentico documento alicuius S. R. E. Cardinalis, vel Ordinarii loci, vel alius viri ecclesiastici cui facultas authenticandi indulto apostolico sit con- cessa. $ 2. Vicarius Generalis nequit, sine mandato spe- ciali, reliquias authenticas edicere." }, { "canon": 1283, "latin": ". $ 1. Nequit parochus, sine iusta et gravi causa ab Ordinario probata, excludere clericos saeculares, reli- giosos ac pia sodalitia quae familia vel heredes advo- care velint ad deducendum cadaver ad ecclesiam fune- ris et ad sepulturam, et assistendum funeri; clerici ta- men ipsi ecclesiae addicti a familia vel heredibus prae aliis omnibus invitari debent. Liber Tertius - De Rebus 344 $ 2. Nunquam admittantur societates vel insignia religioni catholicae manifeste hostilia. $ 3. Associantes cadaver tenentur morem gerere parocho circa ductum funeris, salvis uniuscuiusque praecedentiae iuribus. $ 4. Laici cadaver, generis aut dignitatis cuiusvis ille fuerit, clerici ne deferant." }, { "canon": 1285, "latin": ". $ 1. Sacrae reliquiae, quarum authenticitatis do- cumenta ob civiles perturbationes vel ob alium quemli- bet casum interierint, publicae venerationi ne exponan- tur, nisi praecedat iudicium Ordinarii loci, non autem: Vicarii Generalis sine mandato speciali. Liber Tertius - De Rebus 95D $ 2. Reliquiae tamen antiquae in ea veneratione qua hactenus fuerunt, sunt retinendae, nisi in aliquo peculiari casu certis argumentis constet eas falsas vel suppositicias esse." }, { "canon": 1286, "latin": ". Locorum Ordinarii ne sinant, maxime in sacris con- cionibus, libris, ephemeridibus vel commentariis fo- vendae pietati destinatis, ex meris coniecturis, ex solis probabilibus argumentis vel praeiudicatis opinionibus, praesertim verbis ludibrium aut despectum sapienti- bus, quaestiones agitari de sacrarum reliquiarum au- thenticitate." }, { "canon": 1288, "latin": ". Sanctissimae Crucis reliquiae, quas in cruce pecto- rali Episcopus forte defert, ecclesiae cathedrali, ipso defuncto, cedunt, Episcopo successori transmittendae; et si defunctus pluribus praefuerit dioecesibus, eccle- siae cathedrali dioecesis, in cuius territorio supremum diem obiit aut, si extra dioecesim mortuus est, ex qua ultimo discessit." }, { "canon": 1289, "latin": ". $ 1. Sacras reliquias vendere nefas est; adeoque Or- dinarii locorum, vicarii foranei, parochi aliive curam animarum habentes, sedulo caveant ne sacrae reliquiae, praesertim sanctissimae Crucis, occasione maxime he- 356 Codeao Iuris Canonici reditatum aut alienationis acervi bonorum, veneant, neve in acatholicorum manus transeant. $ 2. Rectores ecclesiarum, ceterique ad quos spe- ctat, sedulo invigilent ne sacrae reliquiae ullo modo profanentur, neve hominum incuria pereant, vel minus decenter custodiantur. TITULUS XVII. De sacris processionibus. Cav. 1290. $ 1. Nomine sacrarum processionum significantur sollemnes supplicationes quae a populo fideli, duce clero, fiunt eundo ordinatim de loco sacro ad locum sa- crum, ad excitandam fidelium pietatem, ad commemo- randa Dei beneficia eique gratias agendas, ad divinum auxilium implorandum. 8 2. Ordinariae sunt quae B ibis diebus per annum nofi ad normam librorum liturgicorum vel consuetu- dinum ecclesiarum; eatraordinariae, quae aliis publicis de causis in alios dies indicuntur." }, { "canon": 1291, "latin": ". $ I. Nisi aliter ferat immemorabilis consuetudo, vel locorum circumstantiae, prudenti Episcopi iudicio, aliud exigant, die festo Corporis Christi unica tantum sollemnisque per publicas vias processio in uno eodem- que loco fieri debet ab ecclesia digniore, eique clerici omnes religiosaeque virorum familiae, etiam exemptae, et laicorum confraternitates interesse debent, regula- ribus exceptis qui in strictiore clausura perpetuo vi- vant, aut a civitate ultra tria millia passuum distent. $ 2. Oeterae paroeciae et ecclesiae etiam regulares possunt, intra octavam, proprias processiones extra ec- clesiae ambitum agere; sed ubi plures sunt ecclesiae, Ordinarii loci est dies, horas ac vias praestituere quibus suam quaeque processionem agant. Liber Tertius - De Rebus 357 O^N. 1292. Ordinarius loci, audito Capitulo cathedrali, potest ex publica causa extraordinarias processiones indicere; quibus, sicut et ordinariis ac consuetis, ii omnes inter- esse debent de quibus in" }, { "canon": 1293, "latin": ". Religiosi etiam exempti nequeunt extra suas eccle- sias et claustra processiones ducere sine Ordinarii loci licentia, salvo praescripto can. T2 SIM" }, { "canon": 1294, "latin": ". LEeclesiam funeris aut sepulturae coemeterium eli- gere prohibentur : 1.\" Impuberes; verum pro filio aut filia impubere, etiam post eorum mortem, hanc electionem facere pos- sunt parentes vel tutor; 2.\" Religiosi professi cuiuslibet gradus aut digni- tatis, non tamen si sint Episcopi. Cod. Iur. Cam. 93 338 Codex Iuris Canonici OAN. 1225. Ut electio ecclesiae funeris valeat, cadat necesse est vel in ecclesiam paroecialem, vel in ecclesiam regula- rium, non tamen monialium (nisi agatur de mulieribus quae famulatus, educationis, infirmitatis aut hospitii causa intra clausuram eiusdem monasterii non preca- rio commorabantur), vel in ecclesiam iuris patronatus, si agatur de patrono, vel in aliam ecclesiam funerandi iure praeditam." }, { "canon": 1295, "latin": ". Curent Ordinarii ut sacrae processiones, exstirpa- tis, si qui sint, malis usibus, ordinate procedant eaque modestia ac reverentia ab omnibus perficiantur, quae piis ac religiosis huiusmodi actibus maxime convenit. TITULUS XVIII. De sacra supellectili." }, { "canon": 1296, "latin": ". $ Ll. Sacra supellex, praesertim quae, ad normam legum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse de- bet quaeque publico in cultu adhibetur, caute custodia- tur in ecclesiae sacrario aliove tuto ac decenti loco, nec ad usus profanos adhibeatur. $ 2. Ad normam" }, { "canon": 1297, "latin": ". Nisi aliter sit provisum, qui officio tenentur repa- randae ecclesiae ad normam" }, { "canon": 1298, "latin": "; | 20.\" Consecrationes et benedictiones ecclesiarum, altarium, sacrae supellectilis, Abbatum aliasve simi-? les, excepta oleorum saerorum consecratione, si Cardi-. nàlis charactere episcopali careat, ubique locorum, ser- | vatis servandis, peragendi, firmo praescripto" }, { "canon": 1299, "latin": ". $ 1. Defuncti Episcopi residentialis, etiamsi cardi- nalitia dignitate fulserit, sacra supellex cedit ecclesiae cathedrali, exceptis annulis et erucibus pectoralibus etiam cum saeris reliquiis, salvo praescripto" }, { "canon": 1301, "latin": ". $ 1. S. R. E. Cardinalis, Episcopus residentialis aliique clerici beneficiarii obligatione tenentur curandi testamento vel alio instrumento in forma iuris civilis valido ut canonica praescripta, de quibus in" }, { "canon": 1302, "latin": ". Rectores ecclesiarum aliique quibus credita sit cura sacrae supellectilis, sedulo debent eiusdem conserva- tioni et decori prospicere." }, { "canon": 1304, "latin": ". Benedictionem illius sacrae supellectilis quae ad normam legum liturgicarum benedici debet antequam ad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : 1.\" 8S. R. E. Cardinales et Episcopi omnes; 2. Locorum Ordinarii, charactere episcopali ca- rentes, pro ecclesiis et oratoriis proprii territorii; 3.\" Parochus pro ecclesiis et oratoriis in territo- rio suae paroeciae positis, et rectores ecclesiarum pro suis ecclesiis; 4.\" Sacerdotes a loci Ordinario delegati, intra fines delegationis et iurisdictionis delegantis; 5.\" Superiores religiosi, et sacerdotes eiusdem re- ligionis ab ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et ora- toriis ac pro ecclesiis monialium sibi subiectarum." }, { "canon": 1305, "latin": ". . $ I. Saera supellex benedicta aut consecrata bene- dictionem aut consecrationem amittit : 1. Si tales laesiones vel mutationes subierit ut pristinam amiserit formam, et iam ad suos usus non habeatur idonea; Liber Tertius - De Rebus 361 2.\" Bi ad usus indecoros adhibita vel publicae ven- ditioni exposita fuerit. $ 2. Calix et patena non amittunt consecrationem ob consumptionem vel renovationem auraturae, salva tamen, priore in casu, gravi obligatione rursum ea EX" }, { "canon": 1306, "latin": ". $ 1. Curandum ne calix cum patena et ante lotio- nem purificatoria, pallae et corporalia, quae adhibita fuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel ab iis qui eorum custodiam habent. $ 2. Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae sacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam religiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maiori- bus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis mittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem. TITULUS XIX. De voto et iureiurando. CAPUT I. De voto." }, { "canon": 1307, "latin": ". 3 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera Deo facta de bono possibili et meliore, ex virtute reli- gionis impleri debet. $ 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti ra- tionis usu pollentes, sunt voti capaces. 8 9. Votum metu gravi et iniusto emissum ipso iure nullum est. Caw. 1308. 8 1. Votum est publicum si nomine Ecclesiae a le- gitimo Superiore ecclesiastico acceptetur; secus, pri- vatum. $8 2. Sollemne, si ab Ecclesia uti tale fuerit agni- tum; secus, simplea. $ 9. Reservatum, cuius dispensationem sola Sedes Apostolica concedere potest. 369. Codec Iuris Canonici $ 4. Personale, quo actio voventis promittitur; reale, quo promittitur res aliqua; miztum, quod per- sonalis et realis naturam participat." }, { "canon": 1308, "latin": ". $ 1. Ecclesia cathedralis debet sacram supellectilem aliaque quae ad Missae sacrificium vel ad alias ponti- ficales functiones necessaria sint, gratis Episcopo sub- 360 Codeao Iuris Canonici ministrare etiam privatim celebranti non solum in ecclesia cathedrali, sed in aliis quoque civitatis vel su- burbii ecclesiis. $ 2. Si qua ecclesia paupertate laborat, potest Or- dinarius permittere ut a sacerdotibus qui in proprium commodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque ad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exi- gatur. $ 9. Episcopi, non autem Vicarii Capitularis aut Vicarii Generalis sine speciali mandato, est eandem stipem definire, et nemini, etiam religiosis etsi exem- ptis, licet ea maiorem exigere. $ 4. Episcopus pro tota dioecesi eiusmodi stipem in dioecesana Synodo, si fieri possit, definiat, aut extra Synodum, audito Capitulo." }, { "canon": 1309, "latin": ". Vota privata Sedi Apostolicae reservata sunt tan- tummodo votum perfectae ac perpetuae castitatis et votum ingrediendi in religionem votorum sollemnium, quae emissa fuerint absolute et post completum deci- mum octavum aetatis annum. CAN. 18310. $1. Votum non obligat, ratione sui, nisi emit- tentem. $ 2. Voti realis obligatio transit ad heredes, item obligatio voti mixti pro parte qua reale est." }, { "canon": 1310, "latin": ". Quoties alumni ob quamlibet causam extra Semi. narium morentur, servetur praescriptum" }, { "canon": 1311, "latin": ". Gradus academicos qui effectus canonicos in Eccle- sia habeant, nemo conferre potest, nisi ex facultate ab Apostolica Sede concessa. 380 Codecs Iuris Canonici" }, { "canon": 1312, "latin": ". $ 1. Qui potestatem dominativam in voluntatem voventis legitime exercet, potest eius vota valide et, ex iusta causa, etiam licite irrita reddere, ita ut nullo i in casu obligatio postea reviviscat. $ 2. Qui potestatem non quidem in voluntatem vo- Seni sed in voti materiam habet, potest voti obliga- tionem tandiu suspendere, quandiu voti adimplemen- tum sibi praeiudicium afferat." }, { "canon": 1313, "latin": ". Vota non reservata possunt iusta de causa dispen- sare, dummodo dispensatio ne laedat ius aliis quae- situm : 1.? Loci Ordinarius quod attinet ad omnes suos subditos atque etiam peregrinos; Liber Tertius - De Rebus 363 2. Superior religionis clericalis exemptae quod attinet ad personas quae" }, { "canon": 1314, "latin": ". Opus voto non reservato promissum potest in me- lius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; in minus vero bonum ab illo cui potestas est dispen- sandi in votis ad normam" }, { "canon": 1315, "latin": ". Vota ante professionem religiosam emissa suspen- duntur, donec vovens in religione permanserit. CAPUT II. De iureiurando." }, { "canon": 1316, "latin": ". $ 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini in testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, in iudicio et in iustitia. $ 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admit- tunt, per procuratorem praestari valide nequit. CAN 1914. $ 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari religionis obligatione tenetur implendi quod iureiu- rando firmaverit. $ 2. Iusiurandum per vim aut metum gravem ex- tortum valet, sed a Superiore ecclesiastico relaxari potest. | $ 9. Iusiurandum nec vi nec dolo praestitum quo quis privato bono aut favori renuntiat lege ipsi con- cesso, servandum est quoties non vergit in dispendium salutis aeternae." }, { "canon": 1319, "latin": ". Obligatio iureiurando promissorio inducta desinit : 1.? Si remittatur ab eo in euius commodum iusiu- randum emissum fuerat; 2. Si res iurata substantialiter mutetur, aut, mutatis adiunctis, fiat sive mala sive omnino indiffe- rens, aut denique maius bonum impediat; 3.\" Deficiente causa finali aut conditione sub qua forte iusiurandum datum sit; 4.\" Irritatione, dispensatione, commutatione, ad normam" }, { "canon": 1320, "latin": ". Qui irritare, dispensare, commutare possunt votum, eandem potestatem eademque ratione habent circa iusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispen- satio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem remittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiu- randum dispensare propter necessitatem aut utilitatem Ecclesiae." }, { "canon": 1321, "latin": ". Iusiurandum stricte est interpretandum secundum ius et secundum intentionem iurantis, aut, si hic dolo agat, secundum intentionem illius cui iuratur. PARS QUARTA DE MAGISTERIO ECCLESIASTICO" }, { "canon": 1322, "latin": ". $ l. Christus Dominus fidei depositum Ecclesiae concredidit, ut ipsa, Spiritu Sancto iugiter assistente, doctrinam revelatam sancte custodiret et fideliter ex- poneret. $ 2. Ecclesiae, independenter a qualibet civili pote- state, ius est et officium gentes omnes evangelicam do- Liber Tertius - De Rebus 365 ctrinam docendi : hane vero rite ediscere veramque Dei Ecclesiam amplecti omnes divina lege tenentur." }, { "canon": 1323, "latin": ". $ 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt quae verbo Dei scripto vel tradito continentur et ab Ecclesia sive sollemni iudicio sive ordinario et univer- sali magisterio tanquam divinitus revelata credenda proponuntur. $ 2. Sollemne huiusmodi iudicium pronuntiare pro- prium est tum Oecumenici Concilii tum Romani Ponti- ficis ex cathedra loquentis. $ 9. Declarata seu definita dogmatice res nulla in- telligitur, nisi id manifeste constiterit." }, { "canon": 1324, "latin": ". Satis non est haereticam pravitatem devitare, sed oportet illos quoque errores diligenter fugere, qui ad illam plus minusve accedunt; quare omnes debent etiam constitutiones et decreta servare quibus pravae huius- modi opiniones a Sancta Sede proscriptae et prohibi- tae sunt." }, { "canon": 1325, "latin": ". $ 1. Fideles Christi fidem aperte profiteri tenentur quoties eorum silentium, tergiversatio aut ratio agendi secumferrent implicitam fidei negationem, contemptum religionis, iniuriam Dei vel scandalum proximi. $ 2. Post receptum baptismum si quis, nomen reti- nens christianum, pertinaciter aliquam ex veritatibus fide divina et catholica eredendis denegat aut de ea du- bitat, haereticus; si a fide christiana totaliter recedit, apostata; si denique subesse renuit Summo Pontifici aut cum membris Ecclesiae ei subiectis communicare recusat, schismaticus est. $ 9. Caveant catholici ne disputationes vel collatio- nes, publicas praesertim, cum acatholicis habeant, sine venia Sanctae Sedis aut, si casus urgeat, loci Ordinarii. 366 Codez Iuris Canonici" }, { "canon": 1326, "latin": ". Episcopi quoque, licet singuli vel etiam in Conciliis particularibus congregati infallibilitate docendi non polleant, fidelium tamen suis curis commissorum, sub auctoritate Romani Pontificis, veri doctores seu magi- stri sunt. TITULUS XX. De divini verbi praedicatione. Cav. 1327. $ 1. Munus fidei catholicae praedicandae commis- sum praecipue est Romano Pontifici pro universa Ec- clesia, IZpiscopis pro suis dioecesibus. $ 2. Episcopi tenentur officio praedicandi per se ipsi Evangelium, nisi legitimo prohibeantur impedimento; et insuper, praeter parochos, debent alios quoque viros idoneos in auxilium assumere ad huiusmodi praedica- tionis munus salubriter exsequendum." }, { "canon": 1327, "latin": ". Liber Secundus - De Personis 93" }, { "canon": 1328, "latin": ". Nemini ministerium praedicationis licet exercere, nisi a legitimo Superiore missionem receperit, facultate peculiariter data, vel officio collato, cui ex sacris cano- nibus praedicandi munus inhaereat. CAPUT I. Doe catechetica institutione." }, { "canon": 1329, "latin": ". Proprium ae gravissimum officium, pastorum prae- sertim animarum, est catecheticam populi christiani institutionem curare." }, { "canon": 1330, "latin": ". Debet parochus : 1.? Statis temporibus, continenti per plures dies institutione, pueros ad sacramenta poenitentiae et con- firmationis rite suscipienda singulis annis praeparare; Liber Tertius - De Rebus 367 2. Peculiari omnino studio, praesertim, si nihil obsit, Quadragesimae tempore, pueros sic instituere ut sancte Sancta primum de altari libent." }, { "canon": 1331, "latin": ". Praeter puerorum institutionem de qua in" }, { "canon": 1332, "latin": ". Diebus dominicis aliisque festis de praecepto, ea hora quae suo iudicio magis apta sit ad populi fre- quentiam, debet insuper parochus catechismum fideli- bus adultis, sermone ad eorum captum accommodato, explicare. vi" }, { "canon": 1333, "latin": ". $ Il. Parochus in religiosa puerorum institutione potest, imo, si legitime sit impeditus, debet operam ad- hibere clericorum, in paroeciae territorio degentium, aut etiam, si necesse sit, piorum laicorum, potissimum ilorum qui in pium sodalitium doctrinae christianae aliudve simile in paroecia erectum adscripti sint. $ 2. Presbyteri aliique clerici, nullo legitimo impe- dimento detenti, proprio parocho in hoc sanctissimo opere adiutores sunto, etiam sub poenis ab Ordinario infligendis." }, { "canon": 1334, "latin": ". Si, Ordinarii loci iudicio, religiosorum auxilium ad catecheticam populi institutionem sit necessarium, Su- periores religiosi, etiam exempti, ab eodem Ordinario requisiti, tenentur per se vel per suos subditos religio- S08, sine tamen regularis disciplinae detrimento, illam populo tradere, praesertim in propriis ecclesiis." }, { "canon": 1335, "latin": ". Non solum parentes aliique qui parentum locum te- nent, sed heri quoque ac patrini obligatione adstrin- guntur curandi ut omnes sibi subiecti vel commendati catechetica institutione erudiantur. 368 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1336, "latin": ". Ordinarii loci est omnia in sua dioecesi edicere quae ad populum in christiana doctrina instituendum spe- ctent; et etiam religiosi exempti, quoties non exemptos docent, eadem servare tenentur. CAPUT II. De sacris concionibus. CAN. 13931. Tum clericis e clero saeculari, tum religiosis non exemptis facultatem concionandi pro suo territorio so- lus concedit loci Ordinarius." }, { "canon": 1338, "latin": ". $ 1. Si concio habenda sit tantum ad religiosos exemptos aliosve de quibus in" }, { "canon": 1339, "latin": ". $ L1. Ordinarii locorum religiosis qui a proprio Su- periore exhibeantur, facultatem concionandi, sine gravi causa, ne denegent, concessamque ne revocent, praeser- tim una simul universis domus religiosae secerdotibus, firmo tamen praescripto" }, { "canon": 1340, "latin": ". Liber Tertius - De Rebus 369 $ 2. Concionatoribus religiosis, ut facultate rece- pta uti liceat, opus est praeterea sui Superioris licentia." }, { "canon": 1342, "latin": ". $ 1. Coneionandi facultas solis sacerdotibus vel dia- conis fiat, non vero ceteris clericis, nisi rationabili de causa, iudicio Ordinarii et in casibus singularibus. $ 2. Coneionari in ecclesia vetantur laici omnes, etsi religiosi." }, { "canon": 1343, "latin": ". $ Il. Ordinarii locorum ius habent concionandi in qualibet sui territorii ecclesia, quamvis exempta. $ 2. Nisi agatur de magnis civitatibus, potest quo- que Episcopus prohibere ne in aliis eiusdem loci eccle- siis verba fiant ad fideles, quo tempore vel concionem ipse habet vel coram se, ex causa publiea atque extra- ordinaria, convocatis fidelibus, habendam curat." }, { "canon": 1344, "latin": ". $ I. Diebus dominicis ceterisque per annum festis de praecepto proprium cuiusque parochi officium est, consueta homilia, praesertim intra Missam in qua maior soleat esse populi frequentia, verbum Dei populo nuntiare. $ 2. Parochus huic obligationi nequit per alium ha- bitualiter satisfacere, nisi ob iustam causam ab Ordi- nario probatam. $8 3. Potest Ordinarius permittere ut sollemnioribus quibusdam festis aut etiam, ex iusta causa, aliquibus diebus dominicis concio omittatur." }, { "canon": 1345, "latin": ", si loci Ordinarius ob causam publicam sonitum campanarum, preces ali- quas vel sacra sollemnia indicat, religiosi omnes, etiam exempti, obedire debent, salvis constitutionibus et pri- vilegiis suae cuiusque religionis. CAPUT II. De privilegiis." }, { "canon": 1346, "latin": ". $ 1. Curent locorum Ordinarii ut tempore Quadra- gesimae, itemque, si id expedire visum fuerit, tempore Adventus, in ecclesiis cathedralibus et paroecialibus sacrae conciones frequentius ad fideles habeantur. $ 2. Canonici aliique de Capitulo huic concioni, si in propria ecclesia continuo post chorum habeatur, in- teresse tenentur, nisi iusto impedimento detineantur; et illos Ordinarius, poenis quoque adhibitis, ad id adigere potest." }, { "canon": 1347, "latin": ". $ 1. In sacris concionibus exponenda in primis sunt quae fideles credere et facere ad salutem oportet. $ 2. Divini verbi praecones abstineant profanis aut abstrusis argumentis communem audientium captum excedentibus; et evangelicum ministerium non in per- suasibilibus humanae sapientiae verbis, non in profano inanis et ambitiosae eloquentiae apparatu et lenocinio, sed in ostensione spiritus et virtutis exerceant, non se- metipsos, sed Christum crucifixum praedicantes. 3 3. Ni, quod absit, concionator errores aut scan- dala disseminet, servetur praescriptum" }, { "canon": 1348, "latin": ". Monendi et adhortandi diligenter fideles sunt ut sa- cris concionibus frequenter intersint. CAPUT III. De sacris missionibus." }, { "canon": 1349, "latin": ". $ 1. Ordinarii advigilent ut, saltem decimo quoque anno, sacram, quam vocant, missionem, ad gregem sibi commissum habendam parochi curent. $ 2. Parochus, etiam religiosus, in his missionibus instituendis mandatis Ordinarii loci stare debet. 379 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1350, "latin": ". $ 1. Ordinarii locorum et parochi acatholicos, in suis dioecesibus et paroeciis degentes, commendatos sibi in Domino habeant. $ 2. In aliis territoriis universa missionum cura apud acatholieos Sedi Apostolicae unice reservatur." }, { "canon": 1351, "latin": ". 8 1. Episcopi est omnia et singula quae ad rectam Seminarii dioecesani administrationem, regimen, pro- fectum necessaria et opportuna videantur, decernere, eaque ut fideliter observentur, curare, salvis praeseri- ptionibus a Sancta Sede pro casibus peculiaribus latis. $ 9. Potissimum studeat Episcopus frequenter Se- minarium ipse per se visitare, in institutionem quae alumnis traditur sive litterariam et scientificam sive ecclesiasticam sedulo vigilare, et de alumnorum indole, pietate, vocatione ac profectu pleniorem sibi comparare notitiam, maxime occasione sacrarum ordinationum. $ 3. Unumauodque Seminarium suas leges habeat ab Episcopo approbatas, in quibus quid agere, quid observare debeant, doceantur tum qui in eodem Semi- nario in spem Ecclesiae instituuntur, tum qui in horum institutionem operam suam impendunt. $ 4. Seminarii interdioecesani vel regionalis regi- men universum et administratio regitur normis a San- cta Sede statutis. Caw. 1358. Curandum ut in quolibet Seminario adsint rector pro disciplina, magistri pro instructione, oeconomus pro euranda re familiari, a rectore distinctus, duo sal- tem confessarii ordinarii et director spiritus." }, { "canon": 1352, "latin": ". Ecclesiae est ius proprium et exclusivum eos insti- tuendi qui ecclesiasticis ministeriis sese devovere cu- piunt." }, { "canon": 1353, "latin": ". Dent operam sacerdotes, praesertim parochi, ut pueros, qui indicia praebeant ecclesiasticae vocationis, peculiaribus curis à saeculi contagiis arceant, ad pie- tatem informent, primis litterarum studiis imbuant divinaeque in eis vocationis germen foveant." }, { "canon": 1354, "latin": ". $ 1. Unaquaeque dioecesis in loco convenienti ab Episcopo electo Seminarium seu collegium habeat in quo, pro modo facultatum et dioecesis amplitudine, cer- tus adolescentium numerus ad statum clericalem insti- tuatur. $ 2. Curandum ut in maioribus praesertim dioece- sibus bina constituantur Seminaria, minus, scilicet, pro pueris litterarum scientia imbuendis, maius pro alumnis philosophiae ace theologiae vacantibus. 8 93. Bi constitui Seminarium dioecesanum nequeat, aut in constituto Seminario conveniens institutio, prae- sertim in philosophicis ac theologicis disciplinis, desi- deretur, Episeopus alumnos in alienum Seminarium Liber Tertius - De Rebus 313 mittat, nisi Seminarium interdioecesanum vel regio- nale, auctoritate apostolica, constitutum fuerit. CAN. 13595. Pro constitutione Seminarii et alumnorum susten- tatione, si proprii reditus deficiant, Episcopus potest : l1.\" Parochos aliosve ecclesiarum etiam exempta- rum rectores iubere ut statis temporibus in ecclesia ad hunc finem stipem exquirant; 2.* Tributum seu taram in sua dioecesi imperare; 3.\" Si haec non sufficiant, attribuere Seminario aliqua beneficia simplicia." }, { "canon": 1355, "latin": ", 1356, aut beneficialem pensionem de qua in" }, { "canon": 1356, "latin": ". 8 1. Tributo pro Seminario obnoxia sunt, quavis appellatione remota, reprobata qualibet contraria con- suetudine et abrogato quolibet contrario privilegio, mensa episcopalis, omnia beneficia etiam regularia aut iurispatronatus, paroeciae aut quasi-paroeciae, quam- vis alios reditus, praeter fidelium oblationes, non habeant, domus hospitalis auctoritate ecclesiastica erecta, sodalitates canonice erectae et fabricae ecclesia- rum, si suos reditus habeant, quaelibet religiosa domus, etsi exempta, nisi solis eleemosynis vivat aut in ea col- legium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum promovendum actu habeatur. $ 2. Hoc tributum debet esse generale eiusdemque proportionis pro omnibus, maius vel minus secundum Seminarii necessitatem, sed quinas quotannis centesi- mas partes (5 96) reditus vectigalis non excedens, mi- nuendum prout reditus Seminarii augentur. $ 9. Reditus tributo obnoxius is est qui, deductis oneribus et necessariis expensis, supersit in anno; nec in eo reditu computari debent distributiones quotidia- nae, vel, si omnes beneficii fructus distributionibus constent, tertia earundem pars; nec fidelium oblatio- nes, nec, si omnes paroeciae reditus coalescant fidelium oblationibus, tertia earundem pars. 314 Codea Iuris Canonici" }, { "canon": 1359, "latin": ". $ 1. Dioecesanis Seminariis bini constituantur coe- tus deputatorum, alter pro disciplina, alter pro admi- nistratione bonorum temporalium. $ 2. Utrumque deputatorum coetum constituunt bini sacerdotes, ab Episcopo, audito Capitulo, electi; sed excluduntur Vicarius Generalis, familiares Epi- scopi, rector Seminarii, oeconomus, et confessarii or- dinarii. Liber Tertius - De Rebus 375 $8 9. Munus deputatorum per sexennium durat, nec electi sine gravi causa amoveantur; sed rursus eligi poterunt. $ 4. Episcopus debet consilium deputatorum in ne- gotiis maioris momenti petere." }, { "canon": 1360, "latin": ". $ I. Firmo praescripto" }, { "canon": 1361, "latin": ". $ 1l. Praeter confessarios ordinarios alii confessarii designentur ad quos libere alumni accedere possint. $ 2. Si ii confessarii extra Seminarium degant, et alumnus aliquem eorum acciri postulet, illum rector arcessat, nullo modo petitionis rationem inquirens ne- que se aegre id ferre demonstrans; si in Seminario habi- tent, ipsos alumnus libere adire potest, salva Semi- narii disciplina. $ 9. Quando agitur de alumno ad ordines admit- tendo vel e Seminario expellendo, nunquam confessa- riorum votum exquiratur." }, { "canon": 1362, "latin": ". Reditus legati pro clericis instituendis tribui pos- sunt alumnis in Seminarium sive maius sive minus rite receptis, licet nondum clericali tonsura initiatis, nisi aliud in tabulis fundationis expresse caveatur. CAN. 13063. $ 1. In Seminarium ab Ordinario ne admittantur, nisi filii legitimi quorum indoles et voluntas spem affe- rant eos cum fructu ecclesiasticis ministeriis perpetuo inservituros. 376 Codez Iuris Canonici $8 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere de- bent de legitimitate natalium, de susceptis baptismate et confirmatione ac de vita et moribus. $ 3. Dimissi ex aliis Seminariis vel ex aliqua reli- gione ne admittantur, nisi prius Episcopus etiam se- creto a Superioribus aliisve notitias requisierit de causa dimissionis, ac de moribus, indole et ingenio di- missorum, et certo compererit nihil in eis esse quod sacerdotali statui minus conveniat; quas notitias, veri- tati conformes, eorum conscientia graviter onerata, suppeditare Superiores debent." }, { "canon": 1364, "latin": ". In inferioribus Seminarii scholis : 1.\" Praecipuum locum obtineat religionis disci- plina, quae, modo singulorum ingenio et aetati accom- modato, diligentissime explicetur; 2.\" Linguas praesertim latinam et patriam alumni accurate addiscant; 3.\" Ea in ceteris disciplinis institutio tradatur quae conveniat communi omnium culturae et statui clericorum in regione ubi alumni saerum ministerium exercere debent." }, { "canon": 1365, "latin": "determinatam. CAN. 9f. Ordines gradatim conferendi sunt ita ut ordinatio- nes per saltum omnino prohibeantur. Cax. 918. $ 1. In ordinationibus serventur temporum inter- stitia quibus promoti in receptis ordinibus, secundum Episcopi praescriptum, sese exerceant. $ 2. Interstitia primam tonsuram inter et ostiaria- tum vel inter singulos ordines minores prudenti Epi- scopi iudicio committuntur; acolythus vero ad subdia- conatum, subdiaconus ad diaconatum, diaconus ad presbyteratum ne antea promoveantur, quam acoly- thus unum saltem annum, subdiaconus et diaconus tres saltem menses in suo quisque ordine fuerint versati, nisi necessitas aut utilitas Ecclesiae, iudicio Episcopi, aliud exposcat. $ 3. Nunquam tamen, nisi de peculiari licentia Ro- mani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu duove sacri ordines uno eodemque die, reprobata qua- vis contraria consuetudine, conferantur; imo nec pri- mam tonsuram conferre licet una cum aliquo ex ordi- nibus minoribus, neque omnes ordines minores una simul." }, { "canon": 1366, "latin": ", $ 2, dili- genter incumbant, secundum instructiones Apostolicae Sedis. $ 2. Studiorum tempore magistris et alumnis officia ne imponantur quae a studio eos avocent vel scholam quoquo modo impediant; supremus autem Moderator et in casibus particularibus alii quoque Superiores pos- sunt pro sua prudentia eos à nonnullis communitatis actibus, etiam à choro, praesertim nocturnis horis, eximere, quoties id studiis excolendis necessarium vi- deatur. Cawv. 590. Religiosi sacerdotes, iis tantum exceptis qui a Su- perioribus maioribus gravem ob causam fuerint exem- pti, aut qui vel sacram theologiam, vel ius canonicum, vel philosophiam scholasticam doceant, post absolu- tum studiorum curriculum, quotannis, saltem per quinquennium, à doctis gravibusque patribus exami- nentur in variis doctrinae sacrae disciplinis antea op- portune designatis." }, { "canon": 1367, "latin": ". Curent Episcopi ut alumni Seminarii : 1.\" Singulis diebus communiter matutinas et sero- tinas preces recitent, per aliquod tempus mentali ora- tioni vacent, sacrificio Missae intersint; 2.* Remel saltem in hebdomada ad sacramentum poenitentiae accedant et frequenter, qua par est pie- tate, Eucharistico pane se reficiant; 3.\" Dominicis et festis diebus, sacris Missarum et Vesperarum sollemnibus adsint, altari inserviant sa- crasque caeremonias exerceant, praesertim in ecclesia cathedrali, si id, iudicio Episcopi, sine disciplinae et studiorum detrimento fieri possit; 4.* Singulis annis per aliquot dies continuos exer- citiis spiritualibus vacent; 5.\" Remel saltem in hebdomada adsint instru- ctioni de rebus spiritualibus quae pia exhortatione claudatur." }, { "canon": 1368, "latin": ". Exemptum a iurisdictione paroeciali Seminarium esto; et pro omnibus qui in Seminario sunt, parochi 3178 Codex Iuris Canonici officium, excepta materia matrimoniali et firmo prae- scripto" }, { "canon": 1369, "latin": ". . 8 1. Seminarii rector et alii omnes moderatores sub eius auctoritate curent ut alumni statuta ab Episcopo probata studiorumque rationem adamussim servent ac spiritu vere ecclesiastico imbuantur. $ 2. Saepius eis verae et christianae urbanitatis le- ges tradant, eosque exemplo suo ad illas colendas ex- citent; hortentur praeterea ut praecepta hygienica, ve- stium et corporis munditiam et quandam in conver- sando comitatem cum modestia et gravitate coniun- ctam, iugiter servent. $ 9. Redulo vigilent ut magistri suo munere rite fungantur." }, { "canon": 1371, "latin": ". E Seminario dimittantur dyscoli, incorrigibiles, se- ditiosi, ii qui ob mores atque indolem ad statum eccle- siasticum idonei non videantur; itemque, qui in studiis adeo parum proficiant ut spes non affulgeat eos suffi- cientem doctrinam fore assecuturos; praesertim vero statim dimittantur qui forte contra bonos mores aut fidem deliquerint. TITULUS XXII. De scholis." }, { "canon": 1372, "latin": ". $ 1. Fideles omnes ita sunt a pueritia instituendi ut non solum nihil eis tradatur quod catholicae religioni morumque honestati adversetur, sed praecipuum insti- tutio religiosa ac moralis locum obtineat. Liber Tertius - De Rebus 379 $ 9. Non modo parentibus ad normam" }, { "canon": 1373, "latin": ". $ 1. In qualibet elementaria schola, pueris pro eo- rum aetate tradenda est institutio religiosa. 8 2. Iuventus, quae medias vel superiores scholas frequentat, pleniore religionis doctrina excolatur, et locorum Ordinarii curent ut id fiat per sacerdotes zelo et doctrina praestantes." }, { "canon": 1374, "latin": ". Pueri catholici scholas acatholicas, neutras, mixtas, quae nempe etiam acatholicis patent, ne frequentent. Solius autem Ordinarii loci est decernere, ad normam instructionum Sedis Apostolicae, in quibus rerum ad- iunctis et quibus adhibitis cautelis, ut periculum per- versionis vitetur, tolerari possit ut eae scholae cele- brentur." }, { "canon": 1375, "latin": ". Ecclesiae est ius scholas cuiusvis disciplinae non solum elementarias, sed etiam medias et superiores con- dendi." }, { "canon": 1376, "latin": ". $ 1. Canonica constitutio catholicae studiorum Universitatis vel Facultatis Sedi Apostolicae reser- vatur. $ 2. Universitas vel Facultas catholica, etiam reli- giosis familiis quibuslibet concredita, sua debet habere statuta a Sede Apostolica probata." }, { "canon": 1378, "latin": ". Ius est doctoribus rite creatis deferendi, extra sa- cras functiones, annulum etiam cum gemma, et bire- tum doctorale, firmo praeterea praescripto sacrorum canonum, qui in collatione quorundam officiorum et beneficiorum ecclesiasticorum statuunt eos, ceteris pa- ribus, iudicio Ordinarii, esse praeferendos, qui lau- ream vel licentiam obtinuerint." }, { "canon": 1379, "latin": ". 8 1. Ri scholae catholicae ad normam" }, { "canon": 1380, "latin": ". Optandum ut locorum Ordinarii, pro sua prudentia, clericos, pietate et ingenio praestantes, ad scholas mit- tant alicuius Universitatis aut Facultatis ab Ecclesia conditae vel approbatae, ut inibi studia praesertim phi- losophiae, theologiae ac iuris canonici perficiant et aca- demicos gradus consequantur." }, { "canon": 1381, "latin": ". $ 1l. Religiosa iuventutis institutio in scholis qui- buslibet auctoritati et inspectioni Ecclesiae subiicitur. $ 2. Ordinariis locorum ius et officium est vigilandi ne in quibusvis scholis sui territorii quidquam contra fidem vel bonos mores tradatur aut fiat. 8 9. Eisdem similiter ius est approbandi religionis magistros et libros; itemque, religionis morumque causa, exigendi ut tum magistri tum libri removeantur. Liber Tertius - De Rebus 381" }, { "canon": 1382, "latin": ". Ordinarii locorum sive ipsi per se sive per alios pos: sunt quoque scholas quaslibet, oratoria, recreatoria, patronatus, ete., in iis quae religiosam et moralem in- stitutionem spectant, visitare; a qua visitatione quo- rumlibet religiosorum scholae exemptae non sunt, nisi agatur de scholis internis pro professis religionis exemptae. CAN. 13838. In religiosa alumnorum alicuius collegii institutione servetur praescriptum" }, { "canon": 1384, "latin": ". $ 1. Ecclesiae est ius exigendi ne libros, quos ipsa iudicio suo antea non recognoverit, fideles edant, et a quibusvis editos ex iusta causa prohibendi. $ 2. Quae sub hoc titulo de libris praescribuntur, publicationibus diariis, periodicis et aliis editis scriptis quibuslibet applicentur, nisi aliud constet. CAPUT I. De praevia librorum censura." }, { "canon": 1385, "latin": ". $ 1l. Nisi censura ecclesiastica praecesserit, ne edan- tur etiam a laicis: 1.\" Libri sacrarum Scripturarum vel eorundem adnotationes et commentaria; 2. Libri qui divinas Scripturas, sacram theolo- giam, historiam ecclesiasticam, ius canonicum, theo- logiam naturalem, ethicen aliasve huiusmodi religio- sas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli pre- cum, devotionis vel doctrinae institutionisque religio- sae, moralis, asceticae, mysticae aliique huiusmodi, 389. Codex Iuris Canonici quamvis ad fovendam pietatem conducere videantur; ac generaliter scripta in quibus aliquid sit quod reli- gionis ac morum honestatis peculiariter intersit; 3. Imagines sacrae quovis modo imprimendae, sive preces adiunctas habeant, sive sine illis edantur. $8 2. Licentiam edendi libros et imagines de quibus in $ 1, dare potest vel loci Ordinarius proprius aucto- ris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines publici iuris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita tamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegave- rit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi eundem certiorem fecerit de denegata ab alio licentia. $ 3. heligiosi vero licentiam quoque sui Superioris maioris antea consequi debent." }, { "canon": 1386, "latin": ". $ 1l. Vetantur clerici saeculares sine consensu suo- rum Ordinariorum, religiosi vero sine licentia sui Su- perioris maioris et Ordinarii loci, libros quoque, qui de rebus profanis tractent, edere, et in diariis, foliis vel libellis periodicis scribere vel eadem moderari. $ 2. In diariis vero, foliis vel libellis periodicis qui religionem catholicam aut bonos mores impetere solent, nec laici catholici quidpiam conscribant, nisi iusta ac rationabili causa suadente, ab Ordinario loci probata." }, { "canon": 1387, "latin": ". Quae ad causas beatificationum et canonizationum Servorum Dei quoquo modo pertinent, sine licentia Sa- crorum Rituum Congregationis edi nequeunt." }, { "canon": 1388, "latin": ". $ 1. Indulgentiarum libri omnes, summaria, libelli, folia, etc., in quibus earum concessiones continentur, ne edantur sine licentia Ordinarii loci. $ 2. Requiritur vero expressa licentia Sedis Aposto- licae ut typis edere liceat, quovis idiomate, tum colle- ctionem authenticam precum piorumque operum quibus Liber Tertius - De Rebus 383 Sedes Apostolica indulgentias annexuit, tum elenchum indulgentiarum apostolicarum, tum summarium in- dulgentiarum vel antea collectum, sed nunquam appro- batum, vel nunc primum ex diversis concessionibus collizendum. g" }, { "canon": 1389, "latin": ". Collectiones decretorum Romanarum Congregatio- num rursus edi nequeunt, nisi impetrata prius licentia et servatis conditionibus a Moderatoribus uniuscuius- que Congregationis praescriptis." }, { "canon": 1390, "latin": ". In edendis libris liturgicis eorumque partibus, item- que litaniis a Sancta Sede approbatis, debet de concor- dantia cum editionibus approbatis constare ex attesta- tione Ordinarii loci in quo imprimuntur aut publici iuris fiunt." }, { "canon": 1391, "latin": ". Versiones sacrarum Scripturarum in linguam ver- naculam typis imprimi nequeunt, nisi sint à Sede Apo- stolica probatae, aut nisi edantur sub vigilantia Epi- scoporum et cum adnotationibus praecipue excerptis ex sanctis Ecclesiae Patribus atque ex doctis catholi- cisque scriptoribus." }, { "canon": 1392, "latin": ". $ l. Approbatio textus originalis alicuius operis, neque eiusdem in aliam linguam translationibus neque aliis editionibus suffragatur; quare et translationes et novae editiones operis approbati nova approbatione communiri debent. $ 2. Excerpta e periodicis capita seorsim edita no- vae editiones non censentur nec proinde nova appro- batione indigent. Caw. 1393. $ l. In universis Curiis episcopalibus censores ex officio adsint, qui edenda cognoscant. $ 2. Examinatores in suo obeundo officio, omni per- sonarun acceptione deposita, tantummodo prae oculis 384 Codeo Iuris Canonici habeant Ecclesiae dogmata et communem catholicorum doctrinam quae Conciliorum generalium decretis aut Sedis Apostolicae constitutionibus seu praescriptioni- bus atque probatorum doctorum consensu continetur. $ 3. Censores ex utroque clero eligantur aetate, eruditione, prudentia commendati, qui in doctrinis probandis improbandisque medio tutoque itinere eant. 8 4. Censor sententiam scripto dare debet. Quae si faverit, Ordinarius potestatem edendi faciat, cui ta- men praeponatur censoris iudicium, inscripto eius no- mine. Extraordinariis tantum in adiunctis ac perquam raro, prudenti Ordinarii arbitrio, censoris mentio omitti poterit. & 5. Auctoribus censoris nomen pateat nunquam, antequam hic faventem sententiam ediderit." }, { "canon": 1393, "latin": "; sacerdotes confessio- nibus excipiendis destinati et sacri concionatores, an- tequam facultate donentur ea munia exercendi; 8.\" Coram Ordinario eiusve delegato Rector Univer- sitatis vel Facultatis; coram Rectore vero Universitatis vel Facultatis eiusve delegato, professores-omnes in Uni- versitate seu Facultate canonice erecta, initio cuiusque anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; item- que qui, periculo facto, academicis gradibus donantur; 9.* Coram Capitulo vel Superiore qui eos nomina- vit eorumve delegato, Superiores in religionibus cleri- calibus. $ 2. Qui, priore dimisso, aliud officium vel benefi- cium aut dignitatem etiam eiusdem speciei consequun- tur, rursus debent fidei professionem emittere ad nor- mam huius canonis." }, { "canon": 1394, "latin": ". $ 1. Licentia, qua Ordinarius potestatem edendi facit, in seriptis concedatur, in principio aut in fine libri, folii vel imaginis imprimenda, expresso nomine concedentis itemque loco et tempore concessionis. $ 2. Si vero licentia deneganda videatur, roganti auctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indi- centur. CAPUT II. De prohibitione librorum." }, { "canon": 1395, "latin": ". $ 1. Ius et officium libros ex iusta causa prohibendi competit non solum supremae auctoritati ecclesiasticae pro universa Ecclesia, sed pro suis subditis Conciliis quoque particularibus et locorum Ordinariis. $ 2. Ab hac prohibitione datur ad Sanctam Sedem recursus, non tamen in suspensivo. & 3. Etiam Abbas monasterii sui iuris et supremus religionis clericalis exemptae Moderator, cum suo Ca- pitulo vel Consilio, potest libros ex iusta causa suis subditis prohibere; idemque, si periculum sit in mora, Liber Tertius - De Rebus 385 possunt alii Superiores maiores cum proprio Consilio, ea tamen lege ut rem quantocius deferant ad supremum Moderatorem." }, { "canon": 1396, "latin": ". Libri ab Apostolica Sede damnati ubique locorum et in quodeunque vertantur idioma prohibiti cen- seantur. x cM" }, { "canon": 1397, "latin": ". $ 5. Ipsa una competens est circa ea omnia quae ieiunium eucharisticum pro sacerdotibus Missam cele- brantibus respiciunt. $ 1l. Congregationis Consistorialis Praefectus est ipse Romanus Pontifex. Praeter alios ad eandem per- tinent ex officio Cardinales Secretarius S. Officii, Prae- Cod. Iur." }, { "canon": 1398, "latin": ". $ 1. Prohibitio librorum id efficit ut liber sine de- bita licentia nec edi, nec legi, nec retineri, nec vendi, nec in aliam linguam verti, nec ullo modo cum aliis communicari possit. $ 2. Liber quoquo modo prohibitus rursus in lucem edi nequit, nisi, factis correctionibus, licentiam is de- derit qui librum prohibuerat eiusve Superior vel suc- ^essor. Cod. Iur." }, { "canon": 1399, "latin": ". Ipso iure prohibentur: 1.\" Editiones textus originalis et antiquarum ver- sionum catholicarum sacrae Scripturae, etiam Eccle- siae Orientalis, ab acatholicis quibuslibet publicatae; itemque eiusdem versiones in quamvis linguam, ab eisdem confectae vel editae; 2. Libri quorumvis scriptorum, haeresim vel schisma propugnantes, aut ipsa religionis fundamenta quoquo modo evertere nitentes; 3.' Libri qui religionem aut bonos mores, data opera, impetunt; 4.\" Libri quorumvis acatholicorum, qui ex pro- fesso de religione tractant, nisi constet nihil in eis con- tra fidem catholicam contineri; o. Libri de quibus in" }, { "canon": 1400, "latin": ". Usus librorum de quibus in" }, { "canon": 1401, "latin": ". S. R. E. Cardinales, Episcopi, etiam titulares, alii- que Ordinarii, necessariis adhibitis cautelis, ecclesia- stica librorum prohibitione non adstringuntur." }, { "canon": 1402, "latin": ". $ 1. Ordinarii licentiam, ad libros quod attinet ipso iure vel decreto Sedis Apostolicae prohibitos, concedere suis subditis valent pro singulis tantum libris atque in casibus dumtaxat urgentibus. $ 2. Quod si generalem a Sede Apostolica. faculta- tem impetraverint suis subditis permittendi ut libros proscriptos retineant ac legant, eam nonnisi cum de- lectu et iusta ac rationabili causa concedant." }, { "canon": 1403, "latin": ". $ 1. Qui facultatem apostolicam consecuti sunt le- gendi et retinendi libros prohibitos, nequeunt ideo le- gere et retinere libros quoslibet a suis Ordinariis pro- Scriptos, nisi in apostolico indulto expressa iisdem 388 Codes Iuris Canonici ——— ru c — À A— M ———— ——— ———á 1 AA ME RED EID CCOCLl LÁ facta fuerit potestas legendi et retinendi libros a qui- buslibet damnatos. $ 2. Insuper gravi praecepto tenentur libros prohi- bitos ita custodiendi, ut hi ad aliorum manus non per- niant. x ;" }, { "canon": 1404, "latin": ". Librorum venditores libros de obscenis ex professo tractantes ne vendant, commodent, retineant; ceteros prohibitos venales ne habeant, nisi debitam licentiam a Sede Apostolica impetraverint, neve cuiquam vendant, nisi prudenter existimare possint ab emptore legi- time peti." }, { "canon": 1405, "latin": ". $ 1. Licentia a quovis obtenta nullo modo quis exi- mitur a prohibitione iuris naturalis legendi libros qui ipsi proximum spirituale periculum praestant. 8$ 2. Ordinarii locorum aliique curam animarum habentes opportune moneant fideles de periculo et damno lectionis librorum pravorum, praesertim prohi- bitorum. TITULUS XXIV. De fidei professione." }, { "canon": 1406, "latin": "-1408, iusiurandum fidelitatis erga Sanctam Sedem edat secundum formulam ab Apostolica Sede probatam." }, { "canon": 1407, "latin": ". Obligationi fidei professionem emittendi non satis- facit qui eam per procuratorem vel coram laico emittit." }, { "canon": 1408, "latin": ". Reprobatur quaelibet consuetudo contra canones huius tituli. 390 Codecs Iuris Canonici PARS QUINTA DE BENEFICIIS ALIISQUE INSTITUTIS ECCLESIASTICIS NON COLLEGIALIBUS TITULUS XXV. De beneficiis eecclesiastieis. Cav. 1409. Beneficium ecclesiasticum est ens iuridicum a com- petente ecclesiastica auctoritate in perpetuum consti- tutum seu erectum, constans officio sacro et iure perci- piendi reditus ex dote officio adnexos." }, { "canon": 1409, "latin": "seqq. CAPUT I. De provisione officiorum ecclesiasticorum. OAN. 147. $ 1. Officium ecclesiasticum nequit sine provisione canonica valide obtineri. 36 Codeo Iwris Canonici $ 2. Nomine canonicae provisionis venit concessio offieii ecclesiastici a competente auctoritate ecclesia- stica ad normam saerorum canonum facta." }, { "canon": 1410, "latin": ". Dotem beneficii constituunt sive bona quorum pro- prietas est penes ipsum ens iuridicum, sive certae et debitae praestationes alicuius familiae vel personae moralis, sive certae et voluntariae fidelium oblationes, quae ad beneficii rectorem spectent, sive iura, ut dici- tur, stolae intra fines taxationis dioecesanae vel legi- timae consuetudinis, sive chorales distributiones, ex- clusa tertia earundem parte, si omnes reditus beneficii choralibus distributionibus constent." }, { "canon": 1411, "latin": ". Beneficia ecclesiastica dicuntur : 1.\" Consistorialia, quae in Consistorio conferri solent; cetera non consistorialia; 2.\" Saecularia vel religiosa, prout ad solos cleri- cos saeculares vel solos clericos religiosos spectant; omnia autem beneficia, erecta extra ecclesias vel domus religiosorum, in dubio saecularia esse praesumuntur; 3. Duplicia seu residentialia, vel simplicia seu non residentialia, prout, praeter officium beneficiale, adnexam habent, vel minus, obligationem residendi; Liber Tertius - De Rebus 391 4.\" Manualia, temporaria seu amovibilia, vel per- petua seu inamovibilia, prout conferuntur revocabiliter vel in perpetuum; 9.\" Curata vel non curata, prout curam animarum adnexam habent vel non." }, { "canon": 1412, "latin": ". Licet aliquam cum beneficiis similitudinem praese- ferant, in iure tamen beneficii nomine non veniunt : 1.\" Vicariae paroeciales non in perpetuum erectae; 2.\" Cappellaniae laicales, quae scilicet erectae non sunt a competente auctoritate ecclesiastica; 9.\" Ooadiutoriae cum vel sine futura successione; 4.\" Pensiones personales; 5.^ Commenda temporaria, idest concessio redi- tuum alicuius ecclesiae aut monasterii alicui facta ita ut, eo deficiente, reditus ipsi ad ecclesiam vel mona- sterium revertantur." }, { "canon": 1413, "latin": ". $ 1l. Nisi aliud appareat, canones qui sequuntur, de beneficiis tantum non consistorialibus proprie dictis intelligi debent. $ 2. Canones 147-195 etiam officiis beneficialibus seu beneficiis applicantur. CAPUT I. De constitutione sew erectione beneficiorum." }, { "canon": 1414, "latin": ". $ 1. Beneficia eonsistorialia una Sedes Apostolica erigit. 8 2. Praeter Romanum Pontificem, Ordinarii in suo quisque territorio beneficia non consistorialia erigere possunt, salvo praescripto" }, { "canon": 1415, "latin": ". $ 1. Beneficia ne erigantur, nisi constet ea stabilem et congruam dotem habere, ex qua reditus perpetuo percipiantur ad normam" }, { "canon": 1416, "latin": ". Ante erectionem beneficii vocentur et audiantur, si qui sint, ii quorum interest." }, { "canon": 1417, "latin": ". 8 1l. In limine fundationis fundator potest, de con- sensu Ordinarii, conditiones etiam iuri communi con- trarias apponere, dummodo sint honestae et naturae beneficii ne repugnent. $ 2. Conditiones semel admissae supprimi aut im. mutari ab Ordinario loci valide nequeunt, nisi agatur de mutationibus Ecclesiae favorabilibus et aecedat con- sensus ipsius fundatoris, vel, si agatur de iure patro- natus, patroni." }, { "canon": 1418, "latin": ". Erectio beneficiorum fiat per legitimum instrumen- tum, in quo definiatur locus ubi beneficium erectum est, et describantur dos beneficii ac iura et onera bene- ficiarii, Liber Tertius - De Rebus 393 CAPUT II. De unione, translatione, divisione, dismembratione, conversione et suppressione beneficiorum." }, { "canon": 1419, "latin": ". Unio beneficiorum est : 1.\" Ewstinctiva, cum aut ex suppressis duobus vel pluribus beneficiis novum atque unicum beneficium effi- citur, aut unum vel plura ita alii uniuntur ut esse desinant; 2.\" Aeque principalis, cum unita beneficia rema- nent prout sunt, neque alterum alteri subiicitur; 3. Minus principalis, seu per subiectionem. vel accessionem, cum beneficia remanent, sed unum aut plura alii tanquam accessorium principali subiiciuntur." }, { "canon": 1420, "latin": ". $ l. In unione exstinctiva, beneficio quod emergit aut remanet, omnia iura et onera exstinctorum compe- tunt, et, si inter se componi nequeant, meliora ac favo- rabiliora. $ 2. In aeque principali, quodlibet beneficium con- servat suam naturam, iura et onera, sed, vi peractae unionis, uni eidemque clerico unitorum beneficiorum tituli conferri debent. $ 9. In minus principali, beneficium aecessorium sequitur principale, ita ut clerieus, qui principale obti- net, eo ipso et accessorium consequatur atque utriusque onera implere debeat." }, { "canon": 1421, "latin": ". Translatio beneficii habetur cum beneficii sedes de alio in alium locum deducitur; divisio, cum ex uno duo vel plura beneficia. fiunt; dismembratio, cum pars ter- ritorii aut bonorum alicuius beneficii ex eodem detrahi- tur et alii beneficio vel causae piae aut ecclesiastico instituto assignatur; conversio, cum beneficium in aliam speciem mutatur; suppressio, cum prorsus exstinguitur, 394 Codec Iwris Canonici" }, { "canon": 1422, "latin": ". Unio exstinctiva beneficiorum, eorum suppressio, aut dismembratio quae detractis bonis beneficialibus fiat quin novum erigatur beneficium; unio aeque aut minus principalis beneficii religiosi cum saeculari et contra, itemque beneficii religiosi translatio, divisio et dismembratio quaelibet uni Sedi Apostolicae reser- Nan Caw. 1493. 8 1l. Ordinarii locorum, non autem Vicarius Capi- tularis, nec Vicarius Generalis sine mandato speciali, possunt, ob Ecclesiae necessitatem vel magnam et evi- dentem utilitatem, aeque aut minus principaliter unire quaslibet paroeciales ecclesias inter se aut cum bene- ficio non curato, ita tamen ut altero in casu, si unio fiat minus principalis, beneficium non curatum sit ac- cessorium. $ 2. Nequeunt vero paroeciam unire cum mensa ca- pitulari vel episcopali, cum monasteriis, ecclesiis reli- giosorum aut alia persona morali, neque cum dignita- tibus et beneficiis ecclesiae cathedralis vel collegiatae; sed possunt eam cum ecclesia cathedrali aut collegiali, quae in territorio paroeciae sita sit, ita unire ut reditus paroeciae cedant in commodum ipsius ecclesiae, relicta parocho vel vicario congrua portione. $ 9. Unio beneficiorum a locorum Ordinariis fieri non potest, nisi in perpetuum." }, { "canon": 1423, "latin": ", $ 9. |. $ 2. Persona moralis, cui paroecia sit pleno iure unita, habitualem tantum curam animarum retinere |potest, servato, quod ad actualem spectat, praescripto ican. 41. |" }, { "canon": 1424, "latin": ". Ordinarii nunquam possunt beneficia quaevis unire sive curata sive non curata, cum detrimento eorum qui eadem actu obtinent, ipsis invitis; neque beneficium iuris patronatus cum beneficio liberae collationis sine patronorum consensu; neque beneficia unius dioecesis cum beneficiis alterius dioecesis, etiamsi ambae dioe- ceses aeque principaliter unitae ab uno Episcopo re- gantur; neque beneficia exempta vel Sedi Apostolicae reservata cum aliis quibuslibet. Liber Tertius - De Rebus 395" }, { "canon": 1425, "latin": ". $ 1. Si à Sede Apostolica paroecia domui religiosae uniatur ad temporalia tantum quod attinet, domus re- ligiosa particeps fit solummodo fructuum paroeciae, et Superior religiosus sacerdotem e clero saeculari in eadem instituendum, assignata congrua portione, Ordi- nario loci praesentare debet. $ 2. Sin autem pleno iure, paroecia fit religiosa, et Superior potest sacerdotem e sua religione ad curam animarum exercendam nominare, sed Ordinarii loci est eundem probare et instituere, eiusque iurisdictioni, correctioni et visitationi ipse subesse debet in iis re- bus quae ad curam animarum pertinent, ad normam" }, { "canon": 1426, "latin": ". s Propter canonicas causas de quibus in" }, { "canon": 1427, "latin": ". $ 1. Possunt etiam Ordinarii ex iusta et canonica causa paroecias quaslibet, invitis quoque earum recto- ribus et sine populi consensu, dividere, vicariam per- petuam vel novam paroeciam erigentes, aut earum ter- ritorium dismembrare. $8 2. Causa canonica ut divisio aut dismembratio paroeciae fieri possit, ea tantum est, si aut magna sit difficultas accedendi ad ecclesiam paroecialem, aut ni- mia sit paroecianorum multitudo, quorum bono spiri- tuali subveniri nequeat ad normam" }, { "canon": 1428, "latin": ". 8$ 1l. Locorum Ordinarii uniones, translationes, di- visiones, dismembrationes beneficiorum ne faciant nisi per authenticam scripturam, auditis Capitulo cathe- drali et iis, si qui sint, quorum intersit, praesertim rectoribus ecclesiarum. $ 2. Unio, translatio, divisio, dismembratio facta sine canonica causa irrita est. 8 9. Adversus decretum Ordinarii unientis, transfe- rentis, dividentis aut dismembrantis beneficia, datur in devolutivo tantum recursus ad Sanctam Sedem." }, { "canon": 1429, "latin": ". $ 1. Beneficiis quibuslibet nequeunt Ordinarii loco- rum pensiones perpetuas aut temporarias imponere quae ad vitam pensionarii durent, sed possunt, dum beneficium conferunt, ex iusta causa in ipso collationis actu exprimenda, eisdem imponere pensiones tempora- rias, quae durent ad vitam beneficiarii, salva huic con- grua portione. Liber Tertius - De Rebus 397 $ 2. Beneficiis autem paroecialibus non possunt, nisi in commodum parochi vel vicarii eiusdem paroeciae a munere abeuntis, imponere pensiones, quae tamen ne excedant tertiam partem reditus paroeciae, quibusvis deductis expensis et incertis reditibus. $ 3. Pensiones beneficiis sive à Romano Pontifice sive ab aliis collatoribus impositae, cessant morte pen- sionarii, qui tamen nequit eas alienare, nisi id expresse concessum sit." }, { "canon": 1430, "latin": ". $ 1l. Beneficia curata ab Ordinariis in non curata converti nequeunt, nec beneficia religiosa in saecularia, nec saecularia in religiosa. $ 2. E contrario possunt beneficia simplicia ab Or- dinariis locorum in curata converti, dummódo ne obstent conditiones a fundatore expressae. CAPUT III. De beneficiorum collatione." }, { "canon": 1431, "latin": ". Ius Romano Pontifici est beneficia in universa Ec- clesia conferendi eorumque collationem sibimet reser- vandi." }, { "canon": 1432, "latin": ". 8 l. Ad collationem beneficiorum vacantium, Car- dinalis in proprio titulo vel diaconia et Ordinarius loci in proprio territorio habent intentionem in iure fun- datam. $ 2. Conferre autem beneficia nequit Vicarius Ge- neralis sine speciali mandato; Vicarius autem Capitu- laris nec paroecias vacantes, nisi ad normam" }, { "canon": 1433, "latin": ". Coadiutores in beneficiis cum vel sine futura succes- sione ab una Sede Apostolica constitui possunt, salvo tamen praescripto" }, { "canon": 1434, "latin": ". ! Beneficia Sedi Apostolicae reservata ab inferioribus invalide conferuntur." }, { "canon": 1435, "latin": ". Cod. Iur." }, { "canon": 1436, "latin": ". Beneficium ecclesiastieum clerico invito et provisio- nem non expresse acceptanti valide conferri nequit. OAN. 1437. Nemo potest beneficium sibi ipse conferre." }, { "canon": 1438, "latin": ". Omnia beneficia saecularia ad vitam beneficiarii conferenda sunt, nisi aliud ferat vel lex fundationis, vel consuetudo immemorabilis vel peculiare indultum." }, { "canon": 1439, "latin": ". $ 1. Nullus clericus habilis est ad acceptanda et retinenda sive in titulum sive in commendam perpe- iuam plura beneficia incompatibilia, ad normam" }, { "canon": 1442, "latin": ". Beneficia saecularia nonnisi clericis e clero saecu- lari conferenda sunt; religiosa sodalibus illius religio- nis, ad quam beneficia pertinent. A400 Codeo luris Canonici" }, { "canon": 1443, "latin": "-1445, statim pro gradu suo acquirunt, praeter insignia àc privilegia propria, scamnum in choro, ius percipiendi fructus ac distributiones, ac vocem in capitulo ad nor- mam" }, { "canon": 1444, "latin": ". $ 1. Missio in beneficii possessionem fiat secundum modum iure peculiari praescriptum, vel legitima con- suetudine receptum, nisi iusta ex causa Ordinarius ab eo modo seu ritu expresse in scriptis dispensaverit; quo in casu haee dispensatio locum tenet captae posses- sionis. ; 8 2. Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod possessio beneficii capi debeat; quo inutiliter praeter- lapso, nisi iustum obstiterit impedimentum, beneficium vacare declaret ad normam" }, { "canon": 1445, "latin": ". Possessio beneficii etiam per procuratorem, speciale mandatum habentem, capi potest." }, { "canon": 1446, "latin": ". Si clericus qui beneficium possidet, probaverit se in eiusdem beneficii possessione pacifice per integrum triennium fuisse bona fide, etsi forte cum titulo inva- lido, dummodo absit simonia, beneficium ex legitima praescriptione obtinet. OAN. 1447. Qui beneficium postulat ab alio pacifice possessum, quod certo modo vacare contendat, debet in supplici libello exprimere nomen possessoris, tempus possessio- Liber Tertius - De Rebus 401 nis et causam specialem ex qua constet nullum posses- sori in eo beneficio ius competere; beneficium autem postulanti conferri non potest, nisi prius causa in peti- torio fuerit, ad normam iuris, definita. CAPUT IV. De iure patronatus." }, { "canon": 1448, "latin": ". Ius patronatus est summa privilegiorum, cum qui- busdam oneribus, quae ex Ecclesiae concessione com- petunt fundatoribus catholicis ecclesiae, cappellae aut beneficii, vel etiam eis qui ab illis causam habent." }, { "canon": 1449, "latin": ". Ius patronatus est: 1.\" Reale, vel personale, prout alicui rei cohaeret vel directe ad personam spectat; 2.\" Ecclesiasticum, laicale ,mictwm, prout titulus, quo quis iure patronatus potitur, est ecclesiasticus, vel laicalis, vel mixtus; 3^ Hereditarium, familiare, gentilitium ,müotwum, prout transit ad heredes, vel ad eos qui de familia aut de gente sunt fundatoris, vel ad eos qui simul sunt heredes et de familia vel gente fundatoris." }, { "canon": 1450, "latin": ". $ 1. Nullum patronatus ius ullo titulo constitui in posterum valide potest. $ 2. Loci autem Ordinarius potest : 1. Fidelibus qui ex toto vel ex parte ecclesias exstruxerint vel beneficia fundaverint, spiritualia suf- fragia, eorum liberalitati proportionata, concedere vel ad tempus vel etiam in perpetuum; 2. Fundationem beneficii admittere ea adiecta conditione, ut beneficium prima vice conferatur clerico Fundatori vel alii clerico à fundatore designato. Cod. Iur. Can 96 409. Codecz Iuris Caaonici" }, { "canon": 1451, "latin": ". $ 1. Curent locorum Ordinarii ut patroni, loco iuris patronatus quo fruuntur aut saltem loco iuris praesen- tandi, spiritualia suffragia etiam perpetua pro se suisve acceptent. $8 2. Si patroni id noluerint, eorum ius patronatus canonibus qui sequuntur, regatur." }, { "canon": 1453, "latin": ". $ 1. Ius patronatus personale transmitti valide ne- quit ad infideles, publice apostatas, haereticos, schisma- ticos, adscriptos societatibus secretis ab Ecclesia dam- natis, nec ad quoslibet excommunicatos post senten- tiam declaratoriam vel condemnatoriam. $ 2. Ut ad alios ius patronatus personale transmitti valide possit, requiritur consensus Ordinarii in scriptis datus, salvis legibus fundationis itemque praescripto" }, { "canon": 1454, "latin": ". Nullum ius patronatus admittatur, nisi authenticis documentis aut aliis legitimis probationibus evincatur." }, { "canon": 1455, "latin": ". Privilegia patronorum sunt : 1.\" Praesentandi clericum ad ecclesiam vacantem vel beneficium vacans; 2. ^ Salva exsecutione onerum et honesta benefi- ciarii sustentatione, alimenta ex aequitate obtinendi ex ecclesiae vel beneficii reditibus, si qui supersint, Liber Tertius - De Rebis 403 quoties patronus ad inopiam nulla sua culpa redactus fuerit, etiamsi ipse iuri patronatus renuntiaverit in commodum Ecclesiae, vel pensio in limine fundationis ipsi patrono fuerit reservata, quae ad sublevandam eius inopiam non süfficiat; 9.\" Habendi, si ita ferant legitimae locorum con- suetudines, in sui patronatus ecclesia stemma gentis vel familiae, praecedentiam ante ceteros laicos in pro- cessionibus vel similibus functionibus, digniorem sedem in ecclesia, sed extra presbyterium et sine baldachino." }, { "canon": 1456, "latin": ". Uxor per seipsam ius patronatus exercet, minores per parentes aut per tutores; quod si parentes vel tuto- res acatholici sint, ius patronatus interim suspensum manet." }, { "canon": 1457, "latin": ". Praesentatio, nullo iusto obstante impedimento, sive agatur de patronatu laicali sive de ecclesiastico et mixto, fieri debet, nisi brevius tempus lege fundationis vel legitima consuetudine praescriptum fuerit, saltem intra quatuor menses a die quo is, cui ius est insti- tuendi, patronum certiorem fecerit de vacatione bene- ficii et de sacerdotibus qui in concursu fuerunt probati, si agatur de beneficio quod per concursum conferri debet." }, { "canon": 1458, "latin": ". $ 1. Si intra praescriptum tempus praesentatio facta non fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit liberae collationis. $ 2. Si vero lis, quae intra utile tempus dirimi ne- queat, exoriatur sive circa ius praesentandi inter Or- dinarium et patronum vel inter ipsos patronos, sive circa ius praelationis inter ipsos praesentatos, suspen- datur collatio usque ad finem controversiae, et interim, si opus sit, oeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti Ordinarius praeficiat. 404 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1459, "latin": ". $ 1. Si plures singulares personae sint patroni, pos- sunt tum pro se tum pro suis successoribus de alternis praesentationibus inter se convenire. $ 2. Ut autem haec conventio sit valida, accedat oportet Ordinariii consensus in scriptis datus, qui ta- men semel praestitus nequit valide ab eodem Ordinario vel eius successoribus, patronis invitis, revocari." }, { "canon": 1460, "latin": ". $ 1. Si ius patronatus collegialiter exerceatur, ille praesentatus habeatur, qui maiorem suffragiorum nu- merum retulerit, ad normam" }, { "canon": 1461, "latin": ". Nemo potest praesentare seipsum neque aliis patro- nis accedere ut suffragiorum numerum ad praesenta- tionem necessarium pro se compleat. Liber Tertius - De Rebus 405" }, { "canon": 1462, "latin": ". Si ecclesiae vel beneficio provideri debeat per con- cursum, patronus, etiam laicus, non potest praesen- tare, nisi clericum legitime ex concursu probatum. CaN. 14063. Persona praesentata debet esse idonea, idest, ipso praesentationis vel saltem acceptationis die, qualitati- bus omnibus praedita, quae iure seu communi seu pe- culiari vel lege fundationis requiruntur." }, { "canon": 1464, "latin": ". $ 1l. Praesentatio fieri debet loci Ordinario, cuius est iudicare utrum idonea sit persona praesentata. $ 2. Ordinarius ad suum formandum iudicium, de- bet ad normam" }, { "canon": 1465, "latin": ". $ 1. Si praesentatus non idoneus fuerit repertus, patronus, dummodo tempus utile ad praesentandum sua negligentia lapsum ne sit, potest alium intra tem- pus de quo in" }, { "canon": 1466, "latin": ". $ l. Legitime praesentatus, et idoneus repertus, acceptata praesentatione, ius habet ad canonicam insti- tutionem. $ 2. Ius concedendi canonicam institutionem pro- prium est Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. 8 9. Si plures et omnes idonei praesentati sint, Or- dinarius eligit quem magis idoneum in Domino iudica- verit." }, { "canon": 1468, "latin": ". Si praesentatus ante canonicam institutionem re- nuntiaverit vel mortuus fuerit, patronus rursus ius praesentandi habet." }, { "canon": 1469, "latin": ". $ l. Onera seu officia patronorum sunt: 1.\" Ordinarium loci monere, si bona ecclesiae seu beneficii dilapidari viderint, quin tamen se immisceant administrationi eorundem bonorum; 2.^ Aedificare denuo ecclesiam collapsam aut re- parationes, iudicio Ordinarii, necessarias in eadem fa- cere, si ex titulo aedificationis ius patronatus habeant, et nisi onus aedificandae denuo vel reparandae ecclesiae aliis incumbat ad normam" }, { "canon": 1471, "latin": ". Si cui Sedes Apostolica sive in concordatis sive extra coneordata indultum concesserit praesentandi ad ec- clesiam vacantem vel ad beneficium vacans, non inde ius patronatus oritur, et privilegium praesentationis strictam interpretationem pati oportet ex tenore in- dulti. CAPUT V. De iuribus et obligationibus beneficiariorum." }, { "canon": 1472, "latin": ". Quilibet beneficiarius, capta legitime beneficii pos- sessione, omnibus iuribus fruitur tam temporalibus quam spiritualibus, quae beneficio adnexa sint." }, { "canon": 1473, "latin": ". Etsi beneficiarius alia bona non beneficialia habeat, libere uti frui potest fructibus beneficialibus qui ad eius honestam sustentationem sint necessarii; obliga- tione autem tenetur impendendi superfluos pro paupe- ribus aut piis causis, salvo praescripto" }, { "canon": 1474, "latin": ". Si ad beneficium obtinendum susceptio alieuius or- dinis requiratur, beneficiarius talem ordinem ante be- neficii collationem iam receperit oportet." }, { "canon": 1475, "latin": ". 8$ I. Beneficiarius tenetur peculiaria onera beneficio adnexa fideliter adimplere et praeterea canonicas horas quotidie recitare. Liber Tertius - De Rebus A409 moninzto02-010 17 9 4.05: dicli aiit MR QHNUNE GUN EE CREER RD RN $ 2. Si, nullo legitimo detentus impedimento, obli- gationi recitandi horas canonicas non satisfecerit, fru- ctus pro rata omissionis non facit suos, eosque fabricae ecclesiae aut Seminario dioecesano tradat vel in pau- peres eroget." }, { "canon": 1476, "latin": ". $ l. Beneficiarius bona ad suum beneficium perti- nentia, ut beneficii curator, administrare debet, ad nor- mam iuris. $ 2. Si negligens aliove modo in culpa fuerit, damna resarcire beneficio debet, atque ad ea compensanda ab Ordinario loci compellendus est; et, si sit parochus, à paroecia amoveri poterit ad normam" }, { "canon": 1478, "latin": ". Ordinarius loci obligatione tenetur advigilandi etiam per vicarios foraneos ut beneficialia bona conser- ventur et rite administrentur." }, { "canon": 1479, "latin": ". In locatione bonorum beneficialium anticipatae so- lutiones ultra semestre prohibentur sine licentia Ordi- narii loci, qui in casibus extraordinariis congruis prae- scriptionibus caveat ne talis locatio in damnum vergat loci pii aut successorum in beneficio. 410 Codez Iuris Canonici" }, { "canon": 1480, "latin": ". Annui reditus beneficii inter successorem et ante- cessorem eiusve heredes, in casu obitus, pro rata tem- poris quo beneficio uterque deservierit, distribuantur, omnibus proventibus et oneribus currentis anni com- putatis, nisi legitima consuetudo aut peculiaria statuta rite approbata alium iustae compositionis modum in- duxerint." }, { "canon": 1481, "latin": ". Deductis cuiuslibet generis expensis et salvo prae- scripto" }, { "canon": 1482, "latin": ". Quod ad mediam annatam, quam vocant, attinet, ea, ubi viget, retineatur, et peculiaria statuta ac laudabi- les consuetudines in unaquaque regione circa eam vi- centes s : 5 ervontun Cax. 1483. $ 1. Bona mensae episcopalis ab Episcopo diligen- ter administrentur. 8 2. Domus episcopalis sarta tectaque conservetur et, si opus sit, restauretur et reparetur impensis eius- dem mensae, quoties huiusmodi onera ex peculiari ti- tulo aliis non incumbant. $ 3. Curent quoque Episcopi ut, accurato inventa- rio confecto, utensilia omnía vel bona mobilia domu episcopali forte addicta atque in mensae dominio con- stituta, ad successorem ex toto secureque transmit- tantur. CAPUT VI. De dimissione et permutatione beneficiorum." }, { "canon": 1484, "latin": ". Ordinarius ne admittat dimissionem beneficii a cle- rico in maioribus ordinibus constituto factam, nisi con- Liber Tertius - De Rebus 411 stet eum necessaria ad honestam sustentationem aliunde habere, et firmo praescripto" }, { "canon": 1485, "latin": ". Dimissio beneficii, cuius titulo clericus ordinatus fuit, irrita est, nisi expressa mentio fiat clericum illius titulo promotum fuisse, eidemque, de consensu Ordi- narii, alium legitimum ordinationis titulum substi- tuisse." }, { "canon": 1486, "latin": ". Dimissionem beneficiorum in commodum aliorum vel sub aliqua conditione, quae ipsam beneficii provi- sionem aut redituum erogationem attingat, Ordinarius admittere nequit, nisi in casu quo beneficium sit liti- giosum et dimissio fiat ab alterutro ex litigantibus in commodum alterius." }, { "canon": 1487, "latin": ". $ 1. Permutatio duorum beneficiorum fieri valide nequit, nisi propter Ecclesiae necessitatem vel utilita- tem aliave iusta de causa, sine aliorum detrimento, de consensu patroni, si agatur de beneficio iuris patrona- tus, et Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine peculiari mandato, nec Vicarii Capitularis, et ser- vato praescripto" }, { "canon": 1488, "latin": ". $ 1. Si beneficia permutanda inaequalia sint, ne- queunt compensari reservatione fructuum aut praesta- tione pecuniae seu cuiusque rei pretio aestimabilis. $ 2. Permutatio fieri nequit inter plures quam duos beneficiarios. m mÓ to ————————————— TITULUS XXVI. De aliis institutis ecclesiasticis non collegialibus." }, { "canon": 1489, "latin": ". $ 1. Hospitalia, orphanotrophia aliaque similia in- stituta, ad opera religionis vel caritatis sive spiritua- lis sive temporalis destinata, possunt ab Ordinario loci erigi et per eius decretum persona iuridica in Ecclesia constitui. $ 2. Loci Ordinarius haec instituta ne approbet, nisi finis fundationis utilis reapse sit, et talis constituta fuerit dos, quae, omnibus perpensis, sufficiat vel suffi- ciens fore prudenter praevideatur ad illum assequen- dum. $ 3. Horum institutorum administrare bona sui cuiusque rectoris est, secundum normas tabulae funda- tionis; hie vero iisdem obligationibus tenetur, iisdem- que iuribus fruitur, quibus administratores aliorum bonorum ecclesiasticorum." }, { "canon": 1490, "latin": ". 8$ 1. In tabulis fundationis pius fundator accurate deseribat totam instituti constitutionem, finem, dota- tionem, administrationem et regimen, usum redituum et successionem in bona, casu exstinctionis ipsius in- stituti. $ 2. Huiusmodi tabulae duplici exemplari confi- eciendae sunt, quorum alterum in archivo instituti, al- terum in archivo Curiae reponatur." }, { "canon": 1491, "latin": ". $ 1l. Loei Ordinarius omnia huiusmodi instituta, etiam in personam moralem erecta et quovis modo ex- empta, visitare potest et debet. $ 2. Imo licet in personam moralem non sint erecta et domui religiosae concredita, si quidem agatur de Liber Tertius - De Rebus 413 domo religiosa iuris dioecesani, iurisdictioni Ordinarii loci penitus subduntur; si de domo religiosa iuris pon- tifieii, episcopali vigilantiae subsunt quod spectat ad religionis magisteria, honestatem morum, exercitatio- nes pietatis, sacrorum administrationem." }, { "canon": 1492, "latin": ". $ 1. Etiamsi fundatione, praescriptione aut privi- legio apostolico pium institutum a iurisdictione et visi- tatione Ordinarii loci exemptum fuerit, ius tamen Or- dinario est redditionem rationum exigendi, reprobata contraria consuetudine. $ 2. Ri fundator velit administratores non teneri ra- tionem Ordinario loci reddere, fundatio ne acceptetur." }, { "canon": 1493, "latin": ". Ordinarius loei advigilet ut piae fidelium volunta- tes, in horum institutorum fundatione expressae, plene serventur." }, { "canon": 1494, "latin": ". Sine venia Sedis Apostolicae haec instituta suppri- mi, uniri, vel in usus a fundatione alienos converti ne- queunt, nisi in tabulis fundationis aliud caveatur. PARS SEXTA DE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS" }, { "canon": 1495, "latin": ". $8 1. Ecclesia catholica et Apostolica Sedes nati- vum ius habent libere et independenter a civili pote- state acquirendi, retinendi et administrandi bona tem- poralia ad fines sibi proprios prosequendos. $ 2. Etiam ecclesiis singularibus aliisque personis moralibus quae ab ecclesiastica auctoritate in iuridi- cam personam erectae sint, ius est, ad normam sacro- rum canonum, bona temporalia acquirendi, retinendi et administrandi. 414 Codeao Iuris Canonici" }, { "canon": 1496, "latin": ". Ecclesiae ius quoque est, independens a civili pote- state, exigendi a fidelibus quae ad cultum divinum, ad honestam clericorum aliorumque ministrorum susten- tationem et ad reliquos fines sibi proprios sint neces- saria." }, { "canon": 1497, "latin": ". $ 1. Bona temporalia, sive corporalia, tum immo- bilia tum mobilia, sive incorporalia, quae vel ad Eccle- siam universam et ad Apostolicam Sedem vel ad aliam in Ecclesia personam moralem pertineant, sunt bona ecclesiastica. $ 2. Dicuntur sacra, quae consecratione vel bene- dictione ad divinum cultum destinata sunt; pretiosa, quibus notabilis valor sit, artis vel historiae vel mate- riae causa." }, { "canon": 1498, "latin": ". In canonibus qui sequuntur, nomine Ecclesiae si- gnificatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apo- stolica, sed etiam quaelibet persona moralis in Eccle- sia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud appareat. TITULUS XXVII. De bonis ecclesiasticis acquirendis." }, { "canon": 1499, "latin": ". $ 1. Ecclesia acquirere bona temporalia potest omnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, quibus id aliis licet. . $ 2. Dominium bonorum, sub suprema auctoritate Sedis Apostolicae, ad eam pertinet moralem personam, quae eadem bona legitime acquisiverit." }, { "canon": 1500, "latin": "; quae, nisi aliunde haberi queat, desumi debet ex reditibus ad ecclesiam matricem quoquo modo pertinentibus, dum- modo sufficientes reditus eidem matrici ecclesiae re- maneant. 8 4. Bi vicaria perpetua aut nova paroecia dotetur ex reditibus ecclesiae a qua dividitur, debet matrici honorem deferre modo et finibus ab Ordinario praesti- tuendis; qui tamen vetatur baptismalem fontem ma- trici ipsi reservare. 3 59. Divisa paroecia quae ad aliquam religionem iure spectat, vicaria perpetua aut paroecia noviter erectaenon est religiosa; pariter divisa paroecia iuris patronatus, nova paroecia est liberae collationis." }, { "canon": 1501, "latin": ". Exstincta persona morali ecclesiastica, eius bona fiunt personae moralis ecclesiasticae immediate supe- rioris, salvis semper fundatorum seu oblatorum volun- tatibus, iuribus legitime quaesitis atque legibus pecu- liaribus quibus exstincta persona moralis regebatur." }, { "canon": 1502, "latin": ". Ad decimarum et primitiarum solutionem quod at- tinet, peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines in unaquaque regione serventur." }, { "canon": 1503, "latin": ". Salvis praescriptis" }, { "canon": 1504, "latin": ". Omnes ecclesiae vel beneficia iurisdictioni Episcopi subiecta, itemque laicorum confraternitates, debent quotannis in signum subiectionis solvere Episcopo ca- thedraticum seu moderatam taxam determinandam ad normam" }, { "canon": 1505, "latin": ". Loci Ordinarius, praeter tributum pro Seminario, de quo in" }, { "canon": 1506, "latin": ". Aliud tributum in bonum dioecesis vel pro patrono imponere ecclesiis, beneficiis aliisque institutis ecele- siasticis, quanquam sibi subiectis, Ordinarius potest tantummodo in actu fundationis vel consecrationis; sed nullum imponi tributum potest super eleemosynis Mis- sarum sive manualium sive fundatarum." }, { "canon": 1507, "latin": ". & 2. Potiores exigens, ad restitutionem tenetur. Liber Secundus - De Personis 135 $ 3. Licet paroeciale aliquod officium ab alio fuerit expletum, praestationes tamen parocho cedunt, nisi de contraria offerentium voluntate certo constet circa summam quae taxam excedit. $ 4. Gratuitum ministerium ne deneget parochus iis qui solvendo pares non sunt." }, { "canon": 1508, "latin": ". Praescriptionem, tanquam acquirendi et se libe- randi modum, prout est in legislatione civili respecti- vae nationis, Ecclesia pro bonis ecclesiasticis recipit, salvo praescripto canonum qui sequuntur." }, { "canon": 1509, "latin": ". Praescriptioni obnoxia non sunt: 1.\" Quae sunt iuris divini sive naturalis sive po- sitivi; 2. Quae obtineri possunt ex solo privilegio apo- stolico; 3.\" Iura spiritualia, quorum laici non sunt ca- paces, si agatur de praescriptione in commodum 1lai- corum; 4. Fines certi et indubii provinciarum ecclesia- sticarum, dioecesium, paroeciarum, vicariatuum apo- Liber Tertius - De Rebus A17 stolicorum, praefecturarum apostolicarum, abbatiarum vel praelaturarum nullius; 2. Eleemosynae et onera Missarum; 6.\" Beneficium ecclesiasticum sine titulo; 1.\" Ius visitationis et obedientiae, ita ut subditi a nulio Praelato visitari possint et nulli Praelato iam subsint; 8.^ Solutio cathedratici." }, { "canon": 1510, "latin": ". $ I. Res saerae quae in dominio privatorum sunt, praeseriptione acquirt a privatis personis possunt, quae tamen eas adhibere nequeunt ad profanos usus; si vero consecrationem] vel benedictionem amiserint, libere acquiri possunt etiam ad usus profanos, non tamen sordidos. $ 2. Res sacrae, quae in dominio privatorum non sunt, non à persona privata, sed à persona morali ec- clesiastica contra aliam personam moralem ecclesiasti- am praeseribi possunt. CANSOIDED 8 1. Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actio- nes sive personales sive reales, quae pertinent ad Se- dem Apostolicam, spatio centum annorum praeseri- buntur. $ 2. Quae ad aliam personam moralem ecclesiasti- cam, spatio triginta annorum. 7 QAN. 1512. Nulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non solum initio possessionis, sed toto possessionis tempore ad praescriptionem requisito." }, { "canon": 1513, "latin": ". $ 1. Qui ex iure naturae et ecclesiastico libere va- let de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive per actum inter vivos sive per actum mortis causa, bona relinquere. Cod. Iur. Cam. 27 A48 Codeo Iuris Ca^wonici $ 2. In ultimis voluntatibus in bonum Ecclesiae serventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; hae si omissae fuerint, heredes moneantur ut testatoris vo- luntatem adimpleant." }, { "canon": 1514, "latin": ". Voluntates fidelium facultates suas in pias causas donantium vel relinquentium, sive per actum inter vi- vos, sive per acetum mortis causa, diligentissime im- pleantur etiam circa modum administrationis et eroga- tionis bonorum, salvo praescripto" }, { "canon": 1515, "latin": ". $ 1l. Ordinarii omnium piarum voluntatum tam mortis causa quam inter vivos exsecutores sunt. $ 2. Hoc ex iure Ordinarii vigilare possunt, ac de- bent, etiam per visitationem, ut piae voluntates im- pleantur, et alii exsecutores delegati debent, perfuncti munere, illis reddere rationem. $ 3. Olausulae huie Ordinariorum iuri contrariae, ultimis voluntatibus adiectae, tanquam non appositae habeantur." }, { "canon": 1516, "latin": ". $ 1. Clerieus vel religiosus qui bona ad pias causas sive per actum inter vivos, sive ex testamento fiducia- rie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem reddere, eique omnia istiusmodi bona seu mobilia seu immobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si donator id expresse et omnino prohibuerit, fiduciam ne acceptet. $ 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in tuto collocentur et vigilare pro exsecutione piae volun- tatis ad normam" }, { "canon": 1517, "latin": ". $ 1. Ultimarum voluntatum reductio, moderatio, commutatio, quae fieri ex iusta tantum et necessaria causa debent, Sedi Apostolicae reservantur, nisi fun- dator hane potestatem etiam Ordinario loci expresse concesserit. $ 2. Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob imminutos reditus aliamve causam, nulla administra- torum eulpa, impossibilis evaserit, tune Ordinarius quoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore quo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit eadem onera aeque imminuere, excepta Missarum re- ductione quae semper Sedi Apostolicae unice competit. TITULUS XXVIII. De bonis ecclesiasticis administrandis." }, { "canon": 1518, "latin": ". Romanus Pontifex est omnium bonorum ecclesia- sticorum supremus administrator et dispensator." }, { "canon": 1519, "latin": "-1528, administra- tio bonorum quae destinata sunt reparandae decoran- daeque ecclesiae divinoque in eadem cultui exercendo, pertinet, nisi aliud ex speciali titulo vel legitima con- suetudine constet, ad Episcopum cum Capitulo, si de ecclesia cathedrali agatur; ad Capitulum ecclesiae col- legiatae, si de collegiata; ad rectorem, si de alia ec- clesia. . $ 2. Etiam oblationes factas in commodum paroe- ciae aut missionis, aut ecclesiae sitae intra paroeciae vel missionis fines, administrat parochus vel missiona- rius, nisi agatur de ecclesia propriam administratio- nem habente, distinctam ab administratione paroeciae vel missionis, aut nisi aliud ferat ius peculiare aut legitima consuetudo. $ 9. Parochus, missionarius, rector saecularis ec- clesiae, sive SEE is sit sive religiosus, debet huiusmodi oblationes administrare ad normam sacro- rum canonum, deque eis rationem loci Ordinario red- dere ad normam" }, { "canon": 1521, "latin": ". $ 1. Praeter hoc dioecesanum Consilium admini- strationis, Ordinarius loci in administrationem bono- rum quae ad aliquam ecclesiam vel locum pium perti- nent et ex iure vel tabulis fundationis suum non habent administratorem, assumat viros providos, idoneos et boni testimonii, quibus, elapso triennio, alios sufficiat, nisi locorum circumstantiae aliud suadeant. $8 2. Quod si laicis partes quaedam in administra- tione bonorum ecclesiasticorum vel ex legitimo funda- tionis seu erectionis titulo vel ex Ordinarii loci volun- iate competant, nihilominus universa administratio nomine Ecclesiae fiat, ac salvo iure Ordinarii visitandi, exigendi rationes et praescribendi modum administra- tionis." }, { "canon": 1522, "latin": ",1523; sed nullatenus sese ingerat in ea omnia quae ad spirituale munus pertinent, praesertim : 1.* In exercitium cultus in ecclesia; 2. In modum et tempus pulsandi campanas et in euram tuendi ordinis in ecclesia atque in coeme- terio; 3. In definiendam rationem qua collectae, de- nuntiationes aliique actus ad divinum cultum orna- tumque ecclesiae quoquo modo spectantes in ecclesia fieri possint; 4.^ In dispositionem materialem altarium, men- sae pro distributione sanctissimae Eucharistiae, ca- thedrae sive suggestus e quo ad populum verba fiunt, organorum, loci cantoribus assignati, sedilium, scamno- rum, capsularum oblationibus recipiendis, aliarumque rerum quae ad exercitium religiosi cultus spectent; 5. In admissionem vel reiectionem sacrorum utensilium aliarumque rerum quae sive ad usum, sive ad cultum, sive ad ornatum in ecclesia vel sacrario destinentur; 6.* In scriptionem, dispositionem, custodiam li- brorum paroecialium aliorumque documentorum quae ad archivum paroeciale pertineant. Liber Tertius - De Rebus 397" }, { "canon": 1523, "latin": ". Administratores bonorum ecclesiasticorum diligen- tia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur; ac proinde debent : 1.\" Vigilare ne bona ecclesiastica suae curae con- credita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant; 2.\" Praescripta servare iuris tam canonici quam civilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima auctoritate imposita sint; 3.\" Reditus bonorum ace proventus accurate et iusto tempore exigere exactosque loco tuto servare et secundum fundatoris mentem aut statutas leges vel normas impendere; 4.\" Pecuniam ecclesiae, quae de expensis supersit et utiliter collocari potest, de consensu Ordinarii, in emolumentum ipsius ecclesiae occupare; 9.\" Accepti et expensi libros bene ordinatos habere; 6.^ Documenta et instrumenta, quibus iura eccle- siae in bona nituntur, rite ordinare et in ecclesiae ar- chivo vel armario convenienti et apto custodire; authen- tica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, in archivo vel armario Curiae deponere." }, { "canon": 1524, "latin": ". Omnes, et praesertim clerici, religiosi ac rerum ec- clesiasticarum administratores, in operum locatione 499 Codez Iuris Canonici debent assignare operariis honestam iustamque merce- dem; curare ut iidem pietati, idoneo temporis spatio, vacent; nullo pacto eos abducere a domestica cura par- simoniaeque studio, neque plus eisdem imponere ope- ris quam vires ferre queant neque id genus quod cum aetate sexuque dissideat." }, { "canon": 1525, "latin": ", minime vero parochi, licet in eius territorio erecta sit, nisi aliud Ordinarius ipse sta- tuerit. $ 2. Potest, ad normam statutorum, oblationes re- cipere, et receptas erogare ad pios ipsius associationis usus, salva semper offerentium voluntate. $8 3. Nulli associationi eleemosynas colligere licet, nisi id aut statuta permittant, aut necessitas postulet, et loci Ordinarii consensus accedat ac servetur forma ab eodem praescripta. $ 4. Ad eleemosynas extra territorium colligendas uniuscuiusque Ordinarii venia, scripto data, requi- ritur. $ 5. Oblationum quoque ae eleemosynarum fidelis erogationis rationem associatio reddat Ordinario loci." }, { "canon": 1526, "latin": ". Administratores litem nomine ecclesiae ne inchoent vel contestentur, nisi licentiam obtinuerint scripto da- tam Ordinarii loci, aut saltem, si res urgeat, vicarii foranei, qui statim Ordinarium de concessa licentia certiorem reddere debet." }, { "canon": 1529, "latin": ". Quae ius civile in territorio statuit de contractibus tam in genere, quam in specie, sive nominatis sive in- nominatis, et de solutionibus, eadem iure canonico in materia ecclesiastica iisdem cum effectibus serventur, nisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico caveatur." }, { "canon": 1530, "latin": ". $ 1. Salvo praescripto" }, { "canon": 1531, "latin": ", si agatur de alie- nandis rebus pretiosis aliisve bonis quorum valor su- peret summam triginta millium francorum seu libella- rum, vel de contrahendis debitis et obligationibus ultra indicatam summam, contractus vi caret, nisi benepla- /—————À Liber Secundus - De Personis 159 citum apostolicum antecesserit; secus, requiritur et suf- ficit licentia, in scriptis data, Superioris ad normam constitutionum cuim consensu sui Capituli seu Consilii per secreta suffragia manifestato; sed si agatur de mo- nialibus aut sororibus iuris dioecesani, accedat necesse est consensus, in scriptis praestitus, Ordinarii loci, necnon Superioris regularis, si monialium monaste- rium eidem subiectum sit. $ 2. In precibus pro obtinendo consensu ad con- trahenda debita vel obligationes, exprimi debent alia debita vel obligationes, quibus ipsa persona moralis, religio vel provincià vel domus, ad eum diem gravatur; secus obtenta venia invalida est. CAN. 53b. $ l. In quolibet monialium monasterio etiam ex- empto : 1.\" Administrationis ratio, gratis exigenda, redda- tur semel in anno, aut etiam saepius si id in constitu- tionibus praescribatur, ab Antistita Ordinario loci, itemque Superiori regulari, si monasterium sit eidem subiectum; 2. Ni ratio administrationis Ordinario non pro- betur, ipse potest opportuna remedia adhibere, etiam removendo, si res postulet, oeconomam aliosque admi- nistratores; quod si monasterium sit Superiori regulari subiectum, eum Ordinarius, uti prospiciat, moneat; quod si ille neglexerit, ipse per se consulat. $ 2. In aliis mulierum religionibus, ratio admini- strationis bonorum quae dotes constituunt, Ordinario loci reddatur occasione visitationis et etiam saepius, si Ordinarius id necessarium duxerit. 8 9. Loci Ordinario ius insuper esto cognoscendi : 1. De rationibus oeconomicis domus religiosae iuris dioecesani; 2. De administratione fundorum legatorumque de quibus in" }, { "canon": 1532, "latin": "licentiam dare debet, exigat ut antea omnes, quorum interest, audiantur, et curet ut, cum primum fieri poterit, aes alienum sol- vatur. $ 2. Hac de causa annuae ratae ab eodem Ordina- rio praefiniantur quae exstinguendo debito sint desti- natae." }, { "canon": 1534, "latin": ". $ I. Ecclesiae competit actio personalis contra eum qui sine debitis sollemnitatibus bona ecclesiastica alie- naverit et contra eius heredes; realis vero, si alienatio nulla fuerit, contra quemlibet possessorem, salvo iure emptoris contra male alienantem. 8 2. Contra invalidam rerum ecclesiasticarum alie- nationem agere possunt qui rem alienavit, eius Supe- rior, utriusque successor in officio, tandem quilibet cle- ricus illi ecclesiae adscriptus, quae damnum passa sit." }, { "canon": 1535, "latin": ". Praelati et rectores de bonis mobilibus suarum ec- clesiarum donationes, praeterquam parvas et modicas secundum legitimam loci consuetudinem, facere ne praesumant, nisi iusta interveniente causa remunera- tionis aut pietatis aut christianae caritatis; secus do- natio a successoribus revocari poterit. | Liber Tertius - De Rebus 495" }, { "canon": 1536, "latin": ". $ Ll. Nisi contrarium probetur, praesumendum ea quae donantur rectoribus ecclesiarum, etiam religioso- rum, esse ecclesiae donata. $ 2. Donatio facta ecclesiae, ab eius rectore seu Su- periore repudiari nequit sine licentia Ordinarii. $ 9. Repudiata illegitime donatione, ob damna quae inde obvenerint actio datur restitutionis in integrum vel indemnitatis. $ 4. Donatio ecclesiae facta et ab eadem legitime ac- ceptata, propter ingratum Praelati vel rectoris animum revocari nequit." }, { "canon": 1537, "latin": ". Res sacrae ne commodentur ad usum qui earundem naturae repugnet." }, { "canon": 1538, "latin": ". $ 1. Si ecclesiae bona, legitima interveniente causa, oppignoranda vel hypothecae nomine obliganda sint, vel agatur de aere alieno contrahendo, legitimus Su- perior, qui ad normam" }, { "canon": 1539, "latin": ". 8 1. In venditione aut permutatione rerum sacra- rum nulla ratio consecrationis vel benedictionis in pre- tii aestimatione habeatur. $ 2. Administratores possunt fitwlos ad. latorem quos vocant, commutare in alios titulos magis aut sal- tem aeque tutos ac frugiferos, exclusa qualibet commer- cii vel negotiationis specie, ac de consensu Ordinarii, dioecesani Consilii administrationis aliorumque quo- rum intersit. A96 Codez .Iuris Canonici Cav. 1540. Bona ecclesiae immobilia propriis administratori- bus eorumque coniunctis in primo aut secundo con- sanguinitatis vel affinitatis gradu non sunt vendenda aut locanda sine speciali Ordinarii loci licentia." }, { "canon": 1541, "latin": ". $ 1. Contractus locationis alicuius fundi ecclesia- stici ne fiant, nisi ad normam" }, { "canon": 1542, "latin": ". $ 1l. In emphyteusi bonorum ecclesiasticorum em- phyteuta nequit canonem redimere sine licentia. legi- timi Superioris ecclesiastici de quo in" }, { "canon": 1543, "latin": ". Si res fungibilis ita alicui detur ut eius fiat et postea tantundem in eodem genere restituatur, nihil lucri, ra- tione ipsius contractus, percipi potest; sed in praesta- tione rei fungibilis non est per se illicitum de lucro legali pacisci, nisi constet ipsum esse immoderatum, aut etiam de lucro maiore, si iustus ac proportionatus titulus suffragetur. TITULUS XXX. De piis fundationibus." }, { "canon": 1544, "latin": ". $1. Nomine piarum fundationum significantur bona temporalia alicui personae morali in Ecclesia quoquo modo data, cum onere in perpetuum vel in diu- turnum tempus ex reditibus annuis aliquas Missas ce- lebrandi, vel alias praefinitas functiones ecclesiasticas explendi, aut nonnulla pietatis et caritatis opera per- agendi. $ 2. Fundatio, legitime acceptata, naturam induit contractus synallagmatici: do ut facias." }, { "canon": 1545, "latin": ". Loci Ordinarii est normas praescribere de dotis quantitate infra quam pia fundatio admitti nequeat et de eius fructibus rite distribuendis." }, { "canon": 1546, "latin": ". $ 1. Ut huiusmodi fundationes a persona morali ac- ceptari possint, requiritur consensus Ordinarii loci, in scriptis datus, qui eum ne praebeat, antequam legi- time compererit personam moralem tum novo oneri suscipiendo, tum antiquis iam susceptis satisfacere posse; maximeque caveat ut reditus omnino respon- Muri Y Los A98 Codec Iuris Canonici deant oneribus adiunctis secundum cuiusque dioecesis morem. $ 2. In acceptatione, constitutione et administra- tione fundationis patronus ecclesiae nullum ius habet." }, { "canon": 1548, "latin": ". 8$ 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto consignentur. $ 2. Alterum tabularum exemplar in Curiae ar- chivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam fundatio spectat, tuto asservetur." }, { "canon": 1549, "latin": ". 8 l. Servatis praescriptis" }, { "canon": 1550, "latin": ". Si agatur de piis fundationibus in ecclesiis, etiam paroecialibus, religiosorum exemptorum, iura et offi- cia Ordinarii loci, de quibus in" }, { "canon": 1551, "latin": ". $ 1. Reductio onerum quae pias fundationes gra- vant, uni Sedi Apostolicae reservatur, nisi in tabulis fundationis aliud expresse caveatur, et salvo praeseri- pto" }, { "canon": 1552, "latin": ". $ 1l. Nomine iudicii ecclesiastici intelligitur contro- versiae in re de qua Ecclesia ius habet cognoscendi, co- ram tribunali ecclesiastico, legitima disceptatio et de- finitio. $ 2. Obiectum iudicii sunt : 1.\" Personarum physicarum vel moralium iura persequenda aut vindicanda, vel earundem personarum facta iuridica declaranda; et tunc iudicium est conten- tiosum; 2. Delicta in ordine ad poenam infligendam vel declarandam; et tunc iudicium est criminale." }, { "canon": 1553, "latin": ". $ 1. Ecclesia iure proprio et exclusivo cognoscit : 1.' De causis quae respiciunt res spirituales et spiritualibus adnexas; 2. De violatione legum ecclesiasticarum deque omnibus in quibus inest ratio peccati, quod attinet ad culpae definitionem et poenarum ecclesiasticarum ir- rogationem; 3.\" De omnibus causis sive contentiosis sive crimi- nalibus quae respiciunt personas privilegio fori gau- dentes ad normam" }, { "canon": 1554, "latin": ". Actor, qui causas mixti fori ad iudicem ecclesiasti- cum deductas ad forum saeculare iudicandas defert, congruis poenis puniri potest ad normam" }, { "canon": 1555, "latin": ". $ 1. Tribunal Congregationis S. Officii suo more in- stitutoque procedit sibique propriam consuetudinem retinet; et etiam inferiora tribunalia, in causis quae ad S. Officii tribunal spectant, normas ab eodem traditas sequantur oportet. $ 2. Cetera tribunalia servare debent praescripta. canonum qui sequuntur. $ 3. In iudicio pro dimissione religiosorum serven- tur praescripta ean. 654-661. SECTIO I. DE IUDICIIS IN GENERE. IPPEBDEDSST. De foro competenti." }, { "canon": 1556, "latin": ", 1551, aliorum iudi- cum incompetentia est absoluta." }, { "canon": 1557, "latin": ", $ 2 aliasve quas Roma- nus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam par- tium ad suum tribunal advocaverit et Sacrae Rotae commiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissio- nis rescripto, Sacra Rota iudicat quoque in secunda et tertia instantia ope turnorum qui sibi invicem succe- dunt." }, { "canon": 1558, "latin": ". In causis de quibus in" }, { "canon": 1559, "latin": ". $ l. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi coram iudice ecclesiastico qui competens sit ob unum ex titulis qui in" }, { "canon": 1560, "latin": "-1568 determinantur. $ 2. Incompetentia iudicis cui nullus ex his titulis suffragatur, dicitur relativa. $ 3. Actor sequitur forum rei; quod si reus multi- plex forum habeat, optio fori actori conceditur." }, { "canon": 1561, "latin": ". $ I. Ratione domicilii vel quasi-domicilii quilibet conveniri potest coram Ordinario loci. $ 2. Ordinarius autem domicilii vel quasi-domicilii iurisdictionem in subditum, quamvis absentem, habet." }, { "canon": 1562, "latin": ". $ 1. Qui peregrinus est in Urbe, licet per breve tempus, potest in ipsa tanquam in proprio domicilio citari; sed ius habet revocandi domum, idest petendi ut ad proprium Ordinarium remittatur. $ 2. Qui in Urbe ab anno commoratur, ius habet de- clinandi forum Ordinarii et instandi ut coram Urbis tribunalibus citetur." }, { "canon": 1563, "latin": ". Vagus proprium forum habet in loco ubi actu com- moratur; religiosus in loco domus suae." }, { "canon": 1564, "latin": ". Ratione rei sitae pars conveniri potest coram Or- dinario loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in rem directa sit." }, { "canon": 1565, "latin": ". $ 1. Ratione contractus pars conveniri potest co- ram Ordinario loci in quo contractus initus est vel adimpleri debet. $ 2. In actu autem contractus permittitur contra- hentibus, obligationis declarandae, urgendae vel im- plendae gratia, locum eligere, in quo etiam absentes ci- tari et conveniri possint." }, { "canon": 1566, "latin": ". $ 1. Ratione delicti reus forum sortitur in loco pa- trati delicti. $ 2. Licet post delictum reus e loco discesserit, iu- dex loci ius habet illum citandi ad comparendum, et sententiam in eum ferendi. Liber Quartus - De Processibus 490 CAN. 15067. Ratione connexionis seu continentiae ab uno eodem- que iudice cognoscendae sunt causae inter se connexae, nisi legis praescriptum obstet." }, { "canon": 1568, "latin": ". Ratione praeventionis, cum duo vel plures iudices aeque competentes sunt, ei ius est causam cognoscendi qui prius citatione reum legitime convenit. TITULUS II. De variis tribunalium gradibus et speciebus." }, { "canon": 1569, "latin": ". $ 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est cuilibet fideli in toto orbe catholico causam suam sive contentiosam sive eriminalem, in quovis iudicii gradu et in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Se- dem deferre vel apud eandem introducere. $ 2. Reeursus tamen ad Sedem Apostolicam inter- positus non suspendit, excluso casu appellationis, exer- citium iurisdictionis in iudice qui causam iam cogno- scere coepit; quique idcirco poterit iudicium prosequi | usque ad definitivam sententiam, nisi constiterit Sedem Apostolicam causam ad se advocasse." }, { "canon": 1570, "latin": ". $ l. Exceptis causis Sedi Apostolicae reservatis aut ad eandem advocatis, ceterae omnes cognoscuntur à diversis tribunalibus, de quibus in" }, { "canon": 1571, "latin": ". 8 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere de- bet, et ad maiorem suffragiorum partem sententias ferre. 8 2. Eidem praeest officialis vel vice-officialis, cuius est processum dirigere, et decernere quae pro iustitiae administratione in causa quae agitur necessaria sunt." }, { "canon": 1572, "latin": ", $ 2, in prima instantia dirimere." }, { "canon": 1573, "latin": "-1593; de Vicario Generali, cancellario aliisque notariis, exami- natoribus synodalibus et parochis consultoribus, prae- seripta canonum qui sequuntur. 109 Coder Iuris Canonici Anr. I. — De Vicario Generali." }, { "canon": 1574, "latin": ". $ 1. In qualibet dioecesi presbyteri probatae vitae et in iure canonico periti, etsi extradioecesani, non plu- res quam duodecim eligantur ut potestate ab Episcopo delegata in litibus iudicandis partem habeant; quibus nomen esto iudicum synodalium aut pro-synodaliwm, si extra Synodum constituuntur. $ 2. Quod ad eorum electionem, substitutionem, cessationem aut remotionem a munere attinet, serven- tur praescripta" }, { "canon": 1575, "latin": ". Unieus iudex in quolibet iudicio duos assessores consulentes sibi adsciscere potest; quos tamen ex iudi- cibus synodalibus eligere debet." }, { "canon": 1576, "latin": ", $ 1; 2. Lata est inter partes, quarum altera saltem non habet personam standi in iudicio; 3. Quis nomine alterius egit sine legitimo mandato. |" }, { "canon": 1579, "latin": ", 8 3, servetur praescriptum $8 1, 2, 3 huius canonis." }, { "canon": 1580, "latin": ". $ 1. Potest Ordinarius unum aut plures auditores, seu actorum instructores, sive stabiliter sive pro certa aliqua causa constituere. $ 2. Iudex auditorem eligere potest tantummodo pro causa quam cognoscit, nisi Ordinarius iam pro- viderit." }, { "canon": 1581, "latin": ". Auditores pro tribunali dioecesano, quantum fieri potest, deligantur ex iudicibus synodalibus; pro tribu- nali vero religiosorum deligendi semper sunt ex alum- nis eiusdem religionis ad normam constitutionum." }, { "canon": 1582, "latin": ". Eorum est testes citare et audire, aliaque acta iudi- cialia instruere secundum tenorem mandati, non autem sententiam definitivam ferre." }, { "canon": 1583, "latin": ". Sollemnitates ad normam" }, { "canon": 1584, "latin": ". 'ribunalis collegialis praeses debet unum de iudici- bus collegii ponentem seu relatorem designare qui in coetu iudicum de causa referat et sententias in scriptis redigat; et ipsi idem praeses potest.alium ex iusta causa substituere. Anr. III. — De Notario, Promotore iustitiae, vinculi Defensore." }, { "canon": 1585, "latin": ". $ 1. Cuilibet processui interesse oportet notarium, qui actuarii officio fungatur; adeo ut nulla habeantur 440 Codec Iuris Canonici acta, si actuarii manu non fuerint exarata, vel saltem ab eo subseripta. 8 2. Quare iudex, antequam causam cognoscere in- cipiat, in actuarium assumere debet unum e notariis legitime constitutis, nisi ipse Ordinarius aliquem pro ea causa iam designaverit." }, { "canon": 1586, "latin": ". Constituatur in dioecesi promotor iustitiae et defen- sor vinculi; ille pro causis, tum contentiosis in quibus bonum publicum, Ordinarii iudicio, in discrimen vo- cari potest, tum criminalibus; iste pro causis, in quibus agitur de vinculo sacrae ordinationis aut matrimonii." }, { "canon": 1587, "latin": ". $ 1. In causis in quibus eorum praesentia requiri- tur, promotore iustitiae aut vinculi defensore non ci- tato, acta irrita sunt, nisi ipsi, etsi non citati, revera interfuerint. $ 2. Si legitime citati aliquibus actibus non inter- fuerint, acta quidem valent, verum postea eorum exa- mini subiicienda omnino sunt ut ea omnia sive voce sive scriptis possint animadvertere et proponere quae ne- cessaria aut opportuna iudicaverint." }, { "canon": 1588, "latin": ". $ 1l. Eadem persona officium promotoris iustitiae et defensoris vinculi gerere potest, nisi multiplicitas ne- gotiorum et causarum id prohibeat. $ 2. Promotor et defensor constitui possunt tum ad universitatem causarum tum pro singulis causis. Cav. 1589. $ 1. Ordinarii est promotorem iustitiae et vinculi defensorem eligere, qui sint sacerdotes integrae famae, in iure canonico doctores vel ceteroqui periti; ac pru- dentiae et iustitiae zelo probati. LAber Quartus - De Processibus A41 $ 2. In tribunali religiosorum promotor iustitiae sit praeterea eiusdem religionis alumnus." }, { "canon": 1590, "latin": ". $ 1. Promotor iustitiae et vinculi defensor electi ad universitatem causarum a munere non cessant, sede episcopali vacante, nec a Vicario Capitulari possunt removeri; adveniente autem novo Praelato, indigent confirmatione. $ 2. Iusta tamen intercedente causa, Episcopus eos removere potest. Anr. IV. — De Cursoribus et. Apparitoribus." }, { "canon": 1591, "latin": "; itemque ex illis de quibus in cit." }, { "canon": 1594, "latin": ", $8 1; 8.^ Controversias, de quibus in" }, { "canon": 1595, "latin": ". Tribunal appellationis eodem modo quo tribunal primae instantiae constitui debet; et eaedem regulae, accommodatae ad rem, in causae discussione servan- dae sunt. CAN. 15960. Si collegialiter causa in prima instantia cognita fue- rit, etiam in gradu appellationis collegialiter nec a minore iudicum numero definiri debet. CAPDTLIT: De ordinariis Apostolicae Sedis tribunalibus." }, { "canon": 1597, "latin": ". Romanus Pontifex pro toto orbe catholico ad nor- mam" }, { "canon": 1598, "latin": "-1605, salvo iure Con- gregationis S. Officii et Congregationis Sacrorum Ri- tuum in causas sibi proprias. AnT. III. — De Officiis Curiae Romanae." }, { "canon": 1600, "latin": ". Causae maiores penitus excluduntur ab ambitu com- petentiae huius tribunalis." }, { "canon": 1601, "latin": ". Contra Ordinariorum decreta non datur appellatio seu recursus ad Sacram Rotam; sed de eiusmodi recur- sibus exclusive cognoscunt Sacrae Congregationes. AAA Codeam Iuris Canonici AnTr. II. — De Signatura Apostolica. C^N. 1602. Supremum Signaturae Apostolicae Tribunal constat nonnullis S. R. E. Cardinalibus, quorum unus Prae- fecti munere fungitur." }, { "canon": 1603, "latin": ". $ 1. Apostolica Signatura videt potestate ordinaria : 1.\" De violatione secreti, ac de damnis ab Audi- toribus Sacrae Rotae illatis eo quod actum nullum vel iniustum posuerint; 2.\" De exceptione suspicionis contra aliquem Sa- crae Rotae Auditorem; 3.^ De querela nullitatis contra sententiam ro- talem; 4.\" Deexpostulatione pro restitutione in integrum adversus rotalem sententiam quae in rem iudicatam transierit; 5.' De recursibus adversus sententias rotales in causis matrimonialibus quas ad novum examen Sacra Rota admittere renuit; 6.\" De conflictu competentiae quem enasci contin- gat inter tribunalia inferiora, ad normam" }, { "canon": 1604, "latin": ". $ 1. In causa criminali, de qua in" }, { "canon": 1605, "latin": ". $ 1l. Supremi \"Tribunalis Signaturae sententiae suam vim habent, quamvis rationes in facto et in iure non contineant. $ 2. Nihilominus sive ad instantiam partis sive ex officio, si res postulet, Supremum Tribunal edicere potest ut praedictae rationes exponantur secundum re- gulas Tribunalis proprias. CAPUT IV. De tribunali delegato." }, { "canon": 1606, "latin": ". Delegati iudices servare tenentur regulas statutas in" }, { "canon": 1607, "latin": ". $8 1. Iudex a Sancta Sede delegatus uti potest mi- nistris constitutis in Curia dioecesis in qua iudicare debet; sed potest etiam alios quoscunque maluerit eli- gere et assumere, nisi in delegationis rescripto aliud cautum sit. $ 2. Iudices vero ab Ordinariis locorum delegati uti debent ministris Curiae dioecesanae, nisi Episcopus in aliquo peculiari casu ob gravem causam proprios et extraordinarios ministros constituendos decreverit. 446 Codex Iuris Canonici TITULUS III. De disciplina in tribunalibus servanda. CAPUT I. De officio iudicum et tribunalis ministrorum." }, { "canon": 1608, "latin": ". Iudex competens parti legititne requirenti suum mi- nisterium ne recuset, firmo praescripto" }, { "canon": 1609, "latin": ". $ 1. Iudex antequam aliquem ad suum trahat tri- bunal et iudicaturus sedeat, videat utrum ipse sit com- petens, necne. $ 2. Eodemque modo antequam aliquem ad agendum admittat, cognoscere tenetur num is in iudicio possit iure consistere. $ 3. Non est tamen necesse ut de his referatur in actis." }, { "canon": 1610, "latin": ". $ 1. Si exceptio proponatur contra iudicis compe- tentiam, hac de re ipse iudex videre debet. $ 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, si iudex se competentem pronuntiet, eius decisio non admittit appellationem. $ 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars quae se gravatam reputat, potest intra decem dierum spatium appellationem ad. superius tribunal inter- ponere." }, { "canon": 1611, "latin": ". Iudex quovis in stadio causae se absolute incoipe- tentem agnoscens, suam incompetentiam declarare te- netur." }, { "canon": 1612, "latin": ", 82. $ 2. Videt ex potestate delegata de petitionibus per supplices libellos ad Sanctissimum porrectis ad obti- nendam causae commissionem apud Sacram Rotam." }, { "canon": 1613, "latin": ". $ 1. Iudex cognoscendam ne suscipiat causam, in qua ratione consanguinitatis vel affinitatis in quolibet gradu lineae rectae et in primo et secundo gradu lineae collateralis, vel ratione tutelae et curatelae, intimae vitae consuetudinis, magnae simultatis, vel lucri fa- ciendi aut damni vitandi, aliquid ipsius intersit, vel in qua antea advocatum aut procuratorem egerit. $ 2. In iisdem rerum adiunctis ab officio suo absti- nere debent iustitiae promotor et defensor vinculi." }, { "canon": 1614, "latin": ". $ 1. Cum iudex, etsi competens, a parte recusatur ut suspectus, haee exceptio, si proponatur contra iudi- cem delegatum in causa unicum vel contra collegium vel maiorem delegatorum iudicum partem, definienda est a delegante; si contra unum vel alterum ex pluribus iudicibus delegatis, etsi Collegii praesidem, a ceteris iudicibus delegatis et non suspectis; si contra Audito- rem Sacrae Rotae, a Signatura Apostolica ad normam" }, { "canon": 1615, "latin": ". $ 1l. Si iudex unicus aut aliquis vel etiam omnes iudices qui tribunal collegiale constituunt suspecti de- elarentur, personae mutari debent, non vero iudicii gradus. $ 2. Ordinarii autem est in locum iudicum qui su- specti declarati sunt, alios a suspicione immunes sub- rogare. $8 3. Quod si ipsemet Ordinarius declaratus fuerit suspectus, idem peragat iudex immediate superior." }, { "canon": 1616, "latin": ". Exceeptio suspicionis expeditissime definienda est, auditis partibus, promotore iustitiae vel vinculi defen- sore, si intersint, nec in ipsos suspicio cadat. CaAN. 10617. Quod ad tempus attinet quo exceptiones incompe- tentiae et suspicionis proponendae sint, servetur prae- scriptum" }, { "canon": 1618, "latin": ". In negotio quod privatorum solummodo interest, iudex procedere potest dumtaxat ad instantiam partis; sed in delictis. et in iis quae publicum Ecclesiae bonum aut animarum salutem respiciunt, etiam ex officio." }, { "canon": 1619, "latin": ". $ l. Si actor pro re sua probationes quas afferre posset, non afferat, vel reus exceptiones sibi competen- tes non opponat, iudex ne suppleat. $ 2. Si vero agatur vel de publico bono vel de ani- marum salute, eas supplere potest et debet." }, { "canon": 1620, "latin": ". Iudices et tribunalia curent ut quamprimum, salva iustitia, causae omnes-terminentur, utque in tribunali primae instantiae ultra biennium non protrahantur, in tribunali vero secundae instantiae ultra annum. Liber Quartus - De Processibus 449" }, { "canon": 1621, "latin": ". $ 1. Excepto Episcopo qui per se potestatem iudi- ciariam exerceat, omnes qui tribunal constituunt aut eidem opem ferunt, iusiurandum de officio rite et fide- liter implendo coram Ordinario vel coram iudice a quo electi sunt, vel coram viro ecclesiastico ab alterutro delegato, praestare debent : idque ab initio suscepti of- ficii, si sint stabiles, aut antequam causa agatur, si pro peculiari aliqua causa sint constituti. $ 2. Etiam iudex a Sede Apostolica delegatus vel iudex ordinarius in religione clericali exempta idem iusiurandum praestare tenetur cum primum tribunal constituitur, adstante ipsius tribunalis notario. qui de praestito iureiurando actum redigat. C^N. 16292. $ 1. Quotiescumque iusiurandum praestatur sive a iudicibus aut tribunalis administris, sive a partibus, testibus, peritis, semper emitti debet praemissa divini Nominis invocatione et a sacerdotibus quidem tacto pectore, a ceteris fidelibus, tacto Evangeliorum libro. $ 2. Iudex partem, testem aut peritum ad iusiuran- dum recipiens, eum regulariter commonefaciat tum de sanctitate actus et de gravissimo delicto quod admit- tunt iurisiurandi violatores, tum etiam de poenis, qui- bus obnoxii fiunt qui falsum in iudicio iurati affirmant. $ 3. Iusiurandum secundum formulam a iudice pro- batam praestari debet coram eodem iudice aut eius de- legato, adstante utraque aut alterutra parte, quae inte- resse iurisiurandi pruestationi velit." }, { "canon": 1623, "latin": ". $ 1. In iudicio criminali semper, in contentioso au- tem si ex revelatione alicuius actus processualis prae- iudicium partibus obvenire possit, iudices et tribunalis adiutores tenentur ad secretum officii. $ 2. Tenentur etiam semper ad inviolabile secretum servandum de discussione quae in tribunali collegiali Cod. Iur." }, { "canon": 1624, "latin": ". Iudex et omnes tribunalis administri, occasione agendi iudicii, munera quaevis acceptare prohibentur." }, { "canon": 1625, "latin": ". $ 1. Iudices qui cum certe et evidenter competentes sunt, ius reddere recusant, vel qui temere se compe- tentes declarant, vel qui ex culpabili negligentia aut dolo aetum nullum cum aliorum detrimento vel iniu- stum ponunt aut aliud litigantibus damnum inferunt, tenentur de damnis et ab Ordinario loci vel, si de Epi- scopo agatur, a Sede Apostolica, ad instantiam partis aut etiam ex officio, congruis poenis pro gravitate cul- pae puniri possunt, non exclusa officii privatione. $ 2. Iudices qui secreti legem violare vel acta se- creta cum aliis quoquo modo communicare praesumpse- rint, puniantur mulcta pecuniaria aliisque poenis, pri- vatione officii non exclusa, pro diversa reatus gravitate, salvis peculiaribus statutis, quibus graviores poenae praeseribantur. $ 3. Eisdem sanctionibus subsunt tribunalis officia- les et adiutores, si officio suo, ut supra, defuerint, quos omnes etiam iudex punire potest." }, { "canon": 1626, "latin": ". Cum iudex praevidet actorem probabiliter spretu- rum esse sententiam ecclesiasticam si forte haec ipsi sit contraria, et idcirco conventi iuribus non satis con- sultum iri, potest, ad eiusdem conventi instantiam vel Liber Quartus - De Processibus 401 etiam ex officio, actorem adigere ad congruam cautio- nem praestandam pro ecclesiasticae sententiae obser- vantia. CAPUT II. De ordine cognitionum." }, { "canon": 1628, "latin": ". $ Ll. Exceptiones dilatoriae, eae praesertim quae respiciunt personas et modum iudicii, proponendae et cognoscendae sunt ante contestationem litis, nisi con- testata iam lite primum emerserint aut pars iureiu- rando affirmet eas tunc tantum sibi innotuisse. $ 2. Exceptio tamen de incompetentia iudicis abso- luta a partibus opponi potest in quovis statu et gradu causae. $ 9. Pariter exceptio excommunicationis opponi potest in quolibet iudicii statu et gradu, dummodo ante sententiam definitivam; imo si agatur de excommuni- catis vitandis, aut toleratis contra quos sententia con- demnatoria vel declaratoria lata fuerit, ii ex officio semper excludi debent." }, { "canon": 1629, "latin": ". $ 1l. Exceptiones peremptoriae, quae dicuntur litis finitae, veluti exceptio rei iudicatae, transactionis, etc., . Proponi et cognosci debent ante contestationem litis; qui serius eas opposuerit, non est reiiciendus, sed con- demnetur in expensis, nisi probet se oppositionem ma- litiose non distulisse. $ 2. Aliae exceptiones peremptoriae proponi debent post contestatam litem, et suo tempore traetandae sunt secundum. regulas circa quaestiones incidentes. 459. Codez Iuris Canonici" }, { "canon": 1630, "latin": ". $ 1. Actiones reconventionales satius statim post litis contestationem, utiliter quovis iudicii momento, ante sententiam tamen, proponi possunt. $ 2. Cognoscantur autem simul cum conventionali actione, hoc est pari gradu cum ea, nisi eas separatim cognoscere necessarium sit aut iudex opportunius exi- stimaverit." }, { "canon": 1631, "latin": ". Quaestiones de cautione pro expensis iudicialibus praestanda aut de concessione gratuiti patrocinii, quod statim ab initio postulatum fuerit, et aliae huiusmodi videndae regulariter sunt ante litis contestationem." }, { "canon": 1632, "latin": ". : Quoties, proposita principali controversia, quaestio praeiudicialis suboriatur, id est eiusmodi ex cuius sO- lutione pendeat solutio quaestionis principalis, illa ante omnia à iudice cognoscenda est." }, { "canon": 1633, "latin": ". $ 1. Si ex principali controversia quaestiones inci- dentes nascantur, ecognoscantur prius eae quarum $Oo- lutio viam sternat ad aliarum solutionem. $ 2. Quod si nullo nexu logico inter se cohaereant, quae prius ab alterutra parte propositae sunt, illae antea definiantur. $ 3. Si de spolio incidat quaestio, haec ante omnia est dirimenda. CAPUT III. De dilationum terminis fatalibus. Cav. 1634. $ 1. Fatalia legis quae dicuntur, idest termini peri- mendis iuribus a lege constituti, prorogari non possunt. $ 2. Termini autem iudiciales et conventionales, ante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, a iudice, auditis vel petentibus partibus, prorogari. Liber Quartus - De Processibus 453 $ 9. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat ex prorogatione." }, { "canon": 1635, "latin": ". Si dies, pro aetu iudiciali indicta, sit feriata nec in decreto iudicis dicatur expresse tribunal vacaturum nihilominus causis cognoscendis, terminus intelligitur prorogatus ad primam sequentem diem non feriatam. CAPUT IV. De loco et tempore iudicii." }, { "canon": 1636, "latin": ". Quamvis Episcopus in quolibet suae dioecesis loco, qui non sit exemptus, ius habeat erigendi tribunal, nihilominus penes suam sedem aulam statuat, quae sit ordinarius iudiciorum locus: ibique Crucifixi imago emineat, et adsit Evangeliorum liber." }, { "canon": 1637, "latin": ". Iudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione ibi exercenda impeditus, potest extra territorium iu- risdictionem suam exercere et sententiam ferre, cer- tiore tamen hac de re facto loci Ordinario." }, { "canon": 1638, "latin": ". $ 1. In unaquaque dioecesi Ordinarius publico de- creto dies et horas definiri curet, pro loci ac temporum adiunctis opportunas, quibus tribunal adiri regulariter possit, et ab eo iustitiae administratio exigi. $ 2. Iusta tamen de causa, et quoties periculum sit in mora, fas est fidelibus quovis tempore iudicis mini- sterium in sui iuris vel boni publici tutelam invocare. OAN. 1639. $ 1. Dies festi de praecepto, et ultimi tres dies hebdomadae sanctae feriati habeantur; et in iis cita- tiones intimare, audientias habere, partes et testes ex- cutere, probationes assumere, decreta et sententias ferre, denuntiare et exsequi vetitum est, nisi necessi- A54 Codec Iuris Canonici i — M ————— tas, christiana caritas, aut bonum publicum aliud po- stulent. 8 2. Iudicis autem est in singulis casibus statuere et denuntiare, an et quae acta supra dictis diebus ex- pleri debeant. CAPUT V. De personis ad. disceptationem iudicialem admittendis et de modo confectionis et conservationis actorum." }, { "canon": 1640, "latin": ". $ 1. Dum causae coram tribunali aguntur, extra- nei ab aula arceantur et ii tantummodo adsint, quos ad processum expediendum iudex necessarios esse iu- dicaverit. $ 2. Omnes, iudicio assistentes, qui reverentiae et obedientiae tribunali debitae graviter defuerint, iudex, etiam illico et incontinenti si coram tribunali sedente in id quis peccaverit, potest censuris quoque aliisve congruis poenis ad officium reducere, advocatos prae- terea et procuratores etiam iure alias causas apud tri- bunalia ecclesiastica pertractandi privare." }, { "canon": 1641, "latin": ". Si alicui actui processuali interveniat persona lin- guae loci ignara et iudices ac partes linguam huius personae propriam non intelligant, interpres adhibea- tur iuratus, et a iudice designatus, contra quem alter- utra pars legitimam exceptionem non proposuerit." }, { "canon": 1642, "latin": ". $ 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis respiciunt, seu acta causae, ex gr., sententiae et cuius- que generis probationes, tum quae ad formam pro- cedendi pertinent, seu acta processus, ex. gr., citatio- nes, intimationes, ete., scripto redacta esse debent. $ 2. Nisi iusta causa aliud suadeat, quoad eius fieri potest, lingua latina redigantur; sed interrogatio- Liber Quartus - De Processibus A55 nes et responsiones testium, aliaque similia, lingua vernacula confici debent." }, { "canon": 1643, "latin": ". $ 1. Singula folia processus numerentur; et actuarii subscriptio cum sigillo tribunalis apponatur in uno- quoque folio. $ 2. Singulis actis completis vel interruptis seu ad aliam sessionem remissis, apponatur subscriptio actua- rii et iudicis vel tribunalis praesidis. $ 3. Quoties in actis iudicialibus partium aut te- stium subscriptio requiritur, si pars aut testis hanc facere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, simulque iudex et actuarius fidem faciant actum ipsum de verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et partem aut testem vel non potuisse vel noluisse sub- scribere." }, { "canon": 1644, "latin": ". $ 1l. In casu appellationis, actorum exemplaria ad normam" }, { "canon": 1645, "latin": ". $ 1. Iudicio expleto, documenta partibus restitui debent, nisi in eriminalibus, bono publico ita exigente, iudex aliquod retinendum censuerit. 456 Codec Iuris Canonici 8 2. Documenta omnia, quae apud tribunal ma- nent, in archivo Curiae deponantur sive publico sive secreto, prout eorum natura exigit. $ 3. Notarii, actuarii et cancellarius sine iudicis mandato tradere prohibentur exemplar actorum iudi- cialium et documentorum quae sunt processui acquisita. $ 4. Anonymae epistolae quae nihil ad causae me- ritum conferunt, et etiam subsceriptae quae sint certo calumniosae, destruantur. TITULUS IV. De partibus in causa. CAPUT I. De actore et de reo convento." }, { "canon": 1646, "latin": ". Quilibet potest in iudicio agere, nisi a sacris cano- nibus prohibeatur; reus autem legitime conventus re- spondere debet." }, { "canon": 1648, "latin": ". $ 1. Pro minoribus et iis qui rationis usu destituti sunt, agere et respondere tenentur eorum parentes aut tutores vel curatores. $ 2. Si iudex existimet ipsorum iura esse in con- flictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, aut ipsos tam longe distare a parentibus aut tutoribus vel curatoribus, ut hisce uti aut minime aut difficulter liceat, tunc stent in iudicio per curatorem a iudice datum. $ 3. Bed in causis spiritualibus et cum spiritualibus connexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere et respondere queunt sine patris vel tutoris consensu; Liber Quartus - De Processibus A01 et quidem, si aetatem quatuordecim annorum expleve- rint, etiam per seipsos; secus per tutorem ab Ordinario datum, vel etiam per procuratorem a se, Ordinarii au- ctoritate, constitutum." }, { "canon": 1649, "latin": ". Nomine eorum de quibus in" }, { "canon": 1650, "latin": ". Bonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, stare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de propriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iu- dicis: in ceteris agere et respondere debent per suos curatores." }, { "canon": 1651, "latin": ". $ 1. Ut curator ab auctoritate civili alicui datus a iudice ecclesiastico admittatur, debet accedere consen- sus Ordinarii proprii illius cui datus est. $ 2. Ordinarius potest quoque alium curatorem constituere pro foro ecclesiastico, si, omnibus mature perpensis, id statuendum esse prudenter censuerit." }, { "canon": 1652, "latin": ". Religiosi sine Superiorum consensu non habent per- sonam standi in iudicio, nisi in casibus qui sequuntur : 1.\" Si de vindicandis adversus religionem iuribus sibi ex professione quaesitis agatur; 2. Si ipsi extra claustra legitime morentur et iurium suorum tuitio urgeat; 3.\" Si contra ipsum Superiorem denuntiationem instituere velint." }, { "canon": 1653, "latin": "; in conflictu vero eorum iurium cum iuribus rectoris vel administratoris, procurator ab Ordinario designatus. S" }, { "canon": 1654, "latin": ". $ 1. Excommunicatis vitandis aut toleratis post sen- tentiam declaratoriam vel condemnatoriam permittitur ut per se ipsi agant tantummodo ad impugnandam iu- stitiam aut legitimitatem ipsius excommunicationis; per procuratorem, ad aliud quodvis animae suae praeiudi- cium avertendum; in reliquis ab agendo repelluntur. $ 2. Alii excommunicati generatim stare in iudicio queunt. CAPUT II. De procuratoribus ad. lites et advocatis." }, { "canon": 1655, "latin": ". $ 1l. In iudicio eriminali reus aut a se electum aut a iudice datum semper habere debet advocatum. $ 2. Etiam in iudicio contentioso, si agatur de mi- noribus aut de iudicio in quo bonum publicum vertitur, Liber Quartus - De Processibus 459 iudex parti carenti defensorem ex officio attribuat, aut, si casus ferat, parti etiam habenti alium adiungat. $ 3. Praeter hos casus pars libere potest advoca- tum et procuratorem constituere, sed potest quoque in iudicio per se ipsa agere et respondere, nisi iudex procuratoris vel advocati ministerium necessarium existimaverit. $ 4. At Episcopus, si quando in causa est, aliquem constituat, qui eius personam, procuratorio nomine, gerat." }, { "canon": 1656, "latin": ". $ 1. Unicum quisque potest eligere procuratorem, qui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa fa- cultas eidem facta fuerit. $ 2. Quod si, iusta causa suadente, plures ab eodem deputentur, hi ita constituantur, ut detur inter ipsos locus praeventioni. $ 3. Advocati autem plures simul constitui queunt. $ 4. Utrumque munus, procuratoris et advocati, etiam in eadem causa et pro eodem cliente eadem per- sona exercere potest." }, { "canon": 1658, "latin": ". $ 1. Quilibet pro lubitu a parte potest eligi et de- putari procurator, dummodo secundum praecedentem canonem idoneus sit, quin opus sit ut Ordinarii appro- batio antecesserit. 460 Codez Iuris Canonici $ 2. Advocatus autem, ut ad patrocinium admitta- tur, indiget approbatione Ordinarii, quae aut genera- lis sit ad omnes causas aut specialis pro certa causa. $ 3. In iudicio coram Sanctae Sedis delegato, ipsius delegati est approbare et admittere advocatum, quo pars uti se velle ostenderit. $ 4. Procurator et advocatus, in causis quae ad normam" }, { "canon": 1659, "latin": ". $ 1. Procurator ne prius a iudice admittatur quam speciale mandatum ad lites scriptum, etiam in calce ipsius citationis, mandantis subscriptione munitum, et locum, diem, mensem et annum referens, apud tribunal deposuerit. $ 2. Quod si mandans scribere nesciat, hoc ipsum ex scriptura constet necesse est, et parochus vel nota- rius Curiae vel duo testes, loco mandantis, mandatum subsignent." }, { "canon": 1660, "latin": ". Mandatum procurationis asservari debet in actis causae." }, { "canon": 1661, "latin": ". Advocatus, ut causae patrocinium suscipiat, habeat necesse est a parte vel a iudice comniissionem ad instar mandati procuratorii, de qua in actis constare debet." }, { "canon": 1662, "latin": ". Nisi speciale mandatum habuerit, procurator non potest renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicia- libus, nec transigere, pacisci, compromittere in arbi- tros, deferre aut referre iusiurandum, et generatim ea agere pro quibus ius requirit mandatum speciale. Liber Quartus - De Processibus 461" }, { "canon": 1663, "latin": ". Tum proeurator tum advocatus possunt a iudice, dato decreto, repelli sive ex oficio sive ad instantiam partis, iusta tamen de causa." }, { "canon": 1664, "latin": ". $ 1l. Advocati et procuratores possunt ab eo a quo constituti sunt, removeri, salva obligatione solvendi honoraria ipsis debita; verum ut remotio effectum sor- tiatur, necesse est ut ipsis intimetur, et, si lis iam con- testata fuerit, iudex et adversa pars certiores facti sint de remotione. $ 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appel- landi, si mandans non renuat, procuratori manet." }, { "canon": 1665, "latin": ". $ 1l. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de im- modico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata pacisci. $ 2. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice vel ab Ordinario poterunt poena pecuniaria muletari; advocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam, si recidivus sit, destitui et titulo privari." }, { "canon": 1666, "latin": ". Advocati ae procuratores qui ob dona aut pollicita- tiones aut quamlibet aliam rationem suum officium pro- diderint, ab officio repellantur, et, praeter damnorum refectionem, mulcta pecuniaria aliisve congruis poe- nis plectantur. TITULUS V. De actionibus et exceptionibus. Cav. 1667. Quodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud expresse cautum sit, sed etiam exceptione, quae sem- per competit et est suapte natura perpetua. 4069. Codez Iuris Canonici" }, { "canon": 1668, "latin": ". $ 1. Qui ad rem sibi vindicandam, seu ad ius suum in iudieio persequendum titulo agit iuris auctoritate subnixo, actione dimicat quae petitoria dicitur. 3 2. Si vero rei possessionem vel iuris quasi-pos- sessionem postulat, eius actio possessoria vocatur." }, { "canon": 1669, "latin": ". $ 1. Actor pluribus simul actionibus, quae tamen secum ipsae non confligant, sive de eadem re, sive de diversis, reum convenire potest, si aditi tribunalis com- petentiam non egrediantur. $ 2. Reus non prohibetur pluribus exceptionibus etiam contrariis uti." }, { "canon": 1670, "latin": ". $ 1l. Actor potest una instantia cumulare actiones possessorias et petitorias, nisi spolii exceptio ex ad- verso opponatur. $ 2. Pariter fas est reo convento in petitorio, acto- rem reconvenire in possessorio; et viceversa, nisi res sit de spolio." }, { "canon": 1671, "latin": ". 8 1. Item fas est actori, antequam conclusum fue- rit in causa, ab instituto iudicio petitorio regredi ad possessorium adipiscendae vel recuperandae. $ 2. Imo ex iusta causa iudex etiam post conclusio- nem in causa, sed ante sententiam definitivam, hunc regressum permittere potest. $ 3. Iudicis est, attentis partium allegationibus, aut utramque quaestionem unica sententia definire, aut prius uni, postea alteri satisfacere, prouti magis expedire ipsi videatur ad celeriorem et pleniorem iu- rium tuitionem. Liber Quartus - De Processibus 463 CAPUT I. De rei sequestratione et inhibitione ezercitii iuris." }, { "canon": 1672, "latin": ". $ 1. Qui ostenderit super aliqua re ab alio detenta ius se habere sibique damnum imminere nisi res ipsa custodienda tradatur, ius habet obtinendi a iudice eiusdem rei sequestrationem. $ 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest ut iuris exercitium alicui inhibeatur. $ 9. BSequestratio rei et inhibitio exercitii iuris a iudice decerni potest ex officio, instante praesertim promotore iustitiae aut defensore vinculi, quoties bo- num publicum id postulare videatur." }, { "canon": 1673, "latin": ". $ 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei admittitur, dummodo de creditoris iure liquido constet et servata norma de qua in" }, { "canon": 1674, "latin": ". Sequestratio rei et suspensio exercitii iuris decerni nullatenus possunt, si damnum quod timetur, possit aliter reparari et idonea cautio de eo reparando offe- ratur." }, { "canon": 1675, "latin": ". $ 1. Ad custodiam rei sequestrationi subiectae ido- nea persona, proponentibus partibus, a iudice designe- tur, quae sequester dicitur; si partes inter se dissen- tiant, iudex ex officio sequestrem deligat. $ 2. Sequester in re custodienda, curanda et ser- vanda non minorem diligentiam adhibere debet quam suis adhibet rebus, eamque postea, cui iudex decreve- rit, reddere tenetur cum omni causa. $.3. Iudex congruam decernat mercedem sequestri, Si eam petat. 464 Codez Iuris Canonici CAPUT II. De actionibus ey novi operis nuntiatione et damno infecto." }, { "canon": 1676, "latin": ". $ 4. Etiam sodales religiosi, licet consensum con- stituendae novae domus in dioecesi vel civitate ab Or- dinario loci retulerint, antequam tamen ecclesiam vel oratorium publicum in certo ac determinato loco aedi- ficent, Ordinarii loci licentiam obtinere debent." }, { "canon": 1680, "latin": ". $ I. Nullitas actus tune tantum habetur, cum in eo deficiunt quae actum ipsum essentialiter constituunt, aut sollemnia seu conditiones desiderantur a saeris ca- nonibus requisitae sub poena nullitatis. $ 2. Nullitas alicuius aetus non importat nullita- tem actorum qui praecedunt aut subsequuntur et ab actu non dependent." }, { "canon": 1681, "latin": ". Qui actum posuit nullitatis vitio infectum, tenetur de damnis et expensis erga partem laesam." }, { "canon": 1682, "latin": ". Nullitas actus a iudice declarari non potest ex offi- cio, nisi aut publice id intersit, aut agatur de paupe- ribus vel de minoribus aliisve qui minorum iure cen- sentur." }, { "canon": 1683, "latin": ". Iudex inferior de confirmatione, a Romano Ponti- fice actui vel instrumento adiecta, videre non potest, nisi Apostolicae Sedis praecesserit mandatum. CAPUT IV. De actionibus rescissorüs et de restitutione in integrum." }, { "canon": 1684, "latin": "-1689 per iudicis sententiam rescindi, sive ad petitionem partis laesae sive ex officio." }, { "canon": 1685, "latin": ". Institui haec actio potest : 1.\" Oontra eum qui metum intulit aut dolum pa- travit, quamvis ipse non in suum, sed in alterius com- modum talia peregerit; 2.^ Contra quemlibet malae fidei et etiam bonae fidei possessorem, qui res metu vel dolo extortas possi- det, salvo iure regressus contra quemlibet usque ad ipsum metus vel doli auctorem." }, { "canon": 1686, "latin": ". Si is qui metum intulit aut dolum patravit, urgeat actus vel contractus exsecutionem, parti laesae seu de- ceptae competit exceptio metus vel doli. OAN. 1687. $ 1. Minoribus vel minorum iure fruentibus gravi- ter laesis eorumque heredibus et successoribus, ad lae- sionem reparandam ex negotio seu actu valido rescin- dibili, praeter alia ordinaria remedia, suppetit reme- dium extraordinarium restitutionis in integrum. $8 2. Hoc benefieium maioribus quoque conceditur quos deficit rescissoria actio aut aliud ordinarium re- medium, dummodo iustam subesse causam et laesio- nem sibi imputandam non esse probaverint." }, { "canon": 1687, "latin": ", 1688, dummodo de evidenti iniustitia rei iudicatae manifesto constet. $ 2. De iniustitia autem manifesto constare non censetur, nisi : 1.\" Sententia documentis innitatur, quae postea fuerint falsa deprehensa; 2.\" Postea detecta fuerint documenta, quae facta nova et contrariam decisionem exigentia peremptorie probent; 2.\" Sententia ex dolo partis prolata fuerit in damnum alterius; 4.? Legis praescriptum evidenter neglectum fuerit." }, { "canon": 1688, "latin": ". $ 1. Restitutio in integrum peti debet ab ordinario iudice, qui competens est respectu illius, contra quem petitur, intra quadriennium ab adepta maioritate com- putandum, si agatur de minoribus, a die laesionis fa- ctae et cessati impedimenti, si de maioribus aut per- sonis moralibus. 8$ 2. Minoribus vel minorum iure fruentibus resti- tutio concedi potest a iudice etiam ex officio, audito vel instante promotore iustitiae. Liber Quartus - De Processibus 467" }, { "canon": 1689, "latin": ". Restitutio in integrum id efficit ut omnia revocen- tur in pristinum, idest restituantur in statum quo erant ante laesionem, salvis iuribus quae alii, bona fide, ante petitam restitutionem quaesiverint. CAPUT V. De mutuis petitionibus sew de actionibus reconventionalibus." }, { "canon": 1690, "latin": ". $ 1. Actio quam reus coram eodem iudice in eodem iudicio instituit contra actorem ad submovendam vel minuendam eius petitionem, dicitur reconventio. $ 2. Reconventio reconventionis non admittitur." }, { "canon": 1691, "latin": ". Actio reconventionalis locum habere potest in omni- bus causis contentiosis, exceptis causis spolii; in cri- minalibus vero non admittitur, nisi ad normam" }, { "canon": 1692, "latin": ". Proponenda est iudici coram quo actio principalis instituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato vel alioquin incompetenti, nisi sit absolute incom- petens. CAPUT VI. De actionibus seu remediis possessoriis." }, { "canon": 1693, "latin": ". Qui ad possessionem alicuius rei adipiscendam, vel ad alicuius iuris exercitium obtinendum munitur titulo legitimo, petere potest, ut in rei possessionem vel iuris exercitium immittatur." }, { "canon": 1694, "latin": ". Non solum possessio, sed etiam simplex detentio praestat, ad normam canonum qui sequuntu r, actionem vel exceptionem possessoriam. 468 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1695, "latin": ". 8 1. Qui annum integrum in possessione rei vel in quasi-possessione iuris manserit, si molestiam patiatur quominus suam possessionem vel quasi-possessionem retineat, habet actionem retinendae possessionis. $ 2. Haec actio non admittitur nisi intra annum ab illata molestia adversus molestiae auctorem ut a molestiis desistat." }, { "canon": 1696, "latin": ". $1. Etiam qui vi, clam. vel precario possidet, actione retinendae possessionis uti potest adversus quemlibet deturbatorem : non autem contra personam a qua ipse rem vi vel clam surripuit aut precario ac- cepit. $ 2. In causis quae ad bonum publicum spectant, iustitiae promotori ius est opponendi vitium posses- sionis adversus eum qui vi, clam vel precario possidet." }, { "canon": 1697, "latin": ". $ 1. Si inter duos controversia oriatur uter eorum possideat, ille in possessione praeferendus est qui intra annum frequentiores et potiores possessionis actus exercuit. $ 2. In dubio iudex possessionem pro indiviso utri- que parti attribuat. $ 3. Si rei vel iuris indoles aut contentionum et ri- xarum periculum non patiatur ut litigantibus pro indi- viso possessio interim attribuatur, iudex rem apud sequestrem deponi, aut iuris quasi-possessionem sus- pendi iubeat usque ad iudicii petitorii exitum." }, { "canon": 1698, "latin": ". 8 I. Qui vi aut clam quoquo modo a possessione rei vel quasi-possessione iuris deiectus est, adversus quem- libet spolii auctorem vel rei detentorem habet actionem recuwperandae possessionis vel de spolio et spolii exce- ptionem. Liber Quartus - De Processibus 469 (de toon lr e de e ein. REN Qe Re ABA SEE LA, a SN QD DR Maca $ 2. Haec actio non admittitur praeterlapso anno postquam spolium passus rei notitiam habuit; exceptio, contra, perpetua est." }, { "canon": 1699, "latin": ". $ 1. Spoliatus adversus spoliantem excipiens et probans spolium, non tenetur respondere, nisi prius fuerit in suam possessionem restitutus. $ 2. Spoliatus ut in possessionem restituatur, nil aliud probare debet, nisi spoliationem ipsam. $ 9. Sed si in restitutione rei vel exercitii iuris ali- quod occurrat periculum (ex. gr., saevitiarum, cum vir contra uxorem postulat restitutionem coniugalis consortii), iudex, ad instantiam partis vel promotoris iustitiae, pro diversis personarum causarumve adiun- ctis decernat aut restitutionem suspendi, aut rem vel personam apud sequestrem custodiri, donec causa pe- titorio iudicio definiatur." }, { "canon": 1700, "latin": ". Iudicia possessoria absolvenda sunt, citata dumta- xat adversa parte in iudiciis retinendae vel recupe- randae; citatis vero omnibus iis quorum interest, in iudiciis adipiscendae. CAPUT VII. De ecstinctione actionum." }, { "canon": 1701, "latin": ". In contentiosis actiones tum reales tum personales exstinguuntur praescriptione ad normam" }, { "canon": 1702, "latin": ". Omnis criminalis actio perimitur morte rei, condo- natione legitimae potestatis, et lapsu temporis utilis ad actionem criminalem proponendam, A10 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1703, "latin": ". SECTIO 1I. DE POENIS IN SPECIE. TITULUS VIII. De poenis medicinalibus seu de censuris. CAPUT T. De censuris in gencre." }, { "canon": 1706, "latin": ". Qui aliquem convenire vult, debet libellum compe- lenti iudici exhibere, in quo controversiae obiectum proponatur, et ministerium iudieis ad deducta iura persequenda expostuletur." }, { "canon": 1708, "latin": ". Firmo praescripto ean. 1555, $8 1 de delictis Sacrae Congregationi S. Officii reservatis, tempus utile ad actionem criminalem proponendam est triennium, nisi agatur : 1.\" De actione iniuriarum, quae uno anno peri- mitur; 2. De actione ob delicta qualificata contra VI et VII divinum praeceptum, quae quinquennio peri- mitur; 3. De actionibus ob simoniam vel homicidium, contra quae actio eriminalis decennio perdurat. Cav. 1704. Sublata per praescriptionem actione criminali : 1. Non est hoc ipso sublata actio contentiosa, forte ex delicto orta, ad damna sarcienda; 2.? Ordinarius remediis" }, { "canon": 1709, "latin": ". $ 1. Iudex vel tribunal, postquam viderit et rem esse suae competentiae et actori legitimam personam A19 Codeaz Iuris Canonici esse standi in iudicio, debet quantocrus libellum aut admittere aut reiicere, adiectis in hoc altero casu reie- ctionis causis. $ 2. Ri iudicis decreto libellus reiectus fuerit ob vitia quae emendari possunt, actor novum libellum rite confectum potest eidem iudici denuo exhibere; quod si iudex emendatum libellum reiecerit, novae reiectionis rationes exponere debet. $ 9. Adversus libelli reiectionem integrum semper est parti intra tempus utile decem dierum recursum interponere ad superius tribunal: a quo, audita parte, et promotore iustitiae aut vinculi defensore, quaestio reiectionis expeditissime definienda est." }, { "canon": 1710, "latin": ". Si iudex continuo mense ab exhibito libello decre- tum non ediderit quo libellum admittit vel reiicit ad normam ean. 1709, pars cuius interest instare potest ut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus iudex sileat, lapsis quinque diebus a facta instantia, poterit recursum ad Ordinarium loci, si ipse iudex non sit, vel ad superius tribunal interponere ut vel iudex ad definiendam causam adigatur vel alius in eius locum subrogetur. CAPUT II. De citatione et denuntiatione actorum iudicialium. Cav. 1711. $ 1. Libello vel orali petitione admissa, locus est vocationi in ius seu citationi alterius partis. $ 2. Quod si partes litigantes sponte coram iudice se sistant ad causam agendam, opus non est citatione, sed actuarius significet in actis partes sponte sua iudi- cio adfuisse." }, { "canon": 1712, "latin": ". $ 1. Citatio fit a iudice, et libello litis introducto- rio inseribitur aut adiungitur. Liber Quartus - De Processibus 478 $ 2. Denuntiatur autem reo, et, si sint plures, sin- gulis. $ 3. Debet insuper actori nota fieri, ut statuta die et hora ipse quoque coram iudice se sistat." }, { "canon": 1713, "latin": ". Si lis moveatur ei qui non habet liberam admini- strationem rerum, de quibus disceptatur, citatio de- nuntianda est ei qui ipsius nomine iudicium suscipere tenetur ad normam" }, { "canon": 1714, "latin": ". Quaelibet citatio est peremptoria; nec iteretur ne- cesse est, nisi in casu de quo in can. 18415, 8 2. Cav. 1715. $ 1. Citatio denuntietur per schedam, quae prae- ceptum iudicis parti conventae factum ad comparen- dum exprimat, idest a quo iudice, ob quam causam saltem verbis generalibus indicatam, quo actore, reus, nomine et cognomine rite designatus, conveniatur; nec non locum, et tempus, idest annum, mensem, diem et horam ad comparendum praefixam perspicue indicet. $ 2. Citatio, sigillo tribunalis munita, subseribenda est a iudice vel ab eius auditore et a notario." }, { "canon": 1715, "latin": "praescribuntur aut non fuerit legitime intimata, nul- lius momenti sunt tum citatio tum acta processus. Cav. 1724. Regulae superius statutae pro rei citatione, ceteris quoque iudicii actibus, pro diversa tamen eorum na- tura, accommodandae et applicandae sunt, ut decreto- rum vel sententiarum denuntiationi aliisque huiusmodi. O^N. 1725. Cum citatio legitime peracta fuerit aut partes sponte in iudicium venerint : 1.\" Res desinit esse integra; 2.\" Causa fit propria illius iudicis aut tribunalis, coram quo actio instituta est; 3.' In iudice delegato firma redditur iurisdictio ita ut non exspiret resoluto iure delegantis; 4.* Interrumpitur praescriptio, nisi aliud cautum sit, ad normam" }, { "canon": 1716, "latin": ". $ 1. In domibus autem privatis baptismus sollem- nis administrari non debet, nisi hisce in adiunctis : 1.* Si baptizandi sint filii aut nepotes eorum qui supremum actu tenent populorum principatum vel ius habent succedendi in thronum, quoties isti id rite po- poscerint; 2.\" Si loci Ordinarius, pro suo prudenti arbitrio et conscientia, iusta ac rationabili de causa, in casu aliquo extraordinario id concedendum censuerit. $ 2. In memoratis casibus baptismus conferendus est in sacello domus aut saltem in alio decenti loco, et aqua baptismali de more benedicta. CaPUT VI. De collati baptismi adnotatione et probatione. Cav. \"T1. $ 1. Parochi debent nomina baptizatorum, men- tione facta de ministro, parentibus ac patrinis, de loco ac die collati baptismi, in baptismali libro sedulo et sine ulla mora referre. 8$ 2. Ubi vero de illegitimis filiis agatur, matris no- men est inserendum, si publice eius maternitas constet, vel ipsa sponte sua scripto vel coram duobus testibus id petat; item nomen patris, dummodo ipse sponte sua a parocho vel scripto vel coram duobus testibus id re- quirat, vel ex publico authentico documento sit notus; in ceteris casibus inscribatur natus tanquam filius pa- tris ignoti vel ignotorum parentum. Cav. \"718. Si baptismus nec a proprio parocho nec eo praesente administratus fuerit, minister de ipso collato quam- primum proprium ratione domicilii parochum bapti- zati certiorem reddat. 930 Codec Iuris Canonici CAN. (19. Ad collatum baptismum comprobandum, si nemini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exceptione maior, vel ipsius baptizati iusiurandum, si ipse in adulta aetate baptismum receperit. TITULUS II. De eonfirmatione." }, { "canon": 1718, "latin": ". $8 1. Examen fit a iudice, vel ab eius delegato aut auditore, cui assistat oportet notarius. $ 2. In examine interrogationes non ab alio quam à iudice vel ab eo qui iudicis locum tenet, testibus de- ferendae sunt. Quapropter si partes, vel promotor iusti- tiae, vel defensor vineuli examini intersint et novas interrogationes testi faciendas habeant, has non testi, sed iudici vel eius locum tenenti proponere debent, ut eas ipse deferat." }, { "canon": 1719, "latin": ", 1120. Caxv. 1718. Reus qui citatoriam schedam recipere recuset, legi- time citatus habeatur." }, { "canon": 1720, "latin": ". € 1. Quoties, diligenti inquisitione peracta, adhuc ignoratur ubi commoretur reus, locus est citationi per edictum. $ 2. Hoc autem fit affigendo per cursorem ad fores Curiae schedam citationis ad modum edicti per tem- pus prudenti iudicis arbitrio determinandum et in ali- qua publica ephemeride eam inserendo; si vero utrum- que fieri nequeat, alterutrum sufficiet." }, { "canon": 1721, "latin": ". $ 1. Cursor, cum in manu rei conventi citationis schedam relinquit, debet eam subsignare, adnotatis die et hora qua reo tradita est. 8 9. Idem peragat si eam relinquat in manibus ali- cuius de familia aut famulatu rei conventi, addito in- super nomine personae cui schedam tradidit. 8$ 3. 8i citatio fiat per edictum, cursor in edicti calce signet qua die et hora edictum affixum ad fores Curiae fuerit et quandiu affixum manserit. $ 4. Si reus receptionem schedae recuset, cursor schedam ipsam subsignatam, addita die et hora recu- sationis, iudici remittat. Liber Quartus - De Processibus X15" }, { "canon": 1723, "latin": ". Si scheda citatoria non referat quae in" }, { "canon": 1725, "latin": ". Titulus archisodalitii vel archiconfraternitatis vel unionis primariae, etiam honoris tantum causa, potest associationi ab una Sede Apostolica concedi. LIBER TERTIUS DE REBUS" }, { "canon": 1726, "latin": ". Obiectum seu materia iudicii constituitur ipsa litis contestatione, seu formali conventi contradictione pe- titioni actoris, facta animo litigandi coram iudice, A76 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1728, "latin": ". In causis tamen implicatioribus, in quibus petitio actoris nec perspicua sit nec simplex vel contradictio conventi difficultatibus scateat, iudex, ex officio aut ad instantiam actoris vel conventi, partes citet ad rite definiendos controversiae articulos, idest ad causae dubia, ut dicitur, concordanda. CaNv. 1729. $ 1. Si die dubiis concordandis praestituta, pars in ius vocata non compareat nec iustam absentiae excu- sationem alleget, contumax declaretur, et dubiorum formula statuatur ex officio, parte, quae praesens fue- rit, id postulante. Parti autem ceontumaci statim id notum fiat ex officio ut quas velit exceptiones contra dubiorum seu articulorum formulam possit proponere et a contumacia se purgare, intra tempus quod iudici congruum videatur. $ 2. Partibus praesentibus et in formula dubiorum seu articulorum concordibus, si iudex, quod ad se atti- net, nihil excipiendum putaverit, eius rei fiat mentio in decreto quo formula firmatur. 8 3. Si vero partes dissentiant aut earum conclu- siones iudici non probentur, iudex ipse controversiam dirimat decreto. $ 4. Dubiorum seu articulorum formula semel sta- tuta mutari non potest, nisi novo decreto, ex gravi causa, ad instantiam partis, vel promotoris iustitiae, vel defensoris vinculi, audita utraque vel altera parte eiusque rationibus perpensis, Liber Quartus - De Processibus ATI OAN. 1730. Antequam litis contestatio locum habuerit, iudex ad testium aliarumve probationum receptionem ne pro- cedat, nisi in casu contumaciae, aut nisi testium depo- sitionem recipere oporteat, ne ipsa ob probabilem te- stis mortem, ob discessum eiusdem vel ob aliam iustam causam recipi postea nequeat, aut difficulter possit. CaN. 17831. Lite contestata : l1.\" Haud licet actori libellum mutare, nisi, reo consentiente, iudex, iustis de causis, censeat mutatio- nem esse admittendam, salva semper reo compensa- tione damnorum et expensarum, si quae debeatur. Li- bellus non censetur mutatus, si coarctetur aut mutetur probationis modus; si minuantur aut petitio aut acces- soria petitionis; si facti adiuncta in libello pridem po- sita ita illustrentur, compleantur aut emendentur, ut controversiae obiectum idem remaneat; si in locum rei petatur pretium, foenus aut aliquid aequivalens; 2. Iudex congruum tempus partibus praestituat probationibus proponendis et explendis; quod quidem poterit, instantibus partibus, arbitrio suo prorogare, dummodo ne lis, ultra quam aequum sit, protrahatur; 3.\" Possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; quapropter damnatus rem restituere, non solum rem ipsam, sed et rei fructus a litis contestatae tempore re- stituere tenetur et damna praeterea sarcire, si qua se- cuta fuerint. TITULUS VIII. De litis instantia. Cav. 1732. Instantiae initium fit litis contestatione; finis au- tem omnibus modis, quibus iudicium terminatur, sed et antea non solum interrumpi, verum etiam finiri pot- est sive peremptione sive renuntiatione. A18 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 1729, "latin": ". $ 1. Cursor quae peregit ad iudicem referat in scri- ptis manu propria subsignatis, quae in actis serventur. $ 2. Ri per tabellariorum officium citatio transmit- tatur, asservetur in actis fides eiusdem officii." }, { "canon": 1733, "latin": "contigerit intra terminum ad appellandum utilem sed antequam appel- latio interposita sit, sententia debet iis quorum interest denuntiari eisque concessi intelliguntur termini a iure statuti a die denuntiationis computandi. 8 2. Si contigerit postquam fuerit appellatum, ap- pellatio interposita eisdem denuntietur, in quorum fa- vorem a die denuntiationis denuo currere incipit tem- pus utile ad appellationem prosequendam." }, { "canon": 1734, "latin": ". Si eontrovertatur euinam ex clericis litigantibus ius sit ad beneficium, et alter, lite pendente, moriatur, aut beneficio renuntiet, instantia non interrumpitur, sed contra superstitem eam prosequitur promotor iusti- tiae qui pro beneficii aut ecclesiae libertate dimicet, nisi beneficium sit liberae collationis Ordinarii et hic praeferat causam ut victam superstiti adiudicare." }, { "canon": 1735, "latin": ". Procuratore aut curatore a munere cessante, tandiu interrupta manet instantia, quandiu pars aut ii ad quos pertinet novum procuratorem vel curatorem no- minaverint aut per se ipsi in posterum agere se velle professi fuerint." }, { "canon": 1736, "latin": ". Si nullus actus processualis, quin aliquod obstet impedimentum, ponatur in tribunali primae instantiae per biennium aut in gradu appellationis per annum, instantia perimitur, et in altero casu sententia per ap- pellationem oppugnata transit in rem iudicatam. Cav. 1737. Peremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, mi- nores quoque aliosve minoribus aequiparatos, eaque ex offieio etiam excipi debet, salvo iure regressus ad in- demnitatem adversus tutores, administratores, procu- ratores qui eulpa se caruisse non probaverint. Liber Quartus - De Processibus 419" }, { "canon": 1740, "latin": ". $ 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor instantiae renuntiare; item tum actor tum reus pos- sunt processus actis renuntiare sive omnibus sive non- nullis tantum. $ 2. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scri- ptis, et à parte vel ab eius procuratore, speciali tamen mandato munito, debet subscribi, alteri parti commu- nicari, ab eaque aeceptari, vel saltem non impugnari, et a iudice admitti." }, { "canon": 1741, "latin": ". Admissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem parit effectus ac peremptio instantiae: et obligat re- nuntiantem ad solvendas expensas actorum, quibus re- nuntiatum fuit. TITULUS IX. De interrogationibus partibus in iudicio faciendis." }, { "canon": 1742, "latin": ". $8 Il. Iudex ad eruendam veritatem facti quod pu- blice interest ut extra dubium ponatur, debet partes interrogare. $ 2. In aliis casibus potest unum ex contendentibus interrogare non solum ad instantiam alterius partis, sed etiam ex officio, quoties agitur de illustranda pro- batione adducta. 480 Codea Iwris Canonici $ 3. Interrogatio partium fieri à iudice potest in quovis stadio iudicii ante conclusionem in causa; post conclusionem in causa servetur praescriptum" }, { "canon": 1743, "latin": ". $ 1. Iudici legitime interroganti partes respondere tenentur et fateri veritatem, nisi agatur de delicto ab ipsis commisso. $ 2. Si pars legitime interrogata respondere recu- set, quanti facienda sit haec recusatio, utrum iusta sit, an confessioni aequiparanda, necne, iudicis est aesti- mare. $ 3. Pars, quae respondere debet, si illegitime re- spondere recusaverit aut si postquam responderit men- dax reperta fuerit, puniatur, ad tempus a iudice pro rerum adiunctis definiendum remotione ab actibus le- gitimis ecclesiasticis; et si ante responsionem iusiuran- dum de veritate dicenda praestiterit, laicus interdicto personali, clericus suspensione plectatur." }, { "canon": 1744, "latin": ". Iusiurandum de veritate dicenda in causis crimina- libus nequit iudex accusato deferre; in contentiosis, quoties bonum publicum in causa est, debet illud a par- tibus exigere; in aliis, potest pro sua prudentia." }, { "canon": 1745, "latin": ". $ 1. Tum actor tum reus invicem, tum etiam pro- motor iustitiae et defensor vinculi possunt iudici exhi- bere articulos, seu quaesita, super quibus pars inter- rogetur, quaeque vulgo positiones dicuntur. $ 2. In positionibus exarandis, admittendis et parti proponendis regulae cum proportione serventur quae in" }, { "canon": 1746, "latin": ". Ad iusiurandum praestandum vel interrogationibus respondendum partes personaliter coram iudice se si- stere debent, exceptis iis de quibus in ean. 1770, 8 2, nniyis 2; Liber Quartus - De Processibus 481 TITULUS kX. De probationibus. Cav. 1741. Non indigent probatione : 1.\" Facta notoria, ad normam" }, { "canon": 1748, "latin": ". $ 1. Onus probandi incumbit ei qui asserit. $ 2. Actore non probante, reus absolvitur." }, { "canon": 1750, "latin": ". Assertio de aliquo facto, in scriptis aut oretenus ab una parte contra se et pro adversario coram iudice, sive sponte, sive iudice interrogante peracta, dicitur confes- sio iudicialis. CAN. 17151. Si agatur de negotio aliquo privato et in causa non sit bonum publicum, confessio iudicialis unius partis, dummodo libere et considerate facta, relevat alteram ab onere probandi." }, { "canon": 1751, "latin": ", 8 3, n. 2, ab hac obligatione eximuntur : 1.? Parochi aliique sacerdotes quod attinet ad ea quae ipsis manifestata sunt ratione sacri ministerii ex- tra sacramentalem confessionem; civitatum magistra- tus, medici, obstetrices, advocati, notarii aliique qui ad secretum officii etiam ratione praestiti consilii te- nentur, quod attinet ad negotia huic secreto obnoxia; 2.\" Qui ex testificatione sua sibi vel consanguineis vel affinibus in quolibet gradu lineae rectae et in primo gradu lineae collateralis, infamiam, periculosas vexa- tiones, aliave mala valde gravia obventura timent. 8 3. Testes iudici legitime interroganti scienter fal- sum aflirmantes aut verum occultantes puniantur ad normam" }, { "canon": 1754, "latin": ". Probatio per testes in quibuslibet causis admittitur, sub iudicis tamen moderatione, secundum modum prae- finitum in canonibus qui sequuntur." }, { "canon": 1756, "latin": ". Omnes possunt esse testes, nisi expresse a iure re- pellantur vel in totum vel ex parte." }, { "canon": 1757, "latin": ", ne ad peritorum quidem officium as- sumi possunt. YAN. 1796. $ Il. Easdem ob causas quibus testes, possunt et periti recusari. 8 2. Iudex suo decreto edicat utrum sit admittenda recusatio, necne, et, recusatione admissa, in locum pe- riti recusati alium sufficiat. Liber Quartus - De Processibus 493" }, { "canon": 1758, "latin": ". Non idonei et suspecti audiri poterunt ex decreto iudicis, quo id expedire declaretur; sed eorum testimo- nium valebit tantummodo ut indicium et probationis adminieulum, et generatim iniurati audiantur. A ABA Codec Iuris Canonici Anr. Il. — A quibus, quomodo, et quot testes induci el qui excludi possint." }, { "canon": 1759, "latin": ". $ 1. Testes a partibus inducuntur. $ 2. Possunt quoque induci a promotore iustitiae et defensore vinculi, si id ad causam intersit. $ 3. Sed ipse iudex, quoties agatur de minoribus aliisve qui minoribus aequiparantur, et generatim quo- ties publicum bonum id exigat, potest testes ex officio inducere. $ 4. Pars, quae testem induxit, potest eius examini renunciare; sed adversarius postulare potest, ut, hac non obstante renuntiatione, testis examini subiiciatur." }, { "canon": 1760, "latin": ". $ 1. Si quis sponte compareat testimonii reddendi gratia, iudex poterit eius testimonium admittere vel repellere prout expedire censuerit. $ 2. Debet autem testem, qui se sponte obtulerit, repellere cum comparere sibi videatur moras iudicio nectendi causa vel iustitiae et veritati quoquo modo offi- ciendi." }, { "canon": 1761, "latin": ". 8 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum no- mina et domicilium tribunali indicentur; praeterea ex- hibeantur positiones seu articuli argumentorum super quibus testes sint interrogandi. $ 2. Si neintra diem quidem peremptorium a iudice praestitutum, obtemperatum fuerit, postulatio deserta censetur." }, { "canon": 1762, "latin": ". Iudici ius et obligatio est nimiam multitudinem te- stium refrenandi." }, { "canon": 1763, "latin": ". Partes debent sibi invicem nota facere testium no- mina antequam eorum examen inchoetur, aut, si id, Liber Quartus - De Processibus 485 prudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficul- tate nequeat, saltem ante testificationum publicatio- nem." }, { "canon": 1764, "latin": ". 8 1. Testes debent ex officio excludi, si iudici liquido constet eos a testimonio ferendo prohiberi, salvo prae- scripto" }, { "canon": 1765, "latin": ". Citatio testium fit ministerio iudicis, decreto inter- veniente, et intimanda est testibus ad normam" }, { "canon": 1766, "latin": ". $ 1. Testis rite citatus parere debet aut causam suae absentiae iudici notam facere. | $ 2. Testis inobediens, qui nempe sine legitima causa non comparuit, aut, etsi comparuit, renuit re- spondere vel iusiurandum praestare vel attestationi subscribere, a iudice potest congruis poenis coerceri et insuper muletari pro rata damni quod ex eius inobe- dientia partibus obveniat. 486 Codez Iuris Canonici AnT. III. — De éureiurando testiwm." }, { "canon": 1771, "latin": ". Examini testium partes assistere nequeunt, nisi iudex eas admittendas censuerit." }, { "canon": 1774, "latin": ". Testis primo interrogari debet non modo de gene- ralibus personae adiunctis, hoe est, de nomine, cogno- mine, origine, aetate, religione, conditione, domicilio, sed etiam quae ipsi cum partibus in causa sit neces- situdo; deinde deferendae sunt interrogationes quae causam ipsam respiciunt et sciscitandum unde et quo- modo ea, quae asserit, habeat cognita." }, { "canon": 1779, "latin": ". Actuarius in actis mentionem faciat de praestito, remisso aut recusato iureiurando, de partium aliorum- que praesentia, de interrogationibus ex officio additis et generatim de omnibus memoria dignis quae forte acciderint, cum testes excutiebantur." }, { "canon": 1780, "latin": ". 8 1. Testi, antequam ab auditorio discedat, debent legi quae actuarius de iis quae ipse viva voce testatus est, seripto redegit, data eidem testi facultate addendi, supprimendi, corrigendi, variandi. $ 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex et notarius." }, { "canon": 1781, "latin": ". Testes, quamvis iam excussi, poterunt, parte po- stulante aut ex officio, antequam acta seu testifica- tiones publici iuris fiant, denuo ad examen vocari, si iudex id necessarium vel utile ducat, dummodo tamen omnis collusionis vel corruptelae absit periculum. AnT. V. — De testimoniorum evulgatione eorwmque reprobatione." }, { "canon": 1782, "latin": ". Pars, aliquid confessa in iudicio, non potest contra confessionem suam venire, nisi aut in continenti hoc faciat, aut probet confessionem ipsam vel carere con- Cod. Iur." }, { "canon": 1784, "latin": ". Reprobationem iudex decreto suo reiiciat, si eam futili inniti fundamento aut ad retardandum iudieium factam animadvertat." }, { "canon": 1785, "latin": ". Si iudicium reprobationis admittatur, iudex brevem terminum parti postulanti praestituat ad probandam reprobationem, et deinde procedat uti in aliis inciden- tibus causis. Cav. 1786. Post evulgatas testificationes, testes iam auditi de- nuo super iisdem articulis ne interrogentur, neque novi testes admittantur, nisi caute et ex gravi ratione in causis quae nunquam transeunt in rem iudicatam; ex gravissima ratione in ceteris; et in quolibet casu omni fraudis et subornationis periculo remoto, altera parte audita, et requisito voto promotoris iustitiae vel defen- soris vinculi, si hi iudicio intersint; quae omnia iudex deereto suo definiat. ART. VI. — De indemnitate testiwm. Cav. 1487. . Testis ius habet ad petendam compensationem ut quas sustinuerit ratione itineris et com- morationis in loco iudicii, et ad congruam indemnita- tem pro interruptione sui negotii vel operis. 3 Liber Quartus - De Processibus 491 $ 2. Iudicis est, auditis parte ac teste, et, si opus sit, etiam peritis, taxare indemnitatem et impensas testi solvendas." }, { "canon": 1786, "latin": ", super diversis articulis inducere. $ 2. Si vero testes iam excussi super iisdem arti- culis antea propositis denuo audiendi sint, servetur praescriptum ean. 1781, integro iure defensoris vinculi opportunas proponendi exceptiones." }, { "canon": 1788, "latin": ". Si intra peremptorium terminum a iudice praesti- tutum congrua pecuniae quantitas de qua in" }, { "canon": 1789, "latin": ". In aestimandis testimoniis iudex prae oculis habeat: 1.^ Quae conditio sit personae, quaeve honestas et an aliqua dignitate testis praefulgeat; ^ Utrum de scientia propria, praesertim de visu et auditu proprio testificetur, an de credulitate, de fama, aut de auditu ab aliis; 2.\" Utrum testis constans sit et firmiter sibi cohaereat; an varius, incertus, vel vacillans; 4.^ Denique utrum testimonii contestes habeat, an sit singularis. C^N. 1790. Ni testes inter se discrepent, iudex perpendat utrum edita ab eis testimonia sibi invicem adversentur, an sint dumtaxat diversa vel adminiculativa." }, { "canon": 1791, "latin": ". $ Ll. Unius testis depositio plenam fidem non facit, nisi sit testis qualificatus qui deponat de rebus ex offi- cio pups . Si sub iuramenti fide duae vel tres personae, m cRGERERIRT maiores, sibi firmiter cohaerentes, de aliqua re vel facto in iudicio testificentur de scientia propria, sufficiens probatio habetur; nisi in aliqua causa iudex ob maximam negotii gravitatem, vel ob indicia quae aliquod dubium de veritate rei assertae ingerunt, necessariam censeat pleniorem probationem. 499 Codecs Iwris Canonici CAPUT III. De. peritis." }, { "canon": 1794, "latin": ". Peritorum est peritiam suam ad veritatis et iusti- tiae leges exigere, neque falsum affirmando neque ve- rum occultando; in quo si deliquerint, puniantur ad normam" }, { "canon": 1795, "latin": ". $ 1. Ad periti munus, ceteris paribus, deligantur, qui competentis magistratus auctoritate idonei fuerint comprobati. $8 2. Qui a testimonio ferendo excluduntur ad nor- mam" }, { "canon": 1798, "latin": ". Post iusiurandum praestitum, si periti intra praefi- nitum tempus mandato non paruerint aut sine iusta causa exsecutionem defugiant, tenentur damnorum." }, { "canon": 1799, "latin": ". Si proprius confirmati parochus praesens non fue- rit, de collata confirmatione minister vel per se ipse vel per alium quamprimum eundem certiorem faciat." }, { "canon": 1800, "latin": ". 8 1. Si dubitetur quis scriptum aliquod exaraverit, iudex praeter scripturam quaestioni obnoxiam assignet peritis, proponentibus partibus, scripturas cum quibus illa comparari et conferri debeat. $8 2. Si de scripturis, quae sint inter se comparan- dae, partes dissentiant, iudex seligat, comparationis gratia, eas, quas pars ipsa alias recognovit, aut quas qui accusatur auctor scripturae controversae, scripsit ut persona publica et in archivis aut alio publico tabu- lario custodiuntur; aut eius subscriptiones quas ex fide notarii vel personae publicae constet coram ipsis fuisse exaratas. $ 3. Quod si scripturae a partibus et a iudice pro comparatione designatae, peritorum iudicio, investiga- tioni non sufficiant, et is cui scriptura controversa tri- A94 Codec Iuris Canonici buitur, in vivis sit, iudex ad instantiam partis aut etiam ex officio eum citet, ut manu propria coram iu- dice vel eius delegato scribat quidquid periti, iudex ipse, eiusve delegatus dictaturi sint. $ 4. Recusatio scribendi, non probata legitima re- cusationis causa, habetur ut confessio genuinitatis scri- pturae controversae in praeiudicium recusantis." }, { "canon": 1801, "latin": ". $ 1. Periti votum suum vel in scriptis proferre pos- sunt, vel oretenus coram iudice; sed si ore proferatur, statim in scriptis redigi debet a notario et à peritis subseribi. $ 2. Peritus autem, praesertim si sententiam suam in scriptis protulerit, accersiri potest a iudice ut expli- cationes, quae ulterius necessariae videantur, suppe- ditet. $ 3. Periti debent indicare perspicue qua via et ra- tione processerint in explendo munere sibi demandato et quibus potissimum argumentis sententia ab ipsis prolata nitatur. : Cav. 1802. Periti suam quisque relationem a ceteris distinctam confieciant, nisi, lege non contradicente, iudex unam a singulis subseribendam fieri iubeat; quod si fiat, sen- tentiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adno- tentur. \"" }, { "canon": 1803, "latin": ". $ 1. Si periti inter se discrepent, licet iudici aut peritioris suffragium super relatis a primis peritis ex- quirere aut novos de integro peritos adhibere. $ 2. Eadem facultas iudici est quoties periti post electionem in suspicionem inciderint vel impares atque - non idonei muneri perspecti fuerint." }, { "canon": 1804, "latin": ". $ 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi concordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente perpendat. Liber Quartus - De Processibus 495 8 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere de- bet quibus motus argumentis peritorum conclusiones aut admiserit aut reiecerit." }, { "canon": 1805, "latin": ". Peritorum expensas et honoraria iudex, receptam uniuscuiusque loci consuetudinem prae oculis habens, ex bono et aequo taxare debet, salvo iure recursus ad normam" }, { "canon": 1806, "latin": ". Si ad controversiae locum iudex accedere atque ipsam rem controversam inspicere necessarium existi- met, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu praestanda sint, auditis partibus, summatim describat." }, { "canon": 1807, "latin": ". Iudex recognitionem peragere potest vel ipse per se vel per auditorem aut iudicem delegatum." }, { "canon": 1808, "latin": ". $ 1l. Iudex, rem vel locum recognoscens, peritos adhibere potest, si ipsorum opera necessaria vel utilis videatur. $ 2. Bi periti adhibeantur, serventur, quantum fieri potest, quae praescripta sunt" }, { "canon": 1809, "latin": ". Si iurgii vel perturbationis periculum pertimescen- dum iudici videatur, poterit ipse prohibere ne partes vel earum advocati iudiciali recognitioni intersint." }, { "canon": 1810, "latin": ". Iudex testes, vel ex officio accitos vel a partibus ante recognitionem rite productos, potest in ipso iudiciali accessu examini subiicere, si id expedire videatur ad 496 Qodez iuris Canonici pleniorem probationem aut ad removenda dubia ob quae recognitio decerni debuit." }, { "canon": 1811, "latin": ". Oessat votum lapsu temporis ad finiendam obliga- tionem appositi, mutatione substantiali materiae pro- missae, deficiente conditione a qua votum pendet aut eiusdem causa finali, irritatione, dispensatione, com- mutatione." }, { "canon": 1814, "latin": ". Documenta publica sive ecclesiastica sive civilia ge- nuina praesumuntur, donec contrarium evidentibus ar- gumentis evincatur." }, { "canon": 1815, "latin": ". Recognitio aut impugnatio scripturae proponi potest in iudicio tum incidenter, tum ad instar causae principalis. CaN. 18106. Documenta publica fidem faciunt de iis quae directe et principaliter in eisdem affirmantur." }, { "canon": 1817, "latin": ". Documentum privatum, sive agnitum a parte sive recognitum a iudice, probat adversus auctorem vel subscriptorem et causam ab eis habentes, perinde ac confessio extra iudicium facta; sed per se non habet vim probandi adversus extraneos." }, { "canon": 1818, "latin": ". $ 1. Iusiurandum promissorium sequitur naturam et conditiones actus cui adiicitur. $ 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum aut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae 364 Codez Iuris Canonici iusiurandum adiiciatur, nullaia exinde actus consequi- tur firmitatem." }, { "canon": 1819, "latin": ". Documenta vim probandi in iudicio non habent, nisi originalia sint aut in exemplari authentico exhibita et penes tribunalis cancellariam deposita, exceptis docu- mentis quae publiei iuris sunt, ceu leges rite promul- gatae." }, { "canon": 1820, "latin": ". Documenta in forma authentica sunt exhibenda et in iudicio deponenda, ut a iudice et ab adversario exa- minari possint. Cod. Iur." }, { "canon": 1821, "latin": ". $ 1. Si dubium excitetur utrum fideliter exscriptum sit exemplar, an non, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio decernere potest, ut ipsum documentum exhibeatur, unde exemplar est desumptum. $ 2. Si id fieri aut minime aut valde difficulter pos- sit, iudex potest auditorem delegare aut loci Ordina- rium rogare pro examine et collatione documenti, prae- seribens quibus de articulis e£ quemadmodum fieri de- beat collatio; collationi vero utraque pars assistere potest." }, { "canon": 1822, "latin": ". Documenta communia quaeve de communi agunt negotio, ut testamenta et instrumenta quae respiciunt suecessiones, bonorum. partitiones, contractus aliaque huiusmodi de quibus lis est inter partes, quilibet ex litigantibus potest postulare ut in iure exhibeantur ab ea parte quae illa possidere dicitur." }, { "canon": 1823, "latin": ". $ 1. Nemo tamen exhibere tenetur documenta, etsi communia, quae communicari nequeunt sine periculo damni ad normam" }, { "canon": 1825, "latin": ". $ 1. Praesumptio est rei incertae probabilis conie: ctura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; alia hominis, quae a iudice coniicitur. $ 2. Praesumptio iuris alia est iuris simpliciter, alia iuris et de iure." }, { "canon": 1826, "latin": ". Contra praesumptionem iuris simpliciter admitti- tur probatio tum directa tum indirecta; contra prae- sumptionem iuris et de iure, tantum indirecta, hoc est contra factum quod est praesumptionis fundamentum." }, { "canon": 1828, "latin": ". Praesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex ne coniiciat, nisi ex facto certo et determinato, quod eum eo, de quo controversia est, directe cohaereat. CaPUT VII. De iureiurando partium." }, { "canon": 1829, "latin": ". Si habeatur semiplena tantum probatio nec alia probationis adiumenta iam supersint et iudex aut iu- beat aut admittat iusiurandum ad probationes sup- plendas, hoc iusiurandum dicitur suppletorium. 500 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 1830, "latin": ". $ 1. Huie iuriiurando vel maxime locus est cum adiuncta, quae civilem vel religiosum personae statum respiciunt, aliter comperiri nequeunt. $ 2. Sed eodem abstineat iudex tum in causis cri- minalibus, tum in contentiosis, si de iure vel re magni pretii agatur aut de facto nimii momenti, aut si ius, res, factum non sit proprium personae cui iusiurandum esset deferendum. $ 3. Deferri autem hoc iusiurandum potest sive ex officio, sive ad instantiam alterius partis, vel promo- toris iustitiae, vel defensoris vinculi, si iudicio in- tersint. $ 4. Regulariter deferatur ei qui pleniores habet probationes. 8 5. Iudicis tamen est decreto definire an et quando adiuneta concurrant, cur iusiurandum suppletorium deferri debeat." }, { "canon": 1832, "latin": ". 8i de iure ad damni reparationem constet, sed quan- titas damni aestimari certe non possit, iudex potest parti quae damnum passa est, iusiurandum deferre, quod. aestimatorium dicitur." }, { "canon": 1833, "latin": ". In deferendo iureiurando aestimatorio haee ser- vanda sunt: Liber Quartus - De Processibus 501 1.\" Iudex a parte, quae damnum passa est, petat at sub iurisiurandi sanctitate designet res sibi ablatas vel dolo perditas, earumque pretium et valorem secun- dum probabilem suam aestimationem exprimat; 2.* Si taxatio iudici nimia videatur, eam ad aequi- tatem reducat, prae oculis habens omnia indicia et ar- gumenta usu comprobata, adhibitis etiam, si opus sit, peritis, quo magis veritati et iustitiae consulatur." }, { "canon": 1834, "latin": ". $ 1. Non solum ante initam litem partes convenire possunt ut controversia per iusiurandum ab alterutra praestandum transigendo dirimatur, sed pendente quo- que lite et in quolibet eius momento et statu, altera pars potest, iudice probante, alteri iusiurandum de- ferre, ea conditione ut quaestio sive principalis sive incidens, secundum iusiurandum decisa habeatur. $ 2. Iusiurandum huiusmodi dicitur decisorium." }, { "canon": 1835, "latin": ". Decisorium iusiurandum deferri nequit, nisi : 1.\" De re, in qua cessio et transactio admittitur, et quae pro litigantium personis non sit nimii momenti seu pretii; 2.^ Ab eo qui cedere aut transigere potest; 3.^ Ei, qui cedere vel transigere valet, quique pa- riter pro se non habeat plenam probationem; 4.^ De mera notitia facti aut de facto, quod pro- prium sit illius, cui iusiurandum defertur. OAN. 1836. $ 1l. Hoc iusiurandum potest a parte, a qua dela- tum est, revocari quousque praestitum non fuerit, et ab altera parte acceptari et praestari, vel minus, aut referri in adversarium. $ 2. Praestito iureiurando, quaestio secundum iu- ratam formulam finita est, perinde ac si cessio aut transactio iudicialis intercessisset. 509 Codez Iuris Canonici $ 3. Si iusiurandum recusetur nec referatur in adversarium, iudicis est aestimare quanti facienda sit recusatio, utrum iustis innitatur causis an potius con- fessioni sit aequiparanda. $ 4. Si in adversarium referatur, hic debet illud praestare, secus causa cadit. $ 5. Ut iusiurandum in adversarium referri possit, eaedem illae concurrant conditiones necesse est, quae ad illud deferendum requiruntur, atque idem interce: dat iudicis ministerium. TITULUS XI. De eausis ineidentibus." }, { "canon": 1837, "latin": ". Causa ineidens habetur, quoties, incepto saltem per citationem iudicio, ab una ex partibus aut a promotore iustitiae vel vinculi defensore, si iudicio intersint, quae- stio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introdu- citur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad causam pertinet ut resolvi plerumque debeat ante quae- stionem principalem." }, { "canon": 1838, "latin": ". Causa incidens proponitur vel oretenus vel per li. bellum, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et causam principalem, et servatis, quoad eius fieri pote- rit, regulis" }, { "canon": 1839, "latin": ". Iudex, libello vel petitione verbali receptis, auditis partibus, et, si opus sit, promotore iustitiae, vel vinculi defensore, secum deliberet num proposita incidens quaestio futilis sit et ad retardandum principale iudi- cium unice excitata; itemque num causa incidens talis sit naturae et tali nexu cum causa principali cohaereat, ut ante eam resolvi debeat. Si ita se res habeat, libel- lum vel instantiam admittat; aliter decreto suo eam reiiciat, Liber Quartus - De Processibus 503" }, { "canon": 1840, "latin": ". $ Il. Utrum incidens quae excitetur quaestio, defi nienda sit iudicii forma servata, an mero decreto, iudex. attenta rei qualitate et gravitate, aestimet. 8 2. 8&i causa incidens sit iudicialiter definienda, regulae, quoad eius fieri poterit, servandae sunt, quae in ordinariis iudiciis obtinent; curet tamen iudex ut dilationum termini sint quam maxime breves. $ 3. Iudex in decreto quo, non servata iudicii for- ma, vel reiicit vel definit quaestionem incidentem, ra- tiones quibus innititur, in iure et in facto breviter ex- ponat." }, { "canon": 1841, "latin": ". Antequam finiatur causa principalis, iudex interlo- cutoriam sententiam potest, iusta intercedente causa, corrigere aut revocare sive ex se, auditis partibus, sive ad instantiam unius partis audita altera parte, et re- quisito semper voto promotoris iustitiae aut defensoris vinculi, si adsint. CAPUT I. De contumacia." }, { "canon": 1842, "latin": ". Reus citatus qui sine iusta causa nec ipse per se nec per procuratorem comparet, contumax declarari potest. LJ" }, { "canon": 1843, "latin": ". $ 1. Non potest tamen iudex reum contumacem de- clarare nisi prius constiterit : l.* Citationem, legitime factam, tempore utili ad rei notitiam pervenisse aut saltem pervenire debuisse; 2. Reum absentiae excusationem afferre negle- xisse aut non iustam attulisse. $ 2. Haec comprobari possunt sive per novam cita- tionem reo factam ut contumaciam suam, si possit, ex- cuset, sive alio modo. 504 Codec Iuris Canonici OAN. 1844. $ 1. Ad instantiam partis vel promotoris iustitiae vel vineuli defensoris, si iudicio intersint, iudex rei con- tumaciam declarare potest, eaque declarata, procedere, servatis servandis, usque ad sententiam definitivam eiusque exsecutionem. $ 2. Si procedatur ad sententiam definitivam, lite non contestata, sententia respicere tantum debet pe- tita in libello; si lite contestata, ipsum contestationis obiectum." }, { "canon": 1845, "latin": ". Optandum ut in Missis quae, fidelibus adstantibus, diebus festis de praecepto in omnibus ecclesiis vel ora- toriis publicis celebrantur, brevis Evangelii aut ali- cuius partis doctrinae christianae explanatio fiat; quod si loci Ordinarius id praeceperit, opportunis datis in- structionibus, hac lege tenentur non solum sacerdotes e clero saeculari, sed etiam religiosi, exempti quoque, in suis ipsorum ecclesiis. Liber Tertius - De Rebus 311" }, { "canon": 1846, "latin": ". Rei a contumacia recedentis seque in iudicio sisten- tis ante causae definitionem, conclusiones probatio- nesque, si quas afferat, admittantur; caveat autem iudex ne mala fide in longiores et non necessarias mo- ras iudicium protrahatur." }, { "canon": 1847, "latin": ". Post latam vero sententiam, contumax beneficium restitutionis in integrum ad appellandum ab ipso iu- dice qui eam tulit, petere potest, non ultra tamen tri- mestre ab ipsius sententiae intimatione, nisi agatur de causis quae non transeunt in rem iudicatam." }, { "canon": 1848, "latin": ". Regulis superius traditis etiam tum locus est cum reus, etsi primae citationi obtemperaverit, fit tamen postea, progressu iudicii, contumax. Liber Quartus - De Processibus 505" }, { "canon": 1849, "latin": ". Si die et hora, qua reus secundum citationis prae- scriptum coram iudice primum se sistit, actor non adsit, nullamque vel insufficientem absentiae excusa- tionem attulerit, iudex eum ad instantiam rei conventi citet iterum; et si actor novae citationi non paruerit vel postea iudicium inchoare vel inchoatum prosequi ne- glexerit, instante reo convento vel promotore iustitiae aut defensore vinculi, contumax a iudice declaretur, iisdem servatis regulis quae supra traditae sunt pro rei contumacia." }, { "canon": 1850, "latin": ". $ 1. Actoris contumacia a iudice declarata perimit eiusdem actoris ius ad suam instantiam prosequendam. 8 2. Permittitur tamen promotori iustitiae vel vin- culi defensori instantiam facere suam eamque prose- qui, quoties publicum bonum id postulare videatur. $ 9. Reus autem exinde ius habet petendi ut vel libere possit a iudicio abire, vel nulla habeantur omnia eo usque gesta, vel definitive ipse absolvatur a peti- tione actoris, vel iudicium, absente quoque actore, ad finem adducatur." }, { "canon": 1851, "latin": ". Ad amplexandam fidem catholicam nemo invitus co- gatur. TITULUS XXI. De Seminariis." }, { "canon": 1852, "latin": ". $ l. Is euius interest, admitti potest ad interve- niendum in causa in qualibet litis instantia. 506 Codez Iuris Canonici kb LEE EU uei ECL EE e eR eoo eri & 2. Sed ut admittatur, debet ante conclusionem in causa libellum iudici exhibere, in quo breviter de iure interveniendi ipsum edoceat. $ 3. Qui intervenit in causa, admittendus est in eo statu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac peremptorio termino ad probationes suas exhibendas, si causa ad periodum probatoriam pervenerit." }, { "canon": 1853, "latin": ". Si tertii interventus appareat necessarius, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio debet interven- tum in causa iubere. CAPUT III. De attentatis lite pendente. O^N. 1854. Attentatum est quidquid, lite pendente, avt altera pars adversus alteram aut ipse iudex adversus alter- utram vel utramque partem innovat, parte dissentiente et in eius praeiudicium; sive innovatio respiciat litis materiam, salvo tamen praescripto" }, { "canon": 1855, "latin": ". $ 1. Attentata sunt ipso iure nulla. $ 2. Idcirco parti ex attentato laesae competit actio ad obtinendam declarationem nullitatis. $ 3. Actio haec instituenda est coram ipso iudice causae principalis; quod si ob attentatum pars laesa iudicem suspectum habeat, exceptionem suspicionis potest opponere, in qua procedendum est ad normam" }, { "canon": 1856, "latin": ". 8$ I. Pendente quaestione de attentato, cursus cau- sae principalis regulariter suspenditur, sed si iudici opportunius videatur, quaestio de attentato potest una cum causa principali pertractari et resolvi. Liber Quartus - De Processibus 507 $ 2. Quaestiones de attentatis expeditissime sunt pertractandae et decreto iudicis definiendae, auditis partibus et promotore iustitiae vel defensore vinculi. si hi iudicio intersint." }, { "canon": 1857, "latin": ". 8 1. Demonstrato attentato, iudex decernere debet eius revocationem seu purgationem. $ 2. Quod si attentatum vi vel dolo patratum sit. qui illud commisit, tenetur etiam de damnis erga par- tem laesam. TITULUS XII. De processus publicatione, de conclusione in causa et de causae discussione. CO^N. 1858. Ante causae discussionem et sententiam omnes pro- bationes quae sunt in actis et quae adhuc secretae per- manserunt, sunt publicandae." }, { "canon": 1859, "latin": ". Coneessa partibus earumque advocatis facultate acta processualia inspiciendi petendique eorum exem- plar, intelligitur facta publicatio processus. CaN. 18060. $ 1. Expletis omnibus quae ad probationes produ- cendas pertinent, ad conclusionem in causa devenien- dum est. $ 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes a iudice interrogatae declarent se nihil aliud deducen- dum habere, aut utile proponendis probationibus tem- pus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex de- claret se satis instructam causam habere. $ 3. De peracta conclusione in causa, quocunque modo ea acciderit, iudex decretum ferat, 508 Codeam Iuris Canonici ain TRUE UNUM pe MEM EM aA LLLA A LLL AA s US" }, { "canon": 1860, "latin": ". $ 1. Informationes, uti vocant, orales, quibus vide- licet advocati iudicem de adiunctis iuris et facti cau- sam respicientibus instruere satagunt, prohibentur. $ 2. Admittitur tamen moderata disputatio coram iudice pro tribunali sedente ad aliquid illustrandum, si, alterutra vel utraque parte postulante, iudex eam utilem censeat atque admittat. $ 3. Ad disputationem obtinendam partes exhibere debent in scriptis quaestionum capita cum altera parte discutienda, paucis verbis expressa; iudicis autem est ea cum partibus hinc inde communicare, ac diem et ho- ram disputationi assignare et disputationem ipsam mo- derari. $ 4. Disputationi assistat unus ex notariis tribuna- lis ad hoc ut, si iudex praecipiat aut pars postulet et iudex consentiat, possit de disceptatis, confessis aut conclusis, scripto ad tramitem iuris ex continenti re- ferre." }, { "canon": 1861, "latin": ". $ 1. Post conclusionem in causa novae probationes inhibentur, nisi agatur de causis quae nunquam trans- eunt in rem iudicatam aut de documentis nune primum repertis, aut de testibus qui antea ob legitimum impe- dimentum tempore utili induci non potuerunt. $ 2. Si novas probationes admittendas censeat, id decernat iudex, audita altera parte, cui congruum tempus concedat ut novas probationes cognoscere et se defendere possit; aliter iudicium nullius est momenti. CAN. 18062. $ 1. Facta conclusione in causa, iudex, pro suo prudenti arbitrio, partibus congruum temporis spa- tium praestituat ad defensiones suas seu allegationes sive per se sive per advocatum exhibendas. $ 9. Hic terminus prorogari a iudice potest instante una parte, audita altera; vel etiam coarctari, utraque consentiente." }, { "canon": 1863, "latin": ". $ 1. Defensio in scriptis est conficienda, et regula- riter tot exemplaribus conscribenda quot sunt iudices, ut singula singulis iudicibus possint exemplaria dis: tribui. $ 2. Sed etiam promotori iustitiae et defensori vin- culi, si iudicio intersint, debet exemplar tradi; prae- terea partes inter se exemplaria commutare debent. $ 3. Tribunalis praeses, quoties pro suo prudenti arbitrio necessarium censeat, et sine nimio partium gravamine fieri animadvertat, mandare potest ut de- fensio typis imprimatur una cum documentis princi- palibus in fasciculo coniungendis, qui actorum et do- cumentorum summarium continet. $ 4. Quo in casu iubeat ne quidquam imprimatur, nisi prius exhibito manuscripto et venia illud publi- candi obtenta; praeterea sedulo caveat de secreto, si quod sit in eausa servandum, Liber Quartus - De Processibus 509 CAN. 18064. ludicis et in tribunali collegiali praesidis est mo- derari, pro sua prudentia, nimiam defensionum exten- sionem, nisi de hoc peculiari tribunalis lege sit cautum." }, { "canon": 1865, "latin": ". $ 1. Communicatis vicissim inter partes defensio- num scripturis, utrique parti responsiones exhibere liceat, intra breve tempus a iudice praestitutum, et servatis regulis et cautelis de quibus in" }, { "canon": 1867, "latin": ". In causis contentiosis, si partes parare sibi tempore utili defensionem negligant, aut se remittant iudicis 510 Codeao Iuris Canonici scientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis rem habeat plane perspectam, poterit statim senten- tiam pronuntiare. TITULUS XIII. De sententia. OaN. 18068. $ l. Legitima pronuntiatio qua iudex causam à li- tigantibus propositam et iudiciali modo pertractatam definit, sententia est: eaque interlocutoria dicitur, si dirimat incidentem causam; definitiva, si principalem. $ 2. Ceterae iudicis pronuntiationes decreta vocan- ud" }, { "canon": 1869, "latin": ". $ 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae re- quiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem sententia definiendam. $ 2. Hane certitudinem iudex haurire debet ex actis et probatis. $ 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex sua conscientia, nisi lex aliquid expresse statuat de effi- cacia alicuius probationis. $ 4. Iudex qui eain certitudinem efformare sibi non potuit, pronuntiet non constare de iure actoris et reum dimittat, nisi agatur de causa favorabili, quo in casu pro ipsa pronuntiandum est, et salvo praescripto" }, { "canon": 1870, "latin": ". Sententia feri1 a iudice debet, expleta causae disce- ptatione; et si causa sit implicatior et contentionum vel documentorum mole difficilior, interponi potest con- gruum temporis intervallum." }, { "canon": 1871, "latin": ". $ 1. In tribunali collegiali, qua die et hora iudices ad deliberandum conveniant, collegii praeses consti- tuat; et nisi peculiaris causa aliud suadeat, in ipsa tri- bunalis sede conventus habeatur. Liber Quartus - De Processibus 511 $ 2. Assignata conventui die, singuli iudices scri- ptas afferent conclusiones suas in merito causae, et rationes tam in facto quam in iure, quibus ad conclu- sionem suam venerint: quae conclusiones actis causae adiungantur, secreto servandae. $ 3. Prolatis ex ordine, secundum praecedentiam, ita tamen ut semper a causae ponente seu relatore ini- tium fiat, singulorum conclusionibus, habeatur mode- rata discussio sub tribunalis praesidis ductu, praeser- tim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dis- positiva sententiae. $ 4. In discussione autem fas unicuique est a pri- stina sua conclusione recedere. $ 9. Quod si iudices in prima discussione ad hanc sententiam devenire aut nolint aut nequeant, differri poterit decisio ad novum conventum; qui tamen ultra hebdomadam comperendinari non debet." }, { "canon": 1872, "latin": ". Sj unicus sit iudex, ipsius tantum est sententiam exarare; in tribunali vero collegiali servetur praescri- ptum" }, { "canon": 1873, "latin": ". $8 1. Sententia debet : 1.\" Definire controversiam coram tribunali agita- tam; hoc est reum absolvere vel condemnare quod atti. net ad petitiones vel accusationes adversus eum prola tas, data singulis dubiis, seu controversiae articulis, congrua responsione; 2. Determinare (saltem quatenus fas sit et ma- teria patiatur), quid pars damnata dare, facere, prae- Stare, aut pati debeat, aut a quo abstinere; itemque quo modo, loco vel tempore obligatio implenda sit; 3.\" Continere rationes seu motiva quae dicuntur, tam in facto quam in iure, quibus dispositiva senten- tiae pars innititur; | 4.* Statuere de litis expensis. 512 Codecs Iuris Canonici $ 2. In tribunali collegiali motiva ab extensore de- sumantur ex iis quae singuli iudices in discussione at- tulerunt, nisi ab ipsa iudicum maiore parte praefinitum fuerit quaenam sint motiva proferenda. Cav. 1874. $ 1. Sententia ferri debet, divino Nomine ab initio semper invocato. $ 2. Dein exprimat oportet ex ordine qui sit iudex aut tribunal; qui sit actor, reus, procurator, nominibus et domicilio rite designatis, promotor iustitiae, defen- sor vinculi, si partem in iudicio habuerint. $ 3. Referre postea debet breviter facti speciem cum partium conclusionibus. $ 4. Hisce subsequatur pars dispositiva sententiae, praemissis rationibus quibus innititur. $ 5. Claudatur cum indicatione diei et loci in quibus exarata est et cum subscriptione iudicis vel omnium iu- dicum, si plures fuerint, et notarii." }, { "canon": 1875, "latin": ". Regulae superius positae locum habent potissimum in proferenda sententia definitiva; sed applicantur etiam, quantum diversa res patitur, in proferenda in- terlocutoria." }, { "canon": 1876, "latin": ". Sententia, hac ratione redacta, quamprimum pu- blicetur. OAN. 1877. Publicatio sententiae fieri potest tribus modis, vel citando partes ad audiendam sententiae lectionem sol- lemniter factam a iudice pro tribunali sedente; vel par- tibus denuntiando sententiam esse penes cancellariam tribunalis, unaque facultatem ipsis fieri eandem legendi et eiusdem exemplar petendi; vel tandem, ubi usus vi- get, sententiae exemplar transmittendo ad partes per. publicos tabellarios ad normam" }, { "canon": 1878, "latin": ". $ 1. Si agatur de errore materiali qui inciderit vel in transcribenda parte dispositiva sententiae vel in re- ferendis factis aut partium petitionibus aut in ponen- dis calculis, errorem corrigere valet ipse iudex. $ 2. Iudex ad hanc correctionem deveniat edito de- creto ad instantiam partis, nisi pars altera refragetur. $ 9. Si altera pars refragetur, quaestio incidens ad normam" }, { "canon": 1880, "latin": ". Non est locus appellationi : l.^ A sententia ipsius Summi Pontificis vel Si- gnaturae Apostolicae; 2.\" A sententia iudicis qui a Sancta Sede delega- Lus est ad videndam causam cum clausula « appellatione remota »; 9.\" A sententia vitio nullitatis infecta; 4.\" A sententia quae in rem iudicatam transiit; 9.^ A definitiva quae iureiurando litis decisorio innixa est; Cod. Iur." }, { "canon": 1881, "latin": ". $ 1. Pars cui iusiurandum suppletorium defertur in rebus quae ad eius statum civilem vel religiosum non pertinent, potest ex iusta causa illud recusare vel in adversarium referre. $ 2. Quanti autem haec recusatio facienda sit, utrum iusta sit, an potius confessioni aequiparanda, iudicis est aestimare. $ 3. Iusiurandum suppletorium, ab una parte prae- stitum, potest ab altera impugnari." }, { "canon": 1882, "latin": ". $ 1l. Appellatio fieri potest oretenus coram iudice pro tribunali sedente, si publice sententia legatur, sta- timque ab actuario scriptis redigenda est. $ 2. Aliter facienda est in scriptis, salvo casu de quo in" }, { "canon": 1883, "latin": ". Appellatio prosequenda est coram iudice ad quem dirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iu- dex « quo longius tempus ad eam prosequendam parti praestituerit." }, { "canon": 1884, "latin": ". $ 1l. Ad prosequendam appellationem requiritur et suffieit ut pars ministerium invocet iudicis superioris ad impugnatae sententiae emendationem, adiuncto exemplari huius sententiae et libelli appellatorii quem iudici inferiori exhibuerat. 8 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae intra utile tempus a tribunali a quo obtinere nequeat, interim termini non decurrunt et impedimentum signi- ficandum est iudici appellationis, qui iudicem « quo. praecepto obstringat offieio suo quamprimum satisfa- ciendi. | Liber Quartus - De Processibus 515" }, { "canon": 1885, "latin": ". $ 1. Si casus de quo in" }, { "canon": 1886, "latin": ". Inutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram iudice «& quo, sive coram iudice ad quem, deserta cen- setur appellatio. :" }, { "canon": 1887, "latin": ". $ 1l. Appellatio facta ab actore prodest etiam reo, et vicissim. $ 2. Siinterponatur ab una parte super aliquo sen- tentiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis fuerint transacta, potest super aliis capitibus inciden- ter appellare; idque facere potest etiam sub conditione recedendi, si prior pars ab instantia recesserit. $ 9. Si sententia plura capita contineat, et appel- lans quaedam tantummodo capita impugnet, cetera capita exclusa habeantur; si nullum determinavit ca- put, appellatio praesumitur facta contra omnia capita." }, { "canon": 1888, "latin": ". Si unus ex pluribus correis aut actoribus senten- tiam impugnet, impugnatio censetur ab omnibus facta, quoties res petita sit individua aut obligatio solidalis; expensas vero iudiciales ille tantum sustinere debet qui appellavit, si iudex appellationis primam senten- E confirmaverit." }, { "canon": 1889, "latin": ". $ 1l. Appellatio in suspensivo exsecutionem appel- atae sententiae suspendit ac propterea in suo robore ermanet principium : « lite pendente mihil innove- 516. Codez Iuris Canonici tur »: appellatio autem in devolutivo tantum, non sus- pendit exsecutionem sententiae, licet lis adhuc peu- deat circa meritum causae. $ 2. Omnis appellatio est in suspensivo, nisi aliud in iure expresse caveatur, firmo praescripto" }, { "canon": 1890, "latin": ". Interposita appellatione tribunal « quo debet ad iudicem ad quem actorum causae authenticum exem- plar vel ipsamet originalia acta causae transmittere ad normam" }, { "canon": 1891, "latin": ". $ 1. In gradu appellationis non potest admitti nova petendi causa, ne per modum quidem utilis cumulatio- nis; ideoque litis contestatio in eo tantum versari potest ut prior sententia vel confirmetur, vel reformetur sive ex toto sive ex parte. $ 2. Sed novis exhibitis documentis et novis proba- tionibus poterit causa instrui, servatis regulis traditis in" }, { "canon": 1892, "latin": ". Sententia vitio insanabilis nullitatis — laborat, quando : 1.* Lata est a iudice absolute incompetente vel in tribunali collegiali a non legitimo iudicum numero contra praescriptum" }, { "canon": 1893, "latin": ". Nullitas de qua in" }, { "canon": 1894, "latin": ". Sententia vitio sanabilis nullitatis laborat, quando : 1.* Legitima defuit citatio; 2. Motivis seu rationibus decidendi est destituta, salvo praescripto" }, { "canon": 1896, "latin": ". Si pars vereatur ne iudex, qui sententiam, querela nullitatis impugnatam, tulit, praeoceupatum animum habeat et proinde eum suspectum merito existimet, exigere potest ut alius iudex, sed in eadem iudicii sede, in eius locum subrogetur ad normam" }, { "canon": 1897, "latin": ". $ 1. Querelam nullitatis interponere possunt ne- dum partes, quae se gravatas putant, sed etiam pro- motor iustitiae aut defensor vinculi, quoties iudicio interfuerunt. $ 2. Imo ipse iudex potest ex officio sententiam nullam a se latam retractare et emendare intra termi- nos ad agendum supra statutos. CAPUT III. De oppositione tertii." }, { "canon": 1898, "latin": ". | Ni sententiae definitivae praescriptum iura aliorum ffendat, hi habent remedium extraordinarium quod ppositio tertii dicitur, vi cuius qui ex sententia suo- 518 Codeco Iuris Canonici rum iurium laesionem verentur, possunt sententiam ipsam ante eius exsecutionem impugnare eique se op- ponere." }, { "canon": 1899, "latin": ". $ 1. Oppositio fieri potest ad recurrentis arbitrium sive postulando revisionem sententiae ab ipso iudice qui eam tulit, sive appellando ad iudicem superiorem. $ 9. In utroque easu oppositor probare debet ius suum revera esse laesum aut probabiliter laedendum. $ 3. Laesio autem oriri debet ex ipsa sententia qua- tenus aut ipsa sit causa laesionis, aut, si exsecutioni mandetur, oppositorem gravi praeiudicio sit affectura. 8 4. Si neutrum probetur, iudex, non obstante tertii oppositione, sententiae exsecutionem decernat." }, { "canon": 1900, "latin": ". Admissa instantia, si oppositor agere velit in gradu appellationis, tenetur legibus pro appellatione statu- tis; si coram ipso iudice qui sententiam tulit, regulae servandae sunt pro causis incidentibus datae." }, { "canon": 1901, "latin": ". Causa ab oppositore vieta, sententia antea lata mu- tanda est a iudice, secundum oppositoris instantiam. TITULUS XV. De re iudicata et de restitutione in integrum." }, { "canon": 1902, "latin": ". Res iudicata habetur : 1.? Duplici sententia conformi; 2.\" Sententia intra utile tempus non appellata; aut quae, licet appellata coram iudice a quo, deserta fuit coram iudice ad quem; 3. Sententia definitiva unica, a qua non datur appellatio ad normam" }, { "canon": 1904, "latin": ". $8 I. Res iudicata praesumptione iuris et de iure habetur vera et iusta nec impugnari directe potest. $ 2. Facit ius inter partes et dat exceptionem ad impediendam novam eiusdem causae introductionem." }, { "canon": 1905, "latin": ". $ 1. Adversus sententiam contra quam non suppe- tat ordinarium remedium appellationis aut querelae nullitatis, datur remedium extraordinarium restitutio- nis in integrum intra fines" }, { "canon": 1906, "latin": ". Ad restitutionem in integrum concedendam compe- tens est iudex qui sententiam tulit, nisi ea petatur ex neglecto a iudice praescripto legis; quo in casu eam coneedit tribunal appellationis." }, { "canon": 1907, "latin": ". $ l1. Petitio restitutionis in integrum sententiae ex- secutionem nondum inceptam suspendit. 590 Codec Iuris Canonici $ 2. Si tamen suspicio sit ex probabilibus indiciis petitionem factam esse ad moras exsecutioni nectendas, iudex decernere potest ut sententia exsecutioni deman- detur, assignata tamen restitutionem petenti idonea cautione ut, si restituatur in integrum, indemnis fiat. TITULUS XVI. De expensis iudicialibus et gratuito patrocinio. CAPUT I. De ecpensis iudicialibus." }, { "canon": 1908, "latin": ". Nunquam transeunt in rem iudicatam causae de statu personarum; sed ex duplici sententia conformi in his causis consequitur, ut ulterior propositio non de- beat admitti, nisi novis prolatis iisdemque gravibus argumentis vel documentis." }, { "canon": 1909, "latin": ", $ 2, ab eo qui testes inducere vult deposita non sit, is testium examini renuntiasse censeatur. ART. VII. — De testimoniorwm fide." }, { "canon": 1910, "latin": ". $ 1. Vietus victori iudiciales expensas regulariter reficere tenetur tum in causa principali tum in inci denti. $ 2. Si actor vel reus temere litigaverit, etiam ad damnorum refectionem damnari debet. Liber Quartus - De Processibus 521" }, { "canon": 1911, "latin": ". Si actor vel reus partialiter tantum succubuerit, aut lis agitata fuerit inter consanguineos vel affines, aut de quaestione valde ardua actum fuerit, aut quacunque alia iusta et gravi de causa, poterit iudex pro suo pru- denti arbitrio ex toto vel ex parte inter litigantes ex- pensas compensare; idque debet exprimere in ipso sen- tentiae tenore. CAN. 19129. Si plures sint in causa qui condemnationem ad ex- pensas mereantur, iudex eos damnet in solidum, si aga- tur de obligatione solidali; aliter pro rata." }, { "canon": 1912, "latin": ". Matrimonium, quod, utroque coniuge vivente, non fuerit aceusatum, post mortem alterutrius vel utrius- que coniugis ita praesumitur validum fuisse, ut contra hanc praesumptionem non admittatur probatio, nisi incidenter oriatur quaestio. OaN. 1973. Soli coniuges ius habent petendi dispensationem super matrimonio rato et non consummato. CAPUT IV. De probationibus. Anm. L. — De testibus." }, { "canon": 1913, "latin": ", 3 1. CAPUT IV. De accessu et recognitione iudiciali." }, { "canon": 1914, "latin": ". Pauperes, si in totum impares sint expensis iudicia- libus sustinendis, ius habent ad gratuitum patroci- nium; si ex parte tantum, ad expensarum deminu- tionem." }, { "canon": 1915, "latin": ". $ 1. Qui exemptionem ab expensis vel earum demi- nutionem assequi vult, eam a iudice postulare debet, dato supplici libello, allatisque documentis quibus quae conditio sit postulantis quaeve eius rei familiaris copia demonstret; praeterea probare debet se non futilem ne- que temerariam causam agere. 599 Codez Iuris Canonici $ 2. Iudex postulationem nec admittat nec reiiciat, nisi requisitis, si opus sit, notitiis etiam secretis qui- bus statum rei familiaris ipsius postulantis compertum habere possit auditoque promotore iustitiae; imo con- cessam potest etiam revocare, si in decursu processus assertam paupertatem non adesse compertum habuerit." }, { "canon": 1916, "latin": ". $ I. Ad gratuitum pauperum patrocinium iudex in singulis causis eligat aliquem ex advocatis in suo foro approbatum, qui ab hoe munere explendo, nisi ex causa iudici probata, sese subducere nequit, secus a iudice congrua poena, etiam suspensionis ab officio, plecti potest. $ 2. Deficientibus advocatis, iudex Ordinarium loci roget ut aliam idoneam personam, si opus sit, designet ad pauperis patrocinium suscipiendum. TITULUS XVII. De exsecutione sententiae." }, { "canon": 1917, "latin": ". $ 1. Sententia quae transiit in rem iudicatam, exse- cutioni mandari potest. $ 2. Iudex tamen potest sententiae, quae nondum transiit in rem iudicatam, provisoriam exsecutionem iubere : 1.* Si agatur de provisionibus seu praestationibus ad necessariam sustentationem ordinatis; 2.^ Bi alia gravis urgeat necessitas, ita tamen ut, concessa provisoria exsecutione, per cautiones, fideiius- siones aut pignora satis consultum sit indemnitati al- terius partis casu quo exsecutio revocanda sit." }, { "canon": 1918, "latin": ". Non antea exsecutioni locus esse poterit, quam eX-- secutorium iudicis decretum habeatur, quo scilicet edi- catur sententiam ipsam exsecutioni mandari debere; Liber Quartus - De Processibus 593 quod decretum pro diversa causarum natura vel in ipso sententiae tenore includatur vel separatim edatur. Cav. 1919. Si sententiae exsecutio praeviam rationum redditio- nem exigat, causa incidens habetur, ab illo ipso iudice, servatis de iure servandis, decidenda, qui tulit senten- tiam exsecutioni mandandam." }, { "canon": 1920, "latin": ". $ 1. Sententiam exsecutioni mandare debet per se vel per alium Ordinarius loci in quo sententia primi gradus lata est. $ 2. Quod si hic renuat vel negligat, parte cuius interest instante vel etiam ex officio, exsecutio spectat ad iudicem appellationis. $ 9. Inter religiosos exsecutio sententiae spectat ad Superiorem, qui definitivam sententiam tulit aut iudi- cem delegavit." }, { "canon": 1921, "latin": ". $ 1. Exsecutor, nisi quid eius arbitrio in ipso sen- tentiae tenore fuerit permissum, debet sententiam ipsam, secundum obvium verborum sensum, exsecu- tioni mandare. $ 2. Licet ei videre de exceptionibus cirea modum et vim exsecutionis, non autem de merito causae; quod si habeat aliunde compertum sententiam esse manifeste iniustam, abstineat ab exsecutione, et partem ad eum qui exsecutionem commisit, remittat." }, { "canon": 1922, "latin": ". $ Il. Quod attinet ad reales actiones, adiudicata actori re aliqua, haec actori tradenda est statim ac res iudicata habetur. $ 2. Quod vero attinet ad actiones personales, euin reus damnatus est ad rem mobilem praestandam, vel ad solvendam pecuniam, vel ad aliud dandum aut fa- ciendum, quadrimestre conceditur pro implenda obli- gatione. 594. Codec Iuris Canonici $ 3. Iudex potest terminum praescriptum vel redu- cere vel protrahere, ita tamen ut neque infra bimestre coarctetur, neque semestre excedat." }, { "canon": 1923, "latin": ". $ 1. In exsecutione peragenda exsecutor caveat ut quam minimum damnato noceatur, eaque de causa in- cipiat exsecutionem a distrahendis rebus quae minus ei necessariae sunt, salvis semper quae eius victui vel industriae deserviunt; et si agatur de clerico, salva honesta eiusdem sustentatione ad normam" }, { "canon": 1924, "latin": ". Exsecutor utatur prius monitis et praeceptis erga reluctantem; ad poenas autem spirituales et ad censu- ras ne deveniat, nisi ex necessitate et gradatim. SECTIO II. DE PECULIARIBUS NORMIS IN CERTIS QUIBUSDAM IUDICIIS SERVANDIS. TITULUS XVIII. pe modis evitandi iudicium eontentiosum. CAPUT I. De transactione." }, { "canon": 1925, "latin": ". $ 1. Cum valde optandum sit ut lites inter fideles evitentur, iudex exhortationes adhibeat, ut cum aliqua contentiosa controversia quae privatum eorum bonum respiciat, ei proponitur iudieii forma dirimenda, per transactionem, si qua concordiae spes affulgeat, lis componatur. Liber Quartus - De Processibus 595 $ 2. Huic officio iudex satisfacere poterit sive ante- quam partes in iudicium vocentur, sive cum primum iudicio steterint, sive denique quocunque tempore et efficacius et opportunius id tentari posse existimaverit. $ 3. Convenit tamen dignitati iudicantis ne ipse per se, regulariter saltem, hoc negotium suscipiat tractan- dum, sed ut illud alicui sacerdoti, praesertim ex iudi- cibus synodalibus, committat." }, { "canon": 1926, "latin": ". In transactione serventur normae statutae a legi- bus civilibus loci in quo transactio initur, nisi iuri divino vel ecclesiastico adversentur et salvo praescripto canonum qui sequuntur." }, { "canon": 1927, "latin": ". $ 1. Transactio fieri valide nequit sive in causa cri- minali, sive in contentiosa in qua agitur vel de matri- monio dissolvendo, vel de materia beneficiaria, cum de ipso beneficii titulo disceptatur, nisi legitima accedat auctoritas, nec de rebus spiritualibus quotiescumque interveniat solutio rei temporalis. $ 2. Sed si quaestio fiat de bonis temporalibus ec- clesiasticis et de iis rebus quae, etsi spiritualibus sunt adnexae, seorsum tamen a spiritualibus considerari queunt, transactio fieri potest, servatis tamen, si mate- ria id postulet, sollemnitatibus a iure statutis pro alie- natione rerum ecclesiasticarum." }, { "canon": 1928, "latin": ", $ 2, locum parochi tenet in omnibus quae ad curam animarum spectant, nisi Ordinarius loci vel parochus aliquid exceperint." }, { "canon": 1929, "latin": ". Ad evitandas iudiciales contentiones, partes pos- sunt quoque inire conventionem, qua controversia com- mittatur iudicio unius vel plurium qui ad normam iuris quaestionem dirimant, vel de bono et aequo negotium pertractent et transigant; illi arbitri, isti arbitratores proprio nomine appellantur." }, { "canon": 1930, "latin": ". Praescripta" }, { "canon": 1931, "latin": ". Prohibentur ab arbitri munere valide gerendo laici in causis ecclesiasticis, excommunicati et infames post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam; reli- giosi vero munus arbitri ne suscipiant sine venia Su- perioris." }, { "canon": 1932, "latin": ". Si nee in transactionem nec in compromissum in arbitros vel arbitratores partes consentire velint, con- troversia dirimenda erit per formale iudicium ad nor- mam Seectionis Primae. TITULUS XIX. De iudicio criminali." }, { "canon": 1933, "latin": ". $ I. Delicta quae cadunt sub criminali iudicio sunt delicta publica. $ 2. Excipiuntur delicta plectenda sanctionibus poenalibus de quibus in ean. 2168-2194. $ 3. In delietis mixti fori Ordinarii regulariter ne procedant cum reus laicus est et civilis magistratus, in reum animadvertens, publico bono satis consulit. Liber Quartus - De Processibus 597 8 4. Poenitentia, remedium poenale, excommunica- tio, suspensio, interdictum, dummodo delictum certum sit, infligi possunt etiam per modum praecepti extra iudicium. CAPUT I. De accusatoria actione et denuntiatione." }, { "canon": 1934, "latin": ". Actio seu accusatio criminalis uni promotori iusti- tiae, ceteris omnibus exclusis, reservatur." }, { "canon": 1935, "latin": ". $ I. Quilibet tamen fidelium semper potest delictum alterius denuntiare ad satisfactionem petendam vel damnum sibi resarciendum, vel etiam studio iustitiae ad alieuius scandali vel mali reparationem. $ 2. Imo obligatio denuntiationis urget quotiescum- que ad id quis adigitur sive lege vel peculiari legitimo praecepto, sive ex ipsa naturali lege ob fidei vel reli- gionis periculum vel aliud imminens publicum malum." }, { "canon": 1936, "latin": ". Denuntiatio scriptis a denuntiante subsignatis vel oretenus fieri debet loci Ordinario, vel cancellario Cu- riae vel vicariis foraneis vel parochis, a quibus tamen, si viva voce facta fuerit, scriptis est consignanda et statim ad Ordinarium deferenda." }, { "canon": 1937, "latin": ". Qui delictum denuntiat debet promotori iustitiae adiumenta suppeditare ad eiusdem delicti probationem. |" }, { "canon": 1938, "latin": ". |. $ 1. Incausa iniuriarum aut diffamationis, ut actio criminalis instituatur, requiritur praevia denuntiatio aut querela partis laesae. $8 2. Bed si agatur de iniuria aut diffamatione gravi, clerico vel religioso, praesertim in dignitate constituto, ilata, aut quam clericus vel religiosus alii intulerit, actio criminalis institui potest etiam ex officio. 528 Codex luris Canonici CAPUT II. De inquisitione." }, { "canon": 1939, "latin": ". $ 1. Si delictum nec notorium sit nec omnino cer- tum, sed innotuerit sive ex rumore et publica fama, sive ex denuntiatione, sive ex querela damni, sive ex inquisitione generali ab Ordinario facta, sive alia qua- vis ratione, antequam quis citetur ad respondendum de delicto, inquisitio specialis est praemittenda ut con- stet an et quo fundamento innitatur imputatio. $ 2. Huic regulae locus est sive agatur de irroganda poena vindicativa vel censura, sive de ferenda senten- tia declaratoria poenae vel censurae in quam quis inciderit." }, { "canon": 1941, "latin": ". $ 1. Inquisitor delegetur non ad universitatem cau- sarum, sed toties quoties et ad unam causam. $ 2. Inquisitor tenetur iisdem obligationibus quibus iudices ordinarii, ae praesertim praestare debet iusiu- randum de secreto servando deque officio fideliter im- plendo et abstinere ab accipiendis muneribus ad nor- mam" }, { "canon": 1942, "latin": ". $8 1. Prudenti Ordinarii iudicio committitur sta- tuere quandonam ea, quae praesto sunt argumenta, sufficiant ad inquisitionem instituendam. Liber Quartus - De Processibus 599 $ 2. Nihili faciendae sunt denuntiationes quae ab inimico manifesto, aut ab homine vili et indigno pro- veniunt, vel anonymae iis adiunctis iisque aliis ele- mefitis carentes, quae accusationem forte probabilem reddant." }, { "canon": 1943, "latin": ". Inquisitio secreta semper esse debet, et cautissime ducenda, ne rumor delicti diffundatur, neve bonum cuiusquam nomen in discrimen vocetur." }, { "canon": 1944, "latin": ". $ 1. Ad finem suum assequendum potest inquisitor aliquos, quos de re edoctos censeat, ad se accire et in- terrogare sub iureiurando veritatis dicendae et secreti servandi. : $ 2. In eorum examine servet inquisitor, quantum fieri potest et natura inquisitionis patitur, regulas sta- tutas in" }, { "canon": 1945, "latin": ". Inquisitor, antequam inquisitionem elaudat, potest promotoris iustitiae consilium exquirere quoties in ali- quam difficultatem inciderit, et cum eo acta commu- nicare. [" }, { "canon": 1947, "latin": ", 1948 potest correptio ab Ordi- nario adhiberi non solum antequam gradus fiat ad for- male iudicium, sed etiam eo incepto ante conclusionem in causa; ac tune quidem iudicium suspenditur, nisi: Liber Quartus - De Processibus 531 e EU EIN Irc. us suvenpeisisieyve Tape donde vea i Ren tamen prosequendum idcirco sit quia correptio in irri- tum cesserit. Cax. 1951. $ 1. Correptio adhiberi etiam potest, cum interpo- sita fuit querela damni ex delicto. $ 2. Quo in casu Ordinarius potest de bono et aequo, partibus consentientibus, videre et dirimere quaestionem de damno. 3 9. Red si censuerit quaestionem de damno diffi- culter de bono et aequo posse definiri, licet ipsi, remiss: ordini iudiciario solutione huius quaestionis, per cor- reptionem consulere reparationi scandali et emenda- tioni delinquentis." }, { "canon": 1948, "latin": ". Jorreptio iudicialis locum habere nequit : 1.\" In delictis quae poenam secumferunt excom- municationis specialissimo vel speciali modo Sedi Apo- stolicae reservatae, aut privationis beneficii, infamiae, depositionis aut degradationis; 2.^ Quando agitur de ferenda sententia declara- toria poenae vindicativae vel censurae in quam quis inciderit; 3. Quando Ordinarius existimet eam non suffi- cere reparationi scandali et restitutioni iustitiae." }, { "canon": 1949, "latin": ". $ 1. Correptioni locus esse potest semel et iterum, non autem tertio contra eundem reum. $ 2. Quare si post alteram correptionem reus idem delictum commiserit, criminale iudicium instrui aut inceptum continuari debet ad normam" }, { "canon": 1950, "latin": ". Intra fines" }, { "canon": 1951, "latin": ". Pariter si iudex censeat aeeusatum posse testibus ti- morem incutere aut eos subornare, aut alio modo iusti- tiae cursum impedire, potest, audito promotore iu- stitiae, decreto suo mandare, ut ille ad tempus de- serat oppidum vel paroeciam quandam, vel etiam ut secedat in praefinitum locum ibique sub peculiari vigi- lantia maneat." }, { "canon": 1952, "latin": ". $8 1. Correptio iudicialis, praeter monita salutaria, debet plerumque coniuncta habere quaedam opportuna remedia, aut poenitentiarum vel piorum operum prae- scriptionem, quae valeant ad publicam reparationem laesae iustitiae aut scandali. $ 2. Salutaria remedia, poenitentiae, pia opera reo praescribenda, mitiora et leviora esse debent lis, quae in criminali iudicio per sententiam condemnatoriam ipsi infligi possent et deberent." }, { "canon": 1953, "latin": ". Correptio censetur inutiliter adhibita, si reus reme- dia, poenitentias et pia opera sibi praescripta non ac- ceptat aut acceptata non exsequatur. CAPUT IV. De instructione processus criminalis et de rei constitutione," }, { "canon": 1954, "latin": ", ut in eadem paroeciali domo commoretur. $ 6. Eius iura et obligationes ex statutis dioecesa- nis, ex litteris Ordinarii et ex ipsius parochi commis- sione desumantur; sed, nisi aliud expresse caveatur, ipse oo UM UUMUMMMMNMBRI SPERM Liber Secundus - De. Personis 141 debet ratione officii parochi vicem supplere eumque adiuvare in universo paroeciali ministerio, excepta ap- plicatione Missae pro populo. $ T. Subest parocho, qui eum paterne instruat ac dirigat in cura animarum, ei invigilet et saltem quot- annis ad Ordinarium de eodem referat. $ 8. Si nec per vicarios cooperatores spirituali fide- lium bono consuli rite queat, Episcopus provideat ad normam can. 1427T. CAN. 4T. 8 l. Vicarii paroeciales de quibus in" }, { "canon": 1955, "latin": ". Promotor statim conficiat accusationis libellum eumque exhibeat iudici secundum normas in Sectione Prima statutas." }, { "canon": 1956, "latin": ". In delictis gravioribus, si Ordinarius censeat cum fidelium offensione imputatum ministrare sacris aut óffieio aliquo spirituali ecclesiastico vel pio fungi aut ad sacram Synaxim publice accedere, potest, audito promotore iustitiae, eum a saero ministerio, ab illorum officiorum exercitio, vel etiam a publica sacrae Synaxis participatione prohibere ad normam" }, { "canon": 1958, "latin": ". Decreta de quibus in" }, { "canon": 1959, "latin": ". In reliquis serventur regulae in Sectione Prima huius Libri traditae et in inflietione poenarum sanctio- nes in Libro Quinto statutae. Liber Quartus - De Processibus 533 TITULUS XX. De causis matrimonialibus. CAPUT I. De foro competenti." }, { "canon": 1960, "latin": ". Causae matrimoniales inter baptizatos iure proprio et exclusivo ad iudicem ecclesiasticum spectant." }, { "canon": 1961, "latin": ". Causae de effectibus matrimonii mere civilibus, si principaliter agantur, pertinent ad civilem magistra- tum ad normam" }, { "canon": 1962, "latin": ". Causas matrimoniales ad eos spectantes de quibus in" }, { "canon": 1963, "latin": ". | $ 1. Quare nullus iudex inferior potest processum in causis dispensationis super rato instruere, nisi Sedes Apostolica facultatem eidem fecerit. $ 2. Si tamen iudex competens auctoritate propria iudicium peregerit de matrimonio nullo ex capite im- potentiae et ex eo, non impotentiae, sed nondum con- summati matrimonii emerserit probatio, omnia acta ad Sacram Congregationem transmittantur, quae iis uti poterit ad sententiam super rato et non consummato ferendam. 534 Codec Iwris Canonici" }, { "canon": 1964, "latin": ". In aliis causis matrimonialibus iudex competens est iudex loci in quo matrimonium celebratum est aut in quo pars conventa vel, si una sit acatholica, pars ca- tholica domicilium vel quasi-domicilium habet." }, { "canon": 1965, "latin": ". Si matrimonium aceusatur ex defectu consensus, curet ante omnia iudex ut monitionibus opportunis partem, euius consensus deesse affirmatur, ad consen- sum renovandum inducat; si ex defectu formae substan- tialis vel ex impedimento dirimenti quod dispensari potest et solet, partes inducere studeat ad consensum in forma legitima renovandum vel ad dispensationem petendam. CAPUT II. De tribunali constituendo." }, { "canon": 1966, "latin": ". Firmo praescripto" }, { "canon": 1968, "latin": ". Defensoris vinculi est : 1.^ Examini partium, testium et peritorum ad- esse; exhibere iudici interrogatoria clausa et obsignata, in actu examinis a iudice aperienda, et partibus aut testibus proponenda; novas interrogationes, ab examine emergentes, iudici suggerere; 2.\" Articulos a partibus propositos perpendere, eisque, quatenus opus sit, contradicere; documenta a partibus exhibita recognoscere; Liber Quartus - De Processibus 535 3.' Animadversiones contra matrimonii nullita- tem ac probationes pro validitate aut pro consumma- tione matrimonii scribere et allegare, eaque omnia de- ducere, quae ad matrimonium tuendum utilia cen- suerit." }, { "canon": 1969, "latin": ". Defensori vinculi ius esto: 1.\" Semper et quolibet causae momento acta pro- cessus, etsi nondum publicati, invisere; novos terminos ad scripta perficienda flagitare, prudenti iudicis arbi- trio prorogandos; 2. De omnibus probationibus vel allegationibus ita certiorem fieri, ut contradicendi facultate uti possit; 9.\" Petere ut alii testes inducantur vel iidem ite- rum examini subiiciantur, processu etiam absoluto vel publicato, novasque animadversiones edere; 4.' Exigere ut alia acta, quae ipse suggesserit, conficiantur, nisi tribunal unanimi suffragio dis- sentiat. CAPUT III. De iure accusandi matrimonium et postulandi dispensationem super rato." }, { "canon": 1971, "latin": ". In peritis eligendis, praeter normas in cam. 1192- 1805 datas, serventur praescripta canonum qui se- quuntur." }, { "canon": 1974, "latin": ". Consanguinei et affines de quibus in" }, { "canon": 1978, "latin": ". Ad periti munus ne admittantur qui coniuges pri- vatim inspexerint circa factum cui innititur petitio declarationis nullitatis vel inconsummationis; licet ta- men hos tanquam testes inducere." }, { "canon": 1979, "latin": ". $ l. Ad inspiciendum virum, duo periti medici ex officio deputari debent. ? $ 2. Ad mulierem vero inspiciendam duae obstetri- ces, quae legitimum peritiae testimonium habeant, ex officio designentur; nisi maluerit mulier a duobus me dicis ex officio pariter designandis inspici vel id Ordi. narius necessarium habuerit. $ 93. Corporalis mulieris inspectio fieri debet, ser- vatis plene christianae modestiae regulis et adstante semper honesta matrona ex officio designanda." }, { "canon": 1980, "latin": ". $ 1. Mulieris inspectionem obstetrices vel periti, seorsum singuli, exsequi debent. $ 2. Singuli medici vel obstetrices singulas rela- tiones conficiant, intra terminum a iudice praefinitum tradendas. M .$ 9. Potest iudex relationes ab obstetricibus con- rectas examini alicuius periti medici subiicere, si id opportunum existimaverit, 538 Codeoz Iuris Canonici" }, { "canon": 1981, "latin": ". Peracta relatione, periti, obstetrices ac matrona, seorsum singuli, a iudice interrogentur, secundum ar- tieulos a vineuli defensore antea concinnatos quibus ipsi, praestito iuramento, respondeant." }, { "canon": 1982, "latin": ". Etiam in causis defectus consensus ob amentiam, requiratur suffragium peritorum, qui infirmum, si ca- süs ferat, eiusve acta quae amentiae suspicionem inge- runt, examinent secundum artis praecepta; insuper uti testes audiri debent periti qui infirmum antea visi- taverint. CAPUT V. De publicatione processus, conclusione in causa et sententia." }, { "canon": 1983, "latin": ". & 1. Publicato processu fas adhuc est partibus no- vos testes, ad normam tamen" }, { "canon": 1984, "latin": ". $ 1. Defensor vinculi ius habet ut in allegando, pe- tendo et respondendo tam in scriptis quam in defen- sione orali, audiatur postremus. $ 2. Quare tribunal ad definitivam sententiam ne deveniat, nisi prius vinculi defensor interrogatus de- claraverit sibi nihil deducendum vel inquirendum su- peresse. $ 3. Si vero ante praefinitum a iudice iudicii diem defensor nihil deduxerit, praesumitur eum nihil iam deducendum habere. Liber Quartus - De Processibus 539" }, { "canon": 1985, "latin": ". In causis quae spectant ad dispensationem matri- monii rati et non consummati, iudex instructor neque ad publicationem processus neque ad sententiam super ipsa inconsummatione et causis ad dispensandum de- veniat, sed omnia acta una cum voto scripto Episcopi et defensoris vinculi transmittat ad Sedem Aposto- licam. CAPUT VI. De appellationibus." }, { "canon": 1986, "latin": ". A prima sententia, quae matrimonii nullitatem de- claraverit, vinculi defensor, intra legitimum tempus, ad superius tribunal provocare debet; et si negligat officium suum implere, compellatur auctoritate iudicis." }, { "canon": 1987, "latin": ". Post secundam sententiam, quae matrimonii nulli- tatem confirmaverit, si defensor vinculi in gradu ap- pellationis pro sua conscientia non crediderit esse appellandum, ius coniugibus est, decem diebus a sen- tentiae denuntiatione elapsis, novas nuptias con- trahendi." }, { "canon": 1988, "latin": ". Decreta matrimonii nullitate, Ordinarius loci cu- rare debet, ut de ea mentio fiat in baptismorum et ma- trimoniorum regestis, ubi matrimonii celebratio con- signata invenitur. |" }, { "canon": 1989, "latin": ". Cum sententiae in causis matrimonialibus nunquam ;ranseant in rem iudicatam, causae ipsae, si nova ar- frumenta praesto sint, retractari semper poterunt, irmo praescripto can, 1903, 540 Codeo Iuris Canonici CaPuT VII. De casibus exceptis a regulis hucusque traditis." }, { "canon": 1990, "latin": ". Cum ex certo et authentico documento, quod nulli contradictioni vel exceptioni obnoxium sit, constiterit de exsistentia impedimenti disparitatis cultus, ordinis, voti sollemnis castitatis, ligaminis, consanguinitatis, affinitatis aut cognationis spiritualis, simulque pari certitudine apparuerit dispensationem super his impe- dimentis datam non esse, hisce in casibus, praeter- missis sollemnitatibus hucusque recensitis, poterit Ordinarius, citatis partibus, matrimonii nullitatem declarare, cum interventu tamen defensoris vinculi." }, { "canon": 1991, "latin": ". Adversus hanc declarationem defensor vinculi, si prudenter existimaverit impedimenta de quibus in" }, { "canon": 1992, "latin": ". Iudex alterius instantiae, cum solo interventu de- fensoris vinculi, decernet eodem modo de. quo in" }, { "canon": 1993, "latin": "-1998. SECTIO 1I. DE CLERICIS IN SPECIE." }, { "canon": 1994, "latin": ". $ 1. Validitatem sacrae ordinationis accusare valet clericus peraeque ac Ordinarius cui clericus subsit vel in euius dioecesi ordinatus sit. $ 2. Solus clericus, qui existimet se ex sacra ordi- natione obligationes ordini adnexas non contraxisse, potest declarationem nullitatis onerum petere." }, { "canon": 1995, "latin": ". Ea omnia, quae tum in Sectione Prima huius Par- is, tum in peculiari titulo de processu in causis ma- irimonialibus sunt dicta, servari etiam debent, con- grua congruis referendo, in causis contra sacram ordinationem." }, { "canon": 1996, "latin": ". Defensor vinculi sacrae ordinationis iisdem gaudet iuribus iisdemque tenetur officiis quibus defensor vin- ;'uli matrimonialis. |" }, { "canon": 1997, "latin": ". Quamvis actio instituta fuerit non super ipsamet acrae ordinationis nullitate, sed super obligationibus 549 ; Codex Iuris Canonici tantum ex ipsa sacra ordinatione exsurgentibus, nihilo- minus clerieus est ad cautelam ab exercitio ordinum prohibendus." }, { "canon": 1998, "latin": ". $ 1. Ut clericus liber sit ab obligationibus quae a vineulo ordinationis manant, requiruntur duae senten- tiae conformes. $ 2. Quod ad appellationem attinet, in his causis serventur praescripta" }, { "canon": 1999, "latin": "seqq., vel uti testes in his causis vocati sunt, pro diebus et horis quibus hoc offieium praestant; 14.* Parochi consultores, examinatores et iudices synodales, dum proprio munere funguntur. $ 2. Distributiones vero quae inter praesentes di- cuntur, ii tantum percipiunt, qui in $ 1, nn. 7, 11, 13, enumerantur, nisi obstet fundatorum expressa vo- luntas." }, { "canon": 2001, "latin": ". 8 1. Causae martyrum sive procedant per viam or- dinariam sive per extraordinariam non sunt cumulan- dae, sed unaquaeque singillatim tractanda est, nisi agatur de martyribus qui in eadem persecutione eodem- que loco passi sunt. $ 2. Id extendi quoque debet ad distinctos proces- sus et discussiones quae in iis causis fieri praeseribun- tur inde a causae introductione usque ad finem." }, { "canon": 2002, "latin": ". 'In canonibus qui sequuntur, nomine Ordinarii non intelligitur Vicarius Generalis, nisi habuerit manda- tum speciale. TITULUS XXII. De nonnullis personis quae in his processibus partem habent. CAPUT I. De Actore et Postulatore." }, { "canon": 2003, "latin": ". $ 1. Quivis fidelis vel legitimus Christifidelium coe- tus ius habet petendi ut causa apud tribunal compe- tens instruatur. 8 2. Si petitio a legitima et conipetente Ecclesiae iuctoritate admissa fuerit, eo ipso petenti ius est cau- 'am legitime promovendi et ad exitum perducendi. $ 3. Loci Ordinarius potest sive ex officio sive ad nstantiam causam beatificationis instruere" }, { "canon": 2004, "latin": ". $ 1l. Actor potest agere vel per se vel per procura- orem ad hoc legitime constitutum; mulieres nonnisi er procuratorem. 544 Codec Iuris Canonici $ 2. Qui apud tribunal competens causam pertra- ctat dicitur postulator. $ 3. Postulator, sive proprio sive alieno nomine agat, debet esse sacerdos vel saecularis vel religiosus, in Urbe fixam habens sedem." }, { "canon": 2005, "latin": ". Singuli pro singulis causis postulatores admittun- tur: nec alii quam causae postulatori competit ius substituendi sibi per legitimum mandatum alios qui vice-postulatores dicuntur." }, { "canon": 2006, "latin": ". $ 1. Tum postulator tum vice-postulatores, si ex alius mandato causam agant, antequam ad munus suum exercendum admittantur, debent mandatum tri- bunali exhibere. $ 2. Mandatum postulatoris exactum sit ad nor- mam" }, { "canon": 2009, "latin": ". $ 1. In causis, quae agitantur apud Sacram Con- gregationem, relatorem seu ponentem agat unus e Pa- tribus Cardinalibus eidem Congregationi adscriptis, a Romano Pontifice designatus. $ 2. Eius officium est causae sibi demandatae pe- culiare studium impendere et in plenaria seu ordina- ria congregatione ea omnia referre, quae sive in favo- rem causae sive contra eam facere videntur." }, { "canon": 2010, "latin": ". $ 1l. Ad ius tuendum in quolibet processu partem habere debet promotor fidei, qui semper citari debet ad normam" }, { "canon": 2012, "latin": ". $ l1. Promotoris fidei est concinnare interrogatoria sobria, mere historica, quae non eo spectent ut certam uandam responsionem ab interrogato eliciant, quae- ue apta sint ad veritatem eruendam etiam super Cod. Iur. Cam. 35 546. Codex Iuris Canonici artieulis a postulatore propositis, eaque iudicibus exhibere sub secreti obligatione. $ 2. Est praeterea. eiusdem promotoris instare ut testes ex officio citentur et opportunas promovere ex- ceptiones; sed iudex potest testes, etiam promotore fi- dei non instante aut renuente, ipso tamen monito, ex officio arcessere. CAPUT III. De notario, cancellario et advocatis." }, { "canon": 2013, "latin": ". $8 1. Processibus sive apostolicis sive ab Ordinario loci iure proprio instruendis assistere debet notarius seu actuarius. $ 2. Notarius apud Saeram Congregationem debet esse e numero Protonotariorum participantium." }, { "canon": 2014, "latin": ". Religiosi fungi valide nequeunt munere notarii, nisi ex necessitate; in causis autem propriae religionis sen- per excluduntur." }, { "canon": 2015, "latin": ". In processibus ab Ordinario loci instruendis extra Urbem, notarii munere fungi potest ipsemet Curiae no- tarius; in Urbe notarii munere fungatur Protonotarius Sacrae Congregationis, eoque absente, notarius Vica- riatus Urbis. Cav. 20106. Notario dari potest adiutor seu, ut aiunt, adiunctus qui ei auxilium praestet in conferendis transumptis cum actis originalibus, et exemplaribus cum doeumen- tis quae ex autographis in bibliothecis, tabulariis, etc., servatis transeribantur. CaN.. 2017. Notarius adiunctus et cancellarius Sacrae Congre- gationis debent esse sacerdotes, integrae famae et omni. exceptione maiores; cancellarius vero sit praeterea lau- rea in iure canonico donatus. Liber Quartus - De Processibus 547" }, { "canon": 2018, "latin": ". Advocati et procuratores in causis beatificationis et canonizationis apud Sacram Congregationem debent esse potiti laurea in iure canonico et saltem licentia iu sacra theologia, et fecerint oportet tirocinium penes aliquem ex advocatis Sacrae eiusdem Congregationis vel penes ipsum fidei Sub-promotorem generalem; pro advocatis insuper requiritur legitimus titulus advocati rotalis. TITULUS XXIII. De probationibus in his processibus adhibendis. CAPUT [. De probationibus generatim." }, { "canon": 2019, "latin": ". In his causis probationes debent esse omnino plenae; nec aliae sunt admittendae, nisi quae ex testibus et ex documentis eruantur." }, { "canon": 2020, "latin": ". $ 1l. Ad probandum nunquam Servo Dei cultum 'uisse praestitum, quatuor saltem testes sunt neces- sarii. $ 2. Ad probandam famam virtutum, martyrii ac niraculorum, octo saltem testes requiruntur, qui sin- zulares esse possunt singularitate, ut aiunt, adminicu- ativa; praeterea duo saltem testes ex officio vocandi iunt. . $38. Ad probandas virtutes vel martyrium, requi- 'untur testes de visu et contestes : historica. monumenta dminiculum tantum praestare possunt. $ 4. Si habeantur in processu apostolico testes ex uditu a videntibus et in informativo testes de visu, ossunt ii omnes coniungi in linea probationis. . $ 9. Si vero adsint in informativo testes de visu et apostolico testes tantummodo ex auditu auditus, hi l Jj 548 Codec Iuris Canonici habent vim adminiculi, magis vel minus gravis pro prudenti iudicum aestimatione; et tunc tantum ad ul- teriora, idest ad miraculorum disceptationem, procedi potest, cum ex horum omnium testium coniunctione talis habeatur probatio quae viro prudenti de re gravi iudicaturo fidem factura sit et auctoritatem. 8$ 6. In causis tamen antiquis per viam non cultus procedentibus, in quibus deficiunt oculati testes vel ex auditu a videntibus, et in causis procedentibus per viam casus excepti, virtutes et martyrium probari pot- erunt per testes ex auditu atque ex publica fama, quae annulatam, uti aiunt, traditionem ex auditu constituat, et per documenta coaeva vel monumenta uti authen- tica recognita. $ 7T. Denique miracula semper probanda sunt per testes de visu et contestes." }, { "canon": 2021, "latin": ". Cultus immemorabilis probatur per authentica mo- numenta, quae constitutioni Urbanianae, an. 1634 pro- mulgatae, centum annorum spatio antecedant vel illo saeculo perdurante sint edita, dummodo facta referant quae saltem centum ante annos contigerint una cum populi traditione nunquam interrupta." }, { "canon": 2022, "latin": ". Longissimi temporis cultus a Sede Apostolica per- missus per documenta coaeva probatur. CAPUT II. De testibus et peritis. OaN. 2023. In processibus beatificationis omnes Christifideles, salvo praescripto" }, { "canon": 2023, "latin": "-2025 in memoriam revocet atque urgeat. $ 2. Si vero agatur de causa Servi Dei ad religio- nem aliquam pertinentis, vulgari praeterea debet edi- ctum in singulis eiusdem religionis domibus; et Su- periores gravi obligatione tenentur curandi ut haec publicatio fiat, habita expressa mentione praescripti" }, { "canon": 2025, "latin": ", $ 2, itemque ut omnes subditi qui habeant, scripta remittant. 8 9. Munus est promotoris fidei instare ut edictum publicetur etiam in aliis locis ubi spes sit fore ut ali- quis inveniatur qui scriptum aliquod penes se habeat." }, { "canon": 2027, "latin": ", 8 2, n. 1, tenentur, licet non vocati, ea in Ecclesiae notitiam perferre, quae con- tra virtutem aut miracula aut martyrium Servi Dei facere ipsis videantur. [1 E [e Liber Quartus - De Processibus Cav. 2024. Tanquam testes vocandi in primis sunt a promotore fidei, etsi a postulatore non inducti, ii omnes qui cum Servo Dei familiaritatem vel consuetudinem habue- runt. CaNv. 2025. $ 1. Omnes de quibus in ean. 2023, 2024, nisi iam tanquam testes se inductos sciverint, dare litteras de- bent ad proprium Ordinarium, quibus utrum consue- tudinem cum Servo Dei habuerint, an aliquod factum peculiare aperiendum cognoscant et quodnam illud sit, breviter exponant; Ordinarius vero has litteras promo- tori fidei transmittendas curet. $ 2. Religiosi vel religiosae litteras eiusmodi, si- gillo clausas, immediate et directe ad Ordinarium aut fidei promotorem transmittant, vel confessario tradant qui illas quamprimum ad Ordinarium vel promotorem fidei deferendas curet. $ 3. Illitterati rem parocho exponant, qui ad Ordi- narium vel promotorem fidei eam referat. Cav. 2026. Superiores religiosi gravi obligatione tenentur cu- randi ut omnes subditi, qui debent, accedant ad depo- rendum, quos tamen nec directe nec indirecte impel- lant ad testandum in unum potius quam in alium sen- sum. CAN. 202T. $ 1. Admittuntur ut testes consanguinei, affines, familiares, haeretici quoque et infideles. $ 2. Admitti nequeunt : 1.? Oonfessarius ad normam can. 17571, $ 3, n. 2; 2.\" Postulator, advocatus aut procurator in causa, durante munere; si vero munus penitus dimiserint, admittuntur, sed adminiculum tantum suppeditare possunt; 3.\" Qui munere iudicis aliquando in causa functi sunt. 550 Codes Iwris Canonici" }, { "canon": 2028, "latin": ". $ 1. Medici a curatione, quicumque ii sint, cum de miraculis agitur, tanquam testes sunt inducendi. $ 2. Quod si renuerint se tribunali sistere, curet iudex ut saltem scriptam et iuratam relationem de morbo eiusque processu conficiant actis inserendam, vel eorum sententia per interpositam personam exci- piatur, deinde examini subiiciendam. Caw. 2029. Testes in sua testificatione propriae scientiae cau- sam reddere debent circa ea quae asserunt; secus eorum testimonium nihili faciendum est." }, { "canon": 2030, "latin": ". Ad probandam famam sanctitatis vel martyrii Servi Dei qui pertinuerit ad aliquam religionem, dimidia saltem pars testium debent esse extranei." }, { "canon": 2032, "latin": ". $ 1. Documenta, quibus postulator innititur, inte- gra exhibenda sunt tribunali. $ 2. Sed alia quoque documenta poterit a postula- tore tribunal exigere, quae ad veritatem detegendam conferre eidem tribunali videantur." }, { "canon": 2033, "latin": ". $ 1. Testimonia extraiudicialia scripto consignata sive ab iis quos postulator in processu interrogari cu- raverit circa virtutes et martyrium Servi Dei, sive ab aliis quos postulator interrogandos proposuerit, etsi in processibus afferantur, recenseri tamen nequeunt inter documenta quae in iudicio de Servi Dei sanctitate vel martyrio vim probativam habent. $ 2. Nec elogia funebria et necrologia illico post mortem Servi Dei exarata vel typis edita legitimam probationem constituunt. $ 3. Multoque minus testimonia virorum quamvis iliustrium circa virtutes et opera Servi Dei non sponte, sed amicorum precibus, eo adhuc vivente, scripto tradita." }, { "canon": 2034, "latin": ". Qui documenta exhibent, debent declarare eorum originem et authenticitatem." }, { "canon": 2036, "latin": ". Cav. 2046. Notarius diligenter describat tum scriptorum nu- merum et qualitatem, tum acta omnia perquisitionis ipsorum; quae acta debent praeterea ab Ordinario vel 556 Codec Iwris Canonici ab eius delegato et promotore fidei subseribi ac Ordi- narii sigillo muniri. Cav. 2047. $ 1. Postulator iusiurandum coram Ordinario emit- tat de scriptorum perquisitione a se diligenter facienda, et postea de eadem diligenter peracta. € 2. 8i agatur de Serva Dei quae ad aliquam reli- gionem pertinuerit, suprema religionis Moderatrix vel Antistita monasterii iusiurandum pariter praestet se diligentem scriptorum perquisitionem peregisse, omnia quae possidebat Servae Dei scripta tradidisse, neque sibi constare aliquam ex suis subditis aliasve personas eiusdem Servae Dei scripta adhuc retinere." }, { "canon": 2039, "latin": ". $ Ll. Ad haec competens est Ordinarius loci in quo Servus Dei supremum diem obiit, aut miracula conti- gerunt; qui tamen non debet ipse per se iudicium instruere, si sit de gente Servi Dei. 554 Codec Iuris Canonici $ 2. Cum antiquus exstat processus super fama sanctitatis vel martyrii ante annos triginta confectus, sed causa, antequam a Sede Apostolica obtineret legi- timam introductionem, qualibet de causa fuerit inter- missa, ad eosdem Ordinarios eorumve successores per- tinet processum informativum conficere super conti- nuatione famae sanctitatis vel martyrii." }, { "canon": 2040, "latin": ". $ 1. Tribunal constare debet praeside, qui est ipse- met Ordinarius per se vel per sacerdotem ad hoc dele- gatum, et in hoc altero casu duobus aliis iudicibus ab eodem Ordinario eligendis inter iudices synodales. $ 2. Ordinarius per decretum designet tribunalis praesidem, sive hoc munus sibi reservet, sive delega- tum eum duobus aliis iudicibus nominet; eodemque de- creto nominet fidei promotorem et notarium." }, { "canon": 2041, "latin": ". $ 1. Sessiones tribunalis pro excipiendo iureiu- rando et examine testium habeantur diurno, quoad fieri potest, tempore et in loco sacro. $ 2. Post unamquamque sessionem acta causae claudi et iudicis sigillo obsignari debent, non ape- rienda, nisi in sequenti sessione, postquam iudex sigil- Ium integrum et intactum recognoverit; si sigillum in- tegrum et intactum non inveniatur, iudex rem deferat ad Sacram Congregationem. AnT. L — De perquisitione scriptorum Servi Dei. Ca4x. 2042. Nomine scriptorum veniunt non modo opera inedita Servi Dei, sed etiam quae iam typis fuerint impressa; item conciones, epistolae, diaria, autobiographiae, quidquid denique vel ipse per se, vel aliena manu exa- raverit. Liber Quartus - De Processibus 555" }, { "canon": 2043, "latin": ". $ 1. Ordinarius per publicum edictum in singulis paroeciis, si fieri potest, vulgandum vel alio opportu- niore modo scripta Servi Dei ab omnibus penes quos exstent ad tribunal deferri iubeat, et praescripta" }, { "canon": 2044, "latin": ". $ 1. Ordinarius non solum ad instantiam postula- toris, sed etiam ex officio scripta Servi Dei diligenter perquirat. $8 2. Quando scripta in aliena dioecesi reperiuntur, iudex roget Ordinarium illius dioecesis, ut ea ipse per- quirat ad normam iuris et ad se una cum actis trans- mittat. OaN. 2045. $ 1. Si qui ex possessoribus authographa retinere cupiant, horum apographum authenticum ipse nota- rius conficiendum curet, ad Sacram Congregationem una cum processu transmittendum. 8$ 2. Quod attinet ad scripta in bibliotheca aut ta- bulario asservata, standum praescripto" }, { "canon": 2048, "latin": ". Si agatur de causa alicuius martyris, perquisitio scriptorum fieri etiam potest post signatam commissio- nem introductionis causae apud Sacram Congregatio- nem, secundum instructiones a. Promotore generali fi- dei ea de re dandas. AnT. ll. — De processu informativo. Cav. 2049. Processus informativus per Ordinarios instruitur; et si inchoatus non fuerit intra triginta annos a morte Servi Dei, ut ad ulteriora procedi possit, probari debet nullam in casu fraudem vel dolum aut culpabilem ne- gligentiam adfuisse." }, { "canon": 2050, "latin": ". $ 1. In testium exeussione super fama. sanctita- tis, martyrii et miraculorum serventur praescripta" }, { "canon": 2051, "latin": ". Absolvi nequit processus informativus, nisi prius promotor fidei omnes ad se remissas litteras, de qui- bus in" }, { "canon": 2052, "latin": ". . \"Tribunal cum iudicaverit probationes omnes sive per testium examen sive per documentorum exhibitio- nem fuisse collectas et scripta omnia Servi Dei, quae haberi poterant, in actis esse, audito promotore fidei, moneat postulatorem ut, si alia habeat, offerat intra certum temporis spatium, quo elapso, processui finis imponitur." }, { "canon": 2053, "latin": ". Iubente iudice et non contradicente promotore fidei, notarius publicet processum; qui scribae a tribunali de- signato transcribendus tradatur." }, { "canon": 2054, "latin": ". Exemplar processus, seu, ut aiunt, transumptum, sieut acta archetypa, manu transcribantur." }, { "canon": 2055, "latin": ". Absoluto transumpto, fiat eius collatio cum arche- typo a notario et ab eius adiuncto, praesentibus uno ex iudicibus et promotore fidei; qua collatione expleta, ad authenticitatem transumpti probandam tum notarius tum iudex et promotor fidei subscriptione sua et sigillo transumptum communiant. [21 ex oo CaN. 20506. $ 1. Absoluta collatione, archetypum clauditur et sigillis munitur in archivo Curiae diligenter asservan- dum et nunquam aperiendum sine venia Sedis Apo- stolicae. $ 2. Transumptum vero clauditur et obsignatur si- gillo Ordinarii atque hac de re notarius instrumentum in duplici exemplari conficit, alterum Romam trans- mittendum, alterum in archivo Curiae asservandum. AnT. III. — De processw super mon cultu." }, { "canon": 2058, "latin": ". Tribunal adeat praeterea et diligenter inspiciat se- pulcrum Servi Dei, cubiculum in quo habitavit vel obiit, et si qua sint alia loca ubi cultus signa adesse merito quis suspicari possit." }, { "canon": 2059, "latin": ". Si in processus decursu non levia habeantur indicia cultus interea Servo Dei praestiti, munus esto promo- toris fidei instare ut ulterior inquisitio hac de re pera- gatur. Cav. 2060. Tribunal debet sententia definire utrum cultus Servo Dei fuerit praestitus, necne. ART. IV. — De transmissione processus scriptorum Servi Dei, processus informativi et de non cultu ad Sacram Congregationem." }, { "canon": 2061, "latin": ". Ordinarius statim ac expleverit perquisitionem scri- ptorum, ea Romam una cum 9processiculo mittat dili- gentiarum, idest cum iuridica relatione diligentiarum quibus in perquirendis scriptis usus est. Liber Quartus - De Processibus 559 CaN.. 2062. Si post perquisitionem scriptorum Servi Dei alia in decursu causae reperiantur, ea statim ad Sacram Con- gregationem transmittenda sunt, nec ad ulteriora pro- cedi potest, nisi prius revisa fuerint." }, { "canon": 2063, "latin": ". $ 1. Transumptum processus informativi Ordina- rius postulatori tradat ad Sacram GCongregationem transmittendum. $ 2. Una cum transumpto mittat quoque litteras tum iudicum ad Sacram Congregationem tum promo- toris fidei ad Promotorem fidei generalem, ut Sacra Congregatio certior fiat tum de fide testibus praestanda tum de omnibus actis legitime absolutis. $ 3. Transmittat quoque Ordinarius descriptionem formae sigilli, quo transumptum obsignavit, vel eius- dem sigilli exemplar." }, { "canon": 2064, "latin": ". Item Ordinarius expletum processum de non cultu ad Sacram Congregationem per postulatorem trans- mittat. CAPUT II. De causae introductione «pud. Saeram. Congregationem. Anr. L — De revisione scriptorum." }, { "canon": 2065, "latin": ". Statim ac scripta Servi Dei Romam transmissa fue- rint, sunt illa quidem examini subiicienda; sed Sacra Congregatio debet opportune investigare utrum, prae- ter exhibita, alia quoque Servi Dei scripta sive a pri- vatis custodita sive in publicis archivis consignata ex- stent. 560 Codegz luris Canonici" }, { "canon": 2066, "latin": ". $ 1. Revisores scriptorum in singulis causis deli- gantur a Cardinali Ponente, audito Promotore generali fidei; eorumque nomina secreto serventur. $ 2. Ad hoc munus adsciscantur sacerdotes qui lau- rea saltem in theologia vel, si religiosi fuerint, aequi- valenti titulo sint donati." }, { "canon": 2068, "latin": ". $ 1. Iudicium revisorum debet referre num in seri- ptis aliquid habeatur quod fidei ac bonis moribus ad- versetur, et edocere generali quadam ratione quaenam indoles, quinam virtutum habitus vel defectus ex scri- ptis appareant propria fuisse Servi Dei. $ 2. Hoc iudicium revisores scripto proferant, ar- gumentis et rationibus suffultum." }, { "canon": 2069, "latin": ". Si quando iudicia revisorum discrepent, designetur ad normam" }, { "canon": 2070, "latin": ". Promotor generalis fidei obiectiones ex scriptis Servi Dei ac revisorum iudicio desumptas, si quas habeat, Patribus Cardinalibus diseutiendas proponat. Caw. 2011. Si quid in scriptis Servi Dei fidei non omnino con- sonum contineri certo fuerit demonstratum aut aliquid liabeatur quod in praesenti fidelium offensioni esse pos- Liber Quartus - De Processibus 561 sit, Romanus Pontitex, audito Patrum Cardinalium voto et perpensis omnibus casus circumstantiis, deci- dit num ad ulteriora procedi possit." }, { "canon": 2071, "latin": ". Litteràáe postulatoriae, quibus personae insigniores in dignitate sive ecclesiastica sive civili constitutae vel personae morales expostulant a Summo Pontifice ut causae beatificationis alieuius Servi Dei manus appo- natur, utiliter exhibentur, dummodo sponte et ex pro- pria scientia datae sint." }, { "canon": 2073, "latin": "- 2015. Liber Quartus - De Processibus 567 AnT. II. — De processus apostolici validitate diiwdicanda. OaN. 2098. Processu apostolico ad Sacram Congregationem re- misso, in primis de eiusdem processus validitate con- stare debet, simulque ad examen revocetur validitas processus informativi." }, { "canon": 2075, "latin": ". Transumptum processus ab Ordinario missum in tabulario Sacrae Congregationis asservetur; eiusque exemplar a cancellario ad iuris praescriptum recogni- tum postulatori tradatur." }, { "canon": 2078, "latin": ". Si, scriptis perpensis, decretum fuerit ad ulteriora procedi posse, Promotor generalis fidei obiectiones suas exaret contra causae introductionem, quibus respon- deat advocatus causae." }, { "canon": 2081, "latin": ". Cum peritorum opera est necessaria: 1.? Periti sint saltem duo, quorum alter alteri sit ignotus, salvo praescripto n. 4; 2. Deputentur a tribunali per maiorem suffra- giorum partem, audito fidei promotore, vel, si penes Sacram Congregationem operam suam praestare de- beant, a Cardinali Ponente, audito fidei generali Pro- motore; semper autem excludi debent qui in causa te- stis munere functi sunt; 3. Postulator certior ne fiat quinam periti fue- rint designati; et ipsimet periti de sua designatione secretum servent; 4.\" Periti seorsim singuli ad peritiam deveniant, nisi ex iusta causa iudex, assentiente promotore fidei, permittat ut ii simul peritiam instituant; 5. Ringuli relationem peritiae a se confectae scri- pto tradant; sed deinde seorsim interrogentur, etsi pe- ritiam simul confecerint. Liber Quartus - De Processibus 551 CAPUT III. De documentis processu inserendis." }, { "canon": 2082, "latin": ". Iudicium cirea valorem processus informativi ab Ordinario instructi, circa famam sanctitatis vel mar- tyrii et circa absentiam cuiuslibet obstaculi peremptorii profertur a Patribus Cardinalibus in comitiis ordina- riis, Cardinali Ponente referente ac proponente du- Liber Quartus - De Processibus 563 bium : an signanda sit commissio introductionis causae in casu et ad effectum de quo agitur." }, { "canon": 2083, "latin": ". $ Il. Si Patrum Cardinalium iudicium fuerit favo- rabile, proponatur Sanctissimo ut signet, si placeat, commissionem introductionis causae. $ 2. Si Sanctissimus commissionem signaverit, Se- cretarius Sacrae Congregationis hac de re decretum conficiat et publici iuris faciat." }, { "canon": 2084, "latin": ". 3 1. Edito decreto introductionis causae, Ordinarii nihil ultra cirea eam agere possunt sine expressa licen- tia Sacrae Congregationis. $ 2. Servum Dei, cuius causa introducta tantum est, venerabilis titulo decorari prohibitum est; et ca- veant postulatores ne occasione introductionis causae quidquam fiat in honorem Servi Dei, quod publicum cultum redoleat. AnT. III. — De discussione processus super non cultu. Cax. 2085. Signata commissione introductionis causae, a Pa- tribus Cardinalibus in comitiis ordinariis particulari- bus discutiendum est dubium num confirmanda sit sen- tentia de non eultu ab Ordinario prolata. Si sententia Patrum Cardinalium cultum praestitum fuisse edixe- rit, eorundem Patrum arbitrio, omnibus circumstantiis attentis, causa suspendatur quousque omnia signa ve- titi cultus remota fuerint, et haec obedientia ad certum tempus, ab ipsis Patribus statuendum, fuerit praestita." }, { "canon": 2085, "latin": ". $ 1. Historiae non habent vim documentorum, nisi documentis innixae in processu exhibitis. $ 2. Si qui magnae auctoritatis viri his documentis usi sint eaque probaverint, eorum testimonium afferri debet tantum ad confirmandam documentorum authen- ticitatem et auctoritatem. Codes Iuris Canonici [5]! cQ tS Cav. 2036. $8 1. Documenta historica sive manu scripta, sive tvpis impressa, quibus postulator Servi Dei virtutes aut cultus eidem praestiti antiquitatem eiusque non in- terruptam continuationem probare intendit, inseran- tur in processum et cum ipso transmittantur ad Sa- cram Congregationem et a viris peritis examinentur. 8 2. At si quod ex his in bibliotheca vel tabulario asservetur, unde deduci nequeat, eius exemplar scri- ptum vel photographice redditum exhibeatur cum testi- fieatione scripto reddita a notario tribunalis de eius authenticitate. $ 3. Si ne id quidem fieri possit, res deferatur ad Saeram Congregationem, quae peritos designet ut ea recognoscant ubi asservantur. TITULUS XXIV. De processu beatificationis Servorum Dei per viam non cultus. Cav. 2087. $ 1. Personae quae in processu, sive a locorum Or- dinariis iure proprio sive a delegatis Sedis Apostolicae instruendo, partem habent, scilicet iudices, promotor fidei ac sub-promotores, notarius et adiunctus debent, initio uniuscuiusque processus, secundum formulam a Sacra Congregatione praescriptam, iusiurandum prae- stare de munere fideliter adimplendo, de secreto ser- vando nsque ad processus publicationem et de donis euiusvis generis non accipiendis. $8 2. Ordinarius, etsi partes iudicis non agat, tene- tur tamen praestare iusiurandum de secreto servando. $ 3. Praeterquam quod de secreto servando, iurare praeterea debent testes, nemine excepto aut dispen- sato, de veritate dicenda, antequam interrogentur, de veritate dictorum, post factam interrogationem; periti, interpretes, revisores et scriba, de munere bene adim- Liber Quartus - De Processibus 553 plendo, antequam peritiam, conversionem de uno ser- mone in alium, revisionem, transeriptionem peragant; de munere bene adimpleto, post peractam peritiam, conversionem, transcriptionem, revisionem. Etiam cur- sor seu nuntius iusiurandum praestet de officio fideliter obeundo. $ 4. Postulatores ac vice-postulatores praestare de- bent iusiurandum calumniae, idest iurent se veritatem per totum processum dicturos nullaque fraude usuros. $ 9. Penes Sacram Congregationem, quod ad iusiu- randum attinet, servetur lex eiusdem propria. CAPUT I. De processibus a loci Ordinario iwre proprio instruendis." }, { "canon": 2086, "latin": ". $ 1. Si Ordinarius processum super non cultu non- dum confecerit ante causae introductionem, ad eundem processum deveniendum est auctoritate apostolica. $ 2. Ad hunc finem fidei Promotor generalis inter- rogatoria exaret quae una cum litteris remissorialibus, 564. Codez Iuris Canonici de quibus in" }, { "canon": 2088, "latin": ". $ 1l. Ad introductionem causae beatificationis Servi Dei, a Sede Apostolica obtinendam, debet prius iure constare de puritate doctrinae in eius scriptis, de eius- dem fama sanctitatis, virtutum et miraculorum vel martyrii, de absentia cuiuslibet obstaculi quod perem- ptorium videatur; mox vero de cultu publico eidem non praestito. $ 2. Quare ad preces postulatoris Ordinarius, si pe- titionem admittendam esse existimaverit, debet : 1.\" Scripta Servi Dei perquirere; 2.\" Processum informativum instruere super fama sanctitatis, virtutum in genere vel martyrii, causae martyrii et miraculorum; 9.\" Processum instruere super non cultu." }, { "canon": 2090, "latin": ". Interrogatoria conficiantur a Promotore generali fidei super obiectionibus in causae introductione agi- tatis et super testimoniis receptis in processu informa- tivo ad normam" }, { "canon": 2091, "latin": ". $ 1. Litterae remissoriales tradantur causae postu- latori qui eas ad delegatum praesidem tribunalis trans- mittendas curet. $ 2. Una simul mittantur ad aliquem ex sub-pro- motoribus, clausa et non aperienda nisi in actu exami- nis, interrogatoria, super quibus qui inducentur testes, sint interrogandi. : Cawv. 2092. Iudices delegati, antequam muneris obeundi initium faciant, Ordinario ostendant litteras delegationis, qui debet eisdem praestare auxilium auctoritatis suae." }, { "canon": 2093, "latin": ". $ 1. Receptis litteris remissorialibus, praeses tribu- nalis curet quantocius tribunal convocare et nunquam 566 Codec Iuris Canonici hanc convocationem differat ultra trimestre, nisi iustum intercedat impedimentum, de quo tamen intra idem tempus Sacram Congregationem monere ne omittat. $ 2. Tribunal in ipsa prima sessione eligat nota- rium, eius adiunctum, peritum, si casus ferat, et cur- sorem, ac de eiusmodi electione fidem faciat notarius Curiae." }, { "canon": 2094, "latin": ". Quamvis omnes, ad quos remissoriales litterae datae sunt, adesse possint singulis processus apostolici ses- sionibus, ad validitatem tamen sufficit ut adsint praeses cum duobus iudicibus vel, ipso annuente et absente, tres alii iudices, itemque unus ex sub-promotoribus fi- dei, notarius vel adiunctus." }, { "canon": 2095, "latin": ". Processus saltem intra biennium, computandum a die aperitionis litterarum, absolvendus est; quo biennio elapso, cum processus continuari nequeat sine venia Apostolicae Sedis, Sacra Congregatio moneatur de im- pedimentis ob quae apostolicum mandatum non fuerit ad exitum perductum. Cav. 2096. Antequam absolvatur processus apostolicus super virtutibus in specie, fiat a tribunali recognitio iuridica exuviarum Servi Dei secundum praescripta litterarum remissorialium." }, { "canon": 2097, "latin": ". $ 1. In transcriptione, collatione et Romam trans- missione exemplaris actorum originalium serventur quae supra" }, { "canon": 2099, "latin": ". Quare ante disceptationem paretur à causae advo- cato positio, quae constet : 1. Informatione qua, productis documentis ad rem necessariis in processu contentis, omnia in eo ad normam iuris peracta fuisse demonstretur; 2» Animadversionibus Promotoris generalis fidei contra validitatem, cum responsionibus advocati, utris- que ad normam" }, { "canon": 2100, "latin": ". $ 1. Pro diiudicanda validitate processus habeatur congregatio, praesentibus Cardinali Sacrae Congrega- tionis Praefecto, Cardinali Ponente et aliis tribus eius- dem Sacrae Congregationis Cardinalibus ab ipso Ro- mano Pontifice electis, necnon Secretario, Protonotario Apostolico, Promotore generali fidei et Sub-promotore. 8 2. In congregatione, referente Cardinali Ponente, praelati supradicti suum votum proferunt; et Promotor generalis fidei obiectiones, si quas habet, proponit. $ 3. His omnibus discussis, Patres Cardinales iu- dicium ferant; quod si fuerit favorabile et a Summo Pontifice confirmatum, decretum de processus validi- tate fiat. AnT. III. — De iudicio super heroicitate virtutwm in specie vel super marliyrio eiusque causa. Cav. 2101. Disceptatio virtutum non ante quinquaginta annos a morte Servi Dei inchoanda est. 568 Codes Iuris Canonici Mo EED DER cM vadiciiculidekt cesses us oie o" }, { "canon": 2102, "latin": ". Tribus congregationibus disceptatur de Servi Dei virtutum heroicitate vel de eius martyrio eiusque causa; scilicet in antepraeparatoria, praeparatoria et generali." }, { "canon": 2103, "latin": ". $ 1. Praelati officiales et consultores in qualibet congregatione suffragia scripto proferunt. $ 2. Postquam omnes praelati et consultores suffra- gium suum protulerint tum in congregatione anteprae- paratoria tum in praeparatoria, singuli poterunt ite- rum declarare, antequam dimittatur congregatio, se à suffragio iam lato recedere. $ 9. Conclusiones singulorum suffragiorum scripto mandentur a Secretario et secretae serventur; ipsa vero scripta suffragia Promotori generali fidei tradantur." }, { "canon": 2104, "latin": ". In causis confessorum discuti debet dubium: an constet de virtutibus theologalibus Fide, Spe, Caritate tum in Deum tum in provimum, necnon de cardinali- bus Prudentia, Iustitia, Temperantia, Fortitudine, earumque adneris in gradu heroico in casu et ad effe- ctum de quo agitur; in causis vero martyrum : an con- stet de martyrio eiusque causa ct de signis seu miraculis in casu et ad. effectum de quo agitur." }, { "canon": 2105, "latin": ". Congregatio antepraeparatoria habetur coram Car- dinali Ponente una cum praelatis officialibus et con- sultoribus." }, { "canon": 2106, "latin": ". $ 1. Territorium cuiuslibet dioecesis dividatur in distinctas partes territoriales; unicuique autem parti sua peculiaris ecclesia eum populo determinato est as- signanda, suusque peculiaris rector, tanquam proprius eiusdem pastor, est praeficiendus pro necessaria ani- marum cura. $ 2. Pari modo vicariatus apostolicus et praefe- ctura apostolica, ubi commode fieri possit, dividantur. $ 3. Partes dioecesis de quibus in $ 1, sunt paroe- ciae; partes vicariatus apostolici, ac praefecturae apo- stolicae, si peculiaris rector eisdem fuerit assignatus, appellantur quasi-paroeciae. $ 4. Non possunt sine speciali apostolico indulto constitui paroeciae pro diversitate sermonis seu natio- nis fidelium in eadem civitate vel territorio degentium, nec paroeciae mere familiares aut personales; ad con- stitutas autem quod attinet, nihil innovandum, incon- sulta Apostolica Sede." }, { "canon": 2108, "latin": ". Oongregatio praeparatoria habetur ab omnibus Pa- tribus Cardinalibus Sacrae Congregationis, assistenti- » bus praelatis officialibus et consultoribus." }, { "canon": 2109, "latin": ". Positio pro congregatione praeparatoria confletur : 1.\" Difficultatibus Promotoris generalis fidei; 2.\" Diffieultatibus quae a consultoribus in suis suffragiis propositae fuerint, si Promotori generali non spernendae videantur; 3.\" Responsionibus advocati; i.^ Documentis nuper repertis sive pro causa sive contra causam, cum summariis additionalibus sive ad impugnationem sive ad defensionem." }, { "canon": 2110, "latin": ". $ 1. In congregatione praeparatoria Patres Cardi- nales, auditis consultoribus, decernunt num ad ulte- riora procedi possit. 5170 Codec Iwris Canonici $ 2. Recretario et Promotori generali fidei, etiam si rogati non fuerint, licet semper interloqui quo magis et quaestio fiat perspicua et facta illustrentur." }, { "canon": 2111, "latin": ". Post discussionem res Summo Pontifici deferatur a Cardinali Praefecto qui Sanctissimum certiorem fa- ciat non solum de exitu discussionis, sed etiam de prae- cipuis rationibus quae hinc inde allatae sunt." }, { "canon": 2112, "latin": ". Congregatio generalis habetur coram Sanctissimo, assistentibus Patribus Cardinalibus Sacrae Congrega- tionis, praelatis officialibus et consultoribus." }, { "canon": 2113, "latin": ". * Pro congregatione generali paratur novissima po- sitio ad normam" }, { "canon": 2115, "latin": ". $ 1. Mandante Sanctissimo, exaretur a Secretario Sacrae Congregationis decretum, quo, nomine Summi Pontifieis, authentice declaretur Servi Dei virtutes omnes in gradu heroico vel martyrium bene esse pro- bata: quod decretum publicetur tempore et modo a Sanctissimo praescribendis. $ 2. Publicato hoc decreto, Servus Dei nuncupari potest venerabilis; qui tamen titulus nullam publiei cultus permissionem importat. Liber Quartus - De Processibus 571 AnT. IV. — De iudicio super Servi Dei miraculis in. specie. CaN.. 2116. $ 1. Praeter virtutum heroicitatem aut martyrium, ad beatificationem Servi Dei requiruntur miracula eius intercessione patrata. $ 2. Verum, si de martyre agatur et evidenter con- stet de martyrio et causa martyrii tum materialiter tum formaliter spectati, sed deficiant miracula, Sacrae Con- gregationis est decidere an signa in casu sufficiant et, lis deficientibus. an supplicandum sit Sanctissimo pro dispensatione a signis in casu." }, { "canon": 2116, "latin": ". Ordinarius clericum | qui contra praescriptum" }, { "canon": 2117, "latin": ". Ad beatificationem Servorum Dei requiruntur duo tantum miracula, si testes oculati in utroque processu tum informativo tum apostolico probationem virtutum confecerint, vel si testes, in processu apostolico excussi, fuerint saltem ex auditu a videntibus; tria, si testes fuerint oculati in processu informativo et de auditu au- ditus in processu apostolico; quatuor, si in utroque processu de virtutibus constiterit per solos testes tra- ditionis et per documenta." }, { "canon": 2118, "latin": ". $ I1. Ad probationem miraculorum duo periti ex of- ficio inducendi sunt initio discussionis; et si ambo fue- rint concordes in reiiciendo miraculo, ad ulteriora ne procedatur. $ 2. Cum saepissime in discussione miraculorum agatur de sanatione ab aliquo morbo diiudicanda, periti esse debent in re medica vel chirurgica celebriores, imo, cum fieri potest, ii eligantur, qui in morbis, de quibus in proposito miraculo agitur, dignoscendis et curandis singulari peritia sint praediti. 519 Codea Iuris Canonici ." }, { "canon": 2119, "latin": ". Vota peritorum, breviter sed dilucide conseripta ra- tionibusque fulta, haec duo contineant, scilicet : 1.\" Utrum, si de sanatione agatur, is qui eam con- secutus dicitur, vere sanus haberi debeat; 2.^ Utrum factum, tanquam miraculum proposi- tum, per naturae leges explicari possit, necne." }, { "canon": 2120, "latin": ". Miracula discutienda sunt in tribus congregationi- bus eodem plane modo qui supra pro virtutum heroi- citate statutus est; discussioni vero in una eademque congregatione, excepta generali coram Sanctissimo, nunquam plura quam duo miracula subiiciantur." }, { "canon": 2121, "latin": ". Positio pro congregatione antepraeparatoria con- stare debet : 1.\" Informatione ab advocato conscripta; 2.\" Summario depositionum testium; 3.\" Duobus votis quae circa unumquodque mira- culorum pro veritate a peritis conscripta fuerint; 4.\" Obiectionibus Promotoris generalis fidei; 5.\" Responsionibus advocati." }, { "canon": 2122, "latin": ". $ 1. Procongregatione praeparatoria positio confle- tur quemadmodum in" }, { "canon": 2123, "latin": ". Pro congregatione generali serventur praescripta" }, { "canon": 2125, "latin": ". $ 1. Pro Servis Dei, qui post pontificatum Alexan- dri III et ante tempus a constitutione Urbaniana prae- fixum ex tolerantia cultum habuerunt, peti potest po- sitiva approbatio Romani Pontificis. $8 2. Ad hoc autem requiritur processus ad normam canonum qui sequuntur." }, { "canon": 2129, "latin": ". Signata commissione, expediantur litterae remisso- riales ad viros ab ipsa Sacra Congregatione designatos, ut ad tramitem iuris processus apostolicus instruatur super casu excepto et sententia a iudice delegato fe- ratur." }, { "canon": 2130, "latin": ". Ex processu probari debet tum cultus initium tum uon interrupta eius continuatio usque ad sententiam delegati iudicis." }, { "canon": 2131, "latin": ". Processu ad Sacram Congregationem transmisso et aperto parataque a causae advocato positione cum ani- madversionibus Promotoris generalis fidei et responsio- nibus ipsius patroni, in ordinaria congregatione pro- ponatur dubium : An confirmanda sit sententia iudicis delegati vel am ita constet de casu excepto ut ad ute. riora procedi possit." }, { "canon": 2132, "latin": ". Confirmatio sententiae iudicis delegati ex parte Ro- mani Pontificis eam solam vim habet, ut probet factum immemorabilis cultus Servo Dei praestiti et usque ad sententiam perseverantis. Liber Quartus - De Processibus Qt -] Qt" }, { "canon": 2133, "latin": ". Si sententia super casu excepto favorabilis fuerit et a Summo Pontifice approbata, expediantur litterae re- missoriales ad conficiendum processum super virtuti- bus vel.super martyrio eiusque causa secundum diver- sitatem causarum; et serventur praescripta" }, { "canon": 2134, "latin": ". Edito decreto de facto cultus immemorabilis et de heroicitate virtutum vel de martyrio, Servus Dei haben- dus est aequipollenter beatificatus, si eiusdem cultus confirmatio per decretum Romani Pontificis accesserit." }, { "canon": 2135, "latin": ". Servis Dei aequipollenter beatificatis iidem concedi possunt actus publici cultus, quibus honorari consue- verunt formaliter beatificati. TITULUS XXVI. De Beatorum ecanonizatione." }, { "canon": 2136, "latin": ". Nemo potest alicuius canonizationem petere aut in eius honorem certos actus cultus a Sacra Congrega- tione impetrare nisi prius constiterit Servum Dei, de quo agitur, inter Beatos vel formaliter vel aequipol- lenter relatum esse. Cav. 2137. $ 1. Ut Sacrae Congregationi de formali aut aequi- pollenti beatificatione in casu constet, authenticum do- cumentum exhibendum est. $ 2. Si documentum huiusmodi non habeatur, legi- timus processus est instituendus ad probandum factum positivae permissionis cultus ex parte Romani Pon- tificis. $ 3. Processu absoluto, edatur in ordinaria congre- gatione sententia approbationi Romani Pontificis subii- cienda. 576 Codec Iuris Canonici C EURO suicides e liae LaL sso" }, { "canon": 2138, "latin": ". $1. Ad canonizationem Beatorum qui formaliter beatificati sunt, requiritur approbatio duorum miracu- lorum, quae supervenerint post formalem beatifica- tionem. ; $ 2. Ad canonizationem vero Beatorum, qui aequi- pollenter fuerunt beatificati, requiritur approbatio trium miraculorum, quae post aequipollentem beatifi- cationem patrata sint." }, { "canon": 2139, "latin": ". $ 1. Cum aliquod miraculum ad intercessionem ali- cuius Beati patratum. dicitur, Sacra Congregatio ad instantiam postulatoris decretum edit, si id Sanctis- simo placuerit, de resumenda causa et de novis pro- cessibus instruendis secundum normas in superioribus canonibus traditas. $ 2. Probata validitate processuum, discussio de no- vis miraculis regitur iisdem legibus quae superius sta- tutae sunt" }, { "canon": 2140, "latin": ". Post haec omnia, Romanus Pontifex, auditis votis Patrum Cardinalium et consultorum, si et quando Op- portunum iudicaverit, decretum fert, quo decernit tuto procedi posse ad sollemnem Beati eanonizationem." }, { "canon": 2141, "latin": ". Sollemnis Beatorum canonizatio, postquam in Con- sistorio decreta fuerit, fit servatis ritibus et sollemni- tatibus in Romana Curia receptis. - Liber Quartus - De Processibus 91 PARS TERTIA DE M0DO PROCEDENDI IN NONNULLIS EXPEDIENDIS NEGOTIIS VEL SANCTIONIBUS POENALIBUS APPLICANDIS Cav. 2142. In processibus de quibus infra, adhibeatur semper notarius, qui scripto consignet acta quae ab omnibus subseribi debent et in archivo servari." }, { "canon": 2143, "latin": ". $ 1l. Quoties monitiones praescribuntur, hae fieri debent vel oretenus coram cancellario aliove officiali Curiae aut duobus testibus, vel per epistolas ad nor- mam" }, { "canon": 2145, "latin": ". $ l. In iis processibus summarie procedendum est; at duo vel tres testes sive ex officio arcessiti sive a parte Cod. Iur." }, { "canon": 2146, "latin": ". $ 1l. A definitivo decreto unicum datur iuris reme- dium, idest recursus ad Sedem Apostolicam. $ 2. Quo incasu ad Sanctam Sedem omnia acta pro- cessus transmittenda sunt. $ 9. Pendente recursu, Ordinarius paroeciam vel beneficium quo clericus privatus sit, alii stabiliter con- ferre valide nequit. TITULUS XXVII. De modo procedendi in remotione parochorum inamovibilium." }, { "canon": 2147, "latin": ". $ 1. Parochus inamovibilis à sua paroecia amoveri potest ob causam, quae ipsius ministerium, etiam citra gravem suam culpam, noxium aut saltem inefficax reddit. $ 2. Hae causae sunt praesertim quae sequuntur : 1.\" Imperitia vel permanens infirmitas mentis aut corporis, quae parochum suis muneribus rite obeundis imparem reddit, si, iudicio Ordinarii, per vicarium adiutorem bono animarum provideri nequeat ad nor- mam" }, { "canon": 2148, "latin": ". $ 1. Quoties, prudenti Ordinarii iudicio, in unam ex causis de quibus in" }, { "canon": 2149, "latin": ", declaret paroeciam aliudve beneficium vacare." }, { "canon": 2150, "latin": ". $ 1. Si parochus paroeciae renuntiet, Ordinarius paroeciam ex renuntiatione vacantem declaret. 580 Codex Iuris Canonici $ 2. Potest vero parochus, loco causae ab Ordina- rio invocatae, aliam ad renuntiandum atferre sibi mi- nus molestam vel minus gravem, dummodo vera et ho- nesta sit, ex. gr., ut obsequatur Ordinarii desideriis. $ 9. Renuntiatio fieri potest non solum pure et sim- pliciter, sed etiam sub conditione, dummodo haec ab Ordinario legitime acceptari possit et reapse accepte- tur, et firmo praescripto" }, { "canon": 2151, "latin": ". Parochus, si oppugnare velit causam adductam in invitatione, potest dilationem ad probationes atferen- das postulare, quam Ordinarius pro suo prudenti arbi- trio concedere potest, dummodo ne sit cessura in detri- mentum animarum. Cawv. 2152. $ 1. Rationes à parocho contra invitationem addu- ctas Ordinarius, ut valide agat, auditis iisdem exami- natoribus de quibus in" }, { "canon": 2153, "latin": ", 8 1, 23045 recu- perat vero, si haec poena remittatur aut ipse rursus inter clericos admittatur. TITULUS III. De obligationibus elericorum." }, { "canon": 2154, "latin": ". $ 2. Quod si non constet de superius indicatis duo- bus adiunctis, Ordinarius opportune provideat aut ite- rando invitationem ad renuntiandum aut prorogando tempus utile ad respondendum." }, { "canon": 2155, "latin": ". Negotium novae provisionis parochi amoti potest Ordinarius sive ipso amotionis decreto sive postea, quamprimum tamen, expedire." }, { "canon": 2156, "latin": ". $ l. Sacerdos a paroecia amotus debet quampri- mum liberam relinquere paroecialem domum, et omnia quae ad paroeciam pertinent novo parocho vel oecono- mo ab Ordinario interim deputato tradere. $ 2. Si autem de infirmo agatur qui e paroeciali domo sine incommodo nequit alio transferri, Ordina- rius eidem relinquat eius usus etiam exclusivum, ea- dem necessitate durante. TITULUS XXVIII. De modo procedendi in remotione parochorum amovibilium." }, { "canon": 2158, "latin": ". Si Ordinarius aliquam ex his causis adesse existi- maverit, parochum paterne moneat atque hortetur ut 5892 Codec Iuris Canonici paroeciae renuntiet, causam indicans, quae paroeciale ipsius ministerium fidelibus noxium aut saltem ineffi- cax reddit. Cav. 2159. Firmo praescripto" }, { "canon": 2160, "latin": ". Si, auditis examinatoribus, Ordinarius allatas ratio- nes legitimas non iudicaverit, paternas iteret hortatio- nes ad parochum, comminata amotione, si intra con- gruum definitum tempus paroeciam sponte non di- mittat." }, { "canon": 2161, "latin": ". $ 1. Expleto praefinito tempore, quod pro sua pru- dentia prorogare potest, Ordinarius decretum amotio- nis emittat. $ 2. Parocho autem renuntianti aut amoto provi- dere tenetur ad normam" }, { "canon": 2162, "latin": "-2167, quod ad translationem attinet parochorum. A8 Codemo luris Canomacíi" }, { "canon": 2164, "latin": ". 8i parochus consilio ae suasionibus Ordinarii non obsequatur, rationes in scriptis exponat." }, { "canon": 2165, "latin": ". Ordinarius, si, non obstantibus allatis causis, iudi- cet a proposito non esse recedendum, debet, ut valide agat, super eisdem causis audire duos, parochos con- sultores, et cum eisdem perpendere adiuncta in quibus versatur tum paroecia a qua tum paroecia ad quam, et rationes quae translationis utilitatem aut necessitatem suadent. Cax. 2166. Si, auditis parochis, Ordinarius translationem per- agendam censeat, paternas exhortationes iteret ut pa- rochus voluntati sui Superioris morem gerat. :" }, { "canon": 2167, "latin": ". * $ 1. His peractis, si parochus adhuc renuat et Or- dinarius adhuc putet translationem esse faciendam, pa- rocho praecipiat ut intra certum tempus ad novam se conferat paroeciam, eidem in scriptis significans, ela- pso praefinito tempore, paroeciam, quam in praesens obtinet, ipso facto vacaturam esse. $ 2. Hoc tempore inutiliter transacto, paroeciam vacantem declaret. TITULUS XXX De modo procedendi contra clericos nou residentes. CaN. 21068. $ 1. Parochum, canonicum aliumve clericum, qui residentiae legem, qua ratione beneficii tenetur, negli- gat, Ordinarius moneat, et interim, si agatur de paro- cho, eiusdem impensis provideat ne salus animarum de- trimentum patiatur. $ 2. In monitione Ordinarius recolat poenas quas incurrunt clerici non residentes itemque praescriptum 584 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 2169, "latin": ". Si intra praestitutum terminum clericus nec resi- dentiam instauret nec absentiae causas afferat, Ordina- rius, servato praescripto" }, { "canon": 2173, "latin": ". Si parochus amovibilis intra praescriptum tempus non redierit, Ordinarius statim procedere potest ad pa- roeciae privationem; si redierit, Ordinarius det ei prae- ceptum ne rursus discedat sine scripta sua licentia sub poena privationis paroeciae ipso facto ineurrenda." }, { "canon": 2174, "latin": ". 8 1. Si clericus, qui beneficium inamovibile obtinet, residentiam non instauret, sed novas alleget deductio- nes, Ordinarius eas cum eisdem examinatoribus ad exa- men revocet ad normam" }, { "canon": 2175, "latin": "-280, Metropolita in pro- pria dioecesi easdem obligationes eademque iura habet quae Episcopus in sua." }, { "canon": 2176, "latin": "-2181. $ 2. Si delictum admiserint contra sextum decalogi praeceptum cum minoribus infra aetatem sexdecim an- norum, vel adülterium, stuprum, bestialitatem, sodo- miam, lenocinium, incestum cum consanguineis aut affinibus in primo gradu exercuerint, suspendantur, infames declarentur, quolibet officio, beneficio, digni- tate, munere, si quod habeant, priventur, et in casibus gravioribus deponantur. $ 2. Si aliter contra sextum decalogi praeceptum deliquerint, congruis poenis secundum casus gravita- tem coerceantur, non excepta officii vel beneficii priva- lione, maxime si curam animarum gerant. TITULUS XV. De erimine falsi. Cav. 2360. 8 1. Omnes fabricatores vel falsarii litterarum, de- cretorum vel rescriptorum Sedis Apostolicae vel iisdem litteris, decretis vel rescriptis scienter utentes incur- runt ipso facto in excommunicationem speciali modo Sedi Apostolicae reservatam. $ 2. Clerici delictum de quo in $ 1 committentes aliis poenis praeterea coerceantur, quae usque ad pri- vationem beneficii, officii, dignitatis et pensionis eccle- siasticae extendi possunt; religiosi autem priventur omnibus officiis quae in religione habent et voce activa ac passiva, praeter alias poenas in propriis cuiusque constitutionibus statutas. 044. Codez Iwris Canonici CaN. 23061. Si quis in precibus ad rescriptum a Sede Apostolica vel a loci Ordinario impetrandum fraude vel dolo ve- rum reticuerit aut falsum exposuerit, potest a suo Or- dinario pro culpae gravitate puniri, salvo praescripto" }, { "canon": 2177, "latin": "coercere potest; si vero aga- tur de clerico qui, beneficium inamovibile obtinens, non paret, sed novas allegat deductiones, Ordinarius eas ad examen revocet ad normam" }, { "canon": 2181, "latin": ". Si ne eae quidem iudicentur legitimae, Ordinarius clerico rursus praecipiat ut intra congruum tempus mandato obtemperet; quo tempore inutiliter transacto, procedat ad normam" }, { "canon": 2183, "latin": ", perseverante ac eulpabili officiorum paroecialium omissione vel viola- tione in re gravi, parochum amovibilem sua paroecia statim privare potest; parochum vero inamovibilem beneficii fructibus, pauperibus ab Ordinario distribuen- dis, pro gravitate culpae in totum vel ex parte privet." }, { "canon": 2184, "latin": ". Si et correptio et punitio in irritum cesserint, Ordi- narius, probata, ad normam" }, { "canon": 2185, "latin": ". Mala voluntate persistente ac probata, ut supra, Ordinarius etiam parochum inamovibilem e sua paroe- . cia removeat. TITULUS XXXIII. De modo procedendi in suspensione ex informata conscientia infligenda. Cav. 2186. $ 1. Ordinariis licet ex informata conscientia cle- ricos suos subditos suspendere ab officio sive ex parte sive etiam in totum. $ 2. Extraordinarium hoc remedium adhibere non licet, si Ordinarius potest sine gravi incommodo ad iuris normam in subditum procedere. O^N. 2181. Ad ferendam hanc suspensionem neque formae iudi- ciales neque canonicae monitiones requiruntur; sed sa- tis est si Ordinarius, servato praescripto canonum qui sequuntur, simplici decreto declaret se suspensionem indicere. 588 Codex Iuris Canonici" }, { "canon": 2188, "latin": ". Huiusmodi decretum detur in scriptis, nisi adiuncta aliud exigant, designato die, mense et anno; in eoque : 1.\" Expresse dicatur suspensionem ferri ex infor- mata conscientia seu ex causis ipsi Ordinario notis; 2.\" Indicetur tempus durationis poenae; abstineat autem Ordinarius ab ipsa infligenda in perpetuum. Potest vero infligi etiam tanquam censura, dummodo hoc in casu clerico patefiat causa propter quam suspen- sio irrogatur; 3. Clare indicentur actus qui prohibentur, si suspensio non in totum sed ex parte infligatur." }, { "canon": 2189, "latin": ". $ 1. Si clericus suspensus sit ab officio in quo alius in eius locum substituendus est, ut, ex. gr., oeconomus in eura animarum, qui substituitur mercedem ex fru- ctibus beneficii percipiat secundum prudens Ordinarii. iudicium determinandam. $ 2. Clerieus suspensus, si se gravatum senserit, potest imminutionem pensionis petere ab immediato Superiore qui in via iudiciaria esset iudex appella- tionis." }, { "canon": 2190, "latin": ". Ordinarius, qui fert suspensionem ex informata conscientia, debet ex peractis investigationibus tales collegisse probationes, quae eum certum reddant cle- ricum delictum revera perpetrasse et quidem adeo grave ut eiusmodi poena coercendus sit." }, { "canon": 2191, "latin": ". $ 1l. Suspensioni ex informata conscientia iustam ac legitimam causam praebet delictum occultum ad normam" }, { "canon": 2193, "latin": ". TITULUS VI. De subiecto coactivae potestati obnoxio." }, { "canon": 2194, "latin": ". Si clericus recursum a suspensione sibi inflicta in- terponat, Ordinarius ad Sedem Apostolicam mittere debet probationes quibus constet clericum delictum re- vera perpetrasse quod extraordinaria hac poena pu- niri queat. Cosi Mt AM \"nn uM nt A 1 vij HL BIDAOS ^ i *9totd dá I d ii i Noo den ide LIBER QUINTUS bl DELICTIS ET POENIS PARS PRIMA DE DELIOCTIS TITULUS I. De natura delieti eiusque divisione." }, { "canon": 2195, "latin": ". $ 1. Nomine delicti, iure ecclesiastico, intelligitur externa et moraliter imputabilis legis violatio cui ad- dita sit sanctio canonica saltem indeterminata. $ 2. Nisi ex adiunctis aliud appareat, quae dicun- tur de delictis, applicantur etiam violationibus prae- cepti eui poenalis sanctio adnexa sit." }, { "canon": 2196, "latin": ". Qualitas delicti desumenda est ex obiecto legis; quantitas vero dimetienda non solum ex diversa gravi- tate legis laesae, sed etiam ex maiore minoreve impu- tabilitate aut damno illato. Delictum est : EUAEUTS 1. Publicum, si iam divulgatum est aut talibus contigit seu versatur in adiunctis ut prudenter iudicari possit et debeat facile divulgatum iri; 2. Notorium notorietate iuris, post. sententiam iudicis competentis quae in rem iudicatam transierit aut post confessionem delinquentis in iudicio factam ad normam" }, { "canon": 2197, "latin": "; 2.\" Quae ab ipsa lege praesumuntur; 3. Facta ab uno ex contendentibus asserta et ab altero admissa, nisi a iure vel a iudice probatio nihilo- minus exigatur." }, { "canon": 2198, "latin": ". His omnibus ad Sacram Congregationem transmis- sis ad normam" }, { "canon": 2199, "latin": ". Imputabilitas delicti pendet ex dolo delinquentis vel ex eiusdem culpa in ignorantia legis violatae aut in omissione debitae diligentiae; quare omnes causae quae augent, minuunt, tollunt dolum aut culpam, eo ipso augent, minuunt, tollunt delicti imputabilitatem. Cav. 2200. $ 1l. Dolus heic est deliberata voluntas violandi le- gem, eique opponitur ex parte intellectus defectus co- gnitionis et ex parte voluntatis defectus libertatis. $ 2. Posita externa legis violatione, dolus in foro externo praesumitur, donec contrarium probetur. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 593" }, { "canon": 2201, "latin": ". $ 1. Delicti sunt incapaces qui actu carent usu ra- tionis. $ 2. Habitualiter amentes, licet quandoque lucida intervalla habeant, vel in certis quibusdam ratiocina- tionibus vel actibus sani videantur, delicti tamen inca- paees praesumuntur. $ 3. Delietum in ebrietate voluntaria commissum aliqua imputabilitate non vacat, sed ea minor est quam cum idem delictum committitur ab eo qui sui plene compos sit, nisi tamen ebrietas apposite ad delictum patrandum vel excusandum quaesita sit; violata autem lege in ebrietate involuntaria, imputabilitas exsulat omnino, si ebrietas usum rationis adimat ex toto; mi- nuitur, si ex parte tantum. Idem dicatur de aliis simi- libus mentis perturbationibus. $ 4. Debilitas mentis delicti imputabilitatem mi- nuit, sed non tollit omnino." }, { "canon": 2202, "latin": ". $ 1. Violatio legis ignoratae nullatenus imputatur, si ignorantia fuerit inculpabilis; secus inculpabilitas minuitur plus minusve pro ignorantiae ipsius culpa- bilitate. $ 2. Ignorantia solius poenae imputabilitatem de- licti non tollit, sed aliquantum minuit. 8 39. Quae de ignorantia statuuntur, valent quoque de inadvertentia et errore." }, { "canon": 2204, "latin": ". Minor aetas, nisi aliud constet, minuit imputabili- tatem eoque magis quo ad infantiam propius accedit." }, { "canon": 2205, "latin": ". $ 1. Vis physica quae omnem adimit agendi facul- tatem, delictum prorsus excludit. $ 2. Metus quoque gravis, etiam relative tantum, necessitas, imo et grave incommodum, plerumque de- lietum, si agatur de legibus mere ecclesiasticis, penitus tollunt. $ 9. Si vero actus sit intrinsece malus aut vergat in contemptum fidei vel ecclesiasticae auctoritatis vel in animarum damnum, causae, de quibus in $ 2, delicti imputabilitatem minuunt quidem, sed non auferunt. $ 4. Causa legitimae tutelae contra iniustum ag- gressorem, si debitum servetur moderamen, delictum omnino aufert; secus imputabilitatem tantummodo mi- nuit, sicut etiam causa provocationis. Caw. 22006. Passio, si fuerit voluntarie et deliberate excitata vel nutrita, imputabilitatem potius auget; secus eam mi- nuit plus minusve pro diverso passionis aestu; et omnino tollit, si omnem mentis deliberationem et vo- luntatis consensum praecedat et impediat." }, { "canon": 2206, "latin": ". Post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam excommunicatus manet privatus fructibus dignitatis, officii, beneficii, pensionis, muneris, si quod habeat in Ecclesia; et vitandus ipsamet dignitate, officio, benefi- cio, pensione, munere. Cav. 2261. Communionem in profanis cum excommunicato vi- tando fideles vitare debent, nisi agatur de coniuge, parentibus, liberis, famulis, subditis, et generatim nisi rationabilis causa excuset. Amr. IT. — De interdicto." }, { "canon": 2207, "latin": ". Praeter alia adiuncta aggravantia, delictum augetur: 1.* Pro maiore dignitate personae quae delictum committit, aut quae delicto offenditur; 2. Ex abusu auctoritatis vel officii ad delictum patrandum." }, { "canon": 2208, "latin": ". $ 1. Si quis legem violaverit ex omissione debitae diligentiae, imputabilitas minuitur pro modo a pru- denti iudice ex adiunctis determinando; quod si rem praeviderit, et nihilominus cautiones ad eam evitandam omiserit, quas diligens quivis adhibuisset, culpa est proxima dolo. Cod. Iur." }, { "canon": 2209, "latin": ". $ 1. Qui communi delinquendi consilio simul phy- sice coneurrunt in delictum, omnes eodem modo rei habentur, nisi adiuncta alicuius eulpabilitatem augeant vel minuant. $ 2. In delicto quod sua natura complicem postulat, unaquaeque pars est eodem modo culpabilis, nisi ex adiunctis aliud appareat. $ 3. Non solum mandans qui est principalis delicti auctor, sed etiam qui ad delicti consummationem indu- cunt vel in hanc quoquo modo concurrunt, non mino- rem, ceteris paribus, imputabilitatem contrahunt, quam ipse delicti exsecutor, si delictum sine eorum opera commissum non fuisset. $ 4. Si vero eorum concursus facilius tantum reddi- dit delictum, quod etiam sine eorundem concursu com- missum fuisset, ninorem imputabilitatem secumfert. $ 5. Qui suum influxum in delictum patrandum op- portuna retractatione abduxerit plene, ab omni impu- tabilitate liberatur, etiamsi exsecutor delictum ob alias causas sibi proprias nihilominus patraverit; si non abduxerit plene, retractatio minuit, sed non aufert cul- pabilitatem. $ 6. Qui in delictum concurrit suum dumtaxat offi- cium negligendo, imputabilitate tenetur proportionata obligationi qua adigebatur ad delictum suo officio im- pediendum. $ 7. Delicti patrati laudatio, fructuum participatio, delinquentis occultatio et receptatio aliive actus deli- ctum iam plene absolutum subsequentes, nova delicta constituere possunt, si nempe poena in lege plectan- 596 Codex Iuris Canonici tur; sed, nisi cum delinquente de illis actibus ante de- lictum conventum fuerit, non secumferunt delicti pa- trati imputabilitatem." }, { "canon": 2210, "latin": ". $8 1. Ex delicto oritur: 1. Actio poenalis ad poenam declarandam vel in- fligendam et ad satisfactionem petendam; 2.* Actio civilis ad reparanda damna, si cui deli- etum damnum intulerit. $ 2. Utraque actio explicatur ad normam" }, { "canon": 2211, "latin": ". Omnes qui in delietum coneurrunt ad normam" }, { "canon": 2212, "latin": ". $ 1. Quicunque actus posuerit vel praetermiserit qui ad exsecutionem delicti natura sua conducunt, sed de- lictum non consummaverit, sive quia consilium suum deseruit, sive quia delictum propter insufficientiam vel ineptitudinem mediorum perficere non potuit, delicti conatum committit. $ 2. Cum omnes actus positi vel omissi sunt qui ad exsecutionem delicti natura sua conducunt et ad deli- ctum perficiendum sufficiunt, si ex alia causa, praeter voluntatem agentis, effectum sortiti non sint, delicti conatus dicitur proprio nomine delictum frustratum. $ 3. Conatui delicti accedit actio illius qui alium ad delictum committendum inducere studuerit, sed inefficaciter. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 597 $ 4. Si conatus delicti peculiari poena in lege mul- ctetur, verum constituit delictum." }, { "canon": 2213, "latin": ". $ 1l. Delicti conatus suam habet imputabilitatem, eo maiorem, quo magis ad consummationem accedit, quanquam minorem prae delicto consummato, salvo praescripto $ 3. $ 2. Delictum frustratum magis culpabile est, quam simplex delicti conatus. $ 9. Ab omni imputabilitate liberatur qui sponte ab incepta delicti exsecutione destiterit, si nullum ex conatu damnum aut scandalum ortum sit. PARS SECUNDA DE POENIS SECTIO I. DE POENIS IN GENERE." }, { "canon": 2214, "latin": ". $ l. Nativum et proprium Ecclesiae ius est, inde. pendens a qualibet humana auctoritate, coercendi de- linquentes sibi subditos poenis tum spiritualibus tum etiam temporalibus. $ 2. Prae oculis autem habeatur monitum Conc. Trid., sess. XIII, de ref., cap. 1: « Meminerint Epi- scopi citis Ordinafii se pastores non percussores esse, atque ita praeesse sibi subditis oportere, ut non in eis dominentur, sed illos tanquam filios et fratres diligant elaborentque ut hortando et monendo ab illicitis deter- reant, ne, ubi deliquerint, debitis eos poenis coercere cogantur; quos tamen si quid per humanam fragilitatem peccare contigerit, illa Apostoli est ab eis servanda praeceptio ut illos arguant, obsecrent, increpent in 598 Codec Iuris Canonici omni bonitate et patientia, cum saepe plus erga corri- gendos agat benevolentia quam austeritas, plus exhor- tatio quam comminatio, plus caritas quam potestas; sin autem ob delicti gravitatem virga opus erit, tune cum mansuetudine rigor, cum misericordia iudicium, cum lenitate severitas adhibenda est, ut sine asperitate disciplina, populis salutaris ac necessaria, conservetur et qui correcti fuerint, emendentur aut, si resipiscere noluerint, ceteri, salubri in eos animadversionis exem- plo, a vitiis deterreantur ». TITULUS IV. De poenarum notione, speciebus, interpretatione atque applicatione." }, { "canon": 2215, "latin": ". Poena ecclesiastica est privatio alicuius boni ad de- linquentis correctionem et delicti punitionem a legitima auctoritate inflicta. CaN. 22106. In Ecclesia delinquentes pleetuntur : 1.\" Poenis medicinalibus seu censuris; 2.* Poenis vindicativis; 2.\" Remediis poenalibus et poenitentiis. O^AN. 2217. $ 1. Poena dicitur: 1. Determinata, si in ipsa lege vel praecepto ta- xative statuta sit; indeterminata, si prudenti arbitrio iudicis vel Superioris relicta sit sive praeceptivis sive facultativis verbis; 2.\" Latae sententiae, si poena determinata ita sit addita legi vel praecepto ut incurratur ipso facto com- missi delicti; ferendae sententiae, si a iudice vel Supe- riore infligi debeat; 9.\" À iure, si poena determinata in ipsa lege sta- tuatur, sive latae sententiae sit sive ferendae; ab Liber Quintus - De Delictis et Poenis 599 homine, si feratur per modum praecepti peculiaris vel per sententiam iudicialem condemnatoriam, etsi in iure statuta; quare poena ferendae sententiae, legi ad- dita, ante sententiam condemnatoriam est a iure tan- tum, postea a iure simulet ab homine, sed consideratur tanquam ab homine. $ 2. Poena intelligitur semper ferendae sententiae, nisi expresse dicatur eam esse latae sententiae vel ipso facto seu ipso iure contrahi, vel nisi alia similia verba adhibeantur." }, { "canon": 2216, "latin": ". Qui interdicto locali vel interdicto in communita- tem seu collegium subest, quin eidem causam dederit, nec alia censura prohibeatur, potest, si sit rite dispo- situs, Sacramenta recipere, ad normam canonum prae- cedentium, sine absolutione ab interdicto aliave satis- factione. Cav. 22Tf. Interdictum ab ingressu ecclesiae secumfert prohi- bitionem ne quis in ecclesia divina officia celebret vel l————————————— Liber Quintus - De Delictis et Poenis 619 eisdem assistat aut ecclesiasticam sepulturam habeat; si autem assistat, non est necesse ut expellatur, nec, si sepeliatur, oportet ut cadaver amoveatur. AnT. III. — De suspensione." }, { "canon": 2218, "latin": ". $ I. In poenis decernendis servetur aequa proportio cum delicto, habita ratione imputabilitatis, scandali et damni; quare attendi debent non modo obiectum et gra- vitas legis, sed etiam aetas, scientia, institutio, sexus, conditio, status mentis delinquentis, dignitas personae quae delicto offenditur, aut quae delictum committit, finis intentus, locus et tempus quo delictum commissum est, num ex passionis impetu vel ob gravem metum de- linquens egerit, num eum delicti poenituerit eiusdemque malos effectus evitare ipse studuerit, aliaque similia. $ 2. Non solum quae ab omni imputabilitate excu- sant, sed etiam quae a gravi, excusant pariter a qua- libet poena tum latae tum ferendae sententiae etiam in foro externo, si pro foro externo excusatio evincatur. $ 9. Mutua iniuria compensatur, nisi una pars pro- pter maiorem iniuriae ab eadem illatae gravitatem damnari debeat, deminuta, si casus ferat, poena." }, { "canon": 2219, "latin": ". $ 1. In poenis benignior est interpretatio facienda. $8 2. At si dubitetur utrum poena, a Superiore com- petente inflicta, sit iusta, necne, poena servanda est in utroque foro, excepto casu appellationis in suspensivo. $ 39. Non licet poenam de persona ad personam vel de casu ad casum producere, quamvis par adsit ratio, imo gravior, salvo tamen praescripto" }, { "canon": 2221, "latin": ". Legislativam habentes potestatem, possunt intra li- mites suae iurisdictionis, non solum legem a se vel a decessoribus latam, sed etiam, ob peculiaria rerum adiuncta, legem tam divinam, quam ecclesiasticam a superiore potestate latam, in territorio vigentem, con- £rua poena munire aut poenam lege statutam ag- gravare." }, { "canon": 2222, "latin": "et privatur iure contra eandem personam de eadem re et de connexis causam agendi in foro ecclesiastico." }, { "canon": 2223, "latin": ", 8 4. $ 2. Sententia declaratoria poenam ad momentum commissi delicti retrotrahit." }, { "canon": 2226, "latin": ". $ 1. Poenae adnexae legi aut praecepto obnoxius est qui lege aut praecepto tenetur, nisi expresse exi- matur. $ 2. Licet lex poenalis posterior obroget anteriori, si tamen delictum, quando lex posterior lata est, iam commissum erat, applicanda est lex reo favorabilior. $ 9. Quod si lex posterior tollat legem vel poenam tantum, haec statim cessat, nisi agatur de censuris iam contractis. , $ 4. Poena reum ubique terrarum tenet, etiam re- soluto iure Superioris, nisi aliud expresse caveatur. Cax. 2227. $ 1. Poena nonnisi a Romano Pontifice infligi aut declarari potest in eos de quibus in" }, { "canon": 2229, "latin": ". 8 1. A nullis latae sententiae poenis ignorantia af- fectata sive legis sive solius poenae excusat, licet lex verba de quibus in $ 2 contineat. $ 2. Silex habeat verba : praesumpserit, ausus fue- rit, scienter, studiose, temerarie , consulto egerit aliave similia quae plenam cognitionem ac deliberationem exigunt, quaelibet imputabilitatis imminutio sive ex parte intellectus sive ex parte voluntatis eximit a poe- nis latae sententiae. $ 3. Si lex verba illa non habeat : 1.* Ignorantia legis aut etiam solius poenae, si fue- rit crassa vel supina, a nulla poena latae sententiae exi- mit: si non fuerit crassa vel supina, excusat a medicina- libus, non autem a vindicativis latae sententiae poenis; 2.\" Ebrietas, omissio debitae diligentiae, mentis debilitas, impetus passionis, si, non obstante imputa- bilitatis deminutione, actio sit adhuc graviter culpa- bilis, a poenis latae sententiae non excusant; 9.\" Metus gravis, si delictum vergat in contem. ptum fidei aut ecclesiasticae auctoritatis vel in publi- cum animarum damnum, a poenis latae sententiae nul- latenus eximit. $ 4. Licet reus censuris latae sententiae ad normam 8$ 9, n. 1 non teneatur, id tamen non impedit quominus, si res ferat, congrua alia poena vel poenitentia affici queat." }, { "canon": 2230, "latin": ". Impuberes excusantur a poenis latae sententiae, et potius punitionibus educativis, quam censuris aliisve poenis gravioribus vindicativis corrigantur; puberes vero qui eos ad legem violandam induxerint vel cum 604 Codec Iwris Canonici eis in delietum concurrerint ad normam" }, { "canon": 2231, "latin": ". 600 Codecs Iwris Canonici TITULUS V. De Superiore potestatem coactivam habente. . Cax. 2220. $ 1. Qui pollent potestate leges ferendi vel prae- cepta imponendi, possunt quoque legi vel praecepto poenas adnectere; qui iudiciali tantum, possunt solum- ' modo poenas, legitime statutas, ad normam iuris ap- plicare. $ 2. Vicarius Generalis sine mandato speciali non habet potestatem infligendi poenas." }, { "canon": 2232, "latin": ". $ 1l. Poena latae sententiae, sive medicinalis sive vindicativa, delinquentem, qui delicti sibi sit conscius, ipso facto in utroque foro tenet; ante sententiam tamen declaratoriam a poena observanda delinquens excusa- tur quoties eam servare sine infamia nequit, et in foro externo ab eo eiusdem poenae observantiam exigere nemo potest, nisi delictum sit notorium, firmo prae- scripto" }, { "canon": 2233, "latin": ". $ 1. Nulla poena infligi potest, nisi certo constet delictum commissum fuisse et non esse legitime prae- seriptum. $ 2. Licet id legitime constet, si agatur de infligenda censura, reus reprehendatur aec moneatur ut a contu- macia recedat ad normam" }, { "canon": 2234, "latin": ". Qui plura delicta commisit, non modo gravius pu- niri, sed si, prudenti iudicis arbitrio, res id ferat, subiici etiam debet vigilantiae vel alii remedio poenali. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 605" }, { "canon": 2235, "latin": ". Delietum frustratum aut conatus delicti, nisi tanquam distincta delicta lege plectantur, possunt congrua poena pro gravitate puniri, salvo praescripto" }, { "canon": 2236, "latin": ". $ 1l. Remissio poenae sive per absolutionem, si aga- tur dE censuris, sive per dispensationem, si de poenis vindicativis, concedi tantum potest ab eo qui poenam tulit, vel ab eius competente Superiore aut successore, vel ab eo cui haec potestas commissa est. $ 2. Qui potest a lege eximere, potest quoque poe- nam legi adnexam remittere. $ 3. Iudex qui ex officio applicat poenam a Supe- riore constitutam, eam semel applicatam remittere nequit." }, { "canon": 2238, "latin": ". Poenae remissio, vi aut metu gravi extorta, ipso iure irrita est. Cax. 2239. $ 1l. Poena valide remitti potest praesenti vel absenti, absolute vel sub conditione, in foro externo vel interno tantum. $ 2. Licet poena etiam oretenus remitti possit, si tamen scripto inflicta fuerit, expedit ut etiam eius remissio scriptis concedatur." }, { "canon": 2240, "latin": ". Ad praescriptionem actionis poenalis quod attinet, servetur dispositio" }, { "canon": 2241, "latin": ". $ 1. Censura est poena qua homo baptizatus, delin- quens et contumax, quibusdam bonis spiritualibus vel spiritualibus adnexis privatur, donec, a contumacia recedens, absolvatur. $ 2. Censurae, praesertim latae sententiae, maxime excommunicatio, ne infligantur, nisi sobrie et magna cum circumspectione." }, { "canon": 2242, "latin": ", $ 3, dato, si pru- denti eiusdem iudicis vel Superioris arbitrio casus id ferat, congruo ad resipiscentiam tempore; contumacia persistente, censura infligi potest." }, { "canon": 2243, "latin": ". $ 1l. Censurae inflictae per sententiam iudicialem, statim ac latae fuerint, exsecutionem secumferunt, nec ab eis datur appellatio, nisi in devolutivo; item a cen- suris ad 1nodum praecepti inflictis datur recursus, sed in devolutivo tantum. $ 2. Appellatio vero vel recursus a sententia iudi- ciali vel praecepto comminante censuras etiam latae sententiae nondum contractas, nec sententiam aut praeceptum nec censuras suspendunt, si agatur de re in qua ius non admittit appellationem vel recursum etiam cum effectu suspensivo; secus censuras suspen- dunt, firma tamen obligatione servandi id quod senten- tia aut praecepto mandatur, nisi reus appellationem vel recursum interposuerit non a sola poena, sed ab ipsa quoque sententia vel praecepto." }, { "canon": 2244, "latin": ". $ 1. Non solum diversae, sed etiam eiusdem speciei censura potest in eodem subiecto multiplicari. $ 2. Censura latae sententiae multiplicatur : 1.? Si diversa delicta, quorum singula censuram secumferunt, eadem vel distincta actione committantur; 608 Codex Iuris Canonici 2.\" Si idem delictum, censura punitum, pluries repetatur ita ut plura sint delicta distincta; 3.* Si delictum, diversis censuris a distinetis Su- perioribus punitum, semel aut pluries committatur. $ 9. Censura ab homine multiplicatur, si plura praecepta vel plures sententiae vel plures distinctae partes eiusdem praecepti aut sententiae suam quaeque censuram infligant." }, { "canon": 2245, "latin": ". $ 1. Censurae aliae sunt reservatae, aliae non re- servatac. $ 2. Censura ab omine est reservata ei qui censu- ram inflixit aut sententiam tulit, eiusve Superiori com- petenti, vel successori aut delegato; ex censuris vero a iure reservatis aliae sunt reservatae Ordinario , aliae Apostolicae Sedi. $ 9. E reservatis Apostolicae Sedi aliae sunt reser- vatae simpliciter, aliae speciali modo, aliae specialis- simo modo. $ 1. Censura latae sententiae non est reservata, nisi in lege vel praecepto id expresse dicatur; et in dubio sive iuris sive facti reservatio non urget. CaN. 22416. $ 1l. Ne reservetur censura, nisi attenta peculiari gravitate delictorum et necessitate aptius providendi disciplinae ecclesiasticae et medendi conscientiis fi- delium. $ 2. Reservatio strictam recipit interpretationem. $ 3. Reservatio censurae impedientis receptionem Sacramentorum importat reservationem peccati cui censura adnexa est; verum si quis a censura excusatur vel ab eadem fuit absolutus, reservatio peccati penitus HEN" }, { "canon": 2246, "latin": ", 2947. O4N. 894. Unicum peccatum ratione sui reservatum Sanctae Sedi est falsa delatio, qua sacerdos innocens aecusatur de crimine sollicitationis apud iudices ecclesiasticos. 956 Codeoz luris Canonici" }, { "canon": 2248, "latin": ". $ 1. Quaelibet censura, semel contracta, tollitur tantum legitima absolutione. $ 2. Absolutio denegari nequit cum primum delin- quens à contumacia recesserit ad normam" }, { "canon": 2249, "latin": ". $ 1. Si quis pluribus censuris detineatur, potest ab una absolvi, ceteris minime absolutis. $ 2. Petens absolutionem, debet casus omnes indi- care, secus absolutio valet tantum pro casu expresso; quod si absolutio, quamvis particularis petitio facta sit, fuerit generalis, valet quoque pro reticitis bona fide, excepta censura specialissimo modo Sedi Aposto- licae reservata, non autem pro reticitis mala fide. Cav. 2250. $ 1. Si agatur de censura quae non impedit Sacra- mentorum receptionem, censuratus, rite dispositus et a contumacia recedens, potest absolvi a peccatis, firma censura. Cod. Iur." }, { "canon": 2250, "latin": ". In canonibus qui sequuntur : l1. Nomine divinorum officiorum intelliguntur functiones potestatis ordinis, quae de instituto Christi vel Ecclesiae ad divinum cultum ordinantur et a solis clericis fieri queunt; 2. Nomine autem actuum legitimorum ecclesia- sticorum significantur: munus administratoris gerere bonorum ecclesiasticorum; partes agere iudicis, audi- toris et relatoris, defensoris vinculi, promotoris iusti- tiae et fidei, notarii et cancellarii, qursoris et appari- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 613 toris, advocati et procuratoris in causis ecclesiasticis; munus patrini agere in sacramentis baptismi et confir- mationis; suffragium ferre in electionibus ecclesiasticis; ius patronatus exercere. AnT. I. — De excommunicatione." }, { "canon": 2251, "latin": ".* Si absolutio censurae detur in foro externo, utrum- que forum afficit; si in interno, absolutus, remoto scan- dalo, potest uti talem se habere etiam in actibus fori externi; sed, nisi concessio absolutionis probetur aut saltem legitime praesumatur in foro externo, censura potest a Superioribus fori externi, quibus reus parere debet, urgeri, donec absolutio in eodem foro habita fuerit. Caw. 2252. Qui in periculo mortis constituti, a sacerdote, spe- cialis facultatis experte, receperunt absolutionem ab aliqua censura ab homine vel a censura specialissimo modo Sedi Apostolicae reservata, tenentur, postquam convaluerint, obligatione recurrendi, sub poena reinci- dentiae, ad illum qui censuram tulit, si agatur de censura ab homine; ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum aliumve facultate praeditum, ad normam" }, { "canon": 2253, "latin": ". Ixxtra mortis pariculum possunt absolvere : 1.\" A censura non reservata, in foro sacramentali quilibet confessarius; extra forum sacramentale qui- . cunque iurisdictionem in foro externo habeat in reum; 2.\" A censura ab homine, ille, cui censura reser- vata est ad normam" }, { "canon": 2254, "latin": "et 2290, potest Ordinarius poenas latae sen- tentiae iure communi statutas per se vel per alium re- mittere, exceptis censuris specialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservatis. 606 Codecz Iuris Canonici" }, { "canon": 2255, "latin": ". $ 1. Gensurae sunt: 1. Excommunicatio; 2.^ Interdictum; 3.\" Suspensio. $ 2. Excommunicatio afficere potest tantum perso- nas physicas, et ideo, si quando feratur in corpus morale, intelligitur singulos afficere qui in delictum concurrerint; interdictum et suspensio, etiam commu- nitatem, ut personam moralem; excommunicatio et in- terdictum, etiam laicos; suspensio, clericos tantuin; interdictum, etiam locum; excommunicatio est semper censura; interdictum et suspensio possunt esse vel cen- surae vel poenae vindicativae, sed in dubio praesumun- tur censurae." }, { "canon": 2258, "latin": ". $ 1. Excommunicati alii sunt vitandi, alii tolerati. $ 2. Nemo est vitandus, nisi fuerit nominatim a Sede Apostolica excommunicatus, excommunicatio fue- rit publice denuntiata et in decreto vel sententia ex- presse dicatur ipsum vitari debere, salvo praescripto" }, { "canon": 2259, "latin": ". $ 1. Excommunicatus quilibet caret iure assistendi divinis officiis, non tamen praedicationi verbi Dei. $ 2. Si passive assistat toleratus, non est necesse ut expellatur; si vitandus, expellendus est, aut, si ex- pelli nequeat, ab officio cessandum, dummodo id fieri possit sine gravi incommodo; ab assistentia vero activa, quae aliquam secumferat participationem in celebran- dis divinis officiis, repellatur non solum vitandus, sed etiam quilibet post sententiam declaratoriam vel con- demnatoriam aut alioquin notorie excommunicatus. CAN. 22060. ; $ 1l. Nee potest excommunicatus Sacramenta reci- pere; imo post sententiam declaratoriam aut condemna- toriam nec Sacramentalia. 614 Codec Iuris Canonici $ 2. Quod attinet ad ecclesiasticam sepulturam, ser- vetur praescriptum" }, { "canon": 2260, "latin": ", S«]s 226015 2. Praescripto" }, { "canon": 2261, "latin": ". $ 1. Prohibetur excommunicatus licite Sacramenta et Saeramentalia conficere et ministrare, salvis exce- ptionibus quae sequuntur. $ 2. Fideles, salvo praescripto $ 3, possunt ex qua- libet iusta causa ab excommunicato Sacramenta et Sa-- cramentalia petere, maxime si alii ministri desint, et tunc excommunicatus requisitus potest eadem mini- strare neque ulla tenetur obligatione causam a requi- rente percontandi. $ 3. Sed ab excommunicatis vitandis necnon ab aliis excommunicatis, postquam intercessit sententia con- demnatoria aut declaratoria, fideles in solo mortis pe- rieulo possunt petere tum absolutionem saeramentalem ad normam" }, { "canon": 2262, "latin": ", 8 2, n. 2." }, { "canon": 2264, "latin": ". Actus iurisdictionis tam fori externi quam fori in- terni positus ab excommunicato est illicitus; et, si lata Liber Quintus De Delictis et Poenis 615 fuerit sententia condemnatoria vel declaratoria, etiam invalidus, salvo praescripto" }, { "canon": 2265, "latin": ", $ 2, 2215, n. 3, 2283." }, { "canon": 2268, "latin": ". Removetur excommunicatus ab actibus legitimis ecclesiasticis intra fines suis in locis iure definitos; ne- quit in causis ecclesiasticis agere, nisi ad normam" }, { "canon": 2269, "latin": ". $ 1. Generale interdictum tam locale in territorium dioecesis, reipublicae, quam personale in populum dioecesis, reipublicae, ferri tantum potest a Sede Apo- stolica vel de eius mandato; interdictum vero generale in paroeciam vel paroeciae populum, et particulare sive locale sive personale, etiam Episcopus ferre potest. $ 2. Interdictum personale sequitur personas ubi. que; locale non urget extra locum interdictum, sed in loco interdicto omnes etiam exteri aut exempti, exeluso speciali privilegio, illud servare debent." }, { "canon": 2271, "latin": ", 2212. $ 2. In die Nativitatis Domini, Paschatis, Pente- costes, sanctissimi Corporis Christi et Beatae Mariae Virginis in caelum assumptae interdictum locale su- spenditur, et prohibetur tantum collatio ordinum et sollemnis nuptiarum benedictio." }, { "canon": 2278, "latin": ". $ 1. Suspensio est censura qua clericus officio vel beneficio vel utroque prohibetur. $ 2. Etiam suspensionis effectus separari queunt; sed, nisi aliud constet, in suspensione generaliter lata comprehenduntur omnes effectus qui in canonibus huius articuli enumerantur; contra, in suspensione ab officio vel a beneficio omnes tantum effectus alterutrius speciei." }, { "canon": 2280, "latin": ". $ 1. Suspensio « beneficio privat fructibus beneficii, excepta habitatione in aedibus beneficialibus, non au- tem iure administrandi bona beneficialia, nisi decre- tum vel sententia suspensionis ipsam administrandi potestatem suspenso expresse adimat et alii tribuat. $ 2. Ri, quamvis censura obstet, beneficiarius fru- ctus percipiat, fructus restituere debet et ad hane re- stitutionem cogi potest canonicis quoque, si opus sit, sanctionibus." }, { "canon": 2281, "latin": ". Suspensio generaliter lata vel suspensio ab officio aut « beneficio afficit omnia officia aut beneficia, quae clericus habet in dioecesi Superioris suspendentis, nisi aliud appareat. CaN. 292829. Loci Ordinarius nequit clericum suspendere a de- terminato officio vel beneficio quod in aliena dioecesi reperiatur; sed suspensio latae sententiae, iure com- muni irrogata, afficit omnia officia vel beneficia in qua- cunque dioecesi possideantur. Cav. 2283. Quae de excommunicatione" }, { "canon": 2284, "latin": ". Si ineursa fuerit censura suspensionis quae vetat administrationem Saeramentorum et Sacramentalium, servetur praescriptum ean. 2261; si censura suspensio- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 691 nis quae prohibet actum iurisdictionis in foro seu in- terno seu externo, actus est invalidus, ex. gr., abso- lutio sacramentalis, si lata sit sententia condemnatoria vel declaratoria, aut Superior expresse declaret se ipsam iurisdictionis potestatem revocare; secus est illi- citus tantum, nisi a fidelibus petitus fuerit ad normam mem." }, { "canon": 2286, "latin": ". Poenae vindicativae illae sunt, quae directe ad de- lieti expiationem tendunt ita ut earum remissio e ces- satione contumaciae delinquentis non pendeat." }, { "canon": 2290, "latin": ". $ 1. In casibus occultis urgentioribus, si ex obser- vatione poenae vindicativae latae sententiae, reus seipsum proderet cum infamia et scandalo, quilibet confessarius potest in foro sacramentali obligationem servandae poenae suspendere, iniuncto onere recur- rendi saltem intra mensem per epistolam et per con- fessarium, si id fieri possit sine gravi incommodo, reti- cito nomine, ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum facultate praeditum et standi eius mandatis. $ 2. Etsiin aliquo casu extraordinario hic recursus sit impossibilis, tunc ipsemet confessarius potest di- spensationem concedere ad normam" }, { "canon": 2291, "latin": ". Mulctas pecuniarias iure communi inflictas, qua- rum erogatio non sit eodem iure praefinita, aliasque iure peculiari statutas vel statuendas, Ordinarii loco- rum erogare debent in pios usus, non vero in commo- dum mensae episcopalis aut capitularis. CAPUT II. De peculiaribus clericorum poenis vindicativis." }, { "canon": 2293, "latin": ". 8 1. Infamia est vel iuris vel facti. $ 2. Infamia iuris illa est quae casibus iure com- muni expressis statuitur. 8 3. Infamia facti contrahitur, quando quis, ob pa- tratum delictum vel ob pravos mores, bonam existima- tionem apud fideles probos et graves amisit, de quo iu- dicium spectat ad Ordinarium. 8 4. Neutra afficit delinquentis consanguineos aut afüines, firmo praescripto" }, { "canon": 2294, "latin": ". $ 1. Qui infamia iuris laborat, non solum est irre- gularis ad normam" }, { "canon": 2295, "latin": ". Infamia iuris desinit sola dispensatione a Sede A po- stolica concessa; infamia facti cum bona existimatio apud fideles probos et graves, omnibus perpensis adiun- ctis et praesertim diuturna rei emendatione, fuerit, prudenti Ordinarii iudicio, recuperata. Caw. 2290. $ 1. Si agatur de rebus ad quas assequendas capa- citas iure communi statuitur, inhabilitatis poenam in- fligere una Sedes Apostolica potest. $ 2. Iura iam quaesita non amittuntur ob superve- nientem inhabilitatem, nisi huic addatur poena priva- tionis." }, { "canon": 2298, "latin": ". Poenae vindicativae quae clericis tantum applican- tur, sunt : 1.* Prohibitio exercendi sacrum ministerium prae- terquam in certa ecclesia; Liber Quintus - De Delictis et Poenis 695 2. Suspensio in perpetuum vel ad tempus praefi- nitum, vel ad beneplacitum Superioris; 3.' Translatio poenalis ab officio vel beneficio obtento ad inferius; 4.\" Privatio alicuius iuris cum beneficio vel officio coniuncti; 9.\" Inhabilitas ad omnes vel ad aliquot dignitates, officia, beneficia aliave munera propria clericorum; 6. Privatio poenalis beneficii vel officii cum vel sine pensione; (1. Prohibitio commorandi in certo loco vel ter- ritorio; 8.^ Praescriptio commorandi in certo loco vel ter- ritorio; 9.\" Privatio ad tempus habitus ecclesiastici; 10.\" Depositio; 11.\" Privatio perpetua habitus ecclesiastici; 12.\" Degradatio." }, { "canon": 2299, "latin": ". $ 1l. Si clericus beneficium inamovibile obtineat, eodem in poenam privari potest solum in casibus iure expressis; si amovibile, etiam ob alias rationabiles causas. $ 2. Clerici obtinentes beneficia, officia, dignitates, possunt etiam aliquo tantum ministerio cum iisdem coniuncto, ex. gr., ministerio praedicandi, confessiones audiendi, etc., prohiberi ad certum tempus. $ 9. Nequit clericus privari beneficio aut pensione euius titulo ordinatus fuit, nisi aliunde eius honestae sustentationi provideatur, salvo praescripto" }, { "canon": 2301, "latin": ". Ordinarius nequit praescribere ut clericus certo in loco, extra fines suae dioecesis, commoretur, nisi ac- cedat consensus Ordinarii illius loci vel agatur de domo poenitentiae seu emendationis clericis non solum dioe- cesanis, sed etiam extraneis destinata, aut de domo re- ligiosa exempta, Superiore eiusdem consentiente. Cav. 2302. Tam praescriptio quam prohibitio certo in loco com- morandi et collocatio in domo poenitentiae aut in domo religiosa, praesertim si diu duraturae sint, imponantur tantum in casibus gravibus, in quibus, prudenti Ordi- narii iudicio, eae poenae necessariae sint ad clerici emendationem aut scandali reparationem. Cawv. 2303. $ 1. Depositio, firmis obligationibus e suscepto or- dine exortis et privilegiis clericalibus, secumfert tum suspensionem ab officio, et inhabilitatem ad quaelibet officia, dignitates, beneficia, pensiones, munera in Ec- clesia, tum etiam privationem illorum quae reus habeat, licet eorum titulo fuerit ordinatus. $ 2. Sed hoc ultimo in casu, si clericus vere indi- geat, Ordinarius pro sua caritate, quo meliore modo fieri potest, ei providere curet, ne cum dedecore status clericalis mendicare cogatur. $ 3. Poena depositionis infligi nequit, nisi in casi- bus iure expressis. Cav. 2304. $ 1l. Si clericus depositus non det emendationis signa et praesertim si scandalum dare pergat moni- tusque non resipiscat, Ordinarius potest eum perpetuo privare iure deferendi habitum ecclesiasticum. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 627 $ 2. Haec privatio secumfert privationem pri- vilegiorum clericalium et cessationem praescripti" }, { "canon": 2303, "latin": ", 2304. Caw. 2300. 8i clericus gravia scandala praebeat et monitus non resipiscat, nec scandalum queat aliter removeri, potest interim privari iure deferendi habitum ecclesiasticum; quae privatio, dum perdurat, secumfert prohibitionem Cod. Iur. Cam. 40 696€ Codex Iuris Canonici E e i ——— exercendi ministeria quaevis ecclesiastica et privatio- nem privilegiorum clericalium." }, { "canon": 2305, "latin": ". 3 1. Degradatio in se continet depositionem, perpe- tuam privationem habitus ecclesiastici et reductionem clerici ad statum laicalem. $ 2. Haec poena ferri solummodo potest propter de- lictum in iure expressum, aut si clericus, iam depositus et habitu clericali privatus, grave adhuc scandalum | per annum praebere pergat. $ 3. Alia est verbalis seu edictalis, quae sola sen- tentia irrogatur, ita tamen ut omnes suos effectus iuri- dicos statim habeat sine ulla exsecutione; alia realis, Si serventur sollemnia praescripta in Pontificali Ro- mano. í DULUDUSTX: De remediis poenalibus et poenitentiis. CAPUT T, De remediis poenalibus." }, { "canon": 2306, "latin": ". Remedia poenalia sunt : 1.\" Monitio; 2.\" Correptio; 3.\" Praeceptum; 4.* Vigilantia. Cav. 2301. Eum qui versatur in proxima. occasione delictum committendi vel in quem, ex inquisitione peracta, gra- vis suspicio cadit delicti commissi, Ordinarius per se vel per interpositam personam moneat. OaN. 2308. Si ex alicuius conversatione scandalum vel gravis ordinis perturbatio oriantur, est locus correptioni, ab 628 Codec Iwris Canonici Ordinario per se vel per interpositam personam, etiam per epistolam faciendae, peculiaribus accommodatae conditionibus personae et facti de quo agitur. Cav. 2309. $ 1. Tam monitio quam correptio potest esse vel pu- blica vel secreta. $ 2. Correptio vel monitio publica fiat vel coram notario aut duobus testibus, vel per epistolam ita ta- men ut de receptione et tenore epistolae ex aliquo do- cumento constet. $ 3. Correptio publica fieri tantum potest adversus reum de delicto convictum vel confessum; et est iudi- cialis, si fiat a iudice pro tribunali sedente vel ab Or- dinario ante processum criminalem. $ 4. Correptio iudicialis vel habetur loco poenae vel fit ad augendam poenam, praecipue si agatur de re- cidivo. $ 5. De monitione et correptione, etsi secreto factae fuerint, constare debet ex aliquo documento in secreto archivo Curiae asservando. $ 6. Tam correptio quam monitio fieri potest semel vel pluries, pro Superioris arbitrio et prudentia." }, { "canon": 2307, "latin": "; Cod. Iur." }, { "canon": 2310, "latin": ". Monitionibus et correptionibus incassum factis, vel si ex eisdem effectum sperare non liceat, datur prae- ceptum, quo quid agere quidve evitare praeventus de- beat, accurate indicetur, cum poenae comminatione in easu transgressionis." }, { "canon": 2312, "latin": ". $ 1. Poenitentiae in foro externo imponuntur ut delinquentes vel poenam effugiat, vel poenae contra- ctae absolutionem aut dispensationem recipiat. $8 2. Ob delictum aut transgressionem occultam nunquam poenitentia publica imponatur. $ 3. Poenitentiae non tam secundum quantitatem delicti, quam secundum poenitentis contritionem mode- randae sunt, pensatis qualitatibus personarum et deli- etorum adiunctis." }, { "canon": 2313, "latin": ". $ 1. Praecipuae poenitentiae sunt praecepta : 1.\" Recitandi determinatas preces; 2.\" Peragendi piam aliquam peregrinationem vel alia pietatis opera; 3.? Servandi peculiare ieiunium; 4.\" Erogandi eleemosynas in pios usus; 5. Peragendi exercitia spiritualia in pia aut reli- giosa domo per aliquot dies. $ 2. Poenitentias Ordinarius pro sua prudentia ad- dere potest poenali remedio monitionis et correptionis. PARS TERTIA DE POENIS IN SINGULA DELICTA u— TITULUS XI. De delietis eontra fidem et unitatem Eecelesiae. Cav. 2314. 8 1. Omnes a christiana fide apostatae et omnes et singuli haeretici aut schismatici : 1.\" Ineurrunt ipso facto excommunicationem; 2. Nisi moniti resipuerint, priventur beneficio, dignitate, pensione, officio aliove munere, si quod in Ec- 630 Codes Iwris Canonici Pe ORNTIVE ace Cd eet Mie OC IXDID AE clesia habeant, infames declarentur, et clerici, iterata monitione, deponantur; 3.\" Si sectae acatholicae nomen dederint vel pu- blice adhaeserint, ipso facto infames sunt et, firmo praescripto" }, { "canon": 2316, "latin": ". Qui quoquo modo haeresis propagationem sponte et scienter iuvat, aut qui communicat in divinis cum hae- reticis contra praescriptum" }, { "canon": 2317, "latin": "; si haereses, in eum praeterea, ad normam iuris, agatur." }, { "canon": 2318, "latin": ". 8$ 1. In excommunicationem Sedi Apostolicae spe- ciali modo reservatam ipso facto incurrunt, opere pu- bliei iuris facto, editores librorum apostatarum, haere- ticorum et schismaticorum, qui apostasiam. haeresim, schisma propugnant, itemque eosdem libros aliosve per apostolicas litteras nominatim prohibitos defendentes aut scienter sine debita licentia legentes vel retinentes. 8 2. Auctores et editores qui sine debita licentia sacrarum Scripturarum libros vel earum adnotationes aut commentarios imprimi curant, incidunt ipso facto in excommunicationem nemini reservatam." }, { "canon": 2319, "latin": ". 8 1. Subsunt excommunicationi latae sententiae Or- dinario reservatae catholici : 1.? Qui matrimonium ineunt coram ministro aca- tholico contra praescriptum can. 10063; 2.\" Qui matrimonio uniuntur cum pacto explicito vel implicito ut omnis vel aliqua proles educetur extra catholicam Ecclesiam; 3.\" Qui scienter liberos suos acatholicis ministris baptizandos offerre praesumunt; 4.' Parentes vel parentum locum tenentes qui li- beros in religione acatholica educandos vel instituendos scienter tradunt. $ 2. Ii de quibus in $ 1, nn. 2-4, sunt praeterea su- specti de haeresi. 632 Codec luris Canonici LITUDDSSZXIL De delietis contra religionem." }, { "canon": 2320, "latin": ". Qui species consecratas abiecerit vel ad malum fi- nem abduxerit aut retinuerit, est suspectus de haeresi; incurrit in excommunicationem latae sententiae spe- cialissimo modo Sedi Apostolicae reservatam; est ipso facto infamis, et clericus praeterea est deponendus." }, { "canon": 2321, "latin": ". Sacerdotes qui contra praescripta" }, { "canon": 2322, "latin": ". Ad ordinem sacerdotalem non promotus : 1.\" Si Missae celebrationem simulaverit aut sa- cramentalem confessionem exceperit, excominunicatio- nem ipso facto contrahit, speciali modo Sedi Aposto- licae. reservatam; et insuper laicus quidem privetur pensione aut munere, si quod habeat in Ecclesia, aliis- que poenis pro gravitate culpae puniatur; clericus vero deponatur; $ 2. Si alia munia sacerdotalia usurpaverit, ab Or- dinario pro gravitate culpae puniatur. Cav. 2823. Qui blasphemaverit vel periurium extra iudicium commiserit, prudenti Ordinarii arbitrio puniatur,maxi- me clericus. CAN. 92394. Qui deliquerint contra praescriptum" }, { "canon": 2326, "latin": ". Qui falsas reliquias conficit, aut scienter vendit, distribuit vel publicae fidelium venerationi exponit, ipso facto excommunicationem Ordinario reservatam" }, { "canon": 2330, "latin": ". Quod attinet ad. poenas statutas in delicta quae in eligendo Summo Pontifice committi possunt, unice stan- dum const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec.1904. Caw. 2331. $ 1. Qui Romano Pontifici vel proprio Ordinario aliquid legitime praecipienti vel prohibenti pertinaciter non obtemperant, congruis poenis, censuris non exclu- sis, pro gravitate culpae puniantur. 634 Codeao Iuris Canonici $8 2. Conspirantes vero contra auctoritatem Romani Pontifieis eiusve Legati vel proprii Ordinarii aut con- tra eorum legitima mandata, itemque subditos ad ino- bedientiam erga ipsos provocantes, censuris aliisve poenis coerceantur; et dignitatibus, beneficiis aliisve muneribus, si sint clerici; voce activa et passiva atque officio, si religiosi, priventur. Caw. 2332. Omnes et singuli cuiuscunque status, gredus seu conditionis etiam regalis, episcopalis vel cardinalitiae fuerint, a legibus, decretis, mandatis Romani Pontifi- cis pro tempore exsistentis ad universale Concilium appellantes, sunt suspecti de haeresi et ipso facto con- trahunt excommunicationem Sedi Apostolicae speciali modo reservatam; Universitates vero, Collegia, Capi- tula aliaeve personae morales, quocunque nomine nun- eupentur, interdictum speciali modo Sedi Apostolicae pariter reservatum incurrunt. CaN. 23833. Recurrentes ad laicam potestatem ad impediendas litteras vel acta quaelibet a Sede Apostolica vel ab eiusdem Legatis profecta, eorumve promulgationem vel exsecutionem directe vel indirecte prohibentes, aut eorum causa sive eos ad quos pertinent litterae vel acta sive alios laedentes vel perterrefacientes, ipso facto subiaceant excommunicationi Sedi Apostolicae speciali modo reservatae." }, { "canon": 2334, "latin": ", 9335, praeter poenas citatis canonibus sta- tutas, poena suspensionis vel privationis ipsius bene- ficii, officii, dignitatis, pensionis aut muneris, si qua forte in Ecclesia habeant; religiosi autem privatione officii et vocis activae ac passivae aliisque poenis ad normam constitutionum plectantur. $8 2. Insuper clerici et religiosi nomen dantes sectae massonicae aliisque similibus associationibus denun- tiari debent Sacrae Congregationi S. Officii. Caw. 233T. 8 1. Si parochus, ad impediendum exercitium eccle- siasticae iurisdictionis, ausus fuerit turbas ciere, pu- blieas pro se subscriptiones promovere, populum ser- monibus aut scriptis excitare aliaque similia agere, pro gravitate culpae, secundum prudens Ordinarii iudi- cium, puniatur, non exclusa, si res ferat, suspensione. $ 2. Eodem modo puniat Ordinarius sacerdotem qui multitudinem quoquo modo excitet ad impediendum ingressum in paroeciam sacerdotis legitime nominati in parochum aut oeconomum." }, { "canon": 2335, "latin": ". Nomen dantes sectae massonicae aliisve eiusdem ge- neris associationibus quae contra Ecclesiam vel legiti- mas civiles potestates machinantur, contrahunt ipso facto excommunicationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam." }, { "canon": 2336, "latin": ". $ 1. Clerici qui delictum commiserunt de quo in" }, { "canon": 2338, "latin": ". $ 1. Absolvere praesumentes sine debita facultate ab excommunicatione latae sententiae specialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservata, incurrunt ipso facto in excommunicationem Sedi Apostolicae sim- pliciter reservatam. $ 2. Impendentes quodvis auxilium vel favorem ex- communicato vitando in delicto propter quod excom- 636 Codec Iuris Canonici municatus fuit; itemque clerici scienter et sponte in divinis cum eodem communicantes et ipsum in divinis officiis recipientes, ipso facto incurrunt in excommuni- cationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam. $ 3. Scienter celebrantes vel celebrari facientes di- vina in locis interdictis vel admittentes ad celebranda officia divina per censuram vetita clericos excommuni- catos, interdictos, suspensos post sententiam declara- toriam vel condemnatoriam, interdictum ab ingressu ecclesiae ipso iure contrahunt, donee, arbitrio eius cuius sententiam contempserunt, congruenter satisfe- cerint. $ 4. Qui causam dederunt interdicto locali aut in- terdicto in communitatem seu collegium, sunt ipso facto personaliter interdicti." }, { "canon": 2339, "latin": ". Qui ausi fuerint mandare seu cogere tradi ecclesia- sticae sepulturae infideles, apostatas a fide, vel haere- ticos, schismaticos, aliosve sive excommunicatos sive interdictos contra praescriptum" }, { "canon": 2340, "latin": ". $ 1l. Si quis, obdurato animo, per annum insordue- rit in censura excommunicationis, est de haeresi su- spectus. $ 2. Ri clericus in censura suspensionis per seme- stre perseveraverit, graviter moneatur; et si, exacto a monitione mense, à contumacia non recesserit, privetur beneficiis aut officiis, si qua in Ecclesia forte habeat." }, { "canon": 2341, "latin": ". Si quis contra praescriptum" }, { "canon": 2342, "latin": ". Plectuntur ipso facto excommunicatione Sedi Apo- stolicae simpliciter reservata : 1. Olausuram monialium violantes, cuiuscunque generis aut conditionis vel sexus sint, in earum mona- steria sine legitima licentia ingrediendo, pariterque eos introducentes vel admittentes; quod si clerici sint, prae- terea suspendantur per tempus pro gravitate culpae ab Ordinario definiendum; 2. Mulieres violantes regularium virorum clau- suram et Superiores aliique, quicunque ii sint, eas cuiuscunque aetatis introducentes vel admittentes; et praeterea religiosi introducentes vel admittentes pri- ventur officio, si quod habeant, et voce activa ae passiva; 3.*? Moniales e clausura illegitime exeuntes contra praescriptum" }, { "canon": 2343, "latin": ", 8 1, n. 1." }, { "canon": 2344, "latin": ". Qui Romanum Pontificem, S. R. E. Cardinalem, Legatum Homani Pontificis, Sacras Congregationes Romanas, T'ribunalia Sedis Apostolicae eorumque offi- ciales maiores, proprium Ordinarium publicis epheme- ridibus, concionibus, libellis sive directe sive indirecte, iniuriis affecerit, aut simultates vel odia contra eorun- dem acta, decreta, decisiones, sententias excitaverit, ab Ordinario non solum ad instantiam partis, sed etiam ex officio adigatur, per censuras quoque, ad satisfactio- nem praestandam, aliisve congruis poenis vel poeni- tentiis, pro gravitate culpae et scandali reparatione, puniatur. CaN. 284b. Usurpantes vel detinentes per se vel per alios bona aut iura ad Ecclesiam Romanam pertinentia, subia- ceant excommunicationi latae sententiae speciali modo Sedi Apostolicae reservatae; et si clerici fuerint, prae-. terea dignitatibus, beneficiis, officiis, pensionibus pri- ventur atque inhabiles ad eadem declarentur. o e M—Mexe— A, Liber Quintus - De Delictis et Poenis 639" }, { "canon": 2347, "latin": ". Firma nullitate actus et obligatione, etiam per cen- suram urgenda, restituendi bona illegitime acquisita ac reparandi damna forte illata, qui bona ecclesiastica alienare praesumpserit aut in iis alienandis consensum praebere contra praescripta" }, { "canon": 2348, "latin": ". Qui legatum vel donationem ad causas pias sive actu inter vivos sive testamento, etiam per fiduciam, obti- nuerit et implere negligat, ab Ordinario, etiam per cen- suram, ad id cogatur." }, { "canon": 2350, "latin": ". $ l1. Procurantes abortum, matre non excepta, in- currunt, effectu secuto, in excommunicationem latae sententiae Ordinario reservatam; et si sint clerici, prae- terea deponantur. $ 2. Quiin seipsos manus intulerint, si quidem mors secuta sit, sepultura ecclesiastica priventur ad normam" }, { "canon": 2351, "latin": ". 8 1l. Servato praescripto" }, { "canon": 2352, "latin": ". Excommunicatione nemini reservata ipso facto ple- ctuntur omnes, qualibet etiam dignitate fulgentes, qui quoquo modo cogant sive virum ad statum clericalem amplectendum, sive virum aut mulierem ad religionem ingrediendam vel ad emittendam religiosam professio- nem tam sollemnem quam simplicem, tam perpetuam quam temporariam. CAN. 23538. Qui intuitu matrimonii vel explendae libidinis causa rapuerit mulierem nolentem vi aut dolo, vel mulierem minoris aetatis consentientem quidem, sed insciis vel contradicentibus parentibus aut tutoribus, ipso iure exclusus habeatur ab actibus legitimis ecclesiasticis et insuper aliis poenis pro gravitate culpae plectatur." }, { "canon": 2354, "latin": ". $ 1. Laicus qui fuerit legitime damnatus ob deli- ctum homicidii, raptus impuberum alterutrius sexus, venditionis hominis in servitutem vel alium malum fi- nem, usurae, rapinae, furti qualificati vel non qualifi- ecatiin re valde notabili, incendii vel malitiosae ac valde notabilis rerum destructionis, gravis mutilatio- nis vel vulnerationis vel violentiae, ipso iure exclusus habeatur ab actibus legitimis ecclesiasticis et a quolibet munere, si quod in Ecclesia habeat, firmo onere repa- randi damna. $ 2. Clericus vero qui aliquod delictum commiserit de quibus in $ 1, a tribunali ecclesiastico puniatur, pro diversa reatus gravitate, poenitentiis, censuris, priva- Cod. Iur. Can. A1 to 64 Codea luris Canonici tione officii ac beneficii, dignitatis, et, si res ferat, etiam depositione; reus vero homicidii culpabilis de- gradetur." }, { "canon": 2359, "latin": "statutis. ON AIL Si clericus neque praecepto pareat, neque respon- deat, Ordinarius, postquam sibi constiterit id clericum praestare potuisse : 1.^ Eum suspendat a divinis; 2.\" Parochum praeterea statim paroecia privet; 3.* Clerieum vero qui aliud beneficium sine ani- marum cura habet, si, exacto bimestri tempore a sus- pensione, sese non emendaverit, privet dimidia parte fructuum beneficii; post alios tres menses, omnibus be- neficii fructibus; post alios tres menses, ipsomet bene- ficio. 586 Codecs Iuris Canonici Caw. 21178. Si clericus non obediat, sed causas excusationis ad- ducat, Ordinarius debet super eisdem audire duos exa- minatores. Cav. 2179. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius existimave- rit allatas causas non esse legitimas, id clerico quam- primum significet eique det formale praeceptum ut in- tra breve tempus a se definiendum pareat. Caw. 2180. Parochum amovibilem inobedientem Ordinarius sta- tim ad normam" }, { "canon": 2363, "latin": ". Si quis per seipsum vel per alios confessarium de sollicitationis erimine apud Superiores falso denuntia- verit, ipso facto incurrit in excommunicationem spe- ciali modo Sedi Apostolicae reservatam, a qua nequit ullo in casu absolvi, nisi falsam denuntiationem for- maliter retractaverit, et damna, si qua inde secuta sint, pro viribus reparaverit, imposita insuper gravi ac diuturna poenitentia, firmo praescripto" }, { "canon": 2365, "latin": ". Presbyter qui nec a iure nec ex Romani Pontificis concessione facultatem habens sacramentum confirma- tionis ministrare ausus fuerit, suspendatur; si vero fa- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 645 cultatis sibi factae limites praetergredi praesumpserit, eadem facultate eo ipso privatus exsistat. Cav. 23606. Sacerdos qui sine necessaria iurisdictione praesum- pserit sacramentales confessiones audire, est ipso facto suspensus a divinis; qui vero a peccatis reservatis absol- vere, ipso facto suspensus est ab audiendis confessio- AME Caw. 2307. $ 1l. Absolvens vel fingens absolvere complicem in peecato turpi incurrit ipso facto in excommunicationem specialissimo modo Sedi Apostolicae reservatam; idque etiam in mortis articulo, si alius sacerdos, licet non approbatus ad confessiones, sine gravi aliqua exoritura infamia et scandalo, possit excipere morientis confes- sionem, excepto casu quo moribundus recuset alii con- fiteri. $ 2. Eandem excommunicationem non effugit absol- vens vel fingens absolvere complicem qui peccatum quidem complicitatis, a quo nondum est absolutus, non confitetur, sed ideo ita se gerit, quia ad id a complice confessario sive directe sive indirecte inductus est. CaN. 23068. $ 1. Qui sollicitationis crimen de quo in" }, { "canon": 2367, "latin": ", potest absolutionem con- cedere sine onere de quo supra, iniunctis tamen de iure iniungendis, et imposita congrua poenitentia et satisfactione pro censura, ita ut poenitens, nisi intra congruum tempus à confessario praefiniendum poeni- tentiam egerit ac satisfactionem dederit, recidat in cen- suram. CAPUT II. De censuris in. specie." }, { "canon": 2368, "latin": ", $8 1. $2. Quicunque praescriptum" }, { "canon": 2369, "latin": ". $ 1. Oonfessarium, qui sigillum sacramentale dire- cte violare praesumpserit, manet excommunicatio spe- cialissimo modo Sedi Apostolicae reservata; qui vero indirecte tantum, obnoxius est poenis, de quibus in" }, { "canon": 2379, "latin": ". Clerici, contra praescriptum" }, { "canon": 2380, "latin": ". Cleriei vel religiosi mercaturam vel negotiationem per se aut per alios exercentes contra praescriptum" }, { "canon": 2381, "latin": ", sed potest etiam, si casus ferat, pro gra- vitate culpae eum congrue punire. Cax. 2171. Si clericus residentiam non instauret, sed absentiae causas afferat, Ordinarius, accitis duobus examihato- ribus et institutis, si opus fuerit, opportunis investiga- tionibus, videre debet num causae sint legitimae. Cav. 2172. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius censeat ad- ductas causas non esse legitimas, rursus clerico praefi- gat terminum intra quem redire debet, salva semper privatione fructuum pro tempore absentiae." }, { "canon": 2383, "latin": ". Parochus qui paroeciales libros diligenter, ad nor- mam iuris, non consceripserit aut servaverit, a proprio Ordinario pro gravitate culpae puniatur." }, { "canon": 2384, "latin": ". Ixcommunicatione latae sententiae speciali modo Sedi Apostolicae reservata plectuntur : 1.? Qui leges, mandata, vel decreta contra liber- tatem aut iura Ecclesiae edunt; 2.^ Qui impediunt directe vel indirecte exercitium iurisdictionis ecclesiasticae sive interni sive externi. fori, ad hoe recurrentes ad quamlibet laicalem pote- statem. Liber Qwintus - De Delictis et Poenis 635" }, { "canon": 2386, "latin": ". Religiosus fugitivus ipso facto incurrit in privatio- nem officii, si quod in religione habeat, et in suspen- sionem proprio Superiori maiori reservatam, si sit in sacris; cum autem redierit, puniatur secundum consti- tutiones, et si constitutiones nihil de hoc caveant, Su- perior maior pro gravitate culpae poenas infligat, 650 Codecx Iwris Canonici" }, { "canon": 2388, "latin": ". $ 1l. Oleriei in sacris constituti vel regulares aut moniales post votum sollemne castitatis, itemque omnes cum aliqua ex praedictis personis matrimonium etiam civiliter tantum contrahere praesumentes, incurrunt in excommunicationem latae sententiae Sedi Apostoli- cae simpliciter reservatam; clerici praeterea, si moniti, tempore ab Ordinario pro adiunctorum diversitate praefinito, non resipuerint, degradentur, firmo prae- scripto" }, { "canon": 2389, "latin": ". Religiosi legem vitae communis constitutionibus praescriptae in re notabili violantes, graviter monean- tur et, emendatione non secuta, puniantur etiam pri- vatione vocis activae et passivae et, si Superiores sint, etiam officii. TITULUS XVIII. De delietis in collatione, susceptione et dimissione di- gnitatum, officiorum et beneficiorum eeclesiasti- corum. Cav. 2390. $ 1l. Libertatem electionum ecclesiasticarum quovis modo per se vel per alios impedientes, vel electores aut electum, peracta canonica electione, propter eam quo- quo modo gravantes, pro modo culpae puniantur. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 651 $ 2. Quod si electioni a collegio clericorum vel re- ligiosorum peragendae, laici vel saecularis potestas sese illegitime, contra libertatem canonicam, immiscere praesumpserint, electores qui hanc immixtionem sol- licitaverint vel sponte admiserint, ipso facto privati sunt pro ea vice iure eligendi; qui vero suae electioni taliter factae scienter consenserit, fit ad officium vel beneficium, de quo agitur, ipso facto inhabilis." }, { "canon": 2391, "latin": ". $ Il. Collegium quod indignum scienter elegerit, ipso facto privatur pro ea vice iure ad novam electio- nem procedendi. $ 2. Singuli vero electores qui substantialem ele- ctionis formam scienter non servaverint, possunt pro gravitate culpae ab Ordinario puniri. $ 9. Clerici vel laici qui indignum scienter praesen- taverint vel nominaverint, iure praesentandi vel nomi- nandi ipso facto pro ea vice carent." }, { "canon": 2392, "latin": ". Firmo praescripto" }, { "canon": 2393, "latin": ". Omnes qui iure eligendi, praesentandi, vel nomi- nandi legitime fruuntur, si, neglecta auctoritate illius cui confirmatio vel institutio competit, officium, bene- ficium aut dignitatem ecclesiasticam conferre praesum- pserint, suo iure pro ea vice ipso facto privati manent. 659 Codec Iuris Canonici" }, { "canon": 2394, "latin": ". Qui beneficium, officium vel dignitatem ecclesiasti- cam propria auctoritate occupaverit vel, ad ea electus, praesentatus, nominatus in eorundem possessionem vel regimen seu administrationem sese ingesserit, ante- quam necessarias litteras confirmationis vel institutio- nis acceperit easque illis ostenderit, quibus de iure debet : 1.* Sit ipso iure ad eadem inhabilis et praeterea ab Ordinario pro gravitate culpae puniatur; 2.\" Per suspensionem, privationem beneficii, of- fieii, dignitatis antea obtentae et, si res ferat, etiam per depositionem, cogatur a beneficii, officii, dignitatis oc- cupatione eorumque regimine vel administratione sta- tim, monitione praemissa, recedere; 3.\" Oapitula vero, conventus aliique omnes ad quos spectat, huiusmodi electos, praesentatos vel nominatos ante litterarum exhibitionem admittentes, ipso facto a iure eligendi, nominandi vel praesentandi suspensi ma- neant ad beneplacitum Sedis Apostolicae." }, { "canon": 2395, "latin": ". Qui scienter aeceptat collationem officii, beneficii vel dignitatis de iure non vacantis et pariter se in eius possessionem immitti, sit ipso facto inhabilis ad illa postea assequenda aliisque poenis pro modo culpae pu- niatur. Cav. 2396. Clericus, qui assecutus pacificam. possessionem of- ficii vel beneficii cum priore incompatibilis, prius quoque retinere praesumpserit contra praescriptum" }, { "canon": 2399, "latin": ". Ecclesiae vel coemeterii violatores, de quibus in" }, { "canon": 2400, "latin": ". Clericus qui in manus laicorum officium, beneficium aut dignitatem ecclesiasticam resignare praesumpserit, ipso facto in suspensionem a divinis incurrit." }, { "canon": 2401, "latin": ". Si quis in detinendo officio, beneficio, dignitate, non obstante legitima privatione aut remotione, persistat, aut ne ea dimittat, moras illegitime nectat, ea, prae- missa monitione, deserere cogatur per suspensionem a divinis aliasve poenas, depositione, si res ferat, non exclusa." }, { "canon": 2402, "latin": ". Abbas vel Praelatus nullius qui contra praescriptum" }, { "canon": 2403, "latin": ". Qui contra praescriptum" }, { "canon": 2404, "latin": ". Abusus potestatis ecclesiasticae, prudenti legitimi Superioris arbitrio, pro gravitate culpae puniatur, salvo praescripto canonum qui certam poenam in ali- quos abusus statuunt." }, { "canon": 2405, "latin": ". Vicarius Capitularis aliive omnes tam de Capitulo, quam extranei, qui documentum quodlibet ad Curiam episcopalem pertinens sive per se sive per alium subtra- xerint vel destruxerint vel celaverint vel substantia- liter immutaverint, incurrunt ipso facto in excommu- nicationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam, et ab Ordinario etiam privatione officii, beneficii, plecti poterunt. . R" }, { "canon": 2406, "latin": ". $ l1. Quicunque officio tenetur acta vel documenta seu libros Curiarum ecclesiasticarum vel libros paroe- ciales conficiendi, conscribendi aut conservandi, si ea falsare, adulterare, destruere vel occultare praesumpse- rit, suo officio privetur aliisve gravibus poenis ab Or- dinario pro modo culpae puniatur. $ 2. Qui vero acta, documenta vel libros hos legi- time petenti exscribere, transmittere seu exhibere do- lose detrectaverit aliove quovis modo officium suum prodiderit, privatione officii vel suspensione ab eodem et mulcta ad arbitrium Ordinarii pro gravitate casus uniri potest. P P" }, { "canon": 2408, "latin": ". Taxas consuetas et legitime approbatas ad normam" }, { "canon": 2409, "latin": ". Vicarius Capitularis concedens litteras dimissorias pro ordinatione contra praescriptum" }, { "canon": 2410, "latin": ". Superiores religiosi qui, contra praescriptum" }, { "canon": 2411, "latin": ". Superiores religiosi qui candidatum non idoneum contra praescriptum" }, { "canon": 2412, "latin": ". Religiosarum etiam exemptarum Antistitae pro gravitate culpae, non exclusa, si res ferat, officii pri- vatione, ab Ordinario loci puniantur: 1.* Si contra praescriptum" }, { "canon": 2414, "latin": ". Antistita quae contra praescriptum" } ], "raw_latin_text": "LIBER PRIMUS \nNORMAE GENERALES \n\nCaN. 1. \n\nLicet in Codice iuris canonici Ecclesiae quoque \nOrientalis disciplina saepe referatur, ipse tamen unam \nrespicit Latinam I2eclesiam, neque Orientalem obligat, \nnisi de iis agatur, quae ex ipsa rei natura etiam Orien- \ntalem afficiunt. \n\nCaN. 2. \n\nOodex, plerumque, nihil decernit de ritibus et cae- \nremoniis quas liturgici libri, ab Ecclesia Latina pro- \nbati, servandas praecipiunt in celebratione sacrosancti \nMissae sacrificii, in administratione Sacramentorum \net Sacramentalium aliisque sacris peragendis. Quare \nomnes liturgicae leges vim suam retinent, nisi earum \naliqua in Codice expresse corrigatur. \n\nCAN. 3. \njodicis canones initas ab Apostolica Sede cum va- \nriis Nationibus conventiones nullatenus abrogant aut \niis aliquid obrogant; eae idcirco perinde ac in praesens \nvigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis \nminime obstantibus. \nCAN. 4. \nIura aliis quaesita, itemque privilegia atque in- \ndulta quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora \nCod. Iur. Can. 1 \n\nà Codezo luris Canonici \n\npersonis sive physicis sive moralibus concessa, in usu \nadhue sunt nec revocata, integra manent, nisi huius \nCodicis canonibus expresse revocentur. \n\nCaN. b. \n\nVigentes in praesens contra horum statuta canonum \nconsuetudines sive universales sive particulares, si qui- \ndem ipsis canonibus expresse reprobentur, tanquam \niuris corruptelae corrigantur, licet sint immemorabiles, \nneve sinantur in posterum reviviscere; aliae, quae qui- \ndem centenariae sint et immemorabiles, tolerari pote- \nrunt, si Ordinarii pro locorum ace personarum adiun- \nctis existiment eas prudenter submoveri non posse; ce- \nterae suppressae habeantur, nisi expresse Codex aliud \ncaveat. \n\nCAN. 6. \n\nCodex vigentem huc usque disciplinam plerumque \nretinet, licet opportunas immutationes afferat. Itaque : \n1.? Leges quaelibet, sive universales sive particu- \nlares, praescriptis huius Codicis oppositae, abrogantur, \nnisi de particularibus legibus aliud expresse caveatur; \n2.^ Canones qui ius vetus ex integro referunt, ex \nveteris iuris auctoritate, atque ideo ex receptis apud \nprobatos auctores interpretationibus, sunt aestimandi; \n3. Canones qui ex parte tantum cum veteri iure \ncongruunt, qua eongruunt, ex iure antiquo aestimandi \nsunt; qua diserepant, sunt ex sua ipsorum sententia \ndiiudicandi; \n\n4. In dubio num aliquod canonum praescriptum \ncum veteri iure discrepet, a veteri iure non est rece- \ndendum; \n\n5.\" Quod ad poenas attinet, quarum in GCodice \nnulla fit mentio, spirituales sint vel temporales, medi- \ncinales vel, ut vocant, vindicativae, latae vel ferendae \nsententiae, eae tanquam abrogatae habeantur; \n\n6.* Si qua ex ceteris disciplinaribus legibus, quae \nusque adhue viguerunt, nec explicite nec implicite in \n\nLiber Primus - Normae Generales 3 \n\nCodice contineatur, ea vim omnem amisisse dicenda \nest, nisi in probatis liturgicis libris reperiatur, aut lex \nsit iuris divini sive positivi sive naturalis. \n\nOsN. T. \n\nNomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc \nCodice veniunt non solum Romanus P ontifex, sed etiam, \nnisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appa- \nreat, Congregationes, Tribunalia, Officia, per quae \nidem Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae \nexpedire solet. \n\nTIDTUDOR-I \n. De legibus ecelesiastieis. \n\nCAN. 8. \n$ 1. Leges instituuntur, cum promulgantur. \n$ 2. Lex non praesumitur personalis, sed territo- \nrialis, nisi aliud constet. \n\nCaN. 9. \n\nLeges ab Apostolica Sede latae promulgantur per \neditionem in Actorum Apostolicae Sedis commentario \nofficiali, nisi in casibus particularibus alius promul- \ngandi modus fuerit praescriptus; et vim suam exserunt \ntantum expletis tribus mensibus a die qui Actorum \nnumero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent \naut in ipsa lege brevior vel longior vacatio specialiter \net expresse fuerit statuta. \n\nCaN. 10. \nLeges respiciunt futura, non praeterita, nisi nomi- \nnatim in eis de praeteritis caveatur. \n\nCAN. 11. \n\nIrritantes aut inhabilitantes eae tantum leges ha- \nbendae sunt, quibus aut actum esse nullum aut inha- \nbilem esse personam expresse vel aequivalenter sta- \ntuitur. \n\nCodec [uris Canonici \n\n| mS \n\nCAN. 12. \n\nLegibus mere ecclesiasticis non tenentur qui ba- \nptismum non receperunt, nec baptizati qui sufficienti \nrationis usu non gaudent, nec qui, licet rationis usum \nassecuti, septimum aetatis annum nondum expleverunt, \nnisi aliud iure expresse caveatur. \n\nCawN. 13. \n\n$ 1. Legibus generalibus tenentur ubique terrarum \nomnes pro quibus latae sunt. \n\n$ 2. Legibus conditis pro peculiari territorio ii sub- \niiciuntur pro quibus latae sunt quique ibidem domici- \nlium vel quasi-domicilium habent et simul actu ceom- \nmorantur, firmo praescripto can. 14. \n\nOAN. 14. \n$ 1l. Peregrini: \n\n1. Non adstringuntur legibus particularibus sui \nterritorii quandiu ab eo absunt, nisi aut earum trans- \ngressio in proprio territorio noceat, aut leges sint per- \nsonales; \n\n2. ^ Neque legibus territorii in quo versantur, iis \nexceptis quae ordini publico consulunt, vel actuum sol- \nlemnia determinant; \n\n3. At legibus generalibus tenentur, etiamsi hae \nsuo in territorio non vigeant, minime vero si in loco \nin quo versantur non obligent. \n\n$ 2. Vagi obligantur legibus tam generalibus quam \nparticularibus quae vigent in loco in quo versantur. \n\nCaN. 15. \n\nLeges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio \niuris non urgent; in dubio autem facti potest Ordina- \nrius in eis dispensare, dummodo agatur de legibus in \nquibus Romanus Pontifex dispensare solet. \n\nLiber Primus - Normae Generales 5 \n\nCaN. 16. \n\n$8 1. Nulla ignorantia legum irritantium aut inha- \nbilitantium ab eisdem excusat. nisi aliud expresse di- \ncatur. \n\n$ 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam \naut circa factum proprium aut circa factum alienum \nnotorium generatim non praesumitur; circa factum \nalienum non notorium praesumitur, donec contrarium \nprobetur. \n\nCav. 17. \n\n8 1. Leges authentice interpretatur legislator eiusve \nsuccessor et is cui potestas interpretandi fuerit ab eis- \ndem commissa. \n\n$ 2. Interpretatio authentica, per modum legis ex- \nhibita, eandem vim habet ac lex ipsa; et si verba legis \nin se certa declaret tantum, promulgatione non eget et \nvalet retrorsum; si legem coarctet vel extendat aut du- \nbiam explicet, non retrotrahitur et debet promulgari. \n\n$ 3. Data autem per modum sententiae iudicialis \naut rescripti in re peculiari, vim legis non habet et ligat \ntantum personas atque afficit res pro quibus data est. \n\nCav. 18. \n\nLeges ecclesiasticae intelligendae sunt secundum \npropriam verborum significationem in textu et contextu \nconsideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad \nlocos Codicis parallelos, si qui sint, ad legis finem ac \ncircumstantias et ad mentem legislatoris est recur- \nrendum. \n\nCAN. 19. \n\nLeges quae poenam statuunt, aut liberum iurium \nexercitium coarctant, aut exceptionem a lege conti- \nnent, strictae subsunt interpretationi. \n\nCAN. 20. \nSi certa de re desit expressum praescriptum legis \nsive generalis sive particularis, norma sumenda est, nisi \n\n6 Codec Iuris Canonici \n\nagatur de poenis applicandis, a legibus latis in simili- \nbus; a generalibus iuris principiis cum aequitate cano- \nnica servatis; a stylo et praxi Curiae Romanae; a com- \nmuni constantique sententia doctorum. \n\nCAN. 21. \nLeges latae ad praecavendum periculum generale, \nurgent, etiamsi in casu peculiari periculum non adsit. \n\nCAN. 22. \n\nLex posterior, a competenti auctoritate lata, obro- \ngat priori, si id expresse edicat, aut sit illi directe con- \ntraria, aut totam de integro ordinet legis prioris mate- \nriam; sed firmo praescripto can. 6, n. 1, lex generalis \nnullatenus derogat locorum specialium et personarum \nsingularium statutis, nisi aliud in ipsa expresse ca- \nveatur. \n\nCav. 23. \n\nIn dubio revocatio legis praeexsistentis non prae- \nsumitur, sed leges posteriores ad priores trahendae sunt \net his, quantum fieri possit, conciliandae. \n\nCaN. 24. \n\nPraecepta, singulis data, eos quibus dantur, ubique \nurgent, sed iudicialiter urgeri nequeunt et cessant reso- \nluto iure praecipientis, nisi per legitimum documentum \naut coram duobus testibus imposita fuerint. \n\nTITULUS II. \nDe consuetudine. \nCaN. 25. \n\nConsuetudo in Ecclesia vim legis a consensu compe- \ntentis Superioris ecclesiastici unice obtinet. \n\nC^N. 26. \nCommunitas quae legis ecclesiasticae saltem reci- \npiendae capax est, potest consuetudinem inducere quae \nvim legis obtineat. \n\nLiber Primus - Normae Generales 7 \n\nOaN. 2T. \n\n$ 1. Iuri divino sive naturali sive positivo nulla \nconsuetudo potest aliquatenus derogare; sed neque iuri \necclesiastico praeiudicium affert, nisi fuerit rationabi- \nlis et legitime per annos quadraginta continuos et com- \npletos praescripta; contra legem vero ecclesiasticam \nquae clausulam contineat futuras consuetudines pro- \nhibentem, sola praescribere potest rationabilis consue- \ntudo centenaria aut immemorabilis. \n\n$ 2. Consuetudo quae in iure expresse reprobatur, \nnon est rationabilis. \n\nCaN. 28. \n\nConsuetudo praeter legem, quae scienter a commu- \nnitate cum animo se obligandi servata sit, legem indu- \ncit, si pariter fuerit rationabilis et legitime per annos \nquadraginta continuos et completos praescripta. \n\nC^N. 29. \nConsuetudo est optima legum interpres. \n\nCAN. 30. \n\nFirmo praescripto can. 5, consuetudo contra legem \nvel praeter legem per contrariam consuetudinem aut \nlegem revocatur; sed, nisi expressam de iisdem men- \ntionem fecerit, lex non revocat consuetudines centena- \nrias aut immemorabiles, nec lex generalis consuetudi- \nnes particulares. \n\nTITULUS III. \nDe temporis supputatione. \n\nCAN. 81. \n\nSalvis legibus liturgicis, tempus, nisi aliud expresse \ncaveatur, supputetur ad normam canonum qui se- \nquuntur. \n\nCAN. 32. \n\n$ 1. Dies constat 24 horis continuo supputandis a \n\nmedia nocte, hebdomada * diebus. \n\n8 Codeo Iuris Canonici \n\n$8 2. In iure nomine mensis venit spatium 30, anni \nvero spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur \nsumendi prout sunt in calendario. \n\nCAN. 33. \n\n$ l. In supputandis horis diei standum est com- \ninuni loci usui; sed in privata Missae celebratione, in \nprivata horarum canonicarum recitatione, in sacra \ncommunione recipienda et in ieiunii vel abstinentiae \nlege servanda, licet alia sit usualis loci supputatio, \npotest quis sequi loci tempus aut locale sive verum \nsive medium, aut legale sive regionale sive aliud extra- \nordinarium. \n\n$ 2. Quod attinet ad tempus urgendi contractuum \nobligationes, servetur, nisi aliter expressa pactione \nconventum fuerit, praescriptum iuris civilis in terri- \ntorio vigentis. \n\nO4N. 34. \n\n$ 1. Si mensis et annus designentur proprio no- \nmine vel aequivalenter, ex. gr., mense februario, anno \nproc mne futuro, sumantur prout sunt in calendario. \n\n$ 2. 8i terminus «a quo nec explicite nec implicite \nassignetur, ex. gr., suspensio « Missae celebratione \nper mensem aut duos annos, tres in anno vacationum \nmenses, etc., tempus supputetur de momento ad mo: \nmentum; et si tempus sit continuum, ut in allato primo \nexemplo, menses et anni sumantur prout sunt in ca- \nlendario; si intermissum, hebdomada intelligatur die- \nrum, mensis 30, annus 365. \n\n$ 3. Si tempus constet uno vel pluribus mensibus \naut annis, una vel pluribus hebdomadibus aut tandem \npluribus diebus, et terminus «a quo explicite vel impli- \ncite assignetur : \n\n1.* Menses et anni sumantur prout sunt in calen- \ndario; \n2.\" Si terminus « quo coincidat cum initio diei, \n\nex. gr., duo vacationum menses a die 15 augusti, primus \n\nLiber Primus - Normae Generales 9 \n\ndies ad explendam numerationem computetur et tem- \npus finiatur incipiente ultimo die eiusdem numeri; \n\n9. Si terminus «à quo non coincidat cum initio \ndiei, ex. gr., decimus quartus aetatis amnus, annus no- \nvitiatus, octiduwm a vacatione sedis episcopalis, decen- \ndium ad. appellandum, ete., primus dies ne computetur \net tempus finiatur expleto ultimo die eiusdem numeri; \n\n4.? Quod si mensis die eiusdem numeri careat, ex. \ngr., unus mensis a die 30 iamuarii, tunc pro diverso \ncasu tempus finiatur incipiente vel expleto ultimo die \nmensis; \n\n5. Ri agatur de actibus eiusdem generis statis \ntemporibus renovandis, ex. gr., triennium ad. profes- \nsionem perpetuam post temporariam, trienniwm aliudve \ntemporis spatium ad electionem renovandam, etc., tem- \npus finitur eodem recurrente die quo incepit, sed novus \nactus per integrum eundem diem poni potest. \n\nCAN. 35. \n\nTempus «tile illud intelligitur quod pro exercitio \naut prosecutione sui iuris ita alicui competit ut igno- \nranti aut agere non valenti non currat; continwwm, \n. quod nullam patitur interruptionem. \n\nTITULUS IV. \nDe rescriptis. \n\nCaN. 36. \n$ 1. hescripta tum Sedis Apostolicae tum aliorum \nOrdinariorum impetrari libere possunt ab omnibus qui \nexpresse non prohibentur. \n$ 2. Gratiae et dispensationes omne genus a Sede \nApostolica concessae etiam censura irretitis validae \nsunt, salvo praescripto can. 2265, $ 2, 2215, n. 3, 2283. \n\nCAN. 37. \nRescriptum impetrari potest pro alio etiam praeter \neius assensum; et licet ipse possit gratia per rescriptum \n\n10 Codem Iuris Canonici \n\nconeessa non uti, rescriptum tamen valet ante eius ac- \nceptationem, nisi aliud ex appositis clausulis appareat. \n\nCAN. 38. \n\nRescripta quibus gratia conceditur sine interiecto \nexsecutore, effectum habent a momento quo datae sunt \nlitterae; cetera a tempore exsecutionis. \n\nCaN. 839. \nOonditiones in rescriptis tunc tantum essentiales \npro eorundem validitate censentur, cum per particulas \n, dummodo, vel aliam eiusdem significationis expri- \nmuntur. \nCAN. 40. \nIn omnibus rescriptis subintelligenda est, etsi non \nexpressa, conditio: S6 preces veritate nitantur, salvo \npraescripto can. 45, 1054. \n\nCAN. 41. \n\nIn rescriptis quorum nullus est exsecutor, preces \nveritate nitantur oportet tempore quo rescriptum da- \ntum est; in ceteris tempore exsecutionis. \n\nCAN. 42. \n\n$ I. Reticentia veri, seu subreptio, in precibus non \nobstat quominus rescriptum vim habeat ratumque sit, \ndummodo expressa fuerint quae de stylo Curiae sunt \nad validitatem exprimenda. \n\n$ 2. Nec obstat expositio falsi, seu obreptio, dum- \nmodo vel.unica causa proposita vel ex pluribus propo- \nsitis una saltem motiva vera sit. \n\n$ 3. Vitium obreptionis vel subreptionis in una tan- \ntum parte rescripti aliam non infirmat, si una simul \nplures gratiae per rescriptum concedantur. \n\nOAN. 43. \nGratia ab una Sacra Congregatione vel Officio Ro- \nmanae Curiae denegata, invalide ab alia Sacra Congre- \n\nLiber Primus - Normae Generales T1 \n\ngatione vel Officio aut a loci Ordinario, etsi potestatem \nhabente, conceditur sine assensu Sacrae Congregatio- \nnis vel Officii quocum vel quibuscum agi coeptum fuit, \nsalvo iure S. Poenitentiariae pro foro interno. \n\nCAN. 44. \n\n$ 1. Nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam \nab alio Ordinario petat, nulla facta denegationis men- \ntione; facta autem mentione, Ordinarius gratiam ne \nconcedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis \nrationibus. \n\n$ 2. Gratia a Vicario Generali denegata et postea, \nnulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo \nimpetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo de- \nnegata nequit valide, etiam facta denegationis men- \ntione, a Vicario Generali, non consentiente Episcopo, \nimpetrari. \n\nCaN. 45. \n\nCum rescriptis ad preces alicuius impetratis appo- \nnitur clausula: Motu proprio, valent quidem ea, si in \nprecibus reticeatur veritas alioquin necessario expri- \nmenda, non tamen si falsa causa finalis eaque unica \nproponatur, salvo praescripto can. 1054. \n\nCAN. 46. \n\nRescripta etiam Motu proprio concessa personae de \niure communi inhabili ad consequendam gratiam de \nqua agitur, itemque edita contra alicuius loci legiti- \nmam consuetudinem vel statutum peculiare, vel contra \nius alteri iam quaesitum, non sustinentur, nisi expressa \nderogatoria elausula rescripto apponatur. \n\nCaN. 4T. \n\nRescripta non fiunt irrita ob errorem in nomine \npersonae eui vel a qua conceduntur, aut loci in quo \nipsa moratur, aut rei de qua agitur, dummodo, iudicio \nOrdinarii, nulla sit de ipsa persona vel re dubitatio. \n\n19 Codex Iuris Camonici \n\nCAN. 48. \n\n$ 1. Si contingat ut de una eademque re duo re- \nscripta inter se contraria impetrentur, peculiare, in iis \nquae peculiariter exprimuntur, praevalet generali. \n\n$ 2. Ri sint aeque peculiaria aut generalia, prius \ntempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat expressa \nmentio de priore, aut nisi prior impetrator dolo vel no- \ntabili negligentia suo rescripto usus non fuerit. \n\n8 3. Quod si eodem die fuerint concessa nec liqueat \nuter prior impetraverit, utrumque irritum est, et, si res \nferat, rursus ad eum qui rescripta dedit, est recur- \nrendum. \n\nCaN. 19. \n\nRescripta intelligenda sunt secundum propriam \nverborum significationem et communem loquendi usum, \nnee debent ad casus alios praeter expressos extendi. \n\nCaN. 50. \n\nIn dubio, reseripta quae ad lites referuntur, vel \niura aliis quaesita laedunt, vel adversantur legi in com- \nmodum privatorum, vel denique impetrata fuerunt ad \nbeneficii ecclesiastici assecutionem, strictam interpre- \ntationem recipiunt; cetera omnia latam. \n\nCAN. 51. \n\nRescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur \nexsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis \npraesentari, cum id in eisdem litteris praecipitur, aut \nde rebus agitur publicis, aut comprobare conditiones \nquasdam oportet. \n\nCaN. 52. \n\nReseripta, quorum praesentationi nullum est defi- \nnitum tempus, possunt exsecutori exhiberi quovis tem- \npore, modo absit fraus et dolus. \n\nOaN. 53. \nRescripti exsecutor invalide munere suo fungitur, \nantequam litteras receperit earumque authenticitatem \n\nLiber Primus - Normae Generales 18 \n\net integritatem recognoverit, nisi praevia earundem \nnotitia ad eum fuerit auctoritate rescribentis trans- \nmissa. \nCAN. 54. \n\n$ 1. Si in rescripto committatur merum exsecutio- \nnis ministerium, exsecutio rescripti denegari non pot- \nest, nisi aut manifeste pateat rescriptum vitio subre- \nptionis aut obreptionis nullum esse, aut in rescripto \napponantur conditiones quas exsecutori constet non \nesse impletas, aut qui rescriptum impetravit adeo, iu- \ndicio exsecutoris, videatur indignus ut aliorum offen- \nsioni futura sit gratiae concessio; quod ultimum si ac- \ncidat, exsecutor, intermissa exsecutione, statim ea de \nre certiorem faciat rescribentem. \n\n$ 2. Quod si in rescripto concessio gratiae exsecu- \ntori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio \net conscientia gratiam concedere vel denegare. \n\nCAN. 55. \n\nIExsecutor procedere debet ad mandati normam, et \nnisi conditiones essentiales in litteris appositas imple- \nverit ac substantialem procedendi formam servaverit, \nirrita est exsecutio. \n\nCAN. 56. \n\nLxsecutio rescriptorum quae forum externum re- \n\nspiciunt, scripto facienda est. \n\nCaN. DT. \n$ 1l. Rescriptorum exsecutor potest alium pro suo \nprudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio \nprohibita fuerit, aut substituti persona praefinita. \n$ 2. Ri tamen fuerit electa industria personae, ex- \nsecutori non licet alteri committere, nisi actus praepa- \nratorios. \nCAN. D8. \nhescripta quaelibet exsecutioni mandari possunt \netiam ab exsecutoris successore in dignitate vel officio, \nnisi fuerit electa industria personae. \n\n14 Codex Iuris Canonici \nCAN. 59. \n$8 1. Exsecutori fas est, si quoquo modo in rescri- \nptorum exsecutione erraverit, iterum eadem exsecutioni \nmandare. \n$ 2. Quod attinet ad taxas pro reseriptorum exse- \ncutione, servetur praescriptum can. 1507, 8 1. \n\nCaAN. 60. \n$ 1. Rescriptum, per peculiarem Superioris acetum \nrevocatum, perdurat usque dum revocatio ei, qui illud \nobtinuit, significetur. \n$ 2. Per legem contrariam nulla rescripta revocan- \ntur, nisi aliud in ipsa lege caveatur, aut lex lata sit a \nSuperiore ipsius rescribentis. \n\nCaN. 61. \n\nPer Apostolicae Sedis aut dioecesis vacationem \nnullum eiusdem Sedis Apostolicae aut Ordinarii re- \nscriptum perimitur, nisi aliud ex additis clausulis ap- \npareat, aut rescriptum contineat potestatem alicui \nfaetam ceoncedendi gratiam peculiaribus personis in \neodem expressis, et res adhuc integra sit. \n\nCaAN. 62. \nSi rescriptum contineat non simplicem gratiam, \nsed privilegium vel dispensationem, serventur insuper \npraescripta canonum qui sequuntur. \n\nTITULUS V. \nDe privilegiis. \n\nCAN. 608. \n$ 1l. Privilegia acquiri possunt non solum per dire- \nctam concessionem competentis auctoritatis et per com- \nmunicationem, sed etiam per legitimam consuetudineni \naut praescriptionem. \n$ 2. Possessio centenaria vel immemorabilis indu- \ncit praesumptionem concessi privilegii. \n\nLiber Primus - Normae Generales 15 \n\nCAN. 64. \n\nPer communicationem privilegiorum, etiam in \nforma aeque principali, ea tantum privilegia impertita \ncensentur, quae directe, perpetuo et sine speciali rela- \ntione ad certum locum aut rem aut personam concessa \nfuerant primo privilegiario, habita etiam ratione capa- \ncitatis subiecti, cui fit communicatio. \n\nCAN. 65. \n\nCum privilegia acquiruntur per communicationem \nin forma accessoria, augentur, imminuuntur vel amit- \ntuntur ipso facto, si forte augeantur, imminuantur vel \ncessent in principali privilegiario; secus si acquirantur \nper communicationem in forma aeque principali. \n\nCAN. 606. \n\n$ 1. Facultates habituales quae conceduntur vel in \nperpetuum vel ad praefinitum tempus aut certum nu- \nmerum casuum, accensentur privilegiis praeter ius. \n\n$8 2. Nisi in earum concessione electa fuerit indu- \nstria personae aut aliud expresse cautum sit, faculta- \ntes habituales, IEZpiscopo aliisve de quibus in can. 198, \n$1 ab Apostolica Sede concessae, non evanescunt, re- \nsoluto iure Ordinarii cui concessae sunt, etiamsi ipse \neas exsequi coeperit, sed transeunt ad Ordinarios qui \nipsi in regimine succedunt; item concessae Episcopo \ncompetunt quoque Vicario Generali. \n\n$8 3. Concessa facultas secumfert alias quoque po- \ntestates quae ad illius usum sunt necessariae; quare in \nfacultate dispensandi includitur etiam potestas absol- \nvendi a poenis ecclesiasticis, si quae forte obstent, sed \nad effectum dumtaxat dispensationis conseauendae. \n\nCAN. 067. \n\nPrivilegium ex ipsius tenore aestimandum est, nec \nlicet illud extendere aut restringere. \n\n16 Codex [uris Canonici \n\nCAN. 68. \nIn dubio privilegia interpretanda sunt ad normam \ncan. 50; sed ea semper adhibenda interpretatio, ut pri- \n\nvilegio aucti aliquam ex indulgentia concedentis vi- \ndeantur gratiam consecuti. \n\nCAN. 69. \nNemo cogitur uti privilegio in sui dumtaxat favo- \nrem concesso, nisi alio ex capite exsurgat obligatio. \n\nCAN. \"770. \n\nPrivilegium, nisi aliud constet, censendum est per- \npetuum. \n\nCAN. \"11. \n\nPer legem generalem revocantur privilegia in hoc \nCodice contenta; ad cetera quod attinet, servetur prae- \nscriptum can. 60. \n\nCav. 772. \n\n$ 1. Privilegia cessant per renuntiationem à com- \npetente Superiore aecceptatam. \n\n$ 2. Privilegio in sui tantum favorem constituto \nquaevis persona privata renuntiare potest. \n\n$ 3. Concesso alicui communitati, dignitati locove \nrenuntiare privatis personis non licet. \n\n$ 4. Nec ipsi communitati seu coetui integrum est \nrenuntiare privilegio sibi dato per modum legis, vel si \nrenuntiatio cedat in Ecclesiae aliorumve praeiudicium. \n\nCaN. 73. \n\nhesoluto iure concedentis, privilegia non exstin- \nguuntur, nisi data fuerint cum clausula : ad beneplaci- \ntum nostrum, vel alia aequipollenti. \n\nOAN. \"4. \nPrivilegium personale personam sequitur et cum \nipsa exstinguitur. \n\nLiber Primus - Normae Generales 17 \n\n. CAN. 15. \nPrivilegia realia cessant per absolutum rei vel loci \ninteritum; privilegia vero localia, si locus intra qua- \ndraginta annos restituatur, reviviscunt. \n\nCaN. 16. \n\nPer non usum vel per usum contrarium privilegia \naliis haud onerosa non cessant; quae vero in aliorum \ngravamen cedunt, amittuntur, si accedat legitima prae- \nscriptio vel tacita renuntiatio. \n\nCav. 11. \n\nCessat quoque privilegium, si temporis progressu \nrerum adiuncta sic, iudicio Superioris, immutentur ut \nnoxium evaserit, aut eius usus illicitus fiat; item elapso \ntempore vel expleto numero casuum pro quibus privi- \nlegium fuit concessum, firmo praescripto can. 207, 8 2. \n\nOsN. \"8. \n\nQui abutitur potestate sibi ex privilegio permissa, \nprivilegio ipso privari meretur; et Ordinarius Sanctam \nSedem monere ne omittat, si quis privilegio ab eadem \nconcesso graviter abutatur. \n\nCaN. '(9. \n\nQuamvis privilegia, oretenus a Sancta Sede ob- \ncenta, ipsi petenti in foro conscientiae suffragentur, \nnemo tamen potest cuiusvis privilegii usum adversus \nquemquam in foro externo vindicare, nisi privilegium \nipsum sibi concessum esse legitime evincat. \n\nTITULUS VI. \nDe dispensationibus. \nCav. S80. \n\nDispensatio, seu legis in casu speciali relaxatio, \nconcedi potest a conditore legis, ab eius successore vel \nSuperiore, nec non ab illo cui iidem facultatem dispen- \nsandi concesserint. \n\nCod. Iur. Can. 2 \n\n18 Codem Iuris Canonici \n\nCAN. 81. \n\nA generalibus Ecclesiae legibus Ordinarii infra Ro- \nmanum Pontificem dispensare nequeunt, ne in casu qui- \ndem peculiari, nisi haec potestas eisdem fuerit explicite \nvel implicite concessa, aut nisi difficilis sit recursus ad \nSanctam Sedem et simul in mora sit periculum gravis \ndamni, et de dispensatione agatur quae a Sede Aposto- \nliea concedi solet. \n\nCAN. 82. \n\nEpiscopi aliique locorum Ordinarii dispensare va- \nlent in legibus dioecesanis, et in legibus Concilii provin- \ncialis ae plenarii ad normam can. 291, 8$ 2, non vero in \nlegibus quas speciatim tulerit Romanus Pontifex pro \nillo peculiari territorio, nisi ad normam can. 81. \n\nCaN. 83. \n\nParochi nec a lege generali nec a lege peculiari \ndispensare valent, nisi haec potestas expresse eisdem \nconcessa sit. \n\nCAN. 84. \n\n$ l. A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta \net rationabili eausa, habita ratione gravitatis legis a \nqua dispensatur; alias dispensatio ab inferiore data illi- \ncita et invalida est. \n\n$ 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae li- \ncite petitur et potest licite et valide concedi. \n\nCaN. 85. \nStrictae subest interpretationi non solum dispensa- \ntio ad normam can. 50, sed ipsamet facultas dispen- \nsandi ad certum casum concessa. \n\nCAN. 86. \nDispensatio quae tractum habet successivum, ces- \nsat iisdem modis quibus privilegium, nec non certa ac \ntotali cessatione causae motivae. \n\nLIBER SECUNDUS \nDE PERSONIS \n\nCAN. 8'f. \n\nBaptismate homo constituitur in Ecclesia Christi \npersona cum omnibus christianorum iuribus et officiis, \nnisi, ad iura quod attinet, obstet obex, ecclesiasticae \ncommunionis vinculum impediens, vel lata ab Ecclesia \ncensura. \n\nCAN. 88. \n\n$ 1l. Persona quae vicesimum primum aetatis an- \nnum explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor. \n\n$ 2. Minor, si masculus, censetur pubes a decimo- \nquarto, si femina, a duodecimo anno completo. \n\n$ 3. Impubes, ante plenum septennium, dicitur in- \nfans seu puer vel parvulus et censetur non sui compos; \nexpleto autem septennio, usum rationis habere prae- \nsumitur. Infanti assimilantur quotquot usu rationis \nsunt habitu destituti. \n\nCAN. 89. \n\nPersona maior plenum habet suorum iurium exer- \ncitium; minor in exercitio suorum iurium potestati pa- \nrentum vel tutorum obnoxia manet, iis exceptis in qui- \nbus ius minores à patria potestate exemptos habet. \n\nCAN. 90. \n$ 1. Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in \nquo, cum filius natus est, domicilium, aut, in defectu \ndomicilii, quasi-domicilium habebat pater vel, si filius \nsit illegitimus aut postumus, mater. \n\n9() Codec [luris Canonici \n\n& 2. Si agatur de filio vagorum, locus originis est \nipsemet nativitatis locus; si de exposito, est loeus in \nquo inventus fuit. \n\nCAN. 91. \n\nPersona dicitur : incola, in loco ubi domicilium, ad- \nvena, in loco ubi quasi-domicilium habet; peregrinus, \nsi versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod \nadhuc retinet; vagus, si nullibi domicilium habeat vel \nquasi-domicilium. \n\nCaw. 92. \n\n$ 1. Domicilium acquiritur commoratione in aliqua \nparoecia aut quasi-paroecia, aut saltem in dioecesi, vi- \ncariatu apostolico, praefectura apostolica; quae commo- \nratio vel coniuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi, \nsi nihil inde avocet, vel sit protracta ad decennium \ncompletum. \n\n$ 2. Quasi-domicilium acquiritur commoratione \nuti supra, quae vel coniuncta sit cum animo ibi ma- \nnendi saltem ad maiorem anni partem, si nihil inde \navocet, vel sit reapse protracta ad maiorem anni \npartem. \n\n$ 3. Domicilium vel quasi-domicilium in paroecia \nvel quasi-paroecia dicitur paroeciale; in dioecesi, vica- \nriatu, praefectura, non autem in paroecia vel quasi- \nparoecia, dioecesanum. \n\nCAN. 93. \n$ 1. Uxor, a viro legitime non separata, necessario \nretinet domicilium viri sui; amens, domicilium curato- \nris; minor, domicilium illius euius potestati subiicitur. \n$ 2. Minor infantia egressus potest quasi-domici- \nlium proprium obtinere; item uxor a viro legitime non \nseparata, legitime autem separata etiam domicilium. \n\nCaN. 94. \n\n$ 1. Sive per domicilium sive per quasi-domicilium \nsuum quisque parochum et Ordinarium sortitur. \n\nLiber Secundus - De Personis 91 \n\n$ 2. Proprius vagi parochus vel Ordinarius est pa- \nrochus vel Ordinarius loci in quo vagus actu commo- \nratur. \n\n8$ 3. Hlorum quoque qui non habent nisi dioecesa- \nnum domicilium vel quasi-domicilium parochus pro- \nprius est parochus loci in quo actu commorantur. \n\nCAN. 95. \n\nDomicilium et quasi-domicilium amittitur disces- \nsione a loco cum animo non revertendi, salvo praescri- \npto ean. 93. \n\nOAN. 96. \n\n$ 1. Consanguinitas computatur per lineas et \ngradus. \n\n$ 2. In linea recta, tot sunt gradus quot generatio- \nnes, seu quot personae, stipite dempto. \n\n$ 3. In linea obliqua, si tractus uterque sit aequa- \nlis, tot sunt gradus quot generationes in uno tractu \nlineae: si duo tractus sint inaequales, tot gradus quot \ngenerationes in tractu longiore. \n\nO^N. 9T. \n$ 1. Affinitas oritur ex matrimonio valido sive rato \ntantum sive rato et consummato. \n8$ 2. Viget inter virum dumtaxat et consanguineos \nmulieris, itemque mulierem inter et viri consanguineos. \n$ 3. Ita computatur ut qui sunt consanguinei viri, \niidem in eadem linea et gradu sint affines mulieris, et \nvice versa. \nCAN. 98. \n$ 1. Inter varios catholicos ritus ad illum quis per. \ntinet, cuius caeremoniis baptizatus fuit, nisi forte \nbaptismus a ritus alieni ministro vel fraude collatus \nfuit, vel ob gravem necessitatem, cum sacerdos proprii \nritus praesto esse non potuit, vel ex dispensatione apo- \nstolica, cum facultas data fuit ut quis certo quodam \nritu baptizaretur, quin tamen eidem adscriptus ma- \nneret. \n\n99 Codes Iwris Canonici \n\n$ 2. Oleriei nullo modo inducere praesumant sive \nlatinos ad orientalem, sive orientales ad latinum ritum \nassumendum. \n\n$ 3. Nemini lieet sine venia Apostolicae Sedis ad \nalium ritum transire, aut, post legitimum transitum, \nad pristinum reverti. \n\n$ 4. Integrum est mulieri diversi ritus ad ritum \nviri, in matrimonio ineundo vel eo durante, transire; \nmatrimonio autem soluto, resumendi proprii ritus li- \nbera est potestas, nisi iure particulari aliud cautum sit. \n\n$ 5. Mos, quamvis diuturnus, sacrae Synaxis ritu \nalieno suscipiendae non secumfert ritus mutationem. \n\nOaN. 99. \n\nIn Ecclesia, praeter personas physicas, sunt etiam \npersonae morales, publica auctoritate constitutae, quae \ndistinguuntur in oersonas morales collegiales et non \ncollegiales, ut ecclesiae, Seminaria, beneficia, etc. \n\nCaN. 100. \n\n$ 1. Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes moralis \npersonae rationem habent ex ipsa ordinatione divina; \nceterae inferiores personae morales in Ecclesia eam \nsortiuntur sive ex ipso iuris praescripto sive ex speciali \ncompetentis Superioris ecclesiastici concessione data \nper formale decretum ad finem religiosum vel carita- \ntivum. \n\n$ 2. Persona moralis collegialis constitui non \npotest, nisi ex tribus saltem personis physicis. \n\n$ 3. Personae morales sive collegiales sive non col- \nlegiales minoribus aequiparantur. \n\nOsN. 101. \n$ l1. Cirea aetus personarum moralium collegia- \nlium : \n1.\" Nisi aliud expresse iure communi aut particu- \nlari statutum fuerit, id vim iuris habet, quod, demptis \n\n: Liber Secundus - De Personis 93 \n\nsuffragiis nullis, placuerit parti absolute maiori eorum \nqui suffragium ferunt, aut, post duo inefficacia scruti- \nnia, parti relative maiori in tertio scrutinio; quod si \nsuffragia aequalia fuerint, post tertium serutinium \npraeses suo voto paritatem dirimat aut, si agatur de \nelectionibus et praeses suo voto paritatem dirimere no- \nlit, electus habeatur senior ordine vel prima profes- \nsione vel aetate; \n2.^ Quod autem omnes, uti singulos, tangit, ab \nomnibus probari debet. \n$ 2. Si de actibus personarum moralium non colle- \ngialium agatur, serventur particularia statuta ac nor- \nmae iuris communis, quae easdem personas respiciunt. \n\nCav. 102. \n$ 1l. Persona moralis, natura sua, perpetua est; \nexstinguitur tamen si a legitima auctoritate supprima- \ntur, vel si per centum annorum spatium esse desierit. \n$ 2. Si vel unum ex personae moralis collegialis \nmembris supersit, ius omnium in illud recidit. \n\nCaN. 103. \n\n$ 1. Actus, quos persona sive physica sive moralis \nponit ex vi extrinseca, cui resisti non possit, pro infe- \netis habentur. \n\n$ 2. Actus positi ex metu gravi et iniuste incusso \nvel ex dolo, valent, nisi aliud iure caveatur; sed pos- \nsunt ad normam can. 1684-1689 per iudicis sententiam \nrescindi, sive ad petitionem partis laesae sive ex officio. \n\nCAN. 104. \n\nError actum irritum reddit, si versetur cirea id \nquod constituit substantiam actus vel recidat in con- \nditionem sine qua non; secus actus valet, nisi aliud iure \ncaveatur; sed in contractibus error locum dare potest \nactioni rescissoriae ad normam iuris. \n\n94, Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 105. \n\nCum ius statuit Superiorem ad agendum indigere \nconsensu vel consilio aliquarum personarum : \n\n1.* Si consensus exigatur, Superior contra earun- \ndem votum invalide agit; si consilium tantum, per \nverba, ex. gr. : de consilio consultorum, vel audito Ca- \npitulo, parocho, etc., satis est ad valide agendum ut \nSuperior illas personas audiat; quamvis autem nulla \nobligatione teneatur ad eorum votum, etsi concors, ac- \ncedendi, multum tamen, si plures audiendae sint per- \nsonae, concordibus earundem suffragiis deferat, nec ab \neisdem, sine praevalenti ratione, suo iudicio aesti- \nmanda, discedat; \n\n2. Ri requiratur consensus vel consilium non \nunius tantum vel alterius personae, sed plurium simul, \neae personae legitime convocentur, salvo praescripto \ncan. 162, 8 4, et mentem suam manifestent; Superior \nautem pro sua prudentia ac negotiorum gravitate potest \neas adigere ad iusiurandum de secreto servando prae- \nstandum; \n\n3.^ Omnes de consensu vel consilio requisiti de- \nbent ea qua par est reverentia, fide ac sinceritate sen- \ntentiam suam aperire. \n\nCaN. 106. \n\nCirea praecedentiam inter varias personas seu phy- \nSicas seu morales, serventur normae quae sequuntur, \nsalvis normis specialibus quae suis in locis traduntur: \n\n1.?^ Qui alius personam gerit, ex eadem obtinet \npraecedentiam; sed qui in Conciliis aliisque similibus \nconventibus procuratorio nomine intersunt, sedent post \nillos eiusdem gradus qui intersunt nomine proprio; \n\n2.^ Cui est auctoritas in personas sive physicas \nsive morales, eidem ius est praecedentiae supra illas; \n\n2.\" Inter diversas personas ecclesiasticas quarum \nnulla habeat in alias auctoritatem; qui ad gradum po- \n\nLiber Secundus - De Personis 95 \nc dolelnilinnecc E ec ocu iae enl suut Md aiiud aset Kn MET \n\ntiorem pertinent, praecedunt eis qui sunt inferioris \ngradus; inter eiusdem gradus personas sed non eiusdem \nordinis, qui altiorem ordinem tenet, praecedit iis qui \nin inferiore sunt positi; si denique ad eundem gradum \npertineant eundemque ordinem habeant, praecedit qui \nprius est promotus ad gradum; si eodem tempore pro \nmoti sint, senior ordinatione, nisi iunior ordinatus fue- \nrit à Romano Pontifice; et si eodem tempore ordinem \nreceperint, senior aetate; \n\n4. In praecedentia diversitas ritus non atten- \nditur; \n\n5.' Inter varias personas morales eiusdem speciei \net gradus, illa praecedit quae est in pacifica quasi-pos- \nsessione praecedentiae et, si de hoc non constet, quae \nprius in loco, ubi quaestio oritur, instituta est; inter \nsodales vero alicuius collegii, ius praecedentiae deter- \nminetur ex propriis legitimis constitutionibus; secus \nex legitima consuetudine; qua deficiente, ex praeseripto \niuris communis; \n\n6. Loci Ordinarii est in sua dioecesi statuere \npraecedentias inter suos subditos, ratione habita prin- \ncipiorum iuris communis, legitimarum dioecesis con- \nsuetudinum et munerum ipsis commissorum; et omnes \nde praecedentia controversias, etiam inter exemptos, \nquatenus ii collegialiter cum aliis procedant, compo- \nnere in casibus urgentioribus, remota omni appella. \ntione in suspensivo, sed sine praeiudicio iuris unius- \ncuiusque; \n\n1. Circa personas quae ad Domum pontificalem \npertinent, praecedentia moderanda est secundum pecu- \nliaria privilegia, regulas et traditiones eiusdem ponti- \nfieiae Domus. \n\nCAN. 107. \n\nEx divina institutione sunt in Ecclesia clerici a \nlaicis distineti, licet non omnes clerici sint divinae \ninstitutionis; utrique autem possunt esse religiosi, \n\n96 Codecs Iuris Canonici \n\nPARS PRIMA \nDE CLERICIS \n\nSECTIO I. \nDE CLERICIS IN GENERE. \n\nCaN. 108. \n\n$ 1. Qui divinis ministeriis per primam saltem ton- \nsuram mancipati sunt, clerici dicuntur. \n\n$8 2. Non sunt omnes in eodem gradu, sed inter eos \nsacra hierarchia est in qua alii aliis subordinantur. \n\n$ 3. Ex divina institutione sacra hierarchia ratione \nordinis constat Episcopis, presbyteris et ministris; ra- \ntione iurisdictionis, pontificatu supremo et episcopatu \nsubordinato; ex Eeclesiae autem institutione alii quo- \nque gradus accessere. \n\nCaN. 109. \n\nQui in eeclesiasticam hierarchiam cooptantur, non \nex populi vel potestatis saecularis consensu aut voca- \ntione adleguntur; sed in gradibus potestatis ordinis \nconstituuntur sacra ordinatione; in supremo pontifi- \n. catu, ipsomet iure divino, adimpleta conditione legiti- \nmae electionis eiusdemque acceptationis; in reliquis \ngradibus iurisdictionis, canonica missione. \n\nCAN. 110. \n\nQuamvis Praelati titulo, honoris causa, a Sede Apo- \nstolica etiam nonnulli clerici donentur sine ulla iurisdi- \netione, proprio tamen nomine Praelati in iure dicuntur \nclerici sive saeculares sive religiosi qui iurisdictionem \nordinariam in foro externo obtinent. \n\nLiber Secundus - De Personis 9f \n\nTITULUS I. \n\nDe eclerieorum adseriptione alicui dioecesi. \n\nOsN. 111. \n$ 1. Quemlibet clericum oportet esse vel alicui dioe- \ncesi vel alicui religioni adscriptum, ita ut clerici vagi \nnullatenus admittantur. \n$ 2. Per receptionem primae tonsurae clericus \nadscribitur seu, ut aiunt, incardinatur dioecesi pro \ncuius servitio promotus fuit. \n\nCAN. 112. \n\nPraeter casus de quibus in can. 114, 641, 8$ 2, ut cle- \nrieus alienae dioecesi valide incardinetur, a suo Ordi- \nnario obtinere debet litteras ab eodem subseriptas ex- \ncardinationis perpetuae et absolutae; et ab Ordinario \nalienae dioecesis litteras ab eodem subscriptas incardi- \nnationis pariter perpetuae et absolutae. \n\nCAN. 113. \n\nExcardinationem et incardinationem concedere ne- \nquit Vicarius Generalis sine mandato speciali, nec Vi- \ncarius Capitularis, nisi post annum a vacatione sedis \nepiscopalis et cum consensu Capituli. \n\nCAN. 114. \n\nHabetur excardinatio et incardinatio, si ab Ordina- \nrio alienae dioecesis clericus beneficium residentiale \nobtinuerit cum consensu sui Ordinarii in scriptis dato, \nvel cum licentia ab eodem in scriptis concessa e dioecesi \ndiscedendi in perpetuum. \n\nCaN. 115. \nEtiam per professionem religiosam quis a propria \ndioecesi excardinatur, ad normam can, 585, \n\n98 Codex Iuris Canonici \n\nCav. 116. \n\nExcardinatio fieri nequit sine iustis causis, et effe- \nctum non sortitur, nisi incardinatione secuta in alia \ndioecesi, euius Ordinarius de eadem priorem Ordina- \nrium quantocius certiorem reddat. \n\nCav. 117. \nAd incardinationem alieni clerici Ordinarius ne de: \nveniat, nisi : \n\n1.? Necessitas aut utilitas dioecesis id exigat, et \nsalvis iuris praescriptis circa canonicum ordinationis \ntitulum; \n\n2. Ex legitimo documento sibi constiterit de \nobtenta legitima excardinatione, et habuerit praeterea \na Curia dimittente, sub secreto, si opus sit, de clerici \nnatalibus, vita, moribus ae studiis opportuna testimo- \nnia, maxime si agatur de incardinandis clericis diver- \nsae linguae et nationis; Ordinarius autem dimittens, \ngraviter onerata eius conscientia, advigilare debet ut \ntestimonia sint veritati conformia; \n\n3.\" Olerieus iureiurando coram eodem Ordinario \neiusve delegato declaraverit se in perpetuum novae \ndioecesis servitio velle addici ad normam sacrorum ca- \nnonum. \n\nTITULUS II. \nDe iuribus et privilegiis clericorum. \n\nCav. 118. \n\nSoli cleriei possunt potestatem sive ordinis sive iu- \nrisdictionis ecclesiasticae et beneficia ac pensiones ec- \nclesiasticas obtinere. \n\nCaN. 119. \n\nOmnes fideles debent clericis, pro diversis eorum \ngradibus et muneribus, reverentiam, seque sacrilegii \ndelicto commaculant, si quando clericis realem iniu- \nriam intulerint. \n\nLiber Secundus - De Personis 90 \n\nCAN. 120. \n\n$ 1. Olerici in omnibus causis sive contentiosis sive \neriminalibus apud iudicem ecclesiasticum conveniri \ndebent, nisi aliter pro locis particularibus legitime pro- \nvisum fuerit. \n\n$ 2. Patres Cardinales, Legati Sedis Apostolicae, \nEpiscopi etiam titulares, Abbates vel Praelati nullius, \nsupremi religionum iuris pontificii Superiores, Offi- \nciales maiores Romanae Curiae, ob negotia ad ipsorum \nmunus pertinentia, apud iudicem laicum conveniri ne- \nqueunt sine venia Sedis Apostolicae; ceteri privilegio \nfori gaudentes, sine venia Ordinarii loci in quo causa \nperagitur; quam tamen licentiam Ordinarius, praeser- \ntim cum actor est laicus, ne deneget sine iusta et gravi \ncausa, tum maxime cum controversiae inter partes com- \nponendae frustra operam dederit. \n\n$ 9. Ri nihilominus ab eo qui nullam praehabuerit \nveniam, conveniantur, possunt, ratione necessitatis, ad \nvitanda maiora mala comparere, certiore tamen facto \nSuperiore a quo venia obtenta non fuit. \n\nCAN. 121. \n\nClerici omnes à servitio militari, a muneribus et \npublicis civilibus officiis a statu clericali alienis immu- \nnes sunt. \n\nCaN. 122. \n\nClericis qui creditoribus satisfacere coguntur, salva \nsint quae ad honestam sui sustentationem, prudenti \neeclesiastiei iudicis arbitrio, sunt necessaria, firma ta- \nmen eorundem obligatione creditoribus quamprimum \nsatisfaciendi. \n\nCaN. 123. \n\nMemoratis privilegiis clerieus renuntiare nequit; \nsed eadem amittit, si ad statum laicalem reducatur aut \nprivatione perpetua iuris deferendi habitum ecclesia- \n\n30 Codecs Iuris Canonici \n\nsticum plectatur, ad normam can. 2153, 8 1, 23045 recu- \nperat vero, si haec poena remittatur aut ipse rursus \ninter clericos admittatur. \n\nTITULUS III. \nDe obligationibus elericorum. \n\nCAN. 124. \nClerici debent sanetiorem prae laicis vitam interio- \nrem et exteriorem ducere eisque virtute et recte factis \nin exemplum excellere. \n\nCax. 125. \nCurent locorum Ordinarii : \n\n1.? Ut elerici omnes poenitentiae sacramento fre- \nquenter conscientiae maculas eluant; \n\n2.* Ut iidem quotidie orationi mentali per aliquod \ntempus incumbant, sanctissimum Sacramentum visi- \ntent, Deiparam Virginem mariano rosario colant, con- \nscientiam suam discutiant. \n\nCaN. 126. \n\nOmnes sacerdotes saeculares debent tertio saltem \nquoque anno spiritualibus exercitiis, per tempus a pro- \nprio Ordinario determinandum, in pia aliqua religio- \nsave domo ab eodem designata vacare; neque ab eis \nquisquam eximatur, nisi in casu particulari, iusta de \ncausa ae de expressa eiusdem Ordinarii licentia. \n\nCO^N. 121. \nOmnes clerici, praesertim vero presbyteri, speciali \nobligatione tenentur suo quisque Ordinario reverentiam \net obedientiam exhibendi. \n\nCaN. 128. \nQuoties et quandiu id, iudicio proprii Ordinarii, exi- \ngat IEeclesiae necessitas, ac nisi legitimum impedimen- \ntum exeuset, suscipiendum est clericis ac fideliter im- \n\nLiber Secundus - De Personis 31 \n\nplendum munus quod ipsis fuerit ab Episcopo com- \nmissum. \nCAN. 129. \n\nClerici studia, praesertim sacra, recepto sacerdotio, \nne intermittant; et in sacris disciplinis solidam illam \ndoctrinam a maioribus traditam et communiter ab IEc- \neclesia receptam sectentur, devitantes profanas vocum \nnovitates et falsi nominis scientiam. \n\nOaN. 130. \n\n$ 1. Expleto studiorum curriculo, sacerdotes omnes, \netsi beneficium paroeciale aut canonicale consecuti, nisi \nab Ordinario loci ob iustam causam fuerint exempti, \nexamen singulis annis saltem per integrum triennium \nin diversis sacrarum scientiarum disciplinis, antea \nopportune designatis, subeant secundum modum ab \neodem Ordinario determinandum. \n\n$8 2. In collatione officiorum et beneficiorum eccle- \nsiasticorum ratio habeatur eorum, qui, ceteris paribus, \nin memoratis periculis magis praestiterunt. \n\nCAN. 131. \n\n$ 1l. In civitate episcopali et in singulis vicariatibus \nforaneis saepius in anno, diebus arbitrio Ordinarii loci \npraestituendis, conventus habeantur, quos collationes \nseu conferentias vocant, de re morali et liturgica; qui- \nbus addi possunt aliae exercitationes, quas Ordinarius \nopportunas iudicaverit ad scientiam et pietatem cleri- \ncorum promovendam. \n\n$ 2. Si conventus haberi difficile sit, resolutae quae- \nstiones scriptae mittantur, secundum normas ab Ordi- \nnario statuendas. \n\n$ 9. Conventui interesse, aut, deficiente conventu, \nscriptam casuum solutionem mittere debent, nisi a loci \nOrdinario exemptionem antea expresse obtinuerint, \n(um omnes sacerdotes saeculares, tum religiosi licet \n\n39 Codex Iuris Canonici \n\nexempti curam animarum habentes et etiam, si collatio \nin eorum domibus non habeatur, alii religiosi qui facul- \ntatem audiendi confessiones ab Ordinario obtinuerunt. \n\nCAN. 132. \n\n$8 1l. Oleriei in maioribus ordinibus constituti a \nnuptiis arcentur et servandae castitatis obligatione ita \ntenentur, ut contra eandem peccantes sacrilegii quo- \nque rei sint, salvo praescripto can. 214, $8 1. \n\n$ 2. Clerici minores possunt quidem nuptias inire, \nsed, nisi matrimonium fuerit nullum vi aut metu \neisdem incusso, ipso iure e statu clericali decidunt. \n\n$ 9. Ooniugatus qui sine dispensatione apostolica \nordines maiores, licet bona fide, suscepit, ab eorundem \nordinum exercitio prohibetur. \n\nCAN. 133. \n\n$ 1. Caveant clerici ne mulieres, de quibus suspicio \nesse possit, apud se retineant aut quoquo modo fre- \nquentent. \n\n$ 2. Eisdem licet cum illis tantum mulieribus coha- \nbitare in quibus naturale foedus nihil mali permittit \nsuspicari, quales sunt mater, soror, amita et huius- \nmodi, aut a quibus spectata morum honestas, cum pro- \nvectiore aetate coniuncta, omnem suspicionem amoveat. \n\n$ 3. Iudicium an retinere vel frequentare mulieres, \netiam illas in quas communiter suspicio non cadit, in \npeeuliari aliquo easu seandalo esse possit aut inconti- \nnentiae afferre periculum, ad Ordinarium loci pertinet, \ncuius est clericos ab hae retentione vel frequentatione \nprohibere. \n\n$ 4. Contumaces praesumuntur concubinarii. \n\nCAN. 184. \nConsuetudo vitae communis inter clericos laudanda \nac suadenda est, eaque, ubi viget, quantum fieri potest, \nservanda. \n\nLiber Secundus - De Personis 33 \n\nCaN. 135. \n\nOleriei, in maioribus ordinibus constituti, exceptis \niis de quibus in can. 213, 214, tenentur obligatione \nquotidie horas canonicas integre recitandi secundum \nproprios et probatos liturgicos libros. \n\nCAN. 136. \n\n$ 1. Omnes clerici decentem habitum ecclesiasti- \ncum, secundum legitimas locorum consuetudines et Or- \ndinarii loci praescripta, deferant, tonsuram seu coro- \nnam clericalem, nisi recepti populorum mores aliter \nferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhi- \nbeant. \n\n$8 2. Annulo ne utantur, nisi id ipsis a iure aut apo- \nstolico privilegio sit concessum. \n\n$ 3. Clerici minores qui propria auctoritate sine le- \ngitima causa habitum ecclesiasticum et tonsuram dimi- \nserint, nec, ab Ordinario moniti, sese intra mensem \nemendaverint, ipso iure e statu clericali decidunt. \n\nO^x. 137. \nA fideiubendo, etiam de bonis propriis, clericus \nprohibetur, inconsulto loci Ordinario. \n\nCaN. 138. \n\nClerici ab iis omnibus quae statum suum dedecent, \nprorsus abstineant: indecoras artes ne exerceant; alea- \ntoriis ludis, pecunia exposita, ne vacent; arma ne ge- \nstent, nisi quando iusta timendi causa subsit; venationi \nne indulgeant, clamorosam autem nunquam exerceant; \ntabernas aliaque similia loca sine necessitate aut alia \niusta causa ab Ordinario loci probata ne ingrediantur. \n\nCaN. 139. \n$ 1. Ea etiam quae, licet non indecora, à clericali \ntamen statu aliena sunt, vitent. \n$ 2. Rine apostolico indulto medicinam vel chirur- \ngiam ne exerceant; tabelliones seu publicos notarios, \nCod. Iur. Can. 3 \n\n34 Codeo Iuris Canonici \n\nnisi in Curia ecclesiastica, ne agant; officia publica, \nquae exercitium laicalis iurisdictionis vel administra- \ntionis secumferunt, ne assumant. \n\n$8 3. Sine licentia sui Ordinarii ne ineant gestiones \nbonorum ad laicos pertinentium aut officia saecularia \nquae secumferant onus reddendarum rationum; procu- \nratoris aut advocati munus ne exerceant, nisi in tribu- \nnali ecclesiastico, aut in civili quando agitur de causa \npropria aut suae ecclesiae; in laicali iudicio criminali, \ngravem personalem poenam prosequente, nullam par- \ntem habeant, ne testimonium quidem sine necessitate \nferentes. \n\n$ 4. Senatorum aut oratorum legibus ferendis, quos \ndeputatos vocant, munus ne sollicitent neve acceptent \nsine licentia Sanctae Sedis in locis ubi pontificia prohi- \nbitio intercesserit; idem ne attentent aliis in locis sine \nlicentia tum sui Ordinarii, tum Ordinarii loci in quo \nelectio facienda est. \n\nCAN. 140. \n\nSpectaculis, choreis et pompis quae eos dedecent, \nvel quibus clericos interesse scandalo sit, praesertim \nin publicis theatris, ne intersint. \n\nCAN. 141. \n\n$ 1. Saecularem militiam ne capessant voluntarii, \nnisi cum sui Ordinarii licentia, ut citius liberi evadant, \nid fecerint; neve intestinis bellis et ordinis publici per- \nturbationibus opem quoquo modo ferant. \n\n$ 2. Olericus minor qui contra praescriptum $ 1 \nsponte sua militiae nomen dederit, ipso iure e statu cle- \nricali decidit. \n\nCAN. 142. \n\nProhibentur clerici per se vel per alios negotiatio- \nnem aut mercaturam exercere sive in propriam sive in \naliorum utilitatem. \n\nLiber Secundus - De Personis 35 \n\nCAN. 143. \n\nClerici, licet beneficium aut officium residentiale non \nhabeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus sine \nlicentia saltem praesumpta Ordinarii proprii ne disce- \ndant. \n\nO^N. 144. \n\nQui cum licentia sui Ordinarii in aliam dioecesim \ntransierit, suae dioecesi manens incardinatus, revocari \npotest, iusta de causa et naturali aequitate servata; et \netiam Ordinarius alienae dioecesis potest ex iusta causa \neidem denegare licentiam ulterioris commorationis in \nproprio territorio, nisi beneficium eidem contulerit. \n\nTITULUS IV. \nDe officiis ecelesiastieis. \n\nCaN. 145. \n$ 1. Officium ecclesiasticum lato sensu est quodli- \nbet munus quod in spiritualem finem legitime exerce- \ntur; stricto autem sensu est munus ordinatione sive di- \nvina sive ecclesiastica stabiliter constitutum, ad nor- \nmam sacrorum canonum conferendum, aliquam saltem \nsecumferens participationem ecclesiasticae potestatis \nsive ordinis sive iurisdictionis. \n$ 2. In iure officium ecclesiasticum accipitur stri- \ncto sensu, nisi aliud ex contextu sermonis appareat. \n\nCAN. 146. \nDe beneficialibus officiis in specie, praeter cano- \nnes qui sequuntur, custodiantur insuper praescripta \ncan. 1409 seqq. \nCAPUT I. \nDe provisione officiorum ecclesiasticorum. \nOAN. 147. \n\n$ 1. Officium ecclesiasticum nequit sine provisione \ncanonica valide obtineri. \n\n36 Codeo Iwris Canonici \n\n$ 2. Nomine canonicae provisionis venit concessio \noffieii ecclesiastici a competente auctoritate ecclesia- \nstica ad normam saerorum canonum facta. \n\nCaN. 148. \n\n$ 1. Provisio officii ecclesiastici fit vel per liberam \ncollationem a legitimo Superiore, vel per eius institutio- \nnem, si praecesserit praesentatio a patrono aut nomi- \nnatio, vel per eius confirmationem aut admissionem, si \npraecesserit electio aut postulatio, vel tandem per sim- \nplicem electionem et electi acceptationem, si electio non \negeat confirmatione. \n\n$ 2. De officiorum provisione per institutionem ser- \nventur praescripta can. 1448-1471. \n\nCaN. 149. \n\nElecti, postulati, praesentati vel nominati a quibus- \nvis personis ad ecclesiastica officia ne confirmentur, ad- \nmittantur, instituantur a Superiore infra Romanum \nPontificem, nisi antea fuerint a proprio Ordinario ido- \nnei reperti, etiam per examen, si id ius vel officii ratio \npostulet aut Ordinarius opportunum iudicaverit. \n\nCAN. 150. \n\n$ 1l. Provisio officii de iure non vacantis ad normam \ncan. 183, $ 1, est ipso facto irrita, nec subsequente va- \ncatione convalescit. \n\n8 1l. Nec promissio eiusdem officii, quicunque illud \npromiserit, ullum paàrit iuridicum effectum. \n\nCaN. 151. \n\nOfficium de iure vacans quod forte adhuc ab aliquo \nillegitime possidetur, conferri potest, dummodo rite se- \ncundum sacros canones declaratum fuerit eam posses- \n\nsionem non esse legitimam, et de hac declaratione men- \n\ntio fiat in litteris collationis. \n\ndibensbeitdis \n\nLiber Secundus - De Personis 31 \n\nAnT. I. — De libera collatione. \n\nO^N. 152. \n\nLoci Ordinarius ius habet providendi officiis eccle- \nsiasticis in proprio territorio, nisi aliud probetur; hac \ntamen potestate caret Vicarius Generalis sine mandato \nspeciali. \n\nCaN. 153. \n\n$ 1. Ad vacans officium promovendus debet esse cle- \n. ricus, iis qualitatibus praeditus, quae à iure communi \nvel particulari aut a lege fundationis ad idem officium \nrequiruntur. \n\n8$ 2. Assumatur, omnibus perpensis, magis idoneus \nsine ulla personarum acceptione. \n\n$ 9. Cum provisus caret qualitatibus requisitis, pro- \nvisio est nulla, si ita cautum sit iure communi vel par- \ntieulari aut lege fundationis; secus est valida, sed per \nsententiam a legitimo Superiore irritari potest. \n\nCAN. 154. \nOfficia quae curam animarum sive in foro externo \nsive in interno secumferunt, clericis nondum sacerdotio \ninitiatis conferri valide nequeunt. \n\nCAN. 155. \n\nOfficiorum provisio cui nullus terminus fuit speciali \nlege praeseriptus, nunquam differatur ultra sex men- \nses utiles ab habita notitia vacationis, firmo praescripto \ncan. 458. \n\nCAN. 156. \n\n8 1l. Nemini conferantur duo officia incompatibilia. \n\n$ 2. Bunt incompatibilia officia quae una simul ab \neodem adimpleri nequeunt. \n\n8 9. Firmo praescripto can. 188, n. 3, concessio al- \nterius officii a Sede Apostolica facta non valet, nisi in \nsupplici libello mentio prioris incompatibilis habeatur, \naut clausula derogatoria adiiciatur. | \n\n38 Codeo lIwris Canonici \n\nCAN. 151. \n\nOfficium vacans per renuntiationem vel per senten- \ntiam privationis nequit ab Ordinario, qui renuntiatio- \nnem acceptavit aut sententiam tulit, valide conferri suis \naut resignantis familiaribus, consanguineis vel affinibus \nusque ad secundum gradum inclusive. \n\nCAN. 158. \n\nQui, alius negligentiam vel impotentiam supplens, \noffieium confert, nullam inde potestatem aequirit in \nnominatum; sed huius iuridicus status perinde consti- \ntuitur, ae si provisio ad ordinariam iuris normam per- \nacta fuisset. \n\nCAN. 159. \n\nCuiuslibet officii provisio seripto consignetur. \n\nAmT. ll. — De electione. \nCAN. 160. \nRomani Pontificis electio unice regitur const. Pii X \nVacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904; in aliis electio- \nnibus ecclesiasticis serventur praeseripta canonum qui \n\nsequuntur, et peeuliaria, si qua sint, pro singulis offi- \nciis legitime statuta. \n\nCAN. 161. \n\nSi cui collegio sit ius eligendi ad vacans officium, \nelectio, nisi aliud iure cautum fuerit, nunquam differa- \ntur ultra trimestre utile computandum ab habita notitia \nvacationis officii; quo termino inutiliter elapso, Supe- \nrior ecclesiasticus, cui ius confirmandae electionis vel \nius providendi successive competit, officio vacanti li- \nbere provideat. \n\nCAN. 162. \n\n$ 1. Salvis peculiaribus constitutionibus vel con- \nsuetudinibus, collegii praeses, statuto modo, loco ac \ntempore electoribus convenienti, convocet omnes de col- \n\nLiber Secundus - De Personis 39 \n\nlegio; et convocatio, quando personalis esse debet, va- \nlet, si fiat vel in loco domicilii aut quasi-domicilii vel in \nloco commorationis. \n\n$ 2. Si quis ex vocandis neglectus et ideo absens \nfuerit, electio valet, sed ad eius instantiam debet, pro- \nbata praeteritione et absentia, a competente Superiore \nirritari, etiam secuta confirmatione, dummodo iuridice \nconstet recursum saltem intra triduum ab habita noti- \ntia electionis fuisse transmissum. \n\n$ 3. Quod si plures quam tertia pars electorum ne- \nglecti fuerint, electio est ipso iure nulla. \n\n$ 4. Defectus convocationis non obstat, si praeter- \nmissi nihilominus interfuerint. \n\n$ 5. Ri agatur de electione ad officium quod electus \nad vitam retinet, convocatio electorum ante officii va- \ncationem nullum habet iuridicum effectum. \n\nCAN. 163. \n\nOConvocatione legitime secuta, ius eligendi pertinet \nad eos qui praesentes sunt die in convocatione statuto, \nexelusa facultate ferendi suffragia non solum per epi- \nstolam, sed etiam per procuratorem, nisi lege peculiari \naliud caveatur. \n\nCAN. 164. \n\nIitsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine \n\nproprio suffragii, non potest nisi unicum ferre. \n\nCAN. 165. \nNullus collegio extraneus admitti potest ad suffra- \n\n.gium, salvis privilegiis legitime quaesitis; secus, electio \n\nest ipso facto nulla. \nCAN. 166. \nSi laici contra canonicam libertatem electioni ecele- \n\nsiasticae quoquo modo sese immiscuerint, electio ipso \niure invalida est. \n\n40 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 161. \n\n$ 1. Nequeunt suffragium ferre : \n1.? Incapaces actus humani; \n2.^ Impuberes; \n9.\" Censura vel infamia iuris affecti, post senten- \ntiam tamen declaratoriam vel condemnatoriam; \n4.\" Qui sectae haereticae vel schismaticae nomen \ndederunt vel publice adhaeserunt; \n5.\" Carentes voce activa sive ob legitimam iudicis \nsententiam sive ex iure communi aut particulari. \n$ 2. 8i quis ex praedictis admittatur, eius suffra- \ngium est nullum, sed electio valet, nisi constet, eo dem- \npto, electum non retulisse requisitum suffragiorum nu- \nmerum, aut nisi scienter admissus fuerit excommuni- \ncatus per sententiam declaratoriam vel condemnato- \nriam. \nCAN. 168. \n\nSi quis ex electoribus praesens in domo sit in qua \nfit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem inter- \nesse nequeat, suffragium eius scriptum a scerutatoribus \nexquiratur, nisi aliter particularibus legibus vel legiti- \nmis consuetudinibus fuerit constitutum. \n\nCaN. 169. \n\n$ 1. Suffragium est nullum, nisi fuerit : \n\n1.\" Liberum; et ideo invalidum est suffragium, si \nelector metu gravi aut dolo, directe vel indirecte, ada- \nctus fuerit ad eligendam certam personam aut plures \ndisiunctive; \n\n2.\" Secretum, certum, absolutum, determinatum.: \n\n$ 2. Conditiones ante electionem suffragio apposi- \ntae tanquam non adiectae censentur. \n\nCav. 170. \nSuffragium sibimetipsi nemo valide dare potest. \n\nLiber Secundus - De Personis 41 \n\nCAN. 171. \n\n8$ 1. Ante electionem per secreta suffragia deputen- \ntur, nisi iam propriis statutis deputati sint, e greniio \ncollegii duo saltem scrutatores, qui una cum praeside, \nsi et ipse e gremio collegii sit, iusiurandum interpo- \nnant de munere fideliter implendo ac de secreto ser- \nvando circa acta in comitiis, etiam expleta electione. \n\n$ 2. Serutatores curent ut suffragia secreto, dili- \ngenter, singillatim et servato praecedentiae ordine ab \nunoquoque electore ferantur; collectisque ad ultimum \nsuffragiis, coram praeside electionis, secundum formam \npropriis constitutionibus vel legitimis consuetudinibus \nstatutam, inspiciant an suffragiorum numerus respon- \ndeat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur pa- \nlamque faciant quot quisque retulerit. \n\n$ 9. Si numerus suffragiorum superet numerum eli- \ngentium, nihil est actum. \n\n$ 4. Suffragia statim, peracto unoquoque scrutinio, \nvel post sessionem, si in eadem sessione habeantur plura \nscrutinia, comburantur. \n\n$ 5. Omnia electionis acta ab eo, qui actuarii mu- \nnere fungitur, accurate describantur, et saltem ab eo- \ndem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in \ncollegii tabulario diligenter asserventur. \n\nCAN. 172. \n\n$ L. Electio, nisi aliud iure caveatur, fieri etiam \npotest per compromissum, si nempe electores, unanimi \net scripto consensu, in unum vel plures idoneos sive de \ngremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transfe- \nrant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant. \n\n$ 2. Bi agatur de clericali collegio, compromissarii \ndebent esse sacerdotes, secus electio est invalida. \n\n$ 9. Compromissarii debent pro validitate electionis \nconditiones compromisso appositas, quae non sint con-. \ntrà ius commune, observare; si nullae conditiones addi- \n\n49 Codec Iuris Canonici \n\nhangNNE——————————— ÀJ———d——L——ÉHu— DA — \n\ntae fuerint, servandum ipsis est ius commune circa ele- \nctiones; conditiones autem contra ius pro non appositis \nhabeantur. \n\n$ 4. Si ab electoribus in unam tantum compromis- \nsum fuerit personam, haec nequit seipsam eligere; si \nplures designati fuerint compromissarii, nemo ex iis \nproprio consensu potest accedere reliquis ipsum eligen- \ntibus ut electionem sui compleat. \n\n(as. T(9. \nCessat compromissum et ius eligendi redit ad com- \npromittentes : \n1.\" Revocatione a collegio facta, re integra; \n2.\" Non secuta aut non servata aliqua conditione \ncompromisso apposita; \n9. Electione absoluta, si fuerit nulla. \n\nCAN. 174. \n\nIs electus habeatur et a collegii praeside proclame- \ntur, qui requisitum suffragiorum numerum retulerit, \nad normam can. 101, 8 1, n. 1. \n\nCAN. 15. \n\nElectio illico intimanda est electo, qui debet saltent \nintra octiduum utile à recepta intimatione manifestare \nutrum electioni consentiat, an eidem renuntiet; secus \nomne ius ex electione quaesitum amittit. \n\nCaAN. 116. \n8$ 1. 8i electus renuntiaverit, omne ius ex electione \nquaesitum amittit, etsi renuntiationis eum postea poe- \nniteat; sed rursus eligi potest; collegium autem intra \nmensem a cognita renuntiatione ad novam electionem \nprocedere debet. \n$ 2. Acceptatione electionis electus, si confirma- \n\ntione non egeat, plenum ius statim obtinet; secus, non \nacquirit nisi ius ad rem. \n\nLiber Secundus - De Personis A9 \n\n$ 3. Ante acceptatam confirmationem ipsi praetextu \nelectionis non licet sese immiscere administrationi offi- \ncii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actus \nab eo forte positi nulli sunt. \n\nOsN. 171. \n\n$ 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, sal- \ntem intra octiduum a die acceptatae electionis confir- \nmationem a competente Superiore petere per se vel per \nalium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit \nse a petenda confirmatione iusto impedimento fuisse \ndetentum. \n\n$ 2. Superior, si electum repererit idoneum, et ele- \netio ad normam iuris fuerit peracta, nequit confirma- \ntionem denegare. \n\n$ 3. Confirmatio in scriptis dari debet. \n\n$8 4. Recepta confirmatione, electus obtinet plenum \nius in officio, nisi aliud in iure caveatur. \n\nCaN. 178. \n$i electio intra praescriptum tempus peracta non \nfuerit, aut collegium iure eligendi privetur in poenam, \nlibera officii provisio ad eum Superiorem devolvitur, a \nquo confirmanda esset electio vel cui ius providendi \nsuccessive competit. \n\nART. III. — De postulatione. \n\nCAN. 179. ; \n\n$ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem pu- \ntent ae praeferant, impedimentum obest, super quo dis- \npensari possit ae soleat, suis ipsi suffragiis eum pos- \nsunt, nisi aliud iure caveatur, a competente Superiore \npostulare, etsi agatur de officio, pro quo electus con- \nfirmatione non egeat. \n\n$ 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in \n\nmandato aut compromisso fuerit expressum. \n\nAA Codeos Iuris Canonici \n\nCAN. 180. \n\n$ 1. Ut postulatio vim habeat, pro ea stet oportet \nmaior suffragiorum pars, imo, si cum electione concur- \nrat, saltem duae tertiae partes requiruntur. \n\n$ 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per \nverbum: postulo, aut aequivalens; formula: eligo vel \npostulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impe- \ndimentum non exsistat, secus pro postulatione. \n\nCAN. 181. \n\n$8 1. Postulatio saltem intra octiduum mitti debet \nad Superiorem ad quem pertinet electionem confirmare, \nsi facultatem habeat ab impedimento dispensandi; secus \nad Romanum Pontificem aut ad alium habentem facul- \ntatem. \n\n$ 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa \nnon fuerit, ipso facto nulla evadit et electores pro ea \nvice privantur iure eligendi aut postulandi, nisi pro- \nbent se a mittenda postulatione iusto detentos fuisse \nimpedimento. \n\n$ 3. Per postulationem nullum ius postulato acqui- \nritur et Superiori licet eandem repellere. \n\n$ 4. Praesentatam Superiori postulationem electo- \nres revocare non possunt, nisi Superiore consentiente. \n\nCaN. 182. \n\n8 1l. Reiecta a Superiore postulatione, ius eligendi \nad collegium redit, nisi electores scienter illum postula- \nverint qui tali detinetur impedimento in quo nequeat \naut non soleat dispensari; tunc enim provisio ad Supe- \nriorem pertinet. \n\n$ 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significe- \ntur postulato, qui respondere debet ad normam \ncan. 1'/5. \n\n8 29. Si eam acceptet, plenum ius in officio eidem sta- \ntim acquiritur. \n\nLiber Secundus - De Personis 4D \n\nCAPUT II. \nDe amissione officiorum ecclesiasticorum. \n\nCAN. 183. \n\n$ 1l. Amittitur offieium ecclesiasticum . renuntia- \ntione, privatione, amotione, translatione, lapsu tem- \nporis praefiniti. \n\n$ 2. Resoluto quovis modo iure Superioris à quo \nfuerat concessum, officium eeclesiasticum non amitti- \ntur, nisi lex aliud caveat aut nisi in concessione habea- \ntur clausula: ad beneplacitum | nostrum, wel alia \naequipollens. \n\nCAN. 184. \n\nQuisque sui compos potest oflicio ecclesiastico \niusta de causa renuntiare, nisi speciali prohibitione \nrenuntiatio sit ipsi interdicta. \n\nCAN. 185. \n\nRenuntiatio e& metu gravi, iniuste incusso, dolo aut \nerrore substantiali vel simoniace facta, irrita est \nipso iure. \n\nCAN. 186. \n\nhenuntiatio, ut valida sit, fieri debet a renuntiante \naut scripto aut oretenus coram duobus testibus aut \netiam per procuratorem speciali mandato munitum; et \nscriptum renunptiationis documentum in Curia depo- \nnatur. \n\nCaN. 187. \n\n$ I1. Renuntiatio generatim, ut valeat, ei fieri de- \nbet à quo est acceptanda, vel, si aecceptatione non \negeat, a quo clericus officium acenpit vel qui eiusdem \nlocum tenet. \n\n$ 2. Quare si officium per confirmationem, admis- \nsionem vel institutionem collatum fuerit, renuntiatio \nfieri debet Superiori ad quem de iure ordinario confir- \nmatio, admissio vel institutio spectat. \n\n46 Codea Iuris Canonici \n\nCav. 188. \n\nOb tacitam renuntiationem ab ipso iure admissam \nquaelibet officia vacant ipso facto et sine ulla declara- \ntione, si clericus : \n\n1.\" Professionem religiosam emiserit, salvo, circa \nbeneficia, praescripto can. 584; \n\n2. [ntra tempus utile iure statutum vel, defi- \nciente iure, ab Ordinario determinatum, de officio pro- \nvisus illud adire neglexerit; \n\n3.\" Aliud officium eecclesiastieum cum priore in- \ncompatibile aeceptaverit et eiusdem pacificam posses- \nsionem obtinuerit; \n\n4.\" A fide catholica publice defecerit; \n\n5. Matrimonium, etiam civile tantum, ut aiunt, \ncontraxerit; \n\n6.\" Contra praescriptum can. 141, 8$ 1 militiae \nsaeculari nomen sponte dederit; \n\n(. Habitum ecclesiastieum propria auctoritate \nsine iusta causa deposuerit, nec illum, ab Ordinario \nmonitus, intra mensem a monitione recepta resum- \npserit; \n\n8. Residentiam, qua tenetur, illegitime deserue- \nrit et receptae Ordinarii monitioni, legitimo impedi- \nmento non detentus, intra congruum tempus ab Ordi- \nnario praefinitum, nec paruerit nec responderit. \n\nCAN. 189. \n$ 1l. Superiores sine iusta et proportionata causa \nrenuntiationes ne acceptent. \n$ 2. Renuntiationem Ordinarius loci intra mensem \nvel admittat vel reiiciat. \n\nCAN. 190. \n$ I. Officium, renuntiatione legitime facta et acce- \nptata, vacat postquam renuntianti significata est ac- \nceptatio. \n\nLiber Secundus - De Personis AT \n\n$ 2. Renuntians in officio permaneat donec de Su- \nperioris acceptatione certum nuntium acceperit. \n\nCAN. 191. \n\n$ 1. Semel legitime facta renuntiatione, non datur \namplius poenitentiae locus, licet renuntians possit offi- \neium ex alio titulo consequi. \n\n$ 2. Acceptata renuntiatio tempestive nota fiat iis \nqui aliquod ius in officii provisionem habent. \n\nCaN. 192. \n\n$ 1. Privatio officii incurritur sive ipso iure, sive \nex facto legitimi Superioris. \n\n$2. Ni agatur de officio inamovibili, Ordinarius \nnequit clericum eodem privare, nisi mediante processu \nad normam iuris. \n\n$ 3. Ri de amovibili, privatio decerni ab Ordinario \npotest ex qualibet iusta causa, prudenti eius arbitrio, \netiam citra delietum, naturali aequitate servata, sed \ncertum procedendi modum sequi minime tenetur, salvo \ncanonum praeseripto circa paroecias amovibiles; pri- \nvatio tamen effectum non habet, nisi postquam fuerit \n.a Superiore intimata; et ab Ordinarii decreto datur \n\nrecursus ad Sedem Apostolicam, sed in devolutivo \ntantum. \n\nJAN. 193. \n\n8$ 1. Translatio ab uno ad aliud officium ecclesiasti- \ncum ab eo tantum perfici potest, qui ius habet tum ac- \nceptandi renuntiationem, tum removendi a primo offi- \n€io et promovendi ad alterum. \n\n$ 2. Ad translationem, si de consensu clerici fiat, \nquaelibet iusta causa sufficit; si invito clerico, eadem \nfere causa requiritur idemque procedendi modus ac \npro privatione, firmo praescripto can. 2162-2167, quod \nad translationem attinet parochorum. \n\nA8 Codemo luris Canomacíi \n\nCaN. 194. \n$ 1. In translatione prius officium vacat cum cle- \nricus alterius possessionem canonice capit, nisi aliud \na iure cautum sit vel a legitimo Superiore prae- \nscriptum. \n$ 2. Reditus prioris officii translatus percipit, do- \nnec aliud oceupaverit. \n\nCAN. 195. \n\nQui clericum ad officium elegerunt vel postulave- \nrunt aut praesentaverunt, nequeunt eundem officio pri- \nvare aut ab eo revocare seu amovere aut ad aliud \ntransferre. \n\nDULPIEMSSU \nDe potestate ordinaria et delegata. \n\nJAN. 196. \n\nPotestas iurisdictionis seu regiminis quae ex divina \ninstitutione est in Eeclesia, alia est fori externi, alia \nfori interni, seu conscientiae, sive sacramentalis sive | \nextra-sacramentalis. \n\nO^N. 197. \n$ I. Potestas iurisdictionis ordinaria ea est quae \nipso iure adnexa est officio; delegata, quae commissa est \npersonae. | \n$ 2. Potestas ordinaria potest esse sive propria sive \nvicaria. \nCaN. 198. \n$ 1. In iure nomine Ordinarii intelliguntur, nisi \nquis expresse excipiatur, praeter Romanum Pontifi- \ncem, pro suo quisque territorio Episcopus residentialis, \nAbbas vel Praelatus nullius eorumque Vicarius Gene- \nralis, Administrator, Vicarius et Praefectus Apostoli- | \neus, itemque ii qui praedictis deficientibus interim ex \niuris praescripto aut ex probatis constitutionibus suc- \n\nLiber Secundus - De Personis 49 \n\ncedunt in regimine, pro suis vero subditis Superiores \nmaiores in religionibus clericalibus exemptis. \n\n$ 2. Nomine autem Ordinarii loci. seu locorum. ve- \nniunt omnes recensiti, exceptis Superioribus religiosis. \n\nCAN. 199. \n\n$ Il. Qui iurisdictionis potestatem habet ordina- \nriam, potest eam alteri ex toto vel ex parte delegare, \nnisi aliud expresse iure caveatur. \n\n$ 2. Etiam potestas iurisdictionis ab Apostolica \nSede delegata subdelegari potest sive ad actum, sive \netiam habitualiter, nisi electa fuerit industria perso- \nnae aut subdelegatio prohibita. \n\n$ 3. Potestas delegata ad universitatem negotio- \nrum ab eo qui infra Romanum Pontificem habet ordi- \nnariam potestatem, potest in singulis casibus subde- \nlegari. \n\n$ 4. In aliis casibus potestas iurisdictionis delegata \nsubdelegari potest tantummodo ex concessione expresse \nfacta, sed articulum aliquem non iurisdictionalem \netiam sine expressa commissione iudices delegati pos- \nsunt subdelegare. \n\n$ 5. Nulla subdelegata potestas potest iterum sub- \ndelegari, nisi id expresse concessum fuerit. \n\nCaN. 200. \n\n8 1. Potestas iurisdictionis ordinaria et ad univer- \nsitatem negotiorum delegata, late interpretanda est; \nalia quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, \nea quoque intelliguntur concessa, sine quibus eadem \nexerceri non posset. \n\n$ 2. Ei, qui delegatum se asserit, incumbit onus \nprobandae delegationis. \n\nCaN. 201. \n\n$ 1. Potestas iurisdictionis potest in solos subditos \ndirecte exerceri. \n\nCod. Iur. Can. & \n\n50 Codewv Iuris Canonici \n\n8 2. Iudicialis potestas tam ordinaria quam dele- \ngata exerceri nequit in proprium commodum aut extra \nterritorium, salvis praescriptis can. 401, 8 1, 881, 8 2 \net 1637. \n\n8$ 3. Nisi aliud ex rerum natura aut ex iure constet, \npotestatem iurisdictionis voluntariam seu non-iudicia- \nlem quis exercere potest etiam in proprium commo- \ndum, aut extra territorium exsistens, aut in subditum \ne territorio absentem. \n\nCAN. 202. \n\n$ 1. Actus potestatis iurisdictionis sive ordinariae \nsive delegatae collatae pro foro externo, valet quoque \npro interno, non autem e converso. \n\n$ 2. Potestas collata pro foro interno exerceri \npotest etiam in foro interno extra-sacramentali, nisi \nsacramentale exigatur. \n\n$ 3. Si forum, pro quo potestas data est, expressum \nnon fuerit, potestas intelligitur concessa pro utroque \nforo, nisi ex ipsa rei natura aliud constet. \n\nCaN. 203. \n$ 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas \nmandati sui fines excedit, nihil agit. \n$ 2. Hos tamen excessisse non intelligitur delega- \ntus, qui alio modo ac deleganti placuerit, ea ad quae \ndelegatus est, peragit, nisi modus ipse fuerit a dele- \ngante praeseriptus tanquam conditio. \n\nCON. 204. \n$ 1. Quod quis Superiorem adit, inferiore praeter- \nmisso, nop idcirco voluntaria suspenditur inferioris \npotestas, sive haec ordinaria fuerit sive delegata. \n$ 2. Attamen rei ad Superiorem delatae ne se im- \nmisceat inferior, nisi ex gravi urgentique causa; et hoc \nin casu statim Superiorem de re moneat. \n\nLiber Secundus - De Personis 51 \n\nCaN. 205. \n\n$ 1. Si plures iurisdictionem delegatam obtinue- \nrint pro eodem negotio, et dubitetur utrum delegatio \nfacta fuerit in solidum an collegialiter, praesumitur \nfacta in solidum in re voluntaria, collegialiter in re \niudiciali. \n\n$ 2. Pluribus in solidum delegatis, qui antea nego- \ntium oecupavit, alios ab eodem excludit, nisi aut \nposthac impediatur aut nolit ulterius in negotio pro- \ncedere. \n\n$ 3. Pluribus collegialiter delegatis, omnes simul \npro aetorum validitate in negotio expediendo proce- \ndere debent, nisi in mandato aliud cautum sit. \n\nCAN. 206. \nPluribus successive delegatis, ille negotium expe- \ndire debet cuius mandatum anterius est nec posteriore \nrescripto expresse abrogatum fuit. \n\nCav. 207. \n\n$ 1l. Potestas delegata exstinguitur, expleto man- \ndato; elapso tempore aut exhausto numero casuum pro \nquo concessa fuit; cessante causa finali delegationis; \nrevocatione delegantis delegato directe intimata aut \nrenuntiatione delegati deleganti directe intimata et ab \neodem acceptata; non autem resoluto iure delegantis, \nnisi in duobus casibus de quibus in can. 61. \n\n$ 2. Red potestate pro foro interno concessa, actus \nper inadvertentiam positus, elapso tempore vel exhau- \nsto casuum numero, validus est. \n\n$8 3. Pluribus collegialiter delegatis, si unus defi- \nciat, aliorum quoque delegatio exspirat, nisi aliud ex \ntenore delegationis constet. \n\nCaN. 208. \n\nAd normaiun can. 183, $ 2, potestas ordinaria non \nexstinguitur resoluto iure concedentis officium cui \n\n592 Codecs Iuris Canonici \n\nadnexa est; sed cessat, amisso officio; silet, legitima \nappellatione interposita, nisi forte appellatio sit tan- \ntum in devolutivo, firmo praescripto can. 2264, 2284. \n\nCAN. 209. \nIn errore communi aut in dubio positivo et proba- \nbili sive iuris sive facti, iurisdictionem supplet Eecle- \nsia pro foro tum externo tum interno. \n\nCAN. 210. \n\nPotestas ordinis, a legitimo Superiore ecclesiastico \nsive adnexa officio sive commissa personae, nequit aliis \ndemandari, nisi id expresse fuerit iure vel indulto \nconcessum. \n\nTITULUS VI. \nDe reductione elerieorum ad statum laicalem. \n\nCAN. 211. \n\n$ l. Etsi sacra ordinatio, semel valide recepta, \nnunquam irrita fiat, clericus tamen maior ad statum \nlaicalem redigitur rescripto Sanctae Sedis, decreto vel \nsententia ad normam can. 214, demum poena degrada- \ntionis. \n\n8 2. Clericus minor ad statum laicalem regreditur, \nnon solum ipso facto ob causas in iure descriptas, sed \netiam sua ipsius voluntate, praemonito loci Ordinario, \naut eiusdem Ordinarii decreto iusta de causa lato, si \nnempe Ordinarius, omnibus perpensis, prudenter iudi- \ncaverit clericum non posse cum decore status clericalis \nad ordines sacros promoveri. \n\nCaN. 212. \n$ 1. Qui in minoribus ordinibus constitutus ad sta- \ntum laicalem quavis de causa regressus est, ut inter \nclericos denuo admittatur, requiritur licentia Ordinarii \n\nLiber Secundus - De Personis 53 \n\ndioecesis cui incardinatus fuit per ordinationem, non \nconcedenda, nisi post diligens examen super vita et \nmoribus, et congruum, iudicio ipsius Ordinarii, expe- \nrimentum. \n\n$ 2. Clerieus vero maior qui ad statum laicalem \nrediit, ut inter clericos denuo admittatur, indiget San- \nctae Sedis licentia. \n\nCAN. 213. \n\n$ 1. Omnes qui e clericali statu ad laicalem legi- \ntime redacti aut regressi sunt, eo ipso amittunt officia, \nbeneficia, iura ac privilegia clericalia et vetantur in \nhabitu ecclesiastico incedere ac tonsuram deferre. \n\n$8 2. Clerieus tamen maior obligatione coelibatus \ntenetur, salvo praescripto can. 214. \n\nCAN. 214. \n\n$ 1. Clericus qui metu gravi coactus ordinem sacrum \nrecepit nec postea, remoto metu, eandem ordinationem \nratam habuit saltem tacite per ordinis exercitium, vo- \nlens tamen per talem actum obligationibus clericalibus \nse subiicere, ad statum laicalem, legitime probata \ncoactione et ratihabitionis defectu, sententia iudicis \nredigatur, sine ullis coelibatus ac horarum canonica- \nrum obligationibus. \n\n$.2. Coactio autem et defectus ratihabitionis pro- \nbari debent ad normam can. 1993-1998. \n\nSECTIO 1I. \nDE CLERICIS IN SPECIE. \n\nCAN. 215. \n$ 1l. Unius supremae ecclesiasticae potestatis est \nprovincias ecclesiasticas, dioeceses, abbatias vel prae- \nlaturas nullius, vicariatus apostolicos, praefecturas \n\nDÁ Codex luris Canonici \n\napostolicas erigere, aliter cireumsceribere, dividere, \nunire, supprinere. \n\n$ 2. In iure nomine dioecesis venit quoque abbatia \nvel praelatura nullius; et nomine Episcopi, Abbas vel \nPraelatus nullius, nisi ex natura rei vel sermonis con- \ntextu aliud constet. \n\nCAN. 2106. \n\n$ 1. Territorium cuiuslibet dioecesis dividatur in \ndistinctas partes territoriales; unicuique autem parti \nsua peculiaris ecclesia eum populo determinato est as- \nsignanda, suusque peculiaris rector, tanquam proprius \neiusdem pastor, est praeficiendus pro necessaria ani- \nmarum cura. \n\n$ 2. Pari modo vicariatus apostolicus et praefe- \nctura apostolica, ubi commode fieri possit, dividantur. \n\n$ 3. Partes dioecesis de quibus in $ 1, sunt paroe- \nciae; partes vicariatus apostolici, ac praefecturae apo- \nstolicae, si peculiaris rector eisdem fuerit assignatus, \nappellantur quasi-paroeciae. \n\n$ 4. Non possunt sine speciali apostolico indulto \nconstitui paroeciae pro diversitate sermonis seu natio- \nnis fidelium in eadem civitate vel territorio degentium, \nnec paroeciae mere familiares aut personales; ad con- \n\nstitutas autem quod attinet, nihil innovandum, incon- \nsulta Apostolica Sede. \n\nCaN. 217. \n\n$ l1. Episcopus territorium suum in regiones seu \ndistrictus, pluribus paroeciis constantes, distribuat, \nqui veniunt nomine vicariatus foranei, decanatus, ar- \nchipresbyteratus, etc. \n\n$ 2. Ri haec distributio, ratione circumstantiarum, \nvideatur impossibilis aut inopportuna, Episcopus con- \n\nsulat Sanctam Sedem, nisi ab eadem iam fuerit pro- \nvisum. \n\nLiber Secundus - De Personis 55 \n\nTITULUS VII. \n\nDe suprema potestate deque iis qui eiusdem sunt \necclesiastieo iure participes. \n\nCAPUT I. \n\nDec Romano Pontifice. \n\nCAN. 218. \n\n8 1. Romanus Pontifex, Beati Petri in primatu \nSuccessor, habet non solum primatum honoris, sed su- \npremam et plenam potestatem iurisdictionis in univer- \nsam Ecclesiam tum in rebus quae ad fidem et mores, \nium in iis quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae \nper totum orbem diffusae pertinent. \n\n$ 2. Haec potestas est vere episcopalis, ordinaria \net immediata tum in omnes et singulas ecclesias, tum \nin omnes et singulos pastores et fideles, à quavis \nhumana auctoritate independens. \n\nCAN. 219. \n\nRomanus Pontifex, legitime electus, statim ab ac- \nceptata electione, obtinet, iure divino, plenam supre- \nmae iurisdictionis potestatem. \n\nCAN. 220. \n\nGravioris momenti negotia quae uni Romano Pon- \ntifiel reservantur sive natura sua, sive positiva lege, \ncausae maiores appellantur. \n\nCAN. 221. \n\nSi contingat ut Romanus Pontifex renuntiet, ad \neiusdem renuntiationis validitatem non est necessaria \nOardinalium aliorumve acceptatio. \n\n56 Codec Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe Concilio Oecumenico. \n\nCaN. 222. \n\n$ 1. Dari nequit Oecumenicum Concilium quod a \nRomano Pontifice non fuerit convocatum. \n\n$ 2. Eiusdem Romani Pontificis est Oecumenico \nConcilio per se vel per alios praeesse, res in eo tractan- \ndas ordinemque servandum constituere ac designare, \nConcilium ipsum transferre, suspendere, dissolvere, \neiusque decreta confirmare. \n\nCaN. 223. \n\n$ 1. Vocantur ad Concilium in eoque ius habent \nsuffragii deliberativi : \n\n1.\" S. R. E. Cardinales, etsi non Episcopi; \n\n2.\" Patriarchae, Primates, Archiepiscopi, Epi- \nscopi residentiales, etiam nondum consecrati; \n\n9.* Abbates vel Praelati nullius; \n\n4. Abbas Primas, Abbates Superiores Congrega- \ntionum monasticarum, aec supremi Moderatores reli- \ngionum clericalium exemptarum, non autem aliarum \nreligionum, nisi aliud convocationis decretum ferat. \n\n$ 2. Etiam Episcopi titulares, vocati ad Concilium, \nsuffragium obtinent deliberativum, nisi aliud in con- \nvocatione expresse caveatur. \n$ 3. Theologi ac sacrorum canonum periti, ad Con- \ncilium forte invitati, suffragium non habent, nisi con- \nsultivum. \nCAN. 224. \n\n$ I. Si quis ex vocatis ad Concilium ad normam \ncan. 223, 8 1, eidem, iusto impedimento detentus, inter- \nesse non possit, mittat procuratorem et impedimentum \nprobet. \n\n$ 2. Procurator, si fuerit unus e Concilii Patribus, \nduplici suffragio non gaudet; si non fuerit, publicis tan- \n\nLiber Secundus - De Personis 57 \n\ntum sessionibus interesse potest, sed sine suffragio; ex- \npleto autem Concilio, huius acta subseribendi ius habet. \n\nCAN. 225. \n\nNemini eorum qui Concilio interesse debent, licet \nante discedere, quam Concilium sit rite absolutum, nisi \na Concilii praeside cognita ac probata discessionis \neausa et impetrata abeundi licentia. \n\nCaN. 226. \nPropositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres \npossunt alias addere, a Concilii tamen praeside antea \n\nprobatas. \nCaN. 221. \n\nConcilii decreta vim definitivam obligandi non ha- \nbent, nisi a Romano Pontifice fuerint confirmata et eius \niussu promulgata. \n\nCAN. 228. ; \n\n$ 1. Concilium Oecumenicum suprema pollet in uni- \nversam Ecclesiam potestate. \n\n$2. A sententia Romani Pontificis non datur ad \nConcilium Oecumenicum appellatio. \n\nCAN. 229. \n\nSi contingat Romanum Pontificem, durante Concilii \ncelebratione, e vita decedere, ipso iure hoc intermitti- \ntur, donee novus Pontifex illud resumi et continuari \n\niusserit. \n\nCAPUT III. \nDe Sanctae Romanae Ecclesiae Cardánalibus. \n\nCAN. 230. \nS. R. E. Cardinales Senatum Romani Pontificis con- \nstituunt eidemque in regenda Ecclesia praecipui con- \nsiliarii et adiutores assistunt. \n\n58 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 281. \n8$ 1. Sacrum Collegium in tres ordines distribuitur : \nepiscopalem, ad quem soli pertinent sex Cardinales \ndioecesibus suburbicariis praepositi; presbyteralem, \nqui constat Cardinalibus quinquaginta; diaconalem, qui \nquatuordecim. \n$ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diacona- \nlis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignatur \na Romano Pontifice. \nCav. 232. \n$ 1. Cardinales libere a Romano Pontifice ex toto \nterrarum orbe eliguntur, viri, saltem in ordine presby- \nteratus constituti, doctrina, pietate ac rerum agenda- \nrum prudentia egregie praestantes. \n$ 2. A cardinalatus dignitate arcentur : \n\n1.\" Illegitimi, etiamsi per subsequens matrimo- \nnium fuerint legitimati; itemque alii irregulares vel a \nsaeris ordinibus impediti secundum canonicas sanctio- \nnes, etsi cum ipsis auctoritate apostolica fuerit ad or- \ndines et dignitates etiam episcopalem dispensatum; \n\n2.\" Qui prolem etiam ex legitimo matrimonio su- \nsceptam, vel nepotem ex ea habent; \n\n3.* Qui primo aut secundo gradu consanguinitatis \nalicui Cardinali viventi coniuncti sunt. \n\nCAN. 233. \n\n$ 1. Cardinales creantur et publicantur à Romano \nPontifice in Consistorio sicque creati et publicati obti- \nnent ius ad electionem Romani Pontificis et privilegia \nde quibus in can. 239. \n\n$ 2. 8i tamen Romanus Pontifex creationem alicuius \nin Consistorio annuntiaverit, eius nomine sibi in pe- \nctore reservato, sic promotus nullis interim gaudet Car- \ndinalium iuribus aut privilegiis, sed, postquam a Ro- \nmano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem \nfruitur a publicatione, iure vero praecedentiae a reser- \nvatione in pectore. \n\nLiber Secundus - De Personis 59 \n\nCAN. 234. \nPromotus absens a Curia debet in recipiendo bireto \nrubro iurare se intra annum, nisi legitimo detineatur \nimpedimento, Summum Pontificem aditurum. \n\nCAN. 235. \n\nNisi aliter in casibus particularibus fuerit a Sancta \nSede provisum, per promotionem ad sacram purpuram \nnon solum ipso facto vacant dignitates omnes, eccle- \nsiae, beneficia quae promotus possideat, sed etiam pen- \nsiones ecclesiasticae amittuntur. \n\nCAN. 236. \n\n$ 1. Per optionem in Consistorio factam et a Sum- \nmo Pontifice approbatam, possunt, servata prioritate \nordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyte- \nrali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine \ndiaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum de- \n'cennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad \nordinem presbyteralem. \n| 8$ 2. Cardinalis ex ordine diaconali, transiens per \n| optionem ad ordinem presbyteralem, locum obtinet ante \n|omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad \n|Sacrae purpurae honorem assumpti sunt. \n| $ 3. Suburbicaria si vacet sedes, Cardinales ex or- \ndine presbyterali, qui momento vacationis praesentes \nfuerint in Curia vel ab ea absentes ad tempus ob sibi \ncommissum negotium aliquod a Romano Pontifice, \n|optare eam possunt in Consistorio, servata prioritate \npromotionis. \n\" $ 4. Cardinales quibus una ex ecclesiis suburbica- \nls est assignata, aliam optare nequeunt; cum vero \n' Cardinalis gradum Decani attigerit, dioecesim suam \n/ Ostiensi cumulat, quae proinde cum alia atque alia \n|dioecesi suburbicaria in persona Cardinalis Decani \nsemper coniungitur. \n\n60 Codea luris Canonici \n\nCAN. 231. \n\n$ 1. Sacro Cardinalium Collegio praeest Decanus, \nidest antiquior promotione ad aliquam sedem suburbi- \ncariam, cui tamen nulla est in ceteros Cardinales iuris- \ndietio, sed ipse primus habetur inter aequales. \n\n$ 2. Vacante decanatu, ipso iure succedit Subde- \ncanus, sive is tempore vacationis sit praesens in Curia, \nsive in sua suburbicaria dioecesi commoretur, sive ab- \nsit ad tempus ob sibi commissum munus a Romano \nPontifice. \n\nCaN. 288. \n\n$ 1. Cardinales tenentur obligatione residendi in \nCuria, nec fas est ipsis ab eadem discedere sine licen- \ntia Romani Pontificis, salvo praescripto $$ 2, 3 huius \ncanonis. \n\n$ 2. Haec obligatio urget quoque Cardinales Epi- \nscopos suburbicarios; sed ipsi non indigent licentia ut \nsese conferant ad dioeceses sibi commissas, quoties op- \nportunum iudicaverint. \n\n$ 9. Cardinales qui sunt Episcopi alicuius dioecesis \nnon suburbicariae, lege residendi in Curia eximuntur; \nsed cum ad Urbem venerint, Summum Pontificem \nadeant, nec ab Urbe discedant antequam ab eodem \nabeundi licentiam impetraverint. \n\nCav. 239. : \n\n$ 1. Praeter alia privilegia quae in hoc Codice suis \n\nin titulis enumerantur, Cardinales omnes a sua promo- \ntione in Consistorio facultate gaudent : \n1. Audiendi ubique terrarum confessiones etiam \nreligiosorum utriusque sexus et absolvendi ab omnibus \npeccatis et censuris etiam reservatis, exceptis tantum \ncensuris Sedi Apostolicae specialissimo modo reserva- \ntis et illis quae adnexae sunt revelationi secreti S. Of- \nficii; \n2.^ Bibi suisque familiaribus eligendi sacerdotem \nconfessionibus excipiendis, qui, si iurisdictione careat, \n\nLiber Secundus - De Personis 61 \n\neam ipso iure obtinet, etiam quod spectat ad peccata \net censuras, reservatas quoque, illis tantum censuris \nexceptis, de quibus in n. 1; \n\n3.\" Verbum Dei ubique praedicandi; \n\n4.\" Celebrandi vel alii permittendi ut coram se ce- \nlebret unam Missam in feria V maioris hebdomadie ac \ntres Missas in nocte Nativitatis Domini; \n\n5.\" Benedicendi ubique, solo crucis signo, cum \nomnibus indulgentiis a Sancta Sede concedi solitis, ro- \nsaria, aliasque coronas precatorias, cruces, numismata, \nstatuas, scapularia a Sede Apostoliea probata eaque \nimponendi sine onere inscriptionis; \n\n6.^ Sub unica benedictione erigendi, in ecclesiis et \noratoriis etiam privatis aliisque piis locis, stationes \nViae Crucis cum omnibus indulgentiis, quae huiusmodi \npium exercitium peragentibus impertitae sunt; nec non \nbenedicendi pro fidelibus, qui causa infirmitatis vel \nalius legitimi impedimenti sacras stationes Viae Crucis \nvisitare nequeant, Crucifixi icones cum applicatione \nomnium indulgentiarum devoto exercitio eiusdem Viae \nCrucis a Romanis Pontificibus adnexarum; \n\n1.\" Oelebrandi super aram portatilem non solum \nju domo propriae habitationis, sed ubicunque degunt; et \npermittendi ut alia Missa, ipsis adstantibus, celebretur; \n\n8,* Oelebrandi in mari, debitis cautelis adhibitis; \n\n9.^ In omnibus ecclesiis et oratoriis Missam ce- \nlebrandi proprio calendario conformem; \n\n10.* Fruendi altari privilegiato personali quoti- \ndiano; \n11.? Lucrandi in propriis sacellis indulgentias, ad \nquas acquirendas praescripta sit visitatio templi ali- \neuius vel publicae aediculae civitatis seu loci, in quo \nCardinales actu commorentur, quo privilegio etiam eo- \nrum familiares frui possunt; \n\n12.* Benedicendi ubique populo more Episcopo- \nrum; sed in Urbe in ecclesiis tantum, piis locis et fide- \nlium consessibus; \n\n62 Codec Iwris Canonici \n\n13.\" More Episcoporum gestandi erucem ante pe- \nctus etiam supra mozetam atque utendi mitra et baculo \npastorali; \n\n14.* Sacrum celebrandi in quolibet privato sacello \nsine praeiudicio illius qui indulto gaudet; \n\n15.* Pontificalia cum throno et baldachino pera- \ngendi in omnibus ecclesiis extra Urbem, Ordinario prae- \nmonito, si ecclesia sit cathedralis; j \n\n16.\" Honoribus locorum Ordinariis tribui solitis \nfruendi quocumque se conferant; \n\n17.\" Fidem faciendi in foro externo, de oraculo: \npontificio testantes; \n\n18.' Fruendi sacello ab Ordinarii visitatione | \nexempto; \n\n19.\" De reditibus beneficiariis libere disponendi! \netiam per testamentum, salvo praescripto can. 1298; | \n\n20.\" Consecrationes et benedictiones ecclesiarum, \naltarium, sacrae supellectilis, Abbatum aliasve simi-? \nles, excepta oleorum saerorum consecratione, si Cardi-. \nnàlis charactere episcopali careat, ubique locorum, ser- | \nvatis servandis, peragendi, firmo praescripto can. 1157 : \n\n21.\" Praecedendi omnibus Praelatis etiam Pa-. \ntriarchis, imo ipsis Legatis Pontificiis, nisi Legatus sit. \nGardisialis in proprio territorio residens; Cardinalis. \nautem Legatus a latere praecedit extra Urbem omni-. \nbus aliis; \n\n22.\" Oonferendi primam tonsuram et ordines mi-. \nnores, dummodo promovendus habeat dimissorias pro-. \nprii Ordinarii litteras; \n\n23. Ministrandi sacramentum confirmationis, \nfirmo onere inscriptionis nominis confirmati ad normam \niuris; \n\n24.\" Concedendi indulgentias ducentorum die- \nrum, etiam toties quoties lucrandas, in locis vel insti-. \ntutis ac pro personis suae iurisdictionis vel protectio- | \nnis; item in aliis locis, sed à praesentibus solummodo, \nsingulis vicibus, lucrandas. ] \n\n| \n\n|] \n\nLiber Secundus - De Personis 63 \n\n$ 2. Cardinalis Decanus gaudet privilegio ordi- \nnandi et consecrandi electum Pontificem, si hie ordi- \nnatione vel episcopali consecratione indigeat, et tunc \npallio utitur; quod privilegium, absente Cardinali De- \ncano, competit Subdecano, eoque etiam absente, anti- \nquiori Cardinali Episcopo suburbicario. \n\n$8 3. Demum Cardinalis Proto-diaconus pallia Ar- \nchiepiscopis et Episcopis privilegio fruentibus eorumve \nprocuratoribus, vice Romani Pontificis, imponit; et no- \nmen novi electi Pontificis populo annuntiat. \n\nCaN. 240. \n\n$ 1. Cardinalis ad sedem suburbicariam promotus \net in eiusdem possessionem canonice immissus est ve- \nrus Episcopus suae dioecesis, eaque potestate in eam \npollet, quam Episcopi residentiales in propria dioecesi \nobtinent. \n\n$ 2. Ceteri Cardinales in suis titulis vel diaconiis, \npostquam eorundem canonicam possessionem ceperint, \nomnia possunt quae locorum Ordinarii in suis ecclesiis, \nexceptis ordine iudiciorum et qualibet iurisdictione in \nfideles, sed salva potestate in iis quae ad disciplinam, \nmorum correctionem, servitium ecclesiae pertinent. \n\n$ 3. Cum throno et baldachino Cardinalis ordinis \npresbyteralis potest in suo titulo pontificalia peragere \net Cardinalis ordinis diaconalis in sua diaconia ponti- \nficaliter assistere, et nemo alius ibidem id potest sine \nCardinalis assensu; in aliis vero Urbis ecclesiis Cardi- \nnales throno et baldachino uti nequeunt sine licentia \nRomani Pontificis. \n\nCAN. 241. \n\nSede Apostolica vacante, Sacrum Cardinalium Col- \nlegium et Romana Curia non aliam habent potestatem, \nquam quae definitur in const. Pii X Vacante Sede A po- \n| stolica, 25 Dec. 1904. \n\n64 Codems Iuris Canonici \n\nCAPUT IV. \nDe Curia Romana. \n\nCaN. 242. \n\nCuria Romana constat Sacris Congregationibus, \nTribunalibus et Officiis, prout inferius enumerantur et \ndescribuntur. \n\nCAN. 243. \n\n$ 1. In singulis Congregationibus, Tribunalibus, \nOfficiis servanda est disciplina et tractanda sunt nego- \ntia secundum normas tum generales tum particulares, \nquas ipsis Romanus Pontifex praestituerit. \n\n$8 2. Omnes qui ad Congregationes, Tribunalia, Of- \nfieia Romanae Curiae pertinent, ad secretum servan- \ndum tenentur intra fines et secundum modum ex disci- \nplina unicuique propria determinatum. \n\nCax. 244. \n\n$ 1. Nihil grave aut extraordinarium in iisdem Con- \ngregationibus, Tribunalibus, Officiis agatur, nisi a Mo- \nderatoribus eorundem Romano Pontifici fuerit antea \nsignificatum. \n\n$ 2. Gratiae quaevis ac resolutiones indigent ponti- \nfieia approbatione, exceptis iis pro quibus eorundem \nOffieiorum, Tribunalium, Congregationum Moderatori- \nbus speciales facultates tributae sint, exceptisque sen- \ntentiis Tribunalis Sacrae Romanae Rotae et Signaturae \nApostolicae. \n\nCaN. 245. \n\nControversiam, si qua exoriatur, de competentia in- \nter Sacras Congregationes, Tribunalia vel Officia Ro- \nmanae Curiae, dirimit coetus S. R. E. Cardinalium, | \nquos Romanus Pontifex singulis vicibus designaverit. | \n\nAnT. Il. — De Sacris Congregationibus. \n\nCAN. 246. \nSingulis Congregationibus praeest Cardinalis Prae- \nfectus vel, si eisdem praesit ipsemet Romanus Ponti- \n\nLiber Secundus. De Personis 65 \n\nfex, eas dirigit Cardinalis Secretarius; quibus adiun- \nguntur Cardinales quos Pontifex eis adscribendos cen- \nsuerit, cum aliis necessariis administris. \n\nCaN. 241. \n\n$ 1. Congregatio S. Officii, cui ipse Summus Pon- \ntifex praeest, tutatur doctrinam fidei et morum. \n\n$ 2. Iudicat de iis delictis quae sibimet secundum \npropriam eiusdem legem reservantur, cum potestate \nhas eriminales causas videndi non solum in gradu ap- \npellationis à tribunali Ordinarii loci, sed etiam in \nprima instantia, si directe ad ipsam delatae fuerint. \n\n$ 3. Ipsa sola cognoscit ea quae, sive directe sive \nindirecte, in iure aut in facto, circa privilegium, uti \naiunt, Paulinum et matrimonii impedimenta dispari- \ntatis cultus et mixtae religionis versantur; itemque ad \neam spectat facultas dispensandi in hisce impedimen- \ntis. Quare quaelibet huiusmodi quaestio ad hane Con- \ngregationem est deferenda, quae tamen potest, si ita \ncenseat et casus ferat, quaestionem remittere ad aliam \nCongregationem vel ad \"Tribunal Sacrae Romanae \nRotae. \n\n$ 4. Ad eandem pertinet non solum delatos sibi li- \nbros diligenter excutere, eos, si oportuerit, prohibere, \net dispensationes concedere; sed etiam ex officio inqui- \nrere, qua opportuniore licebit via, quae in vulgus edan- \ntur scripta cuiuslibet generis damnanda, et in memo- \nriam Ordinariorum reducere, quam religiose teneantur \nin perniciosa scripta animadvertere eaque Sanctae Sedi \ndenuntiare, ad normam can. 1397. \n\n$ 5. Ipsa una competens est circa ea omnia quae \nieiunium eucharisticum pro sacerdotibus Missam cele- \nbrantibus respiciunt. \n\n$ 1l. Congregationis Consistorialis Praefectus est \nipse Romanus Pontifex. Praeter alios ad eandem per- \ntinent ex officio Cardinales Secretarius S. Officii, Prae- \n\nCod. Iur. Can. 5 \n\n66 Codec Iuris Canonici \n\nfeetus Congregationis de Seminariis et Universitatibus \nstudiorum et Secretarius Status. Inter Consultores \neiusdem semper sunt Assessor S. Officii, Secretarius \nCongregationis pro negotiis ecclesiasticis extraordina- \nriis et Secretarius Congregationis de Seminariis et \nUniversitatibus studiorum. \n\n$ 2. Ad hanc Congregationem spectat non modo pa- \nrare agenda in Consistoriis, sed praeterea, in locis \nCongregationi de Prop. Fide non obnoxiis, novas dioe- \nceses ac provincias et capitula tum cathedralia tum \ncollegialia constituere; dioeceses iam constitutas divi- \ndere; Episcopos, Administratores Apostolicos, Coadiu- \ntores et Auxiliares Episcoporum constituendos pro- \nponere, canonicas inquisitiones seu processus super \npromovendis indicere actosque diligenter expendere, \nipsorum periclitari doctrinam, salvo praescripto \ncan. 2950. \n\n$ 3. Ab hae Congregatione dependent ea omnia \nquae pertinent ad constitutionem, conservationem et \nstatum dioecesium. Quare ipsa vigilat super impletis \nvel minus obligationibus, quibus Ordinarii tenentur; \ncognoscit ea quae ab Episcopis scripto relata sint de \nstatu suarum dioecesium; indicit visitationes apostoli- \ncas examinatque eas quae fuerint absolutae, transmis- \nsis in utroque casu ad singulas Congregationes iis ad \ndeliberandum negotiis quae ad eas peculiariter per- \ntinent. \n\nCav. 249. \n\n$1. Congregationi de disciplina Sacramentorum pro- \nposita est universa legislatio circa disciplinam septem \nSacramentorum, incolumi iure Congregationis S. Of- \nficii cirea ea quae in can. 247 statuta sunt, et Sacro- \nrum Rituum Congregationis circa ritus et caeremonias \nquae in Sacramentis conficiendis, ministrandis et reci- \npiendis servari debent. | \n\n8$ 2. Ad illam itaque spectant ea omnia, quae de- \ncerni eoncedique solent tum in disciplina matrimonii, \n\nLibor Secundus - De Personis 01 \ntum in disciplina aliorum Sacramentorum nec non in \ncelebratione Sacrificii Eucharistici, iis tantum exceptis \nquae aliis Congregationibus reservata sunt. \n\n$ 93. ipsa cognoscit quoque et exclusive de facto \ninconsummationis matrimonii et de exsistentia causa- \nrum ad dispensationem concedendam, nec non de iis \nomnibus, quae cum his sunt connexa. Potest tamen \ncognitionem horum omnium, si id expedire iudicaverit, \nad Sacram Romanam Rotam remittere. Pariter ad \neam deferri possunt quaestiones de validitate matri- \nmonii, quas tamen, si aceuratiorem disquisitionem aut \ninvestigationem exigant, ad tribunal competens remit- \ntat. Eodem modo ad ipsam pertinet videre de obliga- \ntionibus ordinibus maioribus adnexis, atque examinare \nquaestiones de ipsa validitate sacrae ordinationis, aut \neas ad tribunal competens remittere. Et ita porro de \naliis Sacramentis. \n\nCaN. 250. \n\n$ 1l. Congregationi Concilii ea pars negotiorum est \ncommissa, quae ad universam disciplinam cleri saecu- \nlaris populique christiani refertur. \n\n$ 2. Quamobrem ipsius est curare ut christianae \nvitae praecepta serventur, cum facultate opportune ab \neisdem fideles dispensandi; moderari quae parochos et \ncanonicos spectant; aut quae pias sodalitates, pias \nuniones (etiamsi dependeant a religiosis vel erectae \nsint in eorum ecclesiis seu domibus), pia legata, pia \nopera, Missarum stipes, beneficia aut officia, bona ec- \nclesiastica, mobilia et immobilia, tributa dioecesana, \ntaxas Curiarum episcopalium aliaque huiusmodi attin- \ngunt. Eidem reservata est facultas eximendi a condi- \ntionibus requisitis ad assecutionem beneficiorum, quo- \nties ad Ordinarios eorum collatio spectat; admittendi \nad compositionem eos qui occuparunt bona ecclesia- \nstica, etiam pertinentia ad religiosos; permittendi ut \nfideles acquirant bona ecclesiastica, a potestate civili \nusurpata. \n\n68 Codec luris Canonici \n\n8 3. Videt quoque de iis omnibus, quae ad immuni- \ntatem ecclesiasticam pertinent, itemque de controver- \nsiis circa praecedentiam, salvo iure Congregationis de \nsodalibus religiosis et Congregationis Caeremonialis. \n\n8$ 4. Ad eandem pertinent ea omnia quae ad Conci- \nliorum celebrationem et recognitionem atque ad Epi- \nscoporum coetus seu conferentias referuntur, extra \nloca quae subsunt Congregationi de Prop. Fide. \n\n$ 5. Est. autem haec Congregatio competens in \nomnibus controversiis negotia eidem commissa spectan- \ntibus, quas in linea disciplinari pertractandas censue- \nrit; cetera ad tribunal competens sunt deferenda. \n\nCAN. 251. \n\n$ 1. Congregatio negotiis religiosorum sodalium \npraeposita ea sibi exclusive vindicat quae respiciunt \nregimen, disciplinam, studia. bona et privilegia reli- \ngiosorum sodalium utriusque sexus tum sollemnibus \ntum simplicibus votis adstrictorum, eorumque qui, \nquamvis sine votis, in communi tamen vitam agunt \nmore religiosorum, itemque tertiorum Ordinum saecu- \nlarium, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. \n\n$ 2. Quapropter, quaestionibus ordine iudiciario \ntractandis ad tribunal competens remissis et incolumi \nsemper iure Congregationis S. Officii et Congregatio- \nnis Concilii circa negotia, ad ipsas spectantia, haec \nCongregatio quaestiones omnes suae competentiae in \nlinea disciplinari dirimit; sed. si quaestio vertatur inter \nreligiosum sodalem et personam non religiosam, ipsa, \npraesertim ad instantiam partis, potest quoque, si' \naequum iudicaverit, eandem quaestionem ad aliam \nCongregationem aut tribunal remittere. \n\n$ 2. Huie denique Congregationi reservatur con- \ncessio dispensationum a iure communi pro sodalibus \nreligiosis, firmo praescripto can. 247, 8 5. \n\nCaN. 282. \n\n$ 1l. Congregatio de Propaganda Fide missionibus \n\nad praedicandum Evangelium et catholicam doctrinam \n\nLiber Secundus - De Personis 69 \n\npraeest, ministros necessarios constituit et mutat, fa- \neultatemque habet tractandi, agendi et exsequendi \nomnia hac in re necessaria et opportuna. \n\n$ 2. Curat ea omnia quae ad Conciliorum celebra- \ntionem in locis sibi subiectis pertinent. \n\n$ 3. Eius iurisdictio iis est circumscripta regioni- \nbus, ubi, sacra hierarchia nondum constituta, status \nmissionis perseverat. Huic Congregationi sunt etiam \nsubiectae regiones, quae, etsi hierarchia inibi consti- \ntuta sit, adhuc inchoatum aliquid praeseferunt. Eidem \npariter subsunt societates ecclesiasticorum ac Semi- \nnaria quae exclusive fundata sunt eo fine, ut in eis \ninstituantur missionarii pro exteris missionibus, prae- \nsertim quod attinet ad eorum regulas, administratio- \nnem atque opportunas eonceessiones ad sacram ordina- \ntionem alumnorum requisitas. \n\n$ 4. Haec autem Congregatio tenetur ad competen- \ntes Congregationes deferre negotia quae aut fidem at- \ntingunt, aut causas matrimoniales, aut generales nor- \nmas cirea sacrorum rituum disciplinam tradendas vel \ninterpretandas. \n\n$ 5. Quod vero spectat ad sodales religiosos, eadem \nCongregatio sibi vindicat quidquid religiosos qua mis- \nsionarios, sive uti singulos sive simul sumptos, tangit. \nQuidquid vero religiosos qua tales, sive uti singulos \nsive simul sumptos attingit, ad Congregationem reli- \ngiosorum negotiis praepositam remittat aut relinquat. \n\nOaxN. 253. \n\n$ l1. Congregatio Saerorum Rituum ius habet vi- \ndendi et statuendi ea omnia quae sacros ritus et caere- \nmonias Eeclesiae Latinae proxime spectant, non autem \nquae latius ad saeros ritus referuntur, cuiusmodi sunt \npraecedentiae iura aliaque id genus, de quibus sive ser- \nvato ordine iudiciario sive in linea disciplinari disce- \nptetur. \n\n$ 2. Eius proinde est praesertim advigilare, ut sa- \ncri ritus ac caeremoniae diligenter serventur in Sacro \n\n0 Codex Iuris Canonici \n\ncelebrando, in Sacramentis administrandis, in divinis \nofficiis persolvendis, in iis denique omnibus quae Ec- \nclesiae Latinae cultum respiciunt; dispensationes con- \ncedere opportunas; insignia et honoris privilegia tam \npersonalia et ad tempus, quam localia et perpetua, quae \nad sacros ritus vel caeremonias pertineant, elargiri, et \ncavere ne in haec abusus irrepant. \n\n8 3. Denique ea omnia agit quae ad beatificationem \net canonizationem Servorum Dei vel ad sacras reli- \nquias quoquo modo referuntur. \n\nCaN. 254. \n\nAd Congregationem Caeremonialem pertinet mode- \nratio caeremoniarum in Sacello Aulaque Pontificali \nservandarum et sacrarum functionum quas Patres Car- \ndinales extra pontifieale sacellum peragunt; itemque \neadem Congregatio cognoscit quaestiones de praece- \ndentia tum Patrum Cardinalium tum Legatorum quos \nrariae Nationes ad Sanctam Sedem mittunt. \n\nC^N. 255. \n\nAd Congregationem pro negotiis ecclesiasticis ex- \ntraordinariis spectat dioeceses constituere vel dividere \net ad vacantes dioeceses idoneos viros promovere, quo- \nties hisce de rebus cum civilibus Guberniis agendum \nest; insuper Congregatio in ea negotia incumbit, quae \neius examini subiiciuntur a Summo Pontifice per Car- \ndinalem Secretarium Status, praesertim ex illis quae \ncum legibus civilibus coniunctum aliquid habent et ad \npacta conventa eum variis Nationibus referuntur. \n\nO^N. 256. \n$8 1l. Congregatio de Seminariis et Universitatibus \nstudiorum vigilat super omnibus quae ad regimen, di- \nsciplinam, temporalem administrationem et studia Se- \nminariorum pertinent, incolumi iure Congregationis \nde Prop. Fide. Eidem pariter commissa est moderatio \nregiminis ac studiorum, in quibus versari debent \n\nLiber Secundus - De Personis 74 \n\nathenaea seu quas vocant Universitates vel Facultates \nquae ab Ecclesiae auctoritate dependent, comprehensis \niis quae a religiosae alicuius familiae sodalibus diri- \nguntur. Novas institutiones perpendit approbatque; \nfacultatem concedit academicos gradus conferendi nor- \nmasque tradit quibus ii conferri debeant, et, ubi agitur \nde viro singulari doctrina commendato, potest eos ipsa \nconferre. \n\n$8 2. In hae Sacra Congregatione connumerantur \ninter alios Cardinales Secretarius Congregationis Con- \nsistorialis et inter Consultores Assessor eiusdem Con- \ngregationis. \n\nCav. 251. \n\n$ I1. Congregationi pro Ecclesia Orientali praeest \nipse Romanus Pontifex. Huic Congregationi reservan- \ntur omnia cuiusque generis negotia quae sive ad per- \nsonas, sive ad disciplinam, sive ad ritus Ecclesiarum \norientalium referuntur, etiamsi sint mixta, quae sci- \nlicet sive rei sive personarum ratione latinos quoque \nattingant. \n\n$ 2. Quare pro Ecclesiis ritus orientalis haec Con- \ngregatio omnibus facultatibus potitur, quas aliae Con- \ngregationes pro Ecclesiis ritus latini obtinent, incolumi \ntamen iure Congregationis S. Officii ad normam \ncan. 247. \n\n$ 3. Haec Congregatio controversias dirimit via di- \nsciplinari; quas vero ordine iudiciario dirimendas iudi- \ncaverit, ad tribunal remittet quod ipsa Congregatio \ndesignaverit. \n\nAnT. IT. — De Tribunalibus Curiae Romanae. \n\nO^N. 258. \n$ 1. Sacrae Poenitentiariae praeficitur Cardinalis \nPoenitentiarius Maior. Huius tribunalis iurisdictio \neoarctatur ad ea quae forum internum, etiam non sa- \neramentale, respiciunt; quare hoc tribunal pro solo \nforo interno gratias largitur, absolutiones, dispensa- \n\n19 Codem Iuris Canonici \n\ntiones, commutationes, sanationes, condonationes; ex- \ncutit praeterea quaestiones conscientiae easque dirimit. \n\n$ 2. Eiusdem insuper est de iis omnibus iudicare \nquae speetant ad usum et concessionem indulgentia- \nrum, salvo iure S. Officii videndi ea quae doctrinam \ndogmaticam circa easdem indulgentias vel circa novas \norationes et devotiones respiciunt. \n\nOaN. 259. \n\nCausae ordinem iudiciarium requirentes aguntur \napud Sacram Romanam Rotam et apud Supremum \nTribunal Signaturae Apostolicae intra fines et secun- \ndum normas traditas in can. 1598-1605, salvo iure Con- \ngregationis S. Officii et Congregationis Sacrorum Ri- \ntuum in causas sibi proprias. \n\nAnT. III. — De Officiis Curiae Romanae. \n\nCAN. 260. \n\n$ 1. Cancellariae Apostolicae, cui praeest Cardina- \nlis Cancellarius Sanctae Romanae Ecclesiae, hoc est \nproprium munus, apostolicas expedire litteras, seu \nbullas pro beneficiorum et offieiorum consistorialium \nprovisione, novarum provinciarum et dioecesium ac \ncapitulorum institutione et pro aliis maioribus Eccle- \nsiae negotiis conficiendis. \n\n$ 2. Quae litterae seu bullae ne expediantur nisi de \nmandato Congregationis Consistorialis circa negotia \nad eius competentiam spectantia, aut de mandato \nSummi Pontificis circa alia negotia, servatis in singu- \nlis casibus ipsius mandati terminis. \n\nCaN. 261. \n\nDatariae Apostolicae, quam moderatur Cardinalis \nDatarius Sanctae Romanae Ecclesiae, commissum est \ncognoscere de idoneitate promovendorum ad beneficia \nnon consistorialia Apostolicae Sedi reservata; conficere \net expedire apostolicas litteras pro eorum collatione; \neximere in conferendo benefieio a conditionibus requi- \n\nLiber Secundus - De Personis 73 \n\nsitis, quoties eius collatio ad Ordinarium non pertinet; \ncurare pensiones et onera quae Summus Pontifex in \nmemoratis conferendis beneficiis imposuerit. \n\nO^N. 262. \n\nCamerae Apostolicae, cui praesidet Sanctae Roma- \nnae Ecclesiae Cardinalis Camerarius, cura est atque \nadministratio bonorum ac iurium temporalium San- \nctae Sedis, quo tempore praesertim haec vacua habea- \ntur; et tune adamussim serventur normae statutae in \nconst. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904. \n\nCAN. 263. \n\nOfficium Secretariae Status, cuius moderator est \nCardinalis Secretarius Status, constat triplici parte \nhoc ordine : \n\n1.^ Prima pars, eui praesidet Secretarius Congre- \ngationis pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis, ver- \nsatur in negotiis quae eidem Congregationi exami- \nnanda subiici debent ad normam can. 255, ceteris pro \ndiversa eorum natura ad peculiares Congregationes \nremissis; \n\n2.\" Altera pars, cui praeest Substitutus, incum- \nbit in ordinaria negotia; \n\n3.\" Tertiam partem dirigit Cancellarius Brevium \nApostolicorum, qui vacat expeditioni Brevium. \n\nC^N. 264. \nAd Secretarias Drevium ad Principes et Epistola- \nrum latinarum spectat munus latine scribendi acta \nSummi Pontificis, ab eodem illis commissa. \n\nCAPUT V. \nDe Legatis Romani Pontificis. \nCav. 265. \nRomano Pontifici ius est, a civili potestate indepen- \ndens, in quamlibet mundi partem Legatos cum vel sine \necclesiastica iurisdictione mittendi. \n\n74 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 266. \n\nDicitur Legatus a latere Cardinalis qui à Summo \nPontifice tanquam «alter ego cum hoc titulo mittitur, \net tantum potest, quantum ei à Summo Pontifice de- \n\nmandatum est. \nCAN. 201. \n\n$ 1. Legati qui mittuntur cum titulo Nuntii aut \nInternuntii : \n\n1.\" Fovent, secundum normas a Sancta Sede re- \nceptas, relationes inter Sedem Apostolicam et civilia \nGubernia apud quae legatione stabili funguntur; \n\n2.* In territorio sibi assignato advigilare debent \nin Ecclesiarum statum et Romanum Pontificem de \neodem certiorem reddere; \n\n3.\" Praeter has duas ordinarias potestates, alias \nplerumque facultates obtinent quae tamen sunt omnes \ndelegatac. \n\n$8 2. Qui vero mittuntur cum titulo felegati Apo- \nstolici unam habent ordinariam potestatem de qua in \n$ 1, n. 2, praeter alias facultates delegatas ipsis a San- \ncta Sede commissas. \nCO^N. 208. \n$ 1. Legatorum munus cum omnibus facultatibus \neisdem commissis non exspirat vacante Sede Aposto- \nlica, nisi aliud in litteris pontificiis fuerit statutum. \n$ 2. Cessat autem, expleto mandato, revocatione \neisdem intimata, renuntiatione a Romano Pontifice \nacceptata. \nCav. 269. \n$ 1. Legati Ordinariis locorum liberum suae iuris- \ndictionis exercitium relinquant. \n$ 2. Licet forte charactere episcopali careant, prae- \ncedunt tamen omnibus Ordinariis qui non sint cardi- \nnalitia dignitate insigniti. \n$ 3. 8&i charactere episcopali sint aucti, possunt \nsine Ordinariorum licentia in omnibus eorum ecclesiis, \n\nLiber Secundus - De Personis 15 \n\nexcepta cathedrali, populo benedicere et officia divina \netiam in pontificalibus, adhibito quoque throno et ba- \neulo, peragere. \nCaN. 210. \nEpiscopis qui, ratione sedis, titulo Legati Aposto- \nliei decorantur, nullum exinde competit speciale ius. \n\nCAPUT VI. \nDe Patriarchis, Primatibus, Metropolitis. \n\nCaxN. 211. \n\nPatriarchae aut Primatis titulus, praeter praeroga- \ntivam honoris et ius praecedentiae ad normam can. 280, \nnullam secumfert specialem iurisdictionem, nisi iure \npartieulari de aliquibus aliud constet. \n\nCaN. 2712. \n\nProvinciae ecclesiasticae praeest Metropolita seu \nArchiepiscopus; quae dignitas coniuncta est cum sede \nepiscopali a Romano Pontifice determinata vel probata. \n\nCav. 2113. \n\nSalvo praeseripto can. 2175-280, Metropolita in pro- \npria dioecesi easdem obligationes eademque iura habet \nquae Episcopus in sua. \n\nCaN. 2\"14. \n\nIn dioecesibus vero suffraganeis Metropolita potest \n\ntantum : \n\n1.* A patronis ad beneficia praesentatos instituere, \nsi Suffraganeus intra tempus iure statutum, iusto im- \npedimento non detentus, id facere omiserit; \n| 2.\" Indulgentias centum dierum, sicuti in propria \ndioecesi, concedere; \n\n3. Deputare Vicarium Capitularem ad normam \ncan. 432, $ Z; \n\n4.\" Vigilare ut fides ac disciplina ecclesiastica \naecurate serventur, ac de abusibus Romanum Pontifi- \ncem certiorem facere; \n\n76 Codec Iuris Canonici \n\n5.\" Canonicam visitationem peragere, causa prius \nab Apostolica Sede probata, si eam Suffraganeus ne- \nglexerit; tempore autem visitationis, potest praedicare, \nconfessiones audire etiam absolvendo a casibus Epi- \nscopo reservatis, de vita et honestate clericorum inqui- \nrere, clericos infamia notatos Ordinariis ipsorum, ut \neos puniant, denuntiare, notoria crimina, manifestas \net notorias offensas tum sibi tum suis forte illatas, \niustis poenis, censuris non exclusis, punire; \n\n6. In omnibus ecclesiis, etiam exemptis, Ordi- \nnario loci praemonito, si ecclesia sit cathedralis, per- \nagere pontificalia, uti Episcopus in proprio territorio, \npopulo benedicere, cruce ante se delata incedere, non \nautem alia exercere quae iurisdictionem importent; \n\n'(.^ Appellationem recipere a sententiis definitivis \naut interlocutoriis definitivarum vim habentibus, pro- \nlatis in Curiis suffraganeis, ad normam can. 1594, $8 1; \n\n8.^ Controversias, de quibus in can. 1572, $ 2, in \nprima instantia dirimere. \n\nCAN. 2715. \n\nMetropolita obligatione tenetur, intra tres menses \nà consecratione vel, si iam consecratus fuerit, a pro- \nvisione canonica in Consistorio, per se vel per procu- \nratorem a Romano Pontifice pallium petendi, quod . \nsignificat potestatem archiepiscopalem. \n\nCAN. 216. \nQuare ante pallii impositionem, excluso speciali | \nindulto apostolico, ipse illieite poneret actus sive iu- | \nrisdictionis metropolitanae, sive ordinis episcopalis in \nquibus, ad normam legum liturgicarum, usus pallii \nrequiritur. \nCAN. 271. \nMetropolita uti potest pallio intra quamlibet eccle- | \nsiam etiam exemptam suae provinciae in Missarum \nsollemnibus, diebus in Pontificali Romano designatis \n\nLiber Secundus - De Personis \n\n-] \n\naliisque forte sibi concessis; nullatenus vero extra pro- \nvineiam, etsi Ordinarii loci consensus accedat. \nCAN. 218. \nSi Metropolita pallium amittat vel ad aliam sedem \narchiepiscopalem transferatur, novo indiget pallio. \n\nCAN. 219. \nPallium neque commodari potest neque donari nec \nin morte alicui relinqui, sed omnia pallia quae Metro- \npolita obtinuit, cum eodem sunt sepelienda. \n\nCav. 280. \nPatriarcha praecedit Primati, Primas Archiepi- \nscopo, hic Episcopis, salvo praescripto can. 347. \n\nCAPUT VII. \nDe Conciliis plenariis et provincialibus. \nCaN. 281. \n\nOrdinarii plurium provinciarum ecclesiasticarum \nin Concilium plenarium convenire possunt, petita ta- \nmen venia à Romano Pontifice, qui suum Legatum de- \nsignat ad Concilium convocandum eique praesidendum. \n\nCaN. 282. \n\n$ 1. Concilio plenario assistere debent cum suffra- \ngio deliberativo, praeter Legatum Apostolicum, Metro- \npolitae, IZpiscopi residentiales, qui, sui loco, mittere \npossunt Coadiutorem vel Write. Apostolici dioe- \ncesium Administratores, Abbates vel Praelati nullius, \nVicarii Apostolici, Praefecti Apostolici, Vicarii Capi- \ntulares. \n\n$ 2. Etiam Episcopi titulares, in territorio degen- \ntes, si a Legato Pontificio, secundum receptas instru- \nctiones, ad Concilium vocentur, adesse debent habent- \nque suffragium deliberativum, nisi in convocatione \naliud expresse caveatur. \n\n8 3. Alii ex utroque clero viri, forte ad Concilium \ninvitati, suffragio non gaudent nisi consultivo. \n\n78 Codecs Iuris Canonici \n\nC^N. 283. \nIn singulis provinciis ecclesiasticis celebretur pro- \nvinciale Concilium vicesimo saltem quoque anno. \n\nOAN. 284. \n\nMetropolita, eoque legitime impedito vel sede ar- \nchiepiscopali vacante, Suffraganeus antiquior promo- \ntione ad ecclesiam suffraganeam : \n\n1. Locum ad celebrandum Concilium intra pro- \nvinciae territorium, auditis omnibus qui assistere de- \nbent cum suffragio deliberativo, eligit; cessantibus \ntamen iustis impedimentis, metropolitana ecclesia ne \nnegligatur; \n\n2.\" Concilium convocat eique praeest. \n\nCAN. 285. \n\nEpiscopi qui nulli Metropolitae subiiciuntur, Ab- \nbates vel Praelati nullius, et Archiepiscopi Suffraga- \nneis carentes, aliquem viciniorem Metropolitam, nisi \nforte iam elegerint, semel pro semper, praevia Sedis \nApostolicae approbatione, eligant, cuius Concilio pzo- \nvinciali cum aliis intersint, et quae ibi ordinata fue- \nrint, observent et observanda curent. \n\nCAN. 286. \n\n$ 1. Praeter Episcopos, Abbates vel Praelatos nul- \nlius et Archiepiscopos de quibus in can. 285, ad Conci- \nlium provinciale vocandi sunt et convenire debent cum \nvoto deliberativo Suffraganei omnes aliique de quibus \nin can. 282, S 1. \n\n$ 2. Episcopi titulares qui in provincia degunt, \npossunt a praeside, cum consensu maioris partis illo- \nrum qui cum voto deliberativo intersunt, convocari, et \nsi convocentur, votum habent deliberativum, nisi aliud \nin econvocatione caveatur. ? \n\n$ 9. Capitula cathedralia aut consultores dioece- : \nsani cuiusvis dioecesis cuius Ordinarius ad no;m:un \n$ 1 vocari debet, invitentur ad Concilium et invitati \n\nLiber Secuadus - De Personis 19 \n\nmittant duos ex capitularibus aut consultoribus colle- \ngialiter designatos, qui tamen obtinent votum tantum \nconsultivum. \n\n$ 4. Maiores quoque religionum clericalium exem- \nptarum ac Congregationum monasticarum Superiores, \nqui in provincia resideant, invitandi sunt, debentque \ninvitati adesse aut impedimentum, quo detinentur, \nConcilio notum facere; sed his, quemadmodum aliis ex \nutroque clero viris ad Concilium forte vocatis, votum \nest dumtaxat consultivum. \n\nO^N. 281. \n\n$ 1. Qui Concilio plenario aut provinciali interesse \ndebent eum voto deliberativo, si iusto impedimento de- \ntineantur, mittant procuratorem et impedimentum \nprobent. \n\n$ 2. Procurator, si fuerit unus ex Patribus quibus \nest votum deliberativum, duplici voto non gaudet; si \nnon fuerit, habet votum dumtaxat consultivum. \n\nCAN. 288. \n\nIn Concilio sive plenario sive provinciali praeses, \nhabito, si de provinciali agatur, Patrum consensu, de- \nterminat ordinem servandum in quaestionibus exami- \nnandis et ipsum Concilium aperit, transfert, prorogat, \nabsolvit. \n\nCaN. 289. \n\nConcilio plenario vel provinciali inchoato, nemini \neorum qui interesse debent, licet discedere, nisi iustam \nob causam à Legato Pontificio vel a Concilii provin- \ncialis Patribus probatam. \n\nCaN. 290. \n\nPatres in Concilio plenario vel provinciali congre- \ngati studiose inquirant ac decernant quae ad fidei in- \ncrementun, ad moderandos mores, ad corrigendos abu- \n$us, ad controversias componendas, ad unam eandem- \nque disciplinam servandam vel inducendam, opportuna \nfore pro suo cuiusque territorio videantur. \n\n80 Codex luris Canonici \n\nCAN. 291. \n\n$ 1. Absoluto Concilio plenario aut provinciali, \npraeses acta et decreta omnia ad Sanctam Sedem trans- \nmittat, nec eadem antea promulgentur, quam a Sacra \nCongregatione Concilii expensa et recognita fuerint; \nipsimet autem Concilii Patres designent et modum \npromulgationis decretorum et tempus quo decreta pro- \nmulgata obligare incipiant. \n\n$ 2. Decreta Concilii plenarii et provincialis pro- \nmulgata obligant in suo cuiusque territorio universo, \nnee Ordinarii locorum ab iisdem dispensare possunt, \nnisi in casibus particularibus et iusta de causa. \n\nCAN. 292. \n\n$ 1. Nisi aliter pro peculiaribus locis à Sede Apo- \nstolica provisum fuerit, Metropolita, eoque deficiente, \nantiquior e Suffraganeis ad normam can. 284, curet ut \nOrdinarii locorum, saltem quinto quoque anno, stato \ntempore apud Metropolitam aliumve IZpiscopum com- \nprovincialem conveniant, ut, collatis consiliis, videant \nquaenam in dioecesibus agenda sint ut bonum religio- \nnis promoveatur, eaque praeparent de quibus in futuro \nConcilio provinciali erit agendum. \n\n$8 2. Etiam Episcopi aliique de quibus in can. 285, \nuna eum aliis Ordinariis convocari et convenire debent. \n\n$ 3. Iidem Ordinarii congregati sedem proximi con- \nventus designent. \n\nCAPUT VIII. \nDe Vicariis et Praefectis Apostolicis. \nCAN. 293. \n$ 1. Territoria quae erecta non sunt in dioeceses re- \nguntur per Vicarios aut Praefectos Apostolicos; qui \nomnes ab una Apostolica Sede nominantur. \n\n$ 2. Vicarius et Praefectus Apostolicus possessio- \nnem sui territorii capiunt, ille litteras apostolicas, hic \n\nLiber Secundus - De Personis 81 \n\ndecretum seu patentes litteras Sacrae Congregationis \nde Prop. Fide per se vel per procuratorem ostendentes \nei qui territorium regit ad normam can. 309. \n\nCaN. 294. \n\n$ 1l. Viearii et Praefecti Apostolici iisdem iuribus \net facultatibus in suo territorio gaudent, quae in pro- \npriis dioecesibus competunt Episcopis residentialibus, \nnisi quid Apostolica Sedes reservaverit. \n\n$ 2. Etiam ii qui charactere episcopali carent, pos- \nsunt, intra sui territorii fines ac perdurante munere, \nomnes benedictiones Ijpiscopis reservatas, una pontifi- \ncali excepta, impertiri, calices, patenas et altaria por- \ntatilia cum saeris oleis ab Episcopo benedictis conse- \ncrare, indulgentias quinquaginta dierum concedere, \nconfirmationem, primam tonsuram et ordines minores \nconferre ad normam can. 782, $ 3, 951, 8$ 2. \n\nCaN. 295. \n\n$ 1. Vicarii et Praefecti Apostolici ab omnibus mis- \nsionariis, etiam religiosis, possunt ac debent exigere \nut suas patentes seu alias quasvis eorum missionis, \ndestinationis, constitutionis ac deputationis litteras \nexhibeant, easque exhibere recusantibus exercitium \ncuiusvis ministerii ecclesiastici prohibere. \n\n$ 2. Omnes missionarii, etiam regulares, licentiam \nsacri ministerii exercendi petant a Vicariis et Praefe- \nctis Apostolicis, qui tamen eam ne denegent, nisi sin- \ngulis et gravem ob causam. \n\nCAN. 296. \n\n$ 1l. Etiam missionarii regulares subiiciuntur Vi- \ncarii et Praefecti Apostolici iurisdictioni, visitationi \net correctioni in iis quae pertinent ad missionum re- \ngimen, curam animarum, Sacramentorum administra- \ntionem, scholarum directionem, oblationes intuitu \nmissionis factas, implementum piarum voluntatum in \nfavorem eiusdem missionis. \nj Cod. Iur. Can. 6 \n\n89 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Quamvis Vicariis et Praefectis Apostolicis \nnullo modo liceat, praeter casus in iure praevisos, se \nin disciplinam religiosam ingerere quae a Superiore \nreligioso dependet, si tamen circa ea, de quibus in su- \nperiore paragrapho, conflictus oriatur inter mandatum \nVicarii aut Praefecti Apostolici et mandatum Supe- \nrioris, prius praevalere debet, salvo iure recursus in \ndevolutivo ad Sanctam Sedem et salvis peculiaribus \nstatutis a Sede Apostolica probatis. \n\nCaAN. 291. \n\nDeficientibus e clero saeculari sacerdotibus, Vicarii \net Praefecti Apostolici possunt, audito eorum Supe- \nriore, cogere religiosos, etiam exemptos, vicariatui vel \npraefecturae addictos, ad animarum curam exercen- \ndam, salvis pariter peculiaribus statutis a Sede Apo- \nstolica probatis. \n\nCav. 298. \n\nSi qua dissidia in iis quae ad curam animarum per- \nLtinent, sive inter singulos missionarios, sive inter di- \nversas religiones, sive inter missionarios et alios quos- \nlibet oriri contigerit, ea quamprimum componere curent \nVicarii ac Praefecti Apostolici, qui huiusmodi quae- \nstiones, ubi opus fuerit, dirimant, integro tamen iure \nrecursus ad Apostolicam Sedem, qui decreti effectum \nnon suspendit. \n\nCav. 299. \n\nVicarii Apostolici obligatione tenentur Sacra Li- \nmina Beatorum Apostolorum Petri et Pauli visitandi \neadem prorsus lege, qua Episcopi residentiales ad nor: \nmam can. 341; cui tamen muneri, si quid graviter obstet \nne per se ipsi illud expleant, satisfacere possunt per \nprocuratorem etiam in Urbe degentem. \n\nCav. 300. \n\n$ Il. Ad normam can. 310, Vicarii ac Praefecti Apo: \nstolici tenentur obligatione Sedi Apostolicae exhibendj \n\nLiber Secundus - Dc Personis 83 \n\nplenam aecuratamque relationem de suo quisque pa- \nstorali officio, deque omnibus quaecunque ad statum \nvicariatus vel praefecturae, ad missionarios, ad reli- \ngiosos, ad populi disciplinam, ad scholarum frequen- \ntiam, ad fidelium denique ipsorum curae commissorum \nsalutem quavis ratione pertineant; quae relatio scripta \nesse debet et subscripta tum ab ipso Vicario aut Prae- \nfecto tum ab uno saltem ex consiliariis de quibus in \ncan. 302. \n\n$ 2. Imo etiam sub cuiusque anni exitum ad San- \nctam Sedem mittant elenchum seu numerum conver- \nsorum, baptizatorum annuaeque Sacramentorum admi- \nnistrationis una cum aliis notatu dignioribus. \n\nCAN. 301. \n\n$ 1. In regione sibi commissa commorentur, a qua \nsine gravi et urgenti causa per notabile tempus iis \nabesse ne liceat, inconsulta Sede Apostolica. \n\n$ 2. Regionem sibi concreditam, quandocumque sit \nopus, debent ipsi per se vel, si legitime impediti fue- \nrint, per alium visitare eaque omnia in visitatione ex- \npendere, quae ad fidem, bonos mores, Sacramentorum \nadministrationem, praedicationem verbi Dei, festorum \nobservantiam, cultum divinum, iuventutis institutio- \nnem, disciplinam ecclesiasticam referuntur. \n\nCav. 302. \n\nConstituant Consilium ex tribus saltem antiquiori- \nbus et prudentioribus missionariis, quorum sententiam. \nsaltem per epistolam, audiant in gravioribus et diffici. \n lioribus negotiis. \n\nOax. 308. \nProut siverit opportunitas, missionarios saltem \n- praecipüos tum religiosos tum saeculares proprii terri- \ntorii congregent semel saltem in anno, ut possint ex \nsingulorum experientia et consilio deducere quae sint \nordinanda perfectius. \n\n84 Codex Iuris Canonici \n\nCax. 304. \n\n$ l. Legibus quae de archivo constituendo Episco- \npis praeseribuntur, etiam Vicarii ac Praefecti Aposto- \nlici, habita locorum personarumque ratione, aeque te- \nnentur. \n\n$ 2. Pariter quae de Conciliis plenariis et provin- \ncialibus can. 281-291 praescribuntur, applicari debent, \ncongrua congruis referendo, Conciliis plenariis vel re- \ngionalibus et provincialibus in regionibus Sacrae Con- \ngregationi de Prop. Fide subiectis; quae de Synodo dioe- \ncesana ean. 356-362, Synodo vicariatus apostolici; sed \nnullum est praefinitum tempus pro Concilii provincia- \nlis et Synodi celebratione, et canones Conciliorum, an- \ntequam promulgentur, recognosci debent a Sacra Con- \ngregatione de Prop. Fide. \n\nCAN. 305. \n\nStudiosissime curent, onerata graviter eorum con- \nscientia, ut ex christianis indigenis seu incolis suae re- \ngionis probati clerici rite instituantur ac sacerdotio ini- \ntientur. \n\nCav. 306. \n\nMissae sacrificium pro populis sibi commissis appli- \ncare debent saltem in sollemnitatibus Nativitatis Do- \nmini, Epiphaniae, Paschatis, Ascensionis, Pentecostes, \nsanetissimi Corporis Christi, Immaculatae Conceptio- \nnis et Assumptionis Beatae Mariae Virginis, Sancti Jo- \nseph eius sponsi, Sanctorum Apostolorum Petri et \nPauli; Omnium Sanctorum, servato praescripto \ncan. 339, 88 2 seqq. \n\nCav. 307. \n\n$ 1. Ipsis non licet, inconsulta Sede Apostolica, \nconcedere missionariis ab ea missis veniam in perpe- \ntuum deserendi vicariatum aut praefecturam, vel alio \ntranseundi, nec eos quoquo modo expellere. \n\n$ 2. In easu autem publici scandali possunt ipsi, \naudito suo Consilio, et si agatur de religiosis, praemo- \n\nLiber Secundus - D2 Personis 85 \n\nnito, quantum fieri potest, Superiore, missionarium \nstatim removere, facta tamen illico certiore Apostolica \nSede. \n\nCax. 308. \n\nVicariis et Praefectis, charactere episcopali auctis, \nprivilegia honorifica competunt, quae ius concedit Epi- \nscopis titularibus; si autem charactere episcopali ca- \nreant, habent tantum, durante munere et in proprio \nterritorio, insignia et privilegia Protonotariorum apo- \nstolicorum de numero participantium. \n\nCav. 309. \n\n$ Ll. Vicarii et Praefecti, ubi primum in territorium \nsuum advenerint, deputent ex uno vel altero clero Pro- \nvicarium vel Pro-praefectum idoneum, nisi Coadiutor \ncum futura successione a Sancta Sede datus fuerit. \n\n$ 2. Pro-vicarius aut Pro-praefectus nullam habet, \nvivente Vicario aut Praefecto, potestatem, nisi quae \nfuerit ab eodem sibi commissa; sed deficiente Vicario \naut Praefecto, vel eorum iurisdictione impedita ad nor- \nmam can. 429, $8 1, totum debet regimen assumere et \nin hoe munere permanere, donec a Sancta Sede aliter \nfuerit provisum. \n\n$ 3. Pari modo Pro-vicarius aut Pro-praefectus, qui \ntitulari suecesserit, statim deputet ecclesiasticum vi- \nrum, qui sibi, ut supra, in munere succedat. \n\n$ 4. Si forte contingat ut nemo sive a titulari sive \nà pro-titulari uti administrator fuerit designatus, tunc \nsenior in vicariatu vel praefectura, is, nempe, qui sit \npraesens in territorio et suas destinationis litteras in \neodem prius exhibuerit, censetur delegatus a Sancta \nSede ut regimen assumat, et inter plures aeque senio- \nres antiquior sacerdotio. \n\nCax. 310. \n| $ 1l. Ad quos vicariatus aut praefecturae cura de- \nvenerit ad normam can. 309, ii debent quamprimum cer- \ntiorem facere Apostolicam Sedem. \nl \n\n86 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Interim uti possunt omnibus facultatibus sive \nordinariis ad normam can. 294, sive delegatis, quibus \nVicarius vel Praefectus pollebat, nisi commissae fue- \nrint ob industriam personae. \n\nCAN. 311. \n\nQui vicariatui vel praefecturae apostolicae ad cer- \ntum tempus praepositus est, debet in regimine cum \nomnibus facultatibus sibi concessis permanere, licet de- \nfinitum tempus fuerit praeterlapsum, donec successor \ncanonicam sui muneris possessionem ceperit. \n\nCAPUT IX. \nDe Administratoribus Apostolicis. \n\nCAN. 312. \n\nDioecesis canonice erectae regimen, sive plena, sive \nvacante sede, aliquando Summus Pontifex ob graves \net speciales eausas Administratori Apostolico vel in \nperpetuum vel ad tempus committit. \n\nCAN. 313. \n\n$ 1. Quilibet Administrator Apostolicus, si datus \nfuerit dioecesi, sede plena, canonicam administrationis \npossessionem init, ostendens litteras suae nominatio- \nnis tum Iipiscopo, si sit mentis consiliique compos et \niu dioecesi versetur, tum etiam Capitulo, ad normam \ncan. 3834, 8 3. \n\n$ 2. Si sedes fuerit vacans, vel si Episcopus non sit \nmentis consiliique compos, aut in dioecesi non more- \niur, Administrator Apostolicus possessionem sumit ad \ninstar Episcopi secundum cit. can. 334, 8 3. \n\nCaN. 314. \n\nIura, officia ac privilegia Administratoris Aposto- \nlici desumantur ex litteris suae deputationis, vel, nisi \nin eisdem aliud caveatur expresse, ex praescripto cano- \nnum qui sequuntur. \n\nLiber Secundus - De Personis 81 \n\n.CQaN. 315. \n\n$ 1. Administrator Apostolicus permanenter con- \nstitutus iisdem iuribus et honoribus fruitur, iisdemque \nobligationibus tenetur, ac Episcopus residentialis. \n\n8 2. Si ad tempus datus sit: \n\n1.^ Eadem iura ac officia habet, ac Vicarius Capi- \ntularis; sed, sede plena, potest dioecesim visitare ad \ntramitem iuris; nec tenetur obligatione applicandae \nMissae pro populo, quae Episcopum gravat; \n\n2.Ad honorifica privilegia quod attinet, valeat \npraescriptum can. 308; sed Episcopo qui, ad aliam se- \ndem translatus, prioris retinet administrationem, in \nhae quoque omnia Episcoporum residentialium hono- \nrifica privilegia competunt. \n\nCAN. 316. \n\n$ 1. Si Administrator Apostolicus dioecesi, sede \nplena, praeficiatur, iurisdictio Episcopi eiusque Vicarii \nGeneralis suspenditur. \n\n$ 2. Quanquam autem Administrator Apostolicus \nIpiscopi auctoritati non subest, non debet tamen se \nimmiscere causis Episcopum ipsum spectantibus, ne- \nque in Vicarium eius Generalem iudicium seu proces- \nsum instruere aut animadvertere ob acta praeteritae \nadministrationis. \n\nCAN. 9317. \n\nSi impedita fuerit iurisdictio Administratoris Apo- \nstoliei aut si idem Administrator defecerit, Sedes Apo- \nstolica statim moneatur; et interim, si dioecesis vacet \naut Episcopus non sit sui compos, valent praescripta \ncan. 429 seqq.; secus Ijpiscopus dioecesim regit, nisi \n- Redes Apostolica aliud praestituerit. \n\nCaN. 318. \n\n$ 1. Administratoris Apostolici iurisdictio Romani \nPontificis aut IZpiscopi obitu non cessat. \n\n$ 2. Cessat vero cum Episcopus dioecesis vacantis \npossessionem legitime ceperit ad normam can. 394, $ 3. \n\n88 Code» Iuris Canonici \n\nCAPUT X. \nDe Praelatis inferioribus. \n\nCaN. 319. \n\n8 1. Praelati qui praesunt territorio proprio, sepa- \nrato ab omni dioecesi, cum clero et populo, dicuntur \nAbbates vel Praelati nullis, nempe dioecesis, prout eo- \nrum ecclesia dignitate abbatiali vel simpliciter praela- \ntitia gaudet. \n\n8 2. Abbatia vel praelatura mullius, tribus saltem \nparoeciis non constans, singulari iure regitur, nec ei- \ndem applicantur quae canones statuunt de abbatiis vel \npraelaturis nullius. \n\nCas. 320. \n\n$ 1. Abbates vel Praelati nullius nominantur et in- \nstituuntur a Romano Pontifice, salvo iure electionis aut \npraesentationis, si cui legitime competat; quo in casu \nab eodem Romano Pontifice confirmari aut institui \ndebent. \n\n8$ 2. Assumendi ad abbatiam vel praelaturam nul- \nlius iisdem qualitatibus ornati esse debent, quas ius in \nEpiscopis requirit. \n\nCAN. 321. \n\nSi cui collegio est ius eligendi Abbatem vel Praela- \ntum nullius, ad validam electionem requiritur numerus \nsuffragiorum absolute maior, demptis suffragiis nullis, \nfirmo peculiari iure quod maiorem suffragiorum nume- \nrum exigat. \n\nCN. 322. \n\n8 1. Abbas vel Praelatus nullius nequit quovis ti- \ntulo sive per se sive per alios in regimen abbatiae vel \npraelaturae se ingerere, antequam eiusdem possessio- \nnem eeperit, ad normam can. 334, 8 3. \n\n8$ 2. Abbates vel Praelati nullius qui ex praescripto \napostolico vel ex propriae religionis constitutionibus . \nbenediei debent, intra tres menses a receptis litteris | \n\nLiber Secundus - De Personis 89 \n\napostolicis, cessante legitimo impedimento, benedictio- \nnem ab IZpiscopo, quem maluerint, accipiant. \n\nCav. 323. \n\n8 1. Abbas vel Praelatus nullius easdem potestates \nordinarias easdemque obligationes cum iisdem sanctio- \nribus habet, quae competunt IZpiscopis residentialibus \nin propria dioecesi. \n\n$ 2. Ri charactere episcopali non sit ornatus et be- \nnedictionem, si eam recipere debet, receperit, praeter \nalia munera quae in can. 291, $ 2 describuntur, potest \nquoque ecclesias et altaria immobilia consecrare. \n\n$ 3. Quod attinet ad Vicarii Generalis constitutio- \nnem, serventur praescripta can. 366-371. \n\nCAN. 324. \nCapitulum religiosum abbatiae vel praelaturae nul- \nlius regitur propriis legibus ac constitutionibus; Capi- \ntulum saeculare, iure communi. \n\nCAN. 325. \n\nAbbas vel Praelatus nullius, licet charactere episco- \npali careat, utitur tamen in proprio territorio insigni- \nbus pontificalibus cum throno ac baldachino et iure ibi- \ndem officia divina pontificali ritu celebrandi; crucem \nautem pectoralem, annulum cum gemma, ac pileolum \nviolaceum potest etiam extra territorium deferre. \n\nCAN. 326. \n\nSi praelatura saecularis Capitulo careat, eligantur \nconsultores ad normam can. 423-428. \n\nCav. 321. \n$ 1l. Abbatia vel praelatura nullius vacante, si aga- \ntur de abbatia vel praelatura religiosa, succedit Capi- \ntulum religiosorum, nisi constitutiones aliud ferant; si \nde saeculari, Capitulum canonicorum; utrumque autem \nCapitulum intra octiduum debet Vicarium Capitula- \nrem deputare ad normam can. 432 seqq., qui abbatiam \n\n90 Codem Iuris Canonici \n\nvel praelaturam regat usque ad novi Abbatis vel Prae- \nlati electionem. \n\n$ 2. Abbatia vel praelatura impedita, servetur \npraescriptum can. 429. \n\nCAN. 328. \nCirea Romani Pontificis Familiares, sive praelati \ntitulo gaudeant, sive non, standum privilegiis, regulis \net traditionibus pontificiae Domus. \n\nTITULUS VIII. \n\nDe potestate episcopali \ndeque iis qui de eadem participant. \n\nCAPUT I. \nDe Episcopis. \n\nCaN. 329. \n\n$ 1. Episcopi sunt Apostolorum successores atque \nex divina institutione peculiaribus ecclesiis praeficiun- \ntur quas cum potestate ordinaria regunt sub auctoritate \nRomani Pontificis. \n\n$8 2. Eos libere nominat Romanus Pontifex. \n\n$ 3. Si cui collegio concessum sit ius eligendi Epi- \nscopum, servetur praescriptum can. 321. \n\nCax. 330. \nAntequam quis in Ipiscopum assumatur, constare \ndebet, secundum modum a Sede Apostolica determina- \ntum, eum esse idoneum. \n\nCAN. 331. \n8$ 1. Ut quis idoneus habeatur, debet esse: \n1.' Natusex legitimo matrimonio, non autem legi- \ntimatus etiam per subsequens matrimonium; \n2.^ Annos natus saltem triginta; \n3. A quinquennio saltem in sacro presbyteratus \nordine constitutus; \n\nLiber Secundus - De Personis 91 \n\n4.\" Donis moribus, pietate, animarum zelo, pru- \ndentia, ceterisque dotibus praeditus, quae ipsum aptum \nefficiant ad gubernandam dioecesim de qua agitur; \n\n5. Laurea doctoris vel saltem licentia in sacra \ntheologia aut iure canonico potitus in athenaeo aliquo \nvel in Instituto studiorum a Sancta Sede probatis, vel \nsaltem earundem disciplinarum vere peritus; quod si \nad religionem aliquam pertineat, a suis Superioribus \nmaioribus vel similem titulum vel saltem verae peritiae \ntestimonium habeat. \n\n$ 2. Etiam electus, praesentatus vel quoquo modo \nab illis designatus, qui privilegio a Sancta Sede con- \ncesso eligendi, praesentandi seu designandi gaudent, \ndebet memoratis qualitatibus pollere. \n\n$ 3. Iudicare num quis idoneus sit, ad Apostolicam \nSedem unice pertinet. \n\nCav. 332. \n\n$ 1. Cuilibet ad episcopatum promovendo, etiam \nelecto, praesentato vel designato a civili quoque Gu- \nbernio, necessaria est canonica provisio seu institutio, \nqua Episcopus vacantis dioecesis constituitur, quaeque \nab uno Romano Pontifice datur. \n\n$ 2. Ante canonicam institutionem seu provisionem \ncandidatus, praeter fidei professionem de qua in \ncan. 1406-1408, iusiurandum fidelitatis erga Sanctam \nSedem edat secundum formulam ab Apostolica Sede \nprobatam. \n\nCN. 333. \n\nNisi legitimo impedimento prohibeatur, promotus \nad episcopatum, etiamsi S. R. E. sit Cardinalis, debet, \nintra tres menses a receptis apostolicis litteris, conse- \nerationem suscipere, et intra quatuor ad suam dioece- \nsim pergere, salvo praescripto can. 238, $8 2. \n\nCav. 334. \n$ I. Episcopi residentiales sunt ordinarii et imme- \ndiati pastores in dioecesibus sibi commissis. \n\n99 Coder Iuris Canonici \n\n$ 2. In regimen tamen dioecesis neque per se ne- \nque per alios, nec ullo sub titulo sese ingerere possunt, \nnisi prius eiusdem dioecesis possessionem canonice ce- \nperint; sed si ante suam ad episcopatum designationem \nvicarii capitulares, officiales, oeconomi fuerint renun- \ntiati, haec officia etiam post designationem retinere et \nexercere possunt. \n\n$ 3. Canonicam dioecesis possessionem capiunt Epi- \nscopi residentiales simul ac in ipsa dioecesi vel per se \nvel per procuratorem apostolicas litteras Capitulo ec- \nclesiae cathedralis ostenderint, praesente secretario Ca- \npituli vel cancellario Curiae, qui rem in acta referat. \n\nCav. 335. \n\n$ 1. Ius ipsis et officium est gubernandi dioecesim \ntum in spiritualibus tum in temporalibus cum pote- \nstate legislativa, iudiciaria, coactiva ad normam sa- \ncrorum canonum exercenda. \n\n$ 2. Leges episcopales statim a promulgatione obli- \ngare incipiunt, nisi aliud in ipsis caveatur; modus au- \ntem promulgationis ab ipsomet IZpiscopo determinatur. \n\nCAN. 3306. \n\n$ I. Observantiam legum ecclesiasticarum Episcopi \nurgeant; nec in iure communi dispensare possunt, nisi \nad normam can. S1. \n\n$ 2. Advigilent ne abusus in ecclesiasticam discipli- \nnam irrepant, praesertim circa administrationem Sa- \ncramentorum et Sacramentalium, cultum Dei et San- \nctorum, praedicationem verbi Dei, sacras indulgentias, \nimplementum piarum voluntatum; curentque ut puritas \nfidei ae morum in clero et populo conservetur, ut fide- \nlibus, praecipue pueris ac rudibus, pabulum doctrinae \nchristianae praebeatur, ut in scholis puerorum ac iuve- \nnum institutio secundum catholicae EOIODIS princi- \npia tradatur. \n\n$ 3. Circa praedicationis munus, servetur praescri- \nptum can. 1327. \n\nLiber Secundus - De Personis 93 \n\nCaN. 331. \n\n$ I. Episcopus in tota dioecesi, ne exceptis quidem \nlocis exemptis, potest pontificalia exercere; non vero \nextra dioecesim sine expresso vel saltem rationabiliter \npraesumpto consensu Ordinarii loci, et, si agatur de \necclesia exempta, de consensu Superioris religiosi. \n\n$ 2. Exercere pontificalia in iure est sacras functio- \nnes peragere quae ex legibus liturgicis requirunt insi- \ngnia pontificalia, idest baculum et mitram. \n\n$ 3. Episcopus, licentiam concedens pontificalia \nexercendi in suo territorio, potest quoque permittere \nusum throni cum baldachino. \n\nCav. 338. \n\n$ I. Etiamsi Episcopi Coadiutorem habeant, tenen- \ntur lege personalis in dioecesi residentiae. \n$ 2. Praeterquam causa visitationis Sacrorum Limi- \nnum, Conciliorum, quibus interesse debent, vel civilis \noffieii suis ecclesiis legitime adiuncti, abesse possunt \naequa de causa non ultra duos vel ad summum tres men- \nses intra annum, sive continuos sive intermissos, dum- \nmodo cautum sit ne ex ipsorum absentia dioecesis quid- \nquam detrimenti capiat: quod tamen tempus coniungi \nnequit sive cum tempore sibi concesso occasione suae \npromotionis, vel visitationis Sacrorum Liminum, vel \nassistentiae Concilio, sive cum tempore vacationum \nanni subsequentis. \n$ 9. Ab ecclesia cathedrali ne absint tempore Ad- \nventus et Quadragesimae, diebus Nativitatis, Resurre- \nctionis Domini, Pentecostes et Corporis Christi, nisi \nex gravi et urgenti causa. \n\n$ 4. Si ultra sex menses e diocesi illegitime abfue- \nrint, Episcopum Metropolita, ad normam can. 2'(4, n. 4, \nMetropolitam antiquior Suffraganeus residens Sedi \nApostolicae denuntiet. \n\n| CaN. 339. \n$ 1. Debent quoque, post captam sedis possessio- \nnem, omni exiguitatis redituum excusatione aut alia \n\n94 Codeao Iwris Canonici \n\nquavis exceptione remota, omnibus dominicis aliisque \nfestis diebus de praecepto, etiam suppressis, Missam \npro populo sibi commisso applicare. \n\n$ 2. In festo Nativitatis Domini, et si quod festum \nde praecepto in diem dominicam incidat, satis est ut \nMissam unam pro populo applicent. \n\n8 3. Si festum ita transferatur ut in die ad quem \nnon solum fiat officium cum Missa festi translati, sed \nserventur quoque obligationes audiendi Missam et ab- \nstinendi a servilibus, Missa pro populo applicanda est \nin die ad quem; secus in die a quo. \n\n$ 4. Episcopus Missam pro populo diebus supra in- \ndicatis per se ipse applicare debet; si ab eius celebra- \ntione legitime impediatur, statis diebus applicet per \nalium; si neque id praestare possit, quamprimum vel \nper se ipse vel per alium applicet alia die. \n\n$ 5. Licet Episcopus duas vel plures dioeceses aeque \nprincipaliter unitas regat aut, praeter propriam dioe- \ncesim, aliam vel alias in administrationem habeat, obli- \ngationi tamen satisfacit per celebrationem et applica- \ntionem unius Missae pro universo populo sibi com. \nmisso. \n\n$ 6. Episcopus, qui obligationi de qua in superio- \nribus paragraphis, non satisfecerit, quam citius pro \npopulo tot applicet Missas, quot omisit. \n\nCAN. 340. \n\n$ 1. Omnes Episcopi tenentur singulis quinquen- \nniis relationem Summo Pontifici-facere super statu \ndioecesis sibi commissae secundum formulam ab Apo- \nstolica Sede datam. \n\n$ 2. Quinquennia sunt fixa et communia, atque \ncomputantur a die 1 Ianuarii 1911; in primo quinquen- \nnii anno relationem exhibere debent Episcopi Italiae, \ninsularum Corsicae, Sardiniae, Siciliae, Melitae, et \naliarum minorum adiacentium; in altero, Episcopi Hi- \nspaniae, Portugalliae, Galliae, Belgii, Hollandiae, An- \ngliae, Scotiae et Hiberniae, cum insulis adiacentibus; \n\nLiber Secundus - De Personis 95 \n\nin tertio, ceteri Iuropae Episcopi, cum insulis adiacen- \ntibus; in quarto, IlZpiscopi totius Americae et insularum \nadiacentium; in quinto, lZpiscopi Africae, Asiae, Au- \nstraliae et insularum his orbis partibus adiacentium. \n\n$ 3. Siannus pro exhibenda relatione assignatus in- \nciderit ex toto vel ex parte in primum biennium ab inito \ndioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda \net exhibenda relatione abstinere potest. \n\nCAN. 841. \n\n$ I. Omnes et singuli Episcopi eo anno quo relatio- \nnem exhibere tenentur, ad Urbem, Deatorum Aposto- \nlorum Petri et Pauli sepulera veneraturi, accedant et \nRomano Pontifici se sistant. \n\n$ 2. Sed Episcopis qui extra Iuropam sunt, per- \nmittitur ut alternis quinquenniis, idest singulis decen- \nniis, Urbem petant. \n\nCAN. 342. \n\nEpiscopus debet praedictae obligationi satisfacere \nper se vel per Coadiutorem, si quem habeat, aut, ex iu- \nstis causis a Sancta Sede probandis, per idoneum sa- \ncerdotem qui in eiusdem Episcopi dioecesi resideat. \n\nCAN. 343. \n\n$ 1. Ad sanam et orthodoxam doctrinam conser- \nvandam, bonos mores tuendos, pravos corrigendos, pa- \ncem, innocentiam, pietatem et disciplinam in populo \net clero promovendam ceteraque pro ratione adiuncto- \nrum ad bonum religionis constituenda, tenentur Ipi- \nscopi obligatione visitandae quotannis dioecesis vel ex \ntoto vel ex parte, ita ut saltem singulis quinquenniis \nuniversam vel ipsi per se vel, si fuerint legitime impe- \nditi, per Vicarium Generalem aliumve lustrent. \n\n$ 2. Fas est Episcopo clericos duos etiam e Capi- \ntulo sive cathedrali sive collegiali sibi adsciscere visi- \ntationis comites atque adiutores; eosque, quos malue- \nrit, eligere, reprobato quocunque contrario privilegio \nvel consuetudine. \n\n96 Codex Iuris Canonici \n\n$ 3. Si obligationi de qua in $ 1, Episcopus gravi- \nter defuerit, servetur praescriptum can. 214, nn. 4, 5. \n\nCav. 344. \n\n$ 1. Ordinariae episcopali visitationi obnoxiae sunt \npersonae, res ac loca pia, quamvis exempta, quae intra \ndioecesis ambitum continentur, nisi probari possit spe- \ncialem a visitatione exemptionem fuisse ipsis ab Apo- \nstolica Sede concessam. \n\n$ 2. heligiosos autem exemptos Episcopus visitare \npotest in casibus tantum in iure expressis. \n\nCax. 345. \n\nVisitator, in iis quae obiectum et finem visitationis \nrespiciunt, debet paterna forma procedere, et ab eius \npraeceptis ac decretis datur recursus in devolutivo tan- \ntum; in aliis vero causis, etiam tempore visitationis, \nI:piscopus ad normam iuris procedat necesse est. \n\nCaN. 346. \n\nStudeant Episcopi debita cum diligentia, sine inu- \ntilibus tamen moris, pastoralem visitationem absol- \nvere : caveant, ne superfluis sumptibus cuiquam graves \nonerosive sint, neve ratione visitationis ipsi aut quis- \nquam suorum pro se suisve dona quodvis genus petant \naut accipiant, reprobata quavis contraria consuetudine; \ncirca vero victualia sibi suisque ministranda vel pro- \ncurationes et expensas itineris, servetur legitima loco- \nrum consuetudo. \n\nCAN. 847. \n\nIn suo territorio Episcopus praecedit omnibus Ar- \nchiepiscopis et Episcopis, exceptis Cardinalibus, Lega- \ntis Pontifieiis et proprio Metropolita; extra territorium \nserventur normae traditae in can. 106. \n\nCAN. 348. \n3 1l. Episcopi titulares nullam possunt exercere po- \n\ntestatem in sua dioecesi, cuius nec possessionem ca- \npiunt. \n\nLiber Secundus - De Personis 97 \n\n$ 2. Decet ex caritate, citra tamen obligationem, \nut aliquando Missae sacrificium pro sua dioecesi appli- \ncent. \nOaN. 349. \n$ 1. Ab accepta authentica notitia peractae cano- \nnicae provisionis, Episcopi sive residentiales sive titu- \nlares : \n\n1.\" Praeter alia privilegia quae suis in titulis re- \ncensentur, fruuntur privilegiis de quibus in can. 2539, \n5 1, nn. 1-12; nec non n. 2, etiam quod spectat ad casus \nOrdinario loci reservatos; n. 3, cum consensu saltem \npraesumpto Ordinarii loci; n. 4, dummodo non tenean- \ntur celebrare in cathedrali; nn. 5, 6, ritibus tamen ab \nEcclesia praeseriptis; \n\n2.\" Ius habent deferendi insignia episcopalia ad \nnormam legum liturgicarum. \n\n$ 2. A capta vero possessione Episcopi residentia- \nles habent praeterea ius: \n\n1.\" Percipiendi reditus mensae episcopalis; \n\n2.^ Concedendi indulgentias quinquaginta dierum \nin suae iurisdictionis locis; \n\n23.\" Elevandi in omnibus ecclesiis suae dioecesis \nthronum eum baldachino. \n\nCAPUT II. \nDe Coadiutoribus et Auciliaribus Episcoporum. \nCAN. 350. \n$ 1. Unius Romani Pontificis est Episcopo Coadiu- \ntorem constituere. \n$ 2. Ooadiutor dari solet personae Episcopi cuin \niure successionis; sed nonnunquam datur quoque sedi. \n$ 3. Ooadiutor, datus personae Episcopi sine iure \nsuecessionis, speciali nomine dicitur Auailiaris. \n\nCAN. 351. \n$ 1. Iura Coadiutoris dati personae Episcopi de- \nsumantur ex litteris apostolicis, quibus constituitur. \nCod. Iur. Can. p \n\n98 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Nisi aliud in his litteris caveatur, Coadiutor \nqui datur Episcopo prorsus inhabili, habet omnia iura \nac officia episcopalia; ceteri tantum possunt quantum \nEpiscopus eisdem commiserit. \n\n$ 3. Quae Coadiutor potest et vult exercere, Epi- \nscopus habitualiter alii ne deleget. \n\n8 4. Coadiutor, iusto impedimento non detentus, de- \nbet, quoties fuerit a Coadiuto requisitus, pontificalia \net alias functiones obire, ad quas Episcopus ipse tene- \nretur. \n\nCAN. 352. \n\nCoadiutor sedi datus potest in territorio ea quae \nsunt ordinis episcopalis exercere, excepta sacra ordina- \ntione; aliis in rebus tantum potest, quantum eidem a \nSaneta Sede vel ab Episcopo fuerit commissum. \n\nCaN. 398. \n\n$ 1. Quilibet Coadiutor, ut canonicam sui officii \npossessionem capiat, necesse est litteras apostolicas \nostendat Episcopo. \n\n$ 2. Coadiutor cum futura successione et Coadiu- \ntor sedi datus debent praeterea easdem ostendere Ca- \npitulo ad normam can. 334, $ 3. \n\n$ 3. Si Episcopus eum in statum inciderit ut eli- \nciendi actus humani sit impos, praetermisso praescri- \npto $ 1, solum praescriptum $ 2 ab omnibus Coadiu- \ntoribus servetur. \n\nCAN. 354. \n\nCoadiutor quilibet obligatione tenetur, sicut lpi- \nscopus, residendi in dioecesi, e qua, extra tempus va- \ncationum, ad normam can. 338, ipsi non licet, nisi ad \nbreve tempus, Coadiuto permittente, discedere. \n\nCAN. 3505. \n$ 1. Coadiutor cum iure successionis, vacante sede \nepiscopali, statim evadit Ordinarius dioecesis, pro qua \nfuerat constitutus, dummodo possessionem legitime \nceperit, ad normam can. 353, $8 2, 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 9t \n\n$ 2. Cum Episcopi munere exspirat Auxiliaris of- \nfieium, nisi aliud in litteris apostolicis caveatur. \n\n$ 3. Si Coadiutor datus fuerit sedi, eius officium \netiam sede vacante perdurat. \n\nCAPUT III. \nDe Synodo dioecesana. \n\nCAN. 3506. \n$ 1. In singulis dioecesibus celebranda est decimo \nsaltem quoque anno dioecesana Synodus, in qua de \niis tantum agendum quae ad particulares cleri popu- \nlique dioecesis necessitates vel utilitates referuntur. \n$ 2. Si Episcopus plures dioeceses aeque principa- \nliter unitas regat, aut unam habet in titulum, alteram \naliasve in perpetuam administrationem, potest unam \ntantum dioecesanam Synodum ex omnibus dioecesibus \nconvocare. \nCAN. 357. \n$ 1. Synodum dioecesanam convocat eique praeest \nEpiscopus, non autem Vicarius Generalis sine man- \ndato speciali nec Vicarius Capitularis. \n$ 2. Oelebranda est in ecclesia cathedrali, nisi aliud \nrationabilis causa suadeat. \n\nCAN. 358. \n$ 1l. Ad Synodum vocandi sunt ad eamque venire \n\ndebent : \n\nl.* Viearius Generalis; \n\n2.^ Canonici ecclesiae cathedralis aut consulto- \nres dioecesani; \n\n3. Rector Seminarii dioecesani saltem maioris; \n\n4.\" Vicarii foranei; \n\n5. Deputatus uniuscuiusque collegialis ecclesiae \n. & Capitulo eiusdem ecclesiae e gremio eligendus; \n\n6.\" Parochi civitatis in qua Synodus celebratur; \n\n'(.^ Unus saltem parochus ex unoquoque vicariatu \nforaneo eligendus ab omnibus qui curam animarum \n\n100 Codex Iuris Canonici \n\nactu inibi habeant; parochus autem electus debet pro \ntempore absentiae vicarium substitutum sibi sufficere \nad normam can. 465, 3 4 \n8? Abbates de regimine et unus e Superioribus \n\ncuiusque religionis clericalis qui in dioecesi commo- \nrentur, designatus a Superiore provinciali, nisi domus \nprovincialis sit in dioecesi et Superior provincialis in- \nteresse ipse maluerit. \n\n8$ 2. Episcopus, si opportunum iudicaverit, potest \nad Synodum vocare alios quoque et etiam omnes cano- \nnicos, parochos, Superiores religiosos, imo et singulos \nsuae dioecesis saeculares sacerdotes, iis tamen exceptis \nqui necessarii sunt ne in paroeciis animarum cura \ndesit; invitati autem ius suffragii in omnibus habent, \nperinde ac ceteri, nisi Episcopus in invitatione aliud \nexpresse caverit. \n\nCav. 359. \n\n$ 1. Iis qui ad Synodum venire debent, si legitimo \nimpedimento detineantur, non licet mittere procurato- \nrem qui eorum nomine Synodo intersit; sed Episcopum \nde impedimento certiorem faciant. \n\n$ 2. Negligentes Episcopus potest iustis poenis \ncompellere et punire, nisi de religiosis exemptis agatur \nqui parochi non sunt. \n\nCAN. 93060. \n$ 1. Episcopus, si id ipsi expedire videatur, oppor- \ntuno ante Synodum tempore, unam vel plures e clero \ncivitatis et dioecesis comanissiones nominet, seu coetus \nvirorum qui res in Synodo traetandas parent. \n$ 2. Ante Synodi sessiones Episcopus omnibus qui \nconvocati sunt et convenerunt, decretorum schema tra- \ndendum curet. \nJAN. 9061. \nPropositae quaestiones omnes, praesidente vel per \nse vel per alium Episcopo, liberae adstantium disce- \nptationi in sessionibus praeparatoriis subiiciantur. \n\nLiber Secundus - De Personis 101 \n\nCAN. 302. \n\nUnieus est in Synodo legislator Episcopus, ceteris \nvotum tantum consultivum habentibus; unus ipse \nsubscribit synodalibus constitutionibus; quae, si in \nSynodo promulgentur, eo ipso obligare incipiunt, nisi \naliud expresse caveatur. - \n\nCAPUT IV. \nDe Curia dioecesana. \n\nCaN. 363. \n\n$ 1. Curia dioecesana constat illis personis quae \nEpiscopo aliive qui, loco Episcopi, dioecesim regit, \nopem praestant in regimine totius dioecesis. \n\n$ 2. Quare ad eam pertinent Vicarius Generalis, \noffieialis, cancellarius, promotor iustitiae, defensor \nvinculi, synodales iudices et examinatores, parochi \nconsultores, auditores, notarii, cursores et apparitores. \n\nCAN. 364. \n\n$ 1l. Nominatio eorum qui. praedicta officia vel \nmunera exercent, scripto consignetur, ad normam \ncan. 159. \n\n$ 2. Nominati vero debent : \n\n1. In manibus Episcopi iusiurandum praestare \nde munere fideliter exercendo, quavis personarum ac- \nceptione posthabita; \n\n2.^ Negotia ad se spectantia sub auctoritate Epi- \nscopi tractare ad normam iuris; \n\n3.\" Secretum servare intra fines et secundum mo- \ndum a iure vel ab Episcopo determinatum. \n\nCaN. 365. \n\nDe officiali, promotore iustitiae, defensore vinculi, \niudicibus synodalibus, auditoribus, cursoribus et appa- \nritoribus, serventur praescripta can. 1573-1593; de \nVicario Generali, cancellario aliisque notariis, exami- \nnatoribus synodalibus et parochis consultoribus, prae- \nseripta canonum qui sequuntur. \n\n109 Coder Iuris Canonici \n\nAnr. I. — De Vicario Generali. \nCAN. 366. \n\n$ 1. Quoties rectum dioecesis regimen id exigat, \nconstituendus est ab Episcopo Vicarius Generalis, qui \nipsum potestate ordinaria in toto territorio adiuvet. \n\n$ 9. Vicarius Generalis libere ab Episcopo designa- \ntur, qui eum potest ad nutum removere. \n\n$ 3. Unus tantum constituatur, nisi vel rituum \ndiversitas vel amplitudo dioecesis aliud exigat; sed, \nVieario Generali absente vel impedito, Episcopus \nalium constituere potest qui eius vices suppleat. \n\nCaN. 367. \n\n$ 1. Vicarius Generalis sit sacerdos e clero saecu- \nlari, annos natus non minus triginta, in theologia et \niure canonico doctor aut licentiatus, vel saltem earum \ndisciplinarum vere peritus, sana doctrina, probitate, \nprudentia ac rerum gerendarum experientia commen- \ndatus. \n\n$ 2. Si dioecesis alicui religioni commissa fuerit, \nVicarius Generalis potest esse eiusdem religionis \nalumnus. \n\n$ 3. Viearii Generalis munus ne committatur ca- \nnonico poenitentiario, aut Episcopi consanguineis \npraesertim in primo gradu vel in secundo mixto cum \nprimo, aut, exclusa necessitate, parocho ceterisque \ncuram animarum habentibus; sed non prohibetur Epi- \nscopus Vicarium ex ipsa dioecesi assumere. \n\nCav. 368. \n\n€ 1. Vicario Generali, vi officii, ea competit in uni- \nversa dioecesi iurisdictio in spiritualibus ac tempora- \nlibus, quae ad Episcopum iure ordinario pertinet, ex- \nceptis iis quae Episcopus sibi reservaverit, vel quae ex \niure requirant speciale Episeopi mandatum. \n\n$ 2. Nisi aliud expresse cautum fuerit, Vicarius \nGeneralis exsequi potest rescripta apostolica quae \n\nLiber Secundus - De Personis 103 \n\nEpiscopo vel praecedenti rectori dioecesis remissa sint, \nac generatim ad ipsum quoque pertinent facultates \nhabituales Ordinario loci a Sancta Sede concessae, ad \nnormam can. 66. \n\nCaN. 369. \n\n$ 1. Vicarius Generalis praecipua acta Curiae ad \nEpiscopum referat, ipsumque certiorem faciat de iis \nquae gesta aut gerenda sint ad tuendam in clero et po- \npulo disciplinam. \n\n$ 2. Caveat ne suis potestatibus utatur contra men- \ntem et voluntatem sui Episcopi, firmo praescripto \ncan. 44, $ 2. \n\nCaxv. 370. \n\n$ 1. Praesente etiam Episcopo, Vicarius Generalis \npublice privatimque praecedentiae ius habet super \nomnibus dioecesis clericis, non exclusis dignitatibus et \ncanonicis ecclesiae cathedralis, etiam in choro et acti- \nbus capitularibus, nisi clericus charactere episcopali \npraefulgeat, et Vicarius Generalis eodem careat. \n\n$82. 8i Vicarius Generalis sit Episcopus, omnia \nhonorifica privilegia Episcoporum titularium obtinet; \nsecus durante munere habet tantum privilegia et insi- \nenia Protonotarii apostolici titularis. \n\nCav. 31. \n\nExspirat Vicarii Generalis iurisdictio per ipsius re- \nnuntiationem ad normam can. 183-191, aut revocatio- \nnem ei ab Episcopo intimatam, aut sedis episcopalis \nvacationem; suspenditur vero suspensa episcopali iuris- \ndictione. \n\nAnT. IIl. — De cancellario aliisque notariis \net archivo episcopali. \nCAN. 372. \n\n$ l. In. qualibet Curia constituatur ab Episcopo \ncancellarius qui sit sacerdos, cuius praecipuum munus \n\n104 Code» Iuris Canonici \n\nsit acta Curiae in archivo custodire, ordine chronolo- \neico disponere et de eisdem indicis tabulam conficere. \n$ 2. Poscente necessitate, adiutor ei dari potest, \neui nomen sit vice-cancellarii seu vice-tabularii. \n$ 3. Cancellarius est eo ipso notarius. \n\nCaN. 318. \n$ 1. Episcopus praeter cancellarium potest alios \nquoque notarios constituere, quorum seriptura aut \nsubscriptio publicam fidem facit. \n$ 2. Iidem constitui possunt aut ad quaelibet acta, \naut ad acta iudicialia dumtaxat, aut ad acta tantum. \nmodo certae causae vel negotii conficienda. \n$ 3. Si clerici desint, possunt e laicis assumi; sed \nnotarius in criminalibus clericorum causis debet esse \nsacerdos. \n$ 4. Cancellarius aliique notarii debent esse inte- \ngrae famae et omni suspicione maiores. \n$ 5. Omnes possunt removeri aut suspendi ab eo \nqui illos constituit aut ab eius successore aut Supe- \nriore, non autem à Vicario Capitulari, nisi de consensu \nCapituli. \nCaN.. 3914. \n$ 1. Officium notariorum est: \n\n1.\" Conscribere acta seu instrumenta circa dispo- \nsitiones, obligationes, citationes et intimationes iudi- \nciales, decreta, sententia aliave cirea quae eorum opera \nrequiritur; \n\n2.\" In seriptis fideliter redigere quae geruntur \neaque cum significatione loei, diei, mensis et anni subsi- \ngnare; \n\n3.\" Acta vel instrumenta legitime petenti ex re- \ngesto, servatis servandis, exhibere et eorum exempla- \nria cum autographo conformia declarare. \n\n8$ 2. Conscribere acta nequit notarius nisi in ter- \nritorio illius Episcopi a quo est electus aut pro negotio \nad quod est legitime constitutus. \n\nLiber Secundus - De Personis 105 \n\nOaN. 375. \n$ 1. Episcopi in loco tuto ac commodo archivum \nseu tabularium dioecesanum erigant, in quo instru- \nmenta et seripturae, quae negotia dioecesana tum spi- \nritualia tum temporalia spectant, apte dispositae et \ndiligenter clausae custodiantur. \n$ 2. Omni diligentia ae sollicitudine conficiatur in- \nventarium seu catalogus documentorum quae in ar- \nchivo continentur cum brevi singularum scripturarum \nSynopsi. \nCaN. 316. \n. $ I. Quotannis, primo bimestri, inventario seu ca- \ntalogo illae seripturae adiungantur, quae anno prae- \ncedenti confectae vel alias neglectae fuerunt. \n$ 2. Ordinarii sedulo inquirant chartas et scriptu- \nras forte alio distractas atque dispersas; et quaelibet \nnecessaria remedia adhibeant ut eaedem scripturae \narchivo restituantur. \nOaN. 3TT. \n$ 1l. Archivum clausum sit oportet et nemini illud \ningredi liceat sine Episcopi aut Vicarii Generalis et \ncancellarii licentia. \n$ 2. Unus cancellarius illius clavem habeat. \n\nCav. 378. \n$ Il. Ex archivo non licet efferre scripturas sine \nEpiscopi vel Vicarii Generalis consensu eaedemque \npost triduum in suum locum referantur. Ordinario \nautem reservatur facultas prorogandi hoc tempus, quae \ntamen prorogatio nonnisi moderate concedatur. \n$ 2. Qui aliquam seripturam ex archivo effert, syn- \ngrapham sua manu signatam, hoc ipsum significantem, \ncancellario relinquat. \nCaN. 319. \n$ 1. Habeant praeterea Episcopi aliud archivum \nsecretum vel saltem in communi archivo armarium seu \nserinium omnino clausum et obseratum, quod de loco \n\n106 Codem Iuris Canonici \n\namoveri nequeat. In eo scripturae secreto servandae \ncautissime custodiantur; sed singulis annis quampri- \nmum comburantur documenta causarum criminalium \nin materia morum, quarum rei vita cesserint vel quae \na decennio sententia condemnatoria absolutae sunt, re- \ntento facti brevi summario cum textu sententiae defi- \nnitivae. \n\n$ 9. Etiam huius secreti archivi vel armarii in- \nventarium seu ceatalogus conficiatur ad normam \nCn9 iD S2: \n\n$ 3. Hoc archivum vel armarium duabus clavibus \ninter se diversis aperiatur, quarum altera apud Epi- \nscopum vel Administratorem Apostolicum, altera apud \nVicarium Generalem vel, eo deficiente, Curiae cancel- \nlarium asservetur. \n\n8$ 4. Episcopus vel Administrator Apostolicus, re- \npetita altera clave, ipse solus, nemine adstante, archi- \nvum vel armarium secretum, ubi opus fuerit, aperire \net inspicere potest, quod deinde utraque clavi iterum \nclaudatur. \n\nCaN. 380. \n\nStatim a capta possessione, Episcopus sacerdotem \ndesignet, qui, sede vacante aut impedita, clavem se- \nereti tabularii seu armarii quae apud Episcopum erat, \nassumat. \n\nCAN. 38381. \n\n$ 1. Nisi Administrator Apostolicus dioecesi datus \nfuerit : \n\n1.* Sede impedita ad normam can. 429, $ 1, sacer- \ndos ab Episcopo designatus, si quidem regimen dioe- \ncesis sit penes virum ecclesiasticum ab Episcopo dele- \ngatum, clavem eidem remittat; si penes Vicarium Ge- \nneralem, eam ipse retineat; \n\n2. Sede vero vacante aut impedita ad normam \ncit. can. 429, $3, idem sacerdos clavem remittat Vicario \nCapitulari statim post eius designationem; Vicarius \nvero Generalis vel cancellarius aliam clavem a se re \n\nLiber Secundus - De Personis 107 \n\ntentam remittere eodem tempore debet primae Capituli \ndignitati vel consultori dioecesano munere antiquiori. \n\n$ 2. Antequam claves iis, quibus tradi debent ad \nnormam $1, remissae fuerint, Vicarius Generalis vel \ncancellarius et sacerdos, ut supra, ab Episcopo desi- \ngnatus, tabularium vel armarium sigillis Curiae obsi- \nenent. \n\nCAN. 382. \n\n$ I. Tabularium vel armarium nunquam aperiatur \nnec sigilla ab eo removeantur, nisi urgente necessitate \net ab ipso Vicario Capitulari coram duobus canonicis \nvel dioecesanis consultoribus, qui evigilent ne qua seri- \nptura e tabulario auferatur; solus autem Vicarius Ca- \npitularis documenta in tabulario asservata potest, \niisdem canonicis vel consultoribus adstantibus, inspi- \nsere, nunquam tamen auferre. Archivum autem, post \ninspectionem, iterum sigillis obsignetur. \n\n$ 2. Advenienti novo Episcopo, si sigilla remota \n'uerint et tabularium aut armarium apertum, Vicarius \nCapitularis rationem reddat urgentis necessitatis, qua \nid hoe motus fuerit. \n\nCaN. 383. \n\n$ 1. Curent Episcopi ut archivorum quoque eccle- \nsarum eathedralium, collegiatarum, paroecialium, \n1ecnon confraternitatum et piorum locorum inventa- \n\"ia seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quo- \n\"um alterum in proprio archivo, alterum in archivo \npiscopali servetur, firmo praescripto can. 470, 8 3, \n1522, nn. 2, 3, 1523, n. 6. \n\n$ 2. Documenta originalia ex praedictis archivis ne \nferantur, nisi ad normam can. 378. \n\nCAN. 384. \n$ 1. Documenta quae in paroeciarum et Curiarum \nwchivis sub secreto servanda, non sunt, fit cuilibet euius \nntersit inspiciendi potestas; itemque postulandi ut sua \n\nmpensa sibi legitimum eorum exemplar exscribatur et \nradatur. \n\n108 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Cancellarii autem Curiarum, parochi, aliique \narchivorum custodes in communicandis documentis et \neorum exemplaribus describendis tradendisque regulas \nservent a legitima auctoritate ecclesiastica datas, et in \ncasibus dubiis loci Ordinarium consulant. \n\nAnr. III. — De examinatoribus synodalibus, \nel parochis consultoribus. \nCaN. 385. \n$ 1. In quavis dioecesi habeantur examinatores \nEodqes et parochi consultores qui omnes in Synodo \nconstituantur, propositi ab Episcopo, a Synodo ap- \nprobati. \n$ 2. Tot eligantur quot Episcopus prudenti suo iu- \ndicio necessarios iudicaverit, non tamen infra quatuor, \nnec ultra duodecim. \nCAN. 386. \n\n& 1. Examinatoribus et parochis consultoribus me- \ndio tempore inter unam et aliam Synodum demortuis \nvel alia ratione a munere cessantibus, alios pro-syno- \ndales Episcopus substituat de consilio Capituli cathe- \nMon \n\n2. Quae regula servetur quoque in examinatoribus \net AA consultoribus constituendis quoties Syno- \ndus non habeatur. \n\nCav. 387. \n\n$ 1. Examinatores et parochi consultores, sive in \nSynodo sive extra Synodum constituti, post decennium \nab incepto munere vel etiam prius, adveniente nova \nSynodo, officio cadunt; possunt tamen negotium iam \ncoeptum ad exitum perducere et, servatis de iure ser: \nvandis, denuo constitui. \n\n2. Qui loco examinatorum ae parochorum consul: \ntorum defieientium constituantur, in officio persistuni \ndumtaxat quousque perstitissent ii quibus substitug \nfuerunt. \n\nLiber Secundus - De Personis 109 \n\nOAN. 388. \nhemoveri ab Episcopo nequeunt, nisi ex gravi causa \net de consilio Capituli cathedralis. \n\nCaN. 389. \n\n$ 1l. Examinatores synodales operam suam diligen- \nter navent praesertim experimentis habendis ad provi- \nsionem paroeciarum nec non processibus de quibus in \ncan. 214'í seqq. \n\n$ 2. Pro experinientis vero habendis ad clericorum \nordinationem et approbationem sacerdotum qui petunt \nfaeultatem excipiendi sacramentales confessiones aut \nsacras conciones habendi, et pro examinibus de quibus \nin can. 130, integrum est Ijpiscopo vel examinatorum \nsynodalium vel aliorum opera uti. \n\nCAN. 390. \nIdem potest esse examinator et parochus consultor, \nnon autem in eadem causa. \n\nOAPUT V. \nDe Capitulis canonicorum. \n\nCAN. 391. \n$ 1. Oapitulum canonicorum sive cathedrale sive \ncollegiale seu collegiatum est clericorum collegium \nideo institutum ut sollemniorem cultum Deo in ecclesia \nexhibeat et, si agatur de Capitulo cathedrali, ut Ipi- \nscopum, ad normam sacrorum canonum, tanquam \neiusdem senatus et consilium, adiuvet, ac, sede vacante, \neius vices suppleat in dioecesis regimine. \n$8 2. Capitulum collegiale appellatur insigne aut \nperinsigne, si hoc titulo ex apostolico privilegio vel ab \nimmemorabili gaudeat. \nCaN. 392. \n— Oapitulorum tum cathedralium tum collegialium \ninstitutio seu erectio, innovatio ae suppressio Sedi Apo- \nstolicae reservatur. \np \n' \n\n110 Codec lwris Canonici \n\nCAN. 393. \n\n$ 1. In qualibet ecclesia capitulari sint dignitates \net canonici inter quos varia officia distribuantur; pos- \nsunt esse etiam alia minora beneficia in uno vel plu- \nribus gradibus. \n\n$8 2. Capitulum constat dignitatibus et canonicis, \nnisi, ad dignitates quod attinet, aliud ex capitularibus \nconstitutionibus eruatur; non autem inferioribus bene- \nfieiariüis seu mansionariis, qui canonicis auxilium \npraestant. \n\n$ 3. Canonicatus sine adnexis emolumentis ne insti-. \n\ntuantur sine speciali Apostolicae Sedis concessione. \n\nCAN. 394. \n\n$ 1. In Capitulis numeratis tot sint praebendati, \ndot praebendae; in non numeratis, quot ex proventibus \ndecenter sustentari posse, Episcopus, audito Capitulo, \niudicaverit. \n\n$ 2. Erectio dignitatum Sedi Apostolicae reserva- \ns sed est in ljpiscopi potestate, consentiente Capi- \ntulo, exstinctas forte dignitates restituere et praebendis \nin Capitulo iam exstantibus alias sive canonicales sive \nbeneficiales addere. \n\n$ 3. In ecclesiis cathedralibus et collegialibus insi- \nMUR ubi adeo tenues praebendae sunt una cum distri- \nbutionibus quotidianis, ut sustinendo canonicorum de- \ncori plane sint impares, Episcopi, audito Capitulo et \nimpetrata Sanctae Sedis licentia, vel beneficia aliquot \nsimplicia praebendis uniant, vel, si hac ratione provi \nderi non possit, aliquibus praebendis suppressis, cuir \npatronorum consensu, si de iure patronatus laicorum \nsint, quarum fructus et proventus reliquarum praeben \ndarum distributionibus quotidianis applicentur, eai \nad minorem numerum reducant, ita tamen ut tot super \nsint, quot divino cultui celebrando ae dignitati eccle \nsiae commode respondeant. \n\nLiber Secundus - De Personis 111 \n\nCAN. 395. \n\n8 l. In ecclesiis tam cathedralibus quam collegiali- \nbus in quibus nullae sunt quotidianae distributiones vel \nità tenues ut verisimiliter negligantur, Episcopi tertiam \n\npartem separent fructuum, proventuum, obventionum \nquae ex dignitatibus, canonicatibus, officiis aliisque \nillius ecclesiae beneficiis percipiuntur et in distribu- \ntiones quotidianas convertant. \n\n$ 2. Si distributiones quavis de causa introduci ne- \nqueant, Episcopus in dignitates, canonicos ac benefi- \nciarios negligentes pecuniarias constituat muletas, \nquae distributionibus respondeant earumque locum \nteneant. \n\n3$ 3. Distributiones cedunt diligentibus, quavis col- \nlusione aut remissione exclusa; si vero dignitates \nhabeant proventus a massa seu bonis canonicorum di- \nversos et separatos, distributiones ab eis amissae ce- \ndunt aliis dignitatibus praesentibus, si adsint, secus \nfabricae ecclesiae, quatenus indigeat, aut alii pio loco, \nEpiscopi arbitrio. \n\n8 4. Ab unoquoque Capitulo, secundum sua cuius- \nque statuta, unus vel plures censores, seu punctatores \nnominentur, qui absentes a divinis officiis quotidie no- \ntent, praestito prius coram Capitulo vel eius praeside \niureiurando de suo munere fideliter obeundo; quibus \nEpiscopus alium addere potest punetatorem; quod si \nabfuerint punctatores, senior e canonicis qui adsunt, \nillorum vices suppleat. \n\nCAN. 396. \n\n$ 1. Collatio dignitatum tum in Capitulis cathedra- \nlibus tum in collegialibus Sedi Apostolicae reservatur. \n\n. $ 2. Prohibetur optio, reprobata contraria consue- \ntudine, sed salva fundationis lege. \n\n8 3. Prima saltem dignitas in Capitulo cathedrali, . \n\nquantum fieri potest et ceteris paribus, laurea docto- \nrali in sacra theologia vel iure canonico polleat. \n\n119 Codec luris Canonici \n\nCaN. 39. \n\nNisi aliud in statutis capitularibus caveatur, digni- \ntatibus et canonicis secundum ordinem praecedentiae \njus et officium est : \n\n1.? Episcopi vicem supplere in peragendis functio- \nnibus saeris in sollemnioribus anni festivitatibus; \n\n2.* Episcopo celebranti in pontificalibus, asperso- \nrium in ingressu ecclesiae porrigere et presbyteri asgi- \nstentis fungi officio; \n\n3» Eidem decumbenti ministrare Sacramenta; de- \nfuncto iusta funebria persolvere; \n\n4.» Gonvocare Capitulum eique praeesse ac prae-| \nscribere et ordinare quae ad chori directionem referan-- \ntur, dummodo dignitas sit de gremio Capituli. \n\n| \n\nCav. 398. \n\n$ 1. In nulia ecelesia cathedrali desit officium cano- \nnici theologi et, ubi id fieri poterit, canonici poeniten- \ntiarii. | \n8 2. Etiam in collegialibus, praesertim insignibus, \nofficium canonici theologi et poenitentiarii constitui \npotest. | \n\nCaNv. 399. \n\n$ 1. Canonicus theologus et poenitentiarius eligan- \ntur qui aptiores pro loci qualitate ad propria munera \nadimplenda reperiantur; sed, ceteris paribus, praefe- \nrantur doctores in sacra theologia, si agatur de cano \nnico theologo, in sacra theologia vel iure canonico, sj \nde poenitentiario; expedit praeterea ut canonicus poe \nnitentiarius aetatis annum tricesimum expleverit. \n\n$ 2. Praebenda theologalis et poenitentiaria ne con \nferantur, nisi prius de vita, moribus, doctrina candida \ntorum plane constiterit, salva lege concursus, ubi si \nconstituta. \n\n$ 3. Canonicus poenitentiarius prohibetur aliud si \nmul officium in dioecesi suscipere aut exercere, cui ad \nnexa sit iurisdictio in foro externo. \n\nLiber Secundus - De Personis 113 \n\nCAN. 400. \n\n$ 1. Canonici theologi est, diebus et horis ab Epi- \nscopo eum Capituli consilio designatis, publice in eccle- \nsia explanare saeram Seripturam; sed Episcopus, si id \nutilius iudicet, potest eidem alia doctrinae catholicae \nargumenta in ecclesia explicanda committere. \n\n$ 2. Canonicus theologus munus expleat suum ipse \nper se, vel, si ultra sex menses fuerit impeditus, pro- \npriis expensis per alium sacerdotem ab Episcopo de- \nputandum. \n\n$ 3. Episcopus gravi de causa potest canonico theo- \nlogo committere ut, loco lectionum in ecclesia, sacras \ndisciplinas in Seminario doceat. \n\nCaN. 401. \n\n$ 1. Poenitentiarius canonicus tum ecclesiae cathe- \ndralis tum eeclesiae collegialis obtinet a iure potesta- \ntem ordinariam, quam tamen aliis delegare non potest, \nabsolvendi etiam a peccatis et a censuris Episcopo re- \nservatis, in dioecesi extraneos quoque, et dioecesanos \nextra territorium quoque dioecesis. \n\n$ 2. Debet in sede excipiendis confessionibus sibi in \ncapitulari ecclesia destinata residere tempore ad fide- \nlium commoditatem, iudicio Episcopi, opportuniore et \npraesto esse iis qui ad confitenda sua peccata aecedunt \nipso quoque divinorum officiorum tempore. \n\nCAN. 402. \nSi Capitulo adnexa sit cura animarum, haec exer- \nceatur a vicario paroeciali ad normam can. 471. \n\nCAN. 403. \n\nExceptis dignitatibus, ad Episcopum pertinet, au- \ndito Capitulo, conferre omnia et singula beneficia ac \ncanonicatus in ecclesiis tum cathedralibus tum colle- \ngialibus, reprobata quavis contraria consuetudine et re- \nvocato quolibet contrario privilegio, sed firma contraria \nfundationis lege et praescripto can. 1435. \n\nCod. Iur. Can. 8 \n\n114 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 404. \n$ 1. Canonieatus Episcopus conferat sacerdotibus \ndoctrina vitaeque integritate praestantibus. \n$ 2. Incanonicatuum collatione, ceteris paribus, ra- \ntio habeatur illorum qui doctores in sacra theologia vel \n\niure canonico renuntiati fuerint in aliquo athenaeo, vel : \n\nlaudabiliter ministerium ecclesiasticum aut magiste- \nrium exercuerint, firmo praescripto can. 130, 8 2. \n\nCaN. 405. \n$ 1. Dignitates, canonici et beneficiarii, capta legi- \ntime beneficii sui possessione ad normam can. 1443-1445, \n\nstatim pro gradu suo acquirunt, praeter insignia àc \n\nprivilegia propria, scamnum in choro, ius percipiendi \nfructus ac distributiones, ac vocem in capitulo ad nor- \nmam can. 411, $ 3. \n\n$ 2. De fidei professione ab ipsis ante captam pos- - \n\nbad \n\nsessionem emittenda servetur praescriptum can. 1406- \n\n1408. \nCa4N. 406. \n\n$ 1. Episcopo, non autem Vicario Generali, nee Vi: \ncario Capitulari, ius est canonicos ad honorem nomi- \nnandi sive dioecesanos sive extra-dioecesanos cum con- \nsilio Capituli cui canonicus est adscribendus, sed Epi- \nscopus raro et caute hoc iure utatur. \n\n$ 2. Sacerdotem alienae dioecesis canonicum ad ho- \nnorem nominaturus, Episcopus, praeter Capituli sui \nconsilium, Ordinarii, cui subiectus est nominandus, as- \nsensum impetret, sub poena nominationis irritae, eun- \ndemque Ordinarium insignia edoceat ac privilegia quo- \nrum usum nominandus exinde habiturus sit. \n\n$ 3. Canonici ad honorem extra dioecesim in qua \nnominati sunt degentes, numero sint tertia parte mino- \nres canonicis titularibus. \n\nCaN. 407. \n$ 1. Canonici ad honorem alicuius basilicae vel ec: \nclesiae collegialis almae Urbis, privilegiis et insignibus \n\nLiber Secundus - De Personis 115 \n\nuti possunt tantum intra eiusdem basilicae vel collegia- \ntae ecclesiae eiusque filialium ambitum; canonici vero \nad honorem aliarum ecclesiarum extra Urbem, privile- \ngiis et insignibus utantur in dioecesi tantum ubi nomi- \nnati sunt, non autem extra dioecesim, nisi ad normam \ncan. 409, 8 2. \n\n$ 2. Canonici ad honorem, praeter insignia et pri- \nvilegia seu iura honorifica, obtinent etiam scamnum in \nchoro. \n\nCaN. 408. \n\n$ 1. Capitulum eathedrale praecedit collegiali, \netiam insigni, in ipsa quoque collegiali ecclesia; Capi- \ntulum insigne praecedit non insigni; in eodem Capitulo, \nsalvis peculiaribus statutis, vel legitimis consuetudini- \nbus, dignitates, servato inter se praecedentiae ordine, \npraecedunt canonicis; canonici antiquiores, qui nempe \nprius possessionem ceperunt, posterioribus; canonici ti- \ntulares, honorariis; honorarii, beneficiariis; dignitates \nvero aut capitulares charactere episcopali ornati omni- \nbus dignitatibus ac canonicis in presbyterali tantum or- \ndine constitutis praecedunt. \n\n$ 2. In Capitulis in quibus habentur distinctae \npraebendae presbyterales, diaconales, subdiaconales, \nservetur praecedentia ordinis; et in eodem ordine prae- \ncedentia receptionis in ordinem, non autem in Capi- \ntulum. \n\nCav. 409. \n\n$ 1. In unaquaque ecclesia tum cathedrali tum col- \nlegiali, qui in dignitate episcopali sunt constituti, de- \nferant in choro vestem episcopalem; ceteri omnes, digni- \ntates, canonici et beneficiarii, vestem sibi in bulla ere- \nctionis assignatam vel apostolico indulto concessam; \nsecus censeantur tanquam absentes. \n. $8 2. Vestem choralem aut specialia insignia capi- \ntularia adhibere possunt in tota dioecesi in qua est Ca- \npitulum, sed, reprobata contraria consuetudine, non \nXtra dioecesim, nisi vel Episcopum comitentur vel Epi- \n\n116 Codex Iuris Canonici \n\nscopum aut Capitulum rep 'aesentent in Conciliis aliisve \nsollemnitatibus. \nCaNv. 410. \n\n$ 1. Sua cuique Capitulo statuta ne desint, ab om- \nnibus dignitatibus, canonicis, beneficiariis religiose ser- \nvanda. \n\n$ 2. Statuta capitularia, per legitimum actum ca- \npitularem condita, approbanda subiiciantur Episcopo, \n\nsine cuius auctoritate postea nec abrogari possunt nec . \n\nmutari. \n\n$ 3. Si, Episcopo edicente ut statuta conficiantur, \nCapitulum id praestare neglexerit, exacto sexto ab inti- \nmatione mense, Episcopus eadem conficiat imponatque \nCapitulo. \n\nCav. 411. \n\n$ 1. Stato tempore ac loco conveniat canonicorum \ncoetus de suae ecclesiae et Capituli negotiis acturus; \nalii praeterea conventus haberi poterunt, quoties id aut \nEpiscopo aut Capituli praesidi aut maiori canonicorum \nparti expedire videatur. \n\n$ 2. Ad habendum coetum ordinarium non est ne- \ncessaria specialis convocatio; quae tamen ad extraordi- \nnarium requiritur, et facienda est secundum statuta ca- \npitularia. \n\n$ 3. In capitulis vocem habent canonici, exclusis \nhonorariis, et dignitates, si una cum canonicis Capitu- \nlum eonstituant ad normam can. 393, 8 2. \n\nCaN. 412. \n\n$ 1. Canonici sive eeclesiae cathedralis sive colle- \ngialis IZpiscopo solemniter Missam celebranti aut alia \npontificalia exercenti, etiam in aliis ecclesiis civitatis \naut suburbii, ab eodem invitati, assistere et inservirt \ndebent, dummodo iudicio Episcopi sufficiens canonico \nrum et ministrorum in ecclesia numerus maneat: e \neundem accedentem ad eeclesiam eathedralem et re \ndeuntem comitari ad normam Caeremonialis Episco \nporum. \n\nLiber Secundus - De Personis 117 \n\n$ 2. Episcopus potest duos e Capitulo sive cathe- \ndrali sive collegiali assumere ac retinere ut sibi in ec- \nclesiastico ministerio ac dioecesis servitio assistant. \n\nCaN. 413. \n\n$ 1. Quodlibet Capitulum obligatione tenetur quo- \ntidie divina officia in choro rite persolvendi, salvis fun- \ndationis legibus. \n\n8 2. Divinum officium comprehendit psalmodiam \nhorarum canonicarum et celebrationem cum cantu Mis- \nsae conventualis, praeter alias Missas vel secundum ru- \nbricas Missalis vel ex piis fundationibus celebrandas. \n\n$ 3. Missam conventualem sine cantu celebrare li- \ncet hebdomadario, cum in ecclesia, pontificali ritu, Epi- \nscopus vel alius loco Episcopi celebrat. \n\nCAN. 414. \n\nOmnes et singuli qui chorale beneficium obtinent, \ntenentur in ipso choro divina officia persolvere singulis \ndiebus, nisi servitium per turnum a Sede Apostolica aut \nfundationis legibus fuerit indultum. \n\nCAN. 415. \n\n$ 1. Si ecclesia cathedralis aut collegialis simul sit \nparoecialis, relationes iuridicae inter Capitulum et pa- \nrochum reguntur normis quae sequuntur, nisi aliud fe- \nrat aut Sedis Apostolicae indultum aut particularis \nconventio in erectione paroeciae inita et a loci Ordina- \nrio legitime probata. \n\n$ 2. Ad parochum spectat : \n\n1.' Applicare Missam pro populo et, debito tem- \n\npore, praedicare ae christianam doctrinam fideles edo- \ncere; \n2.\" Custodire libros paroeciales et ex iis attesta- \ntiones extrahere; \n; 3.\" Functiones paroeciales peragere de quibus in \n.ean. 462. Tusta funebria, in ecclesia ad normam iuris \nperagenda, non exclusa Missa exsequiali, persolvere ad \n\"Capitulum pertinet tantum in casu quo de funere aga- \n\n118 Codes Iuris Canonici \n\ntur alicuius dignitatis, vel canonici, etiam honorarii \ntantum, vel beneficiarii; \n\n4. Alias functiones non stricte paroeciales pera: \ngere quae in paroeciis fieri solent, modo non impediatur \nchorale servitium, nec Capitulum easdem functiones \nperagat; \n\n5.» Eleemosynas in bonum paroecianorum colli- \ngere, easdem directe vel indirecte oblatas recipere, ad- - \nministrare et secundum offerentium voluntatem distri- \nbuere. \n\n$ 3. Ad Capitulum spectat : \n\ni. Custodire sanctissimum Eucharistiae Saera- \nmentum; sed altera sacri ciborii clavis apud parochum \nservari debet; \n\n2 Invigilare ut in functionibus a parocho in capi- \ntulari ecclesia peragendis leges liturgicae observentur; \n\n3.» Eeclesiae curam habere eiusque bona admini- \nstrare cum piis legatis. \n\n8 4. Nec parochus capitulares nec Capitulum paroe- \nciales functiones et munera impediat; exorto autem con- \nflictu, quaestionem dirimat loei Ordinarius, qui in pri- \nmis curare debet ut catechetica instructio et Evangelii \nexplicatio hora fidelibus commodiore semper habeatur. \n\n$ 5. Non solum Capitulum impedire nequit paro- \nchum in exercenda paroeciali cura, sed insuper sciant \ncapitulares se ex caritate teneri, maxime si designati \ncoadiutores desint, eidem adiutricem operam navare, \nsecundum modum ab Ordinario loci determinandum. \n\nCav. 416. \n\nIn statutis capitularibus iusta designetur norma, \nad quam canonici et beneficiarii in servitio altaris fun: \ngantur per turnum tum offieio celebrantis tum etiam \nministerio diaconi ac subdiaconi, exclusis tamen ab ho \nministerio dignitatibus, canonico theologo, poenitentia \nrio et, si praebendae distinctae habeantur, canonici: \nordinis presbyteralis. \n\nLiber Secundus - De Personis 119 \n\nCAN. 417. \n\n$ 1. Missa conventualis applicanda est pro benefa- \nctoribus in genere. \n\n$ 2. Capitularis infirmitate detentus non tenetur \neleemosynam praebere sacerdoti capitulari, qui ipsius \nvicem supplet in Missae conventualis celebratione et ap- \nplicatione, nisi statuta capitularia vel particularis con- \nsuetudo aliud ferant. \n\n$ 9. Servari potest consuetudo praebendi stipem ce- \nlebranti vel ex cumulo distributionum vel ex reditibus \nomnium praebendarum per contributum. \n\nCAN. 418. \n\n$ 1. Reprobata contraria consuetudine, canonici ac \nbeneficiarii quotidiano choro adstricti, possunt singuli \nabesse tres tantum menses in anno, sive continuos sive \nintermissos, dummodo propriae ecclesiae statuta aut \nlegitima consuetudo servitium diuturnius non requi- \nrant. \n\n$ 2. Bine causa legitima et speciali Episcopi licen- \ntia nec feriari licet Quadragesimae et Adventus tem- \npore, aut in praecipuis anni sollemnitatibus de quibus \nin can. 338, $ 3; nec permittitur uno eodemque tempore \ncapitulares ultra tertiam partem abesse. \n\n$ 9. Tempore vacationum omne genus distributio- \nnes amittuntur, non obstante remissione ab aliis capi- \ntularibus facta; sed percipiuntur praebendae proventus \naut duae tertiae distributionum partes, si omnes prae- \nbendae proventus in distributionibus consistant. \n\nCAN. 419. \n\n$ l1. In ecclesiis in quibus non omnes simul choro \nintersunt, qui ad eum adstringuntur nequeunt per \nalium huic obligationi satisfacere, nisi in casibus par- \nticularibus, iusta ac rationabili de causa, et modo sub- \nstitutus eodem tempore servitio chori non sit adstri- \nctus, et sit in eadem ecclesia canonicus, si agatur de \n\n190 Codes Iuris Canonici \n\nsupplenda vice canonici, beneficiarius, si de beneficiarii; \nqui vero ad chorum non adstringuntur, obligatione re- \n«idendi in loco beneficii non tenentur per dies quibus à \nchoro absunt. \n\n$ 2. Si quis eodem die urgeatur onere utriusque \nMissae et pro populo et conventuali, hane ipse celebret \napplicetque per se, illam per alium vel per se die se- \nquenti. \n\nCav. 420. \n\n$ 1. Ita excusantur a choro ut percipiant fructus \n\npraebendae ac distributiones quotidianas : \n1.» Capitulares iubilati ad normam can. 422, 8 2; \n\n2» Canonicus theologus singulis diebus quibus . \n\nsuo munere fungitur; \n\n3.\" Canonicus poenitentiarius dum tempore chori | \n\nvacat confessionibus audiendis; \n\n4.* Vicarius paroecialis aliusve e Capitulo sive pa- \nrochus sive coadiutor ab Episcopo deputatus, dum pa- \nroecialibus vacat officiis; \n\n5. Qui infirmitate aliove physico impedimento \nchoro prohibentur assistere; \n\n6.? Qui pontificia legatione alibi funguntur aut \npersonae Romani Pontificis actu inserviunt; \n\n1? Qui piis exercitiis vacant ad normam can. 126; \nquo tamen indulto semel tantum in anno chori servitio \nliberantur; \n\n8^ Accedentes una cum Episcopo aut eiusdem vice \nad visitanda Limina Apostolorum; \n\n9. Qui ab Episcopo vel Capitulo mittuntur ad \nConcilium Oecumenicum, plenarium, provinciale aut \nad Synodum dioecesanam; \n\n10.» Qui de Capituli consensu, non contradicente. \n\nEpiscopo, absunt a choro ob Capituli seu propriae ec- \nclesiae utilitatem; \n\n11. Qui Episcopo sacra eragenti assistunt ad. \no . \n\nnormaàm can. 412, 3 1; \n\nLiber Secundus - De Personis 191 \n\n12. Qui Episcopum comitantur in visitatione \ndioecesis vel visitationem ipsam eius nomine et mandato \nperagunt; \n\n19. Qui operam navant conficiendis processibus \nin causis de quibus in can. 1999 seqq., vel uti testes in \nhis causis vocati sunt, pro diebus et horis quibus hoc \noffieium praestant; \n\n14.* Parochi consultores, examinatores et iudices \nsynodales, dum proprio munere funguntur. \n\n$ 2. Distributiones vero quae inter praesentes di- \ncuntur, ii tantum percipiunt, qui in $ 1, nn. 7, 11, 13, \nenumerantur, nisi obstet fundatorum expressa vo- \nluntas. \n\nCAN. 421. \n\n$ 1. Excusantur a choro, sed pereipiunt praebendae \nfructus dumtaxat, non autem distributiones : \n\n1.? Qui de nons Ordinarii loci publice docent in \nscholis ab Ecclesia recognitis sacram theologiam aut ius \ncanonicum; \n\n2 Dantes operam studio sacrae theologiae aut iu- \nris canonici in publicis scholis ab Ecclesia probatis, de \nOrdinarii licentia; \n\n3.' Vicarius Capitularis, Vicarius Generalis, of- \nficialis ae cancellarius, si de gremio sint, dum suis mu- \nneribus vacant; \n\n4.? Canonitei qui Episcopo inserviunt ad normam \ncan. 412, 8 92. \n\n$ 2. Quod si omnes praebendae fructus consistant \nin distributionibus, vel adeo sint tenues ut tertiam dis- \ntributionum partem non attingant, tunc memorati om- \nnes duas tantum tertias partes distributionum lucran- \ntur, cumulatas ex fructibus praebendae ac distributio- \nnibus. \n\nCAN. 422. \n\n$ I. Praebenda fruentes ab Apostolica tantum Sede \nES ours: possunt indultum emeriti seu, ut aiunt, ubi- \nlationis post continuum et laudabile quadraginta anno- \n\n193 Codem Iuris Camonici \n\nrum in eadem vel distinctis ecclesiis eiusdem civitatis \nvel saltem dioecesis chori servitium. \n\n$ 2. Iubilatus, etiamsi in loco beneficii non resideat, \npereipit tum fructus praebendae tum distributiones \netiam inter praesentes, nisi obstent expressa fundato- \nrum vel oblatorum voluntas, ecclesiae statuta aut con- \nsuetudo. \n\n$ 3. Ius optandi, si ex lege fundationis competat, \nnon est capitulari iubilato. \n\nCAPUT VI. \nDe consultoribus dioecesamis. \n\nCAN. 423. \n\nIn quibus dioecesibus nondum constitui potuit resti- \ntuive cathedrale canonicorum Capitulum, instituantur \nab Episcopo, salvis peculiaribus Apostolicae Sedis \npraescriptis, consultores dioecesani, hoc est sacerdotes \npietate, moribus, doctrina ac prudentia commendati. \n\nCAN. 424. \n\nConsultores nominat Episcopus, firmo praescripto \n\ncan. 426. \nCAN. 425. \n\n$ 1. Consultores dioecesani numero sint saltem sex; \nin dioecesibus ubi pauci sint sacerdotes, saltem qua- \ntuor; iidemque omnes in civitate episcopali vel in locis \nvicinioribus commorentur. \n\n$ 2. Antequam munus huiusmodi suscipiant, iusiu- \nrandum interponant de officio fideliter exsequendo sine \nulla acceptione personarum. \n\nCAN. 426. \n\n$ 1. Officium consultorum est ad triennium. \n\n$ 2. Exacto triennio, Episcopus vel alios in eorum \nlocum substituat, vel eosdem ad aliud triennium con- \nfirmet, quod idem servetur singulis trienniis. \n\n\"\"— stem \n\nLiber Secundus - De Personis 193 \n\n8 3. Deficiente, quavis de causa, aliquo consultore \nintra triennium, Episeopus alium de consilio cetero- \nrum consultorum substituat, isque in officio maneat \nusque ad expletum idem triennium. \n\n$ 4. Cum vero triennium excidisse contigerit va- \ncante sede episcopali, consultores in officio maneant \nusque ad accessum novi Episcopi, qui intra sex menses \nab inita possessione providere debet ad normam huius \ncanonis. \n\n$ 5. Si, sede vacante, aliquis consultor moriatur \nvel renuntiet, Vicarius Capitularis, de consensu alio- \nrum consultorum, alium nominet, qui tamen, ut mu- \nnere, sede plena, fungatur, indiget novi Episcopi con- \nfirmatione. \n\nCAN. 427. \n\nCoetus consultorum dioecesanorum vices Capituli \ncathedralis, qua Episcopi senatus, supplet; quare quae \ncanones ad gubernationem dioecesis, sive sede plena \nsive ea impedita aut vacante, Capitulo cathedrali tri- \nbuunt, ea de coetu quoque consultorum dioecesanorum \nintelligenda sunt. \n\nCAN. 428. \n\nDurante munere, consultores ne removeantur, nisi \nob iustam causam ac de consilio ceterorum consul- \ntorum. \n\nCaPvT VII. \nDe sede impedita aut vacante ac de Vicario Capitulari. \n\nCAN. 429. \n\n$ 1. Sede per Episcopi captivitatem, relegationem, \nexsilium, aut inhabilitatem ita impedita, ut ne per lit- \nteras quidem cum dioecesanis communicare ipse possit, \ndioecesis regimen, nisi Sancta Sedes aliter providerit, \npenes Episcopi Vicarium. Generalem vel alium virum \necclesiasticum ab Episcopo delegatum esto. \n\n$ 2. Potest in casu Episcopus, gravi de causa, plu- \nres delegare, qui sibi invicem in munere succedant. \n\n124 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 3. His deficientibus, vel, uti supra dictum est, \nimpeditis, Capitulum eeclesiae cathedralis suum Vica- \nrium constituat, qui regimen assumat cum potestate \nVicarii Capitularis. \n\n$ 4. Qui dioecesim regendam, ut supra, suscepit, \nquamprimum Sanctam Sedem moneat de sede impedita \nae de assumpto munere. \n\n$ 5. Si Episcopus in excommunicationem, interdi- \nctum vel suspensionem inciderit, Metropolita, eoque \ndeficiente, vel, si de eodem agatur, antiquior inter Suf- \nfraganeos ad Sedem Apostolicam illico recurrat, ut ipsa \nprovideat; quod si de dioecesi agatur vel praelatura de \nquibus in can. 285, Metropolita qui fuit legitime ele- \nctus, obligatione recurrendi tenetur. \n\nCaN. 430. \n\n$ 1. Sedes episcopalis vacat Episcopi morte, renun- \ntiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac \nprivatione Episcopo intimata. \n\n$ 2. Nihilominus, excepta collatione beneficiorum \naut officiorum ecclesiasticorum, omnia vim habent quae - \ngesta sunt a Vicario Generali, usque dum hic certam \nde obitu Episcopi notitiam acceperit, vel ab Episcopo \naut Vicario Generali, usque dum certa de memoratis \nactibus pontificiis notitia ad eosdem pervenerit. \n\n8$ 3. A certa translationis notitia Episcopus intra \nquatuor menses debet dioecesim ad quam petere eius- \ndemque canonicam possessionem assumere ad normam : \ncan. 333, 334 et a die captae possessionis dioecesis a qua \nplene vacat; interim vero in eadem Episcopus : \n\n1.\" Viearii Capitularis potestatem obtinet eisdem- \nque obligationibus tenetur, cessante qualibet Vicarii \nGeneralis potestate; \n\n2. Honorifica Episcoporum residentialium privi- \nlegia conservat; | \n\n3.\" Integros percipit fructus mensae episcopalis. \nad normam can. 194, $ 2. \n\nQ \n\nLiber Secundus - De Personis 19 \n\nCaN. 431. \n\n$ 1l. Sede vacante, nisi adfuerit Administrator Apo- \nstolieus vel aliter a Sancta Sede provisum fuerit, ad \nCapitulum ecclesiae cathedralis regimen dioecesis de- \nvolvitur. \n\n$ 2. Sicubi ex speciali Sanctae Sedis dispositione \nArchiepiscopus aliusve Episcopus Administratorem \ndioecesis vacantis designet, hic omnes et solas facul- \ntates habet quae Vicario Capitulari competunt, eisdem \nobligationibus ac poenis obnoxius. \n\nCAN. 432. \n\n$ 1. Capitulum ecclesiae cathedralis, sede vacante, \nintra octo dies ab accepta notitia vacationis, debet Vi- \ncarium Capitularem qui loco sui dioecesim regat et, si \nfructuum percipiendorum ei munus incumbat, oecono- \nmum unum vel plures fideles ac diligentes constituere. \n\n8$ 2. &i Capitulum intra praescriptum tempus Vi- \ncarium aut oeconomum, quavis de causa, nullum depu- \ntaverit, deputatio ad Metropolitam devolvitur; si autem \necclesia ipsa metropolitana fuerit vacans vel metropo- \nlitana simul et suffraganea, ad antiquiorem ex Episco- \npis suffraganeis. \n\n$ 3. Etiam vacante dioecesi aut abbatia vel prae- \nlatura de quibus in can. 285, si Capitulum intra octi- \nduum Vicarium vel oeconomum non nominaverit, hunc \nMetropolita qui fuit legitime electus ad normam citati \ncanonis, constituat, nisi in abbatia vel praelatura nul- \nlius religiosa aliter ad normam constitutionum provi- \ndeatur. \n\n$ 4. Capitulum quaníocius de morte Episcopi et \ndeinde electus in Vicarium Capitularem de sua ele- \nctione Sedem Apostolicam certiorem faciant. \n\nCAN. 433. \n\n$ 1. Unus deputetur Vicarius Capitularis, repro- \nbata contraria consuetudine; secus electio irrita est. \n\n196 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Vicarii Capitularis et oeconomi constitutio \nfieri debet per actum capitularem ad normam can. 160- \n182, salvis peculiaribus huius Capitis normis, et ad \neius validitatem requiritur numerus suffragiorum abso- \nlute maior demptis suffragiis nullis. \n\n$ 3. Idem potest in Vicarium Capitularem et oeco- \nnomum deputari. \n\nCAN. 434. \n\n8 1. Ad Vicarii Capitularis munus deputari valide \nnequit clericus qui ad sacrum presbyteratus ordinem \nnondum fuerit promotus, aut tricesimum aetatis an- \nnum non expleverit, aut ad eandem vacantem sedem \nfuerit electus, nominatus vel praesentatus. \n\n€ 2. Vicarius Capitularis sit praeterea in theologia \naut iure canonico doctor vel licentiatus aut saltem \nearundem disciplinarum vere peritus, in eoque morum \nintegritas, pietas, sana doctrina cum prudentiae laude \nconspirent. \n\n$ 3. Si praeseriptae $ 1 conditiones posthabitae fue- \nrint, Metropolita, aut si ecclesia metropolitana vacans \nfuerit, vel de ipso Capitulo metropolitano agatur, anti- \nquior provinciae Episcopus, agnita rei veritate, Vica- \nrium pro ea vice deputet; actus autem illius qui a Ca- \npitulo electus fuerat, ipso iure sunt nulli. \n\nCAN. 435. \n\n$ 1. Sicut ad Capitulum ante deputationem Vicarii \nCapitularis, ita deinde ad Vicarium Capitularem tran- \nsit ordinaria Episcopi iurisdictio in spiritualibus et \ntemporalibus, exceptis iis quae in iure expresse sunt \neidem prohibita. \n\n8 2. Quare Capitulum et postea Vicarius Capitula- \nris omnia possunt quae enumerata sunt can. 368, $2; \nitem facultate pollent exercitium pontificalium in dioe- \ncesi cuilibet Episcopo permittendi, imo, si Vicarius \nCapitularis sit Episcopus, potest ipse eadem exercere, \nexcluso tamen usu throni cum baldachino. \n\nLiber Secundus - De Personis 197 \n\n$ 9. Vicario Capitulari et Capitulo non licet agere \nquidpiam quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus \npraeiudicium aliquod afferre possit; nominatim vero \nVicarius Capitularis aliique sive de Capitulo sive ex- \ntranei, clerici aut laici, per se vel per alium prohiben- \ntur Curiae episcopalis documenta quaelibet subtrahere \nvel destruere vel celare vel immutare. \n\nCAN. 430. \nSede vacante nihil innovetur. \n\nCAN. 431. \n\nIn Vicario constituendo nullam sibi iurisdictionis \npartem Capitulum retinere potest, nec gerendo muneri \ntempus praefinire aliasve restrictiones praestituere. \n\nCAN. 438. \nVicarius Capitularis, edita fidei professione de qua \nin can. 1406-1408, statim iurisdictionem obtinet, quin \nnecessaria sit ullius confirmatio. \n\nCAN. 439. \n\nQuae in can. 310 de Vicario Generali praescripta \nsunt, eadem de Vicario quoque Capitulari dicta intel- \nligantur. \n\nCaN. 440. \n\nVicarius Capitularis obligatione tenetur residendi \nin dioecesi et applicandae Missae pro populo ad nor- \nmam can. 338, 339. \n\nCAN. 441. \n\nNisi aliter fuerit legitime provisum : \n\n1.\" Vicarius Capitularis et oeconomus ius habent \nad congruam retributionem, in Concilio provinciali de- \nsignatam vel recepta consuetudine concedi solitam, de- \nsumendam ex reditibus mensae episcopalis aut ex aliis \nemolumentis; \n\n2.\" Cetera emolumenta, quo tempore sedes epi- \nScopalis vacaverit, futuro Episcopo pro dioecesi neces- \n\n198 Codem Iuris Canonici \n\nsitatibus reserventur, si ad lIipiscopum, ecclesia non \nvacante, pertinuissent. \n\nCAN. 442. \n\nOeconomus rerum ecclesiasticarum et proventuum \ncuram et administrationem gerat, sub auctoritate ta- \nmen Vicarii Capitularis. \n\nCAN. 443. \n$ 1. Vicarii Capitularis et oeconomi remotio San- \nctae Sedi reservatur; renuntiatio authentica forma est \nexhibenda Capitulo, a quo tamen eam acceptari ne- \ncesse non est, ut valeat; novi autem Vicarii vel oeco- \n\nnomi constitutio post prioris renuntiationem, obitum : \n\nvel remotionem ad ipsum Capitulum pertinet, facienda \nad normam can. 432. \n\n$ 2. Cessat praeterea eorum munus per initam a \nnovo Episcopo possessionem ad normam can. 334, $ 3. \n\nCAN. 444. \n\n$ 1. Novus Episcopus a Capitulo, a Vicario Capi . \ntulari, ab oeconomo et ab aliis officialibus, qui, sede | \nvacante, fuerunt constituti, rationem exigere debet: \nofficiorum, iurisdictionis, administrationis munerisve \n\nipsorum cuiuslibet, et in eos animadvertere, qui in suo \nofficio seu administratione deliquerint, etiamsi, redditis \n\nrationibus, a Capitulo vel a Capituli deputatis abso-.- \n\n]utionem aut liberationem impetraverint. \n\n$ 2. Iidem rationem reddant novo Episcopo scri- \npturarum ad Ecclesiam pertinentium, si quae ad ipsos \npervenerint. \n\nCaPUT VIII. \nDe vicariis foraneis. \n\nCAN. 445. \nViearius foraneus est sacerdos qui vicariatui fora- \nneo, de quo in can. 217, ab Episcopo praeficitur. \n\n' \nI \n1 \n\n- \n\n3 \n\nLiber secundus - De Personis 199 \n\nCAN. 446. \n\n8 1l. Ad munus vicarii foranei Episcopus eligat sa- \ncerdotem quem dignum iudicaverit, praesertim inter \nrectores ecclesiarum paroecialium. \n\n$ 2. Vicarius foraneus ad nutum Episcopi amoveri \npotest. \n\nCaN. 441. \n\n$ I. Vicario foraneo, praeter facultates quas ei tri- \nbuit Synodus provincialis vel dioecesana et secundum \nnormas in eadem Synodo legitime statutas vel ab Epi- \nscopo statuendas, ius et officium est invigilandi potis- \nsimum : \n\n1.^ Num ecclesiastici viri sui ambitus seu distri- \nctus vitam ducant ad normam sacrorum canonum suis- \nque officiis diligenter satisfaciant, praesertim circ: \nresidentiae legem, divini verbi praedicationem, imper- \ntiendam pueris atque adultis catechesim et obligatio- \nnem infirmis assistendi; \n\n2.^ Num decreta lata ab Episcopo in sacra visi- \ntatione exsecutioni mandentur; \n\n3. Num debitae cautelae circa materiam Sacri- \nficii Eucharistici adhibeantur; \n\n4. Num decor et nitor ecclesiarum et sacrae su- \npellectilis, maxime in custodia sanctissimi Sacramenti \net in Missae celebratione, accurate servetur; an sacrae \nfunctiones secundum sacrae liturgiae praescripta cele- \nbrentur; bona ecclesiastica diligenter administrentur, \nadnexaque illis onera, in primis Missarum, rite im- \npleantur; rectene consceribantur et asserventur libri \nparoeciales. \n\n$ 2. De iis omnibus ut reddatur certior, vicarius \nforaneus debet, statutis ab Episcopo temporibus, sui \ndistrictus paroecias visitare. \n\n8 9. Pertinet etiam ad vicarium foraneum, statim \natque audierit aliquem sui districtus parochum graviter \naegrotare, operam dare ne spiritualibus ac materiali- \nbus auxiliis honestoque funere, cum decesserit, careat; \n\nCod. Iur. Cam. 9 \n\n130 Codem Iuris Canonici \n\net eurare ne, eo aegrotante vel decedente, libri, docu \nmenta, sacra supellectilis aliaque quae ad ecclesiam \npertinent, depereant. aut asportentur. \n\nCaN. 448. \n\n$ 1. Vicarius foraneus debet, diebus ab lLpiscopo \ndesignatis, convocare presbyteros proprii districtus ad \nconventus seu collationes de quibus in can. 131 eisdem- \nque praeesse; ubi vero plures habeantur huiusmodi coe- \ntus in variis districtus locis, invigilare ut rite cele- \nbrentur. \n\n$ 2. Si non sit parochus, debet residere in territorio \nvicariatus vel alio in loco non valde distanti secundum \nnormas ab Episcopo definiendas. \n\nCaN. 449. \n\nSaltem semel in anno vicarius foraneus proprii vi- \ncariatus rationem reddere debet Ordinario loci, expo- \nnens non solum quae intra annum bene gesta sint, sed \netiam quae mala obrepserint, quae scandala exorta | \nsint, quae remedia ad ea reparanda adhibita et quid- \nquid agendum existimet ad ea radicitus exstirpanda. \n\nCax. 450. | \n\n$ 1. Viearius foraneus sigilium habeat vicariatus | \nproprium. | | \n$ 9. Praecedit omnibus parochis aliisque sacerdoti- \nbus sui districtus. | \n\nCaPUT IX. \nDe parochis. \nCax. 451. \n$ 1. Parochus est sacerdos vel persona moralis eui. \nparoecia collata est in titulum cum cura animarum sub. \nOrdinarii loci auctoritate exercenda. \n$ 2. Parochis aequiparantur cum omnibus iuribus \net obligationibus paroecialibus et parochorum nomine \nin iure veniunt : \n1.» Quasi-parochi, qui quasi-paroecias regunt, de \nquibus in can. 216, $ 3; \n\nLiber Secundus - De Personis 131 \n———— ME RR EA UFQUC E e MUS a E E ETC ETE E mo \n\n2.\" Vicarii paroeciales, si plena potestate paroe- \nciali sint praediti. \n\n$ 9. Circa militum cappellanos sive maiores sive \nminores, standum peculiaribus Sanctae Sedis prae- \nscriptis. \n\nCAN. 452. \n\n$ 1. Bine Apostolicae Sedis indulto paroecia nequit \npersonae morali pleno iure uniri, ita nempe ut ipsamet \npersona moralis sit parochus, ad normam can. 1423, $ 9. \n|. $ 2. Persona moralis, cui paroecia sit pleno iure \nunita, habitualem tantum curam animarum retinere \n|potest, servato, quod ad actualem spectat, praescripto \nican. 41. \n| CAN. 453. \n\n$ 1. Ut quis in parochum valide assumatur, debet \nesse in sacro presbyteratus ordine constitutus. \n\n8 2. Rit insuper bonis moribus, doctrina, animarum \nzelo, prudentia, ceterisque virtutibus ac qualitatibus \npraeditus, quae ad vacantem paroeciam cum laude gu- \nbernandam iure tum communi tum particulari requi- \nruntur. \n\nCAN. 454. \n\n$ l. Qui paroeciae administrandae praeficiuntur \nqua proprii eiusdem rectores, stabiles in ea esse debent; \nquod tamen non impedit quominus omnes ab ea remo- \nveri queant ad normam iuris. \n\n$ 2. At non omnes parochi eandem obtinent stabi- \nlitatem; qui maiore gaudent, inamovibiles; qui minore, \namovibiles appellari solent. \n\n$ 9. Paroeciae inamovibiles nequeunt amovibiles \nreddi sine beneplacito apostolico; amovibiles possunt \nab Episcopo, non autem a. Vicario Capitulari, de Capi- \ntuli cathedralis consilio, inamovibiles declarari; novae \nquae erigantur, sint inamovibiles, nisi Episcopus, pru- \ndenti suo arbitrio, attentis peculiaribus locorum 2ac \npersonarum adiunctis, audito Capitulo, amovibilitatem \nmagis expedire decreverit. \n\n139 Codex Iuris Canonici \n\n$ 4. Quasi-paroeciae sunt omnes amovibiles. \n\n$ 5. Parochi autem, ad religiosam familiam perti- \nnentes, sunt semper, ratione personae, amovibiles ad \nnutum tam loci Ordinarii, monito Superiore, quam Su- \nperioris, monito Ordinario, aequo iure, non requisito \nalterius consensu: nec alter alteri causam judicii sui \naperire multoque minus probare tenetur, salvo recursu \nin devolutivo ad Apostolicam Sedem. \n\nCaN. 455. \n\n& 1. Ius nominandi et instituendi parochos compe- \ntit Ordinario loci, exceptis paroeciis Sanctae Sedi re \nservatis, reprobata contraria consuetudine, sed salvo \nprivilegio electionis aut praesentationis, si cui legitime \ncompetat. \n\n$ 2. Sede vacante aut impedita ad normam can. 429, \nad Vicarium Capitularem aliumve qui dioecesim regat, \npertinet : \n\ni. Viearios paroeciales constituere ad normam \ncan. 412-416; \n\n2» (Yonfirmare electionem aut aeceptare praeser \ntationem ad paroeciam vacantem, et institutionem \nelecto aut praesentato concedere; \n\n2» Paroecias liberae collationis conferre, si sedes \nab anno saltem. vacaverit. \n\n$ 3. Horum nihil Vicario Generali competit sint \nmandato speciali, salvo praescripto cit. ean. 429, $ 1. \n\nCaN. 456. \n\nAd paroecias religiosis conereditas Superior, eui € \nconstitutionibus id competit, sacerdotem suae religio \nnis praesentat Ordinario loci; qui eidem, servato prae \nseripto ean. 459, 8 2, institutionem concedit. \n\nCQaAN. 45. \n\nQuasi-parochos e clero saeculari proprius loci Ord: \nnarius nominat, audito Consilio de quo in can. 302. \n\nLiber Secundus - De Personis 133 \n\n—————————————— —— \n\nCAN. 458. \n\nVacanti paroeciae curet loci Ordinarius providere \nad normam can. 155, nisi peculiaria locorum ac perso- \nnarum adiuncta, prudenti Ordinarii iudicio, collatio- \nnem tituli paroecialis differendam suadeant. \n\nCAN. 459. \n\n.. $ l. Loci Ordinarius, graviter onerata eius con- \nEienus, obligatione tenetur vacantem paroeciam illi \nconferendi, quem magis idoneum ad eam regendam \npreis sine ulla personarum acceptione. \n\n$ 2. In hoc iudicio ratio haberi debet non solum \ndoctrinae, sed etiam earum omnium qualitatum, quae \nad paroeciam vacantem rite regendam requiruntur. \n\n8$ 3. Quare loci Ordinarius : \n\n1.\" Ne omittat documenta, si qua sint, ex Curiae \ntabulario desumere quae clericum nominandum respi- \nciunt et notitias, secretas quoque, si opportunum iudi- \ncaverit, prudenter exquirere etiam ex locis extra dioe- \ncesim; \n\n2.\" Prae oculis habeat praescriptum can. 130, 8 2; \n\n2.\" Clericum examini super doctrina coram se et \nexaminatoribus synodalibus subiiciat; a quo, de con- \nsensu eorundem examinatorum, potest dispensare, si \nagatur de sacerdote doctrinae theologicae laude com- \nmendato. \n\n$ 4. In regionibus in quibus paroeciarum provisio \nfit per concursum sive specialem ad normam const. Be- \nnedieti XIV. Cum. illud, 14 Dec. 1742, sive generalem, \nhaec forma retineatur, donec Sedes Apostolica aliud \ndecreverit. \n\nCaxN. 460. \n\n— $1. Parochus ad normam can. 156 unam tantum \ntitulo paroeciam habeat, nisi de paroeciis agatur aeque \nprincipaliter unitis. \n\n.. $ 2. In eadem paroecia unus tantum debet esse pa- \nrochus qui actualem animarum curam gerat, reprobata \nE \n\n134 Codes Iwris Canonici \n\ndE EE MERE ESSI \n\ncontraria consuetudine et revocato quolibet contrario \nprivilegio. \nCAN. 461. \nCuram animarum parochus obtinet a momento \n\ncaptae possessionis ad normam can. 1443-1445; et ante \npossessionem aut in ipso possessionis capiendae actu \nfidei professionem edere debet, de qua in can. 1406, \nSTA n2 \nCAN. 462. \nFunetiones parocho reservatae sunt, nisi aliud iure \ncaveatur: \n\n1.\" Baptismum conferre sollemniter; \n\n9^» &anctissimam Eucharistiam publice ad infir- \nmos in propria paroecia deferre; \n\n3.» Sanctissimam Eucharistiam publice aut priva- \ntim tanquam Viaticum ad infirmos deferre atque in pe- \nrieulo mortis constitutos extrema, unctione roborare, \nsalvo praeseripto can. 397, n. 3, 514, 848, 8 2, 938, 8 Z; \n\n45 S&aeras ordinationes et ineundas nuptias de- \nnuntiare; matrimoniis assistere; nuptialem benedictio- \nnem impertiri; \n\n5.\" Iusta funebria persolvere ad normam can. 1216; \n\n6 Domibus ad normam librorum liturgicorum \nbenedicere Sabbato Sancto vel alia die pro locorum \nconsuetudine; \n\n1? Fontem baptismalem in Sabbato Sancto bene \ndicere, publicam processionem extra ecclesiam ducere \nbenedictiones extra ecclesiam cum pompa ac sollemni \ntate impertiri, nisi agatur de ecclesia capitulari et Ca \npitulum has functiones peragat. \n\nCAN. 468. \n\n$ 1. Ius est parocho ad praestationes quas ei tribui \nvel probata consuetudo vel legitima taxatio ad norman \ncan. 1507. \n\n& 2. Potiores exigens, ad restitutionem tenetur. \n\nLiber Secundus - De Personis 135 \n\n$ 3. Licet paroeciale aliquod officium ab alio fuerit \nexpletum, praestationes tamen parocho cedunt, nisi de \ncontraria offerentium voluntate certo constet circa \nsummam quae taxam excedit. \n\n$ 4. Gratuitum ministerium ne deneget parochus \niis qui solvendo pares non sunt. \n\nCAN. 464. \n\n$ 1. Parochus ex officio tenetur curam animarum \nexercere in omnes suos paroecianos, qui non sint legi- \ntime exempti. \n\n$ 2. Potest Episcopus iusta et gravi de causa reli- \ngiosas familias et pias domos, quae in paroeciae terri- \ntorio sint et a iure non exemptae, a parochi cura \nsubducere. \n\nCaN. 465. \n\n$ 1. Parochus obligatione tenetur residendi in domo \nparoeciali prope suam ecclesiam; loci tamen Ordina- \nrius potest iusta de causa permittere ut alibi commo- \nretur, dummodo domus ab ecclesia paroeciali non ita \ndistet ut paroecialium perfunctio munerum aliquid \ninde detrimenti capiat. \n\n$& 9. Eidem abesse permittitur per duos ad summum \nintra annum menses sive continuos sive intermissos, \nnisi gravis causa, iudicio ipsius Ordinarii, vel diutur- \nniorem absentiam requirat vel breviorem tantum per- \nmittat. \n\n$ 3. Dies quibus parochus piis exercitiis vacat ad \nnormam can. 126, non computantur, semel in anno, in \nduobus vacationum mensibus, de quibus in $ 2. \n\n$ 4. Sive continuum sive intermissum sit vacatio- \n\n- num tempus, cum absentia ultra hebdomadam est du- \n\nratura, parochus, praeter legitimam causam, habere \ndebet Ordinarii scriptam licentiam et vicarium substi- \ntutum sui loco relinquere ab eodem Ordinario proban- \ndum; quod si parochus sit religiosus, indiget praeterea \n\n136 Codex [uris Canonici \n\nconsensu Superioris et substitutus tum ab Ordinario \nium a Superiore probari debet. \n\n& 5. Si parochus repentina et gravi de causa disce- \ndere atque ultra hebdomadam cogatur abesse, quam- \nprimum per litteras Ordinarium commonefaciat, ei in- \ndicans eausam discessus et sacerdotem supplentem, \neiusque stet mandatis. \n\n& 6. Etiam pro tempore brevioris absentiae paro- \nchus debet fidelium. necessitatibus providere, maxime \n«ij id peculiaria rerum adiuncta postulent. \n\nCAN. 4606. \n\n8 1. Applicandae Missae pro populo obligatione te- \nnetur parochus ad normam can. 339, quasi-parochus \nad normam can. 306. \n\n$ 2. Parochus qui plures forte paroecias aeque prin- \ncipaliter unitas regat aut, praeter propriam paroeciam, \naliam vel alias in administrationem habeat, unam tan- \ntum debet Missam pro populis sibi commissis diebus \npraescriptis applicare. \n\n$ 3. Ordinarius loci iusta de causa permittere \npotest ut parochus Missam pro populo alia die applicet \nab ea qua iure adstringitur. \n\n€ 4. Parochus Missam pro populo applicandam ce- \nlebret in eeclesia paroeciali, nisi rerum adiuncta Mis- \nsam alibi celebrandam exigant aut suadeant. \n\n$ 5. Legitime absens parochus potest Missam pro \npopulo applieare vel ipse per se in loco in quo degit, \nvel per sacerdotem qui eius vices gerat in paroecia. \n\nCAN. 4061. \n$ 1. Debet parochus officia divina celebrare, admi- \nnistrare Sacramenta fidelibus, quoties legitime petant, \nsuas oves cognoscere et errantes prudenter corrigere, \npauperes ac miseros paterna caritate complecti, maxi- \nmam euram adhibere in catholica puerorum institu- \ntione, \n\nLiber Secundus - De Personis 137 \n\n| $ 2. Monendi sunt fideles ut frequenter, ubi com- \n| mode id fieri possit, ad suas paroeciales ecclesias acce- \n| dant ibique divinis officiis intersint et verbum Dei \n| audiant. \n\n| CAN. 468. \n\n| $ 1. Sedula cura et effusa caritate debet parochus \n| aegrotos in sua paroecia, maxime vero morti proximos, \n| adiuvare, eos sollicite Sacramentis reficiendo eorumque \nanimas Deo commendando. \n\n$ 2. Parocho aliive sacerdoti qui infirmis assistat, \nfacultas est eis concedendi benedictionem apostolicam \ncum indulgentia plenaria in articulo mortis, secundum \nformam a probatis liturgicis libris traditam, quam be- \n,nedictionem impertiri ne omittat. \n\nCAN. 469. \nParochus diligenter advigilet ne quid contra fidem \nc mores in sua paroecia, praesertim in scholis publicis \net privatis, tradatur, et opera caritatis, fidei ac pie- \ntatis foveat aut instituat. \n\nCAN. 4'10. \n$ I. Habeat parochus libros paroeciales, idest li- \nbrum baptizatorum, iere ds inatrimornienm, \ndefunctorum; etiam librum de statu animarum acecu- \nate conficere pro viribus curet; et omnes hos libros, \nsecundum usum ab Ecclesia probatum vel a proprio \nOrdinario praescriptum, conscribat ac diligenter as- \nservet. \n| $2. In libro baptizatorum adnotetur quoque si \nbaptizatus confirmationem receperit, matrimonium \ncontraxerit, salvo praescripto can. 1107, aut sacrum , \nsubdiaconatus ordinem susceperit, vel professionem \nsollemnem emiserit, eaeque adnotationes in documenta \naccepti baptismatis semper referantur. \n| $ 3. In fine cuiuslibet anni parochus authenticum \nexemplar librorum paroecialium ad Curiam episcopa- \nem transmittat, excepto libro de statu animarum. \n\n138 Codecs Iuris Canonici \n\n———————M———————————————————————————— \n\n$ 4. Paroeciali utatur sigillo habeatque tabularium, \nseu archivum, in quo memorati libri custodiantur una \ncum Episcoporum epistolis, aliisque documentis, ne- \ncessitatis vel utilitatis causa servandis; quae omnia, ab \nOrdinario vel eius delegato visitationis vel alio oppor- \ntuno tempore inspicienda, religiose caveat ne ad extra- \nneorum manus perveniant. \n\nCAPUT X. \nDe vicariis paroecialibus. \nCAN. 411. \n\n$ 1. Si paroecia pleno iure fuerit unita domui reli- \ngiosae, ecclesiae capitulari vel alii personae morali, \ndebet constitui vicarius, qui actualem curam gerat ani- \nmarum, assignata eidem congrua fructuum portione, \narbitrio Episcopi. \n\n$ 2. Excepto casu tum legitimi privilegii aut con- \nsuetudinis, tum dotationis vicariae ab Episcopo factae, \nreservata sibi libera nominatione, vicarium praesentat \nSuperior religiosus, Capitulum aliave persona moralis; \nloci autem Ordinarius eundem, si idoneum, servato \npraescripto can. 459, repererit, instituat. \n\n$ 3. Vicarius si sit religiosus, est amovibilis sicut \nparochus religiosus de quo in can. 454, $8 5; ceteri omnes \nvicarii ex parte praesentantis sunt perpetui, sed ab Or- \ndinario possunt, ad instar parochorum, removeri, mo- \nnito eo qui praesentavit. \n\n8$ 4. Ad vicarium exclusive pertinet tota animarum \ncura eum omnibus parochorum iuribus et obligationi- \n\nbus ad normam iuris communis et secundum probata. \n\n- statuta dioecesana vel laudabiles consuetudines. \n\nCaN. 472. \nVacante paroecia : \n1.\" Ordinarius loci in ea quamprimum constituat \nidoneum vicarium oeconomum, de consensu Superioris, \nsi de religioso agatur, qui eam tempore vacationis re- \n\nLiber Secundus - De Personis 139 \n\ngat, assignata eidem parte fructuum pro congrua su- \nstentatione; \n\n2. ^ Ante oeconomi constitutionem, paroeciae re- \ngimen, nisi aliter provisum fuerit, assumat interim \nvicarius cooperator; si plures vicarii sint, primus; si \nomnes aequales, munere antiquior; si vicarii desint, \nparochus vicinior; si tandem agatur de paroecia reli- \ngiosis concredita, domus Superior; loci autem Ordina- \nrius in Synodo vel extra Synodum tempestive deter- \nminet quaenam paroecia cuique paroeciae vicinior \nhabenda sit; \n\n3.' Qui paroeciae regimen ad normam n. 2 as- \nsumpsit, debet loci Ordinarium de paroeciae vacatione \nstatim certiorem facere. \n\nCAN. 418. \n\n$ 1. Vicarius oeconomus iisdem iuribus gaudet \niisdemque officiis adstringitur, ac parochus, in iis quae \nanimarum curam spectant; nihil tamen ipsi agere in \nparoecia licet, quod praeiudicium afferre possit iuri. \nbus parochi aut beneficii paroecialis. \n\n$ 2. Oeconomus novo parocho vel oeconomo succes: \nsori coram vicario foraneo vel alio sacerdote ab Ordi- \nnario designato tradat clavem archivi et inventarium \nlibrorum aec documentorum aliarumque rerum quae ad \nparoeciam pertinent, et rationem reddat accepti et \nexpensi tempore administrationis. \n\nCaN. 44. \n\nVicarius MOSES qui constituitur ad normam \ncan. 465, 88 4, 5 et can. 1928, $ 2, locum parochi tenet \nin omnibus quae ad curam animarum spectant, nisi \nOrdinarius loci vel parochus aliquid exceperint. \n\nCAN. 4'i5. \n$ 1. Si parochus ob senectutem, mentis vitium, im- \nperitiam, caecitatem aliamve permanentem causam suis \nmuniis rite obeundis impar evaserit, Ordinarius loci \ndet vicarium adiutorem, praesentatum a Superiore, si \n\n140 Coder Iuris €anonici \n\nde paroecia agatur religiosis concredita, qui suppleat \neius vicem, assignata eidem congrua fructuum por- \ntione, nisi aliter provisum sit. \n\n$ 9. Adiutori, si in omnibus suppleat parochi vicem, \niura omnia et officia competunt parochorum propria, \nexcepta Missae applicatione pro populo quae parochum \ngravat; si vero suppleat ex parte dumtaxat, eius iura \net obligationes desumantur ex litteris deputationis. \n\n$ 3. Si parochus sit sui compos, adiutor operam \nsuam praestare debet sub eiusdem auctoritate secundum \nOrdinarii litteras. \n\n$ 4. Quod si per vicarium adiutorem bono animarum \nprovideri nequeat, locus est parochi amotioni ad nor- \nmam. can. 2141-2161. \n\nCAN. 416. \n\n$ 1. Si parochus propter populi multitudinem \naliasve eausas nequeat, iudicio Ordinarii, solus conve- \nnientem euram gerere paroeciae, eidem detur unus vel \nplures vicarii cooperatores, quibus congrua remunera- \ntio assignetur. \n& 2. Vicarii cooperatores constitui possunt sive pro \nuniversa paroecia, sive pro determinata paroeciae \nparte. \n\n8$ 3. Non ad parochum, sed ad loci Ordinarium, au- \ndito parocho, competit ius nominandi vicarios coopera- \ntores e clero saeculari. \n\n$ 4. Vicarios cooperatores religiosos Superior cui id \nex constitutionibus competit, audito parocho, praesen- \ntat Ordinario, cuius est eosdem approbare. \n\n$ 5. Vicarius cooperator obligatione tenetur in pa- \nroecia residendi secundum statuta dioecesana vel lau- \ndabiles consuetudines aut Episcopi praescriptum; imo \nprudenter curet Ordinarius, ad normam can. 1954, ut in \neadem paroeciali domo commoretur. \n\n$ 6. Eius iura et obligationes ex statutis dioecesa- \nnis, ex litteris Ordinarii et ex ipsius parochi commis- \nsione desumantur; sed, nisi aliud expresse caveatur, ipse \n\noo UM UUMUMMMMNMBRI SPERM \n\nLiber Secundus - De. Personis 141 \n\ndebet ratione officii parochi vicem supplere eumque \nadiuvare in universo paroeciali ministerio, excepta ap- \nplicatione Missae pro populo. \n\n$ T. Subest parocho, qui eum paterne instruat ac \ndirigat in cura animarum, ei invigilet et saltem quot- \nannis ad Ordinarium de eodem referat. \n\n$ 8. Si nec per vicarios cooperatores spirituali fide- \nlium bono consuli rite queat, Episcopus provideat ad \nnormam can. 1427T. \n\nCAN. 4T. \n\n8 l. Vicarii paroeciales de quibus in can. 472-476, \nsi religiosi sint, amoveri possunt ad normam can. 451, \n$ 5; secus ad nutum Episcopi vel Vicarii Capitularis, \nnon autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. \n\n8 2. Quod si vicaria sit beneficialis, vicarius coope- \n'àtor removeri potest processu ad normam iuris, non \nsolum ob causas propter quas alii parochi removeri pos- \nsunt, sed etiam si graviter subiectioni defecerit paro- \ncho debitae in exercitio suarum functionum. \n\nCaN. 478. \n\n$ 1. Sicut parochus ecclesiae cathedralis, ita vica- \nrius paroecialis Capituli cathedralis praecedit omnibus \naliis dioecesis parochis aut vicariis; oeconomi vero ius \npraecedentiae regitur normis in can. 106 statutis. \n\n$ 2. Vicarii substituti et adiutores praecedunt, dum \nin munere manent, vicariis cooperatoribus; hi aliis sa- \ncerdotibus ecclesiae paroeciali addictis. \n\nCAPUT XI. \nDe ecclesiarum rectoribus. \n\nCAN. 419. \n$ 1. Nomine rectorum ecclesiarum hic veniunt sa- \ncerdotes, quibus cura demandatur alicuius ecclesiae, \nquae nec paroecialis sit nec capitularis, nec adnexa do- \nmui communitatis religiosae, quae in eadem officia ce- \nlebret. \n\n149 Codes luris Canonici \n\n$ 2. Decappellano religiosarum, sodalium virorum \nreligionis laicalis, confraternitatis vel alius legitimae \nassociationis, serventur particularium canonum prae- \nseripta. \nCaN. 480. \n$ 1. Ecclesiarum rectores libere nominantur ab Or- \ndinario loci, salvo iure eligendi aut praesentandi, si cui \nlegitime competat; quo in casu Ordinarii est rectorem \napprobare. \n$ 2. Licet ecclesia pertineat ad aliquam religionem \nexemptam, rector tamen a Superiore nominatus debet \nab Ordinario loci approbari. \n$ 3. Si ecclesia coniuncta sit cum Seminario aliove \ncollegio quod a clericis regitur, Superior Seminarii \nvel collegii est simul ecclesiae rector, nisi aliter loci Or- \ndinarius constituerit. \nCaN. 481. \nIn ecclesia sibi commissa rector functiones paroe- \nciales peragere nequit. \nCaN. 482. \nEcclesiae rector potest divina officia etiam sollemnia \nibidem celebrare, salvis legitimis fundationis legibus et \ndummodo non noceant ministerio paroeciali; in dubio \n\nautem utrum huiusmodi detrimentum contingat, necne, | \n\nOrdinarii loci est rem dirimere et opportunas normas \npraeseribere ad illud evitandum. \n\nCaN. 483. \n\nSi ecclesia, Ordinarii loci iudicio, ita a paroeciali di- \nstet ut paroeciani non sine gravi incommodo possint \nparoecialem ecclesiam adire ibique divinis officiis inte- \nresse : , \n\n1. Loci Ordinarius, gravibus quoque statutis poe- \nnis, potest rectori praecipere ut horis populo commo- \n\ndioribus officia celebret, fidelibus dies festos ac ieiunia | \n\ndenuntiet et catecheticam instructionem et Evangelii \nexplieationem tradat; \n\n—— s.n \n\nLiber Secundus - De Personis 143 \n\n2. Parochus potest ex eadem sanctissimum Sa- \ncramentum, inibi ad normam can. 1265 forte asserva- \ntum, pro infirmis desumere. \n\nCAN. 484. \n\n$ 1. Sine rectoris vel alius legitimi Superioris li- \ncentia saltem praesumpta, nemini licet in ecclesia Mis- \nsam celebrare, Sacramenta ministrare aliasve functio- \nnes sacras peragere; haec vero licentia dari vel negari \ndebet ad normam iuris. \n\n$ 2. Quod attinet ad conciones in ecclesia habendas, \nserventur praescripta can. 1337-1342. \n\nCAN. 485. \n\nRector ecclesiae, sub auctoritate Ordinarii loci ser- \nvatisque legitimis statutis ac quaesitis iuribus, debet \ncurare seu advigilare ut divina. officia ad sacrorum ca- \nnonum praescripta ordinate in ecclesia celebrentur, \nonera fideliter adimpleantur, bona rite administrentur, \nsacrae supellectilis atque aedium sacrarum conserva- \ntioni et decori prospiciatur, et ne quidpiam fiat quod \nsanctitati loci ac reverentiae domo Dei debitae quoquo \n\nmodo repugnet. \npug CAN. 486. \n\nRectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut prae- \nsentatum, Ordinarius loci removere ad nutum potest ex \nqualibet iusta causa; quod si rector fuerit religiosus, \nservetur, circa eius remotionem, praescriptuni can. 454, \n\ng 5. \nPARS SECUNDA \nDE RELIGIOSIS \n\nCaN. 48T. \nStatus religiosus seu stabilis in communi vivendi \nmodus, quo fideles, praeter communia praecepta, evan- \n| gelica quoque consilia servanda per vota obedientiae, \n| castitatis et paupertatis suscipiunt, ab omnibus in ho \nnore habendus est. \n\n144 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 488. \nIn canonibus qui sequuntur, veniunt nomine : \n\n1. Religionis, societas, a legitima ecclesiastica \nauetoritate approbata, in qua sodales, secundum pro- \nprias ipsius societatis leges, vota publica, perpetua vel \niemporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncu- \npant, atque ita ad evangelicam perfectionem tendunt; \n\n2 Ordinis, religio in qua vota sollemnia nuncu- \npantur; Congregationis monasticae, plurium monaste- \nriorum sui iuris inter se coniunctio sub eodem Supe- \nriore; religionis exemptae, religio sive votorum sollem- \nnium sive simplicium, a iurisdictione Ordinarii loci \nsubducta; Congregationis religiosae vel Congregationis \nsimpliciter, religio in qua vota dumtaxat simplicia sive \nperpetua sive temporaria emittuntur; \n\n3. Religionis iuris pontificii, religio quae vel ap- \nprobationem vel saltem laudis decretum ab Apostolica \nSede est consecuta; iwris dioecesani, religio quae ab Or- \ndinariis erecta, hoc laudis decretum nondum obtinuit; \n\n4.^ Religionis clericalis, religio cuius plerique so- \ndales sacerdotio augentur; secus est laicalis; \n\n5. Domus religiosae, domus alicuius religionis in \ngenere; domus regularis, domus Ordinis; domus forma- \ntae, domus religiosa in qua sex saltem religiosi professi \ndegunt, quorum, si agatur de religione clericali, qua- \ntuor saltem sint sacerdotes; \n\n6.» Provinciae, plurium religiosarum domorum \ninter se coniunctio sub eodem Superiore, partem eius- \ndem religionis constituens; | \n\n1. Religiosorum, qui vota nuncuparunt in aliqua. \nreligione; religiosorum votorum simplicium, qui in Con-- \ngregatione religiosa; regularium, qui in Ordine; SOrO- \nrum, religiosae votorum simplicium; monialium, reli- \ngiosae votorum sollemnium aut, nisi ex rei natura vel ex. \ncontextu sermonis aliud constet, religiosae quarum vota. \nex instituto sunt sollemnia, sed pro aliquibus locis ex \nApostolieae Sedis praescripto sunt simplicia; ] \n\nLiber Secundus - De Personis 145 \n\n8.\" Superiorum maiorum, Abbas Primas, Abbas \nSuperior Congregationis monasticae, Abbas monaste- \nrii sui iuris, licet ad monasticam Congregationem per- \ntinentis, supremus religionis Moderator, Superior pro- \nvincialis, eorundem vicarii aliique ad instar provincia- \nlium potestatem habentes. \n\nCAN. 489. \n\nRegulae et particulares constitutiones singularum \nreligionum, canonibus huius Codicis non contrariae, \nvim suam servant; quae vero eisdem opponuntur, abro- \ngatae sunt. \n\nCAN. 490. \n\nQuae de religiosis statuuntur, etsi masculino voca- \nbulo expressa, valent etiam pari iure de mulieribus, \nnisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud con- \nstet. \n\nCAN. 491. \n\n8 1l. Religiosi praecedunt laicis; religiones clerica- \nles, laicalibus; canoniei regulares, monachis; monachi. \nceteris regularibus; regulares, Congregationibus reli- \ngiosis; Congregationes iuris pontificii, Congregationi- \nbus iuris dioecesani; in eadem specie servetnr praeseri- \n\n. ptum can. 106, n. 5. \n\n$ 2. At clerus saecularis praecedit tum laicis tum \nreligiosis extra eorum ecclesias atque etiam in eorum \necclesiis, si agatur de religione laicali; Capitulum vero \ncathedrale vel collegiale eisdem praecedit ubique lo- \ncorum. \n\nTITULUS IX. \nDe erectione et suppressione religionis, \nprovinciae, domus. \nCAN. 492. \n\n$ 1l. Episcopi, non autem Vicarius Capitularis vel \nVicarius Generalis, condere possunt Congregationes \nreligiosas; sed eas ne condant neve condi sinant, incon- \n| Cod. Iur. Can. 10 \n\n146 Codez Iuris Canonici \n\nsulta Sede Apostolica; quod si agatur de tertiariis in \ncommuni viventibus, requiritur praeterea ut a supremo \nModeratore primi Ordinis suae religioni aggregentur. \n\n& 2. Congregatio iuris dioecesani, quamvis decursu \ntemporis in plures dioeceses diffusa, usque tamen dum \npontificiae approbationis aut laudis testimonio carue- \nsit, remanet dioecesana, Ordinariorum iurisdictioni \nad normam iuris plane subiecta. \n\n$ 3. Nec nomen nec habitus religionis iam consti- \ntutae assumi potest ab iis qui ad illam legitime non per- \ntinent aut a nova religione. \n\nCav. 493. \n\nQuaelibet religio etiam iuris dioecesani tantum, se- \nmel legitime condita, etiamsi unica domo constet, sup- \nprimi nequit nisi a Sancta Sede, cui etiam reservatur \nde bonis in easu statuere, semper tamen salva offeren- \ntium voluntate. \n\nCAN. 494. \n\n$ 1. Religionem pontificii iuris in provincias divi- \ndere, constitutas iam provincias coniungere vel aliter \ncireumsceribere, novas condere conditasve supprimere, \nmonasteria sui iuris a monastica Congregatione sepa- \nrare et alii unire, ad unam pertinet Sedem Apostolicam. | \n\n$ 2. Exstincta provincia, de eius bonis statuere, \nsalvis iustitiae legibus et fundatorum voluntate, spe- \nctat, nisi constitutiones aliud caveant, ad Capitulum. \ngenerale vel, extra tempus Capituli, ad Moderatorem \ngeneralem cum suo Consilio. \n\nOaN. 495. \n\n$ 1. Congregatio religiosa iuris dioecesani in alia \ndioecesi domos constituere non potest, nisi consentiente: \nutroque Ordinario, tum loci ubi est domus princeps, \ntum loci quo velit commigrare; Ordinarius autem loci \nunde excedit, consensum sine gravi causa ne deneget. - \n8 2. Si ad dioeceses alias eam propagari accidat, ni- \nhil de ipsius legibus mutari liceat, nisi de consensu sin- \n\nT3 \n\ndecae. \n\nÉ \n\nLiber Secundus - De Personis 147 \n\ngulorum Ordinariorum quorum in dioecesibus aedes \nhabeat, salvis iis quae, ad normam can. 492 8 1, Sedi \n\nhj l 2 2. b) \nApostolicae fuere subiecta. \n\nCAN. 496. \n\nNulla religiosa domus erigatur, nisi iudicari pru- \ndenter possit vel ex reditibus propriis vel ex consuetis \neleemosynis vel alio modo congrue sodalium habitationi \net sustentationi provisum iri. \n\nCAN. 497. \n\n$ l. Ad erigendam domum religiosam exemptam, \nsive formatam sive non formatam, aut monasterium \nmonialium, aut in locis Sacrae Congregationi de Prop. \nFide subiectis quamlibet religiosam domum, requiritur \nbeneplacitum Sedis Apostolicae et Ordinarii loci con- \nsensus in scriptis datus; secus, satis est Ordinarii venia. \n\n$ 2. Constituendae novae domus permissio faculta- \ntem secumfert pro religionibus clericalibus habendi ec- \nclesiam vel publicum oratorium domui adnexum, salvo \npraescripto can. 1162, 8 4, et sacra ministeria per- \nagendi, servatis de iure servandis; pro omnibus religio- \nnibus, pia opera exercendi religionis propria, salvis \nconditionibus in ipsa permissione appositis. \n\n8 39. Ut aedificentur et aperiantur schola, hospitium \nvel similis rationis aedes separata a domo etiam exem- \npta, necessaria est et sufficit specialis Ordinarii scripta \nlicentia. \n\n8 4. Ut constituta domus in alios usus convertatur, \neaedem sollemnitates requiruntur de quibus in $ 1, nisi \n\nagatur de conversione quae, salvis fundationis legibus, \nad internum regimen et disciplinam religiosam dum- \ntaxat referatur. \n| CAN. 498. \n\nDomus religiosa sive formata sive non formata, si \n,&d religionem exemptam pertineat, supprimi nequit \n'Sine beneplacito apostolico; si ad Congregationem iuris \npontificii non exemptam, supprimi potest a supremo \n\n| | \n\n148 Codec Iwris Canonici \n\nModeratore, consentiente Ordinario loci; si ad Congre- \ngationem iuris dioecesani, sola Ordinarii loci auctori- \ntate, audito Congregationis Moderatore, salvo prae- \nscripto can. 493, si de unica domo agatur, salvoque iure \nrecursus in suspensivo ad Sedem Apostolicam. \n\nTITULUS X. \nDe religionum regimine. \nCAPUT I. \nDe Superioribus et de Capitulis. \nCaN. 409. \n& 1. Religiosi omnes, tanquam. supreno Superiori, \n\n————— \n—————————————— \n\nsubduntur Romano Pontifici cui obedire tenentur etiam | \n\nvi voti obedientiae. \n\n$ 2. Cardinalis Protector cuiuslibet religionis, nisi \naliud expresse cautum fuerit in peculiaribus casibus, \niurisdictione in religionem aut in singulos sodales non \npollet, nec potest se interiori disciplinae et bonorum \nadministrationi immiscere, sed eius est tantummodo \nbonum religionis consilio et patrocinio promovere. \n\nCAN. 500. \n\n$ 1. S8ubduntur quoque religiosi Ordinario loci, iis \n\nexceptis qui a Sede Apostolica exemptionis privilegium \nconsecuti sunt, salva semper potestate quam ius etiam. \n\nin eos locorum Ordinariis concedit. \n8 \n\nregularium ex praescripto constitutionum sunt, Ordi- \n\nnario loci subduntur tantum in casibus iure expressis. \n\n$ 3. Nulla virorum religio sine speciali apostolico. \n\nindulto potest sibi subditas habere religiosas Congre- \ngationes mulierum aut earum religiosarum curar et di- \nrectionem retinere sibi specialiter commendatam. \n\nCAN. 501. \n$ 1. Superiores et Capitula, ad normam constitutio- \nnum et iuris communis, potestatem habent dominati \n\n: 2. Moniales quae sub iurisdictione Superiorum. \n\nLiber Secundus - De Personis 149 \n\nepu urs edem rrr M UR Mieter yen. Vd \nvam in subditos; in religione autem clericali exempta, \nhabent iurisdictionem ecclesiasticam tam pro foro in- \nterno, quam pro externo. \n\n$ 2. Ruperioribus quibuslibet districte prohibetur \nquominus in causis ad S. Officium spectantibus se in- \ntromittant. \n\n8 9. Abbas Primas et Superior Congregationis mo- \nnasticae non habent omnem potestatem et iurisdictio- \nnem quam ius commune tribuit Superioribus maiori- \nbus, sed eorum potestas et iurisdictio desumenda est ex \npropriis constitutionibus et ex peculiaribus Sanctae \nSedis decretis, firmo praescripto can. 6055, 1594, 8 4. \n\nCAN. 502. \n\nSupremus religionis Moderator potestatem obtinet \nin omnes provincias, domos, sodales religionis, exercen- \ndam secundum constitutiones; alii Superiores ea gau- \ndent intra fines sui muneris. \n\nCAN. 503. \nSuperiores maiores in religionibus clericalibus ex- \nemptis possunt notarios constituere, sed tantum pro \nnegotiis ecclesiasticis suae religionis. \n\nCAN. 504. \n\nFirmis propriis cuiusvis religionis constitutionibus \nquae provectiorem aetatem aliaque potiora requisita \nexigant, ad munus Superioris maioris inhabiles sunt \nqui eandem religionem professi non sunt a decem sal- \ntem annis à prima professione computandis, non sunt \nex legitimo matrimonio nati et annos quadraginta non \nexpleverunt, si agatur de supremo religionis Modera- \ntore aut de Antistita in monialium monasterio; annos \ntriginta, si de aliis Superioribus maioribus. \n\nCAN. 505. \nSuperiores maiores sint temporarii, nisi aliter fe- \nrant constitutiones; Superiores autem minores locales \n\n150 ' Qodem Iuris Canonici \n\nne constituantur ad tempus ultra triennium; quo exa- \ncto, possunt ad idem munus iterum assumi, si consti- \ntutiones ita ferant, sed non tertio immediate in eadem \nreligiosa domo. \n\nCAN. D06. \n\n8 1. Antequam ad Superiorum maiorum electionem \ndeveniatur in religionibus virorum, omnes et singuli e \nCapitulo iureiurando promittant se electuros quos se- \ncundum Deum eligendos esse existimaverint. \n\n$ 2. In monasteriis monialium, comitiis eligendae \nAntistitae praesit, quin tamen clausuram ingrediatur, \nOrdinarius loci aut eius delegatus cum duobus sacer- \ndotibus scrutatoribus, si moniales eidem subiectae sint; \nsecus, Superior regularis; sed etiam hoc in casu Ordina- \nrius tempestive moneri debet de die et hora electionis, \ncui potest una eum Superiore regulari per se ipse vel \nper alium assistere et, si assistat, praeesse. \n\n& 3. In serutatores ne assumantur ipsarum monia- \nlium confessarii ordinarii. \n\n& 4. In mulierum Congregationibus electioni Anti- \nstitae generalis praesideat per se vel per alium Ordina- \nrius loci, in quo electio peragitur; cui, si agatur de \nCongregationibus iuris dioecesani, peractam electionem \nconfirmare vel rescindere integrum est pro conscien- \ntiae officio. \n\nCav. 507. \n\n$ 1. In electionibus quae a Capitulis fiunt, serve-- \ntur ius commune de quo in can. 160-182, praeter cuius- \nque religionis constitutiones eidem non contrarias. \n\n8 2. Caveant omnes a directa vel indirecta suffra- \neiorum procuratione tam pro seipsis quam pro aliis. \n\n$ 3. Postulatio admitti potest solum in casu extra- \nordinario et dummodo in constitutionibus non prohi- \nbeatur. : \n\nCaN. 508. \n\nIn sua quisque domo Superiores commorentur nec \n\nab eadem discedant, nisi ad normam eonstitutionum. . \n\ndi ai \n\nLíber Secuadus . De Personis 151 \n\nCAN. 509. \n$ 1. Omnis Superior debet notitiam et exsecutionem \ndecretorum Sanctae Sedis, quae religiosos respiciunt, \nsuos inter subditos promovere. \n$ 2. Curent Superiores locales : \n\n1.\" Ut saltem semel in anno, statis diebus, publice \nlegantur propriae constitutiones, itemque decreta quae \npublice legenda Sancta Sedes praescribet; \n\n2. Ut saltem bis in mense, firmo praescripto \ncan. 565. $ 2, christianae catechesis habeatur instructio \npro eonversis et familiaribus, audientium conditioni \naccommodata, et, praesertim in religionibus laicalibus, \npia ad omnes de familia exhortatio. \n\nCAN. 510. \n\nAbbas Primas, Superior Congregationis monasticae \net, cuiusvis religionis iuris pontificii Moderator supre- \nmus debet quinto quoque anno vel saepius, si ita ferant \nconstitutiones, relationem de statu religionis ad San- \nctam Sedem per documentum mittere, subsignatum a \nse cum suo Consilio et, si agatur de Congregatione mu- \nlierum, etiam ab Ordinario loci in quo suprema An- \ntistita eum suo Consilio residet. \n\nCav. 511. \n\nMaiores religionum Superiores quos ad hoc munus \nconstitutiones designant, temporibus in eisdem defini- \ntis, omnes domos sibi subiectas visitent per se, vel per \nalios. si fuerint legitime impediti. \n\nCAN. 512. \n$ 1. Ordinarius loci per se vel per alium quinto \nquoque anno visitare debet : \n1.\" Singula monialium monasteria quae sibi vel \nNedi Apostolicae immediate subiecta sunt; \n2. Ringulas domos sive virorüm sive mulierum \nCongregationis iuris dioecesani. \n\n153 Codeo Iuris Canonici \n\n$ 2. Visitare quoque eodem tempore debet : \n\n1.? Monasteria monialium, quae regularibus sub- \nduntur, circa ea quae clausurae legem spectant; imo \netiam circa alia omnia, si Superior regularis ea a quin- \nque annis non visitaverit; \n\n2. Singulas domos Congregationis clericalis iuris \npontificii etiam exemptae, in iis quae pertinent ad ec- \nclesiam, sacrarium, oratorium publicum, sedem ad sa- \ncramentum poenitentiae; \n\n3. Singulas domos Congregationis laicalis iuris \npontifieii non solum in iis, de quibus in superiore nu- \nmero, sed etiam in aliis, quae internam disiphngm \nJoa ad normam tamen can. 618, 8 2, n. 2. \n\n8 3. Quod ad bonorum Sane ionem attinet, \nventur praescripta can. 533-535. \n\nCAN. 513. \n\n$ 1. Visitator ius et officium habet interrogandi re- \nligiosos quos oportere iudicaverit et cognoscendi de iis \nquae ad visitationem spectant; omnes autem religiosi \nobligatione tenentur respondendi secundum veritatem, \nnec Superioribus fas est quoquo modo eos ab hae obli- \ngatione avertere aut visitationis scopum aliter im- \npedir, \n\n8 2. A decretis V ONU recursus datur in devo- \nlutivo tantum, nisi Visltator ordine iudiciario proces- \nserit. \n\nCAN. 514. \n\n1. In omni religione clericali ius et officium Su- \nperioribus est per se vel per alium aegrotis professis, \nnovitiis, aliisve in religiosa domo diu noctuque degen- \ntibus causa famulatus aut educationis aut hospitii aut \ninfirmae valetudinis, Eucharisticum Viaticum et ex- \ntremam unctionem ministrandi. \n\n8 2. In monialium domo idem ius et officium habet \nordinarius confessarius vel qui eius vices gerit. \n\nLiber Secundus - De Personis 153 \n\n$ 9. In alia religione laicali hoc ius et officium spe- \nctat ad parochum loci vel ad.cappellanum quem Ordi- \nnarius parocho suffecerit ad normam can. 464, $8 2. \n\n8 14. In funeribus servetur praescriptum can. 1221, \n\n1230, 8 5. \nCAN. 515. \n\nProhibentur tituli dignitatum vel officiorum mere \nhonorifici; soli, si id permittant constitutiones, toleran- \ntur tituli officiorum maiorum, quibus religiosi in pro- \npria religione reapse functi sint. \n\nCAN. 516. \n\n8 Il. Supremus religionis aut monasticae Congrega- \ntionis Moderator, Superior provincialis et localis sal- \ntem formatae domus habeant suos consiliarios, quorum \nconsensum aut consilium exquirant ad normam consti- \ntutionum et sacrorum canonum. \n\n8 2. Sint etiam pro administratione bonorum tem- \nporalium oeconomi: generalis qui religionis universae \nbona administret, provincialis qui provinciae, localis \nqui singularum domorum; qui omnes officio suo fungan- \ntur sub directione Superioris. \n\n$ 3. Oeconomi generalis et provincialis munus ge- \nrere Superior ipse non potest; munus vero oeconomi \nlocalis, quamvis melius a munere Superioris distingua- \ntur, componi tamen cum eo potest, si necessitas id \nexigat. \n\n8$ 4. Ni de modo oeconomos eligendi constitutiones \nsileant, a Superiore maiore cum consensu sui Consilii \n\nelieantur. \nCAN. 517. \n\n.. 8 I. Quaevis virorum religio iuris pontificii procu- \nratorem generalem habeat, qui, secundum constitutio- \nnes designatus, negotia propriae religionis apud San- \nctam Sedem pertractet. \n\n$ 2. Antequam praescriptum in constitutionibus \ntempus exspiret, ne amoveatuür, inconsulta Sede Apo- \nstolica. \n\n154 Codes Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe confessariis et cappellanis. \n\nCAN. 518. \n\n$ 1. In singulis religionis clericalis domibus depu- \ntentur plures pro sodalium numero confessarii legitime \napprobati, cum potestate, si agatur de religione exem- \npta, absolvendi etiam a casibus in religione reservatis. \n\n€ 9. Superiores religiosi, potestatem audiendi con- \nfessiones habentes, possunt, servatis de iure servandis, \nconfessiones audire subditorum, qui ab illis sponte sua \nac motu proprio id petant, at sine gravi causa id per \nmodum habitus ne agant. \n\n$ 3. Caveant Superiores ne quem subditum aut ipsi \nper se aut per alium vi, metu, importunis suasionibus \naliave ratione inducant ut peccata apud se confiteatur. \n\nCAN. 519. \n\nFirmis constitutionibus quae confessionem statis \ntemporibus praecipiunt vel suadent apud determinatos \nconfessarios peragendam, si religiosus, etiam exemptus, \nad suae conscientiae quietem, confessarium adeat ab \nOrdinario loci approbatum, etsi inter designatos non \nrecensitum, confessio, revocato quolibet contrario pri- \nvilegio, valida et licita est; et confessarius potest reli- \ngiosum absolvere etiam a peccatis et censuris in reli- \ngione reservatis. \n\nCav. 520. \n\n$ 1. Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat \ndetur confessarius ordinarius, qui saeramentales con- \nfessiones universae communitatis excipiat, nisi propter \nmagnum ipsarum numerum vel aliam iustam causam. \nsit opus altero vel pluribus. \n\n& 2. Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad \nmaiorem in via Dei progressum, aliquem specialem \nconfessarium vel moderatorem spiritualem postulet, \neum facile Ordinarius concedat; qui tamen invigilet ne \n\nLiber Secundus - De Personis 155 \n\nex hae concessione abusus irrepant; quod si irrepserint, \neos caute et prudenter eliminet, salva conscientiae li- \nbertate. \nCAN. 521. \n\n$ I. Unieuique religiosarum communitati detur \nconfessarius extraordinarius qui quater saltem in anno \nad domum religiosam aecedat et cui omnes religiosae \nse sistere debent, saltem benedictionem recepturae. \n\n$ 2. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum com- \nmunitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis \ndomibus designent, ad quos pro sacramento poeniten- \ntiae in casibus particularibus recurrere eae facile pos- \nsint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties \nquoties adire. \n\n$ 9. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis \nexpetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, \nneque directe neque indirecte, petitionis rationem in- \nquirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis \nratione ostendere se id aegre ferre. \n\nCAN. 522. \n\nSi, non obstante praescripto ean. 520, 521, aliqua \nreligiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confes- \nsarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus appro- \nbatum, confessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam \nsemi-publico peracta, valida et licita est, revocato quo- \nlibet contrario privilegio; neque Antistita id prohibere \npotest aut de ea re inquirere, ne indirecte quidem; et \nreligiosae nihil Antistitae referre tenentur. \n\nCav. 523. \n\nReligiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mor- \ntis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum \nconfessiones excipiendas approbatum, etsi non destina- \ntum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante \ngravi infirmitate, quoties voluerint, confiteri, nec An- \ntistita potest eas sive directe sive indirecte prohibere. \n\n156 Coder Iuris Canonici \n\nCAN. 524. \n\n& 1. In munus confessarii religiosarum et ordinarii \net extraordinarii deputentur sacerdotes, sive e clero \nsaeculari, sive religiosi de Superiorum licentia, morum \nintegritate ac prudentia praestantes; sint insuper an- \nnos nati quadraginta, nisi iusta causa, iudicio Ordi- \nnarii, aliud exigat, nullam potestatem in easdem reli- \ngiosas in foro externo habentes. \n\n$ 2. Confessarius ordinarius non potest renuntiari \nextraordinarius nec, praeter casus in can. 526 recensi- \ntos, rursus deputari ordinarius in eadem communitate, \nnisi post annum ab expleto munere; extraordinarius \nvero immediate ut ordinarius renuntiari potest. \n\n$ 3. Confessarii religiosarum tum ordinarii tum \nextraordinarii interno vel externo communitatis regi- \nmini nullo modo sese immisceant. \n\nCAN. 5295. \n\nSi religiosarum domus Sedi Apostolicae immediate \nsubiecta sit vel Ordinario loci, hic eligit sacerdotes à \nconfessionibus tum ordinarios tum extraordinarios; si \nSuperiori regulari, hic confessarios Ordinario praesen- \ntat, cuius est eosdem pro audiendis illarum monialium \nconfessionibus approbare et Superioris negligentiam, \nsi opus sit, supplere. \n\nCAN. 5206. \n\nReligiosarum confessarius ordinarius suum munus \nne exerceat ultra triennium; Ordinarius tamen eum ad \nseeundum, imo etiam ad tertium triennium confirmare \npotest, si vel ob sacerdotum ad hoc officium idoneorum \npenuriam aliter providere nequeat, vel maior religio- \nsarum pars, earum quoque quae in aliis negotiis ius \nnon habent ferendi suffragium, in eiusdem confessarii \nconfirmationem, per secreta suffragia, convenerit; dis- \nsentientibus tamen, si velint, aliter providendum est. \n\nLiber Secundus - De Personis 15 \n\nMOT \n\nCAN. 52. \n\nLoci Ordinarius, ad normam can. 880, potest, gra- \nvem ob causam, religiosarum confessarium tam ordi- \nnarium quam extraordinarium amovere, etiamsi mo- \nnasterium regularibus subdatur et ipse sacerdos a \nconfessionibus sit regularis, nec tenetur causam amo- \ntionis cuiquam significare, excepta Apostolica Sede, si \nab ea requiratur; de amotione autem debet Superiorem \nregularem monere, si moniales regularibus subdantur. \n\nCAN. 9528. \n\nEtiam in iaicalibus virorum religionibus deputetur, \nad normam can. 814, $ 1, 875, $ 2, confessarius ordina- \nrius et extraordinarius; et si religiosus aliquem specia- \nlem confessarium expostulet, illum Superior concedat, \nnullo modo petitionis rationem inquirens neque id \naegre se ferre demonstrans. \n\nCAN. 529. \n\nSi agatur de religionibus laicalibus non exemptis, \nOrdinarii loci est sacerdotem a sacris designare et a \nconcionibus probare; si de exemptis, Superior regula- \nris eosdem sacerdotes designat eiusque negligentiam \nsupplet Ordinarius. \n\nCAN. 530. \n\n8 l. Omnes religiosi Superiores districte vetantur \npersonas sibi subditas quoquo modo inducere ad con- \nscientiae manifestationem sibi peragendam. \n\n$ 2. Non tamen prohibentur subditi quominus li- \nbere ac ultro aperire animum suum Superioribus va- \nleant; imo expedit ut ipsi filiali cum fiducia Superiores \nadeant, eis, si sint sacerdotes, dubia quoque et anxie- \ntates suae conscientiae exponentes. \n\nCAPUT III. \nDe bonis temporalibus eorumque administratione. \nCAN. 531. \nNon modo religio, sed etiam provincia et domus sunt \ncapaces acquirendi et possidendi bona temporalia cum \n\n158 Codex Iuris Canonici \n\nreditibus stabilibus seu fundatis, nisi earum capacitas \n\nin regulis et constitutionibus excludatur aut coar- \nctetur. \nOAN. 532. \n\n$ 1. Bona tum religionis, tum provinciae domus- \nque, administrentur ad normam constitutionum. \n\n$ 9. Expensas et actus iuridicos ordinariae admi- \nnistrationis valide, praeter Superiores, faciunt, intra \nfines sui muneris, officiales quoque, qui in constitutio- \nnibus ad hoc designantur. \n\nCAN. 533. \n$ 1. Pro pecuniae quoque collocatione servetur prae- \nseriptum can. 532, $ 1; sed praevium consensum Ordi- \nnarii loci obtinere tenentur : \n\n1.\" Antistita monialium et religionis iuris dioece- \nsani pro euiusvis pecuniae collocatione; imo, si monia- \nlium monasterium sit Superiori regulari subiectum, \nipsius quoque consensus est necessarius; \n\n2. Antistita in Congregatione religiosa iuris pon- \ntificii, si pecunia dotem professarum constituat, ad nor- \nmam can. 519; \n\n3.\" Superior vel Antistita domus Congregationis \nreligiosae, si qui fundi domui tributi legative sint ad \nDei cultum beneficentiamve eo ipso loco impendendam; \n\n4.\" Religiosus quilibet, etsi Ordinis regularis \n\nalumnus, si pecunia data sit paroeciae vel missioni, aut - \n\nreligiosis intuitu paroeciae vel missionis. \n$ 2. Haec item servanda sunt pro qualibet colloca- \ntionis mutatione. \nCaN. 534. \n\n$ 1. Firmo praescripto can. 1531, si agatur de alie- \n\nnandis rebus pretiosis aliisve bonis quorum valor su- \nperet summam triginta millium francorum seu libella- \nrum, vel de contrahendis debitis et obligationibus ultra \nindicatam summam, contractus vi caret, nisi benepla- \n\n/—————À \n\nLiber Secundus - De Personis 159 \n\ncitum apostolicum antecesserit; secus, requiritur et suf- \nficit licentia, in scriptis data, Superioris ad normam \nconstitutionum cuim consensu sui Capituli seu Consilii \nper secreta suffragia manifestato; sed si agatur de mo- \nnialibus aut sororibus iuris dioecesani, accedat necesse \nest consensus, in scriptis praestitus, Ordinarii loci, \nnecnon Superioris regularis, si monialium monaste- \nrium eidem subiectum sit. \n\n$ 2. In precibus pro obtinendo consensu ad con- \ntrahenda debita vel obligationes, exprimi debent alia \ndebita vel obligationes, quibus ipsa persona moralis, \nreligio vel provincià vel domus, ad eum diem gravatur; \nsecus obtenta venia invalida est. \n\nCAN. 53b. \n\n$ l. In quolibet monialium monasterio etiam ex- \nempto : \n\n1.\" Administrationis ratio, gratis exigenda, redda- \ntur semel in anno, aut etiam saepius si id in constitu- \ntionibus praescribatur, ab Antistita Ordinario loci, \nitemque Superiori regulari, si monasterium sit eidem \nsubiectum; \n\n2. Ni ratio administrationis Ordinario non pro- \nbetur, ipse potest opportuna remedia adhibere, etiam \nremovendo, si res postulet, oeconomam aliosque admi- \nnistratores; quod si monasterium sit Superiori regulari \nsubiectum, eum Ordinarius, uti prospiciat, moneat; \nquod si ille neglexerit, ipse per se consulat. \n\n$ 2. In aliis mulierum religionibus, ratio admini- \nstrationis bonorum quae dotes constituunt, Ordinario \nloci reddatur occasione visitationis et etiam saepius, si \nOrdinarius id necessarium duxerit. \n\n8 9. Loci Ordinario ius insuper esto cognoscendi : \n\n1. De rationibus oeconomicis domus religiosae \niuris dioecesani; \n\n2. De administratione fundorum legatorumque \nde quibus in can. 533, $ 1, nn. 3, 4. \n\n160 Codex luris Canonici \n\n€ M À— — — M — \n\nCAN. 536. \n\n$ 1. Si persona moralis (sive religio, sive provincia, \nsive domus) debita et obligationes contraxerit etiam \ncum Superiorum licentia, ipsa tenetur de eisdem re- \nspondere. \n\n$ 2. Si contraxerit regularis cum licentia Superio- \nrum, respondere debet persona moralis, cuius Superior \nlicentiam dedit; si religiosus votorum simplicium, ipse \nrespondere debet, nisi de Superioris licentia negotium \nreligionis gesserit. \n\n$ 3. Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum \nlicentia, ipsemet respondere debet, non autem religio \nvel provincia vel domus. \n\n& 4. Firmum tamen semper esto, contra eum, in \ncuius rem aliquid ex inito contractu versum est, sem- \nper posse actionem institui. \n\n$ 5. Caveant Superiores religiosi ne debita con- \nirahenda permittant, nisi certo constet ex consuetis \nreditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non \nnimis longum per legitimam | amortizationem | reddi \nsummam capitalem. \n\nCAN. 581. \n\nLargitiones ex bonis domus, provinciae, religionis \nnon permittuntur, nisi ratione eleemosynae vel alia \niusta de eausa, de venia Superioris et ad normam con- \nstitutionum. \n\nTITULUS XI. \nDe admissione in religionem. \nCaN. 538. \nIn religionem admitti potest quilibet catholicus \nqui nullo legitimo detineatur impedimento rectaque \n\nintentione moveatur, et ad religionis onera ferenda \nsit idoneus. \n\nLiber Secundus - De Personis 161 \n\nCAPUT I. \nDe postulatu. \nCaN. 539. \n$ l. In religionibus a votis perpetuis mulieres \nomnes et, si agatur de religione virorum, conversi, \nantequam ad novitiatum admittantur, postulatum ad \nsex saltem integros menses peragant; in religionibus \nvero a votis temporariis, ad necessitatem et tempus \npostulatus quod attinet, standum constitutionibus. \n$ 2. Superior maior praescriptum postulatus tem- \npus potest prorogare, non tamen ultra aliud semestre. \n\nO4N. 540. \n\n$ 1. Postulatus peragi debet vel in domo novitiatus \nvel in alia religionis domo in qua disciplina secundum \nconstitutiones accurate servetur sub speciali cura pro- \nbati religiosi. \n\n$8 2. Postulantes vestem induant modestam ac di- \nversam a veste novitiorum. \n\n$ 3. In monasteriis monialium adspirantes, dum \npostulatum peragunt, lege clausurae tenentur. \n\nCAN. 541. \n\nPostulantes, antequam novitiatum incipiant, exer- \ncitiis spiritualibus vacent per octo saltem integros dies; \net, iuxta prudens confessarii iudicium, praemittant \ngeneralem anteactae vitae confessionem. \n\nCAPUT II. \nDe novitiatu. \nAnT. |. — De requisitis ut quis in novitiatwn admittatur. \nCAN. 542. \nFirmo praeseripto can. 539-541, aliisque in propriis \ncuiusque religionis constitutionibus, \n1. Invalide, ad novitiatum admittuntur : \nQui sectae acatholicae adhaeserunt; \nQui aetatem ad novitiatum requisitam non habent; \n\nCod. Iur. Can. E \n\n169 Codex Iuris Canonici \n\nQui religionem ingrediuntur vi, metu gravi aut \ndolo inducti, vel quos Superior eodem modo inductus \nrecipit; \n\nConiux, durante matrimonio; \n\nQui obstringuntur vel obstricti fuerunt vinculo \nprofessionis religiosae; \n\nHi quibus imminet poena ob grave delictum com- \nmissum de quo aeceusati sunt vel accusari possunt; \n\nEpiscopus sive residentialis sive titularis, licet a \nRomano Pontifice sit tantum designatus; \n\nOlerici qui ex instituto Sanctae Sedis iureiurando \ntenentur operam suam navare in bonum suae dioecesis \nvel missionum, pro eo tempore quo iurisiurandi obli- \ngatio perdurat. \n\n2.* Illicite, sed valide admittuntur : \n\nOlerici in saeris constituti, inconsulto loci Ordi- \nnario aut eodem contradicente ex eo quod eorum disces- \nsus in grave animarum detrimentum cedat, quod aliter \nvitari minime possit; \n\nAere alieno gravati qui solvendo pares non sint; \n\nReddendae rationi obnoxii aut aliis saecularibus \nnegotiis implicati, ex quibus lites et molestias religio \ntimere possit; \n\nFilii qui parentibus, idest patri vel matri, avo vel \naviae, in gravi necessitate constitutis, opitulari debent, \net parentes quorum opera sit ad liberos alendos vel \neducandos necessaria; \n\nAd sacerdotium in religione destinati, a quo ta- \nmen removeantur irregularitate aliove canonico impe- \ndimento; \n\nOrientales in latinis religionibus sine venia seri- \npto data Saerae Congregationis pro Ecclesia Orientali. \n\nCAN. 543. \n\nIus admittendi ad novitiatum et subsequentem pro- \nfessionem religiosam tam temporariam quam perpe- \ntuam pertinet ad Superiores maiores cum suffragio \n\nLiber Secundus - De Personis 163 \n\nConsilii seu Capituli, secundum peculiares cuiusque \nreligionis constitutiones. \n\nCAN. 544. \n\n$ 1. In quavis religione omnes adspirantes, ante- \nquam admittantur, exhibere debent testimonium re- \ncepti baptismatis et confirmationis. \n\n$ 2. Adspirantes viri debent praeterea testimonia- \nles litteras exhibere Ordinarii originis ac cuiusque loci \nin quo, post expletum decimum quartum aetatis an- \nnum, morati sint ultra annum moraliter continuum, \nsublato quolibet contrario privilegio. \n\n8 9. Si agatur de admittendis illis qui in Seminario, \ncollegio vel alius religionis postulatu aut novitiatu fue- \nrunt, requiruntur praeterea litterae testimoniales, da- \ntae pro diversis casibus a rectore Seminarii vel collegii, \naudito Ordinario loci, aut a maiore religionis Supe- \nriore. \n\n$4. Pro clericis admittendis, praeter testimonium \nordinationis, sufficiunt litterae testimoniales Ordina- \nriorum in quorum dioecesibus post ordinationem ultra \nannum moraliter continuum sint commorati, salvo \npraescripto $8 3. \n\n$ 5. Religioso professo, ad aliam religionem ex apo- \nstolico indulto transeunti, satis est testimonium Supe- \nrioris maioris prioris religionis. \n\n$ 6. Praeter haec testimonia a iure requisita, pos- \nsunt Superiores, quibus ius est adspirantes in religio- \nnem cooptandi, alia quoque exigere, quae ipsis ad hunc \n\nfinem necessaria aut opportuna videantur. \n\n$ 7. Mulieres denique ne recipiantur, nisi praemis- \nSis accuratis investigationibus cirea earum indolem et \n\nmores, firmo praescripto 8 3. \n\nCAN. 545. \n$ 1l. Qui litteras testimoniales ex praescripto iuris \n\ndare debent, eas non ipsis adspirantibus, sed Superio- \nribus religiosis dent gratuito intra trimestre spatium \n\n164 Codex Iuris Canonici \n\nab earum requisitione, sigillo clausas et, si agatur de \nillis qui in Seminario, collegio vel alius religionis po- \nstulatu aut novitiatu fuerint, a Superiore iu 'amento \nfirmatas. \n\n$ 2. Siob graves rationes iudicaverint se eis respon- \ndere non posse, causas Apostolicae Sedi intra idem \ntempus exponant. \n\n$ 3. Si reposuerint adspirantem satis non esse sibi \ncognitum, per aliam accuratam investigationem ac fide \ndignam relationem Superior religiosus suppleat; si vero \nnil reposuerint, Superior requirens de non recepta re- \nsponsione Sanctam Sedem certiorem reddat. \n\n$ 4. In suis litteris testimonialibus, postquam dili- \ngentem investigationem, etiam per secretas notitias, \ninstituerint, referre debent, graviter eorum conscientia \nonerata super veritate expositorum, de adspirantis na- \ntalibus, moribus, ingenio, vita, fama, conditione, scien- \ntia; sitne inquisitus, aliqua censura; irregularitate aut \nalio canonico impedimento irretitus, num propria fami- \nlia eius auxilio indigeat, et tandem, si agatur de illis \nqui in Seminario, collegio, aut alius religionis postu- \nlatu aut novitiatu fuerint, quanam de causa dimissi \n'sint vel sponte discesserint. \n\nCaN. 546. \n\nOmnes qui praedictas informationes receperint, \nstricta obligatione tenentur secreti servandi circa no- \ntitias habitas et personas quae illas tradiderunt. \n\nCaN. 547. \n\n$ 1. In monasteriis monialium postulans afferat \ndotem in constitutionibus statutam aut legitima con- \nsuetudine determinatam. \n\n$ 2. Haec dos ante susceptionem habitus monaste- \nrio tradatur aut saltem eius traditio tuta reddatur \nforma iure civili valida. \n\n$ 3. In religionibus votorum simplicium, quod ad \nreligiosarum dotem pertinet, standum constitutio- \nnibus. \n\nLiber Secundus - De Personis 165 \n\n$ 4. Dos praescripta condonari ex toto vel ex parte \nnequit sine indulto Sanctae Sedis, si agatur de reli- \ngione iuris pontificii; sine venia Ordinarii loci, si de \nreligione iuris dioecesani. \n\nCAN. 548. \nDos monasterio seu religioni irrevocabiliter acqui- \nritur per obitum religiosae, licet haec nonnisi vota \ntemporaria nuncupaverit. \n\nCN. 549. \n\nPost primam religiosae professionem dos in tutis, \nlicitis ac fructiferis nominibus collocetur ab Antistita \ncum suo Consilio, de consensu Ordinarii loci et Supe- \nrioris regularis, si domus ab hoc dependeat; omnino \nautem prohibetur eam quoquo modo ante religiosae \nobitum impendi, ne ad aedificandam quidem domum \naut ad aes alienum exstinguendum. \n\nCAN. 550. \n\n$ 1. Dotes caute et integre administrentur apud \nmonasterium vel domum habitualis residentiae supre- \nmae Moderatricis aut Antistitae provincialis. \n\n$ 2. Ordinarii locorum conservandis religiosarum \ndotibus sedulo invigilent; et praesertim in sacra visita- \ntione de eisdem rationem exigant. \n\nCAN. 551. \n\n$ 1. Dos religiosae professae sive votorum sollem- \nnium sive votorum simplicium quavis de causa disce- \ndenti integra restituenda est sine fructibus iam ma- \nturis. \n\n$ 2. Si vero religiosa professa ad aliam religionem \nex apostolico indulto transeat, durante novitiatu, fru- \nctus, salvo praescripto can. 570, $ 1; emissa vero nova \nprofessione, dos ipsa huic religioni debentur; si ad \naliud eiusdem Ordinis monasterium, huic debetur ipsa \ndos a die transitus, \n\n166 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 552. \n\n$ 1. Religiosarum etiam exemptarum Antistita de- \nbet Ordinarium loci, duobus saltem mensibus ante, cer- \ntiorem facere de proxima admissione ad novitiatum et \nad professionem tum temporariam tum perpetuam sive \nsollemnem sive simplicem. \n\n$ 2. Ordinarius loci vel, eo absente aut impedito, \nsacerdos ab eodem deputatus, adspirantis voluntatem, \nsaltem triginta diebus ante novitiatum et ante profes- \nsionem, ut supra, diligenter et gratuito exploret, non \ntamen clausuram ingrediens, num ea coacta seductave \nsit, an sciat quid agat; et, si de pia eius ae libera volun- \ntate plane constiterit, tunc adspirans poterit ad novi- \ntiatum vel novitia ad professionem admitti. \n\nAnm. II. — De novitiorum institutione. \nCAN. 553. \nNovitiatus incipit susceptione habitus, vel alio modo \nin constitutionibus praescripto. \n\nCAN. 554. \n\n$ 1. Erigatur domus novitiatus ad normam consti- \ntutionum; si vero agatur de religione iuris pontificii, \nad eam erigendam necessaria est licentia Sedis Apo- \nstolicae. \n\n$8 2. Plures in eadem provineia novitiatus domus, \nsi religio in provincias divisa sit, designari nequeunt, \nnisi gravi de causa et eum speciali apostolico indulto. \n\n$ 3. Superiores in novitiatus ac studiorum domo \nne collocent, nisi religiosos qui sint ad exemplum re- \ngularis observantiae studio. \n\nCaN. 555. \n$ 1. Praeter alia quae in can. 543 ad novitiatus va- \nliditatem enumerantur, novitiatus ut valeat, peragi | \ndebet : \n1.\" Post completum decimum quintum saltem \naetatis annum; \n\nLiber Secundus - De Personis 167 \n\n2.* Per annum integrum et continuum; \n3.\" In domo novitiatus. \n$ 2. Bi longius tempus in constitutionibus pro no- \nvitiatu praescribatur, illud ad validitatem professionis \nnon requiritur, nisi in eisdem constitutionibus aliud \nexpresse dicatur. \nCAN. 556. \n\n$ 1l. Novitiatus interrumpitur, ita ut denuo inci- \npiendus ac perficiendus sit, si novitius, a Superiore \ndimissus, e domo exierit, aut domum sine illius licen- \ntia non reversurus deseruerit, aut extra domum, etsi \nreversurus, ultra triginta dies sive continuos sive non \ncontinuos permanserit quacunque ex causa, etiam de \nSuperiorum licentia. \n\n$ 2. Si novitius ultra quindecim, sed non ultra tri- \nginta dies etiam non continuos, de Superiorum licentia \nvel vi coactus extra domus septa permanserit sub Su- \nperioris obedientia, ad validitatem novitiatus necesse \net satis est dies hoc modo transactos supplere; si non \nultra quindecim dies, supplementum potest a Superio- \nribus praescribi, sed non est ad validitatem neces- \nsarium. \n\n$ 9. Superiores licentiam manendi extra septa no- \nvitiatus, nisi iusta et gravi de causa, ne impertiant. \n\n$ 1. Si novitius a Superioribus in aliam novitiatus \ndomum eiusdem religionis transferatur, novitiatus non \ninterrumpitur. \n\nCAN. 551. \n\nInteger novitiatus peragatur in habitu quem consti- \ntutiones pro novitiis praescribunt, nisi speciales loco- \nrum circumstantiae aliud exigant. \n\nCaxN. 558. \nIn religionibus in quibus duae sunt sodalium clas- \nses, novitiatus pro altera classe peraetus, pro altera \nnon valet. \n\n168 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 559. \n\n$ 1. Novitiorum institutioni praeficiendus est Ma- \ngister, qui sit annos natus quinque saltem ac triginta, \ndecem saltem ab annis a prima professione professus, \nprudentia, caritate, pietate, religionis observantia con- \nspicuus et, si de clericali religione agatur, in sacerdotio \nconstitutus. \n\n& 2. Si ob novitiorum numerum vel aliam iustam \ncausam expedire visum fuerit, Magistro novitiorum \nadiungatur socius, eidem immediate subiectus in iis \nquae ad novitiatus regimen spectant, annos natus sal- \ntem triginta, quinque saltem ab annis a prima profes- \nsione professus, cum ceteris dotibus necessariis et op- \nportunis. \n\n$ 3. Uterque ab omnibus officiis oneribusque vacare \ndebet, quae novitiorum curam et regimen impedire \nvaleant. \n\nCAN. 560. \n\nMagister novitiorum eiusque socius eligantur ad \nnormam constitutionum, et si quod in his tempus ad \ndurationem muneris praescriptum sit, eo durante, ne \nremoveantur sine iusta gravique causa; sed iidem rur- \nsus eligi possunt. \n\nCAN. 561. \n\n$ 1. Uni Magistro ius est et officium consulendi no- \nvitiorum institutioni, ad ipsumque unum novitiatus \nregimen spectat, ita ut nemini liceat hisce se, quovis \ncolore, immiscere, exceptis Superioribus quibus id a \nconstitutionibus permittitur ae Visitatoribus; ad disci- \nplinam vero universae domus quod attinet, Magister, \nperinde ac novitii, Superiori est obnoxius. \n\n$ 2. Novitius potestati Magistri ac Superiorum re- \nligionis subest eisque obedire tenetur. \n\nCAN. 5062. \nGravi obligatione tenetur Magister novitiorum \nomnem adhibendi diligentiam ut sui alumni in reli- \n\nLiber Secundus - De Personis 169 \n\ngiosa disciplina, secundum constitutiones, sedulo exer- \nceantur, ad normam can. 565. \n\nCAN. 563. \nIntra annum novitiatus Magister, ad normam con- \nstitutionum, de agendi ratione singulorum alumnorum \nrelationem Capitulo vel Superiori maiori exhibeat. \n\nOAN. 564. \n\n$ 1l. Novitiatus ab ea parte domus, in qua degunt \nprofessi, sit, quantum fieri potest, segregatus ita ut, \nsine speciali causa ac Superioris vel Magistri licentia, \nnovitii nullam habeant communicationem cum profes- \nsis, neque hi cum novitiis. \n\n$ 2. Conversis autem novitiis locus separatus adsi- \ngnetur. \n\nOAN. 565. \n\n$ 1. Annus novitiatus debet sub disciplina Magistri \nhoc habere propositum, ut informetur alumni animus \nstudio regulae et constitutionum, piis meditationibus \nassiduaque prece, iis perdiscendis quae ad vota et ad \nvirtutes pertinent, exercitationibus opportunis ad vi- \ntiorum semina radicitus exstirpanda, ad compescendos \nanimi motus, ad virtutes acquirendas. \n\n$ 2. Conversi praeterea diligenter in christiana do- \ncirina instituantur, speciali collatione ad eos habita \nsemel saltem in hebdomada. \n\n$ 9. Anno novitiatus ne destinentur novitii concio- \nnibus habendis aut audiendis confessionibus aut exte- \nrioribus religionis muniis, neve dedita opera studiis \nvacent litterarum, scientiarum aut artium; conversi \nautem in ipsa religiosa domo eatenus tantum fungi \n. possunt officiis fratrum conversorum (non tamen uti \nprimarii officiales), quatenus ab exercitiis novitiatus \npro ipsis constitutis non praepediantur. \n\nCaN. 566. \n\n$ 1. Circa sacerdotem a confessionibus in mulie- \nrum novitiatibus serventur praescripta can. 520-527. \n\n170 Codes Iuris Canonici \n\n8 2. In religionibus virorum, salvo praescripto \ncan. 519: \n\n1. Pro novitiorum numero unus vel plures ha- \nbeantur ordinarii confessarii, salvo praescripto \ncan. 891; \n\n2» (onfessarii ordinarii, si agatur de religione \nclericali, in ipsa novitiatus domo commorentur; si de \nlaicali, saltem frequenter ad domum novitiatus acce- \ndant, novitiorum confessiones audituri; \n\n3. Praeter confessarios ordinarios, designentur \naliqui confessarii, quos novitii in casibus particulari- \nbus adire libere possint, nec Magister aegre id se ferre \ndemonstret; \n\n4.? Quater saltem in anno detur novitiis confes- \nsarius extraordinarius, ad quem omnes accedant sal- \ntem benedictionem recepturi. \n\nCaN. 561. \n\n$ 1. Novitii privilegiis omnibus ac spiritualibus \ngratiis religioni concessis gaudent; et si morte praeve- \nniantur, ad eadem suffragia ius habent, quae pro pro- \nfessis praescripta sunt. \n\n$ 2. Ad ordines, durante novitiatu, ne promo- \nveantur. \n\nCAN. 568. \n\nIn novitiatus decursu, si suis beneficiis vel bonis \nquovis modo novitius renuntiaverit eademve obligave- \nrit, renuntiatio vel obligatio non solum illicita, sed \nipso iure irrita est. \n\nCav. 569. \n\n$ 1. Ante professionem votorum simplicium sive \ntemporariorum sive perpetuorum novitius debet, ad \ntotum tempus quo simplicibus votis adstringetur, bo- \nnorum suorum administrationem cedere cui maluerit \net, nisi constitutiones aliud ferant, de eorundem usu, \net usufructu libere disponere. \n\nLiber Secundus - De Personis 171 \n\n$ 2. Ea cessio ac dispositio, si praetermissa fuerit \nob defectum bonorum et haec postea supervenerint, \naut si facta fuerit et postea alia bona quovis titulo \nobvenerint, fiat aut iteretur secundum normas $1 sta- \ntutas, non obstante simplici professione emissa. \n\n$ 3. Novitius in Congregatione religiosa ante pro- \nfessionem votorum temporariorum testamentum de bo- \nnis praesentibus vel forte obventuris libere condat. \n\nCav. 570. \n\n$ 1. Nisi pro alimentis et habitu religioso in consti- \ntutionibus vel expressa conventione aliquid in postu- \nlatu vel novitiatu ineundo solvendum caveatur, nihil \npro impensis postulatus vel novitiatus exigi potest. \n\n$ 2. Quae adspirans attulerit et usu consumpta non \nfuerint, si e religione, non emissa professione, egredia- \ntur, ei restituantur. \n\nCAN. 511. \n\n$ 1. Novitius potest religionem libere deserere, aut a \nSuperioribus vel a Capitulo, secundum constitutiones, \nquavis iusta de causa dimitti, quin Superior vel Capitu- \nlum teneantur dimissionis causam dimisso patefacere. \n\n$ 2. Exacto novitiatu, si iudicetur idoneus, novi- \ntius ad professionem admittatur, secus dimittatur; si \ndubium supersit sitne idoneus, potest a Superioribus \nmaioribus probationis tempus, non tamen ultra sex \nmenses, prorogari. \n\n$ 3. Votis nuncupandis spiritualia exercitia novi- \ntius praemittat per octo saltem solidos dies. \n\nCAPUT III. \nDe professione religiosa. \n\nCAN. 572. \n$ 1. Ad validitatem cuiusvis religiosae professionis \nrequiritur ut : \n1. Qui eam emissurus est, legitimam aetatem \nhabeat ad normam can, 573; \n\n! \n\n; \n\n173. Codec luris Canonici \n\n2» Eum ad professionem admittat legitimus Su- \nperior secundum constitutiones; \n35 Novitiatus validus ad normam can. 555 prae- \n\ncesserit; \n\n4. Professio sine vi aut metu gravi aut dolo \nemittatur; \n\n5.* Sit expressa; \n\n6.* A legitimo Superiore secundum constitutiones \nper se vel per alium recipiatur. \n\n$ 2. Ad validitatem vero professionis perpetuae \nsive sollemnis sive simplicis, requiritur insuper ut \npraecesserit professio simplex temporaria ad normam \ncan. 514. \n\nCaN. 518. \n\nQuilibet professionem religiosam emissurus oportet \nut decimum sextum aetatis annum expleverit, si de - \ntemporaria professione agatur; vicesimum primum, si \nde perpetua sive sollemni, sive simplici. \n\nCav. 514. \n\n$ 1. In quolibet Ordine tam virorum quam mulie- \nrum et in qualibet Congregatione quae vota perpetua \nhabeat, novitius post expletum novitiatum, in ipsa \nnovitiatus domo debet votis perpetuis, sive sollemni- \nbus sive simplicibus, praemittere, salvo praescripto \ncan. 624, votorum simplicium professionem ad trien- \nnium valituram, vel ad longius tempus, sj aetas ad \nperpetuam professionem requisita longius distet, nisi \nconstitutiones exigant annuales professiones. \n\n$ 2. Hoc tempus legitimus Superior potest, reno- \nvata a religioso temporaria professione, prorogare, non \ntamen ultra aliud triennium. \n\nCaw. 515. \n\n$ 1. Exacto professionis temporariae tempore, reli-- \ngiosus, ad normam can. 637, vel emittat perpetuam \nprofessionem, sollemnem vel simplicem secundum con- | \nstitutiones, vel ad saeculum redeat; sed etiam, durante. \n\nJ \n\ny \n\nCRM LM uda t. 1 Load 5 tes n 0 adea LL m \n\nI-A \n\nE] \n\n1 \n\nLiber Secundus - De Personis T9 \n\ntempore professionis temporariae, potest, si dignus \nnon habeatur qui vota perpetua nuncupet, dimitti a \nlegitimo Superiore ad normam can. 647. \n\n$ 2. Suffragium Consilii seu Capituli pro prima \nprofessione temporaria est deliberativum; pro subse- \nquente professione perpetua, sollemni vel simplici, est \nconsultivum tantum. \n\nCAN. 516. \n\n$ l1. In emittenda professione religiosa servetur \npraescriptus in constitutionibus ritus. \n\n$ 2. Documentum emissae professionis, ab ipso pro- \nfesso et saltem ab eo coram quo professio emissa est, \nsubscriptum, servetur in tabulario religionis; et insu- \nper, si agatur de professione sollemni, Superior eam \nexcipiens debet profitentis parochum baptismi de eadem \ncertiorem reddere, ad normam can. 470, 8 9. \n\nCaN. 511. \n$ 1. Elapso tempore ad quod vota sunt nuncupata, \nrenovationi votorum nulla est interponenda mora. \n$ 2. Superioribus tamen facultas est ex iusta causa \npermittendi ut renovatio votorum temporariorum per \naliquod tempus, non tamen ultra mensem, anticipetur. \n\nCAN. 518. \nProfessi à votis temporariis, de quibus in can. 574 : \n1. Fruuntur iisdem indulgentiis, privilegiis et \nspiritualibus gratiis, quibus gaudent professi a votis \nsollemnibus aut professi a votis simplicibus perpetuis; \net si morte praeveniantur, ad eadem suffragia ius ha- \nbent; \n2. Eadem obligatione tenentur observandi regu- \n. las et constitutiones, sed, ubi viget chori obligatio, di- \nvini officii privatim recitandi lege non obstringuntur, \nnisi sint in sacris constituti aut aliud constitutiones \n. expresse praescribant; \n2.\" Voce activa et passiva carent, nisi aliud in \nconstitutionibus expresse caveatur; tempus autem prae- \n\n174 Codec Iuris Canonici \n\nscriptum ad fruendum voce activa et passiva, silenti- \nbus constitutionibus, computetur a prima professione. \n\nCAN. 519. \n\nSimplex professio, temporaria sit vel perpetua, \naetus votis contrarios reddit illicitos, sed non invali- \ndos, nisi aliud expresse cautum fuerit; professio autem \nsollemnis, si sint irritabiles, etiam invalidos. \n\nCAN. 580. \n\n$ 1. Quilibet professus a votis simplicibus, sive per- \npetuis sive temporariis, nisi aliud in constitutionibus \ncautum sit, conservat proprietatem bonorum suorum \net capacitatem alia bona acquirendi, salvis quae in \ncan. 569 praescripta sunt. \n\n$ 2. Quidquid autem industria sua vel intuitu reli- \ngionis acquirit, religioni acquirit. \n\n$ 3. Cessionem vel dispositionem de qua in can. 569, \n$ 2, professus mutare potest non quidem proprio arbi- \ntrio, nisi constitutiones id sinant, sed de supremi Mo- \nderatoris licentia, aut, si de monialibus agatur, de li- \ncentia Ordinarii loci et, si monasterium regularibus \nobnoxium sit, Superioris regularis, dummodo mutatio, \nsaltem de notabili bonorum parte, non fiat in favorem \nreligionis; per discessum autem a religione eiusmodi \ncessio ac dispositio habere vim desinit. \n\nCaN. 581. \n\n$ 1. Professus a votis simplicibus antea nequit \nvalide, sed intra sexaginta dies ante professionem sol- \nlemnem, salvis peculiaribus indultis a Sancta Sede \nconcessis, debet omnibus bonis quae actu habet, cui \nmaluerit, sub conditione secuturae professionis, renun- \ntiare. \n\n8 2. Secuta professione, ea omnia statim fiant, quae \nnecessaria sunt ut renuntiatio etiam iure civili effe- \nctum consequatur. \n\nc \n\nLiber Secundus - De Personis 17 \n\nCAN. 589. \n\nPost sollemnem professionem, salvis pariter pecu- \nliaribus Apostolicae Sedis indultis, omnia bona quae \nquovis modo obveniunt regulari : \n\n1.^ In Ordine capaci possidendi, cedunt Ordini \nvel provinciae vel domui secundum constitutiones; \n2.\" In Ordine incapaci, acquiruntur Sanctae Sedi \nin proprietatem. \nCaN. 583. \n\nProfessis a votis simplicibus in Congregationibus \nreligiosis non licet : \n\n: 1.\" Per actum inter vivos dominium bonorum Suo- \nrum titulo gratioso abdicare; \n\n2.\" Testamentum conditum ad normam can. 569, \n$ 3, mutare sine licentia Sanctae Sedis, vel, si res ur- \ngeat nec tempus suppetat ad eam recurrendi, sine licen- \ntia Superioris maioris aut, si nec ille adiri possit, lo- \ncalis. \n\nCAN. 584. \n\nPost annum ab emissa qualibet professione reli- \ngiosa, vacant beneficia paroecialia; post triennium ce- \ntera. \n\nCAN. 585. \n\nProfessus a votis perpetuis sive sollemnibus sive \nsimplicibus amittit ipso iure propriam quam in saeculo \nhabebat dioecesim. \n\nCAN. 586. \n\n$ 1. Professio religiosa irrita ob impedimentum ex- \nternum non convalescit per subsequentes actus, sed \nopus est ut a Sede Apostolica sanetur, vel denuo, co- \ngnita nullitate et impedimento sublato, legitime emit- \ntatur. \n\n$ 2. Si autem irrita fuerit ob consensus defectum \nmere internum, hoc praestito, convalescit, dummodo \nex parte religionis consensus non fuerit revocatus. \n\n176 Codes Iuris Canonici \n\n€ 3. Si contra validitatem professionis religiosae \ngravia sint argumenta et religiosus renuat ad cautelam \nsive professionem renovare sive eiusdem. sanationem \npetere, res ad Sedem Apostolicam deferatur. \n\nTITULUS XII. \nDe ratione studiorum in religionibus clericalibus. \n\nCAN. 58T. \n\n$ 1. Quaelibet clericalis religio habeat studiorum \nsedes a Capitulo generali vel à Superioribus approba- \ntas, firmo praescripto can. 554, $ 9. \n\n$ 2. In studiorum domo vigeat perfecta vita com- \nmunis; secus studentes ad ordines promoveri nequeunt. \n\n$ 3. Si religio aut provineia studiorum domos rite \ninstructas habere nequeat, aut si quas habet, adire, \nSuperiorum iudicio, difficile sit, religiosi alumni mit. \ntantur vel ad recte ordinatam studiorum sedem alius \nprovinciae aut religionis, vel ad scholas Seminarii epi- \nscopalis, vel ad publicum catholicum athenaeum. \n\n$ 4. Religiosis, qui studiorum causa longe à pro- \npria domo mittuntur, non licet in privatis domibus ha- \nbitare, sed opus est ut in aliquam suae religionis do- \nmum se recipiant, vel, si id fieri non possit, apud reli- \ngiosum aliquod institutum virorum, vel Seminarium \naliamve piam domum, cui sacri ordinis viri praesint, | \nquaeque ab ecclesiastica auetoritate approbata sit. 3 \n\nCaN. 588. \n\n8 1. Toto studiorum curriculo religiosi committan- | \ntur speciali curae Praefecti seu Magistri spiritus qui \neorum animos ad vitam religiosam informet opportu- \nnis monitis, instructionibus atque exhortationibus. \n\n$ 2. Praefectus vel Magister spiritus iis qualitati- \nbus praeditus sit oportet, quae in Magistro novitiorum \nrequiruntur ad normam can. 559, 88 2, 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 171 \n\n$ 9. Superiores vero sedulo invigilent ut ea quae \ncan. 595 pro omnibus religiosis praescribuntur, in stu- \ndiorum domo perfectissime observentur. \n\nCAN. 589. \n\n$ 1. heligiosi in inferioribus disciplinis rite instru- \ncti, in philosophiae studia saltem per biennium et sa- \ncrae theologiae saltem per quadriennium, doctrinae \nD. Thomae inhaerentes ad normam can. 1366, $ 2, dili- \ngenter incumbant, secundum instructiones Apostolicae \nSedis. \n\n$ 2. Studiorum tempore magistris et alumnis officia \nne imponantur quae a studio eos avocent vel scholam \nquoquo modo impediant; supremus autem Moderator et \nin casibus particularibus alii quoque Superiores pos- \nsunt pro sua prudentia eos à nonnullis communitatis \nactibus, etiam à choro, praesertim nocturnis horis, \neximere, quoties id studiis excolendis necessarium vi- \n\ndeatur. \nCawv. 590. \n\nReligiosi sacerdotes, iis tantum exceptis qui a Su- \nperioribus maioribus gravem ob causam fuerint exem- \npti, aut qui vel sacram theologiam, vel ius canonicum, \nvel philosophiam scholasticam doceant, post absolu- \ntum studiorum curriculum, quotannis, saltem per \nquinquennium, à doctis gravibusque patribus exami- \nnentur in variis doctrinae sacrae disciplinis antea op- \nportune designatis. \n\nCAN. 591. \n\nIn qualibet saltem formata domo, minimum semel in \nmense, habeatur solutio casus moralis et liturgici, cui, \n..si Superior opportunum existimaverit, addi potest ser- \nmo de re dogmatica coniunctisve doctrinis; et omnes \nclerici professi qui studio sacrae theologiae operam \n navant aut illud expleverunt et in domo degunt, assi- \n- Stere tenentur, nisi aliud in constitutionibus caveatur. \n\nCod. Iur. Cam. 12 \n\n178 Codec Iuris Canonici \n\nTITULUS XIII. \nDe obligationibus et privilegiis religiosorum. \n\nCAPUT I. \nDe obligationibus. \n\nCAN. 592. \nObligationibus communibus clericorum, de quibus \nin can. 124-142, etiam religiosi omnes tenentur, nisi ex \ncontextu sermonis vel ex rei natura aliud constet. \n\nOaN. 5938. \n\nOmnes et singuli religiosi, Superiores aeque ac sub- \nditi, debent, non solum quae nuncuparunt vota fideli- \nter integreque servare, sed etiam secundum regulas et \nconstitutiones propriae religionis vitam componere at- \nque ita ad perfectionem sui status contendere. \n\n: CaN. 594. | \n$ 1. In quavis religione vita communis accurate ab \nomnibus servetur etiam in iis quae ad vietum, ad ve- \nstitum et ad supellectilem pertinent. \n$ 2. Quidquid a religiosis, etiam a Superioribus, \nacquiritur ad normam can. 580, $ 2, et can. 582, n. 1, \nbonis domus, provinciae vel religionis admisceatur, et \npecunia quaelibet omnesque tituli in capsa communi \ndeponantur. \n$ 3. Religiosorum supellex paupertati conveniat \nquam professi sunt. M \nCaw. 595. \n$ 1. Curent Superiores ut omnes religiosi : \n1.? Quotannis spiritualibus exercitiis vacent; \n2.» Legitime non impediti quotidie Sacro inter- \nsint, orationi mentali vacent, et in alia pietatis officia, \nquae a regulis et constitutionibus praescripta sint, se- \ndulo incumbant; \n3.* Ad poenitentiae sacramentum semel saltem in \nhebdomada accedant. \n\nLiber Secundus - De Personis 179 \n\n$ 2. Superiores suos inter subditos promoveant fre- \nquentem, etiam quotidianam, - sanctissimi Corporis \nOhristi receptionem; frequens autem, imo etiam quoti- \ndianus accessus ad sanctissimam Eucharistiam religio- \nsis rite dispositis libere pateat. \n\n$ 3. Si autem post ultimam sacramentalem confes- \nsionem religiosus communitati gravi scandalo fuerit aut \ngravem et externam culpam patraverit, donec ad poeni- \ntentiae sacramentum denuo accesserit, Superior potest \neum, ne ad sacram communionem accedat, prohibere. \n\n3 4. Si quae sint religiones votorum sive sollemnium \nsive simplicium, quarum in regulis aut constitutioni- \nbus vel etiam calendariis communiones aliquibus die- \nbus affixae aut iussae reperiantur, hae normae vim \ndumtaxat directivam habent. \n\nCaN. 596. \n\nReligiosi omnes proprium suae religionis habitum \ndeferant tum intra tum extra domum, nisi gravis causa \nexcuset, iudicio Superioris maioris aut, urgente neces- \nsitate, etiam localis. \n\nCAN. 597. \n\n$ 1. In domibus regularium sive virorum sive mu- \nlierum canonice constitutis, etiam non formatis, serve- \ntur clausura papalis. \n\n$ 2. Lege clausurae papalis afficitur tota domus \nquam communitas regularis inhabitat, cum hortis et \nviridariis accessui religiosorum reservatis; excluso, \npraeter publicum templum cum continente sacrario, \netiam hospitio pro advenis, si adsit, et collocutorio, \nquod, quantum fieri potest, prope ianuam domus con- \nstitui debet. \n\n$ 3. Partes clausurae legi obnoxiae patenter indi- \ncentur; Superioris vero maioris vel Capituli generalis \nsecundum constitutiones, aut, si agatur de monasterio \nmonialium, Episcopi erit clausurae fines accurate prae- \nscribere aut legitimis de causis mutare. \n\n180 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 598. \n\n$ 1. Intra regularium virorum clausuram ne admit- \ntantur mulieres cuiusvis aetatis, generis aut conditio- \nnis sub quovis praetextu. \n\n$ 2. Eximuntur ab hac lege uxores eorum qui su- \npremum actu tenent populorum principatum, cum co- \nmitatu. \n\nCAN. 599. \n\n$ 1. Si domus regularium virorum adnexum habeat \nconvictum pro alumnis internis vel alia opera religio- \nnis propria, separata saltem aedis pars, si fieri possit, \nreligiosorum habitationi reservetur, clausurae legi \nsubiecta. \n\n$ 2. Etiam in loca extra clausuram alumnis exter- \nnis aut internis vel operibus religionis propriis reser- \nvata, personae alterius sexus, nisi aequa de causa et \nde Superioris licentia, ne admittantur. \n\nCaN. 600. \n\nIntra monialium clausuram nemo, cuiusvis generis. \nconditionis, sexus, aetatis admittatur sine Sanctae Se- \ndis licentia, exceptis personis quae sequuntur : \n\n1.\" Ordinario loci aut Superiori regulari, mona- \nsterium visitantibus vel aliis Visitatoribus ab ipsis de- \nlegatis licet clausuram ingredi dumtaxat inspectionis \ncausa, cautoque ut unus saltem clericus vel religiosus : \nvir maturae aetatis eos comitetur; \n\n2. Qonfessarius vel qui eius vices gerit potest, \ncum debitis cautelis, ingredi clausuram ad ministranda \nSacramenta infirmis aut ad assistendum morientibus; \n\n3.» Possunt clausuram ingredi qui supremum actu \ntenent populorum principatum eorumque uxores cum \ncomitatu; itemque S. R. E. Cardinales; \n\n4. Antistitae est, adhibitis debitis cautelis, in- \ngressum permittere medicis, chirurgis, aliisque quorum. \nopera sit necessaria, impetrata prius saltem habituali: \n\nLiber Secundus - De Personis 181 \n\napprobatione ab Ordinario loci; si vero necessitas ur- \ngeat nec tempus suppetat approbationem petendi, haec \niure praesumitur. \nCaN. 601. \n\n$ 1. Nemini monialium liceat post professionem \nexire e monasterio, etiam ad breve tempus, quovis prae- \ntextu, sine speciali Sanctae Sedis indulto, excepto casu \nimminentis periculi mortis vel alius gravissimi mali. \n\n$ 2. Hoc periculum, si tempus suppetat, scripto re- \ncognoscendum est a loci Ordinario. \n\nCAN. 602. \nClausura monasterii monialium ita circumsepta esse \ndebet ut, quoad fieri potest, nullus sit in eam vel ab ea \nprospectus externarum personarum. \n\nCAN. 608. \n\n$ 1. Clausura monialium, etsi regularibus subiecta- \nrum, sub vigilantia est Ordinarii loci, qui potest delin- \nquentes, regularibus viris non exceptis, poenis quoque \nac censuris corrigere et coercere. \n\n$ 2. Etiam Superiori regulari custodia clausurae \nmonialium sibi subiectarum commissa est, qui monia- \nles aut alios suos subditos, si quid hac in re delique- \nrint, poenis quoque punire potest. \n\nCAN. 604. \n\n$ 1. In domibus etiam Congregationum religiosa- \nrum sive pontificii sive dioecesani iuris clausura serve- \ntur, in quam nemo alterius sexus admittatur, nisi ii \nde quibus in can. 598, $ 2 et can. 600, aliique quos ex \niustis ac rationabilibus causis Superiores admitti posse \ncensuerint. \n\n$ 2. Praescriptam can. 599 etiam domibus Congre- \ngationum religiosarum sive virorum sive mulierum ap- \nplicetur. \n\n8 3. Episcopus in adiunctis peculiaribus, gravibus- \nque intercedentibus causis, potest hanc clausuram, nisi \n\n1898 Codec luris Canonici \n\nagatur de religione clericali exempta, censuris mu- \nnire; semper autem curet ut eadem rite servetur et \nquidquid in eam irrepat vitii corrigatur. \n\nCawv. 605. \n\nOmnes quibus est clausurae custodia, sedulo advi- \ngilent ne, alienis invisentibus, inutili collocutione disci- \nplina perturbetur et spiritus religiosus detrimentum \npatiatur. \n\nCav. 606. \n\n$ 1. Curent Superiores religiosi ut aceurate obser- \nventur quae sive circa egressum subditorum e claustris, \nsive cirea excipiendos vel adeundos extraneos, in pro- \npriis constitutionibus praescripta sunt. \n\n$ 2. Superioribus fas non est, salvis praescriptis in \ncan. 621-624, permittere ut subditi extra domum pro- \npriae religionis degant, nisi gravi et iusta de causa \natque ad tempus quo fieri potest brevius secundum \nconstitutiones; pro absentia vero quae sex menses exce- \ndat, nisi causa studiorum intercedat, semper Aposto- \nlicae Sedis venia requiritur. \n\nCaN. 607. \n\nAntistitae et Ordinarii locorum serio advigilent ne \nreligiosae, citra casum necessitatis, singulae extra do- \nmum pergant. \n\nCAN. 608. \n\n$ 1. Curent Superiores ut religiosi subditi, a se \ndesignati, praesertim in dioecesi in qua degunt, cum a \nlocorum Ordinariis vel parochis eorum ministerium \nrequiritur ad consulendum populi necessitati, tum in- \ntra tum extra proprias ecclesias aut oratoria publiea, \nillud, salva religiosa disciplina, libenter praestent. \n\n& 2. Vicissim locorum Ordinarii ac parochi libenter \nutantur opera religiosorum, praesertim in dioecesi de- \ngentium, in sacro ministerio et maxime in admini- \nstrando sacramento poenitentiae. \n\nLiber Secundus - De Personis 183 \n\nCAN. 609. \n\n$ 1. Si ecclesia, apud quam residet communitas re- \nligiosa, sit simul paroecialis, servetur, congrua con- \ngruis referendo, praescriptum can. 415. \n\n$ 2. In ecclesia religiosarum a votis sive sollemni- \nbus sive simplicibus paroecia erigi nequit. \n\n$ 9. Advigilent Superiores ne divinorum officiorum \nin propriis ecclesiis celebratio catecheticae instructioni \naut Evangelii explanationi in ecclesia paroeciali tra- \ndendae nocumentum afferat; iudicium autem utrum \nnocumentum afferat, necne, ad loci Ordinarium per- \n\nEu CaN.. 610. \n\n$ 1. In religionibus sive virorum sive mulierum, qui- \nbus est chori obligatio, in singulis domibus ubi quatuor \nsaltem sint religiosi choro obligati et actu legitime non \nimpediti, et etiam pauciores, si ita ferant constitutio- \nnes, debet ad normam constitutionum quotidie divinum \nofficium communiter persolvi. \n\n$ 2. Missa quoque officio diei respondens secundum \nrubricas quotidie celebrari debet in religionibus viro- \nrum et etiam, quoad fieri possit, in religionibus mu- \nlierum. \n\n$ 9. In eisdem religionibus sive virorum sive mulie- \nrum, sollemniter professi qui a choro abfuerunt, de- \nbent, exceptis conversis, horas canonicas privatim re- \n\npliare. CAN. 611. \n\nOmnes religiosi sive viri sive mulieres, libere pos- \nsunt mittere litteras, nulli obnoxias inspectioni, ad \nSanctam Sedem eiusque in natione Legatum, ad Car- \ndinalem Protectorem, ad proprios Superiores maiores, \nad Superiorem domus forte absentem, ad Ordinarium \nloci cui subiecti sint et, si agatur de monialibus quae \nsub regularium iurisdictione sunt, etiam ad Superiores \nmaiores Ordinis; et ab istis omnibus praedicti religiosi, \nviri aut mulieres, litteras item nemini inspiciendas re- \ncipere. \n\n184 Codec lwris fanonici \n\nCAN. 612. \n\nPraeter praescriptum can. 1345, si loci Ordinarius \nob causam publicam sonitum campanarum, preces ali- \nquas vel sacra sollemnia indicat, religiosi omnes, etiam \nexempti, obedire debent, salvis constitutionibus et pri- \nvilegiis suae cuiusque religionis. \n\nCAPUT II. \nDe privilegiis. \nCAN. 613. \n$ 1. Quaelibet religio iis tantum privilegiis gaudet, \nquae vel hoc in Codice continentur, vel a Sede Aposto- \nlica directe eidem concessa fuerint, exclusa in posterum \nqualibet communicatione. \n$ 2. Privilegia quibus gaudet Ordo regularis, com- \npetunt quoque monialibus eiusdem Ordinis, quatenus \neorum sint capaces. \nCAN. 614. \nReligiosi , etiam laici ac novitii, fruuntur clerico- \nrum privilegiis de quibus in can. 119-123. \n\nCaN. 615. \n\nRegulares, novitiis non exclusis, sive viri sive mu- \nlieres, cum eorum domibus et ecclesiis, exceptis lis \nmonialibus quae Superioribus regularibus non subsunt, \nab Ordinarii loci iurisdictione exempti sunt, praeter- \nquam in casibus a iure expressis. \n\nCawN. 616. \n\n$ 1. Regulares extra domum illegitime degentes, \n\netiam sub praetextu accedendi ad Superiores, exem- \nptionis privilegio non gaudent. \n\n& 2. Si extra domum delictum commiserint nec à \nproprio Superiore praemonito puniantur, à loci Ordi- \nnario puniri possunt, etsi e domo legitime exierint et \ndomum reversi fuerint. \n\npoe us \n\nLiber Secundus - De Personis 185 \n\nCAN. 617. \n\n$ I. Si in regularium aliorumve religiosorum exem- \nptorum domibus eorumve ecclesiis abusus irrepserint, \net Superior monitus prospicere neglexerit, Ordinarius \nloci obligatione tenetur rem ad Sedem Apostolicam sta- \ntim deferendi. \n\n8 2. Domus autem non formata manet sub peculiari \nvigilantia Ordinarii loci, qui, si abusus irrepserint et \nfidelibus scandalo fuerint, ipse per se potest interim \nprovidere. \n\nCAN. 618. \n\n$ 1l. Religiones votorum simplicium exemptionis \nprivilegio non gaudent, nisi specialiter eisdem fuerit \nconcessum. \n\n$ 2. In religionibus tamen iuris pontificii Ordinario \nloci non licet : \n\nl.' Constitutiones ullatenus immutare aut de re \noeconomica cognoscere, salvo praescripto can. 539-095; \n\n2. Rese ingerere in regimen internum ac discipli- \nnam, exceptis casibus in iure expressis; nihilominus in \nreligionibus laicalibus ipse potest ac debet inquirere \nnum disciplina ad constitutionum normam vigeat, num \nquid sana doctrina morumve probitas detrimenti cepe- \nrit, num contra clausuram peccatum sit, num Sacra- \nmenta aequa stataque frequentia suscipiantur; et, si \nSuperiores de gravibus forte abusibus admoniti oppor- \ntune non providerint, ipse per se consulat; si qua ta- \nmen maioris momenti occurrant, quae moram non pa- \ntiantur, decernat statim; decretum vero ad Sanctam \nSedem deferat. \n\nCAN. 619. \n\nIn omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario \n\nloei, possunt ab eodem etiam poenis coerceri. \n\nCAN. 620. \nPer indultum ab Ordinario loci legitime concessum, \nobligatio legis communis cessat quoque pro religiosis \n\n186 Codec Iuris Canonici \n\nomnibus in dioecesi commorantibus, salvis votis et \nconstitutionibus propriis cuiusvis religionis. \nCaN. 621. \n\n$ 1. Regulares, qui ex instituto mendicantes vocan- \ntur et sunt, eleemosynas in dioecesi, ubi eorum reli- \ngiosa domus est constituta, quaerere valent de sola Su- \nperiorum suorum licentia; extra dioecesim vero indi. \ngent praeterea licentia scripto data ab Ordinario loci \nin quo eleemosynas colligere cupiunt. \n\n$ 2. Hanc licentiam Ordinarii locorum, praecipue \ndioecesium finitimarum, nisi gravibus et urgentibus de \ncausis, ne denegent neve revocent, si religiosa domus \nex mendicatione in sola dioecesi, in qua est constituta, \nvivere nullo modo possit. \n\nCaN. 622. \n\n$ 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pon- \ntificii, sine peculiari Sanctae Sedis privilegio, stipem \npetere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetra- \nverint, opus erit praeterea licentia seripto data ab Or- \ndinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit. \n\n8 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani sti- \npem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto \ndata tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum do- \nmus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere \ncupiunt. \n\n$ 3. Religiosis, de quibus in $$ 1 et 2 huius canonis, \nOrdinarii locorum licentiam quaeritandae stipis ne \nconcedant, praesertim ubi sunt conventus regularium \nnomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera \ndomus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri \nnequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quae- \nrenda intra locum seu districtum vel dioecesim in qua \niidem commorantur, ampliorem licentiam ne lar- \ngiantur. \n\n$ 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae \n'Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini \n\nLiber Secundus - De Personis 187 \n\nnec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et digni- \ntatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum \nsubditum in orientales dioeceses ad eundem finem mit- \ntant. \n\nCAN. 623. \n\nNon licet Superioribus stipem colligendam commit- \ntere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime \nsi de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in \nstudia adhuc incumbunt. \n\nCAN. 624. \n\nQuod vero attinet ad modum in quaeritanda stipe \nservandum et ad disciplinam a quaestuantibus custo- \ndiendam, religiosi utriusque sexus stare debent instru- \nctionibus a Sede Apostolica hac de re datis. \n\nCAN. 625. \n\nAbbates regulares de regimine, legitime electi, de- \nbent intra tres menses ab electione benedictionem ac- \ncipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm \nest; postquam vero benedictionem receperint, praeter- \nquam potestate conferendi ordines ad normam can. 964, \nn. 1, fruuntur privilegiis de quibus in can. 325, excepto \npileolo violaceo. \n\nCAPUT III. \n\nDe obligationibus et privilegiis religiosi ad. ecclesiasti- \ncam, dignitatem promoti vel paroeciam regentis. \nCAN. 626. \n\n$ 1. Religiosus nequit, sine Sedis Apostolicae au- \n(toritate, ad dignitates, officia aut beneficia promo- \nreri, quae cum statu religioso componi non possint. \n\n$ 2. Legitime ab aliquo collegio electus, nequit ele- \ntioni assentiri sine licentia Superioris. \n\n$ 9. Si voto teneatur non acceptandi dignitates, \npecialis Romani Pontificis dispensatio est necessaria. \n\n188 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 621. \n\n$ 1. Religiosus, renuntiatus Cardinalis aut IZpisco- \npus sive residentialis sive titularis, manet religiosus, \nparticeps privilegiorum suae religionis, votis ceterisque \nsuae professionis obligationibus adstrictus, exceptis lis \nquas eum sua dignitate ipse prudenter iudicet componi \nnon posse, salvo praescripto can. 628. \n\n$ 2. Eximitur tamen a potestate Superiorum et, vi \nvoti obedientiae, uni Romano Pontifiei manet obno- \n\nm ON. 698. \nReligiosus ad dignitatem episcopalem vel aliam \nextra propriam religionem evectus : \n\n1.\" Si per professionem dominium bonorum ami- \nserit, bonorum quae ipsi obveniunt, habet usum, usum- \nfructum et administrationem; proprietatem vero Epi- \nscopus residentialis, Vicarius Apostolicus, Praefectus \nApostolicus, aequirit dioecesi, vicariatui, praefecturae; \nceteri, Ordini vel Sanctae Sedi, ad normam can. 582, \nsalvo praeseripto can. 239, $ 1, n. 19; \n\n2.\" Si per professionem dominium bonorum non \namiserit, bonorum quae habebat, recuperat usum, \n\nusumfructum et administrationem; quae postea ipsi. \n\nobveniant, sibi plene acquirit; \n3. In utroque autem casu de bonis, quae ipsi \nobveniunt non intuitu personae, debet disponere secun- \ndum offerentium voluntatem. \nCaN. 029. \n\n& 1. Dimisso cardinalatu vel episcopatu vel expleto \nmunere extra religionem sibi a Sede Apostolica com- \nmisso, religiosus ad religionem redire tenetur. \n\n$ 2. Potest tamen Cardinalis et Episcopus religio- \nsus quamlibet suae religionis domum eligere in quà \ndegat; sed caret voce activa et passiva. \n\nCawN. 630. \n\n$ 1. Religiosus, qui paroeciam regit sive titulo pa- \n\nrochi sive titulo vicarii, manet adstrictus ad observa: \n\nLiber Secundus - De Personis \n\n180 \n\ntionem votorum et constitutionum, quatenus haec \nobservatio potest cum muneris sui officiis consistere. \n\n$ 2. Quare, in iis quae ad religiosam disciplinam \nattinent, subest Superiori, cuius proinde est, et quidem \nprivative respectu Ordinarii loci, in eius agendi ratio- \nnem circa haec omnia inquirere eumque, si casus ferat, \ncorrigere. \n\n$ 3. Bona quae ipsi obveniunt intuitu paroeciae cui \npraeficitur, ipsi paroeciae acquirit; cetera aequirit ad \ninstar aliorum religiosorum. \n\n$ 4. Non obstante voto paupertatis, eidem licet \neleemosynas in bonum paroecianorum, vel pro scholis \ncatholicis aut locis piis paroeciae coniunctis, quovis \nmodo oblatas accipere aut colligere, et acceptas sive \ncollectas administrare, itemque, servata offerentium \nvoluntate, pro prudenti suo arbitrio, erogare, salva \nsemper vigilantia sui Superioris; sed eleemosynas pro \necclesia paroeciali aedificanda, conservanda, instau- \nranda, exornanda accipere, apud se retinere, colligere \naut administrare pertinet ad Superiores, si ecclesia sit \ncommunitatis religiosae; secus ad loci Ordinarium. \n\nCAN. 631. \n\n$ 1. Idem parochus vel vicarius religiosus, licet mi- \nnisterium exerceat in domo seu loco ubi maiores Supe- \nriores religiosi ordinariam sedem habent, subest imme- \ndiate omnimodae iurisdictioni, visitationi et correctioni \nOrdinarii loci, non secus ac parochi saeculares, regu- \nlari observantia unice excepta. \n\n$ 2. Ordinarius loci, ubi eum suo muneri defecisse \n\ncompererit, opportuna decreta condere ac meritas in \neum poenas statuere potest; in quo nihilominus Ordi- \nnarii facultates minime privativae sunt, sed Superior \nius cumulativum cum ipso habet, ita tamen ut, si ali- \nter a Superiore, aliter ab Ordinario decerni contingat, \ndecretum Ordinarii praevalere debeat. \n\n190 Codex Iuris Canonici \n\n$ 3. Quod attinet ad parochi vel vicarii religiosi re- \nmotionem e paroecia, servetur praescriptum can. 454, \n$ 5; et quod ad bona temporalia, praescriptum can. 533, \n8 1, n. 4, et can. 535, 8 3, n. 2. \n\nTITULUS XIV. \nDe transitu ad aliam religionem. \n\nCAN. 632. \nReligiosus nequit ad aliam religionem, etiam stri- \nctiorem, vel e monasterio sui iuris ad aliud transire \nsine auctoritate Apostolicae Sedis. \n\nCaN. 633. \n\n$ 1. Transiens ad aliam religionem novitiatum per- \nagere debei; quo durante, manentibus votis, iura et \nobligationes particulares, quas in religione derelicta - \nhabuit, suspensa manent, et ipse obligatione tenetur | \nSuperioribus novae religionis et ipsi novitiorum Ma- \ngistro parendi etiam ratione voti obedientiae. \n\n8 2. Si in religione ad quam transiit, professionem \nnon edat, ad pristinam religionem redire debet, nisi \ninterim votorum tempus exspiraverit. \n\n$ 3. Transiens ad aliud monasterium eiusdem Or- \ndinis nec novitiatum peragit nec novam emittit pro- \nfessionem. \n\nCaw. 634. \n\nSollemniter professus aut professus a votis simpli- \ncibus perpetuis, si transierit ad aliam religionem cum \nvotis sollemnibus vel simplicibus perpetuis, post novi- \ntiatum, praetermissa professione temporaria, de qua in \ncan. Dí4, vel admittatur ad professionem sollemnem \naut simplicem perpetuam, vel ad pristinam redeat reli-: \ngionem; ius tamen est Superiori eum probandi diutius, \nsed non ultra annum ab expleto novitiatu. \n\nLiber Secundus - De Personis 191 \n\nCAN. 635. \n\nTranseuntes ad aliud monasterium eiusdem religio- \nnis a die transitus, ad aliam vero religionem ab edita \nnova professione : \n\n1. Amittunt omnia iura et obligationes prioris \nreligionis vel monasterii et alterius iura et officia susci- \npiunt; \n\n2.\" Religio vel monasterium « quo bona servat, \nquae ipsius religiosi ratione iam ei quaesita fuerunt; \nquod spectat ad dotem eiusve fructus et alia bona per- \nsonalia, si qua habeat religiosus, servandum praeseri- \nptum can. 551, $ 2; demum nova religio ius habet pro \nnovitiatus tempore ad iustam retributionem, si eidem \nlocus sit ad normam can. 510, 8 1. \n\nCaN. 636. \n\nSollemnitas votorum in eo qui legitime secundum \nsuperiores canones vota simplicia in Congregatione re- \nligiosa nuncupat, eo ipso exstinguitur, nisi aliud in \napostolico indulto expresse caveatur. \n\nTITULUS XV. \nDe egressu e religione. \n\nCAN. 637. \n\nProfessus a votis temporariis, expleto votorum tem- \npore, libere potest religionem deserere; pariter religio \nob iustas ac rationabiles causas eundem potest a reno- \nvandis votis temporariis vel ab emittenda professione \nperpetua excludere, non tamen ratione infirmitatis, nisi \ncerto probetur eam ante professionem fuisse dolose re- \nticitam aut dissimulatam. \n\nCAN. 638. \nIndultum manendi extra claustra, sive tempora- \nrium, idest indultum ezclaustrationis, sive perpetuum, \nidest indultum saecularizationis, sola Sedes Apostolica \n\n199 Codex luris Canonici \n\nin religionibus iuris pontificii dare potest; in religioni- \nbus iuris dioecesani etiam loci Ordinarius. | \n\nCaN. 639. - \nQui indultum exclaustrationis ab Apostolica Sede | \nimpetravit, votis ceterisque suae professionis obligatio- \nnibus, quae cum suo statu componi possunt, manet | \nobstrictus; exteriorem tamen debet habitus religiosi | \nformam deponere; perdurante tempore indulti caret | \nvoce activa et passiva, sed gaudet privilegiis mere spl- \nritualibus suae religionis, et Ordinario territorii ubi \ncommoratur, loco Superiorum propriae religionis, \nsubditur etiam ratione voti obedientiae. \n\nCaN. 640. \n$ 1. Qui, impetrato saecularizationis indulto, reli- \ngionem relinquit: \n\n1. A sua religione separatur, habitus eiusdem \nexteriorem formam debet deponere, et in Missa et horis \ncanonicis, in usu et dispensatione Sacramentorum $Sae- \ncularibus assimilatur; \n\n2.» A votis liberatus manet, firmis oneribus ordini \nmaiori adnexis, si in sacris fuerit; non tenetur obliga- \ntione horas canonicas vi professionis recitandi nec aliis \nregulis et constitutionibus adstringitur. | \n\n$ 2. Si ex apostolico indulto in religionem rursus \nrecipiatur, novitiatum ac professionem instaurat et \nlocum inter professos obtinet a die novae professionis. \n\nCAN. 641. \n\n$ 1. Si religiosus in sacris constitutus propriam \ndioecesim ad normam can. 585 non amiserit, debet, non. \nrenovatis votis, vel obtento saecularizationis indulto, \nad propriam redire dioecesim et à proprio Ordinario \nrecipi; si amiserit, nequit extra religionem sacros Or- \ndines exercere, donec Episcopus benevolum receptorem \ninvenerit, aut Sedes Apostolica aliter providerit. \n\nf \n\nLiber Secundus - De Personis 193 \n\n3 2. Episcopus religiosum recipere potest sive pure \net simpliciter, sive pro experimento ad triennium : in \npriore casu religiosus eo ipso est dioecesi incardinatus; \nin altero, Episcopus potest probationis tempus proro- \ngare, non ultra tamen aliud triennium; quo etiam \ntransacto, religiosus, nisi antea dimissus fuerit, ipso \nfacto dioecesi incardinatus manet. \n\nCaN. 642. \n$ 1. Quilibet professus, ad saeculum regressus, licet \nvaleat, ad normam can. 641, sacros ordines exercere, \nprohibetur tamen sine novo et speciali Sanctae Sedis \nindulto : \n\n1.\" Quolibet beneficio in basilicis inaioribus vel \nminoribus, et in ecclesiis cathedralibus; \n\n2. Quolibet magisterio. et officio in Seminariis \nmaioribus et minoribus seu collegiis, in quibus clerici \neducantur, itemque in Universitatibus et Institutis, \nquae privilegio apostolico gaudent conferendi gradus \nacademicos; i \n\n9^ Quocunque officio vel munere in Curiis episco- \npalibus et in religiosis domibus sive virorum sive mu- \nlierum, etiamsi agatur de Congregationibus. dioece- \nsanis. \n\n$ 2. Haec valent quoque de iis qui vota temporaria, \nvel iuramentum perseverantiae, vel peculiàres quasdam \npromissiones ad normam suarum constitutionum edi- \nderunt et ab eisdem dispensati fuerunt, si per sex in- \ntegros annos eisdem ligati fuerint. \n\nCAN. 643. \n\n$ 1. Qui e religione, expleto votorum temporario- \nrum tempore aut obtento saecularizationis indulto, \negrediantur vel ex eadem fuerint dimissi, nihil possunt \nrepetere ob quamlibet operam religioni praestitam. \n\n$ 2. Si tamen religiosa sine dote recepta fuerit nec \nex propriis bonis sibimet providere valeat, religio ex \ncaritate eidem dare debet ea quae requiruntur ut modo \n\nCod. Iur. Can. 13 \n\n194 Codes Iuris Canonici \n\ntuto ae eonvenienti domum redeat, ac providere ut, \nnaturali aequitate servata, per aliquod tempus, mutuo \nconsensu vel in casu dissensus ab Ordinario loci deter- \nminandum, honeste vivere possit. \n\nCAN. 6044. \n\n$ 1. Apostata a religione dicitur professus a votis \nperpetuis sive sollemnibus sive simplicibus qui e domo \nreligiosa illegitime egreditur cum animo non redeundi, \nvel qui, etsi legitime egressus, non redit eo animo ut \nreligiosae obedientiae sese subtrahat. \n\n$ 2. Malitiosus animus, de quo in $ 1, iure prae- \nsumitur, si religiosus intra mensem nec reversus fuerit \nnec Superiori animum redeundi manifestaverit. \n\n$ 3. Fugitivus est qui, sine Superiorum licentia, \ndomum religiosam deserit cum animo ad religionem \nredeundi. \n\nCAN. 645. \n\n$ 1. Apostata et fugitivus ab obligatione regulae \net votorum minime solvuntur et debent sine mora ad \nreligionem redire. \n\n$ 2. Superiores debent eos sollicite requirere, et \nipsos, si vera poenitentia acti redeant, suscipere; redi- \ntum vero monialis apostatae vel fugitivae caute curet \nloei Ordinarius, et, si agatur de monasterio exempto, \netiam Superior regularis. \n\nTITULUS XVI. \nDe dimissione religiosorum. \n\nCAN. 646. \n$ 1. Ipso faeto habendi sunt tanquam legitime di- \n\nmissi religiosi : \n\n1.? Publiei apostatae a fide catholica; \n\n2. Religiosus, qui fugam arripuerit cum muliere; \naut religiosa quae cum viro; \n\n3.\" Attentantes aut contrahentes matrimonium \naut etiam vinculum, ut aiunt, civile. \n\nLiber Secundus - De .Personis 195 \n\n$ 2. In his casibus sufficit ut Superior maior cum \nsuo Capitulo vel Consilio ad normam constitutionum \nemittat declarationem facti; curet autem probationes \nfacti collectas in domus regestis asservare. \n\nCAPUT I. \nDe dimissione religiosorum qui vota temporaria \nnwuncuparunt. \nCaN. 641. \n$ 1. Professum a votis temporariis sive in Ordini- \nbus sive in Congregationibus iuris pontificii dimittere \npotest supremus religionis Moderator vel Abbas mona- \nsterii sui iuris cum consensu sui cuiusque Consilii per \nsecreta suffragia manifestato, vel, si agatur de monia- \nlibus, Ordinarius loci et, si monasterium sit regulari- \nbus obnoxium, Superior regularis, postquam mona- \nsterii Antistita cum suo Consilio fidem de causis scripto \nfecerit; in Congregationibus vero iuris dioecesani, Or- \ndinarius loci in quo religiosa domus sita est, qui ta- \nmen iure suo ne utatur Moderatoribus insciis vel iuste \ndissentientibus. \n$ 2. Ii omnes, graviter eorum onerata conscientia, \nreligiosum dimittere nequeunt, nisi servatis quae se- \nquuntur: \n\n1.\" Causae dimissionis debent esse graves; \n\n2.\" Possunt se habere sive ex parte religionis sive \nex parte religiosi. Defectus spiritus religiosi qui aliis \nscandalo sit, est sufficiens dimissionis causa, si repe- \ntita monitio una eum salutari poenitentia incassum \ncesserit, non vero infirma valetudo, nisi certo constet \neam ante professionem fuisse dolose reticitam aut dis- \nsimulatam; \n\n3.' Lieet Superiori dimittenti certo innotescere \ndebeant, non est tamen necesse ut formali iudicio com- \nprobentur. At religioso semper manifestari debent, \ndata eidem plena respondendi licentia; eiusque respon- \nsiones Superiori dimittenti fideliter subiiciantur; \n\n196 Codeaz lIwris Canonici \n\npoda RT UE semi demie Aie iu diri CAT ESDMS \n\n4. Contra dimissionis decretum est religioso fa- \ncultas recurrendi ad Sedem Apostolicam; et pendente \nrecursu, dimissio nullum habet iuridicum effectum; \n\n5. Si de mulieribus agatur, servari debet prae- \nscriptum can. 643, $ 2. \n\nCAN. 618. \n\nReligiosus dimissus ad normam can. 647 ipso facto \nsolvitur ab omnibus votis religiosis, salvis oneribus or- \ndini maiori adnexis, si sitin sacris, et firmo praescripto \ncan. 641, & 1, 642; clerieus autem in minoribus ordini- \nbus constitutus eo ipso redactus est in statum laicalem. \n\nCAPUT II. \n\nDe dümissione religiosorum qui vota perpetua mwncu- \nparunt in religione clericali non egempta vel in reli- \ngione laicali. \n\nCAN. 6419. \n\nIn virorum religionibus elericalibus non exemptis \netlaicalibus, ut professus a votis perpetuis dimitti \npossit, praecedant necesse est iria delicta cum du- \npliei monitione ac defectu emendationis ad normam \ncan. 656-662. \n\nCax. 650. \n\n$ 1. Haec si constiterint, supremus religionis Mo- \nderator cum suo Consilio, perpensis omnibus facti \nadiunctis, deliberet num locus sit dimissioni. \n\n$ 2. Si maior suffragiorum numerus pro dimissione \nsteterit : \n\n1.* In religione iuris dioecesani res tota deferatur \nad Ordinarium loci in quo religiosa professi domus sita \nest, cuius est dimissionem pro suo prudenti arbitrio \ndecernere ad normam can. 641; \n\n2.* In religione iuris pontificii ipse supremus re- \nligionis Moderator dimissionis decretum ferat; quod | \ntamen ut suum sortiatur effectum, debet a Sede Apo- \nstolica confirmari. \n\nà Liber Secundus - De Personis 197 \n\n$ 3. Religioso ius est suas rationes libere expo- \nnendi; eiusque responsiones in actis fideliter referendae \nsunt. \n\nCAN. 651. \n\n$ 1. Etiam ad dimittendas religiosas professas a vo- \ntis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus exigun- \ntur graves causae exteriores una cum incorrigibilitate, \nexperimento prius habito ita ut spes resipiscentiae eva- \nnuerit, iudicio Antistitae. \n\n$ 2. Praescriptum can. 650, $ 3 etiam in religiosa- \nrum dimissione servandum est. \n\nCaxN. 652. \n\n8 1. Si agatur de religiosis iuris dioecesani, Ordi- \nnarii loci in quo sita est sororis professae domus, est \ncausas dimissionis expendere et decretum dimissionis \nferre. \n\n$ 2. Si de monialibus, Ordinarius loci omnia acta et \ndocumenta transmittat ad Sacram Congregationem \ncum suo et Superioris regularis voto, si monasterium \nregularibus sit subiectum. \n\n$ 9. Si de aliis religiosis iuris pontificii, suprema \nreligionis Moderatrix rem totam ad Sacram Congrega- \ntionem pariter deferat cum omnibus actis et documen- \ntis; Saera autem Congregatio tum in hoc tum in prae- \ncendenti casu quod magis expedire censuerit, decernet, \nfirmo praescripto can. 643, 8 2. \n\nOAN. 653. \n\nÍn casu gravis scandali exterioris vel gravissimi no- \ncumenti communitati imminentis, religiosus statim \npotest a Superiore maiore cum consensu sui Consilii \nvel etiam, si periculum sit in mora et tempus non adsit \nadeundi Superiorem maiorem, a Superiore locali cum \nconsensu sui Consilii et Ordinarii loci, ad saeculum \nremitti, babitu religioso illico deposito, ita tamen ut res \nper ipsum Ordinarium aut per Superiorem maiorem, si \nadsit, Sanctae Sedis iudicio sine mora subiiciatur. \n\n198 Codem Iuris Canonici \n\nCAPUT III. \n\nDe processu iudiciali 4n dimissione religiosorum qui \nvota perpetua sive sollemnia sive simplicia nuncu- \nparunt in religione clericali ezvempta. \n\nCaN. 654. \n\nVir professus a votis sollemnibus aut a votis simpli- \ncibus perpetuis in religione clericali exempta ne dimit- \ntatur, nisi processu instituto, salvo praescripto \ncan. 646, 668 et revocato quolibet contrario privilegio. \n\nCaN. 655. \n\n$ 1. Ad sententiam dimissionis ferendam compe- \ntens est supremus religionis vel monasticae Congrega- \ntionis Moderator cum suo Consilio seu Capitulo, quod \nquatuor saltem religiosis constet; si qui deficiant , eo- \nrum loco totidem religiosos eligat praeses de consensu \naliorum qui eum ipso tribunal collegiale constituunt. \n\n$ 2. Praeses de aliorum consensu promotorem iu- \nstitiae nominet ad normam can. 1589, $ 2. \n\nCAN. 656. \n\nAd processum instruendum deveniri nequit nisi \n\npraecesserint : \n1.? Gravia delicta externa sive contra ius com- \nmune sive contra speciale religiosorum ius; \n2. Monitiones; \n3. Defectus emendationis. \nCaN. 651. \n\nDelicta debent esse saltem tria eiusdem speciei, vel, \nsi diversae, talia ut simul sumpta manifestent perver- \nsam voluntatem in malo pervicacem, aut unum tantum \npermanens, quod ex repetitis monitionibus virtualiter \ntriplex fiat. \n\nCaN. 658. \n\n€ 1. Ad monitionem faciendam necesse est ut aut \n\ndelictum sit notorium aut de eodem constet ex rei con- \n\nLiber Secundus - De Personis : 199 \n\nfessione extraiudiciali vel ex aliis sufficientibus proba. \ntionibus quas praevia inquisitio suppeditaverit. \n\n$ 2. In inquisitione peragenda serventur, congrua \ncongruis referendo, praescripta can. 1939 seqq. \n\nCaN. 659. \n\nMonitio fieri debet ab immediato Superiore maiore \nper se vel per alium de eius mandato; sed Superior \nmandatum ne det, nisi praevia informatione facti ad \nnormam can. 658, $ 1; datum vero mandatum pro pri- \nma monitione valeat etiam pro altera. \n\nCaN. 660. \n\nDuae debent esse monitiones, scilicet singulae pro \nsingulis duobus primis delictis; in delictis autem con \ntinuatis seu permanentibus intercedat necesse est in- \nter primam et alteram monitionem saltem trium dierum \nintegrum spatium. \n\nCaN. 661. \n\n$ 1l. Monitionibus Superior addat opportunas ex- \nhortationes et correctiones, praescriptis insuper poe: \nnitentiis aliisque remediis poenalibus, quae apta cen- \nseantur ad emendationem rei et scandali reparationem. \n\n$ 2. Praeterea tenetur Superior reum ab occasioni- \nbus relabendi removere etiam per translationem,. si \nopus fuerit, ad aliam domum, ubi facilior sit vigilantia \net remotior delinquendi occasio. \n\n$ 3. Singulis monitionibus adiiciatur dimissionis \ncomminatio. \n\nCaN. 662. \n\nReligiosus censetur se non emendasse, si post se- \ncundam monitionem novum delictum commiserit vel in \neodem permanenter perstiterit; post ultimam monitio- \nnem sex saltem dies erit expectandum, antequam ad \nulteriora progressus fiat. \n\nCaN. 663. \nImmediatus Superior maior, postquam monitiones \net correctiones incassum cesserint, omnia acta et docu- \n\n900 Codex luris Canonici \n\nmenta diligenter colligat et ad supremum Moderatorem \ntransmittat; hie autem ea tradere debet promotori iusti- \ntiae, qui ea examinet et suas conclusiones proponat. \n\nCaN. 664. \n\n$ 1. Ri promotor iustitiae, cui fas est etiam ulte- \nriores inquisitiones quas opportunas iudicaverit per- \nagere, accusationem proponat, instruatur processus, \nservatis praescriptis canonum in Parte Prima Libri \nQuarti, congrua congruis referendo. \n\n$ 2. Ex processu constare debet de delictis patratis, \nde praemissa duplici monitione et de defectu emenda- \ntionis. \n\nCAN. 665. \n\nTribunal, diligenter perpensis allegationibus tum \npromotoris iustitiae tum rei, si quidem iudicaverit satis \nprobata esse ea de quibus in can. 664, $ 2, sententiam \ndimissionis pronuntiet. \n\nCawN. 6606. \n\nSententia exsecutioni mandari nequit, nisi fuerit a \nSacra Congregatione confirmata; ad quam tribunalis \npraeses et sententiam et omnia acta processus quam- \nprimum transmittere curabit. \n\nCAN. 661. \n\nPro dissitis regionibus etiam in casibus ordinariis \nsupremi Moderatores cum consensu sui Consilii seu \nCapituli possunt dimittendi facultatem demandare \nprobis ae prudentibus religiosis, qui saltem tres esse \ndebent, firmo praescripto can. 663-666. \n\nCAN. 668. \n\nIn casu, de quo in can. 653, religiosus statim potest \na Superiore maiore, vel si periculum sit in mora et \ntempus non adsit recurrendi ad Superiorem maiorem, \na Superiore quoque locali, cum consensu sui Consilii, \n\nLiber Secundus - De Personis 901 \n\nad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito; \nreligioso autem dimisso, statim processus, si nondum \nfuerit institutus, instituatur ad normam canonum qui \npraecedunt. \n\nCAPUT IV. \nDe religiosis dinissis qui vota perpetua muncuparunt. \n\nCAN. 669. \n\n$ 1l. Professus qui vota perpetua emisit, a religione \ndimissus, votis religiosis manet adstrictus, salvis con- \nstitutionibus aut Sedis Apostolicae indultis quae aliud \nferant. \n\n$ 2. Si clericus est in minoribus ordinibus consti- \ntutus, eo ipso reducitur ad statum laicalem. \n\nCav. 610. \n\nClericus in sacris qui aliquid delictum commisit de \nquo in ean. 646, aut dimissus est ob delictum quod iure \ncommuni punitur infamia iuris vel depositione vel de- \ngradatione, perpetuo prohibetur deferre habitum eccle- \nsiasticum. | \n\nCav. 611. \n\nSi vero dimittatur ob delicta minora iis de quibus \nin can. 670 : \n\n1.\" Ipso faeto suspensus manet, donec a Sancta \nSede absolutionem obtinuerit; \n\n2.\" Saera Congregatio, si id expedire iudicaverit, \ndimisso praecipiat ut, habitu cleri saecularis indutus, \ncommoretur in certa. dioecesi, indicatis Ordinario cau- \nsis ob quas dimissus fuit; \n\n3.\" Si dimissus praecepto de quo n. 2 non parue- \nrit, religio ad nihil tenetur, et dimissus eo ipso priva- \ntus est iure deferendi habitum ecclesiasticum; \n\n4.\"^ Ordinarius dioecesis pro eius commoratione \ndesignatae, religiosum in domum poenitentiae mittat, \nvel eum committat curae et vigilantiae pii ac prudentis \n\n909 Codex Turis Canonici \n\nsacerdotis; et si religiosus non paruerit, servetur prae: \nscriptum n. 3; \n\n5. Religio, per manus Ordinarii loci commora- \ntionis, caritativum subsidium dimisso suppeditet pro \nnecessariis ad vitae sustentationem, nisi ipse aliunde \nsibimet providere valeat; \n\n6.\" Si dimissus vitae rationem ecclesiastico viro \ndignam non agat, transacto anno aut etiam prius, iudi- \ncio Ordinarii, privetur caritativo subsidio, eiiciatur e \ndomo poenitentiae eique auferatur ius deferendi habi- \ntum ecclesiasticum ab ipso Ordinario, qui statim mit- \ntere curet opportunam relationem tum ad Sedem Apo- \nstolicam tum ad religionem; \n\n1. 8i vero dimissus praedicto tempore tam lau- \ndabiliter se gesserit ut merito haberi possit vere emen- \ndatus, Ordinarius eius preces apud Sanctam Sedem \ncommendabit pro absolutione a censura suspensionis, \net, ea obtenta, eidem in sua dioecesi permittat, adhi- \nbitis opportunis cautelis et limitationibus, Missae ce- \nlebrationem et etiam, pro suo arbitrio et prudentia, \naliud sacrum ministerium, unde honeste vivere queat; \nquo in casu religio caritativum subsidium intermittere \npotest. Quod si agatur de diacono aut subdiacono, res \nad Sanctam Sedem deferatur. \n\nCax. 012. \n\n$ 1. Dimissus, votis in religione emissis non solutus, \ntenetur ad claustra redire; et si argumenta plenae \nemendationis per triennium dederit, religio tenetur \neum recipere; quod si graves obstent rationes sive ex \nparte religionis sive ex parte religiosi, res iudicio Sedis \nApostolicae subiiciatur. \n\n$ 2. Quoties vero vota in religione emissa cessave- \nrint, si dimissus Episcopum benevolum receptorem in- \nvenerit, sub eius iurisdictione et speciali vigilantia \nmaneat, servato praescripto can. 642; secus res ad San- \nctam Sedem deferatur. \n\nLiber Secundus - De Personis 908 \n\nTPLULONSXEVIDL, \n\nDe societatibus sive virorum sive mulierum \nin eommuni viventium sine votis. \n\nCaN. 613. \n\nS 1. Societas sive virorum sive mulierum, in qua \nsodales vivendi rationem religiosorum imitantur in \ncommuni degentes sub regimine Superiorum secundum \nprobatas constitutiones, sed tribus consuetis votis pu- \nblieis non obstringuutur, non est proprie religio, nec \neius sodales nomine religiosorum proprie designantur. \n\n$ 2. Huiusmodi societas est clericalis vel laicalis, iu- \nris pontificii vel dioecesani ad normam can. 488, nn. 3,4. \n\nCAN. 674. \nCirca erectionem et suppressionem societatis eius- \nque provinciarum vel domorum, eadem valent quae de \nCongregationibus religiosis constituta sunt. \n\nCAN. 615. \nRegimen determinatur in uniuscuiusque societatis \nconstitutionibus; sed in omnibus serventur, congrua \ncongruis referendo, can. 499-530. \n\nCaN. 616. \n\n$ 1l. Societas eiusque provinciae et domus capaces \nsunt aequirendi et possidendi bona temporalia. \n\n$ 2. Administratio bonorum regitur praescripto \ncan. 532-5831. \n\n$ 93. Quidquid sodalibus obvenit intuitu societatis, \neidem acquiritur; cetera bona sodales secundum consti- \ntutiones retinent, acquirunt et administrant. \n\nCAN. 611. \nIn admittendis candidatis serventur constitutiones, \nsalvo praescripto can. 542. \nCAN. 618. \nIn iis quae ad studiorum rationem et ad suscipien- \n. dos ordines pertinent, sodales iisdem legibus tenentur \n\n904. Codex Iuris Canonici \n\nac saeculares clerici, salvis peculiaribus praeseriptio- \nnibus a. Sancta Sede datis. \n\nCaN. 619. \n\n$ 1. Sodales societatis, praeter obligationes quibus, \nuti sodales, obnoxii sunt secundum constitutiones, te- \nnentur communibus clericorum obligationibus, nisi ex \nnatura rei vel ex sermonis contextu aliud constet, pa- \nriterque stare debent praescriptis can. 595-612, nisi \nconstitutiones aliud ferant. \n\n$ 2. Clausuram servent ad normam constitutionum \nsub Ordinarii loci vigilantia. \n\nCaN. 680. \n\nIidem, etiam laiei, gaudent clericorum privilegiis, \nde quibus in ean. 119-123, aliisque societati directe \nconcessis, non autem privilegiis religiosorum sine spe- \neiali indulto. \n\nCaN. 681. \n\nPraeter proprias cuiusque societatis constitutiones, \ncirea transitum ad aliam societatem vel ad aliquam \nreligionem aut circa sodalium exitum a societate etiam \niuris pontificii, serventur, congrua congruis referendo, \npraescripta can. 632-635, 645; circa eorum dimissionem, \npraescripta can. 646-612. \n\nPARS TERTIA \nDE LAICIS \n\nCaN. 682. \nLaici ius habent recipiendi a clero, ad normam ec- : \nclesiasticae disciplinae, spiritualia bona et potissimum \nadiumenta ad salutem necessaria. \nCAN. 683. \nNon licet laieis habitum clericalem deferre, nisi \nagatur vel de Seminariorum alumnis aliisque adspiran- \ntibus ad ordines de quibus in can. 972, 8& 2, vel de laicis, | \n\nLiber Secundus - De Personis 905 \n\nservitio eeclesiae legitime addictis, dum intra eandem \necclesiam sunt aut extra ipsam in aliquo ministerio \necclesiastico partem habent. \n\nTITULUS XVIII. \nDe fidelium associationibus in genere. \n\nCAN. 684. \n\nFideles laude digni sunt, si sua dent nomina asso- \nciationibus ab Ecclesia erectis vel saltem commenda- \ntis; caveant autem ab associationibus secretis, damna- \ntis, seditiosis, suspectis aut quae studeant sese à \nlegitima Ecclesiae vigilantia subducere. \n\nCAN. 685. \n\nAssociationes distinctae a religionibus vel societati- \nbus de quibus in can. 481-681, ab Ecclesia constitui \npossunt vel ad perfectiorem vitam christianam inter \nsocios promovendam, vel ad aliqua pietatis aut caritatis \nopera exercenda, vel denique ad incrementum publici \ncultus. \n\nCAN. 686. \n\n$ 1. Nulla in Ecclesia recognoscitur associatio quae \na legitima auctoritate ecclesiastica erecta vel saltem \napprobata non fuerit. \n\n$ 2. Associationes erigere vel approbare pertinet, \npraeter Romanum Pontificem, ad loci Ordinarium, ex- \nceptis illis quarum instituendarum ius, apostolico ex \nprivilegio, aliis reservatum est. \n\n$ 3. Licet privilegium concessum probetur, semper \ntamen, nisi aliud in ipso privilegio cautum sit, requi- \nritur ad validitatem erectionis consensus Ordinarii loci \nscripto datus; consensus tamen ab Ordinario praestitus \npro erectione domus religiosae valet etiam proó erigenda \nin eadem domo vel ecclesia ei adnexa associatione, quae \nnon sit constituta ad modum organici corporis et illius \nreligionis sit propria. \n\n906 Codex Iuris Canonici \n\n$ 4. Viearius Generalis ex solo mandato generali, \net Vicarius Capitularis nequeunt associationes erigere \naut consensum praebere pro earum erectione aut ag- \ngregatione. \n\n$ 5. Erectionis litterae ab iis qui ex privilegio apo- \nstolico associationem erigunt, gratis concedantur, sola \nexcepta taxa pro expensis necessariis. \n\nCaN. 68T. \n\nAd normam can. 100, tunc tantum fidelium associa- \ntiones iuridicam in Eeclesia personam acquirunt, cum \na legitimo Superiore ecclesiastico formale obtinuerunt \nerectionis decretum. \n\nCaN. 688. \n\nAssociatio titulum seu nomen ne assumat quod levi- \ntatem aut absonam novitatem sapiat, vel speciem devo- \ntionis a Sede Apostolica non probatam exprimat. \n\nCAN. 689. \n$ 1. Quaelibet associatio sua statuta habeat, a Sede \nApostolica vel ab Ordinario loci examinata et ap- \nprobata. \n$ 2. Statuta quae non sint confirmata a Sede Apo- \nstolica, moderationi et correctioni Ordinarii loci sem- \nper subiecta manent. \nCav. 690. \n$ 1. Omnes associationes, etiam ab Apostolica Sede \nerectae, nisi speciale obstet privilegium, iurisdictioni \nsubsunt et vigilantiae Ordinarii loci, qui ad normas \nsacrorum eanonum eas invisendi ius habet et munus. \n$ 2. Associationes tamen, quae vi privilegii aposto- \nliei a religiosis exemptis in suis ecclesiis institutae \nsunt, Ordinariis locorum fas non est visitare quod atti- \nnet ad ea quae internam disciplinam seu spiritualem \nassociationis directionem spectant. \n\nCaN. 691. \n\n$ 1. Associatio legitime erecta, nisi aliud expresse \ncautum sit, bona temporalia possidere et administrare \n\n| \nl \n\n| \n\nLiber Secundus - De Personis 907 \n\npotest sub auctoritate Ordinarii loci, cui rationem \nadministrationis saltem quotannis reddere debet, ad \nnormam can. 1525, minime vero parochi, licet in eius \nterritorio erecta sit, nisi aliud Ordinarius ipse sta- \ntuerit. \n\n$ 2. Potest, ad normam statutorum, oblationes re- \ncipere, et receptas erogare ad pios ipsius associationis \nusus, salva semper offerentium voluntate. \n\n$8 3. Nulli associationi eleemosynas colligere licet, \nnisi id aut statuta permittant, aut necessitas postulet, \net loci Ordinarii consensus accedat ac servetur forma \nab eodem praescripta. \n\n$ 4. Ad eleemosynas extra territorium colligendas \nuniuscuiusque Ordinarii venia, scripto data, requi- \nritur. \n\n$ 5. Oblationum quoque ae eleemosynarum fidelis \nerogationis rationem associatio reddat Ordinario loci. \n\nCaN. 692. \n\nAd fruendum associationis iuribus, privilegiis, in- \ndulgentiis, aliisque gratiis spiritualibus, necesse est et \nsufficit ut quis in eam valide receptus sit, secundum \npropria associationis statuta et ab ea legitime non ex- \npulsus. \n\nCAN. 693. \n\n$ 1. Acatholici et damnatae sectae adscripti aut \ncensura notorie irretiti et in genere publici peccatores \nvalide recipi nequeunt. \n\n$ 2. Eadem persona potest adscribi pluribus asso- \nciationibus, salvo praescripto can. 705. \n\n$ 3. Absentes ne adscribantur associationibus ad \nmodum organici corporis constitutis; praesentes au- \ntem, nonnisi scientes ac volentes adseribi possunt. \n\n$ 4. Salvo praescripto can. (04, religiosi possunt \npiis associationibus nomen dare, exceptis iis quarum \nleges, Superiorum iudicio, cum observantia regulae et \nconstitutionum conciliari nequeant. \n\n908 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 694. \n$ 1. Receptio fiat ad normam iuris ac statutorum \nuniuscuiusque associationis. \n\n.$ 2. Ut autem de receptione constet, inscriptio in \nalbo associationis fieri omnino debet; imo haec inscri- \nptio, si associatio in personam moralem erecta fuerit, \nest ad validitatem necessaria. \n\nCAN. 695. \n\nOccasione receptionis in associationem nihil directe \nvel indirecte exigatur, praeter id quod in statutis legi- \ntime approbatis designatum sit, aut ab Ordinario loci, \nratione specialium circumstantiarum, expresse permis- \nsum in associationis favorem. \n\nCAN. 696. \n$ 1. Nemo, legitime adscriptus, ab associatione di- \nmittatur, nisi iusta de causa ad normam statutorum. \n$ 2. Quiin casum inciderint, de quo in can. 693, $ 1, \nexpungantur, praemissa monitione, servatis propriis \nstatutis et salvo iure recursus ad Ordinarium. \n$8 3. Etiamsi in statutis nihil expresse caveatur, \netiam loci Ordinarius quod ad omnes associationes, et \nSuperior religiosus quod ad associationes ex apostolico \nindulto a religiosis erectas attinet, possunt socios di- \nmittere. | \nCav. 697. \n\n$ 1l. Associationes legitime erectae ius habent, ad \nnormam statutorum et sacrorum canonum, celebrandi \ncomitia, edendi peculiares normas. quae ipsum sodali- \ntium respiciant, eligendi administratores bonorum, \nofficiales et ministros, firmo praescripto can. 715. \n\n$ 2. In iis quae convocationem ad comitia et ele- \nctiones respiciunt, serventur ius commune, quod pro- \nstat in can. 161-182 et statuta iuri communi non con- \ntraria. \n\nLiber Secundus - De Personis 909 \n\nCAN. :698. \n\n$ 1l. Nisi privilegium apostolicum aliud expresse \ncaveat, nominatio moderatoris et cappellani pertinet \nad loci Ordinarium in associationibus ab ipso vel ab \nApostolica Sede erectis aut approbatis, et in associa- \ntionibus a religiosis vi apostolici privilegii erectis extra \nproprias ecclesias; in associationibus vero erectis a re- \nligiosis in propriis ecclesiis requiritur tantum Ordi- \nnarii loci consensus, si a Superiore moderator et cap- \npellanus e clero saeculari eligantur. \n\n& 2. Moderator et cappellanus possunt, durante mu- \nnere, benedicere associationis habitum seu insignia, \nscapularia, etc., eaque adscribendis imponere; quod vero \nad conciones attinet, serventur praescripta can. 133T- \n1342. \n\n$ 3. Moderatorem et cappellanum revocare ex iusta \ncausa possunt qui illos nominaverunt eorumque succes- \nsores vel Superiores. \n\n$ 4. Idem potest esse MiRERS d et cappellanus. \n\nCAN. 699. \n\n$ 1. Ob gràves causas et salvo iure recursus ad Apo- \nstolicam Sedem, potest loci Ordinarius supprimere non \nsolum associationem à se vel à decessoribus suis ere- \nctam, sed etiam associationem ex apostolico indulto a \nreligiosis erectam de consensu Ordinarii loci. \n\n$ 2. Associationes vero ab ipsa Apostolica Sede ere- \nctae nonnisi ab eadem supprimi possunt. \n\n! TITULUS XIX. \nDe fidelium associationibus in specie. \n\nCAN. '100. \n\nTriplex distinguitur in Ecclesia associationum spe- \ncles: tertii Ordines saeculares, confraternitates, piae \nuniones. \n\nCod. Iur. Can. 14 \n\n910 Codecs Iuris Canonici \n\nrr e ——— — M — —MÓÁ———— \n\nCav. 1701. \n$ 1. Inter pias laicorum associationes, ordo praece- \ndentiae est qui sequitur, firmo praescripto can. 106, \nnn. 5, 6: \n1.* Tertii Ordines; \n2. Archiconfraternitates; \n3.* Confraternitates; \n4.\" Piae uniones primariae; \n?^ Aliae piae uniones. \n$ 2. Confraternitates sanctissimi Sacramenti, si \nagatur de processione in qua defertur sanctissimum \nSacramentum, praecedit ipsis archiconfraternitatibus. \n8$ 3. Omnes autem tunc solummodo ius praeceden- \ntiae habent, cum collegialiter incedunt sub propria \ncruce vel vexillo et cum habitu seu insignibus associa- \ntionis. \n\nCAPUT I. \nDe tertiis Ordinibus saecularibus. \n\nCAN. '(02. \n\n$ 1. Tertiarii saeculares sunt qui in saeculo, sub \nmoderatione alicuius Ordinis, secundum eiusdem spi- \nritum, ad christianam perfectionem contendere nitun- \ntur, modo saeculari vitae consentaneo, secundum re- \ngulas ab Apostolica Sede pro ipsis approbatas. \n\n$ 2. Si tertius saecularis Ordo in plures associatio- \nnes dividatur, harum quaelibet legitime constituta di- \ncitur sodalitas tertiariorum. \n\nCaN. 108. à \n$ 1. Firmo privilegio nonnullis Ordinibus concesso, \nnulla religio potest tertium Ordinem sibi adiungere. \n$ 2. Dato etiam apostolico privilegio, Superiores re- \nligiosi possunt quidem personas particulares tertio Or- \ndini adseribere, sed nequeunt sodalitatem tertiariorum \n\nvalide erigere sine consensu Ordinarii loci, ad normam \ncan. 686, 8 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 911 \n\n$ 3. Nee sodalitatibus a se erectis possunt conce- \ndere usum particularium vestium, in publicis sacris \nfunctionibus deferendarum, sine speciali eiusdem Ordi- \nnarii licentia. \n\nCaw. 704. \n\n$ 1. Qui vota nuncupavit vel in perpetuum vel ad \ntempus in aliqua religione, nequit simul ad ullum ter- \ntium Ordinem pertinere, etsi eidem antea fuerit \nadscriptus. \n\n$ 2. Si solutus a votis ad saeculum redierit, anti- \nqua adscriptio reviviscit. \n\nCaw. 105. \n\nNulla tertiariorum sodalitas, sine apostolico in- \ndulto, adscribere potest sodales alius tertii Ordinis in \neodem remanentes; singulis tamen sodalibus licet iusta \nde causa transire sive ab alio ad alium tertium Ordi- \nnem, sive ab alia ad aliam sodalitatem eiusdem tertii \nOrdinis. \n\nCaN. 706. \n\nPublicis processionibus, funeribus aliisque ecclesia- \nsticis functionibus tertiarii possunt, sed non tenentur \ncollegialiter interesse; at si intersint, cum suis insigni- \nbus sub cruce propria incedant necesse est. \n\nCAPUT Il. \nDe confraternitatibus et piis wunionibus. \n\nCax. 107. \n\n$ 1. Associationes fidelium quae ad exercitium ali- \ncuius operis pietatis aut caritatis erectae sunt, nomine \nveniunt piarum unionmum; quae, si ad modum organici \ncorporis sint constitutae, sodalitia audiunt. \n\n$ 2. Sodalitia vero in inerementum quoque publici \ncultus erecta, speciali nomine confraternitates appel- \nlantur. \n\n919 Codex Iuris Canouisi \n\nCAN. \"108. \n\nConfraternitates nonnisi per formale erectionis de- \ncretum constitui possunt; pro piis autem unionibus \nsufficit Ordinarii approbatio, qua obtenta, ipsae, licet \nmorales personae non sint, capaces tamen sunt obti- \nnendi gratias spirituales ac praesertim indulgentias. \n\nCaN. 109. \n$ 1. Confratres nequeunt saeris functionibus ope- \nram praestare, nisi confraternitatis habitum seu insi- \nenia deferant. \n$ 2. Mulieres confraternitatibus adseribi tantum \npossunt ad lucrandas indulgentias et gratias spiritua- \nles confratribus concessas. \n\nCaN. 110. \n\nTitulus seu nomen confraternitatis vel piae unionis \ndesumatur vel a Dei attributis, vel a, christianae reli- \ngionis mysteriis, vel a festis Domini et Beatae Virgi- \nnis Mariae, vel a Sanctis, vel à pio opere ipsius so- \ndalitii. \n\nCaN. \"11. \n\n$ 1. Plures confraternitates vel piae uniones eius- \ndem tituli ac instituti, nisi id eis specialiter concessum \nsit aut iure cautum, ne erigantur neve approbentur in \neodem loco; si vero agatur de magnis civitatibus, id \nlicet, dummodo inter ipsas intercedat conveniens, iu- \ndicio Ordinarii loci, distantia. \n\n$8 2. Curent locorum Ordinarii ut in qualibet paroe- \ncia instituantur confraternitates sanctissimi Sacra- \nmenti, ac doctrinae christianae; quae, legitime erectae, \nipso iure aggregatae sunt eisdem Archiconfraternita- \ntibus in Urbe à Cardinali Urbis Vicario erectis. \n\nCAN. 712. \n$ 1. Confraternitates vel piae uniones ne erigan- \ntur, nisi in ecclesia aut oratorio publico vel saltem se- \nmi-publico. \n\nLiber Secundus - De Personis 913 \n\n$ 2. Ne instituantur, sine. Capituli consensu, in \necclesia cathedrali aut collegiali. \n\n$ 3. In ecclesiis vel oratoriis religiosarum Ordina- \nrius loei permittere potest erectionem associationis \nmulierum tantum, aut piae unionis quae nonnisi pre- \ncationibus incumbat et gratiarum dumtaxat spiritua- \nlium communicatione gaudeat. \n\nCAN. 113. \n\n.$& 1. Religiosi cum confraternitatibus piisve unioni- \nbus a se erectis possunt et debent communicare omnes \net solas gratias spirituales, quas in facultatibus a Sede \nApostolica receptis specifice et nominatim communica- \nbiles declarentur, eaeque in actu erectionis manifestan- \ndae sunt singulis, servato praescripto can. 919. \n\n8 2. Confraternitatibus, ab iisdem erectis, non licet \nvestem propriam seu insignia, quae in publicis proces- \nsionibus aliisque sacris functionibus deferenda sunt, \nassumere sine speciali Ordinarii loci licentia. \n\nCaN. \"14. \n\nConfraternitas proprium habitum vel insignia, sine \nlicentia Ordinarii loci, ne dimittat neve immutet. \n\nCaN. 715. \n\n8$. 1. Comitiis confraternitatum, etsi in regularium \necclesiis et oratoriis celebrandis, per se vel per dele- \ngatum praeesse sine iure tamen suffragii, dignos et \nidoneos officiales et ministros electos confirmare, indi- \ngnos vel non idoneos respuere aut removere, statuta \naliasve ordinationes, nisi a Sede Apostolica approbatae \nfuerint, corrigere et approbare, pertinet ad loci Ordi- \nnarium. \n\n$ 2. De comitiorum extraordinariorum celebratione \nconfraternitas Ordinarium loci eiusve delegatum tem- \npestive praemoneat; secus Ordinario ius est comitia im- \npediendi vel eorum decreta penitus infirmandi. \n\n914 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. '(16. \n\n$ 1. Oonfraternitates et piae uniones, in propriis \necclesiis erectae, functiones non paroeciales, servatis \nservandis, independenter a parocho exercere possunt, \ndummodo ministerio paroeciali in paroeciali ecclesia \nnon noceant. \n\n$ 2. Idem servetur etiam in casu quo paroecia erecta \nsit in ipsa confraternitatis ecclesia. \n\n$ 3. In dubio utrum functiones confraternitatis vel \npiae unionis noceant, necne, ministerio paroeciali, ad \nOrdinarium loci spectat ius decidendi, itemque sta- \ntuendi practicas normas servandas. \n\nCaN. \"1T. \n\n$ 1. Si in eeclesiis non suis erectae sint, proprias \nfunctiones ecclesiasticas in sacello tantum vel altari, \nin quo sunt erectae, peragere possunt ad normam \ncan. 716 et peculiarium statutorum. \n\n$ 2. Patrimonium confraternitatis et piae unionis, \nquae erecta sit in ecclesia non sua, aut cuius ecclesia \nsit simul ecclesia paroecialis, debet esse separatum. a \nbonis fabricae vel communitatis. \n\nCAN. 718. \n\nOConfraternitates processionibus consuetis et aliis, \nquas Ordinarius loci indixerit, tenentur collegialiter \neum propriis insignibus et sub proprio vexillo inter- \nesse, nisi Ordinarius aliud praescripserit. \n\nCaN. 719. \n\n$ 1. De Ordinarii loci consensu confraternitas vel \npia unio de alia ad aliam sedem transferri potest, nisi \niure aut statutis a Sede Apostolica probatis translatio \nprohibeatur. \n\n8 2. Quoties agatur de transferenda confraternitate \nvel pia unione alicui religioni reservata, Superioris \nconsensus est requirendus, \n\nLiber Secundus - De Personis 915 \n\nCAPUT III. \nDe archiconfraternitatibus et primariis wunionibus. \n\nCaw. 720. -^ \n\nSodalitia quae iure pollent alias eiusdem : speciei \nassociationes sibi aggregandi, archisodalitia, vel archi- \nconfraternitates, vel piae uniones, congregationes, SO- \neietates primariae appellantur. \n\nCaN. 721. \n\n$ 1. Nulla associatio potest sine apostolico indulto \nalias sibi valide aggregare. \n\n8$ 2. Archiconfraternitas vel primaria unio eas tan- \ntum potest confraternitates vel pias uniones sibi ag- \ngregare, quae sint eiusdem tituli ae finis, nisi indultum \napostolicum aliud ferat. \n\nCaN. 722. \n\n$ 1. Per aggregationem communicantur omnes in- \ndulgentiae, privilegia et aliae gratiae spirituales com- \nmunieabiles quae associationi aggreganti directe et \nnominatim a Sede Apostolica concessae fuerint vel in \nposterum concedantur, nisi aliud in indulto apostolico \ncaveatur. \n\n$ 2. Ex hae communicatione nullum ius associatio \naggregans acquirit supra aggregatam. \n\nCaN. 728. \nAd aggregationis validitatem requiritur ut: \n\n1.\" Associatio iam fuerit canonice erecta nec alii \narchiconfraternitati vel primariae unioni aggregata; \n\n2. Fiat de consensu Ordinarii loci scriptis dato \nuna cum eius litteris testimonialibus; \n\n3.' Indulgentiae, privilegia et aliae gratiae spi- \nrituales quae per aggregationem communicantur, enu- \nmerentur in elencho, ab Ordinario loci in quo archicon- \n\n916 Codex Iuris Cangnici \n\nfraternitas sita est, recognito et societati aggregatae \ntradendo; \n\n4.\" Aggregatio fiat formula in statutis praescri- \npta et in perpetuum; \n\n5. Litterae aggregationis expediantur gratis \nomnino et nulla prorsus mercede etiam sponte oblata, \nexceptis necessariis expensis. \n\nCAN. 124. \n\nArchiconfraternitas vel primaria unio de alia ad \naliam sedem nonnisi ab Apostolica Sede transferri \npotest. \n\nCAN. 1725. \n\nTitulus archisodalitii vel archiconfraternitatis vel \nunionis primariae, etiam honoris tantum causa, potest \nassociationi ab una Sede Apostolica concedi. \n\nLIBER TERTIUS \nDE REBUS \n\nCAN. 126. \n\nRes de quibus in hoc libro agitur quaeque totidem \nmedia sunt ad Ecclesiae finem consequendum, aliae \nsunt spirituales, aliae temporales, aliae mixtae. \n\nCav. 792. \n\n$ l. Studiosa voluntas emendi vel vendendi pro \npretio temporali rem intrinsece spiritualem, ex. gr., \nSacramenta, ecclesiasticam iurisdictionem, consecra- \ntionem, indulgentias, etc., vel rem temporalem rei spi- \nrituali adnexam ita ut res temporalis sine spirituali \nnullo modo esse possit, ex. gr., beneficium ecclesiasti- \ncum, etc., aut res spiritualis sit obiectum, etsi partiale, \ncontractus, ex. gr., consecratio in calicis consecrati \nvenditione, est simonia iuris divini. \n\n3 2. Dare vero res temporales spirituali adnexas \npro temporalibus spirituali adnexis, vel res spirituales \npro spiritualibus, vel etiam temporales pro temporali- \nbus, si id ob periculum irreverentiae erga res spiritua- \nles ab Ecclesia prohibeatur, est simonia iuris ecclesia- \nstici. \n\nCAN. 128. \n\nCum de simonia agitur, emptio-venditio, permuta- \ntio, etc., late accipiendae sunt pro qualibet conven- \ntione, licet ad effectum non deducta, etiam tacita, in \nquà scilicet animus simoniacus expresse non manife- \nstetur, sed ex circumstantiis colligatur, \n\n918 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 129. \n\nFirmis poenis in simoniacos iure statutis, contra- \nctus ipse simoniaceus et, si simonia committatur circa \nbeneficia, officia, dignitates, subsequens provisio omni \nvi caret, licet simonia a tertia persona commissa fue- \nrit, etiam inscio proviso, dummodo hoc non fiat in frau- \ndem eiusdem provisi aut eo contradicente. Quare : \n\n1. Ante quamlibet iudicis sententiam res simo- \nniace data et accepta, si restitutionis sit capax nec \nobstet reverentia rei spirituali debita, restitui debet, \net beneficium, officium, dignitas dimitti; \n\n2.^ Nimoniace provisus non facit fructus suos; \nquod si eos bona fide perceperit, prudentiae iudicis vel \nOrdinarii permittitur fructus perceptos ex toto vel ex \nparte eidem condonare. \n\nCaN. 130. \n\nNon habetur simonia, cum temporale datur non pro \nre spirituali, sed eius occasione ex iusto titulo a sacris \ncanonibus vel a legitima consuetudine recognito; item \ncum datur res temporalis pro re temporali, quae tan- \nquam subiectum habeat adnexum aliquid spirituale, \nex. gr., calix consecratus, dummodo pretium non au- \ngeatur propter adnexam rem spiritualem. \n\nPARS PRIMA \nDE SACRAMENTIS \n\nCawN. 4131. \n\n$ 1. Cum omnia Sacramenta Novae Legis, a Christo \nDomino Nostro instituta, sint praecipua sanctificatio- \nnis et salutis media, summa in iis opportune riteque \nadministrandis ac suscipiendis diligentia et reverentia \nadhibenda est. \n\nLiber Tertius - De Rebus 919 \n\n$ 2. Vetitum est Sacramenta Ecclesiae ministrare \nhaereticis aut schismaticis, etiam bona fide errantibus \neaque petentibus, nisi prius, erroribus reiectis, Eccle- \nsiae reconciliati fuerint. \n\nCAN. 732. \n$ 1. Saeramenta baptismi, confirmationis et ordi- \nnis, quae characterem imprimunt, iterari nequeunt. \n$ 2. Si vero prudens dubium exsistat num revera \nvel num valide collata fuerint, sub conditione iterum \nconferantur. \nCAN. 733. \n$ 1. In Sacramentis conficiendis, administrandis ac \nsuscipiendis accurate serventur ritus et caeremoniae \nquae in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praeci- \npiuntur. \n$ 2. Unusquisque autem ritum suum sequatur, \nsalvo praescripto can. 851, $ 2, 866. \n\nCaN. 784. \n\n$ 1. Saera olea quae quibusdam Sacramentis admi- \nnistrandis inserviunt, debent esse ab Episcopo bene- \ndicta feria V in Coena. Domini proxime superiore; ne- \nque adhibeantur vetera, nisi necessitas urgeat. \n\n$ 2. Mox deficienti oleo benedicto aliud oleum de \nolivis non benedictum adiiciatur, etiam iterato, minore \ntamen copia. \n\nCav. \"735. \n\nParochus olea saera a suo Ordinario petere debet \net in ecclesia in tuta ac decenti custodia sub clavi dili- \ngenter asservare; nec ea domi retineat, nisi propter \nnecessitatem aliamve rationabilem causam, aecedente \nOrdinarii licentia. \n\nCAN. 136. \n\nPro administratione Saeramentorum minister nihil \nquavis de causa vel occasione sive directe sive indirecte \nexigat aut petat, praeter oblationes de quibus in \ncan. 1507. \n\n99) Codem Iuris Canonici \n\nTITULUS I. \nDe baptismo. \n\nCaN. 131. \n\n$ 1l. Daptismus, Sacramentorum ianua ae funda- \nmentum, omnibus in re vel saltem in voto necessarius \nad salutem, valide non confertur, nisi per ablutionem \naquae verae et naturalis cum praescripta verborum \nforma. \n\n8$ 2. Cum ministratur servatis omnibus ritibus et \ncaeremoniis quae in ritualibus libris praecipiuntur, \nappellatur sollemnis; secus, non sollemnis seu privatus. \n\nCa4PUT I. \nDe ministro baptismi. \n\nCAN. 188. \n\n$ 1. Minister ordinarius baptismi sollemnis est sa- \ncerdos; sed eius collatio reservatur parocho vel alii sa- \ncerdoti de eiusdem parochi vel Ordinarii loci licentia, \nquae in easu necessitatis legitime praesumitur. \n\n$ 2. Etiam peregrinus a parocho proprio in sua pa- \nroecia sollemniter baptizetur, si id facile et sine mora \nfieri potest; secus peregrinum quilibet parochus in suo \nterritorio potest sollemniter baptizare. \n\nCaN. 139. \n\nIn alieno territorio nemini licet, sine debita licen- \ntia, baptismum sollemnem conferre ne sui quidem loci \nincolis. \n\nCAN. '(40. \n\nUbi paroeciae aut quasi-paroeciae nondum sunt \nconstitutae, statutorum peculiarium et receptarum \nconsuetudinum ratio habenda est, ut constet cuinam \nsacerdoti, praeter Ordinarium, in universo territorio \nvel in eius parte ius insit baptizandi. \n\nLiber Tertius - De Rebus 991 \n\nCAN. \"141. \n\nExtraordinarius baptismi sollemnis minister est \ndiaconus; qui tamen sua potestate ne utatur sine loci \nOrdinarii vel parochi licentia, iusta de causa conce- \ndenda, quae, ubi necessitas urgeat, legitime praesu- \nmitur. \n\nCaw. 142. \n\n$ 1. Baptismus non sollemnis, de quo in can. 759, \n$ 1, potest a quovis ministrari, servata debita materia, \nforma et intentione; quatenus vero fieri potest, adhi- \nbeantur duo testes vel saltem unus, quibus baptismi \ncollatio probari possit. \n\n$ 2. Si tamen adsit sacerdos, diacono praeferatur, \ndiaconus subdiacono, clericus laico et vir feminae, nisi \npudoris gratia deceat feminam potius quam virum \nbaptizare, vel nisi femina noverit melius formam et \nmodum baptizandi. \n\n$ 3. Patri aut matri suam prolem baptizare non \nlicet, praeterquam in mortis perieulo, quando alius \npraesto non est, qui baptizet. \n\nCAN. '(43. \n\nCuret parochus ut fideles, praesertim obstetrices, \nmedici et chirurgi, rectum baptizandi modum pro casu \nnecessitatis probe ediscant. \n\nCAN. 744. \n\nAdultorum baptismus, ubi commode fieri possit, ad \nloci Ordinarium deferatur, ut, si voluerit, ab eo vel ab \neius delegato sollemnius conferatur. \n\nCAPUT II. \nDe baptismi subiecto. \nCaN. 45. \n$ 1. Subiectum capax baptismi est omnis et solus \nhomo viator, nondum baptizatus. \n\n999, Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Cum agitur de baptismo: \n\n1. Parvulorum seu infantium nomine veniunt, \nad normam can. S8, $ 3, qui nondum rationis usum \nadepti sunt, eisdemque aecensentur amentes ab infan- \ntia, in quavis aetate constituti; \n\n2. Adulti autem censentur, qui rationis usu \nfruuntur; idque satis est ut suo quisque animi motu \nbaptismum petat et ad illum admittatur. \n\nCaw. 146. \n\n$8 1. Nemo in utero matris clausus baptizetur, do- \nnec probabilis spes sit ut rite editus baptizari possit. \n\n8 2. Si infans caput emiserit et periculum mortis \nimmineat, baptizetur in capite; nec postea, si vivus \nevaserit, est iterum sub conditione baptizandus. \n\n$ 3. Si aliud membrum emiserit, in illo, si pericu- \nlum immineat, baptizetur sub conditione; at tune, si \nnatus vixerit, est rursus sub conditione baptizandus. \n\n$ 4. Si mater praegnans mortua fuerit, fetus ab \niis ad quos spectat extractus, si certo vivat, baptizetur \nabsolute; si dubie, sub conditione. \n\n$ 5. Fetus, in utero baptizatus, post ortum denuo \nsub conditione baptizari debet. \n\nCaN. 141. \n\nCurandum ut omnes fetus abortivi, quovis tempore \nediti, si certo vivant, baptizentur absolute; si dubie, \nsub conditione. \n\nCAN. '(48. \n\nMonstra et ostenta semper baptizentur saltem sub \nconditione; in dubio autem unusne an plures sint homi- \nnes, unus absolute baptizetur, ceteri sub conditione. \n\nCAN. 749. \n\nInfantes expositi et inventi nisi, re diligenter inve- \nstigata, de eorum baptismo constet, sub conditione ba- \nptizentur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 993 \n\nCAN. \"150. \n$ l. Infans infidelium, etiam invitis parentibus, \nlicite baptizatur, cum in eo versatur vitae discrimine, \nut prudenter praevideatur moriturus, antequam usum \nrationis attingat. \n$ 2. Extra mortis periculum, dummodo catholicae \neius educationi cautum sit, licite baptizatur : \n1. &i parentes vel tutores, aut saltem unus \neorum, consentiant; \n2.^ Ni parentes, idest pater, mater, avus, avia, \nvel tutores desint, aut ius in eum amiserint, vel illud \nexercere nullo pacto queant. \n\nCAN. 151. \n\nJirea baptismum infantium duorum haereticorum \naut schismaticorum, aut duorum catholicorum qui in \napostasiam vel haeresim vel schisma prolapsi sint, ge- \nneratim serventur normae in superiore canone consti- \ntutae. \n\nCaN. 52. \n\n$ 1l. Adultus, nisi sciens et volens probeque instru- \nctus, ne baptizetur; insuper admonendus ut de pecca- \ntis suis doleat. \n\n$ 2. In mortis autem periculo, si nequeat in prae- \ncipuis fidei mysteriis diligentius instrui, satis est, ad \nbaptismum conferendum, ut aliquo modo ostendat se \neisdem assentire serioque promittat se christianae re- \nligionis mandata servaturum. \n\n$ 3. Quod si baptismum ne petere quidem queat, sed \nvel antea vel in praesenti statu manifestaverit aliquo \nprobabili modo intentionem illum suscipiendi, bapti- \nzandus est sub conditione; si deinde convaluerit et du- \nbium de valore baptismi collati permaneat, tu condi- \ntione baptismus rursus conferatur. \n\nCAN. \"1583. \n$ 1. Tam sacerdotem qui adultos baptizaturus est, \nquam ipsos adultos qui sani sint, decet esse ieiunos. \n\n994. Codex luris Canonici \n\n$ 2. Nisi graves urgentesque causae obsint, adultus \nbaptizatus statim Missae sacrificio assistat et sacram \ncommunionem percipiat. \n\nCaN. 54. \n\n$ 1. Amentes et furiosi ne baptizentur, nisi tales a \nnativitate vel ante adeptum rationis usum fuerint; et \ntunc baptizandi sunt ut infantes. \n\n$ 2. &i autem dilucida habeant intervalla, dum \nmentis compotes sunt, baptizentur, si velint. \n\n$ 9. Baptizentur quoque, imminente periculo mor- \ntis, si, antequam insanirent, suscipiendi baptismi de- \nsiderium ostenderint. \n\n$ 4. Qui lethargo aut phrenesi laborat, vigilans \ntantum et volens baptizetur; at si periculum mortis im- \npendeat, servetur praescriptum $ 3. \n\nCAPUT) ITID \nDe ritibus et caeremoniis baptismi. \n\nCAN. 55. \n$ Il. Daptismus sollemniter conferatur, salvo prae- \nscripto can. 759. \n$ 2. Loci Ordinarius potest gravi et rationabili de \ncausa indulgere ut caeremoniae praescriptae pro bapti- \nsmo infantium adhibeantur in baptismo adultorum. \n\nCaN. 56. \n$ 1. Proles ritu parentum baptizari debet. \n$ 2. Si alter parentum pertineat ad ritum latinum, \nalter ad orientalem, proles ritu patris baptizetur, nisi \naliud iure speciali cautum sit. \n$3. Si unus tantum sit catholicus, proles huius \nritu baptizanda est. \nCav. 551. \n$ 1. In baptismo sollemni adhibenda est aqua ad \nhoe benedicta. \n\nLiber Tertius - De Rebus 995 \n\n$ 2. Si aqua benedicta in baptisterio adeo sit im- \nuid: ut minus videatur sufficere, alia non benedicta \nEun etiam iterato, minore tamen copia. \n\n& 8. Si vero corrupta fuerit, aut effluxerit, aut quo- \nvis or defecerit, parochus in fontem, line munda- \ntum ae nitidum, recentem aquam infundat ac proprio \nritu in suis liturgicis libris praescripto benedicat. \n\nCaN. '/58. \n\nLicet baptismus conferri valide possit aut per infu- \nsionem, aut per immersionem, aut per aspersionem, \nprimus tamen vel secundus modus, aut mixtus ex utro- \nque, qui magis sit in usu, retineatur, secundum pro- \nbatos diversarum Ecclesiarum rituales libros. \n\nCAN. 159. \n\n$ 1. In mortis periculo baptismum privatim con- \nferre licet; et, si conferatur a ministro qui nec sacerdos \nsit nec diaconus, e ea tantum ponantur, quae sunt ad \nbaptismi validitatem necessaria; si a sacerdote vel dia- \ncono, serventur quoque, si tempus adsit, caeremoniae \nquae baptismum sequuntur. \n\n$ 2. Extra mortis periculum baptismum privatum \nloci Ordinarius permittere nequit, nisi agatur de haere- \nticis qui in adulta aetate sub conditione baptizentur. \n\n$ 3. Caeremoniae autem quae in baptismi collatione \npraetermissae quavis ratione fuerint, quamprimum in \necclesia suppleantur, nisi in casu de quo in $ 2. \n\nCaN. 160. \n\nCum baptismus sub conditione iteratur, caeremo- \nniae, si quidem in priore baptismo omissae fuerunt, \nsuppleantur, salvo praescripto can. 759, $ 3; sin autem \nin priore baptismo adhibitae sunt, repeti in altero aut \nomitti possunt. \n\nCAN. 101. \n\nCurent parochi ut ei qui baptizatur, christianum \nimponatur nomen; quod si id consequi non poterunt, \n\nCod Iur. Cam. 15 \n\n996 Codex Iuris Canonici \n\nnomini a parentibus imposito addant nomen alicuius \nSancti et in libro baptizatorum utrumque nomen per- \nscribant. \n\nCAPUT IV. \nDe paítrinis. \n\nCav. 162. \n\n8$ 1. Ex vetustissimo Ecclesiae more nemo sollemni- \nter baptizetur, nisi suum habeat, quatenus fieri possit, \npatrinum. \n\n$ 2. Etiam in baptismo privato patrinus, si facile \nhaberi queat, adhibeatur; si non interfuerit, adhibea- \ntur in supplendis baptismi caeremoniis, sed hoc in casu \nnullam eontrahit spiritualem cognationem. \n\nCan. (63. \n\n$8 1. Cum baptismus iteratur sub conditione, idem \npatrinus, quatenus fieri possit, adhibeatur, qui in \npriore baptismo forte adfuit; extra hunc casum in \nbaptismo conditionato patrinus non est necessarius. \n\n$ 2. Iterato baptismo sub conditione, neque patri- \nnus qui priori baptismo adfuit, neque qui posteriori, \ncognationem spiritualem contrahit, nisi idem patrinus \nin utroque baptismo adhibitus fuerit. \n\nCAN. 164. \nPatrinus unus tantum, licet diversi sexus a bapti- \nzando, vel ad summum unus et una adhibeantur. \n\nCaN. 165. \nUt quis sit patrinus, oportet : \n\n1. Sit baptizatus, rationis usum assecutus et in- \ntentionem habeat id munus gerendi; \n\n2.^ Ad nullam pertineat haereticam aut schisma- \nticam sectam, nec sententia condemnatoria vel declara- \ntoria sit excommunicatus aut infamis infamia iuris aut \nexclusus ab actibus legitimis, nec sit clericus depositus \nvel degradatus; \n\n-—1 \n\nLiber Tertius - De Rebus 9 \n\n3.? Nec sit pater vel mater vel coniux baptizandi \n\n4.\" Ab ipso baptizando eiusve parentibus vel tuto- \nribus aut, his deficientibus, a ministro sit designatus; \n\n5.' Baptizandum in actu baptismi per se vel per \nprocuratorem physice teneat aut tangat vel statim le- \nvet seu suscipiat de sacro fonte aut de manibus bapti- \nDONLISS 30, \n\nCax. 7606. \n\nUt autem quis licite patrinus admittatur, oportet : \n\n1.» Decimum quartum suae aetatis annum attige- \nrit, nisi aliud iusta de causa ministro videatur; \n\n2. Non sit propter notorium delictum excommu- \nnicatus vel exclusus ab actibus legitimis vel infamis in- \nfamia iuris, quin tamen sententia intercesserit, nec sit \ninterdictus aut alias publice criminosus vel infamis in- \nfamia facti; \n\n3. Fidei rudimenta noverit; \n\n4.\" In nulla religione sit novitius vel professus, \nnisi necessitas urgeat et expressa habeatur venia Supe- \nrioris saltem localis; \n\n5. In sacris ordinibus non sit constitutus, nisi \naccedat expressa Ordinarii proprii licentia. \n\nCaN. 16T. \n\nIn dubio utrum quis valide vel licite admitti possit, \nnecne, ad patrini munus, parochus, si tempus suppetat, \nconsulat Ordinarium. \n\nCAN. 168. \n\nEx baptismo spiritualem cognationem contrahuut \n\ntantum cum baptizato baptizans et patrinus. \n\nCav. 169. \n\nPatrinorum est, ex suscepto munere, spiritualem \nfilium perpetuo sibi commendatum habere, atque in iis \nquae ad christianae vitae institutionem spectant, cu- \nrare diligenter ut ille talem in tota vita se praebeat, \nqualem futurum esse sollemni caeremonia spopon- \nderunt. \n\n2998 Codex Iuris Canonici \n\nCAPUT V. \nDe tempore et loco baptismi conferendi. \n\nCAN. 7170. \nInfantes quamprimum baptizentur; et parochi ac \nconcionatores frequenter fideles de hac gravi eorum \nobligatione commoneant. . \n\nCANZdCCL. \nBaptismus privatus, urgente necessitate, quovis \ntempore et loco administrandus est. \n\nCaN. 112. \n\nEtiam sollemnis baptismus qualibet die admini- \nstrari potest; decet tamen adultorum baptismum, se- \ncundum antiquissimum Ecclesiae ritum, conferri, si \nfieri commode queat, in pervigilio Paschatis et Pente- \ncostes, praecipue in metropolitanis aut cathedralibus \necclesiis. \n\nCawv. 718. \n\nProprius baptismi sollemnis administrandi locus \n\nest baptisterium in ecclesia vel oratorio publico. \n\nCaN. (14. \n\n$ 1. Quaelibet paroecialis ecclesia, revocato ac re- \nprobato quovis eontrario statuto vel privilegio vel con- \nsuetudine, baptismalem habeat fontem, salvo legitimo \niure cumulativo aliis ecclesiis iam quaesito. \n\n8 2. Loci Ordinarius potest pro fidelium commodi- \ntate permittere vel iubere ut fons baptismalis ponatur \netiam in alia ecclesia vel publico oratorio intra paroe- \nciae fines. \n\nCAN. T5. \n\n8i ad ecclesiam paroecialem, aut ad aliam quae iure \nfontis gaudeat, baptizandus, propter locorum distan- \ntiam aliave adiuncta, sine gravi incommodo aut peri- \nculo, aecedere aut transferri nequeat, baptismus sol- \nlemnis à parocho conferri potest et debet in proxima \n\nLiber Tertws - De Rebus 329 \n\necclesia aut oratorio publico intra paroeciae fines, licet \nhaee baptismali fonte careant. \n\nCaN. 1716. \n$ 1. In domibus autem privatis baptismus sollem- \nnis administrari non debet, nisi hisce in adiunctis : \n\n1.* Si baptizandi sint filii aut nepotes eorum qui \nsupremum actu tenent populorum principatum vel ius \nhabent succedendi in thronum, quoties isti id rite po- \nposcerint; \n\n2.\" Si loci Ordinarius, pro suo prudenti arbitrio \net conscientia, iusta ac rationabili de causa, in casu \naliquo extraordinario id concedendum censuerit. \n\n$ 2. In memoratis casibus baptismus conferendus \nest in sacello domus aut saltem in alio decenti loco, et \naqua baptismali de more benedicta. \n\nCaPUT VI. \nDe collati baptismi adnotatione et probatione. \nCav. \"T1. \n$ 1. Parochi debent nomina baptizatorum, men- \ntione facta de ministro, parentibus ac patrinis, de loco \nac die collati baptismi, in baptismali libro sedulo et \nsine ulla mora referre. \n8$ 2. Ubi vero de illegitimis filiis agatur, matris no- \nmen est inserendum, si publice eius maternitas constet, \nvel ipsa sponte sua scripto vel coram duobus testibus \nid petat; item nomen patris, dummodo ipse sponte sua \na parocho vel scripto vel coram duobus testibus id re- \nquirat, vel ex publico authentico documento sit notus; \nin ceteris casibus inscribatur natus tanquam filius pa- \ntris ignoti vel ignotorum parentum. \n\nCav. \"718. \n\nSi baptismus nec a proprio parocho nec eo praesente \nadministratus fuerit, minister de ipso collato quam- \nprimum proprium ratione domicilii parochum bapti- \nzati certiorem reddat. \n\n930 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. (19. \n\nAd collatum baptismum comprobandum, si nemini \nfiat praeiudicium, satis est unus testis omni exceptione \nmaior, vel ipsius baptizati iusiurandum, si ipse in \nadulta aetate baptismum receperit. \n\nTITULUS II. \nDe eonfirmatione. \n\nCaN. 180. \n\nSacramentum confirmationis conferri debet per ma- \nnus impositionem cum unctione chrismatis in fronte \net per verba in pontificalibus libris ab Ecclesia proba- \ntis praescripta. \n\nCAN. \"181. \n\n8 1. Chrisma, in sacramento confirmationis adhi- \nbendum, debet esse ab Episcopo consecratum, etiamsi \nsacramentum a presbytero, ex iure vel ex apostolieo \nindulto, ministretur. \n\n$ 2. Unctio autem ne fiat aliquo instrumento, sed \nipsa ministri manu capiti confirmandi rite imposita. \n\nCAPUT I. \nDe ministro confirmationis. \n\nCAN. 782. \n\n$ 1l. Ordinarius confirmationis minister est solus \nEpiscopus. \n\n$ 2. Extraordinarius minister est presbyter, cui vel \niure communi vel peculiari Sedis Apostolicae indulto \nea facultas concessa sit. \n\n$ 9. Hac facultate ipso iure gaudent, praeter S. R. E. \nCardinales ad normam can. 239, $ 1, n. 23, Abbas vel \nPraelatus nullius, Vicarius et Praefectus Apostolicus, \nqui tamen ea valide uti nequeunt, nisi intra fines sui \nterritorii et durante munere tantum. \n\n-—— \n\ndiem andi \n\nLiber Tertius - De Rebus 931 \n\n€ 4. Presbyter latini ritus cui, vi indulti, haec fa- \ncultas competat, confirmationem valide confert solis \nfidelibus sui ritus, nisi in indulto aliud expresse cau- \ntum fuerit. \n\n$ D. Nefas est presbyteris ritus orientalis, qui fa- \neultate vel privilegio gaudent confirmationem una cum \nbaptismo infantibus sui ritus conferendi, eandem mi- \nnistrare infantibus latini ritus. \n\nCaN. 783. \n\n$ 1. Episcopus in sua dioecesi hoc sacramentum \netiam extraneis legitime ministrat, nisi obstet expressa \nproprii eorum Ordinarii prohibitio. \n\n$ 2. In aliena dioecesi indiget licentia Ordinarii \nloci saltem rationabiliter praesumpta, nisi agatur de \npropriis subditis quibus confirmationem conferat pri. \nvatim ac sine baeulo et mitra. \n\nCAN. (84. \n\nPresbytero quoque licet, si apostolico locali privi- \nlegio sit munitus, in designato sibi territorio confirmare \netiam extraneos, nisi id ipsorum Ordinarii expresse \nvetuerint. \n\nCAN. '185. \n\n8$ 1. Episcopus obligatione tenetur sacramentum \nhoe subditis rite et rationabiliter petentibus confe- \nrendi, praesertim tempore visitationis dioecesis. \n\n$ 2. Eadem obligatione tenetur presbyter, privile- \ngio apostolico donatus, erga illos quorum in favorem \nest concessa facultas. \n\n$ 3. Ordinarius, legitima causa impeditus aut po- \ntestate confirmandi carens, debet, quoad fieri possit, \nsaltem intra quodlibet quinquennium providere ut suis \nsubditis hoc sacramentum administretur. \n\n$ 4. Si graviter neglexerit sacramentum confirma- \ntionis suis subditis per se vel per alium ministrare, ser- \nvetur praescriptum can. 214, n. 4. \n\n939 Codec Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe subiecto confirmationis. \n\nCav. 86. \n\nAquis baptismi non ablutus valide confirmari ne- \nquit; praeterea, ut quis licite et fructuose confirmetur, \ndebet esse in statu gratiae constitutus et, si usu ratio- \nnis polleat, sufficienter instructus. \n\nCav. 781. \n\nQuanquam hoc sacramentum non est de necessitate \nmedii ad salutem, nemini tamen licet, oblata occasione, \nillud negligere; imo parochi curent ut fideles ad illud \nopportuno tempore accedant. \n\nCaN. 788. \n\nLicet sacramenti confirmationis administratio con- \nvenienter in Ecclesia Latina differatur ad septimum \ncirciter aetatis annum, nihilominus etiam antea con- \nferri potest, si infans in mortis periculo sit constitu- \ntus, vel ministro id expedire ob iustas et graves causas \nvideatur. \n\nCaN. 789. \n\nConfirmandi, si plures sint, adsint primae ma- \nnuum imposition: seu extensioni, nec nisi expleto ritu \ndiscedant. \n\n(ZAPI/TOL LI: \nDe tempore et loco confirmationis conferendae. \n\nCaN. 190. \n\nHoc sacramentum quovis tempore conferri potest; \nmaxime autem decet illud administrari in hebdomada \nPentecostes. \n\nCaN. 791. \n\nLicet proprius confirmationis administrandae locus \necclesia sit, ex causa tamen quam minister iustam ac \nrationabilem iudicaverit, potest hoc sacramentum in \nquolibet alio decenti loco conferri. \n\nLiber Tertius - De Rebus 933 \n\nCax. 192. \n\nEpiscopo ius est intra fines suae dioecesis confirma- \ntionem administrandi in locis quoque exemptis. \n\nCAPUT IV. \nDe patrinis. \n\nCaN. 193. \n\nEx vetustissimo Ecclesiae more, ut in baptismo, ita \netiam in confirmatione adhibendus est patrinus, si \nhaberi possit. \n\nCaN. 791. \n\n$ I. Patrinus unum tantum confirmandum aut duos \npraesentet, nisi aliud iusta de causa ministro videatur. \n\n$ 2. Unus quoque pro singulis confirmandis sit pa- \ntrinus. \n\nCav. 795. \n\nUt quis sit patrinus, oportet : \n\n1. Rit ipse quoque confirmatus, rationis usum \nassecutus et intentionem habeat id munus gerendi; \n\n2. Nulli haereticae aut schismaticae sectae sit \nadseriptus, nec ullà ex poenis de quibus in can. 7165, \nn. 2 per sententiam declaratoriam aut condemnatoriam \nnotatus; \n\n3.^ Non sit pater, mater, coniux confirmandi; \n\n4.^ A confirmando eiusve parentibus vel tutoribus \nvel, hi si desint aut renuant, a ministro vel a parocho \nsit designatus; \n\n5. Confirnandum in ipso confirmationis actu \nper se vel per procuratorem physice tangat. \n\nCAN. 196. \nUt quis licite ad patrini munus admittatur, oportet: \n1. Sit alius a patrino baptismi, nisi rationabilis \ncausa, iudicio ministri, aliud suadeat, aut statim post \nbaptismum legitime confirmatio conferatur; \n\n934 Codecs Iuris Canonici \n\n2. Rit eiusdem sexus ac confirmandus, nisi aliud \nministro in casibus particularibus ex rationabili causa \nvideatur; \n\n2.\" Berventur praeterea praescripta can. 766. \n\nOAN. 191. \n\nEtiam ex valida confirmatione oritur inter confir- \nmatum et patrinum cognatio spiritualis, ex qua patri- \nnus obligatione tenetur confirmatum perpetuo sibi \ncommendatum habendi eiusque christianam educatio- \nnem curandi. \n\nCAPUT V. \nDe collatae confirmationis adnotatione et probatione. \nCax. 798. \nNomina ministri, confirmatorum, parentum et pa- \ntrinorum, diem ac locum confirmationis parochus \n\ninseribat in peculiari libro, praeter adnotationem in \nlibro baptizatorum de qua in can. 470, $ 2. \n\nCa4N. 1799. \nSi proprius confirmati parochus praesens non fue- \nrit, de collata confirmatione minister vel per se ipse vel \nper alium quamprimum eundem certiorem faciat. \n\nCaN. 800. \n\nAd collatam confirmationem probandam, modo ne- \nmini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exce- \nptione maior, vel ipsius confirmati iusiurandum, nisi \nconfirmatus fuerit in infantili aetate. \n\nTITULUS III. \nDe sanctissima Eucharistia. \nCAN. 801. \nIn sanctissima Eucharistia sub speciebus panis et \n\nvini ipsemet Christus Dominus continetur, offertur, \nsumitur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 935 \n\nCAPUT I. \nDe sacrosancto Missae sacrificio. \n\nAnT. Il. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante. \nCaN. 802. \n\nPotestatem offerendi Missae sacrificium habent soli \nsacerdotes. \n\nCav. 808. \n\nNon licet pluribus sacerdotibus concelebrare, prae- \nterquam in Missa ordinationis presbyterorum et in \nMissa consecrationis Episcoporum secundum Pontifi- \ncale Romanum. \n\nCaN. 804. \n\n$ 1. Sacerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare \npostulat, exhibens authenticas et adhuc validas litteras \ncommendatitias sui Ordinarii, si sit saecularis, vel sui \nSuperioris, si religiosus, vel Sacrae Congregationis pro \nIEeclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae ce- \nlebrationem admittatur, nisi interim aliquid eum com- \nmisisse constet, cur a Missae celebratione repelli \ndebeat. | \n\n$ 2. Si iis litteris careat, sed rectori ecclesiae de \neius probitate apprime constet, poterit admitti; si vero \nrectori sit ignotus, admitti adhuc potest semel vel bis, \ndummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex celebra- \ntione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, \net nomen, officium suamque dioecesim in peculiari libro \nsignet. \n\n$ 3. Peculiares hac de re normae, salvis huius ca- \nnonis praescriptis, ab Ordinario loci datae, servandae \nsunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur \nde admittendis ad celebrandum religiosis in ecclesia \nsuae religionis. \n\nCaN. 805. \n\nSacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum li- \n\ntandi pluries per annum; curet autem Episcopus vel \n\n936 Codec Iuris Canonici \n\nSuperior religiosus ut iidem saltem singulis diebus \ndominicis aliisque festis de praecepto divinis ope- \nrentur. \n\nCaN. 806. \n\n$ 1. Excepto die Nativitatis Domini et die Comme- \nmorationis omnium fidelium defunctorum, quibus fa- \ncultas est ter offerendi Eucharisticum Sacrificium, non \nlicet sacerdoti plures in die celebrare Missas, nisi ex \napostolico indulto aut potestate facta a loci Ordinario. \n\n$ 2. Hane tamen facultatem impertiri nequit Or- \ndinarius, nisi cum, prudenti ipsius iudicio, propter pe- \nnuriam sacerdotum die festo de praecepto notabilis \nfidelium pars Missae adstare non possit; non est autem \nin eius potestate plures quam duas Missas eidem sa- \ncerdoti permittere. \n\nCAN. 807. \n\nSacerdos sibi conscius peccati mortalis, quantumvis \nse contritum existimet, sine praemissa sacramentali \nconfessione Missam celebrare ne audeat; quod si, defi- \nciente copia confessarii et urgente necessitate, elicito \ntamen perfectae contritionis actu, celebraverit, quam- \nprimum confiteatur. \n\nCAN. 808. \nSacerdoti celebrare ne liceat, nisi ieiunio naturali \na media nocte servato. \nCAN. 809. \n\nIntegrum est Missam applicare pro quibusvis tum \nvivis, tum etiam defunctis purgatorio igne admissa \nexpiantibus, salvo praescripto can. 2262, 8 2, n. 2. \n\nCAN. 810. \n\nSacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrifieii obla- \ntionem sese piis precibus disponere, eoque expleto, \ngratias Deo pro tanto beneficio agere. \n\nLiber Tertius - De Rebus 937 \n\nCAN.- 811. \n\n$ 1. Sacerdos, Missam celebraturus, deferat vestem \nconvenientem quae ad talos pertingat et sacra orna- \nmenta a rubricis sui ritus praescripta. \n\n$ 2. Abstineat autem a pileolo et annulo, nisi sit \nS. h. E. Cardinalis, Episcopus vel Abbas benedictus, \naut nisi apostolicum indultum eorundem usum in \nMissa celebranda eidem permittat. \n\nCAN. 812. \n\nNulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos alios- \nque praelatos usu pontificalium fruentes, licet, sola \nhonoris aut sollemnitatis causa, habere presbyterum \nassistentem. \n\nCAN. 813. \n\n8$ 1. Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui \neidem inserviat et respondeat. \n\n8$ 2. Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, \ndeficiente viro, iusta de causa, eaque lege ut mulier ex \nlonginquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat. \n\nAnT. II. — De Missae rilibus el caeremonáis. \nCAN. 814. \n\nSacrosanctum Missae sacrificium offerri debet ex \npane et vino, cui modicissima aqua miscenda est. \n\nCAN. 815. \n\n$ 1. Panis debet esse mere triticeus et recenter con- \nfectus ita ut nullum sit periculum corruptionis. \n$ 2. Vinum debet esse naturale de genimine vitis \net non corruptum. \nCAN. 8106. \n\nIn Missae celebratione sacerdos, secundum pro- \n\nprium ritum, debet panem azymum vel fermentatum \nadhibere ubicunque Sacrum litet. \n\n938 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 817. \nNefas est, urgente etiam extrema necessitate, alte- \nram materiam sine altera aut etiam utramque, extra \nMissae celebrationem, consecrare. \n\nCN. 818. \n\nReprobata quavis contraria consuetudine, sacerdos \ncelebrans accurate ac devote servet rubricas suorum \nritualium librorum, caveatque ne alias caeremonias aut \npreces proprio arbitrio adiungat. \n\nCAN. 819. \n\nMissae sacrificium celebrandum est lingua liturgica \n\nsui cuiusque ritus ab Ecclesia probati. \n\nAnr. III. — De tempore el loco Missae celebrandae. \nCAN. 820. \nMissae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, \nexceptis iis qui proprio sacerdotis ritu excluduntur. \nCaN. 821. \n$ 1. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam \nuna hora ante auroram vel serius quam una hora post \nmeridiem. \n$ 2. In nocte Nativitatis Domini inchoari media \nnocte potest sola Missa conventualis vel paroecialis, \nnon autem alia sine apostolico indulto. \n$ 3. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus \noratorium habentibus cum facultate sanctissimam Eu- \ncharistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis \nDomini, unus sacerdos tres rituales Missas vel, serva- \ntis servandis, unam tantum quae adstantibus omnibus \nad praecepti quoque satisfactionem valeat, celebrare \npotest et sacram communionem petentibus ministrare. \n\nCAN. 822. \n$ 1. Missa celebranda est super altare consecratum \n\net in ecclesia vel oratorio consecrato aut benedicto ad \nnormam iuris, salvo praeseripto can. 1196. \n\nLiber Tertius - De Rebus 939 \n\n. Privilegium altaris portatilis vel iure vel in- \n\nm dsbifs tantum Apostolicae conceditur. \n\n$ 9. Hoc privilegium ita intelligendum est, ut se- \ncumferat facultatem ubique celebrandi, honesto tamen \nae decenti loco et super petram sacram, non autem \nin mari. \n\n$ 4. Loci Ordinarius aut, si agatur de domo reli- \nAAT exemptae, Superior maior, licentiam celebrandi \nextra ecclesiam et oratorium super petram sacram et \ndecenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere \npotest iusta tantum ac rationabili de causa, in aliquo \nextraordinario casu et per modum actus. \n\nCAN. 823. \n\n$ 1l. Non licet Missam celebrare in templo haereti- \ncorum vel schismaticorum, etsi olim rite consecrato \naut benedicto. \n\n$ 2. Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est \nritu proprio celebrare in altari consecrato alius ritus \ncatholici, non autem super Graecorum antimensiis. \n\n$ 9. In altaribus papalibus nemo celebret sine apo- \nstolico indulto. \n\nART. IV. — De Missarum eleemosynis sew stipendiis. \nCAN. 824 \n\n$ Il. Secundum receptum et probatum Eeclesiae \nmorem atque institutum, sacerdoti cuilibet Missam \ncelebranti et applicanti licet eleemosynam seu stipen- \ndium recipere. \n\nS 2. Quoties autem pluries in die celebrat, si unam \nMissam ex titulo iustitiae applicet, sacerdos, praeter- \nquam iu die Nativitatis Domini, pro alia eleemosynam \nrecipere nequit, excepta aliqua retributione ex titulo \nextrinseco. \n\nCAN. 8295. \nNunquam licet : \n\n1. Missam applicare ad intentionem illius qui \napplicationem, oblata eleemosyna, petiturus est, sed \n\n9A0 Codec Iuris Canonici \n\nnondum petiit, et eleemosynam postea datam retinere \npro Missa antea applicata; \n\n2. Eleemosynam recipere pro Missa quae alio \ntitulo debetur et applicatur; \n\n3.\" Duplicem eleemosynam pro eiusdem Missae \napplicatione accipere; \n\n4.\" Alteram recipere eleemosynam pro sola cele- \nbratione, alteram pro applicatione eiusdem Missae, \nnisi certo constet unam stipem oblatam esse pro cele- \nbratione sine applicatione. \n\nCav. 8206. \n\n$ 1. Stipendia quae a fidelibus pro Missis offerun- \ntur sive ex propria devotione, veluti ad manum, sive \nex obligatione etiam perpetua a testatore propriis \nheredibus facta, manualia dicuntur. \n\n$ 2. Ad instar manualium vocantur stipendia Mis- \nsarum fundatarum, quae applicari non possunt in pro- \nprio loco, aut ab iis qui eas applicare deberent secun- \ndum tabulas fundationis, et ideo de iure aut Sanctae \nSedis indulto aliis sacerdotibus tradendae sunt ut \niisdem satisfiat. \n\n$ 3. Alia stipendia quae ex fundationum reditibus \npercipiuntur, appellantur fundata seu Missae fundatae. \n\nCAN. 821. \nA stipe Missarum quaelibet etiam species negotia- \ntionis vel mereaturae omnino arceatur. \n\nCaN. 828. \nTot celebrandae et appliceandae sunt Missae, quot \nstipendia etiam exigua data et accepta fuerint. \n\nCAN. 829. \nLicet sine culpa illius qui onere celebrandi grava- \ntur, Missarum eleemosynae iam perceptae perierint, \nobligatio non cessat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 941 \n\nCAN. 8230. \n\nSi quis pecuniae summam obtulerit pro Missarum \napplieatione, non indicans earundem numerum, hic \nsupputetur secundum eleemosynam loci in quo oblator \ninorabatur, nisi aliam fuisse eius intentionem legitime \n\npraesumi debeat. ] \nCOaN. 831. \n\n$ 1. Ordinarii.loci est manualem Missarum stipem \nin sua dioecesi definire per decretum, quantum fieri \npotest, in dioecesana Synodo latum; nec sacerdoti licet \nea maiorem exigere. \n\n8$ 2. Ubi desit Ordinarii decretum, servetur consue- \ntudo dioecesis. \n\n$ 3. Etiam religiosi, licet exempti, circa stipem \nmanualem stare debent decreto Ordinarii loci aut dioe- \ncesis consuetudini. \n\nCAN. 832. \n\nSacerdoti fas est oblatam ultro maiorem stipem pro \nMissae applicatione accipere; et, nisi loci Ordinarius \nprohibuerit, etiam minorem. \n\nCaN. 833. \n\nPraesumitur oblatorem petiisse solam Missae appli- \n'ationem; si tamen oblator expresse aliquas circum- \nstantias in Missae celebratione servandas determina- \nverit, sacerdos, eleemosynam aeceptans, eius voluntati \n\nstare debet. 5g \nCAN. 834. \n\n8 1. Missae pro quibus celebrandis tempus ab obla- \ntore expresse praescriptum est, eo omnino tempore \nsunt celebrandae. \n\n$2. 8i oblator nullum tempus pro Missarum ma- \nnualium celebratione expresse praescripserit : \n\n1. Missae pro urgenti causa oblatae quampri- \nmum tempore utili sunt celebrandae; \n\n2.* In aliis casibus Missae sunt celebrandae intra \nmodicum tempus pro maiore vel minore Missarum \nnumero. \n\nCod. Iur. Cam. 16 \n\n949 Codex Íuris Canonici \n\n$8 3. Quod si oblator arbitrio sacerdotis tempus ce- \nlebrationis expresse reliquerit, sacerdos poterit tem- \npore quo sibi magis placuerit, eas celebrare, firmo prae- \nscripto can. 895. \nCAN. 835. \nNemini licet tot Missarum onera per se celebranda- \nrum recipere quibus intra annum satisfacere nequeat. \n\nCAN. 8936. \n\nIn ecclesiis in quibus ob fidelium peculiarem devo- \ntionem Missarum eleemosynae ita affluunt, ut omnes \nMissae celebrari ibidem debito tempore nequeant, mo- \nneantur fideles, per tabellam in loco patenti et obvio \npositam, Missas oblatas celebratum iri vel ibidem, cum \ncommode poterit, vel alibi. \n\nCav. 831. \n\nQui Missas per alios celebrandas habet, eas quam- \nprimum distribuat, firmo praescripto can. 841; sed tem- \npus legitimum pro earundem celebratione incipit a die \nquo sacerdos celebraturus easdem receperit, nisi aliud \nconstet. \n\nCaN. 838. \n\nQui habent Missarum numerum de quibus sibi liceat \nlibere disponere, possunt eas tribuere sacerdotibus sibi \naeceptis, dummodo probe sibi constet eos esse omni \nexeeptione maiores vel testimonio proprii Ordinarii \ncommendatos. \n\nCaN. 839. \n\nQui Missas a fidelibus receptas aut quoquo modo \nsuae fidei commissas aliis celebrandas tradiderint, obli- \ngatione tenentur usque dum acceptatae ab eisdem \nobligationis et recepti stipendii testimonium obti- \nnuerint. \n\nCAN. 840. \n\n$ 1. Qui Missarum stipes manuales ad alios trans- \n\nmittit, debet acceptas integre transmittere, nisi aut \n\nLáber Tertius - De Rebus 943 \n\noblator expresse permittat aliquid retinere, aut certo \nconstet excessum supra taxam dioecesanam datum \nfuisse intuitu personae. \n\n$ 2. In Missis ad instar manualium, nisi obstet mens \nfundatoris, legitime retinetur excessus et satis est re- \nmittere solam eleemosynam manualem dioecesis in qua \nMissa celebratur, si pinguis eleemosyna locum pro par- \nte teneat dotis beneficii aut causae piae. \n\nCAN. 841. \n\n$ Il. Omnes et singuli administratores causarum \npiarum aut quoquo modo ad Missarum onera implenda \nobligati, sive ecclesiastici sive laici, sub exitum cuius- \nlibet anni, Missarum onera quibus nondum fuerit satis- \nfactum, suis Ordinariis tradant secundum modum ab \nhis definiendum. \n\n$ 2. Hoc autem tempus ita est accipiendum ut in \nMissis ad instar manualium obligatio eas deponendi de- \ncurrat a fine illius anni intra quem onera impleri de- \nbuissent; in manualibus vero, post annum a die susce- \npti oneris, salva diversa offerentium voluntate. \n\nCaN. 842. \n\nIus et offieium advigilandi ut onera Missarum ad- \nimpleantur, in ecclesiis saecularium pertinet ad loci \n\"Ordinarium; in religiosorum ecclesiis, ad eorum Supe- \nriores. \n\nCAN. 843. \n\n$ I. Rectores ecclesiarum aliorumque piorum 1oco- \nrum sive saecularium sive religiosorum in quibus elee- \nmosynae Missarum recipi solent, peculiarem habeant \nlibrum in quo aecurate notent Missarum receptarum \nnumerum, intentionem, eleemosynam, celebrationem. \n\n$ 2. Ordinarii tenentur obligatione singulis saltem \nannis huiusmodi libros sive per se ipsi sive per alios re- \ncognoscendi. \n\n944. Codec [uris Canonici \n\nCAN. 844. \n\n$ 1. Ordinarii quoque locorum et Superiores reli- \ngiosi qui propriis subditis aliisve Missas celebrandas \ncommittunt, quas aeceperint Missas cum suis eleemo- \nsynis cito in librum per ordinem referant curentque pro \nviribus ut quamprimum celebrentur. \n\n$ 2. Imo omnes sacerdotes sive saeculares sive reli- \ngiosi debent accurate adnotare quas quisque Missarum \nintentiones receperit, quibusve satisfecerit. \n\nCAPUT II. \nDe sanctissimo Eucharistiae sacramento. \n\nAnT. I. — De ministro sacrae communionis. \nCAN. 845. \n$ 1. Minister ordinarius sacrae communionis est so- \nlus sacerdos. \n$ 2. Extraordinarius est diaconus, de Ordinarii loci \nvel parochi licentia, gravi de causa concedenda, quae \nin easu necessitatis legitime praesumitur. \nJAN. 846. \n$ 1. Quilibet sacerdos intra Missam et, si privatim \ncelebrat, etiam proxime ante et statim post, sacram \ncommunionem ministrare potest, salvo praescripto \ncan. 869. \n$ 2. Etiam extra Missam quilibet sacerdos eadem \nfaeultate pollet ex licentia saltem praesumpta rectoris \necclesiae, si sit extraneus. \nCAN. 847. \nAd infirmos publice saera communio deferatur, nisi \niusta et rationabilis causa aliud suadeat. \nCaN. 848. \n$ 1. Ius et officium sacram communionem publice ad \n\ninfirmos etiam non paroecianos extra ecclesiam defe- \nrendi, pertinet ad parochum intra suum territorium. \n\nLiber Tertius - De Rebus 945 \n\n8 2. Ceteri sacerdotes id possunt in casu tantum ne- \ncessitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem \nparochi vel Ordinarii. \n\nCAN. 849. \n\n$ 1. Communionem privatim ad infirmos quilibet \nsacerdos deferre potest, de venia saltem praesumpta sa- \ncerdotis, cui custodia sanctissimi Sacramenti com- \nmissa est. \n\n$ 2. Quando privatim sacra communio infirmis mi- \nnistratur, reverentiae ac decentiae tanto sacramento \ndebitae sedulo consulatur, servatis a Sede Apostolica \npraescriptis normis. \n\nCAN. 850. \n\n\"acram communionem per modum Viatici sive pu- \nblice sive privatim ad infirmos deferre, pertinet ad /pa- \nrochum ad normam can. 848, salvo praescripto can. 397, \n\nIubet can. 514. \nCAN. 851. \n\n8 I. Sacerdos sacram communionem distribuat azy- \nmo pane vel fermentato, secundum proprium ritum. \n$ 2. Ubi vero necessitas urgeat nec sacerdos diversi \nritus adsit, licet sacerdoti orientali qui fermentato uti- \ntur, ministrare Eucharistiam in azymo, vicissim latino \naut orientali qui utitur azymo, ministrare in fermen- \ntato; at suum quisque ritum ministrandi servare debet. \nCN. 852. \nSanctissima Eucharistia sub sola specie panis prae- \nbeatur. \nAnT. II. — De subiecto sacrae communionis. \nCAN. 853. \nQuilibet baptizatus qui iure non prohibetur, admitti \npotest et debet ad sacram communionem. \nOAN. 854. \n$ 1. Pueris, qui propter aetatis imbecillitatem non- \ndum huius sacramenti cognitionem et gustum habent, \nEucharistia ne ministretur. \n\n946 Codem Iuris Canonici \n\n$ 2. In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia \npueris ministrari possit ac debeat, satis est ut sciant \nCorpus Christi a communi cibo discernere illudque re- \nverenter adorare. \n\n$ 9. Extra mortis periculum plenior cognitio doctri- \nnae christianae et aceuratior praeparatio merito exigi- \ntur, ea scilicet, qua ipsi fidei saltem mysteria necessaria \nnecessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant, \net devote pro suae aetatis modulo ad sanctissimam Eu- \ncharistiam accedant. \n\n8 4. De sufficienti puerorum dispositione ad primam \ncommunionem iudicium esto sacerdoti a confessionibus \neorumque parentibus aut iis qui loco parentum sunt. \n\n$ 5. Parocho autem est officium advigilandi etiam \nper examen, si opportunum prudenter iudicaverit, ne \npueri ad sacram Synaxim accedant ante adeptum usum \nrationis vel sine sufficienti dispositione; itemque cu- \nrandi ut usum rationis assecuti et sufficienter dispositi \nquamprimum hoc divino cibo reficiatur. \n\nCaN. 855. \n\n$ 1l. Arcendi sunt ab Eucharistia publice indigni, \nquales sunt excommunicati, interdicti manifestoque in- \nfames, nisi de eorum poenitentia et emendatione con- \nstet et publico scandalo prius satisfecerint. \n\n8 2. Occultos vero peccatores, si occulte petant et \neos non emendatos agnoverit, minister repellat; non au- \ntem, si publice petant et sine scandalo ipsos praeterire \nnequeat. \n\nCAN. 856. \n\nNemo quem conscientia peccati mortalis gravat, \nquantumcumque etiam se contritum existimet, sine \npraemissa sacramentali confessione ad sacram commu- \nnionem accedat; quod si urgeat necessitas ac copia con- \nfessarii illi desit, actum perfectae contritionis prius \neliciat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 947 \n\nOaN. 85. \n\nNemini liceat sanctissimam Eucharistiam recipere, \nqui eam eadem die iam receperit, nisi in casibus de qui- \nbus in can. 858, $ 1. \n\nCaN. 858. \n\n$8 1. Qui à media nocte ieiunium naturale non ser- \nvaverit, nequit ad sanctissimam Eucharistiam admitti, \nnisi mortis urgeat periculum, aut necessitas impediendi \nirreverentiam in sacramentum. \n\n$ 2. Infirmi tamen qui iam a mense decumbunt sine \ncerta spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii \nconsilio sanctissimam Eucharistiam sumere possunt se- \nmel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medicinam vel \naliquid per modum potus antea sumpserint. \n\nCaN. 859. \n\n$ 1. Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad an- \nnos discretionis, idest ad rationis usum, pervenerit, de- \nbet semel in anno, saltem in Paschate, Eucharistiae sa- \ncramentum recipere, nisi forte de consilio proprii sa- \ncerdotis, ob aliquam rationabilem causam, ad tempus \nab eius perceptione duxerit abstinendum. \n\n$ 2. Paschalis communio fiat a dominica Palmarum \nad dominicam in albis; sed locorum Ordinariis fas est, \nsi ita personarum ac locorum adiuncta exigant, hoc \ntempus etiam pro omnibus suis fidelibus anticipare, non \ntamen ante quartam diem dominicam Quadragesimae, \nvel prorogare, non tamen ultra festum sanctissimae \nTrinitatis. \n\n$ 9. Suadendum fidelibus ut huic praecepto satisfa- \nciant in sua quisque paroecia; et qui in aliena paroecia \nsatisfecerint, curent proprium parochum de adimpleto \npraecepto certiorem facere. \n\n$ 4. Praeceptum paschalis communionis adhuc ur- \nget, si quis illud praescripto tempore, quavis de causa, \nnon impleverit. \n\n948 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 860. \n\nObligatio praecepti communionis sumendae, quae \nimpuberes gravat, in eos quoque ac praecipue recidit, \nqui ipsorum curam habere debent, idest in parentes, \ntutores, confessarium, institutores et parochum. \n\nCAN. 861. \nPraeceepto communionis recipiendae non satisfit per \nsacrilegam communionem. \n\nCAN. 862. \n\nExpedit ut feria V maioris hebdomadae omnes cle- \nrici, etiam sacerdotes qui ea die a Sacro litando absti- \nnent, sanctissimo Christi Corpore in Missa sollemni seu \nconventuali reficiantur. \n\nCAN. 863. \n\nExcitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, \npane Iucharistico reficiantur ad normas in decretis \nApostolicae Sedis traditas; utque Missae adstantes non \nsolum spirituali affectu, sed sacramentali etiam san- \nctissimae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, com- \nmunicent. \n\nCAN. 864. \n\n$ 1. In perieulo mortis, quavis ex causa procedat, \nfideles sacrae communionis recipiendae praecepto te- \nnentur. \n\n$ 2. Etiamsi eadem die sacra communione fuerint \nrefecti, valde tamen suadendum, ut in vitae diserimen \nadducti denuo communicent. \n\n$ 9. Perdurante mortis periculo, sanctum Viati- \ncum, secundum prudens confessarii consilium, pluries, \ndistinctis diebus, administrari et licet et decet. \n\nCAN. 865. \nSanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; \net qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut \neo infirmi plene sui compotes reficiantur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 949 \n\nCAN. 866. \n\n$ 1. Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas \nut, pietatis causa, sacramentum Eucharisticum quoli- \nbet ritu confectum suscipiant. \n\n$ 2. Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles \npraecepto communionis paschalis satisfaciant. \n\n$ 3. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio ac- \ncipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto quoli- \nbet ritu illud accipere. \n\nAnT. IIT. — De tempore et loco quo sacra communio \ndistribui potest. \n\nCaN. 861. \n\n8 1. Omnibus diebus licet sanctissimam Euchari- \nstiam distribuere. \n\n$ 2. Feria tamen VI maioris hebdomadae solum li- \ncet sacrum Viaticum ad infirmos deferre. \n\n$ 3. In Sabbato Sancto sacra communio nequit fide- \nlibus ministrari nisi inter Missarum sollemnia vel con- \ntinuo ac statim ab iis expletis. \n\n$ 4. Sacra communio iis tantum horis distribuatur, \nquibus Missae sacrificium offerri potest, nisi aliud ra- \ntionabilis causa suadeat. \n\n$ 5. Sacrum tamen Viaticum quacunque diei aut \nnoctis hora ministrari potest. \n\nCAN. 868. \nSacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra \nMissam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse \naltare e conspectu amittat. \n\nCaN. 869. \n\nSacra communio distribui potest ubicunque Missam \ncelebrare licet, etiam in oratorio privato, nisi loci Ordi- \nnarius, iustis de causis, in casibus particularibus id \nprohibuerit. \n\n950 Codec Iuris Canonici \n\nTITULUS IV. \nDe poenitentia. \n\nCaN. 8'0. \nIn poenitentiae sacramento, per iudicialem absolu- \ntionem a legitimo ministro impertitam, fideli rite dispo: \nsito remittuntur peccata post baptismum commissa. \n\nCAPUT I. \nDe ministro sacramenti poenitentiae. \n\nCAN. 81. \nMinister huius sacramenti est solus sacerdos. \n\nCav. 872. \nPraeter potestatem ordinis, ad validam peccatorum \nabsolutionem requiritur in ministro potestas iurisdi- \nctionis, sive ordinaria sive delegata, in poenitentem. \n\nCav. 858. \n$ 1. Ordinaria iurisdictione ad confessiones exci- \npiendas pro universa Ecclesia, praeter Romanum Pon- \ntificem, potiuntur S. R. E. Cardinales; pro suo quisque \nterritorio Ordinarius loci, et parochus aliique qui loco \nparochi sunt. \n$ 2. Hac eadem iurisdictione gaudent etiam cano- \nnieus poenitentiarius ecclesiae quoque collegiatae, ad \nnormam can. 401, $ 1, et Superiores religiosi exempti \npro suis subditis, ad normam constitutionum. \n$ 3. Haec iurisdictio cessat amissione officii, ad nor- \nmam can. 183, 8$ 1, et, post sententiam condemnatoriam \nvel declaratoriam, excommunicatione, suspensione ab \nofficio, interdicto. \nCaN. 84. \n$ I. Iurisdictionem delegatam ad recipiendas con- \nfessiones quorumlibet sive saecularium sive religioso- \nrum confert sacerdotibus tum saecularibus tum religio- \n\n51 \n\nto \n\nLiber Tertius De Rebus \n\nsis etiam exemptis Ordinarius loci in quo confessiones \nexcipiuntur; sacerdotes autem religiosi eadem ne utan- \ntur sine licentia saltem praesumpta sui Superioris, \nfirmo tamen praescripto can. 519. \n\n$ 2. Locorum Ordinarii iurisdictionem ad audien- \ndas confessiones habitualiter ne concedant religiosis \nqui a proprio Superiore non praesentantur; iis vero qui \na proprio Superiore praesentantur, sine gravi causa \neam ne denegent, firmo tamen praescripto can. 87. \n\nCAN. 8'/5. \n\n$ 1. In religione clericali exempta ad recipiendas \nconfessiones professorum, novitiorum aliorumve de qui- \nbus in can. 514, $ 1, iurisdictionem delegatam confert \nquoque proprius eorundem Superior, ad normam con- \nstitutionum; cui fas est eam concedere etiam sacerdoti- \nbus e clero saeculari aut alius religionis. \n\n$ 2. In religione laicali exempta, Superior proponit \nconfessarium, qui tamen iurisdictionem obtinere debet \nab Ordinario loci, in quo religiosa domus reperitur. \n\nCaN. 876. \n\n$ 1l. Revocata qualibet contraria particulari lege \nseu privilegio, sacerdotes tum saeculares tum religiosi. \ncuiusvis gradus aut officii, ad confessiones quarumcun- \nque religiosarum ac novitiarum valide et licite recipien- \ndas peculiari iurisdictione indigent, salvo praescripto \ncan. 239, $ 1, n. 1, 522, 523. \n\n$ 2. Hanc iurisdictionem confert loei Ordinarius, \nubi religiosarum domus sita est, ad normam can. 525. \n\nCav. 87T. \n$ I. Tum locorum Ordinarii iurisdictionem, tum \nSuperiores religiosi iurisdictionem aut licentiam au- \ndiendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui ido- \nnei per examen reperti fuerint, nisi agatur de sacer- \ndote cuius theologicam doctrinam aliunde compertam \nhabeant. \n\n952 Codex [uris Canonici \n\n$ 9. Si post concessam iurisdictionem aut licentiam \nprudenter dubitent num probatus a se antea sacerdos \npergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrinae \nperieulum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico \npoenitentiario. \n\nCAN. 8'(8. \n\n$ 1. Iurisdictio delegata aut licentia audiendarum \nconfessionum eoncedi potest certis quibusdam circum- \nscripta finibus. \n\n$ 2. Caveant tamen locorum Ordinarii ae religiosi \nSuperiores ne iurisdictionem aut licentiam sine ratio- \nnabili causa nimis coarctent. \n\nCAN. 8'(9. \n$ 1. Ad confessiones valide audiendas opus est iu- \nrisdictione scripto vel verbis expresse concessa. \n$ 2. Pro concessione iurisdictionis nihil exigi potest. \n\nCaN. 880. \n\n$ 1. Loci Ordinarius vel Superior religiosus iuris- \ndictionem vel licentiam ad audiendas confessiones ne \nrevocent aut suspendant, nisi gravem ob causam. \n\n$ 2. At graves ob causas Ordinarius potest etiam \nparocho aut poenitentiario confessarii munus interdi- \ncere, salvo recursu in devolutivo ad Sedem Apostolicam. \n\n$ 3. Non tamen licet Episcopo, inconsulta Sede \nApostolica, si de domo formata agatur, omnibus ali- \neuius religiosae domus confessariis una simul iurisdi- \nctionem adimere. \n\nCAN. 881. \n\n$ 1. Omnes utriusque cleri sacerdotes ad audiendas \nconfessiones approbati in aliquo loco, sive ordinaria sive \ndelegata iurisdictione instructi, possunt etiam vagos ac \nperegrinos ex alia dioecesi vel paroecia ad sese aece- \ndentes, itemque catholicos cuiusque ritus orientalis, va- \nlide et licite absolvere. \n\n$8 2. Qui ordinariam habent absolvendi potestatem, \npossunt subditos absolvere ubique terrarum, \n\nLiber Tertius - De Rebus 953 \n\nCav. 882. \n\nIn periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad con- \nfessiones non approbati, valide et licite absolvunt quos- \nlibet poenitentes à quibusvis peccatis aut censuris, \nquantumvis reservatis et notoriis, etiamsi praesens sit \nsacerdos approbatus, salvo praescripto can. 884, 2252. \n\nCav. 883. \n\n$ 1. Sacerdotes omnes maritimum iter arripientes, \ndummodo vel à proprio Ordinario, vel ab Ordinario \nportus in quo navim conscendunt, vel etiam ab Ordina- \nrio cuiusvis portus interiecti per quem in itinere trans- \neunt, facultatem rite acceperint confessiones audiendi, \npossunt, toto itinere, quorumlibet fidelium secum navi- \ngantium confessiones in navi excipere, quamvis navis \nin itinere transeat vel etiam aliquandiu consistat variis \nin locis diversorum Ordinariorum iurisdictioni subie- \netis. \n\n$ 2. Quoties vero navis in itinere consistat, possunt \nconfessiones excipere tum fidelium qui quavis de causa \nad navim aecedant, tum eorum qui ipsis ad terram obi- \nter appellentibus confiteri petant eosque valide ac licite \nabsolvere etiam a casibus Ordinario loci reservatis. \n\nCAN. 884. \n\nAbsolutio complicis in peccato turpi invalida est, \npraeterquam in mortis periculo; et etiam in periculo \nmortis, extra casum necessitatis, est ex parte confessa- \nrii illieità ad normam constitutionum apostolicarum \net nominatim constitutionis Benedicti XIV Sacramen- \ntum Poenitentiae, 1 Iun. 1141. \n\nCAN. 885. \n\nEtsi preces, ab Ecclesia formulae absolutoriae ad- \niunctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint \nnecessariae, nihilominus, nisi iusta de causa, ne omit- \ntantur. \n\n954. Codecs Iuris Canonici \n\nCAN. 886. \n\nSi confessarius dubitare nequeat de poenitentis \ndispositionibus et hic absolutionem petat, absolutio nec \ndeneganda, nec differenda est. \n\nCawv. 881. \n\nPro qualitate et numero peccatorum et conditione \npoenitentis salutares et convenientes satisfactiones \nconfessarius iniungat; quas poenitens volenti animo \nexcipere atque ipse per se debet implere. \n\nCAN. 888. \n\n$ l. Meminerit sacerdos in audiendis confessioni- \nbus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac \ndivinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a \nDeo constitutum esse ut honori divino et animarum sa- \nluti consulat. \n\n$ 2. Caveat omnino ne complieis nomen inquirat, \nne curiosis aut inutilibus quaestionibus, maxime circa \nsextum Decalogi praeceptum, quemquam detineat, et \npraesertim ne iuniores de iis quae ignorant impruden- \nter interroget. \n\nCAN. 889. \n\n$ 1. Sacramentale sigillum inviolabile est; quare \ncaveat diligenter confessarius ne verbo aut signo aut \nalio quovis modo et quavis de causa prodat aliquatenus \npeccatorem. \n\n$ 2. Obligatione servandi sacramentale sigillum .te- \nnentur quoque interpres aliique omnes ad quos notitia \nconfessionis quoquo modo pervenerit. \n\nCO^N. 890. \n$ 1. Omnino prohibitus est confessario usus scien- \ntiae ex confessione acquisitae cum gravamine poeniten- \ntis, excluso etiam quovis revelationis periculo. \n$ 2. Tam Superiores pro tempore exsistentes, quam \nconfessarii qui postea Superiores fuerint renuntiati, \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 955 \n\nnotitia quam de peccatis in confessione habuerint, ad \nexteriorem gubernationem nullo modo uti possunt. \n\nCAN. 891. \n\nMagister novitiorum eiusque socius, Superior Se- \nminarii collegiive sacramentales confessiones suorum \nalumnorum secum in eadem domo commorantium ne \naudiant, nisi alumni ex gravi et urgenti causa in casi- \nbus particularibus sponte id petant. \n\nCAN. 892. \n\n$ 1. Parochi aliique quibus eura animarum vi mu- \nneris est demandata, gravi iustitiae obligatione tenen- \ntur audiendi sive per se sive per alium confessiones fi- \ndelium sibi commissorum, quoties ii audiri rationabili- \nter petant. \n\n$ 2. Urgente necessitate, omnes confessarii obliga- \ntioné tenentur ex caritate confessiones fidelium au- \ndiendi, et in mortis periculo omnes sacerdotes. \n\nCAPUT II. \nDe reservatione peccatorum. \n\nCAN. 893. \n\n$ 1. Qui ordinario iure possunt audiendi confessio- \nnes potestatem concedere aut ferre censuras, possunt \nquoque, excepto Vicario Capitulari et Vicario Gene- \nrali sine mandato speciali, nonnullos casus ad suum \navocare iudicium, inferioribus absolvendi potestatem \nlimitantes. \n\n$ 2. Haec avocatio dicitur reservatio casuum. \n\n$ 9. Quod attinet ad reservationem censurarum, \nservetur praescriptum can. 2246, 2947. \n\nO4N. 894. \nUnicum peccatum ratione sui reservatum Sanctae \nSedi est falsa delatio, qua sacerdos innocens aecusatur \nde crimine sollicitationis apud iudices ecclesiasticos. \n\n956 Codeoz luris Canonici \n\nCaN. 895. \n\nLocorum Ordinarii peccata ne reservent, nisi, re in \nSynodo dioecesana discussa, vel extra Synodum auditis \nCapitulo cathedrali et aliquot ex prudentioribus ac pro- \nbatioribus suae dioecesis animarum curatoribus, vera \nreservationis necessitas aut utilitas comprobata fuerit. \n\nCAN. 896. \n\nInter Superiores religionis clericalis exemptae unus \nSuperior generalis, et in monasteriis sui iuris Abbas, \ncum proprio cuiusque Consilio, peccata, ut supra, sub- \nditorum reservare possunt, firmo praescripto can. 518, \n019. \n\nCaN. 89. \n\nCasus reservandi sint pauci omnino, tres scilicet vel, \nad summum, quatuor ex gravioribus tantum et atrocio- \nribus criminibus externis specifice determinatis; ipsa \nvero reservatio ne ultra in vigore maneat, quam necesse \nsit ad publicum aliquod inolitum vitium exstirpandum \net collapsam forte christianam disciplinam instauran- \ndam. \n\nCaN. 898. \n\nProrsus ab iis peccatis sibi reservandis omnes absti- \nneant quae iam sint Sedi Apostolicae etiam ratione cen- \nsurae reservata, et regulariter ab iis quoque quibus cen- \nsura, etsi nemini reservatàá, a iure imposita sit. \n\nCAN. 899. \n\n$ 1. Statutis semel reservationibus quas vere ne- \ncessarias aut utiles iudicaverint, curent locorum Ordi- \nnarii ut ad subditorum notitiam, quo meliore eis videa- \ntur modo, eaedem deducantur, nec facultatem a reser- \nvatis absolvendi cuivis et passim impertiant. \n\n$ 2. At huiusmodi absolvendi facultas ipso iure \ncompetit canonico poenitentiario ad normam can. 401, \n8$ 1, et habitualiter impertiatur saltem vicariis fora- \nneis, addita, praesertim in locis dioecesis a sede episco- \npali remotioribus, facultate subdelegandi toties quoties \n\nLI \n\nLiber Tertius - De Rebus 957 \n\nconfessarios sui districtus, si et quando pro urgentiore \naliquo determinato casu ad eos recurrant. \n\n$ 9. Ipso iure a casibus, quos quoquo modo sibi Or- \ndinarii reservaverint, absolvere possunt tum parochi, \naliive qui parochorum nomine in iure censentur, toto \ntempore ad praeceptum paschale adimplendum utili, \ntum singuli missionarii quo tempore missiones ad po- \npulum haberi contingat. \n\nCAN. 900. \nQuaevis reservatio omni vi caret : \n\n1.\" Cum confessionem peragunt sive aegroti qui \ndomo egredi non valent, sive sponsi matrimonii ineundi \nCausa; \n\n2.\" Quoties vel legitimus Superior petitam pro \naliquo determinato casu absolvendi facultatem dene- \ngaverit, vel, prudenti confessarii iudicio, absolvendi \nfacultas a legitimo Superiore peti nequeat sine gravi \npoenitentis incommodo aut sine periculo violationis \nsigilli sacramentalis; \n\n9. Extra territorium reservantis, etiamsi dum- \ntaxat ad absolutionem obtinendam poenitens ex eo \ndiscesserit. \n\nCAPUT III. \nDe subiecto sacramenti poenitentiae \n\nCAN. 901. \n\nQui post baptismum mortalia perpetravit, quae \nnondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, de- \nbet omnia quorum post diligentem sui discussionem \nconscientiam habeat, confiteri et circumstantias in con- \nfessione explicare, quae speciem peccati mutent. \n\nCaN. 902. \n\nPeccata post baptismum commissa, sive mortalia \ndirecte potestate clavium iam remissa, sive venialia, \nsunt materia sufficiens, sed non necessaria, sacramenti \npoenitentiae. \n\nCod. Iur. Can. 17 \n\n958 Codex luris Canonici \n\nCAN. 903. \nQui aliter confiteri non possunt, non prohibentur, si \nvelint, per interpretem confiteri, praecavendo abusus \net scandala, firmo praescripto can. 889, $ 2. \n\nCAN. 904. \n\nAd normam constitutionum apostolicarum et nomi- \nnatim constitutionis Benedicti XIV Sacramentum Poe- \nnitentiae,1Iun.1741, debet poenitens sacerdotem, reum \ndelicti sollicitationis in confessione, intra mensem de- \nnuntiare loci Ordinario, vel Sacrae Congregationi \nS. Officii; et confessarius debet, graviter onerata eius \nconscientia, de hoc onere poenitentem monere. \n\nCaN. 905. \n\nCuivis fideli integrum est confessario legitime ap- \nprobato etiam alius ritus, cui maluerit, peccata sua \nconfiteri. \n\nCaN. 900. \n\nOmnis utriusque sexus fidelis, postquam ad annos \ndiscretionis, idest ad usum rationis, pervenerit, tene- \ntur omnia peccata sua saltem semel in anno fideliter \nconfiteri. \n\nCAN. 907. \n\nPraecepto confitendi peccata non satisfacit, qui con- \n\nfessionem facit sacrilegam vel voluntarie nullam. \n\nCAPUT IV. \nDe loco ad. confessiones eacipiendas. \nCaN. 908. \nSacramentalis confessionis proprius locus est eccle- \nsia vel oratorium publicum aut semi-publicum. \nCaN. 909. \n$8 1l. Sedes confessionalis ad audiendas mulierum \nconfessiones semper collocetur in loco patenti et con- \n\nspieuo, et generatim in ecclesia vel oratorio publico aut \nsemi-publieo mulieribus destinato. \n\nLiber Tertius - De Rebus 959 \n\n$ 2. Sedes confessionalis crate fixa ae tenuiter per- \nforata inter poenitentem et confessarium sit instructa. \n\nCaN. 910. \n8$ 1. Feminarum confessiones extra sedem confes- \nsionalem ne audiantur, nisi ex causa infirmitatis aliave \nverae necessitatis et adhibitis cautelis quas Ordinarius \nloci opportunas iudicaverit. \n8 2. Confessiones virorum etiam in aedibus privatis \nexcipere licet. \n\nCAPUT V. \nDe indulgentiis. \n\nAnT. I. — De éndulgentiarwm concessione. \n\nCaN. 911. \n\nOmnes magni faciant indulgentias seu remissionem \ncoram Deo poenae temporalis debitae pro peccatis, ad \nculpam quod attinet iam deletis, quam ecclesiastica \nauctoritas ex thesauro Ecclesiae concedit pro vivis per \nmodum absolutionis, pro defunctis per modum suf- \nfragii. \n\nCaN. 912. \n\nPraeter Romanum Pontificem, cui totius spiritua- \nlis Ecclesiae thesauri a Christo Domino commissa est \ndispensatio, ii tantum possunt potestate ordinaria in- \ndulgentias elargiri, quibus id expresse a iure conces- \nsum est. \n\nCaN. 913. \n\nInferiores Romano Pontifice nequeunt : \n\n1.* Facultatem concedendi indulgentias aliis com- \nmittere, nisi id eis a Sede Apostolica expresse fuerit \nindultum; \n\n2.\" Indulgentias concedere defunctis applicabiles; \n\n3.\" Eidem rei seu actui pietatis vel sodalitio, cui \niam a Sede Apostolica vel ab alio indulgentiae conces- \nsae sint, alias adiungere, nisi novae conditiones adim- \nplendae praescribantur. \n\n960 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 914. \n\nBenedictionem papalem cum indulgentia plenaria, \nsecundum praescriptam formulam, impertiri possunt \nEpiscopi in sua quisque dioecesi bis in anno, hoc est die \nsollemni Paschatis Resurrectionis et alio die festo sol- \nlemni ab ipsis designando, etiamsi iidem Missae sol- \nlemni adstiterint tantum; Abbates autem vel Praelati \nnullius, Vicarii et Praefecti Apostolici, etsi episcopali \ndignitate careant, id possunt in suis territoriis uno \ntantum ex sollemnioribus per annum diebus. \n\nCAN. 915. \n\nRegulares, qui privilegium habent impertiendi be- \nnedictionem papalem, non solum obligatione tenentur \nservandi formulam praescriptam, sed hoc privilegio uti \nnequeunt, nisi in suis ecclesiis et in ecclesiis monia- \nlium vel tertiariorum suo Ordini legitime aggregato- \nrum; non autem eodem die et loco quo Episcopus eam \nimpertiat. \n\nCAN. 916. \n\nEpiscopi, Abbates vel Praelati nullus, Vicarii ac \nPraefecti Apostolici et Superiores maiores religionis \nclericalis exemptae, possunt designare et declarare \nunum altare privilegiatum quotidianum perpetuum, \ndummodo aliud non habeatur, in suis ecclesiis cathe- \ndralibus, abbatialibus, collegiatis, conventualibus, pa- \nroecialibus, quasi-paroecialibus, non autem in orato- \nriis publicis vel semi-publicis, nisi sint ecclesiae paroe- \nciali unita seu eiusdem subsidiaria. \n\nCAN. 917. \n$ 1. Die Commemorationis omnium fidelium defun- \nctorum, omnes Missae gaudent privilegio ac si essent \nad altare privilegiatum celebratae. \n$ 2. Omnia altaria ecclesiae per eos dies quibus in \nea peragitur supplicatio Quadraginta Horarum sunt \nprivilegiata. \n\nLiber Tertius - De Rebus 961 \n\nCaN. 918. \n\n$ 1. Ut indicetur altare esse privilegiatum, nihil \naliud inscribatur, nisi: altare privilegiatum, perpe- \ntuum vel ad tempus, quotidianum vel non, secundum \nconcessionis verba. \n\n8 2. Pro Missis celebrandis in altari privilegiato ne- \nquit, sub obtentu privilegii, maior exigi Missae elee- \nmosyna. \n\nCAN. 919. \n\n8$ 1. Novae indulgentiae, ecclesiis etiam regularium \nconcessae, quae Romae promulgatae non sint, ne per- \nvulgentur, inconsulto Ordinario loci. \n\n$ 2. In edendis libris, libellis, etc., quibus conces- \nsiones indulgentiarum pro variis precibus aut piis ope- \nribus recensentur, servetur praescriptum can. 1388. \n\nCa4N. 920. \n\nQui a Summo Pontifice impetraverint indulgentia- \nrum concessiones pro omnibus fidelibus, obligatione \ntenentur, sub poena nullitatis gratiae obtentae, authen- \ntica exemplaria earundem concessionum ad Sacram \nPoenitentiariam deferendi. \n\nCAN. 921. \n\n$ 1. Indulgentia plenaria concessa pro festis Do- \nmini Nostri Iesu Christi vel pro festis Beatae Mariae \nVirginis, intelligitur concessa dumtaxat pro festis quae \nin calendario universali reperiuntur. \n\n$ 2. Concessa indulgentia plenaria vel partialis pro \nfestis Apostolorum, intelligitur concessa dumtaxat pro \neorum festo natali. \n\n$ 3. Indulgentia plenaria concessa ut quotidiana \nperpetua vel ad. tempus visitantibus aliquam ecclesiam \nvel publicum oratorium ita intelligenda est ut quacun- \nque die, sed semel tantum in anno, ab unoquoque fideli \nacquiri possit, nisi aliud in decreto expresse dicatur. \n\n969 Codes Iwris Canonici \n\nCaN. 922. \n\nIndulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationi- \nbus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, \nquae ante aut post festum vel etiam eius octavario per- \ndurante peraguntur, translatae intelliguntur in eum \ndiem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si \nfestum translatum habeat officium cum Missa sine sol- \nlemnitate et externa celebratione ac translatio fiat in \nperpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in \nperpetuum sollemnitas et externa celebratio. \n\nCAN. 923. \n\nAd luerandam indulgentiam alicui diei affixam, si \nvisitatio ecclesiae vel oratorii requiratur, haec fieri \npotest a meridie diei praecedentis usque ad mediam no- \nctem quae statutum diem claudit. \n\nCaN. 924. \n\n8 1. Ad normam can. 15, indulgentiae adnexae ali- \ncui eeclesiae non cessant, si ecclesia funditus evertatur \nrursusque intra quinquaginta annos aedificetur in \neodem vel fere eodem loco et sub eodem titulo. \n\n$ 2. Indulgentiae coronis aliisve rebus adnexae tunc \ntantum cessant, cum coronae aliaeve res prorsus desi- \nnant esse vel vendantur. \n\nAnr. IL. — De indulgentiis acquirendis. \n\nCaN. 925. \n\n$ 1. Ut quis eapax sit sibi lucrandi indulgentias, \ndebet esse baptizatus, non excommunicatus, in statu \ngratiae saltem in fine operum praescriptorum, subdi- \ntus concedentis. \n\n$ 2. Ut vero subiectum capax eas revera lucretur, \ndebet habere intentionem saltem generalem eas acqui- \nrendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac de- \nbito modo secundum concessionis tenorem. \n\nLiber Tertius - De Rebus 963 \n\nCaN. 926. \n\nPlenaria indulgentia ita concessa intelligitur ut si \nquis eam plenarie lucrari non possit, eam tamen par- \ntialiter lucretur pro dispositione quam habet. \n\nCav. 92. \n\nNisi aliud ex concessionis tenore appareat, indul- \ngentias ab Ijpiscopo concessas luerari possunt tum \nsubditi extra territorium, tum peregrini, vagi, omnes- \nque exempti in territorio degentes. \n\nCaN. 928. \n\n$ 1. Indulgentia plenaria, nisi aliud expresse cau- \ntum sit, acquiri potest semel tantum in die, etsi idem \nopus praescriptum pluries ponatur. \n, $ 2. Partialis indulgentia, nisi contrarium expresse \nnotetur, saepius per diem, eodem opere repetito, potest \nIucrifieri. \nCaN. 929. \n\nFideles utriusque sexus qui, perfectionis studio vel \ninstitutionis seu educationis aut etiam valetudinis \ncausa in domibus ecclesia vel publico sacello caren- \ntibus, de consensu Ordinariorum constitutis, vitam \ncommunem agunt, itemque personae omnes ad illis mi- \nnistrandum ibidem commorantes, quoties ad lucrandas \nindulgentias praescribatur visitatio alicuius ecclesiae \nnon determinatae, vel indeterminati alicuius publici \noratorii, visitare queunt propriae domus sacellum in \nquo obligationi audiendi Sacrum iure satisfacere pos- \nsunt, dummodo cetera opera iniuncta rite praestiterint. \n\nC^N. 930. \n\nNemo indulgentias acquirens potest eas aliis in vita \ndegentibus applicare; animabus autem in purgatorio \ndetentis indulgentiae omnes a Romano Pontifice con- \ncessae, nisi aliud constet, applicabiles sunt. \n\n964. Codec Iuris Canonici \n\nCav. 931. \n\n$ 1. Ad quaslibet indulgentias lucrandas confessio \nforte requisita peragi potest intra octo dies qui imme- \ndiate praecedunt diem cui indulgentia fuit affixa; com- \nmunio autem in pervigilio eiusdem diei; utraque vero \netiam intra subsequentem totam octavam. \n\n$ 2. Pariter ad lucrandas indulgentias pro piis \nexercitiis in triduum, hebdomadam, etc., ductis conces- \nsas, confessio et communio fieri etiam potest intra \noctavam quae immediate sequitur exercitium expletum. \n\n$ 9. Christifideles qui solent, nisi legitime impe- \ndiantur, saltem bis in mense ad poenitentiae sacramen- \ntum accedere, aut sanctam communionem in statu gra- \ntiae et cum recta piaque mente recipere quotidie, \nquamvis semel aut iterum per hebdomadam ab eadem \nabstineant, possunt omnes indulgentias consequi, etiam \nsine actuali confessione quae ceteroquin ad eas lucran- \ndas necessaria foret, exceptis indulgentiis sive iubilaei \nordinarii et extraordinarii sive ad instar iubilaei. \n\nCaN. 932. \n\nOpere, cui praestando quis lege aut praecepto obli- \ngatur, nequit indulgentia lucrifieri, nisi in eiusdem \nconcessione aliud expresse dicatur; qui tamen praestat \nopus sibi in saeramentalem poenitentiam iniunctum et \nindulgentiis forte ditatum, potest simul et poenitentiae \nsatisfacere et indulgentias lucrari. \n\nCaN. 933. \n\nUni eidemque rei vel loco plures ex variis titulis \nadnecti possunt indulgentiae; sed uno eodemque opere, \ncui ex variis titulis indulgentiae adnexae sint, non \npossunt plures acquiri indulgentiae, nisi opus requisi- \ntum sit confessio vel communio, aut nisi aliud expresse \ncautum fuerit. \n\nCAN. 934. \n\n$ 1. Si ad lucrandas indulgentias oratio in genere \n\nad mentem Summi Pontificis praescribatur, mentalis \n\nLiber Tertius - De Rebus 965 \n\ntantum oratio non sufficit; oratio autem vocalis poterit \narbitrio fidelium deligi, nisi peculiaris aliqua assi- \ngnetur. \n\n$ 2. Si peculiaris oratio assignata fuerit, indulgen- \ntiae acquiri possunt quocunque idiomate oratio reci- \ntetur, dummodo de fidelitate versionis constet ex decla- \nratione vel Sacrae Poenitentiariae vel unius ex Ordi- \nnariis loci ubi vulgaris est lingua in quam vertitur \noratio; sed indulgentiae penitus cessant ob quamlibet \nadditionem, detractionem, vel interpolationem. \n\n$ 3. Ad indulgentiarum acquisitionem satis est ora- \ntionem alternis cum socio recitare, aut mente eam pro- \nsequi, dum ab alio recitatur. \n\nCaN. 935. \n\nPia opera ad lucrandas indulgentias iniuncta, con- \nfessarii possunt in alia commutare pro iis qui, legitimo \ndetenti impedimento, eadem praestare nequeant. \n\nCaNv. 936. \n\nMuti lucrari possunt indulgentias adnexas publicis \nprecibus, si una cum ceteris fidelibus in eodem loco \norantibus mentem ac pios sensus ad Deum attollant; \net si agatur de privatis orationibus, satis est ut eas \nmente recolant signisve effundant vel tantummodo ocu- \nlis percurrant. \n\nTITULUS V. \nDe extrema unctione. \n\nCaN. 937. \n\nExtremae unctionis sacramentum conferri debet per \nsacras unctiones, adhibito oleo olivarum rite benedicto, \net per verba in ritualibus libris ab Ecclesia probatis \npraescripta. \n\n266 Codex Iwris Canonici \n\nCAPUT I. \nDe ministro eamtremae unctionis. \n\nOaN. 938. \n$ 1. Hoe sacramentum valide administrat omnis et \nsolus sacerdos. \n$ 2. Balvo praescripto can. 397, n. 3, 514, 88 1.3, \nminister ordinarius est parochus loci, in quo degit in- \nfirmus; in casu autem necessitatis, vel de licentia sal- \ntem rationabiliter praesumpta. eiusdem parochi vel Or- \ndinarii loci, alius quilibet sacerdos hoc sacramentum \nministrare potest. \nCAN. 939. \nMinister ordinarius ex iustitia tenetur hoc sacra- \nmentum per se ipse vel per alium administrare, et in \ncasu necessitatis ex caritate quilibet sacerdos. \n\nCAPUT II. \nDe subiecto extremae unctionis. \nCAN. 910. \n$ 1. Extrema unctio praeberi non potest nisi fideli, \nqui post adeptum usum rationis ob infirmitatem vel \nsenium in periculo mortis versetur. \n$ 2. In eadem infirmitate hoc sacramentum iterari \nnon potest, nisi infirmus post susceptam unctionem \nconvaluerit et in aliud vitae discrimen inciderit. \n\nCAN. 941. \n\nQuando dubitatur num infirmus usum rationis atti- \ngerit, num in periculo mortis reipsa versetur vel num \nmortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub condi- \ntione. \n\nCAN. 942. \n\nHoc sacramentum non est conferendum illis qui im- \npoenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter \nperseverant; quod si hoe dubium fuerit, conferatur sub \nconditione, \n\nLiber Tertius - De Rebus 967 \n\nCAN. 943. \n\nInfirmis autem qui, cum suae mentis compotes es- \nsent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter \npetiissent, etiamsi deinde sensus vel usum rationis \namiserint, nihilominus absolute praebeatur. \n\nCaN. 944. \n\nQuamvis hoc sacramentum per se non sit de neces- \nsitate medii ad salutem, nemini tamen licet illud ne- \n gligere; et omni studio et diligentia curandum ut in- \nfirmi, dum sui plene compotes sunt, illud recipiant. \n\nCAPUT III. \nDe vitibus et caeremoniis extremae unctionis. \n\nCAN. 945. \n\nOleum olivarum, in sacramento extremae unctionis \nadhibendum, debet esse ad hoc benedictum ab Epi- \nscopo, vel a presbytero qui facultatem illud benedicendi \na Sede Apostolica obtinuerit. \n\nCAN. 946. \nOleum infirmorum parochus loco nitido et decenter \nornato in vase argenteo vel stamneo diligenter custo- \ndiat, nec domi retineat nisi ad normam can. (35. \n\nCAN. 941. \n\n$ 1. Unctiones verbis, ordine et modo in libris ri- \ntualibus praescripto, accurate peragantur; in casu àu- \ntem necessitatis sufficit unica unctio in uno sensu seu \nrectius in fronte cum praescripta forma breviori, salva \nobligatione singulas unetiones supplendi, cessante pe- \nriculo. \n\n$ 2. Unctio renum semper omittatur. \n\n$ 3. Unctio pedum ex qualibet rationabili causa \nomitti potest. \n\n$ 4. Extra casum gravis necessitatis, unctiones ipsa \nministri manu nulloque adhibito instrumento fiant. \n\n268 Codes Iuris Canonici \n\nTITULUS VI. \nDe ordine. \n\nCAN. 948. \n\nOrdo ex Christi institutione clericos a laicis in Ec- \nclesia distinguit ad fidelium regimen et cultus divini \nministerium. \n\nCAN. 949. \n\nIn canonibus qui sequuntur, nomine ordinum naio- \nrum vel sacrorum intelliguntur presbyteratus, diaco- \nnatus, subdiaconatus; minorum vero acolythatus, exor- \ncistatus, lectoratus, ostiariatus. \n\nCAN. 950. \n\nIn iure verba: ordinare, ordo, ordinatio, sacra or- \ndinatio, comprehendunt, praeter consecrationem epi- \nscopalem, ordines enumeratos in can. 949 et ipsam pri- \nmam tonsuram, nisi aliud ex natura rei vel ex contextu. \nverborum eruatur. \n\nCAPUT I. \nDe ministro sacrae ordinationis. \n\nCAN. 951. \n\nSacrae ordinationis minister ordinarius est Episco- \npus consecratus; extraordinarius, qui, licet charactere \nepiscopali careat, a iure vel a Sede Apostolica per pe- \nculiare indultum potestatem acceperit aliquos ordines \nconferendi. \n\nCAN. 952. \n\nNemini licet ordinatum a Romano Pontifice ad al- \ntiorem ordinem promovere sine Sedis Apostolicae fa- \ncultate. \n\nCaN. 953. \n\nConsecratio episcopalis reservatur Romano Ponti- \nfici ita ut nulli Episcopo liceat quemquam consecrare \nin Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato. \n\nLiber Tertius - De Rebus 969 \n\nCan. 954. \n\nEpiscopus consecrator debet alios duos Lpiscopos \nadhibere, qui sibi in consecratione assistant, nisi hac \nsuper re a Sede Apostolica dispensatum fuerit. \n\nCaN. 955. \n\n$ 1. Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut \ncum legitimis eiusdem litteris dimissoriis. \n\n$ 2. Episcopus proprius, iusta causa non impedi- \ntus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum \norientalis ritus, sine apostolico indulto, licite ordinare \nnon potest. \n\nCAN. 9506. \n\nEpiscopus proprius, quod attinet ad ordinationem \nsaecularium, est tantum Episcopus dioecesis in qua \npromovendus habeat domicilium una cum origine aut \nsimplex domicilium sine origine; sed in hoc altero casu \npromovendus debet animum in dioecesi perpetuo ma- \nnendi iureiurando firmare, nisi agatur de promovendo \nad ordines clerico qui dioecesi per primam tonsuram \niam incardinatus est, vel de promovendo alumno, qui \nservitio alius dioecesis destinatur ad normam can. 969, \n$ 2, vel de promovendo religioso professo de quo in \ncan. 964, n. 4. \n\nOAN. 951. \n\n$ 1. Vicarius ac Praefectus apostolicus, Abbas vel \nPraelatus «allius, si charactere episcopali polleant, \nEpiscopo dioecesano aequiparantur quod pertinet ad \nordinationem. \n\n$ 2. Si episcopali charactere careant, possunt nihi- \nlominus in proprio territorio et durante tantum mu- \nnere, conferre primam tonsuram et ordines minores \ntum propriis subditis saecularibus ad normam can. 956, \ntum aliis qui litteras dimissorias iure requisitas exhi- \nbeant; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta \nirrita est. \n\n910 Codex Iuris Canonici \n\nCaw. 958. \n$ 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare \npossunt, quandiu iurisdictionem in territorio retinent : \n\n1.\" Episcopus proprius, postquam possessionem \nsuae dioecesis legitime ceperit ad normam can. 334, $ 3, \nlicet nondum consecratus; \n\n2.\" Vicarius Generalis, ex speciali tamen Epi- \nscopi mandato; \n\n3. De Capituli consensu Vicarius Capitularis \npost annum a sede vacante; intra annum vero solis \narctatis ratione beneficii recepti vel recipiendi, aut \nratione certi alicuius officii, cui propter necessitatem \ndioecesis sine dilatione sit providendum; \n\n4.\" Vicarius ac Praefectus Apostolicus, Abbas \nvel Praelatus nullius, licet episcopali charactere ca- \nreant, etiam ad ordines maiores. \n\n$ 2. Vicarius Capitularis litteras dimissorias ne \nconcedat iis qui ab Episcopo reiecti fuerunt. \n\nCaN. 959. \n\nQui potest litteras dimissorias ad ordines recipien- \ndos dare, potest quoque eosdem ordines conferre per \nse ipse, si necessariam ordinis potestatem habeat. \n\nCav. 960. \n\n$ 1. Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habi- \ntis antea omnibus testimoniis, quae iure exiguntur ad \nnormam can. 993-1000. \n\n$ 2. Ri post datas ab Ordinario litteras dimissorias \nnova testimonia necessaria sint ad normam can. 994, \n$ 3, Episcopus alienus ne ordinet, antequam eadem \nreceperit. \n\n$ 3. Quod si promovendus tempus sufficiens ad con- \ntrahendum impedimentum ad normam mem. can. 994 \ntransegerit in ipsa dioecesi Episcopi ordinantis, hic \ntestimonia directe colligat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 911 \n\nCAN. 961. \n\nLitterae dimissoriae mitti possunt ab Episcopo pro- \nprio, etiam Cardinali Episcopo suburbicario, ad quem- \nlibet Episcopum, communionem cum Sede Apostolica \nhabentem, excepto tantum, citra apostolieum indul- \ntum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi. \n\nCaN. 962. \n\nQuilibet Episcopus, acceptis legitimis litteris di- \nmissoriis, alienum subditum licite ordinat, dummodo \nipse de germana litterarum fide dubitare nullatenus \npossit, salvo praescripto can. 994, $ 3. \n\nCAN. 963. \nLitterae dimissoriae possunt ab ipso concedente vel \nab eius successore limitari aut revocari, sed semel con- \ncessae non exstinguuntur resoluto iure dantis. \n\nCAN. 964. \nQuod attinet ad ordinationem religiosorum : \n\n1.\" Abbas regularis de regimine, etsi sine terri- \ntorio nullius, potest conferre primam tonsuram et or- \ndines minores, dummodo promovendus sit ipsi subditus \nvi professionis saltem simplicis, ipse vero sit presby- \nter et benedictionem abbatialem legitime acceperit. \nExtra hos fines, ordinatio, ab eodem collata, revocato \nquolibet contrario privilegio, est irrita, nisi ordinans \ncharactere episcopali polleat; \n\n2. Religiosi exempti a nullo Episcopo ordinari \nlieite possunt sine litteris dimissoriis proprii Superio- \nris maioris; \n\n3.\" Superiores professis votorum simplicium, de \nquibus in can. 514, litteras dimissorias concedere pos- \nsunt dumtaxat ad primam tonsuram et ordines mi- \nnores; \n\n1.\" Ordinatio ceterorum omnium alumnorum cu- \niusvis religionis regitur iure saecularium, revocato \nquolibet indulto Superioribus concesso dandi professis \n\n979 Codes [uris Canonici \n\nà votis temporariis litteras dimissorias ad ordines \nmaiores. \nCAN. 965. \n\nEpiscopus ad quem Superior religiosus litteras di- \nmissorias mittere debet, est Episcopus dioecesis, in. \nqua sita est domus religiosa, ad cuius familiam per- \ntinet ordinandus. \n\nOAN. 966. \n\n$ 1. Tune tantum Superior religiosus ad alium \nEpiscopum litteras dimissorias mittere potest, cum \nEpiscopus dioecesanus licentiam dederit, aut sit di- \nversi ritus, aut sit absens, aut non sit ordinationem \nhabiturus proximo legitimo tempore ad normam \ncan. 1006, $ 2, vel denique cum dioecesis vacet nec eam \nregat qui charactere episcopali polleat. \n\n$ 2. Necesse est ut singulis in casibus id Ipiscopo \nordinaturo constet ex authentico Curiae episcopalis \ntestimonio. \n\nCAN. 961. \n\nCaveant Superiores religiosi ne in fraudem Episcopi \ndioecesani subditum ordinandum ad aliam religiosam \ndomum mittant, aut concessionem litterarum dimisso- \nriarum de industria in id tempus differant, quo Epi- \nscopus vel abfuturus, vel nullas habiturus sit ordina- \ntiones. \n\nCATUT II. \nDe subiecto sacrae ordinationis. \n\nCAN. 968. \n\n$ 1l. Sacram ordinationem valide recipit solus vir \nbaptizatus; licite autem, qui ad normam sacrorum ca- \nnonum debitis qualitatibus, iudicio proprii Ordinarii, \npraeditus sit, neque ulla detineatur irregularitate \naliove impedimento. \n\n$ 2. Qui irregularitate aliove impedimento detinen- \ntur, licet post ordinationem etiam sine propria culpa \nexorto, prohibentur receptos ordines exercere. \n\nLiber Teriius - De Rebus 913 \n\nCAN. 969. \n\n$ 1. Nemo ex saecularibus ordinetur, qui iudicio \nproprii Episcopi non sit necessarius vel utilis ecclesiis \ndioecesis. \n\n$ 2. Non prohibetur tamen Ipiscopus proprium \npromovere subditum, qui in futurum, praevia legitima \nexcardinatione et incardinatione, servitio alius dioe- \ncesis destinetur. \n\nCAN. 9'10. \n\nProprius Episcopus vel Superior religiosus maior \npotest suis clericis ex quavis canonica causa, occulta \nquoque, etiam extraiudicialiter, ascensum ad ordines \ninterdicere, salvo iure recursus ad Sanctam Sedem, vel \netiam ad Moderatorem generalem, si agatur de religio- \nsis quibus ascensum interdixerit Superior provincialis. \n\nCaN. 911. \nNefas est quemquam, quovis modo, ob quamlibet \n\nrationem, ad statum clericalem cogere, vel canonice \nidoneum ab eodem avertere. \nCaN. 972. \n\n$ 1. Curandum ut ad sacros ordines adspirantes \ninde a teneris annis in Seminario recipiantur; sed om- \nnes ibidem commorari tenentur saltem per integrum \nsaerae theologiae curriculum, nisi Ordinarius in easi- \nbus peculiaribus, gravi de causa, onerata eius con- \nscientia, dispensaverit. \n\n$8 2. Qui ad ordines adspirant et extra Seminarium \nlegitime morantur, commendentur pio et idoneo sacer- \ndoti, qui eis invigilet eosque ad pietatem informet. \n\nART. I. — De requisitis àn subiecto sacrae ordinationis. \n\nCAN. 978. \n$8 1. Prima tonsura et ordines illis tantum confe- \nrendi sunt, qui propositum habeant ascendendi ad pre- \nsbyteratum et quos merito coniicere liceat aliquando \ndignos futuros esse presbyteros. \nCod. Iur. Can. 18 \n\n974 Codes Iuris Canonici \n\n$ 2. Ordinatus tamen. qui superiores ordines reci- \npere recuset, nec potest ab lIpiscopo ad eos recipien- \ndos eogi, nec prohiberi a receptorum ordinum exerci- \ntio, nisi impedimento canonico detineatur aliave gra- \nvis, iudicio Episcopi, obsit causa. \n$ 3. Episcopus sacros ordines nemini conferat quin \nex positivis argumentis moraliter certus sit de eius ca- \nnonica idoneitate; secus non solum gravissime peccat, \nsed etiam periculo sese committit alienis communi- \neandi peccatis. \nCAN. 974. \n$ 1. Ut quis lieite ordinari possit, requiruntur : \n1.\" Recepta sacra confirmatio; \n2.\" Mores ordini recipiendo congruentes; \n3.\" Aetas canonica; \n4.\" Debita scientia; \n9.\" Ordinum inferiorum susceptio; \n6.\" Interstitiorum observatio; \n1.* Titulus canonicus, si agatur de ordinibus maio- \nribus. \n$ 2. Quod pertinet ad consecrationem episcopalem, \nservetur praescriptum can. 331. \n\nCAN. 915. \n\nSubdiaconatus ne conferatur ante annum vicesi- \nmum primum completum; diaconatus ante vicesimum \nsecundum completum; presbyteratus ante vicesimum \nquartum completum. \n\nCAN. 916. \n\n8 l. Nemo sive saecularis sive religiosus ad primam \ntonsuram promoveatur ante inceptum cursum theolo- \ngicum. | \n\n$ 2. Firmo praescripto can. 915, subdiaconatus ne \nconferatur, nisi exeunte tertio cursus theologici anno; \ndiaconatus, nisi incepto quarto anno; presbyteratus, \nnisi post medietatem eiusdem quarti anni. \n\nLiber Tertius - De Rebus 91b \n\n8 9. Cursus theologicus peractus esse debet non pri- \nvatim, sed in scholis ad id institutis secundum studio- \nrum rationem can. 1365 determinatam. \n\nCAN. 9f. \n\nOrdines gradatim conferendi sunt ita ut ordinatio- \nnes per saltum omnino prohibeantur. \n\nCax. 918. \n\n$ 1. In ordinationibus serventur temporum inter- \nstitia quibus promoti in receptis ordinibus, secundum \nEpiscopi praescriptum, sese exerceant. \n\n$ 2. Interstitia primam tonsuram inter et ostiaria- \ntum vel inter singulos ordines minores prudenti Epi- \nscopi iudicio committuntur; acolythus vero ad subdia- \nconatum, subdiaconus ad diaconatum, diaconus ad \npresbyteratum ne antea promoveantur, quam acoly- \nthus unum saltem annum, subdiaconus et diaconus tres \nsaltem menses in suo quisque ordine fuerint versati, \nnisi necessitas aut utilitas Ecclesiae, iudicio Episcopi, \naliud exposcat. \n\n$ 3. Nunquam tamen, nisi de peculiari licentia Ro- \nmani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu \nduove sacri ordines uno eodemque die, reprobata qua- \nvis contraria consuetudine, conferantur; imo nec pri- \nmam tonsuram conferre licet una cum aliquo ex ordi- \nnibus minoribus, neque omnes ordines minores una \nsimul. \n\nCAN. 919. \n\n$ 1. Pro clericis saecularibus titulus canonicus est \ntitulus beneficii, eoque deficiente, patrimonii aut pen- \nsionis. \n\n$ 2. Hic titulus debet esse et vere securus pro tota \nordinati vita et vere sufficiens ad congruam eiusdem \nsustentationem, secundum normas ab Ordinariis pro \ndiversis locorum et temporum necessitatibus et adiun- \netis dandas. \n\nro \n- \nc. \n\nCodec Iuris Canonici \n\nCaN. 980. \n\n$ 1. Ordinatus in sacris, si titulum amittat, alium \nsibi provideat, nisi, iudicio Episcopi, eius congruae su- \nstentationi aliter cautum sit. \n\n$ 2. Qui, citra apostolicum indultum, suum subdi- \ntum in sacris sine titulo canonico scienter ordinave- \nrint aut ordinari permiserint, debent ipsi eorumque \nsuccessores eidem egenti alimenta necessaria praebere, \ndonee congruae eiusdem sustentationi aliter provisum \nfuerit. \n\n$ 3. Si Episcopus aliquem ordinaverit sine titulo \ncanonico cum pacto ut ordinatus non petat ab ipso ali- \nmenta, hoc pactum omni vi caret. \n\nCAN. 981. \n\n$ 1. Si ne unus quidem ex titulis de quibus in can. \n919, 8 1, praesto sit, suppleri potest titulo servitii dioe- \ncesis, et, in locis sacrae Congregationi de Prop. Fide \nsubiectis, titulo missionis, ita tamen ut ordinandus, iu- \nreiurando interposito, se devoveat perpetuo dioecesis \naut missionis servitio, sub Ordinarii loci pro tempore \nauctoritate. \n\n$ 2. Ordinarius presbytero, quem promoverit titulo \nservitii ecclesiae vel missionis, debet beneficium vel of- \nficium vel subsidium, ad congruam eiusdem sustenta- \ntionem sufficiens, conferre. \n\nCaN. 982. \n\n$ 1. Pro regularibus titulus canonicus est sollemnis \nreligiosa professio seu titulus, ut dicitur, paupertatis. \n\n$ 2. Pro religiosis votorum simplicium perpetuo- \nrum est titulus mensae communis, Congregationis \naliusve similis, ad normam constitutionum. \n\n$ 3. Ceteri religiosi, etiam ad ordinationis titulum \nquod attinet, iure saecularium reguntur. \n\nLiber Tertius - De Rebus oT \n\nAmm. IT. — De irregularitatibus aliisque àmpedimentis. \nCAN. 983. \nNullum impedimentum perpetuum quod venit no- \nmine irregularitatis, sive ex defectu sit sive ex delicto, \ncontrahitur, nisi quod fuerit in canonibus qui sequun- \n\ntur ssum. \nBrad IY d Caw. 984. \n\nSunt irregulares ex defectu : \n\n1. Illegitimi, sive illegitimitas sit publica sive \nocculta, nisi fuerint legitimati vel vota sollemnia pro- \nfessi; \n\n2.\" Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, \nvel decenter propter deformitatem, altaris ministerio \ndefungi non valeant. Ad impediendum tamen exerci- \ntium ordinis legitime recepti, gravior requiritur defe- \nctus, neque ob hune defectum prohibentur actus qui \nrite poni possunt; \n\n3.* Qui epileptici vel amentes vel a daemone pos- \nsessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines \ntales evaserint et iam liberos esse certo constet, Ordi- \nnarius potest suis subditis receptorum ordinum exer- \ncitium rursus permittere; \n\n4.^ Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia \nvalida successive contraxerunt; \n\n5.\" Qui infamia iuris notantur; \n\n6.\" Iudex qui mortis sententiam tulit; \n\n1T. Qui munus carnificis susceperint eorumque \nvoluntarii ac immediati ministri in exsecutione capi- \n\ntalis sententiae. \nCAN. 985. \n\nSunt irregulares ex delicto : \n\n1.* Apostatae a fide, haeretici, schismatici; \n\n2.\" Qui, praeterquam in casu extremae necessita- \ntis, baptismum ab acatholicis quovis modo sibi conferri \nsiverunt; \n\n3.^ Qui matrimonium attentare aut civilem tan- \ntum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo ma- \n\n978 Codex Iuris Canonici \n\ntrimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam \nsimplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iis- \ndem votis adstricta aut matrimonio valido coniuncta; \n\n4. Qui voluntarium homicidium perpetrarunt \naut fetus humani abortum procuraverunt, effectu se- \ncuto, omnesque cooperantes; \n\n5.* Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vi- \ntam adimere tentaverunt; \n\n6.\" Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi \nvetitam exercentes, si exinde mors sequatur; \n\n(.?^ Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro \nconstitutis reservatum, ponunt, vel eo ordine carentes, \nvel ab eius exercitio poena canonica sive personali, me- \ndicinali aut vindicativa, sive locali prohibiti. \n\nCAN. 986. \n\nHaec delicta irregularitatem non pariunt, nisi fue- \nrint gravia peccata, post baptismum perpetrata, salvo \npraescripto can. 985, n. 2, itemque externa, sive pu- \nblica sive occulta. \n\nCAN. 987. \n\nSunt simpliciter impediti : \n\n1.* Filii acatholicorum, quandiu parentes in suo \nerrore permanent; \n\n2.\" Viri uxorem habentes; \n\n3. Qui officium vel administrationem gerunt cle- \nricis vetitam cuius rationes reddere debeant, donec, de- \nposito officio et administratione atque rationibus red- \nditis, liberi facti sint; \n\n4.? Servi servitute proprie dicta ante acceptam li- \nbertatem; \n\n5. Qui ad crdinarium militare servitium civili \nlege adstringuntur antequam illud expleverint; \n\n6.^ Neophyti, donec, iudicio Ordinarii, sufficien- \nter probati fuerint; \n\n1^ Qui infamia facti laborant, dum ipsa, iudicio \nOrdinarii, perdurat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 2779 \n\nCaN. 988. \n\nIgnorantia irregularitatum sive ex delicto sive ex \ndefectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat. \n\nCav. 989. \n\nIrregularitates et impedimenta multiplicantur ex \ndiversis eorundem causis, non autem ex repetitione \neiusdem causae, nisi agatur de irregularitate ex homi- \ncidio voluntario. \n\nCAN. 990. \n\n$ 1. Licet Ordinariis per se vel per alium suos sub- \nditos dispensare ab irregularitatibus omnibus ex deli- \ncto occulto provenientibus, ea excepta de qua in can. \n985, n. 4 aliave deducta ad forum iudiciale. \n\n$ 2. Eadem facultas competit cuilibet confessario \nin casibus occultis urgentioribus in quibus Ordinarius \nadiri nequeat et periculum immineat gravis damni vel \ninfamiae, sed ad hoc dumtaxat üt poenitens ordines \niam susceptos exercere licite valeat. \n\nCaN. 991. \n\n$ 1. In precibus pro irregularitatum ac impedimen- \ntorum dispensatione, omnes irregularitates ac impedi- \nmenta indicanda sunt; secus dispensatio generalis va- \nlebit quidem etiam pro reticitis bona fide, iis exceptis \nquae in can. 990, 8 1 excipiuntur, non autem pro reti- \ncitis in mala fide. \n\n$ 2. Ri agatur de irregularitate ex homicidio volun- \ntario, etiam numerus delictorum exprimendus est sub \npoena nullitatis concedendae dispensationis. \n\n$ 9. Dispensatio generalis ad ordines valet pro or- \ndinibus quoque maioribus; et dispensatus potest obti- \nnere beneficia non consistorialia etiam curata, sed re- \nnuntiari nequit S. R. E. Cardinalis, Episcopus, Ab- \nbas vel Praelatus nullius, Superior maior in religione \nclericali exempta. \n\n980 Codec Iuris Canonici \n\n8 4. Dispensatio in foro interno non sacramentali \nconcessa, seripto consignetur; et de ea in secreto Curiae \nlibro constare debet. \n\nCAPUT III. \nDe iis quae sacrae ordinationi praeire debent. \n\nCAN. 992. \n\nOmnes tum saeculares tum religiosi ad ordines pro- \nmovendi per se ipsi vel per alios Episcopo aliive qui \nEpiscopi hac in re vices gerat, suum propositum ante \nordinationem opportuno tempore aperiant. \n\nCAN. 993. \n\nPromovendi saeculares aut religiosi qui, quod perti- \nnet ad ordinationem, saecularium iure reguntur, affe- \nrant : \n\n1.^ Testimonium ultimae ordinationis aut, si de \nprima tonsura agatur, recepti baptismatis et confir- \nmationis; \n\n2.* Testimonium de peractis studiis, pro singulis \nordinibus, ad normam can. 976, requisitis; \n\n3.* Testimonium rectoris Seminarii, aut sacerdo- \ntis cui candidatus extra Seminarium commendatus \nfuerit, de bonis eiusdem candidati moribus; \n\n4.* Testimoniales litteras Ordinarii loci in quo \npromovendus tantum temporis moratus est ut canoni- \ncum impedimentum contrahere ibi potuerit; \n\n5.\" Testimoniales Superioris maioris religiosi, si \ncui religioni promovendus adscriptus sit. \n\nCaN. 994. \n\n$ 1. Tempus quo promovendus potuit canonicum \nimpedimentum contrahere est, regulariter, pro militi- \nbus trimestre, pro aliis semestre post pubertatem; sed \nEpiscopus ordinans pro sua prudentia exigere potest \nlitteras testimoniales etiam ob brevius commorationis \ntempus, et ob tempus quoque quod pubertatem ante- \ncessit. \n\nLiber Tertius - De kebus 981 \n\n$ 2. Siloci Ordinarius neque per se neque per alios \npromovendum satis noverit, ut testari possit eum, tem- \npore quo in suo territorio moratus est, nullum canoni- \ncum impedimentum contraxisse, aut si promovendus \nper tot dioeceses vagatus sit ut impossibile vel nimis \ndifficile evadat omnes litteras testimoniales exquirere, \nprovideat Ordinarius saltem per iuramentum supple- \ntorium a promovendo praestandum. \n\n$ 3. Si post obtentas litteras testimoniales et ante \nperactam ordinationem, promovendus praedicto tem- \nporis spatio in eodem territorio rursus moratus sit, no- \nvae litterae testimoniales Ordinarii loci necessariae \nsunt. \n\nCAN. 995. \n\n$ 1. Etiam Superior religiosus suis litteris dimisso- \nriis non solum testari debet promovendum professio- \nnem religiosam emisisse et esse de familia domus reli- \ngiosae sibi subditae, sed etiam de studiis peractis, de- \nque aliis iure requisitis. \n\n8 2. Episcopus, acceptis iis litteris dimissoriis, aliis \ntestimonialibus litteris non indiget. \n\nCAN. 996. \n\n$ I. Quilibet promovendus sive saecularis sive re- . \nligiosus debet praevium ac diligens examen subire circa \nipsum ordinem suscipiendum. \n\n$ 2. Promovendi vero ad sacros ordines in aliis quo- \nque de sacra theologia tractationibus periculum fa- \nciant. \n\n$ 9. Episcoporum est statuere qua methodo, coram \nquibus examinatoribus et quibus in tractationibus sa- \ncerae theologiae promovendi periculum facere debeant. \n\nCaN. 997, \n$ l1. Hoc examen sive pro clericis saecularibus sive \npro religiosis recipit loci Ordinarius qui iure proprio \nordinat, aut dat dimissorias litteras; qui tamen potest \n\n989 Codec Iuris Canonici \n\nquoque, ex iusta causa, illud Episcopo ordinaturo com. \nmittere, qui id oneris suscipere velit. \n\n$ 2. Episcopus alienum subditum sive saecularem \nsive religiosum ordinans cum legitimis litteris dimis- \nsoriis, quibus asseritur candidatum examinatum fuisse \nad normam $8 1, et idoneum repertum, potest huic at- \ntestationi acquiescere, sed non tenetur; et si pro sua \nconscientia censeat candidatum non esse idoneum, eum \nne promoveat. \n\nCAN. 998. \n\n$ 1. Nomina promovendorum ad singulos sacros or- \ndines, exceptis religiosis a votis perpetuis sive sollem- \nnibus sive simplicibus, publice denuntientur in paroe- \nciali euiusque candidati ecclesia; sed Ordinarius pro \nsua prudentia potest tum ab hac publicatione dispen- \nsare ex iusta causa, tum praecipere ut in aliis quoque \necclesiis peragatur, tum publicationi substituere pu- \nblicam ad valvas ecclesiae affixionem per aliquot dies, \nin quibus unus saltem dies festus comprehendatur. \n\n$ 2. Publicatio fiat die festo de praecepto in eccle- \nsia inter Missarum sollemnia aut alia die et hora qui- \nbus maior populi frequentia in ecclesia habeatur. \n\n$ 9. Si sex intra menses candidatus promotus non \nfuerit, repetatur publicatio, nisi aliud Ordinario vi- \ndeatur. \n\nCaN. 999. \n\nOmnes fideles obligatione tenentur impedimenta ad \nsacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho \nante sacram ordinationem revelandi. \n\nCAN. 1000. \n$ 1. Parocho qui publicationem peragit, et etiam \nalii, si id expedire videatur, Ordinarius committat ut \nde ordinandorum moribus et vita a fide dignis diligen- \nter exquirat, et litteras testimoniales, ipsam investi- \ngationem et publicationem referentes, ad Curiam trans- \nmittat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 983 \n\n$ 2. Idem Ordinarius alias percontationes etiam \nprivatas, si id necessarium aut opportunum iudicave- \nrit, facere ne omittat. \n\nCN. 1001. \n\n$ 1. Qui ad primam tonsuram et ordines minores \npromovendi sunt, spiritualibus exercitiis per tres sal- \ntem integros dies; qui vero ad ordines sacros, saltem \nper sex integros dies vacent; sed si qui, intra semestre, \nad plures ordines maiores promovendi sint, Ordinarius \npotest exercitiorum tempus pro ordinatione ad diaco- \nnatum reducere, non tamen infra tres integros dies. \n\n$ 2. Ri, expletis exercitiis, sacra ordinatio qualibet \nde causa. ultra semestre differatur, exercitia iterentur; \nsecus iudicet Ordinarius utrum iteranda sint, necne. \n\n$ 3. Haec spiritualia exercitia religiosi peragant in \npropria domo vel in alia de prudenti Superioris arbi- \ntrio; saeculares vero in Seminario, aut in alia pia vel \nreligiosa domo ab Episcopo designata. \n\n$ 4. De peractis spiritualibus exercitiis Episcopus \ncertior fiat testimonio Superioris domus, in qua pera- \ncta fuerint; vel, si de religiosis agatur, attestatione pro- \nprii Superioris maioris. \n\nCAPUT IV. \nDe ritibus et caeremoniis sacrae ordinationis. \nCaN. 1002. \n\nIn quovis conferendo ordine, minister proprios ri- \ntus in Pontificali Romano aliisve ritualibus libris ab \nEcclesia probatis descriptos, adamussim servet, quos \nnulla ratione licet praeterire vel invertere. \n\nCAN. 10083. \nMissa ordinationis vel consecrationis episcopalis \nsemper debet ab ipsomet ordinationis vel consecratio- \nnis ministro celebrari. \n\nOSA Coder Iuris Canonici \n\nCAN. 1004. \n\nSi quis, ritu orientali ad aliquos ordines iam pro- \nmotus, a Sede Apostolica indultum obtinuerit superio- \nres ordines suscipiendi ritu latino, debet prius ritu la- \ntino recipere ordines quos ritu orientali non receperit. \n\nCAN. 1005. \nOmnes ad maiores ordines promoti obligatione te- \nnentur sacrae communionis in ipsa ordinationis Missa \nrecipiendae. \n\nCAPUT V. \nDe tempore et loco sacrae ordinationis. \nCaN. 1006. \n\n$ 1. Consecratio episcopalis conferri debet intra \nMissarum sollemnia, die dominico vel natalitio Apo- \nstolorum. \n\n$ 2. Ordinationes in sacris celebrentur intra Mis- \nsarum sollemnia sabbatis Quatuor Temporum, sabbato \nante dominicam Passionis, et Sabbato Sancto. \n\n$ 9. Gravi tamen causa interveniente, Episcopus \npotest eas habere etiam quolibet die dominico aut festo \nde praecepto. \n\n8 4. Prima tonsura quolibet die et hora conferri \npotest; ordines minores singulis diebus dominicis et \nfestis duplicibus, mane tamen. \n\n$ 9. Reprobatur consuetudo contra ordinationum \ntempora praecedentibus paragraphis praescripta; quae \nservanda quoque sunt, cum Episcopus latini ritus or- \ndinat ex apostolico indulto clerieum ritus orientalis \n\naut contra. \nCAN. 1007. \n\nQuoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus sup- \nplendus, sive absolute sive sub conditione, id fieri po- \ntest etiam extra tempora ae secreto. \n\nC^N. 1008. \n\nEpiscopus extra proprium territorium, sine Ordi- \n\nnarii loci licentia, nequit ordines conferre, in quorum \n\nLiber Tertius - De Rebus 985 \n\ncollatione pontificalia exercentur, salvo praescripto \nean. 289, 8 1, n. 15. \nCAN. 1009. \n\n$ 1. Ordinationes generales in cathedrali ecclesia, \nvocatis praesentibusque ecclesiae canonicis, publice ce- \nlebrentur; si autem in alio dioecesis loco, praesente \nclero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia ad- \neatur. \n\n$ 2. Non prohibetur autem Episcopus, iusta sua- \ndente causa, ordinationes particulares habere in aliis \netiam ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis \naut Seminarii aut religiosae domus. \n\n$ 9. Prima tonsura et ordines minores conferri pos- \nsunt etiam in privatis oratoriis. \n\nCAPUT VI. \nDe adnotatione ac testimonio peractae ordinationis. \nCaN. 1010. \n$ 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordi- \nnatorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordina- \ntionis notentur in peculiari libro in Curia loci ordina- \ntionis diligenter custodiendo, et omnia singularum or- \ndinationum documenta accurate serventur. \n$ 2. Singulis ordinatis detur authenticum ordina- \ntionis receptae testimonium; qui, si ab Episcopo extra- \nneo cum litteris dimissoriis promoti fuerint, illud pro- \nprio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione \nin speciali libro in archivo servando. \n\nCaN. 1011. \n\nPraeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e \nclero saeculari aut Superior maior, si de religiosis or- \ndinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam cele- \nbratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmit- \ntat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo bapti- \nzatorum libro ad normam can. 470, 8 2. \n\n986 Codeym Iuris Canonici \n\nTITULUS VII. \nDe matrimonio. \n\nCAN. 1012. \n$ 1l. Christus Dominus ad sacramenti dignitatem \nevexit ipsum contractum matrimonialem inter bapti- \nZaLos. \n$8 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis \ncontractus validus consistere, quin sit eo ipso sacra- \nmentum. \nCAN. 1013. \n$ 1l. Matrimonii finis primarius est procreatio at- \nque educatio prolis; secundarius mutuum adiutorium \net remedium concupiscentiae. \n$ 2. Essentiales matrimonii proprietates sunt uni- \ntas ac indissolubilitas, quae in matrimonio christiano \npeculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti. \n\nCAN. 1014. \nMatrimonium gaudet favore iuris; quare in dubio \nstandum est pro valore matrimonii, donec contrarium \nprobetur, salvo praescripto can. 1127. \n\nCAN. 1015. \n\n$ 1l. Matrimonium baptizatorum validum dicitur \nratum, si nondum consummatione completum est; ra- \ntum et consummatum, si inter coniuges locum habue- \nrit coniugalis actus, ad quem natura sua ordinatur con- \ntractus matrimonialis et quo coniuges fiunt una caro. \n\n$ 2. Celebrato matrimonio, si coniuges simul coha- \nbitaverint, praesumitur consummatio, donec contra- \nrium probetur. \n\n$ 9. Matrimonium inter non baptizatos valide ce- \nlebratum, dicitur legitimum. \n\n$ 4. Ma&rirofiium invalidum dicitur putativum, s \nin bona fide ab una saltem parte celebratum fuerit, \ndonec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 981 \n\nCAN. 1016. \n\nBaptizatorum matrimonium regitur iure non so- \nlum divino, sed etiam canonico, salva competentia ci- \nvilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii \neffectus. \n\nCAN. 1017. \n\n8 1l. Matrimonii promissio sive unilateralis, sive bi- \nlateralis seu. sponsalitia, irrita est pro utroque foro, \nnisi facta fuerit per seripturam subsignatam a parti- \nbus et vel a parocho aut loci Ordinario, vel a duobus \nsaltem testibus. \n\n$ 2. Si utraque vel alterutra pars scribere nesciat \nvel nequeat, ad validitatem id in ipsa scriptura adno- \ntetur et alius testis addatur qui cum parocho aut loci \nOrdinario vel duobus testibus, de quibus in $ 1, scri- \npturam subsignet. \n\n$8 9. At ex matrimonii promissione, licet valida sit \nnec ulla iusta causa ab eadem implenda excuset, non \ndatur actio ad petendam matrimonii celebrationem; \ndatur tamen ad reparationem damnorum, si quae de- \nbeatur. \n\nCAN. 1018. \n\nParochus ne omittat populum prudenter erudire de \nmatrimonii sacramento eiusque impedimentis. \n\nCAPUT |. \nDe iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent \net praesertim de publicationibus matrimonialibus. \n\nCAN. 1019. \n$ 1l. Antequam matrimonium celebretur, constare \ndebet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. \n$ 2. In periculo mortis, si aliae probationes haberi \nnequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affir- \nmatio iurata contrahentium, se baptizatos fuisse et \nnullo detineri impedimento. \n\n988 Codeys luris Canonici \n\nCAN. 1020. \n\n$ 1. Parochus cui ius est assistendi matrimonio, op- \nportuno antea tempore, diligenter investiget num ma- \ntrimonio contrahendo aliquid obstet. \n\n$ 2. Tum sponsum tum sponsam etiam seorsum et \ncaute interroget num aliquo detineantur impedimento, \nan consensum libere, praesertim mulier, praestent, et \nan in doctrina christiana sufficienter instructi sint, nisi \nob personarum qualitatem haec ultima interrogatio \ninutilis appareat. \n\n$ 9. Ordinarii loci est peculiares normas pro huius- \nmodi parochi investigatione dare. \n\nCAN. 1021. \n$ 1. Nisi baptismus collatus fuerit in ipso suo ter- \nritorio, parochus exigat baptismi testimonium ab utra- \nque parte, vel a parte tantum catholica, si agatur de \nmatrimonio contrahendo cum dispensatione ab impedi- \nmento disparitatis cultus. \n$ 2. Catholici qui sacramentum confirmationis non- \ndum receperunt, illud, antequam ad matrimonium ad- \nmittantur, recipiant, si id possint sine gravi incom- \nmodo. \nCAN. 1022. \nPublice a parocho denuntietur inter quosnam ma- \ntrimonium sit contrahendum. \n\nCaN. 1023. \n\n$8 1. Matrimoniorum publicationes fieri debent a \nparocho proprio. \n\n$ 2. Si pars alio in loco per sex menses commorata \nsit post adeptam pubertatem, parochus rem exponat \nOrdinario, qui pro sua prudentia vel publicationes inibi \nfaciendas exigat, vel alias probationes seu coniecturas \nsuper status libertate colligendas praescribat. \n\n$ 9. Ri aliqua sit suspicio de contracto impedi- \nmento, parochus etiam pro breviore commoratione con- \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 989 \n\nsulat Ordinarium, qui matrimonium ne permittat, nisi \nprius suspicio, ad normam $ 2, removeatur. \nCAN. 1024. \n\nPublicationes fiant tribus continuis diebus domini- \ncis aliisque festis de praecepto in ecclesia inter Missa- \nrum sollemnia, aut inter alia divina officia ad quae po- \npulus frequens accedat. \n\nCaN. 1025. \n\nPotest loci Ordinarius pro suo territorio publicatio- \nnibus substituere publicam, ad valvas ecclesiae paroe- \ncialis, aliusve ecclesiae, affixionem nominum contrahen- \ntium per spatium saltem octo dierum, ita tamen ut, hoc \nspatio, duo dies festi de praecepto comprehendantur. \n\nCAN. 1026. \n\nPublicationes ne fiant pro matrimoniis quae con- \ntrahuntur cum dispensatione ab impedimento dispari- \ntatis cultus aut mixtae religionis, nisi loci Ordinarius \npro sua prudentia, remoto scandalo, eas permittere op- \nportunum duxerit, dummodo apostolica dispensatio \npraecesserit et mentio omittatur religionis partis non \ncatholicae. \n\nCaN. 1021. \n\nOmnes fideles tenentur impedimenta, si qua norint, \nparocho aut loci Ordinario, ante matrimonii celebra- \ntionem, revelare. \n\nCaN. 1028. \n\n$ 1. Loci Ordinarius proprius pro suo prudenti iu- \ndicio potest ex legitima causa a publicationibus etiam \nin aliena dioecesi faciendis dispensare. \n\n$ 2. Ri plures sint Ordinarii proprii, ille ius habet \ndispensandi, in cuius dioecesi matrimonium celebratur; \nquod si matrimonium extra proprias ineatur dioeceses, \nquilibet Ordinarius proprius dispensare potest. \n\nCAN. 1029. \n\nSi alius parochus investigationem aut publicationes \nperegerit, de harum exitu statim per authenticum do- \n\nCod. Iur. Can. 19 \n\n290 Codec Iuris Canonici \n\n€ ————— — \n\ncumentum certiorem reddat parochum, qui matrimonio \n\nassistere debet. CAN. 1080. \n\n$ 1. Peractis investigationibus et publicationibus, \nparochus matrimonio ne assistat, antequam omnia do- \ncumenta necessaria receperit, et praeterea, nisi ratio- \nnabilis causa aliud postulet, tres dies decurrerint ab \nultima publicatione. \n\n$ 2. Si intra sex menses matrimonium contractum \nnon fuerit, publicationes repetantur, nisi aliud loci Or- \n\ndinario videatur. CAN. 1031. \n\n$ 1. Exorto dubio de exsistentia alicuius impedi- \nmenti : \n\n1.\" Parochus rem accuratius investiget, interro- \ngando sub iuramento duos saltem testes fide dignos, \ndummodo ne agatur de impedimento ex cuius notitia \ninfamia partibus oriatur, et, si necesse fuerit, ipsas \nquoque partes; \n\n2. Publicationes peragat vel perficiat, si dubium \nortum sit ante inceptas vel expletas publicationes; \n\n3.\" Matrimonio ne assistat, inconsulto Ordinario, \nsi dubium adhuc superesse prudenter iudicaverit. \n\n$ 2. Detecto impedimento certo : \n\n1. Si impedimentum sit occultum, parochus pu- \nblieationes peragat vel absolvat, et rem deferat, reti- \ncens nomina, ad loci Ordinarium vel ad Sacram Poe- \nnitentiariam; \n\n2.\" Si sit publicum et detegatur ante inceptas pu- \nblicationes, parochus ulterius ne procedat, donec im- \npedimentum removeatur, etsi dispensationem pro foro \nconscientiae tantum obtentam norit; si detegatur post \nprimam aut secundam publicationem, parochus publi- \ncationes perficiat, et rem ad Ordinarium deferat. \n\n8$ 9. Demum si nullum detectum fuerit impedimen- \ntum, nec dubium nec certum, parochus, expletis publi- \n\ncationibus, ad matrimonii celebrationem partes ad \nmittat. \n\nLiber Tertius - De. Rebus 991 \n\nCAN. 1032. \n\nMatrimonio vagorum de quibus in can. 91, paro- \nchus, excepto casu necessitatis, nunquam assistat, nisi, \nre ad loci Ordinarium vel ad sacerdotem ab eo delega- \ntum delata, licentiam assistendi obtinuerit. \n\nCAN SISS. \n\nNe omittat parochus, secundum diversam persona- \nrum conditionem, sponsos docere sanctitatem sacra- \nmenti matrimonii, mutuas coniugum obligationes et \nobligationes parentum erga prolem; eosdemque vehe- \nmenter adhortetur ut ante matrimonii celebrationem \nsua peccata diligenter confiteantur, et sanctissimam \nEucharistiam pie recipiant. \n\nCAN. 1034. \n\nParochus graviter filiosfamilias minores hortetur \nne nuptias ineant, insciis aut rationabiliter invitis pa- \nrentibus; quod si abnuerint, eorum matrimonio ne as- \nsistat, nisi consulto prius loci Ordinario. \n\nCAPUT II. \nDec impedimentis in genere. \nCAN. 1035. \nOmnes possunt matrimonium contrahere, qui iure \nnon prohibentur. \nCAN. 1036. \n$ 1. Impedimentum mpediens continet gravem \nprohibitionem contrahendi matrimonium; quod tamen \nirritum non redditur si, non obstante impedimento, \ncontrahatur. \n$ 2. Impedimentum dirimens et graviter prohibet \nmatrimonium contrahendum, et impedit quominus va- \nlide contrahatur. \n$ 3. Quanquam impedimentum ex una tantum parte \nse habet, matrimonium tamen reddit aut illicitum aut \ninvalidum. \n\n999 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1037. \nPublieum censetur impedimentum quod probari in \nforo externo potest; secus est occultum. \n\nCav. 1038. \n\n$ 1. Supremae tantum auctoritatis ecclesiasticae \nest authentice declarare quandonam ius divinum ma- \nirimonium impediat vel dirimat. \n\n$ 2. Eidem supremae auctoritati privative ius est \nalia impedimenta matrimonium impedientia vel diri- \nmentia pro baptizatis constituendi per modum legis \nsive universalis sive particularis. \n\nCAN. 1039. \n\n$ 1. Ordinarii locorum omnibus in suo territorio \nactu commorantibus et suis subditis etiam extra fines \nsui territorii vetare possunt matrimonia in casu pecu- \nliari, sed ad tempus tantum, iusta de causa eaque per- \ndurante. \n\n$ 2. Vetito clausulam irritantem una Sedes Apo- \nstolica addere potest. \n\nCAN. 1040. \n\nPraeter Romanum Pontificem, nemo potest impe- \ndimenta iuris ecclesiastici sive impedientia sive diri- \nmentia abrogare, aut illis derogare; item nec in eisdem \ndispensare, nisi iure communi vel speciali indulto a \nSede Apostolica haec potestas concessa fuerit. \n\nCAN. 1041. \n\nConsuetudo novum impedimentum inducens aut im- \npedimentis exsistentibus contraria reprobatur. \n\nCaN. 1042. \n$ 1. Impedimenta. alia sunt gradus minoris, alia \nmaioris. \n$ 2. Impedimenta gradus minoris sunt: \n\n1. Consanguinitas in tertio gradu lineae colla- \nteralis; \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 993 \n\n2.' Affinitas in secundo gradu lineae collateralis; \n3.\" Publiea honestas in secundo gradu; \n4.\" Cognatio spiritualis; \n5.\" Crimen ex adulterio cum promissione vel at- \ntentatione matrimonii etiam per civilem tantum actum. \n$ 9. Impedimenta maioris gradus alia sunt omnia. \n\nCAN. 1043. \n\nUrgente mortis periculo, locorum Ordinarii, ad \nconsulendum conscientiae et, si casus ferat, legitima- \ntioni prolis, possunt tum super forma in matrimonii \ncelebratione servanda, tum super omnibus et singulis \nimpedimentis iuris ecclesiastici, sive publicis sive oc- \ncultis, etiam multiplicibus, exceptis impedimentis pro- \nvenientibus ex sacro presbyteratus ordine et ex affini- \ntate in linea recta, consummato matrimonio, dispensare \nproprios subditos ubique commorantes et omnes in \nproprio territorio actu degentes, remoto scandalo, et, \nsi dispensatio concedatur super cultus disparitate aut \nmixta religione, praestitis consuetis cautionibus. \n\nCAN. 1044. \n\nIn eisdem rerum adiunctis de quibus in can. 1043 \net solum pro casibus in quibus ne loci quidem Ordina- \nrius adiri possit, eadem dispensandi facultate pollet \ntum parochus, tum sacerdos qui matrimonio, ad nor- \nmam can. 1098, n. 2, assistit, tum confessarius, sed hic \npro foro interno in actu sacramentalis confessionis \ntantum. \n\nCAN. 1045. \n\n$ 1. Possunt Ordinarii locorum, sub clausulis in \nfine can. 1043 statutis, dispensationem concedere super \nomnibus impedimentis de quibus in cit. can. 1043, quo- \nties impedimentum detegatur, cum iam omnia sunt \nparata ad nuptias, nec matrimonium, sine probabili \ngravis mali periculo, differri possit usque dum a San- \ncta Sede dispensatio obtineatur. \n\n994 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Haec facultas valeat quoque pro convalidatione \nmatrimonii iam contracti, si idem periculum sit in \nmora nec tempus suppetat recurrendi ad Sanctam \nSedem. \n\n$ 3. In iisdem rerum adiunctis, eadem facultate \ngaudeant omnes de quibus in can. 1044, sed solum pro \ncasibus occultis in quibus ne loci quidem Ordinarius \nadiri possit, vel nonnisi cum periculo violationis \nsecreti. \n\nCaN. 1046. \n\nParochus aut sacerdos de quo in can. 1044, de con- \ncessa dispensatione pro foro externo Ordinarium loci \nstatim certiorem faciat; eaque adnotetur in libro ma- \ntrimoniorum. \n\nCAN. 1047. \n\nNisi aliud ferat S. Poenitentiariae rescriptum dis- \npensatio iu foro interno non sacramentali concessa \nsuper impedimento occulto, adnotetur in libro diligen- \nter in secreto Curiae archivo de quo in can. 379 asser- \nvando, nec alia dispensatio pro foro externo est neces- \nsaria, etsi postea occultum impedimentum publicum \nevaserit; sed est necessaria, si dispensatio concessa fue- \nrat tantum in foro interno sacramentali. \n\nCAN. 1048. \nSi petitio dispensationis ad Sanctam Sedem missa \nsit, Ordinarii locorum suis facultatibus, si quas ha- \nbeant, ne utantur, nisi ad normam can. 204, 8$ 2. \n\nCAN. 1049. \n$8 1. In matrimoniis sive contractis sive contrahen- \n\ndis, qui gaudet indulto generali dispensandi super . \ncerto quodam impedimento, potest, nisi in ipso indulto \n\naliud expresse praescribatur, super eo dispensare \netiamsi idem impedimentum multiplex sit. \n$ 2. Qui habet indultum generale dispensandi super \n\n| \n\n| \n\npluribus diversae speciei impedimentis, sive dirimen- \n\nLiber Tertius - De Rebus 995 \n\ntibus sive impedientibus,. potest dispensare super \niisdem impedimentis, etiam publicis, in uno eodemque \ncasu occurrentibus. \n\nCaN. 1050. \n\nSi quando cum impedimento seu impedimentis pu- \nblieis super quibus ex indulto dispensare quis potest, \nconcurrat aliud impedimentum super quo dispensare \nnequeat, pro omnibus Sedes Apostolica adiri debet; si \ntamen impedimentum seu impedimenta super quibus \ndispensare potest, comperiantur post impetratam a \nSaneta Sede dispensationem, suis facultatibus uti po- \nterit. \n\nCAN. 1051. \n\nPer dispensationem super impedimento dirimente \nconcessam sive ex potestate ordinaria, sive ex potestate \ndelegata per indultum generale, non vero per rescri- \nptum in easibus particularibus, conceditur quoque eo \nipso legitimatio prolis, si qua ex iis cum quibus dispen- \nsatur iam nata vel concepta fuerit, excepta tamen \nadulterina et sacrilega. \n\nCAN. 1052. \n\nDispensatio ab impedimento consanguinitatis vel \naffinitatis, concessa iu aliquo impedimenti gradu, valet, \nlicet in petitione vel in concessione error circa gradum \nirrepserit, dummodo gradus revera exsistens sit infe- \nrior, aut licet reticitum fuerit aliud impedimentum \neiusdem speciei in aequali vel inferiori gradu. \n\nCaN. 1053. \n\nData a Sancta Sede dispensatio super matrimonio \nrato et non consummato vel facta permissio transitus \nad alias nuptias ob praesumptam coniugis mortem, se- \ncumfert semper dispensationem ab impedimento pro- \nveniente ex adulterio cum promissione vel attentatione \nmatrimonii, si qua opus sit, minime vero dispensatio- \nnem ab impedimento de quo in ean. 1075, nn. 2, 3. \n\n996 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1054. \nDispensatio a minore impedimento concessa, nullo \nsive obreptionis sive subreptionis vitio irritatur, etsi \nunica causa finalis in precibus exposita falsa fuerit. \n\nCaN. 1055. \n\nDispensationes super publicis impedimentis Ordi- \nnario oratorum commissas, exsequatur Ordinarius qui \nlitteras testimoniales dedit vel preces transmisit ad Se- \ndém Apostolicam, etiamsi sponsi, quo tempore exse- \ncutioni danda est dispensatio, relicto illius dioecesis \ndomicilio aut quasi-domicilio, in aliam dioecesim dis- \ncesserint non amplius reversuri, monito tamen Ordi- \nnario loci in quo matrimonium contrahere cupiunt. \n\nCAN. 1056. \n\nExcepta modiea aliqua praestatione ex titulo ex- \npensarum cancellariae in dispensationibus pro non \npauperibus, locorum Ordinarii eorumve officiales, re- \nprobata quavis contraria consuetudine, nequeunt, oc- \ncasione concessae dispensationis, emolumentum ullum \nexigere, nisi haec facultas a Sancta Sede expresse eis \ndata fuerit; et si exegerint, tenentur ad restitutionem. \n\nCAN. 1051. \nQui ex potestate a Sede Apostolica delegata dispen- \nsationem concedunt, in eadem expressam pontificii in- \ndulti mentionem faciant. \n\nCAPUT III. \nDe impedimentis impedientibus. \n\nCAN. 1058. \n$ 1. Matrimonium impedit votum simplex virgini- \ntatis, castitatis perfectae, non nubendi, suscipiendi \nordines sacros et amplectendi statum religiosum. \n$ 2. Nullum votum simplex irritat matrimonium, \nnisi irritatio speciali Sedis Apostolicae praescripto pro \naliquibus statuta fuerit, \n\nTU UM ——M—— Á————— ÉRRPN \n\nLiber Terlius - De Rebus 997 \n\nCAN. 1059. \nIn iis regionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex \nadoptione orta, nuptias reddit illieitas, iure quoque \ncanonico matrimonium illicitum est. \n\nCaN. 10060. \n\nSeverissime Ecclesia ubique prohibet ne matrimo- \nnium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum \naltera sit catholica, altera vero sectae haereticae seu \nschismaticae adscripta; quod si adsit perversionis pe- \nrieulum coniugis catholici et prolis, coniugium ipsa \netiam lege divina vetatur. \n\nCAN. 1061. \n$ 1. Ecclesia super impedimento mixtae religionis \nnon dispensat, nisi : \n\n1.' Urgeant iustae ac graves causae; \n\n2.\" Cautionem praestiterit coniux acatholicus de \namovendo a coniuge catholico perversionis periculo, et \nuterque coniux de universa prole catholice tantum \nbaptizanda et educanda; \n\n3.\" Moralis habeatur certitudo de cautionum im- \nplemento. \n\n$ 2. Cautiones regulariter in seriptis exigantur. \n\nCAN. 1062. \n\nConiux catholicus obligatione tenetur conversionem \nconiugis acatholici prudenter curandi. \n\nCAN. 1063. \n\n$ 1. Etsi ab Ecclesia obtenta sit dispensatio super \nimpedimento mixtae religionis, coniuges nequeunt, vel \nante vel post matrimonium coram Ecclesia initum, \nadire quoque, sive per se sive per procuratorem, mini- \nstrum acatholicum uti sacris addictum, ad matrimo- \nnialem consensum praestandum vel renovandum. \n\n$ 2. Si parochus certe noverit sponsos hane legem \nviolaturos esse vel iam violasse, eorum matrimonio ne \n\n998 Coder [uris Canonici \n\nassistat, nisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et \nconsulto prius Ordinario. \n\n$ 3. Non improbatur tamen quod, lege civili iu- \nbente, coniuges se sistant etiam coram ministro aca- \ntholico, officialis civilis tantum munere fungente, \nidque ad actum civilem dumtaxat explendum, effectuum \ncivilium gratia. \n\nCaN. 1064. \nOrdinarii aliique animarum pastores : \n1.\" Fideles a mixtis nuptiis, quantum possunt, \nabsterreant; \n2. Si eas impedire non valeant, omni studio cu- \nrent ne contra Dei et Ecclesiae leges contrahantur; \n3.\" Mixtis nuptiis celebratis sive in proprio sive \nin alieno territorio, sedulo invigilent ut coniuges pro- \nmissiones factas fideliter impleant; \n4.^ Assistentes matrimonio servent praescriptum \n:'an. 1102. \nCaN. 1065. \n\n$ l. Absterreantur quoque fideles à matrimonio \ncontrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem \nabiecerunt, etsi ad sectam acatholicam non transierint, \naut societatibus ab Ecclesia damnatis adscripti sunt. \n\n$ 2. Parochus praedictis nuptiis ne assistat, nisi \nconsulto Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adiun- \nctis, ei permittere poterit ut matrimonio intersit, dum- \nmodo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio \nOrdinarius iudicet satis cautum esse catholicae educa- \ntioni universae prolis et remotioni periculi perversio- \nnis alterius coniugis. \n\nCaN. 1066. \n\nSi publicus peccator aut censura notorie innodatus \nprius ad sacramentalem confessionem accedere aut \ncum Eeclesia reconciliari recusaverit, parochus eius \nmatrimonio ne assistat, nisi gravis urgeat causa, de \nqua, si fieri possit, consulat Ordinarium. \n\n——— IRR \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 999 \n\nCAPUT IV. \nDe impedimentis dirimentibus. \n\nCAN. 1067. \n\n$ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum com- \npletum, mulier ante decimum quartum item comple- \ntum, matrimonium validum inire non possunt. \n\n$ 2. Licet matrimonium post praedictam aetatem \ncontractum validum sit, curent tamen animarum pa- \nstores ab eo avertere iuvenes ante aetatem, qua, secun- \ndum regionis receptos mores, matrimonium iniri solet. \n\nCaN. 1068. \n$ 1. Impotentia antecedens et perpetua, sive ex \nparte viri sive ex parte mulieris, sive alteri cognita \nsive non, sive absoluta sive relativa, matrimonium ipso \nnaturae iure dirimit. \n$ 2. Si impedimentum impotentiae dubium sit, sive \ndubio iuris sive dubio facti, matrimonium non est im- \npediendum. \n$ 3. Sterilitas matrimonium nec dirimit nec im- \npedit. \nCAN. 1069. \n$ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo te- \nnetur prioris matrimonii, quanquam non consummati, \nsalvo privilegio fidei. \n$ 2. Quamvis prius matrimonium sit irritum aut \nsolutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud con- \ntrahere, antequam de prioris nullitate aut solutione \nlegitime et certo constiterit. \n\nCaN. 1070. \n$ 1. Nullum est matrimonium contractum a persona \nnon baptizata cum persona baptizata in Ecclesia catho- \nlica vel ad eandem ex haeresi aut schismate conversa. \n$ 2. Si pars tempore contracti matrimonii tanquam \nbaptizata communiter habebatur aut eius baptismus \nerat dubius, standum est, ad normam can. 1014, pro \n\n300 Coder Iuris Canonici \n\nvalore matrimonii, donee certo probetur alteram par- \ntem baptizatam esse, alteram vero non baptizatam. \n\nCAN. 1071. \nQuae de mixtis nuptiis in canonibus 1060-1064 prae- \nscripta sunt, applicari quoque debent matrimoniis qui- \nbus obstat impedimentum disparitatis cultus. \n\nCAN. 1072. \n\nInvalide matrimonium attentant clerici in sacris or- \ndinibus constituti. \n\nOaN. 1073. \n\nItem invalide matrimonium attentant religiosi qui \nvota sollemnia professi sint, aut vota simplicia, quibus \nex speciali Sedis Apostolicae praescripto vis addita sit \nnuptias irritandi. \n\nCAN. 1074. \n\n$8 LI. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu ma- \ntrimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris \nmanserit, nullum potest consistere matrimonium. \n\n$ 2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco \ntuto ac libero constituta, illum in virum habere con- \nsenserit, impedimentum cessat. \n\n$ 3. Quod ad matrimonii nullitatem attinet, raptui \npar habetur violenta retentio mulieris, cum nempe vir \nmulierem in loco ubi ea commoratur vel ad quem libere \naccessit, violenter intuitu matrimonii detinet. \n\nCAN. 1075. \nValide contrahere nequeunt matrimonium : \n\n1.\" Qui, perdurante eodem legitimo matrimonio, \nadulterium inter se consummarunt et fidem sibi mutuo \ndederunt de matrimonio ineundo vel ipsum matrimo- \nnium, etiam per civilem tantum actum, attentarunt; \n\n2.\" Qui, perdurante pariter eodem legitimo matri- \nmonio, adulterium inter se consummarunt eorumque \nalter coniugicidium patravit; \n\n3.\" Qui mutua opera physica vel morali, etiam \nsine adulterio, mortem coniugi intulerunt. \n\nLiber Tertius - De Rebus 301 \nnghe AS oo oc Lamb o s Paw st pasillo ORC QOO QUK Sun \n\nCAN. 1076. \n\n$ l. In linea recta consanguinitatis matrimonium \nirritum est inter omnes ascendentes et descendentes \ntum legitimos tum naturales. \n\n$ 2. In linea collaterali irritum est usque ad ter- \ntium gradum inclusive, ita tamen ut matrimonii impe- \ndimentum toties tantum multiplicetur quoties commu- \nnis stipes multiplicatur. \n\n$ 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod \nsubsit dubium num partes sint consanguineae in aliquo \ngradu lineae rectae aut in primo gradu lineae colla- \nteralis. \n\nCaN. 1071. \n\n8 l. Affinitas in linea recta dirimit matrimonium \nin quolibet gradu; in linea collaterali usque ad secun- \ndum gradum inclusive. \n\n$ 2. Affinitatis impedimentum multiplicatur : \n\n1.' Quoties multiplicatur impedimentum consan- \nguinitatis a quo procedit; \n\n2.* Iterato successive matrimonio cum consangui- \nneo coniugis defuncti. \n\nCaN. 1078. \n\nImpedimentum publicae honestatis oritur ex matri- \nmonio invalido, sive consummato sive non, et ex pu- \nblico vel notorio concubinatu; et nuptias dirimit in \nprimo et secundo gradu lineae rectae inter virum et \nconsanguineas mulieris, ae vice versa. \n\nCaN. 1079. \nEa tantum spiritualis cognatio matrimonium irri- \ntat, de qua in can. 768. \n\nCAN. 1080. \n\nQui lege civili inhabiles ad nuptias inter se ineundis \nhabentur ob cognationem legalem ex adoptione ortam, \nnequeunt vi iuris canonici matrimonium inter se valide \ncontrahere, \n\n309 Codec luris Canonici \n\nCAPUT V. \nDe consensu matrimoniali. \nCAN. 1081. \n$ 1. Matrimonium facit partium consensus inter \npersonas iure habiles legitime manifestatus; qui nulla \nhumana potestate suppleri valet. \n$ 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis \nquo utraque pars tradit et acceptat ius in corpus, per- \npetuum et exelusivum, in ordine ad actus per se aptos \nad prolis generationem. \n\nCAN. 1082. \n$ 1. Ut matrimonialis consensus haberi possit, ne- \ncesse est ut contrahentes saltem non ignorent matri- \nmonium esse societatem permanentem inter virum et \nmulierem ad filios procreandos. \n\n8$ 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesu- \nmitur. \n\nCAN. 1083. \n\n$ 1. Error circa personam invalidum reddit matri- \nmonium. \n\n$ 2. Error circa qualitatem personae, etsi det cau- \nsam contractui, matrimonium irritat tantum : \n\n1. Si error qualitatis redundet in errorem per- \nsonae; \n2.^ 8i persona libera matrimonium contrahat cum \npersona quam liberam putat, cum contra sit serva, ser- \nvitute proprie dicta. \nCAN. 1084. \n\nSimplex error circa matrimonii unitatem vel indis- \nsolubilitatem aut sacramentalem dignitatem, etsi det \ncausam contractui, non vitiat consensum minatrimo- \nnialem. \n\nCAN. 108b. \n\nScientia aut opinio nullitatis matrimonii consen- \n\nsum matrimonialem necessario non excludit. \n\nLiber Tertius - De Rebus 303 \n\nCAN. 1086. \n\n$ 1l. Internus animi consensus semper praesumitur \nconformis verbis vel signis in celebrando matrimonio \nadhibitis. \n\n$ 2. At si alterutra vel utraque pars positivo vo- \nluntatis actu excludat matrimonium ipsum, aut omne \nius ad coniugalem actum, vel essentialem aliquam ma- \ntrimonii proprietatem, invalide contrahit. \n\nCAN. 1081. \n$ 1. Invalidum quoque est matrimonium initum ob \nvim vel metum gravem ab extrinseco et iniuste incus- \nsum, a quo ut quis se liberet, eligere cogatur matri- \nmonium. \n$ 2. Nullus alius metus, etiamsi det causam con- \ntractui, matrimonii nullitatem secumfert. \n\nCAN. 1088. \n\n$ 1l. Ad matrimonium valide contrahendum necesse \nest ut contrahentes sint praesentes sive per se ipsi sive \nper procuratorem. \n\n$ 2. Sponsi matrimonialem consensum exprimant \nverbis; nec aequipollentia signa adhibere ipsis licet, si \nloqui possint. \n\nCAN. 1089. \n\n$ 1. Firmis dioecesanis statutis desuper additis, ut \nmatrimonium per procuratorem valide ineatur, requi- \nritur mandatum speciale ad contrahendum cum certa \npersona, subscriptum a mandante et vel a parocho aut \nOrdinario loci in quo mandatum fit, vel a sacerdote ab \nalterutro delegato, vel a duobus saltem testibus. \n\n$ 2. Si mandans scribere nesciat, id in ipso man- \ndato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam \nipse quoque subsignet; secus mandatum irritum est. \n\n$ 9. Si, antequam procurator nomine mandantis \ncontraxerit, hic mandatum revocaverit aut in amen- \ntiam inciderit, invalidum est matrimonium, licet sive \nprocurator sive alia pars contrahens haec ignoraverint. \n\n304. Coder Iuris Canonici \n\n$ 4. Ut matrimonium validum sit, procurator de- \nbet munere suo per se ipse fungi. \n\nCAN. 1090. \n\nMatrimonium per interpretem quoque contrahi \npotest. \n\nCaN. 1091. \n\nMatrimonio per procuratorem vel per interpretem \ncontrahendo parochus ne assistat, nisi adsit iusta causa \net de authenticitate mandati vel de interpretis fide du- \nbitari nullo modo liceat, puits. si tempus suppetat, \nOrdinarii licentia. \n\nCAN. 1092. \n\nConditio semel apposita et non revocata : \n\n1.* Si sit de futuro necessaria vel impossibilis vel \nturpis, sed non contra matrimonii substantiam, pro non \nadiecta habeatur; \n\n2. Si de futuro contra matrimonii substantiam, \nillud reddit invalidum; \n\n3.\" Ri de futuro licita, valorem matrimonii sus- \npendit; \n\n4.* Side praeterito vel de praesenti, matrimonium \n\nerit validum vel non, prout id quod conditioni subest, \nexsistit vel non. \n\nCaN. 1093. \nEtsi matrimonium invalide ratione impedimenti ini- \ntum fuerit, consensus praestitus praesumitur perseve- \nrare, donec de eius revocatione constiterit. \n\nCAPUT VI. \nDe forma celebrationis matrimonii. \nCaN. 1091. \n\nEa tantum matrimonia valida sunt quae contrahun- \ntur coram parocho, vel loci Ordinario, vel sacerdote ab \nalterutro delegato et duobus saltem testibus, secundum \ntamen regulas expressas in canonibus qui sequuntur, et \nsalvis exceptionibus de quibus in can. 1098, 1099. \n\nLiber Tertius - De Rebus 305 \n\nCAN. 1095. \n\n$ 1. Parochus et loci Ordinarius valide matrimonio \nassistunt : \n\n1.* A die tantummodo adeptae canonicae posses- \nsionis beneficii ad normam can. 351, $ 3, 1444, $ 1l, vel \niniti officii, nisi per sententiam fuerint excommunicati \nvel interdicti vel suspensi ab officio aut tales declarati; \n\n2.? Intra fines dumtaxat sui territorii; in quo ma- \ntrimoniis nedum suorum subditorum, sed etiam non \nsubditorum valide assistunt; \n\n3.^ Dummodo neque vi neque metu gravi constri- \neti requirant excipiantque contrahentium consensum. \n\n$ 2. Parochus et loci Ordinarius qui matrimonio \npossunt valide assistere, possunt quoque alii sacerdoti \nlicentiam dare ut intra fines sui territorii matrimonio \nvalide assistat. \nCAN. 1096. \n\n$ 1. Licentia assistendi matrimonio concessa ad \nnormam can. 1095, $ 2, dari expresse debet sacerdoti de- \nterminato ad matrimonium determinatum, exclusis qui- \nbuslibet delegationibus generalibus, nisi agatur de vi- \ncariis cooperatoribus pro paroecia cui addicti sunt; se- \ncus irrita est. \n\n$ 2. Parochus vel loci Ordinarius licentiam ne con- \ncedat, nisi expletis omnibus quae ius constituit pro li- \nbertate status comprobanda. \n\nCaN. 1097. \n$ 1. Parochus autem vel loci Ordinarius matrimo- \nnio licite assistunt : \n\n1.\" Constito sibi legitime de libero statu contra- \nhentium ad normam iuris; \n\n2.\" Constito insuper de domicilio vel quasi-domi- \ncilio vel menstrua commoratione aut, si de vago agatur, \nactuali commoratione alterutrius contrahentis in loco \nmatrimonii; \n\nCod. Iur. Can. 20 \n\n306 Codem Iuris Canonici \n\n3.» Habita, si conditiones deficiant de quibus n. 2, \nlicentia parochi vel Ordinarii domicilii vel quasi-domi- \ncilii aut menstruae commorationis alterutrius contra- \nhentis, nisi vel de vagis actu itinerantibus res sit, qui \nnullibi commorationis sedem habent, vel gravis neces- \nsitas intercedat quae a licentia petenda excuset. \n\n$ 2. In quolibet casu pro regula habeatur ut matri- \nmonium eoram sponsae parocho celebretur, nisi iusta \ncausa excuset; matrimonia autem catholicorum mixti \nritus, nisi aliud particulari iure cautum sit, in ritu viri \net coram eiusdem parocho sunt celebranda. \n\n$ 3. Parochus qui sine licentia iure requisita matri- \nmonio assistit, emolumenta stolae non facit sua, eaque \nproprio contrahentium parocho remittat. \n\nCaN. 1098. \n\nSi haberi vel adiri nequeat sine gravi incommodo pa- \nrochus vel Ordinarius vel sacerdos delegatus qui matri- \nmonio assistant ad normam canonum 1095, 1096 : \n\n1.*In mortis periculo validum et licitum est matri- \nmonium contractum coram solis testibus; et etiam extra \nmortis perieulum, dummodo prudenter praevideatur \neam rerum conditionem esse per mensem duraturam; \n\n2. In utroque casu, si praesto sit alius sacerdos \nqui adesse possit, vocari et, unà cum testibus, matrimo- \nnio assistere debet, salva coniugii validitate coram so- \n\nlis testibus. ; \nCAN. 1099. \n\n$ 1. Ad statutam superius formam servandam te- \nnentur: \n\n1. Omnes in catholica Ecclesia baptizati et ad \neam ex haeresi aut schismate conversi, licet sive hi sive \nilli ab eadem postea defecerint, quoties inter se matri- \nmonium ineunt; \n\n2. Iidem, de quibus supra, si cum acatholicis \nsive baptizatis sive non baptizatis etiam post obtentam \ndispensationem ab impedimento mixtae religionis vel \ndisparitatis cultus matrimonium contrahant; \n\nLiber Tertius - De Rebus 307 \n\n3.\" Orientales, si cum latinis contrahant hae for- \n\nma adstrictis. \n$ 2. Firmo autem praescripto $ 1, n. 1, acatholici \nsive baptizati sive non baptizati, si inter se contra- \nhant, nullibi tenentur ad catholicam matrimonii for- \nmam servandam; item ab acatholicis nati, etsi in Eccle- \nsia catholica baptizati, qui ab infantili aetate in hae- \nresi vel schismate aut infidelitate vel sine ulla religione \nadoleverunt, quoties cum parte acatholica contraxerint. \n\nCaN. 1100. \nExtra casum necessitatis, in matrimonii celebra- \ntione serventur ritus in libris ritualibus ab Ecclesia \nprobatis praescripti aut laudabilibus consuetudinibus \n\nreceptis. \nCAN. 1101. \n\n$ 1. Parochus curet ut sponsi benedictionem sol- \nlemnem accipiant, quae dari eis potest etiam postquam \ndiu vixerint in matrimonio, sed solum in Missa, servata \nspeciali rubrica et excepto tempore feriato. \n\n$ 2. Sollemnem benedictionem ille tantum sacerdos \nper se ipse vel per alium dare potest, qui valide et licite \nmatrimonio potest assistere. \n\nCAN. 1102. \n\n$ 1. In matrimoniis inter partem catholicam et par- \ntem acatholicam interrogationes de consensu fieri de- \nbent secundum praescriptum can. 1095, 8 1, n. 3. \n\n$ 2. Red omnes sacri ritus prohibentur; quod si ex \nhac prohibitione graviora mala praevideantur, Ordina- \nrius potest aliquam ex consuetis ecclesiasticis caeremo- \nniis, exclusa semper Missae celebratione, permittere. \n\nCAN. 1103. \n$ Ll. Celebrato matrimonio, parochus vel qui eius \nvices gerit, quamprimum describat in libro matrimo- \nniorum nomina coniugum ac testium, locum et diem ce- \nlebrati matrimonii atque alia secundum modum in li- \nbris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; \n\n308 Coder Iwris Canonici \n\n——————— 0000008000577 \n\nidque licet alius sacerdos vel a se vel ab Ordinario de- \nlegatus matrimonio adstiterit. \n\n$ 2. Praeterea, ad normam can. 470, 8 2, parochus \nin libro quoque baptizatorum adnotet coniugem tali \ndie in sua paroecia matrimonium contraxisse. Quod si \nconiux alibi baptizatus fuerit, matrimonii parochus \nnotitiam initi contractus ad parochum baptismisiveper \nse sive per Curiam episcopalem transmittat, ut matri- \nmonium in baptizatorum librum referatur. \n\n$ 3. Quoties matrimonium ad normam can. 1098 \ncontrahitur, sacerdos, si eidem adstiterit, secus testes \ntenentur in solidum cum contrahentibus curare ut ini- \ntum coniugium in praescriptis libris quamprimum ad- \nnotetur. \n\nCAPUT VII. \nDe matrimonio conscientiae. \n\nCAN. 1104. \n\nNonnisi ex gravissima et urgentissima causa et ab \nipso loci Ordinario, excluso Vicario Generali sine spe- \nciali mandato, permitti potest ut matrimonium. con- \nscientiae ineatur, idest matrimonium celebretur omis- \nsis denuntiationibus et secreto, ad normam ecanonum \nqui sequuntur. \n\nCAN. 1105. \n\nPermissio celebrationis matrimonii conscientiae se- \ncumfert promissionem et gravem obligationem secreti \nservandi ex parte sacerdotis assistentis, testium, Ordi- \nnarii eiusque successorum, et etiam alterius coniugis, | \naltero non consentiente divulgationi. \n\nCaN. 1106. \n\nHuius promissionis obligatio ex parte Ordinarii non \nextenditur ad casum quo vel aliquod scandalum aut \ngravis erga matrimonii sanctitatem iniuria ex secreti \nobservantia immineat, vel parentes non curent filios ex \ntali matrimonio susceptos baptizari aut eos baptizan- \n\nLiber Tertius - De Rebus 309 \n\ndos curent falsis expressis nominibus, quin interim Or- \ndinario intra triginta dies notitiam prolis susceptae et \nbaptizatae cum sincera indicatione parentum prae- \nbeant, vel christianam filiorum educationem negligant. \n\nON. 1107. \n\nMatrimonium conscientiae non est adnotandum in \nconsueto matrimoniorum ac baptizatorum libro, sed in \npeculiari libro servando in secreto Curiae archivo de \nquo in can. 379. \n\nCAPUT VIII. \nDe tempore et loco celebrationis matrimonii. \nCAN. 1108. \n$ 1. Matrimonium quolibet anni tempore contrahi \npotest. \n$ 2. Sollemnis tantum nuptiarum benedictio veta- \ntur à prima dominica Adventus usque ad diem Nativi- \ntatis Domini inclusive, et a feria IV Cinerum usque ad \ndominicam Paschatis inclusive. \n$ 9. Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legi- \nbus liturgicis, etiam praedictis temporibus eam permit- \ntere ex iusta causa, monitis sponsis ut a nimia pompa \n\nabstineant. \nCAN. 1109. \n\n$ 1. Matrimonium inter catholicos celebretur in ec- \nclesia paroeciali; in alia autem ecclesia vel oratorio sive \npublico sive semi-publico, nonnisi de licentia Ordinarii \nloci vel parochi celebrari poterit. \n\n$ 2. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Or- \ndinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu \net, accedente semper iusta ac rationabili causa permit- \ntere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Semina- \nrii sive religiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi \nurgente necessitate, ac opportunis adhibitis cautelis. \n\n$ 3. Matrimonia vero inter partem catholicam et \npartem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod \nSi Ordinarius prudenter iudicet id servari non posse \n\n310 Codem Iuris Canonici \n\nquin graviora oriantur mala, prudenti eius arbitrio \ncommittitur hac super re dispensare, firmo tamen prae- \nseripto can. 1102, $8 2. \n\nCAPUT IX. \nDe matrimonii effectibus. \nCaN. 1110. \n\nEx valido matrimonio enascitur inter coniuges vin- \nculum natura sua perpetuum et exclusivum; matrimo- \nnium praeterea christianum coniugibus non ponentibus \nobicem gratiam confert. \n\nCAN. 1111. \n\nUtrique coniugi ab ipso matrimonii initio aequum \nius et officium est quod attinet ad actus proprios coniu- \ngalis vitae. \n\nCAN. 1112. \n\nNisi iure speciali aliud cautum sit, uxor, cirea ca- \n\nnonicos effectus, particeps efficitur status mariti. \n\nCAN. 1113. \n\nParentes gravissima obligatione tenentur prolis edu- \ncationem tum religiosam et moralem, tum physicam et \ncivilem pro viribus curandi, et etiam temporali eorum \nbono providendi. \n\nCaN. 1114. \n\nLegitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio \nvalido vel putativo, nisi parentibus ob sollemnem pro- \nfessionem religiosam vel susceptum ordinem sacrum \nprohibitus tempore conceptionis fuerit usus matrimonii \nantea contracti. \n\nCAN. 1115. \n\n$ 1. Pater is est quem iustae nuptiae demonstrant, \nnisi evidentibus argumentis contrarium probetur. \n\n$ 2. Legitimi praesumuntur filii qui nati sunt sal- \ntem post sex menses a die celebrati matrimonii, vel \nintra decem menses a die dissolutae vitae coniugalis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 211 \n\nCAN. 1116. \n\nPer subsequens parentum matrimonium sive verum \nsive putativum, sive noviter contractum sive convalida- \ntum, etiam non consummatum, legitima efficitur proles, \ndummodo parentes habiles exstiterint ad matrimonium \ninter se contrahendum tempore conceptionis, vel prae- \ngnationis, vel nativitatis. \n\nOAN. 1117. \nFilii legitimati per subsequens matrimonium, ad ef- \nfectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparan- \ntur legitimis, nisi aliud expresse cautum fuerit. \n\nCAPUT X. \nDe separatione coniugum. \n\nART. I. — De dissolutione vinculi. \n\nCAN. 1118. \n\nMatrimonium validum ratum et consummatum \nnulla humana potestate nullaque causa, praeterquam \nmorte, dissolvi potest. \n\nCAN. 1119. \n\nMatrimonium non consummatum inter baptizatos \nvel inter partem baptizatam et partem non baptizatam, \ndissolvitur tum ipso iure per sollemnem professionem \nreligiosam, tum per dispensationem a Sede Apostolica \nex iusta causa concessam, utraque parte rogante vel \nalterutra, etsi altera sit invita. \n\nCAN. 1120. \n\n8 1. Legitimum inter non baptizatos matrimonium, \nlicet consummatum, solvitur in favorem fidei ex privi- \nlegio Paulino. \n\n$ 2. Hoc privilegium non obtinet in matrimonio in- \nter partem baptizatam et partem non baptizatam inito \ncum dispensatione ab impedimento disparitatis cultus. \n\n319 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1121. \n$ 1. Antequam coniux conversus et baptizatus no- \nvum matrimonium valide contrahat, debet, salvo prae- \nscripto can. 1125, partem non baptizatam interpellare : \n1.\" An velit et ipsa converti ac baptismum susci- \npere; \n2.\" An saltem velit secum cohabitare pacifice sine \ncontumelia Creatoris. \n$ 2. Hae interpellationes fieri semper debent, nisi \nSedes Apostolica aliud declaraverit. \n\nCaN. 1122. \n\n$ 1l. Interpellationes fiant regulariter, forma sal- \ntem summaria et extraiudiciali, de auctoritate Ordina- \nrii coniugis conversi, a quo Ordinario concedendae sunt \nquoque coniugi infideli, si quidem eas petierit, indu- \nciae ad deliberandum, eo tamen monito, fore ut, indu- \nciis inutiliter praeterlapsis, responsio praesumatur ne- \ngativa. \n\n$ 2. Interpellationes etiam privatim factae ab ipsa \nparte conversa, valent, imo sunt etiam licitae, si forma \nsuperius praescripta servari nequeat; hoc tamen in casu \nde ipsis, pro foro externo, constare debet duobus sal- \ntem testibus vel alio legitimo probationis modo. \n\nCAN. 1123. \n\nSi interpellationes ex declaratione Sedis Aposto- \nlicae omissae fuerint, aut si infidelis eisdem negative \nresponderit expresse vel tacite, pars baptizata ius habet \nnovas nuptias cum persona catholica contrahendi, nisi \nipsa post baptismum dederit parti non baptizatae \niustam discedendi causam. \n\nCAN. 1124. \n\nConiux fidelis, licet post susceptum baptismum denuo \nmatrimonialiter cum parte infideli vixerit, ius tamen \nnovas celebrandi nuptias cum persona catholica non \namittit, ideoque potest hoc iure uti, si coniux infidelis, \n\nLiber Tertius - De Rebus 5 \n\ninutata voluntate, postea discedat sine iusta causa, vel \niam non cohabitet pacifice sine contumelia Creatoris. \nCAN. 1125. \n\nEa quae matrimonium respiciunt in constitutio- \nnibus Pauli III Altitudo, 1 Iun. 1537; S. Pii V Ro- \nmani Pontificis, 2 Aug. 1511; Gregorii XIII Populis, \n25 Ian. 1585, quaeque pro peculiaribus locis scripta \nsunt, ad alias quoque regiones in eisdem adiunctis \nextenduntur. CAN. 1196. \n\nVinculum prioris coniugii, in infidelitate contracti, \ntunc tantum solvitur, cum pars fidelis reapse novas \nnuptias valide iniverit. \n\nCAN. 1127. \nIn re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris. \n\nAnr. II. — De separatione tori, mensae et habitationis. \nCaN. 1128. \n\nConiuges servare debent vitae coniugalis commu- \n\nnionem, nisi iusta causa eos excuset. \nCAN. 1129. \n\n$ 1. Propter coniugis adulterium, alter coniux, \nmanente vinculo, ius habet solvendi, etiam in perpe- \ntuum, vitae communionem, nisi in crimen consenserit, \naut eidem causam dederit, vel illud expresse aut tacite \ncondonaverit, vel ipse quoque idem crimen commiserit. \n\n$ 2. Tacita condonatio habetur, si coniux innocens, \npostquam de crimine adulterii certior factus est, cum \naltero coniuge sponte, maritali affectu, conversatus \nfuerit; praesumitur vero, nisi sex intra menses coniu- \ngem adulterum expulerit vel dereliquerit, aut legiti- \nmam accusationem fecerit. \n\nCaN. 1130. \n\nConiux innocens, sive iudicis sententia sive propria \nauctoritate legitime discesserit, nulla unquam obliga- \ntione tenetur coniugem adulterum rursus admittendi \nad vitae consortium; potest autem eundem admittere \n\n314 Codec Iuris Canonici \n\naut revocare, nisi ex ipsius consensu ille statum ma- \ntrimonio contrarium susceperit. \n\nCAN. 1181. \n\n$ 1. 8i alter coniux sectae acatholicae nomen de- \nderit; si. prolem acatholice educaverit; si vitam erimi- \nnosam et ignominiosam ducat; si grave seu animae seu \ncorporis periculum alteri facessat; si saevitiis vitam \ncommunem nimis difficilem reddat, haec aliaque id \ngenus, sunt pro altero coniuge totidem legitimae cau- \nsae discedendi, auctoritate Ordinarii loci, et etiam \npropria auctoritate, si de eis certo constet, et pericu- \nlum sit in mora. \n\n$ 2. In omnibus his casibus, causa separationis \ncessante, vitae consuetudo restauranda est; sed si se- \nparatio ab Ordinario pronuntiata fuerit ad certum \nincertumve tempus, coniux innocens ad id non obli- \ngatur, nisi ex decreto Ordinarii vel exacto tempore. \n\nCAN. 1132. \n\nInstituta separatione, filii educandi sunt penes \nconiugem innocentem, et si alter coniugum sit acatho- \nlieus, penes coniugem catholicum, nisi in utroque casu \nOrdinarius pro ipsorum filiorum bono, salva semper \neorundem catholica educatione, aliud decreverit. \n\nCAPUT XI. \nDe matrimonii convalidationc. \nART. I. — De convalidatione simplici. \nCAN. 1133. \n\n$8 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob im- \npedimentum dirimens, requiritur ut cesset vel dispen- \nsetur impedimentum et consensum renovet saltem pars \nimpedimenti conscia. \n\n$ 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur \nad validitatem, etiamsi initio utraque pars consensum \npraestiterit nec postea revocaverit. \n\nLiber Tertius - De Rebus 315 \n\nCAN. 1134. \n\nRenovatio consensus debet esse novus voluntatis \nactus in matrimonium quod constet ab initio nullum \nfuisse. \n\nCAN. 1135. \n\n$ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab \nutraque parte renovandus est forma iure praescripta. \n\n$ 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis \nest, ut consensus ab utraque parte renovetur privatim \net secreto. \n\n$8 9. Bi sit occultum et uni parti ignotum, satis est \nut sola pars impedimenti conscia consensum privatim \net secreto renovet, dummodo altera in consensu prae- \nstito perseveret. \n\nCAN. 1136. \n\n$ 1l. Matrimonium irritum ob defectum consensus \nconvalidatur, si pars quae non consenserat, iam con- \nsentiat, dummodo consensus ab altera parte praesti- \ntus perseveret. \n\n$ 2. Si defectus consensus fuerit mere internus, \nsatis est ut pars quae non consenserat, interius con- \nsentiat. \n\n8 9. Si fuerit etiam externus, necesse est consen- \nsum etiam exterius manifestare, vel forma iure prae- \nscripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo pri- \nvato et secreto, si fuerit occultus. \n\nCAN. 1137. \n\nMatrimonium nullum ob defectum formae, ut va- \nlidum fiat, contrahi denuo debet legitima forma. \n\nAnT. II. — De sanatione in radice. \nCAN. 1138. \n$ 1. Matrimonii in radice sanatio est eiusdem con- \nvalidatio, secumferens, praeter dispensationem vel \ncessationem impedimenti, dispensationem a lege de \n\n316 Codem Iuris Canonici \n\nrenovando consensu, et retrotractionem, per fictionem \niuris, circa effectus canonicos, ad praeteritum. \n\n$ 2. Convalidatio fit à momento concessionis gra- \ntiae; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii \ninitium, nisi aliud expresse caveatur. \n\n$ 3. Dispensatio a lege de renovando consensu con- \ncedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte \ninscia. \n\nCAN. 1139. \n\n8 1. Quodlibet matrimonium initum cum utriusque \npartis consensu naturaliter sufficiente, sed iuridice \ninefficaci ob dirimens impedimentum iuris ecclesiastici \nvel ob defectum legitimae formae, potest in radice sa- \nnari, dummodo consensus perseveret. \n\n$ 2. Matrimonium vero contractum cum impedi- \nmento iuris naturalis vel divini, etiamsi postea impe- \ndimentum cessaverit, Ecclesia non sanat in radice, ne \na momento quidem cessationis impedimenti. \n\nCAN. 1140. \n\n$ 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat con- \nsensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive con- \nsensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, \npostea fuerit revocatus. \n\n$ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, \nsed postea praestitus fuerit, sanatio concedi potest a \nmomento praestiti consensus. \n\nCAN. 1141. \n\nSanatio in radice concedi unice potest ab Aposto- \nlica, Sede. \n\nCAPUT XII. \nDe secundis muptiis. \nCaN. 1142. \nLicet casta viduitas honorabilior sit, secundae ta- \n\nmen et ulteriores nuptiae validae et licitae sunt, firmo \npraescripto can. 1069, $8 2. \n\nLiber Tertius - De Rebus 5y ivi \n\nCAN. 1143. \nMulier cui semel benedictio sollemnis data sit, ne- \nquit in subsequentibus nuptiis eam iterum accipere. \n\nTITULUS VIII. \nDe Saecramentalibus. \n\nCAN. 1144. \n\nSacramentalia sunt res aut actiones quibus Eccle- \nsia, in aliquam Sacramentorum imitationem, uti solet \nad obtinendos ex sua impetratione effectus praesertim \nspirituales. \n\nCaN. 1145. \n\nNova Sacramentalia constituere aut recepta au- \nthentice interpretari, ex eisdem aliqua abolere aut mu- \ntare, sola potest Sedes Apostolica. \n\nCAN. 1146. \n\nLegitimus Sacramentalium minister est clericus, \ncui ad id potestas collata sit quique à competente au- \nctoritate ecclesiastica non sit prohibitus eandem \nexercere. \n\nCAN. 1147. \n\n$ 1. Consecrationes nemo. qui charactere episcopali \ncareat, valide peragere potest, nisi vel iure vel apo- \nstolico indulto id ei permittatur. \n\n$ 2. Benedictiones autem impertire potest quilibet \npresbyter, exceptis iis quae Romano Pontifici aut Epi- \nscopis aliisve reserventur. \n\n$ 3. Benedictio reservata quae à presbytero detur \nsine necessaria licentia, illicita est, sed valida, nisi in \nreservatione Sedes Apostolica aliud expresserit. \n\n$ 4. Diaconi et lectores illas tantum valide et licite \nbenedictiones dare possunt, quae ipsis expresse a iure \npermittuntur. \n\n318 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1148. \n\n$ 1. In Sacramentalibus conficiendis seu admini- \nstrandis accurate serventur ritus ab Ecclesia probati. \n\n$ 2. Consecrationes ac benedictiones sive constitu- \ntivae sive invocativae invalidae sunt, si adhibita non \nfuerit formula ab Ecclesia praescripta. \n\nCAN. 1149. \n\nBenedictiones, imprimis impertiendae catholicis, \ndari quoque possunt catechumenis, imo, nisi obstet \nEcclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum \nfidei lumen vel, una cum illo, corporis sanitatem. \n\nCaN. 1150. \n\nRes consecratae, vel benedictae constitutiva bene- \ndictione, reverenter tractentur neque ad usum profa- \nnum vel non proprium adhibeantur, etiamsi in domi- \nnio privatorum sint. \n\nCaN. 1151. \n\n$ 1. Nemo, potestate exorcizandi praeditus, exor- \ncismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Or- \ndinario peculiarem et expressam licentiam obtinuerit. \n\n$ 2. Haec licentia ab Ordinario concedatur tan- \ntummodo sacerdoti pietate, prudentia ac vitae integri- \ntate praedito; qui ad exorcismos ne procedat, nisi post- \nquam diligenti prudentique investigatione compererit \nexorcizandum esse revera a daemone obsessum. \n\nCAN. 1152. \nExorcismi a legitimis ministris fieri possunt non \nsolum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatho- \nlieos vel excommunicatos. \n\nCAN. 1153. \nMinistri exorcismorum qui occurrunt in baptismo \net in consecrationibus vel benedictionibus, sunt iidem \nqui eorundem sacrorum rituum legitimi ministri sunt. \n\nLiber Tertius - De Rebus 319 \n\nPARS SECUNDA \nDE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS \n\nSECTIO I. \nDE LOCIS SACRIS. \n\nCAN. 1154. \nLoca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve \nsepulturae deputantur consecratione vel benedictione \nquam probati liturgici libri ad hoc praescribunt. \n\nOAN. 1155. \n\n$ 1. Consecratio alicuius loci, quanquam ad regu- \nlares pertinentis, spectat ad Ordinarium territorii in \nquo locus ipse reperitur, dummodo Ordinarius chara- \nctere episcopali sit insignitus, non tamen ad Vicarium \nGeneralem sine speciali mandato, firmo iure S. R. E. \nCardinalium consecrandi ecclesiam et altaria sui tituli. \n\n$ 2. Ordinarius territorii, licet charactere episco- \npali careat, potest cuilibet eiusdem ritus Episcopo \nlicentiam dare consecrationes peragendi in suo terri- \ntorio. \n\nCAN. 1156. \n\nIus benedicendi locum sacrum, si hie pertineat ad \nclerum saecularem vel ad religionem non exemptam, \nvel ad laicalem, spectat ad Ordinarium territorii in \nquo locus reperitur; si ad religionem clericalem exem- \nptam, ad Superiorem maiorem; uterque vero potest \nalium sacerdotem ad hoc delegare. \n\nCAN. 1157. \nNon obstante quolibet privilegio, nemo potest lo- \ncum sacrum consecrare vel benedicere sine Ordinarii \nconsensu. \n\n390 Codeo» Iwris Canonici \n\nCAN. 1158. \n\nDe peracta consecratione vel benedictione rediga- \ntur documentum, cuius alterum exemplar in Curia \nepiscopali, alterum in ecclesiae archivo servetur. \n\nCaN. 1159. \n\n$8 1. Consecratio vel benedictio alicuius loci, modo \nnemini damnum fiat, satis probatur erum per unum \ntestem omni exceptione maiorem. \n\n$ 2. Si de ea legitime constet, nec consecratio nec \nbenedictio iterari potest; in dubio autem, peragatur ad \ncautelam. \n\nCaN. 1160. \n\nLoca sacra exempta sunt a iurisdictione auctorita- \ntis civilis et in eis legitima Ecclesiae auctoritas iuris- \ndictionem suam libere exercet. \n\nTITULUS IX. \nDe eeelesiis. \n\nCAN. 1161. \n\nEeclesiae nomine intelligitur aedes sacra divino \ncultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus \nChristifidelibus usui sit ad divinum cultum publice \nexercendum. \n\nCAN. 1162. \n\n$ 1. Nulla ecclesia aedificetur sine expresso Ordi- \nnarii loci consensu scriptis dato, quem tamen Vicarius \nGeneralis praestare nequit sine mandato speciali. \n\n$ 2. Ordinarius consensum ne praebeat, nisi pru- \ndenter praeviderit necessaria non defutura ad novae \neeclesiae aedificationem et conservationem, ad mini- \nstrorum sustentationem aliasque cultus impensas. \n\n$8 3. Ne nova ecclesia ceteris iam exsistentibus de- \ntrimentum afferat, maiore fidelium spirituali utilitate \nnon compensatum, Ordinarius, antequam consensum \n\nLiber Tertius - De Rebus 321 \n\npraebeat, audire debet vicinarum ecclesiarum rectores \nquorum intersit, firmo praescripto can. 1676. \n\n$ 4. Etiam sodales religiosi, licet consensum con- \nstituendae novae domus in dioecesi vel civitate ab Or- \ndinario loci retulerint, antequam tamen ecclesiam vel \noratorium publicum in certo ac determinato loco aedi- \nficent, Ordinarii loci licentiam obtinere debent. \n\nCAN. 1163. \nBenedicere et imponere primarium ecclesiae lapi- \ndem, ad eos spectat, de quibus in can. 1156. \n\nCAN. 1164. \n\n$ 1. Curent Ordinarii, audito etiam, si opus fuerit, \nperitorum consilio, ut in fA a BedTNCATIOE vel \nrefectione ser ventur formae a traditione christiana re- \nceptae et artis sacrae leges. \n\n$ 2. In ecclesia nullus aperiatur aditus vel fenestra \nad laicorum domus; locaque, si adsint, subter ecclesiae \npavimentum aut supra ecclesiam, ad usum mere profa- \nnum ne adhibeantur. \n\nCAN. 1165. \n\n$ 1. Divina officia celebrari in nova ecclesia ne- \nqueunt, antequam eadem vel sollemni consecratione \nvel saltem benedictione divino cultui fuerit dedicata. \n\n$ 2. Si prudenter praevideatur ecclesiam conver- \nsum iri ad usus profanos, Ordinarius consensum eius \naedificationi ne praebeat, aut saltem, si forte aedifi- \ncata fuerit, eam ne consecret neve benedicat. \n\n$ 9. Sollemni consecratione dedicentur ecclesiae \ncathedrales et, quantum fieri potest, ecclesiae collegia- \ntae, conventuales, paroeciales. \n\n$ 4. Ecclesia ex ligno vel ferro aliove metallo be- \nnedici potest, non autem consecrari. \n\n$ 9. Altare consecrari potest etiam sine ecclesiae \nconsecratione; sed una simul cum ecclesia debet saltem \naltare maius consecrari aut altare se rud si \nmaius sit iam consecratum. \n\nCod. Iur. Can. 21 \n\n399 Codeo Iuris Canonici \n\nCaN. 1166. \n$ 1. Ecclesiarum consecratio, quamvis quolibet die \nfieri possit, decentius tamen diebus dominicis aliisve \nfestis de praecepto peragitur. \n$ 2. Episcopus consecrans et qui petunt ecclesiam \nsibi consecrari, per eum diem qui consecrationem prae- \ncedit, ieiunent. \n$ 3. Cum consecratur ecclesia vel altare, lIjpisco- \npus consecrator, licet iurisdictione in territorio careat, \nindulgentiam concedit unius anni ecclesiam vel altare \nvisitantibus in ipsa consecrationis die; in die vero an- \nniversaria quinquaginta dierum, si sit Episcopus; cen- \ntum, si Archiepiscopus; biscentum, si S. R. E. Cardi- \nnalis. \nCAN. 1161. \nFestum consecrationis ecclesiae quotannis celebre- \ntur ad normam legum liturgicarum. \n\nCAN. 1168. \n$ 1. Unaquaeque ecclesia consecrata vel benedicta \nsuum habeat titulum; qui, peracta ecclesiae dedica- \ntione, mutari nequit. \n$ 2. Etiam festum tituli quotannis celebretur ad \nnormas legum liturgicarum. \n$ 3. Ecclesiae dedicari Beatis nequeunt sine Sedis \nApostolicae indulto. \nCaN. 1169. \n$ 1. Cuilibet ecclesiae campanas esse convenit, qui- \nbus fideles ad divina officia aliosque religionis actus \ninvitentur. \n$8 2. Etiam ecclesiarum campanae debent conse- \ncrari vel benedici secundum ritus in probatis liturgicis \nlibris traditos. \n$.9. Earum usus unice subest ecclesiasticae aucto- \nritati. \n$ 4. Salvis conditionibus, probante Ordinario, ap- \npositis ab illis qui campanam ecclesiae forte dederint, \n\nLiber Tertius - De Rebus 393 \n\ncampana benedicta ad usus mere profanos adhiberi \nnequit, nisi ex causa necessitatis aut ex licentia Ordi- \nnarii aut denique ex legitima consuetudine. \n\n$ 9. Quod ad campanarum consecrationem vel be- \nnedictionem attinet, servetur praescriptum can. 1155, \n1156. \n\nCAN. 1170. \n\nConsecrationem vel benedictionem ecclesia non \namittit, nisi tota destructa fuerit, vel maior parietum \npars corruerit, vel in usus profanos ab Ordinario loci \nredacta sit, ad normam can. 1187. \n\nCAN. 1171. \n\nIn saera aede legitime dedicata omnes ecclesiastici \nritus perfici possunt, salvis iuribus paroecialibus, pri- \nvilegiis et legitimis consuetudinibus; Ordinarius au- \ntem, praesertim horas sacrorum rituum, potest, iusta \nde causa, praefinire, dummodo ne agatur de ecclesia \nquae ad religionem exemptam pertineat, firmo prae- \nscripto can. 609, 8 3. \n\nCsN. 1172. \n$ 1l. Ecclesia violatur infra recensitis tantum acti- \nbus, dummodo certi sint, notorii, et in ipsa ecclesia \npositi : \n1.\" Delicto homicidii; \n2.\" Iniuriosa et gravi sanguinis effusione; \n3.\" Impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia ad- \ndicta fuerit; \n4.? Bépultürà infidelis vel excommunicati post \nsententiam declaratoriam vel condemnatoriam. \n$ 2. Violata ecclesia, non ideo coemeterium, etsi \nTN violatum censetur, et viceversa. \n\nCAN. 1173. \n$ 1l. In. violata ecclesia, antequam reconcilietur, \nnefas est divina celebrare laffiedal Sacramenta mini- \nSstrare, mortuos sepelire. \n\n394. Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Si violatio accidat tempore divinorum officio- \nrum, haec statim cessent; si ante Missae canonem vel \npost communionem, Missa dimittatur; secus sacerdos \nMissam prosequatur usque ad communionem \n\nCaN. 1174. \n\n$ 1l. Ecclesia violata reconcilietur, quam citissime \npoterit, secundum ritus in probatis liturgicis libris \ndescriptos. \n\n$8.2. Ri dubitetur num ecclesia sit violata, reconci- \nliari potest ad cautelam. \n\nCav. 1115. \n\nEeclesia violata ob sepulturam excommunicati vel \ninfidelis ne reconcilietur, antequam cadaver exinde \nremoveatur, si remotio sine gravi incommodo fieri \npossit. \n\nCAN. 1176. \n\n$ 1l. Ecclesiam benedictam reconciliare potest re- \nctor eiusdem vel quilibet sacerdos de consensu saltem \npraesumpto rectoris. \n\n$ 2. Ecclesiae consecratae valida reconciliatio ad \neos spectat de quibus in can. 1156. \n\n$ 9. In casu tamen gravis et urgentis necessitatis, \nsi Ordinarius adiri nequeat, rectori ecclesiae consecra- \ntae eandem reconciliare fas est, certiore facto postea \nOrdinario. \n\nOAN. 1177. \n\nReconciliatio ecclesiae benedictae fieri potest aqua \nlustrali communi; reconciliatio vero ecclesiae conse- \ncratae fiat aqua ad hoc benedicta secundum leges litur- \ngicas; quam tamen non solum Episcopi, sed etiam \npresbyteri qui ecclesiam — reconciliant, benedicere \npossunt. \n\nCaN. 1178. \n\nCurent omnes ad quos pertinet, ut in ecclesiis illa \n\nmunditia servetur, quae domum Dei decet; ab iisdem \n\nLiber Tertius - De Rebus 395 \n\narceantur negotiationes et nundinae, quanquam ad \nfinem pium habitae; et generatim quidquid a sancti- \ntate loci absonum sit. \nCAN. 11579. \nEcclesia iure asyli gaudet ita ut rei, qui ad illam \nconfugerint, inde non sint extrahendi, nisi necessitas \nurgeat, sine assensu Ordinarii, vel saltem rectoris \n\necclesiae. \nCAN. 1180. \n\nNulla ecclesia potest basilicae titulo decorari, nisi \nex apostolica concessione aut immemorabili consuetu- \ndine; cuiusque vero privilegia ex alterutro capite col- \n\nligantur. \nCAN. 1181. \n\nIngressus in ecclesiam ad sacros ritus sit omnino \ngratuitus, reprobata qualibet contraria consuetudine. \n\nCaN. 1182. \n\n$ 1. Firmo praescripto can. 1519-1528, administra- \ntio bonorum quae destinata sunt reparandae decoran- \ndaeque ecclesiae divinoque in eadem cultui exercendo, \npertinet, nisi aliud ex speciali titulo vel legitima con- \nsuetudine constet, ad Episcopum cum Capitulo, si de \necclesia cathedrali agatur; ad Capitulum ecclesiae col- \nlegiatae, si de collegiata; ad rectorem, si de alia ec- \nclesia. . \n\n$ 2. Etiam oblationes factas in commodum paroe- \nciae aut missionis, aut ecclesiae sitae intra paroeciae \nvel missionis fines, administrat parochus vel missiona- \nrius, nisi agatur de ecclesia propriam administratio- \nnem habente, distinctam ab administratione paroeciae \nvel missionis, aut nisi aliud ferat ius peculiare aut \nlegitima consuetudo. \n\n$ 9. Parochus, missionarius, rector saecularis ec- \nclesiae, sive SEE is sit sive religiosus, debet \nhuiusmodi oblationes administrare ad normam sacro- \nrum canonum, deque eis rationem loci Ordinario red- \ndere ad normam can. 1525. \n\n396 Codex Iuris Camonici \n\nCAN. 1183. \n\n$ 1. Si alii quoque, sive clerici sive laici, in admi- \nnistrationem bonorum alicuius ecclesiae cooptentur, \niidem omnes una cum administratore ecclesiastico, de \nquo in can. 1182, aut eius vicem gerente, eoque prae- \nside, constituunt Consilium fabricae ecclesiae. \n\n$ 2. Huius Consilii sodales, nisi aliter legitime con- \nstitutum fuerit, nominantur ab Ordinario eiusve de- \nlegato et ab eodem possunt ob gravem causam removeri. \n\nCAN. 1184. \n\nConsilium fabricae curare debet rectam bonorum \necclesiae administrationem, servato praescripto can. \n1522,1523; sed nullatenus sese ingerat in ea omnia \nquae ad spirituale munus pertinent, praesertim : \n\n1.* In exercitium cultus in ecclesia; \n\n2. In modum et tempus pulsandi campanas et \nin euram tuendi ordinis in ecclesia atque in coeme- \nterio; \n\n3. In definiendam rationem qua collectae, de- \nnuntiationes aliique actus ad divinum cultum orna- \ntumque ecclesiae quoquo modo spectantes in ecclesia \nfieri possint; \n\n4.^ In dispositionem materialem altarium, men- \nsae pro distributione sanctissimae Eucharistiae, ca- \nthedrae sive suggestus e quo ad populum verba fiunt, \norganorum, loci cantoribus assignati, sedilium, scamno- \nrum, capsularum oblationibus recipiendis, aliarumque \nrerum quae ad exercitium religiosi cultus spectent; \n\n5. In admissionem vel reiectionem sacrorum \nutensilium aliarumque rerum quae sive ad usum, sive \nad cultum, sive ad ornatum in ecclesia vel sacrario \ndestinentur; \n\n6.* In scriptionem, dispositionem, custodiam li- \nbrorum paroecialium aliorumque documentorum quae \nad archivum paroeciale pertineant. \n\nLiber Tertius - De Rebus 397 \n\nCAN. 1185. \n\nSacrista, cantores, organorum moderator, pueri \nchorales, campanae pulsator, sepulerorum fossores, \nceterique inservientes a solo ecclesiae rectore, salvis \nlegitimis consuetudinibus et conventionibus et Ordi- \nnarii auctoritate, nominantur, pendent, dimittuntur. \n\nCAN. 1186. \n\nSalvis peculiaribus legitimisque consuetudinibus \net conventionibus, et firma obligatione quae ad aliquem \nspectet etiam ex constituto legis civilis : \n\n1.? Onus reficiendi ecclesiam cathedralem incum- \nbit ordine qui sequitur : \n\nBonis fabricae, salva ea parte quae necessaria est \nad cultum divinum celebrandum et:ad ordinariam ec- \nclesiae administrationem; \n\nEpiscopo et canonicis pro rata proventuum, detra- \nctis necessariis ad honestam sustentationem; \n\nDiecesanis, quos tamen Ordinarius loci suasione \nmagis quam coactione inducat ad sumptus necessarios, \npro eorum viribus, praestandos; \n\n2.» Onus reficiendi ecclesiam paroecialem incum- \nbit ordine qui sequitur : \n\nBonis fabricae ecclesiae, ut supra; \n\nPatrono; \n\nIis qui fructus aliquos ex ecclesia provenientes per- \ncipiunt secundum taxam pro rata redituum ab Ordi. \nnario statuendam; \n\nParoecianis, quos tamen Ordinarius loci, ut supra, \nmagis hortetur quam cogat; \n\n3.\" Haec cum debita proportione serventur etiam \nquod attinet ad alias ecclesias. \n\nCaN. 1187. \nSi qua ecclesia nullo modo ad cultum divinum adhi- \nberi possit et omnes aditus interclusi sint ad eam refi- \nciendam, in usum profanum non sordidum ab Ordina- \n\n398 Codec Iuris Canonici \n\nrio loci redigi potest, et onera cum reditibus titulusque \nparoeciae, si ecclesia sit paroecialis, in aliam ecclesiam \nab eodem Ordinario transferantur. \n\nl\"TPULUSSX \nDe oratoriis. \n\nCAN. 1188. \n$ 1. Oratorium est locus divino cultui destinatus, \nnon tamen eo potissimum fine ut universo fidelium po- \npulo usui sit ad religionem publice colendam. \n$ 2. Est vero oratorium : \n\n1.* Publicum, si praecipue erectum sit in com- \nmodum alicuius collegii aut etiam privatorum, ita ta- \nmen ut omnibus fidelibus, tempore saltem divinorum \noffieiorum, ius sit, legitime comprobatum, illud \nadeundi; \n\n2.\" Semi-publicum, si in commodum alicuius com- \nmunitatis vel coetus fidelium eo convenientium ere- \nctum sit, neque liberum cuique sit illud adire; \n\n3.\" Privatum seu domesticum, si in privatis aedi- \nbus in commodum alicuius tantum familiae vel per- \nsonae privatae erectum sit. \n\nCAN. 1189. \n\nOratoria S. R. E. Cardinalium et Episcoporum sive \nresidentialium sive titularium, licet privata, fruuntur \ntamen omnibus iuribus et privilegiis quibus oratoria \nsemi-publica gaudent. \n\nCaN. 1190. \n\nAediculae in coemeterio a familiis seu personis \nprivatis ad suam sepulturam erectae, sunt oratoria \nprivata. \n\nCAN. 1191. \n\n$ 1. Oratoria publica eodem iure quo ecclesiae re- \nguntur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 329 \n\n$ 2. Quare in oratorio publico, dummodo auctori- \ntate Ordinarii ad publicum Dei cultum perpetuo \nper benedictionem vel consecrationem, ad normam \nean. 1155, 1156, dedicatum fuerit, omnes sacrae fun- \netiones celebrari possunt, salvo contrario rubricarum \npraeseripto. \n\nCAN. 1192. \n\n$ 1. Oratoria semi-publica erigi nequeunt sine Or- \ndinarii licentia. \n\n$ 2. Ordinarius hanc licentiam ne concedat, nisi \nprius per se vel per alium ecclesiasticum virum orato- \nrium visitaverit et decenter instructum repererit. \n\n$ 3. Data autem licentia, oratorium ad usus pro- \nfanos converti nequit sine eiusdem Ordinarii aucto- \nritate. \n\n$ 4. In eollegiis aut convictibus iuventuti insti- \ntuendae, in gymnasiis, lyceis, arcibus, praesidiis mili- \ntum, carceribus, xenodochiis, ete., praeter oratorium \nprincipale, alia minora ne erigantur, nisi, Ordinarii \niudicio, necessitas aut magna utilitas id exigat. \n\nCav. 1193. \n\nIn oratoriis semi-publicis, legitime erectis, omnia \ndivina officia functionesve ecclesiasticae celebrari pos- \nsunt, nisi obstent rubricae aut Ordinarius aliqua ex- \nceperit. \n\nCAN. 1194. \n\nIn privatis coemeteriorum aediculis, de quibus in \ncan. 1190, Ordinarius loci permittere habitualiter \npotest etiam plurium Missarum celebrationem; in aliis \noratoriis domesticis, nonnisi unius Missae, per modum \nactus, in casu aliquo extraordinario, iusta et rationa- \nbili de causa; Ordinarius autem has permissiones ne \nelargiatur, nisi ad normam can. 1192, $ 2. \n\nCAN. 1195. \n$ 1. In oratoriis domesticis ex indulto Apostolicae \nSedis, nisi aliud in eodem indulto expresse caveatur, \n\n330 Codec Iwris Canonici \n\ncelebrari potest, postquam Ordinarius oratorium visi- \ntaverit et probaverit ad normam can. 1192, $ 2, unica \nMissa, eaque lecta, singulis diebus, exceptis festis sol- \nlemnioribus; sed aliae functiones ecclesiasticae ibidem \nne fiant. \n\n$ 2. Ordinarius vero, dummodo iustae adsint et \nrationabiles causae, diversae ab eis ob quas indultum \nconcessum fuit, etiam sollemnioribus festis permittere \npotest per modum actus Missae celebrationem. \n\nCAN. 1196. \n$ 1. Oratoria domestica nec consecrari nec benedici \npossunt more ecclesiarum. \n$8 2. Licet oratoria domestica et semi-publica com- \nmuni locorum domorumve benedictione aut nulla bene- \ndictione donentur, debent tamen esse divino tantum \ncultui reservata et ab omnibus domesticis usibus libera. \n\nTITULUS XI. \nDe altaribus. \n\nCAN. 119'. \n$ 1. Sensu liturgico intelligitur : \n\n1.\" Nomine altaris ómmobilis seu fici, mensa su- \nperior una cum stipitibus per modum unius cum eadem \nconsecratis; \n\n2. Nomine altaris mobilis seu portatilis, petra, \nut plurimum, parva, quae sola consecratur, quaeque \ndicitur etiam «ara portatilis seu petra sacra; vel eadem \npetra cum stipite qui tamen non fuit una cum eadem \nconsecratus. \n\n$ 2. In ecclesia consecrata saltem unum altare, \npraesertim maius, debet esse immobile; in ecclesia au- \ntem benedicta omnia altaria possunt esse mobilia. \n\nCAN. 1198. \n\n$ 1. Tum mensa altaris immobilis tum petra sacra \n\nex unico constent lapide naturali, integro et non \nfriabili. \n\nLiber Tertius - De Rebus 391 \n\n$ 2. In altari immobili tabula seu mensa lapidea \nad integrum altare protendi debet, et apte cum stipite \ncohaerere; stipes autem sit lapideus vel saltem latera \nseu columellae quibus mensa sustentatur sint ex lapide. \n\n$ 3. Petra sacra sit tam ampla ut saltem hostiam \net maiorem partem calicis capiat. \n\n8 4. Tum in altari immobili tum in petra sacra sit, \nad normam legum liturgicarum, sepulcrum continens \nreliquias Sanctorum, lapide clausum. \n\nCAN. 1199. \n\n$ 1. Ut Missae sacrificium super illud celebrari pos- \nsit, altare debet esse, secundum liturgicas leges, con- \nsecratum; idest vel totum, si agatur de immobili, vel \nara tantum portatilis, si de mobili. \n\n$ 2. Aras portatiles, salvis peculiaribus privilegiis, \nomnes Episcopi consecrare possunt; quod vero spectat \nad altaria immobilia, servetur praescriptum can. 1155. \n\n$ 9. Consecratio altaris immobilis, quae fit sine ec- \nclesiae dedicatione, quamvis omni die fieri possit, ma- \ngis tamen decet ut fiat die dominico aliove festo de \npraecepto. \n\nCaN. 1200. \n\n$ 1. Altare immobile amittit consecrationem, si ta- \nbula seu mensa a stipite, etiam per temporis momen- \ntum, separetur; quo in casu Ordinarius potest permit- \ntere ut presbyter altaris consecrationem rursus perfi- \nciat ritu formulaque breviore. \n\n$ 2. Tum altare immobile tum petra sacra amit- \ntunt consecrationem : \n\n1. Si frangantur enormiter sive ratione quanti- \ntatis fractionis sive ratione loci unctionis; \n\n2.\" Si amoveantur reliquiae aut frangatur vel \namoveatur sepuleri operculum, excepto casu quo ipse \nEpiscopus vel eius delegatus operculum amoveat ad il- \nlud firmandum vel reparandum vel subrogandum, aut \nad visitandas reliquias. \n\n332 Codec Iuris Canonici \n\n$ 3. Levis fractio operculi non inducit exsecratio- \nnem et quilibet sacerdos potest rimulam cemento fir- \nmare. \n\n$ 4. Exsecratio ecclesiae non secumfert exsecratio- \nnem altarium sive immobilium sive mobilium; et vice- \nversa. \n\nCAN. 1201. \n\n$ 1. Sicut ecclesia, ita quodlibet etiam ecclesiae al- \niare, saltem immobile, proprium sibi titulum habeat. \n\n$ 2. Titulus primarius altaris maioris idem debet \nesse ac titulus ecclesiae. \n\n$ 3. De Ordinarii licentia mutari quidem potest \naltaris mobilis, non autem altaris immobilis titulus. \n\n$ 4. Altaria Beatis etiam in ecclesiis et oratoriis \nquibus eorum officium et Missa concessa sunt, dedicari \nnequeunt sine Sedis Apostolicae indulto. \n\nCaN. 1202. \n\n$ 1l. Altare tum immobile tum mobile debet esse \ndivinis tantum officiis et praesertim Missae celebra- \nioni reservatuim, quolibet profano usu prorsus excluso. \n\n$ 2. Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; \ncadavera autem quae prope altare sepulta forte sunt, di- \nstent ab eo saltem spatio unius metri; secus Missam in \naltari celebrare non licet, donec cadaver removeatur. \n\nTITULUS XII. \nDe sepultura eeclesiastiea. \n\nCAN. 1203. \n$ 1. Fidelium defunctorum corpora sepelienda \nsunt, reprobata eorundem crematione. \n$ 2. Siquis quovis modo mandaverit ut corpus suum \ncremetur, illicitum est hanc exsequi voluntatem; quae \nsi adiecta fuerit contractui, testamento aut alii cuilibet \nactui, tanquam non adiecta habeatur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 333 \n\nCaN. 1204. \n\nSepultura ecclesiastica consistit in cadaveris trans- \nlatione ad ecclesiam, exsequiis super illud in eadem ce- \nlebratis, illius depositione in loco legitime deputato fi- \ndelibus defunctis condendis. \n\nCAPUT I. \nDe coemeteriis. \n\nOaN. 1205. \n\n$ 1. Cadavera fidelium sepelienda sunt in coemete- \nrio quod, secundum ritus in probatis liturgicis libris \ntraditos, sit benedictum, sive sollemni sive simplici be \nnedictione ab iis data de quibus in can. 1155, 1156. \n\n$ 2. In ecclesiis cadavera ne sepeliantur, nisi aga- \ntur de cadaveribus Episcoporum residentialium, Abba- \ntum vel Praelatorum nullius in propria ecclesia sepe- \nliendis, vel Romani Pontificis, regalium personarum \naut S. R. E. Cardinalium. \n\nCaN. 1206. \n\n$ 1. Ius est catholicae Ecclesiae possidendi propria \ncoemeteria. \n\n$ 2. Sicubi hoc Ecclesiae ius violetur nec spes sit \nut violatio reparetur, curent locorum Ordinarii ut coe- \nmeteria, societatis civilis propria, benedicantur, si, qui \nin eis condi solent, sint maiore ex parte catholici, aut \nsaltem ut in eis catholici spatium habeant, idque be- \nnedictum, sibi reservatum. \n\n$ 9. Si ne hoc quidem obtineri possit, toties quoties \nbenedicantur, secundum ritus in probatis liturgicis li- \nbris traditos, singuli tumuli. \n\nCAN. 1207. \nQuae de interdicto, violatione, reconciliatione ec- \nclesiarum canones praescribunt, etiam coemeteriis ap- \nplicentur. \n\n334 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 1208. \n\n$ 1. Paroeciae suum quaeque coemeterium habeant, \nnisi unum pluribus commune ab Ordinario loci sit le- \ngitime constitutum. \n\n$ 2. Religiosi exempti possunt habere coemeterium \nproprium, à communi coemeterio distinctum. \n\n$ 9. Etiam aliis personis moralibus vel familiis pri- \nvatis permitti potest ab Ordinario loci peculiare sepul- \ncrum, extra commune coemeterium positum, et ad in- \nstar coemeterii benedictum. \n\nCAN. 1209. \n\n$ 1. Tum in coemeteriis paroecialibus, ex licentia \nscripta Ordinarii loci eiusve delegati, tum in coemete- \nrio proprio alius personae moralis, ex licentia seripta \nSuperioris, fideles sibi suisque exstruere possunt sepul- \ncrà particularia; quae, de consensu eiusdem Ordinarii \naut Superioris, possunt quoque alienare. \n\n$ 2. Repulcra sacerdotum et clericorum, ubi fieri \npotest, a sepuleris laicorum separata sint ac decen- \ntiore loco sita; praeterea, ubi id commodum fuerit, alia \npro sacerdotibus, alia pro inferioris ordinis Ecclesiae \nministris parentur. \n\n$ 3. Etiam infantium corpuseula, quatenus com- \nmode fieri potest, speciales et separatos ab aliis locu- \nlos et sepulturas habeant. \n\nCAN. 1210. \nQuodlibet coemeterium sit undique apte clausum et \ncaute custoditum. \nCAN. 1211. \nCaveant Ordinarii locorum, parochi ac Superio- \nres, ad quos spectat, ne in coemeteriis epitaphia, lau- \ndationes funebres ornatusque monumentorum quid- \n\nquam prae se ferant a catholica religione ac pietate \nabsonum. \n\nLiber Tertius - De Rebus 335 \n\nCAN. 1212. \nPraeter coemeterium benedictum alius, si haberi \nqueat, sit locus, clausus item et custoditus, ubi ii hu- \nmentur quibus sepultura ecclesiastica non conceditur. \n\nCaN. 1213. \n\nNullum corpus sepeliatur, praesertim si mors re- \npentina fuerit, nisi post congruum temporis interval- \nlum, quod satis sit ad omnem prorsus de vero obitu \ndubitationem tollendam. \n\nCAN. 1214. \n$ 1. Nullum cadaver perpetuae sepulturae ecclesia- \nsticae ubivis traditum exhumare licet, nisi de licentia \nOrdinarii. \n$ 2. Ordinarius licentiam nunquam concedat, si ca- \ndaver ab aliis corporibus certo discerni nequeat. \n\nCAPUT II. \nDe cadaveris translatione ad. ecclesiam, \nfunere ac depositione. \nCAN. 1215. \n\nNisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, ante- \nquam tumulentur, transferenda sunt e loco in quo re- \nperiuntur, in ecclesiam, ubi funus, idest totus ordo ex- \nsequiarum quae in probatis liturgicis libris describun- \n\ntur, persolvatur. \nCaN. 1216. \n\n$ 1. Ecclesia in quam cadaver pro funere transferri \ndebet, ex iure ordinario est ecclesia propriae defuncti \nparoeciae, nisi defunctus aliam funeris ecclesiam legi- \ntime elegerit. \n\n$ 2. Si defunctus plures habuerit paroecias pro- \nprias, ecclesia funeris est ecclesia paroeciae in cuius \nterritorio decessit. \n\nCAN. 1217. \n\nIn dubio de iure alius ecclesiae, ius propriae eccle- \n\nsiae paroecialis semper praevalere debet. \n\n336 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1218. \n\n$ 1. Licet mors acciderit extra propriam paroe- \nciam, cadaver tamen in ecclesiam paroeciae propriae \nquae vicinior sit, ob funus transferendum est, si ad \neam commode pedestri itinere asportari possit; secus \nin ecclesiam paroeciae in qua mors accidit. \n\n$ 2. Ordinarii est pro suo territorio, inspectis pe- \nculiaribus cireumstantiis, distantiam aliaque adiuncta \ndesignare, quae translationem cadaveris ad ecclesiam \nfuneris aut locum sepulturae incommodam reddant; et \nsi paroeciae ad diversas dioeceses pertineant, designa- \ntio attenditur Ordinarii dioecesis in qua defunctus su- \npremum diem obiit. \n\n$ 3. Licet translatio ad ecclesiam funeris aut ad lo- \ncum sepulturae incommoda sit, semper tamen integrum \nest familiae, heredibus, aliisve quorum interest, cada- \nver illuc deferre, susceptis translationis expensis. \n\nCAN. 1219. \n\n$ 1. Si S. R. E. Cardinalis in Urbe decesserit, cor- \npus transferendum est, funeris causa, in ecclesiam \nquam Romanus Pontifex designaverit; si vero extra \nUrbem, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci ubi \nmors accidit, nisi Cardinalis aliam elegerit. \n\n$ 2. Defuncto Episcopo residentiali, etiam cardina- \nlitia dignitate aucto, aut Abbate vel Praelato nullius, \ncorpus, funeris causa, transferri debet in ecclesiam ca- \nthedralem, abbatialem vel praelatitiam, si id commode \nfieri possit; secus, in ecclesiam insigniorem civitatis seu \nloci, nisi in utroque casu defunctus aliam ecclesiam \n\nelegerit. \nCav. 1220. \n\nBeneficiarii residentiales ad ecclesiam sui beneficii \ntransferendi sunt, nisi aliam sibi elegerint ecclesiam \n\nfuneris. \nCaN. 1221. \n\n$ 1. Professi religiosi ac novitii, defuncti cum sint, \ntransferendi sunt, funeris causa, ad ecclesiam vel orà- \n\nLiber Tertius - De Rebus Qo \n\ntorium suae domus vel saltem suae religionis, nisi no- \nvitii aliam ecclesiam ad suum funus elegerint; ius au- \ntem levandi cadaver et illud deducendi ad ecclesiam \nfunerantem pertinet semper ad Superiorem religiosum. \n\n$ 2. Ni longe moriantur a domo, ita ut in ecclesiam \nsuae domus vel saltem suae religionis nequeant com- \nmode asportari, funerandi sunt in ecclesia paroeciae ubi \ndecedunt, nisi novitius aliam ecclesiam ad funus elege- \nrit, et salvo Superioribus iure de quo in can. 1218, $ 3. \n\n$ 9. Quae de novitiis dicta sunt $8 1, 2, valent quo- \nque de famulis actu servientibus et intra domus septa \nstabiliter commorantibus; qui tamen, si extra religio- \nsam domum decesserint, funerandi sunt ad normam \ncan. 1216-1218. \n\nCAN. 1222. \n\nQuod attinet ad defunctos qui in domo etiam regu- \nlari vel collegio degebant ratione hospitii, educationis \nvel infirmitatis, et ad defunctos in hospitali, standum \nest canonibus 1216-1218, nisi constet de iure particulari \naut privilegio; quod vero ad illos attinet qui in Semi- \nnario moriuntur, servetur praescriptum can. 1368, \n\nCAN. 1223. \n\n$ 1. Omnibus licet, nisi expresse iure prohibeantur, \neligere ecclesiam sui funeris aut coemeterium sepul- \nturae. \n\n$ 2. Uxor et filii puberes in hac electione prorsus \nimmunes sunt a maritali vel patria potestate. \n\nCAN. 1294. \n\nLEeclesiam funeris aut sepulturae coemeterium eli- \ngere prohibentur : \n\n1.\" Impuberes; verum pro filio aut filia impubere, \netiam post eorum mortem, hanc electionem facere pos- \nsunt parentes vel tutor; \n\n2.\" Religiosi professi cuiuslibet gradus aut digni- \ntatis, non tamen si sint Episcopi. \n\nCod. Iur. Cam. 93 \n\n338 Codex Iuris Canonici \n\nOAN. 1225. \n\nUt electio ecclesiae funeris valeat, cadat necesse est \nvel in ecclesiam paroecialem, vel in ecclesiam regula- \nrium, non tamen monialium (nisi agatur de mulieribus \nquae famulatus, educationis, infirmitatis aut hospitii \ncausa intra clausuram eiusdem monasterii non preca- \nrio commorabantur), vel in ecclesiam iuris patronatus, \nsi agatur de patrono, vel in aliam ecclesiam funerandi \n\niure praeditam. \nCAN. 1226. \n\n$ 1. Ecclesiam funeris aut coemeterium sepultu- \nrae quis eligere potest per se vel per alium cui legiti- \nmum mandatum dederit; factamque electionem aut \nmandati concessionem quolibet legitimo modo probare \nlicet. \n\n$ 2. Si electio fiat per alium, hic suum mandatum \nexplere potest etiam post mortem mandantis. \n\nCaN. 122. \n\nReligiosi et clerici saeculares districte vetantur ne \nquos ad vovendum, iurandum vel fide interposita seu \naliter promittendum inducant ut apud ipsorum eccle- \nsias funus aut apud ipsorum coemeterium sepulturam \neligant, vel factam electionem non immutent; quod si \ncontra factum fuerit, electio sit nulla. \n\nCAN. 1228. \n\n$ 1. Si electa fuerit sepultura in coemeterio diverso \nà coemeterio propriae defuncti paroeciae, cadaver in \nillo sepeliatur, dummodo nihil obstet ex parte eorum \na quibus coemeterium pendet. \n\n$ 2. Electa sepultura in coemeterio religiosorum, \nut cadaver inibi sepeliri queat, requiritur et sufficit \nconsensus Superioris religiosi, ad normam constitutio- \nnum cuiusque religionis. \n\nCaN. 1229. \n$ 1. 8i quis, sepulerum maiorum in aliquo coeme- \nterio possidens, non electa alibi sepultura, decesserit, \n\nLiber Tertius - De Rebus 339 \n\nin eodem sepeliendus est, si illuc commode asportari \npossit, salvo praescripto can. 1218, 8 3. \n\n$ 2. Pro uxore attenditur sepulcrum viri, et, si plu- \nres habuerit, sepulcrum ultimi. \n\n$ 9. Plura si sint maiorum aut viri sepulcra, de- \nfuncti familia aut heredes locum sepulturae deligant. \n\nCaN. 1230. \n\n$8 1. Proprius defuncti parochus non solum ius sed \netiam officium habet, excepto gravi necessitatis casu, \nlevandi per se vel per alium cadaver, illud comitandi \nad suam ecclesiam paroecialem ibique exsequias per- \nsolvendi, firmo praescripto can. 1216, 8 2. \n\n$ 2. Quod si mors acciderit in loco alienae paroe- \nciae, et cadaver ad ecclesiam propriae paroeciae com- \nmode asportari possit, parochi proprii est, praemonito \nparocho loci, illud levare, comitari ad suam ecclesiam \nibique exsequias peragere. \n\n$ 9. Si ecclesia funeris sit ecclesia regularis aliave \nexempta a iurisdictione parochi, parochus, sub cruce \necclesiae funerantis, cadaver levat ac deducit ad eccle- \nsiam; sed exsequias rector ecclesiae celebrat. \n\n$ 4. Ri vero ecclesia funeris non sit exempta a iuris- \ndictione parochi, celebratio exsequiarum, salvo pecu- \nliari privilegio, pertinet non ad rectorem ecclesiae fu- \nnerantis, sed ad parochum in cuius territorio ecclesia \nsita est, dummodo defunctus parocho subiectus fuerit. \n\n$ 9. Religiosas et novitias, in religiosa domo defun- \nctas, ad elausurae limen deferant aliae religiosae; in- \ndeque, si de monialibus agatur, ad ecclesiam monasterii \ndeducit et exsequias peragit cappellanus; si de aliis re- \nligiosis, valet praescriptum 8$ 1; quod vero ad religiosas \nattinet extra domum defunctas, serventur generalia \ncanonum praescripta. \n\n$ 6. Defuncto S. R. E. Cardinali aut Episcopo ex- \ntra Urbem in civitate episcopali, servetur praescriptum \npxn99(.m. 3. \n\n340 Codes luris Canonici \n\n$ 7. Si cadaver mittatur ad locum ubi nec defun- \nctus propriam paroeciam habebat, nec ecclesia funeris \nlegitime fuerat electa, ius levandi cadaver, peragendi \nexsequias, si peragendae sint, et cadaver ad sepulturam \ndeducendi, pertinet ad ecclesiam cathedralem eiusdem \nloci; quae si desit, ad ecclesiam paroeciae in qua coe- \nmeterium situm est, nisi aliud ferant loci consuetudo \naut dioecesana statuta. \n\nCAN. 1231. \n\n8 1. Expletis in ecelesia exsequiis, cadaver tumu- \nlandum est ad normam librorum liturgicorum in coe- \nmeterio ecclesiae funeris, salvis praescriptis can. 1228, \n1229. \n\n$ 2. Qui exsequias in ecclesia peregit, non solum \nius, sed etiam officium habet, excepto gravi necessita- \ntis casu, comitandi per se vel per alium sacerdotem \ncadaver ad locum sepulturae. \n\nOaN. 1232. \n\n. $ 1. Sacerdos qui cadaver comitetur ad ecclesiam \nfuneris vel ad locum sepulturae, libere transire pot- \nerit, cum stola quoque et cruce elevata, per territorium \nalius paroeciae vel dioecesis, etiam sine parochi vel \nOrdinarii licentia. \n\n$8 2. Si eadaver tumulandum sit in coemeterio ad \nquod commode asportari nequeat, parochus vel rector \necclesiae funeris nequit sibi vindicare ius illud comi- \ntandi extra fines civitatis vel loci. \n\nCaN. 1283. \n\n$ 1. Nequit parochus, sine iusta et gravi causa ab \nOrdinario probata, excludere clericos saeculares, reli- \ngiosos ac pia sodalitia quae familia vel heredes advo- \ncare velint ad deducendum cadaver ad ecclesiam fune- \nris et ad sepulturam, et assistendum funeri; clerici ta- \nmen ipsi ecclesiae addicti a familia vel heredibus prae \naliis omnibus invitari debent. \n\nLiber Tertius - De Rebus 344 \n\n$ 2. Nunquam admittantur societates vel insignia \nreligioni catholicae manifeste hostilia. \n\n$ 3. Associantes cadaver tenentur morem gerere \nparocho circa ductum funeris, salvis uniuscuiusque \npraecedentiae iuribus. \n\n$ 4. Laici cadaver, generis aut dignitatis cuiusvis \nille fuerit, clerici ne deferant. \n\nCAN. 1234. \n\n$8 Il. Locorum Ordinarii indicem funeralium taxa- \nrum seu eleemosynarum, si non exsistat, pro sui terri- \ntorio, de consilio Capituli cathedralis, ac, si opportu- \nnum duxerint, vicariorum foraneorum dioecesis et pa- \nrochorum civitatis episcopalis, conficiant, attentis le- \ngitimis consuetudinibus particularibus et omnibus per- \nsonarum et locorum circumstantiis; in eoque pro diver- \nsis casibus iura singulorum moderate determinent, ita \nut quaelibet contentionum et scandali removeatur oc- \ncasio. \n\n$ 2. Si in indice plures classes enumerentur, libe- \nrum est iis quorum interest classem eligere. \n\nCAN. 1235. \n\n$ 1. Districte prohibetur ne quis, sepulturae vel ex- \nsequiarum seu anniversarii mortuorum causa, quid- \nquam exigat ultra id quod in dioecesano taxarum in- \ndice statuitur. \n\n8 2. Pauperes gratis omnino ac decenter funerentur \net sepeliantur, cum exsequiis, secundum liturgicas le- \nges et dioecesana statuta, praescriptis. \n\nCAN. 1236. \n\n$ 1. Salvo iure particulari, quoties fidelis non fune- \nratur in ecclesia paroeciali propria, proprio defuncti \nparocho debetur portio paroecialis, excepto casu quo \ncadaver in ecclesiam propriae paroeciae commode \nasportari nequeat. \n\n349 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 2. Si quis habeat plures paroecias proprias ad \nquas cadaver commode deferri posset, et alibi funere- \ntur, portio paroecialis dividenda est inter omnes paro- \nchos proprios. \n\nCa. 1237. \n\n$ 1. Detrahi debet portio paroecialis ex omnibus et \nsolis emolumentis, quae statuta sunt pro funere et tu- \nmulatione in taxa dioecesana. \n\n$ 2. 8i quacunque de causa primum sollemne offi- \ncium funebre non statim, sed intra mensem completum \nà die tumulationis fiat, licet hoc die non defuerint mi- \nnora publica officia, portio tamen paroecialis ex huius \netiam funeris emolumentis debetur. \n\n$ 3. Quantitas portionis paroecialis determinetur \nin taxa dioecesana; et si ecclesia paroecialis et ecclesia \nfunerans ad diversas dioeceses pertineant, quantitas \nportionis paroecialis attenditur secundum taxam eecle- \nsiae funerantis. \n\nCAN. 1238. \n\nExpleta tumulatione, minister in libro defunctorum \ndeseribat nomen et aetatem defuncti, nomen parentum \nvel eoniugis, tempus mortis, quis et quae Sacramenta \nministraverit, locum et tempus tumulationis. \n\nCAPUT III. \n\nDe iis quibus sepultura, ecclesiastica concedenda est \naut neganda. \n\nCAN. 1239. \n$ 1. Ad sepulturam ecclesiasticam non sunt admit- \ntendi qui sine baptismo decesserint. \n$ 2. Catechumeni qui nulla sua culpa sine baptismo \nmoriantur, baptizatis accensendi sunt. \n$ 9. Omnes baptizati sepultura ecclesiastica do- \nnandi sunt, nisi eadem a iure expresse priventur, \n\nLiber Tertius - De Rebus 343 \n\nCAN. 1240. \n\n$ 1. Ecclesiastica sepultura privantur, nisi ante \nmortem aliqua dederint poenitentiae signa : \n\n1.\" Notorii apostatae a christiana fide, aut sectae \nhaereticae vel schismaticae aut sectae massonicae \naliisve eiusdem generis societatibus notorie addicti; \n\n2. Excommunicati vel interdicti post sententiam \ncondemnatoriam vel declaratoriam; \n\n3.* Qui se ipsi occiderint deliberato consilio; \n\n4.\" Mortui in duello aut ex vulnere inde relato; \n\n5.\" Qui mandaverint suum corpus cremationi tradi; \n\n6.\" Alii peccatores publici et manifesti. \n\n$ 2. Occurrente praedictis in casibus aliquo dubio, \nconsulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente \ndubio, cadaver sepulturae ecclesiasticae tradatur, ita \ntamen ut removeatur scandalum. \n\nCAN. 1241. \n\nExcluso ab ecclesiastica sepultura deneganda quo- \nque sunt tum quaelibet Missa exsequialis, etiam anni- \nversaria, tum alia publica officia funebria. \n\nCaN. 1242. \n\nSi fieri sine gravi incommodo queat, cadaver excom- \nmunicati vitandi qui, contra canonum statuta, sepul- \nturam in loco sacro obtinuit, exhumandum est, servato \npraescripto can. 1214, $ 1, et in loco profano de quo in \ncan. 1212, reponendum. \n\nSECTIO IT. \nDE TEMPORIBUS SACRIS. \n\nCAN. 1243. \nTempora sacra sunt dies festi; iisque accensentur \ndies abstinentiae et ieiunii. \nCAN. 1244. \n$ I. Dies festos itemque dies abstinentiae et ieiunii, \nuniversae Ecclesiae communes, constituere, transferre, \nabolere, unius est supremae ecclesiasticae auctoritatis. \n\ntoma ui \n\n344 Codex Iuris. Canonici \n\n$ 2. Ordinarii locorum peculiares suis dioecesibus \nseu locis dies festos aut dies abstinentiae et ieiunii \npossunt, per modum tantum actus, indicere. \n\nCAN. 1245. \n\n8 1. Non solum Ordinarii locorum, sed etiam paro- \nchi, in casibus singularibus iustaque de causa, possunt \nsubiectos sibi singulos fideles singulasve familias, etiam \nextra territorium, atque in suo territorio etiam pere- \ngrinos, a lege communi de observantia festorum item- \nque de observantia abstinentiae et ieiunii vel etiam \nutriusque dispensare. \n\n$ 2. Ordinarii, ex causa peculiari magni populi con- \ncursus aut publicae valetudinis, possunt totam quoque \ndioecesim seu locum a ieiunio et ab abstinentia vel etiam \nab utraque simul lege dispensare. \n\n$ 3. In religione clericali exempta eandem dispen- \nsandi potestatem habent Superiores ad modum paro- \nchi, quod attinet ad personas, de quibus in can. 514, 8 1. \n\nCAN. 1246. \nSupputatio diei festi, itemque diei abstinentiae et \nieiunii, facienda est a media nocte usque ad mediam \nnoctem, salvo praescripto can. 923. \n\nTITULUS XIII. \nDe diebus festis. \n\nCAN. 1247. \n\n$ 1. Dies festi sub praecepto in universa Ecclesia \nsunt tantum: Omnes et singuli dies dominici, festa \nNativitatis, Cireumcisionis, Epiphaniae, Ascensionis \net sanctissimi Corporis Christi, Immaculatae Conce- \nptionis et Assumptionis Almae Genitricis Dei Mariae, \nsancti Ioseph eius sponsi, Beatorum Petri et Pauli A po- \nstolorum, Omnium denique Sanctorum, \n\nLiber Tertius - De Rebus 345 \n\n$ 2. Ecclesiastico praecepto dies festi Patronorum \nnon subiacent; locorum autem Ordinarii possunt sol- \nlemnitatem exteriorem transferre ad dominicam pro- \nxime sequentem. : \n\n$ 9. Sicubi aliquod festum ex enumeratis legitime \nsit abolitum vel translatum, nihil inconsulta Sede Apo- \nstolica innovetur. : \n\nCAN. 1248. \n\nFestis de praecepto diebus Missa audienda est; et \nabstinendum ab operibus servilibus, actibus forensibus, \nitemque, nisi aliud ferant legitimae consuetudines aut \npeculiaria indulta, publico mercatu, nundinis, aliisque \npublicis emptionibus et venditionibus. \n\nCAN. 1249. \n\nLegi de audiendo Sacro satisfacit qui Missae adest \nquocunque catholico ritu celebretur, sub dio aut in qua- \ncunque ecclesia vel oratorio publico aut semi-publico \net in privatis coemeteriorum aediculis de quibus in \ncan. 1190, non vero in aliis oratoriis privatis, nisi hoc \nprivilegium a Sede Apostolica concessum fuerit. \n\nTITULUS XIV. \nDe abstinentia et ieiunio. \n\nCAN. 1250. \nAbstinentiae lex vetat carne iureque ex carne vesci, \nnon autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis \netiam ex adipe animalium. \n\nCAN. 1251. \n\n$ 1. Lex ieiunii praescribit ut nonnisi unica per \ndiem comestio fiat; sed non vetat aliquid cibi mane et \nvespere sumere, servata.tamen circa ciborum quantita- \ntem et qualitatem probata locorum consuetudine. \n\n$ 2. Nec vetitum est carnes ac pisces in eadem re- \nfectione permiscere; nec serotinam refectionem cum \nprandio permutare. \n\n346 Codeoy Iuris Canonici \n\nCAN. 1252. \n\n8 l. Lex solius abstinentiae servanda est singulis \nsextis feriis. \n\n$ 2. Lex abstinentiae simul et ieiunii servanda est \nferia quarta Cinerum, feriis sextis et sabbatis Quadra- \ngesimae et feriis Quatuor Temporum, pervigiliis Pen- \ntecostes, Deiparae in caelum assumptae, Omnium San- \nctorum et Nativitatis Domini. \n\n$ 9. Lex solius ieiunii servanda est reliquis omni- \nbus Quadragesimae diebus. \n\n$ 4. Diebus dominicis vel festis de praecepto lex \nabstinentiae, vel abstinentiae et ieiunii, vel ieiunii tan- \ntum cessat, excepto tempore Quadragesimae, nec pervi- \ngilia antieipantur; item cessat Sabbato Sancto post me- \n\npiden, Cax. 1953. \n\nHis canonibus nihil immutatur de indultis particu- \nlaribus, de votis cuiuslibet personae physicae vel mo- \nralis, de constitutionibus ac regulis cuiusvis religionis \nvel instituti approbati sive virorum sive mulierum in \ncommuni viventium etiam sine votis. \n\nCAN. 1254. \n$ l. Abstinentiae lege tenentur omnes qui septimum \naetatis annum expleverint. \n$ 2. Lege ieiunii adstringuntur omnes ab expleto \nvicesimo primo aetatis anno ad inceptum sexagesimum. \n\nPARS TERTIA \nDE CULTU DIVINO \n\nON. 1255. \n$ 1. Sanctissimae Trinitati, singulis eiusdem Per- \nsonis, Christo Domino, etiam sub speciebus sacramen- \ntalibus, debetur cultus latriae; Beatae Mariae Virgini \ncultus hvperduliae; aliis cum Christo in caelo regnan- \ntibus cultus duliae, \n\nLiber Tertius - De Rebus 341 \n\n$ 2. Sacris quoque reliquiis atque imaginibus ve- \nneratio et cultus debetur relativus personae ad quam \nreliquiae imaginesque referuntur. \n\nCaN. 1250. \n\nCultus, si deferatur nomine Ecclesiae a. personis le- \ngitime ad hoc deputatis et per actus ex Ecclesiae insti- \ntutione Deo, Sanctis ac Beatis tantum exhibendos, \ndicitur publicus; sin minus, privatus. \n\nCax. 1251. \n\nUnius Apostolicae Sedis est tum sacram ordinare \nliturgiam, tum liturgicos approbare libros. \n\nCaN. 1258. \n\n$ 1. Haud licitum est fidelibus quovis modo active \nassistere seu partem habere in sacris acatholicorum. \n\n$ 2. Tolerari potest praesentia passiva seu mere ma- \nterialis, civilis officii vel honoris causa, ob gravem ra- \ntionem ab Episcopo in casu dubii probandam, in aca- \ntholicorum funeribus, nuptiis similibusque sollemniis, \ndummodo perversionis et scandali periculum absit. \n\nCAN. 1259. \n\n8 1. Orationes et pietatis exercitia ne permittantur \nin ecclesiis vel oratoriis sine revisione et expressa Or- \ndinarii loci licentia, qui in casibus difficilioribus rem \ntotam Sedi Apostolicae subiiciat. \n\n$ 2. Loci Ordinarius nequit novas litanias appro- \nbare publice recitandas. \n\nCAN. 1260. \n\nEcclesiae ministri in cultu exercendo unice a Supe- \nrioribus ecclesiasticis dependere debent. \n\nCAN. 1261. \n$ 1. Locorum Ordinarii advigilent ut sacrorum ca- \nnonum praescripta de divino eultu sedulo observentur, \net praesertim ne in cultum divinum sive publicum sive \nprivatum aut in quotidianam fidelium vitam supersti- \ntiosa ulla praxis inducatur, aut quidquam admittatur \n\n348 Codem Iuris Canonici \n\na fide alienum vel ab ecclesiastica traditione absonum \nvel turpis quaestus speciem praeseferens. \n\n$ 2. Si loci Ordinarius leges pro suo territorio hae \nin re tulerit, etiam religiosi omnes, exempti quoque, \nobligatione tenentur easdem servandi; et Ordinarius \npotest eorundem ecclesias vel publica oratoria in hunc \n\nfinem visitare. \nCAN. 1262. \n\n$ 1. Optandum ut, congruenter antiquae discipli- \nnae, mulieres in ecclesia separatae sint a viris. \n\n$ 2. Viri in ecclesia vel extra ecclesiam, dum sacris \nritibus assistunt, nudo capite sint, nisi aliud ferant pro- \nbati populorum mores aut peculiaria rerum adiuncta; \nmulieres autem, capite cooperto et modeste vestitae, \nmaxime cum ad mensam Dominicam accedunt. \n\nCaN. 1263. \n\n$ l. Potest magistratibus, pro eorum dignitate et \ngradu, locus in ecclesia esse distinctus, ad normam le- \ngum liturgicarum. \n\n$ 2. Sine expresso Ordinarii loci consensu nemo fi- \ndelis locum habeat in ecclesia sibi suisque reservatum; \nOrdinarius autem consensum ne praebeat, nisi cetero- \nrum fidelium commoditati sit sufficienter consultum. \n\n$ 3. Ea semper factis in concessionibus inest tacita \nconditio, ut Ordinarius possit, ex iusta causa, conces- \nsionem revocare, non obstante quolibet temporis de- \n\ncursu. \nCAN. 1264. \n\n$ 1l. Musicae in quibus sive organo aliisve instru- \nmentis sive cantu lascivum aut impurum aliquid mi- \nsceatur, ab ecclesiis omnino arceantur; et leges litur- \ngicae circa musicam sacram serventur. \n\n$ 2. Religiosae mulieres, si eisdem liceat, ad nor- \nmam suarum constitutionum vel legum liturgicarum ae \nde venia Ordinarii loci, in propria ecclesia aut oratorio \npublico canere, tali e loco canant, ubi a populo conspici \nnequeant, \n\nLiber Tertius - De Rebus 349 \n\nTITULUS XV. \nDe eustodia et eultu sanctissimae Eucharistiae. \n\nCAN. 12065. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui \neius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem \nin hebdomada Missam in sacro loco celebret : \n\n1.\" Custodiri debet in ecclesia cathedrali, in eecle- \nsia principe Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicaria- \ntus et Praefecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia \nparoeciali vel quasi-paroeciali et in ecelesia adnexa do- \nmui religiosorum exemptorum sive virorum sive mu- \nlierum; \n\n2.\" Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in \necclesia collegiata et in oratorio principali sive publico \nsive semi-publico tum domus piae aut religiosae, tum \ncollegii ecclesiastici quod a clericis saecularibus vel a \nreligiosis regatur. \n\n$ 2. Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri pos- \nsit, necessarium est indultum apostolicum; loci Ordina- \nrius hane licentiam concedere potest tantummodo ec- \nclesiae aut oratorio pubblico ex iusta causa et per mo- \ndum actus. \n\n8 9. Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud \nse retinere aut secum in itinere deferre. \n\nCAN. 1266. \nEcclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asser- \nvatur, praesertim paroeciales, quotidie per aliquot sal- \ntem. horas fidelibus pateant. \n\nCAN. 1261. \n\nRevocato quolibet contrario privilegio, in ipsa reli- \ngiosa vel pia domo sanctissima Eucharistia custodiri \nnequit, nisi vel in ecclesia vel in principali oratorio; \nnec apud moniales intra chorum vel septa monasterii. \n\n350 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 1208. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia continuo seu habitua- \nliter custodiri nequit, nisi in uno tantum eiusdem ec- \nclesiae altari. \n\n$ 2. Custodiatur in praecellentissimo ac nobilissimo \necclesiae loco ae proinde regulariter in altari maiore, \nnisi aliud venerationi et cultui tanti sacramenti com- \nmodius et decentius videatur, servato praescripto le- \ngum liturgicarum quod ad ultimos dies hebdomadae \nmaioris attinet. \n\n$ 3. Sed in ecclesiis cathedralibus, collegiatis aut \nconventualibus in quibus ad altare maius chorales fun- \nctiones persolvendae sunt, ne ecclesiasticis officiis im- \npedimentum afferatur, opportunum est ut sanctissima \nEucharistia regulariter non custodiatur in altari \nmaiore, sed in alio sacello seu altari. \n\n$ 4. Curent ecclesiarum rectores ut altare in quo \nsanctissimum Sacramentum asservatur sit prae omni- \nbus aliis ornatum, ita ut suo ipso apparatu magis mo- \nveat fidelium pietatem ac devotionem. \n\nCAN. 1269. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia servari debet in taber- \nnaculo inamovibili in media parte altaris posito. \n\n3 2. Tabernaeulum sit affabre exstructum, unde- \nquaque solide clausum, decenter ornatum ad normam \nlegum liturgicarum, ab omni alia re vacuum, ac tam \nsedulo custodiatur ut periculum cuiusvis sacrilegae \nprofanationis arceatur. \n\n$ 9. Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci \nprobata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam \nnocturno tempore extra altare, super corporali tamen, \nin loco tutiore et decenti, asservari, servato praeseri- \npto can. 1211. \n\n$ 4. Clavis tabernaculi, in quo sanctissimum Sacra- \nmentunvasservatur, diligentissime custodiri debet, one- \n\nLiber Tertius - De Rebus 351 \n\nrata graviter conscientia sacerdotis qui ecclesiae vel \noratorii curam habet. \nCaN. 1210. \n\nParticulae consecratae, eo numero qui infirmorum \net aliorum fidelium communioni satis esse possit, per- \npetuo conserventur in pyxide ex solida decentique ma- \nteria, eaque munda et suo operculo bene clausa, coo- \nperta albo velo serico et, quantum res feret, ornato. \n\nOAN. 1271. \n\nCoram tabernaculo, in quo sanctissimum Sacramen- \ntum asservatur, una saltem lampas diu noctuque con- \ntinenter luceat, nutrienda oleo olivarum vel cera apum; \nubi vero oleum olivarum haberi nequeat, Ordinarii loci \nprudentiae permittitur ut aliis oleis commutetur, quan- \ntum fieri potest, vegetabilibus. \n\nCAN. 1272. \n\nHostiae consecratae, sive propter fidelium commu- \nnionem, sive propter expositionem sanctissimi Sacra- \nmenti, et recentes sint et frequenter renoventur, vete- \nribus rite consumptis, ita ut nullum sit periculum cor- \nruptionis, sedulo servatis instructionibus quas Ordina- \nrius loci hac de re dederit. \n\nCAN. 1273. \n\nQui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, \nnihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Euchari- \nstiam in eorum animis excitent, eosque praesertim hor- \ntentur ut, non modo diebus dominicis et festis de prae- \ncepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, \nfrequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio as- \nsistant et sanctissimum Sacramentum visitent. \n\nCAN. 1274. \n$ 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est as- \nservare sanctissimam ILucharistiam, fieri potest expo- \nsitio privata seu cum pyxide ex qualibet iusta causa \nsine Ordinarii licentia; expositio vero publica seu cum \n\n359 Codes Iuris Canonici \n\nostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam \nfieri potest in omnibus ecclesiis inter Missarum sollem- \nnia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex \niusta et gravi causa praesertim publica et de Ordinarii \nloci licentia, licet ecelesia ad religionem exemptam per- \ntineat. \n\n$ 2. Minister expositionis et repositionis sanctissi- \nmi Sacramenti est sacerdos vel diaconus; minister vero \nbenedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam \nimpertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad normam \ncan. 845, $ 2, Viaticum ad infirmum detulerit. \n\nCaN. 1215. \n\nSupplieatio Quadraginta Horarum in omnibus ec- \nclesiis paroecialibus aliisque, in quibus sanctissimum \nSaeramentum habitualiter asservatur, statutis de con- \nsensu Ordinarii loci diebus, maiore qua fieri potest sol- \nlemnitate quotannis habeatur; et sicubi ob peculiaria \nrerum adiuncta nequeat sine gravi incommodo et cum \nreverentia tanto sacramento debita fieri, curet loci Or- \ndinarius ut saltem per aliquot continuas horas, statis \ndiebus, sanctissimum Sacramentum sollemniore ritu \nexponatur. \n\nTITULUS XVI. \n\nDe eultu Sanctorum, sacrarum imaginum, \net reliquiarum. \nCaN. 12706. \n\nBonum atque utile est Dei Servos, una cum Christo \nregnantes, suppliciter invocare eorumque reliquias at- \nque imagines venerari; sed prae ceteris filiali devotione \nBeatissimam Vi sio Mariam fideles universi prose- \nquantur. \n\nCAN. 1277. \n$ 1. Cultu publieo eos tantum Dei Servos venerari \n\nlicet, qui auctoritate Ecclesiae inter Sanctos vel Beatos \nrelati sint. \n\nLiber Tertius - De Rebus 353 \n\n$ 2. In album Sanctorum canonice relatis cultus \nduliae debetur; Sancti coli possunt ubique et quovis \nactu eius generis cultus; Beati vero non possunt, nisi \nloco et modo quo Romanus Pontifex concesserit. \n\nCAN. 1278. \n\nLaudabiliter quoque, servatis servandis, Sancti na- \ntionum, dioecesium, provinciarum, confraternitatum, \nfamiliarum religiosarum aliorumque locorum et mora- \nlium personarum eliguntur et, accedente confirmatione \nSedis Apostolicae, constituuntur Patroni; Beati non \nitem, sine peculiari eiusdem Sedis Apostolicae indulto. \n\nCaN. 1279. \n$ 1. Nemini liceat in ecclesiis, etiam exemptis, \naliüsve locis sacris ullam insolitam ponere vel ponen- \ndam curare imaginem, nisi ab Ordinario loci sit appro- \nbata. \n$ 2. Ordinarius autem sacras imagines publice ad \nfidelium venerationem exponendas ne approbet, quae \ncum probato Ecclesiae usu non congruant. \n$ 39. Nunquam sinat Ordinarius in ecclesiis aliisve \nlocis sacris exhiberi falsi dogmatis imagines vel quae \ndebitam decentiam et honestatem non praeseferant, aut \nrudibus periculosi erroris occasionem praebeant. \n$ 4. Si imagines, publicae. venerationi expositae, \nsollemniter benedicantur, haec benedictio Ordinario \nreservatur, qui tamen potest eam cuilibet sacerdoti com- \nmittere. \nCAN. 1280. \n\nImagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu \npraestantes, in ecclesiis vel oratoriis publicis fidelium \nvenerationi expositae, si quando reparatione indigeant, \nnunquam restaurentur sine dato scriptis consensu ab \nOrdinario; qui, antequam licentiam concedat, pruden- \ntes ac peritos viros consulat. \n\nCod. Iur. Cam. 23 \n\n354 Hn Codes luris Caaonici \n\nCaN. 1281. \n\n$ 1. Insignes reliquiae aut imagines pretiosae item- \nque aliae reliquiae aut imagines quae in aliqua ecclesia \nmagna populi veneratione honorentur, nequeunt va- \nlide alienari neque in aliam ecclesiam perpetuo trans- \nferri sine Apostolicae Sedis permissu. \n\n$ 2. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae \nsunt corpus, caput, brachium, antibrachium, cor, lin- \ngua, manus, crus aut illa pars corporis in qua passus \nest martyr, dummodo sit integra et non parva. \n\nCAN. 1282. \n\n$ 1. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae ne- \nqueunt in aedibus vel oratoriis privatis asservari, sine \nexpressa Ordinarii loci licentia. \n\n8 2. Reliquiae non insignes debito cum honore etiam \nin domibus privatis servari pieque a fidelibus gestari \npossunt. \n\nCav. 1283. \n\n$ 1. Publico eultu eae solae reliquiae in ecclesiis, \nquanquam exemptis, honorari possunt, quas genuinas \nesse constet authentico documento alicuius S. R. E. \nCardinalis, vel Ordinarii loci, vel alius viri ecclesiastici \ncui facultas authenticandi indulto apostolico sit con- \ncessa. \n\n$ 2. Vicarius Generalis nequit, sine mandato spe- \nciali, reliquias authenticas edicere. \n\nCAN. 1281. \n\nLocorum Ordinarii reliquiam, quam certo non esse \nauthenticam norint, a fidelium cultu prudenter amo- \nveant. \n\nCAN. 1285. \n\n$ 1. Sacrae reliquiae, quarum authenticitatis do- \ncumenta ob civiles perturbationes vel ob alium quemli- \nbet casum interierint, publicae venerationi ne exponan- \ntur, nisi praecedat iudicium Ordinarii loci, non autem: \nVicarii Generalis sine mandato speciali. \n\nLiber Tertius - De Rebus 95D \n\n$ 2. Reliquiae tamen antiquae in ea veneratione \nqua hactenus fuerunt, sunt retinendae, nisi in aliquo \npeculiari casu certis argumentis constet eas falsas vel \nsuppositicias esse. \n\nCAN. 1286. \n\nLocorum Ordinarii ne sinant, maxime in sacris con- \ncionibus, libris, ephemeridibus vel commentariis fo- \nvendae pietati destinatis, ex meris coniecturis, ex solis \nprobabilibus argumentis vel praeiudicatis opinionibus, \npraesertim verbis ludibrium aut despectum sapienti- \nbus, quaestiones agitari de sacrarum reliquiarum au- \nthenticitate. \n\nCAN. 1281. \n\n$ 1. Reliquiae, cum exponuntur, in thecis seu capsis \nclausae et obsignatae sint oportet. \n\n$ 2. Reliquiae sanctissimae Crucis nunquam in ea- \ndem theca cum reliquiis Sanctorum publicae venera- \ntioni exhibeantur, sed propriam thecam separatam ha- \nbeant. \n\n$ 3. Beatorum reliquiae, sine peculiari indulto, in \nprocessionibus ne circumferantur, neve in ecclesiis ex- \nponantur, nisi ubi eorum officium et Missa celebretur \nex Sedis Apostolicae concessione. \n\nCAN. 1288. \n\nSanctissimae Crucis reliquiae, quas in cruce pecto- \nrali Episcopus forte defert, ecclesiae cathedrali, ipso \ndefuncto, cedunt, Episcopo successori transmittendae; \net si defunctus pluribus praefuerit dioecesibus, eccle- \nsiae cathedrali dioecesis, in cuius territorio supremum \ndiem obiit aut, si extra dioecesim mortuus est, ex qua \nultimo discessit. \n\nCaN. 1289. \n\n$ 1. Sacras reliquias vendere nefas est; adeoque Or- \ndinarii locorum, vicarii foranei, parochi aliive curam \nanimarum habentes, sedulo caveant ne sacrae reliquiae, \npraesertim sanctissimae Crucis, occasione maxime he- \n\n356 Codeao Iuris Canonici \n\nreditatum aut alienationis acervi bonorum, veneant, \nneve in acatholicorum manus transeant. \n\n$ 2. Rectores ecclesiarum, ceterique ad quos spe- \nctat, sedulo invigilent ne sacrae reliquiae ullo modo \nprofanentur, neve hominum incuria pereant, vel minus \ndecenter custodiantur. \n\nTITULUS XVII. \nDe sacris processionibus. \n\nCav. 1290. \n\n$ 1. Nomine sacrarum processionum significantur \nsollemnes supplicationes quae a populo fideli, duce \nclero, fiunt eundo ordinatim de loco sacro ad locum sa- \ncrum, ad excitandam fidelium pietatem, ad commemo- \nranda Dei beneficia eique gratias agendas, ad divinum \nauxilium implorandum. \n\n8 2. Ordinariae sunt quae B ibis diebus per annum \nnofi ad normam librorum liturgicorum vel consuetu- \ndinum ecclesiarum; eatraordinariae, quae aliis publicis \nde causis in alios dies indicuntur. \n\nCaN. 1291. \n\n$ I. Nisi aliter ferat immemorabilis consuetudo, vel \nlocorum circumstantiae, prudenti Episcopi iudicio, \naliud exigant, die festo Corporis Christi unica tantum \nsollemnisque per publicas vias processio in uno eodem- \nque loco fieri debet ab ecclesia digniore, eique clerici \nomnes religiosaeque virorum familiae, etiam exemptae, \net laicorum confraternitates interesse debent, regula- \nribus exceptis qui in strictiore clausura perpetuo vi- \nvant, aut a civitate ultra tria millia passuum distent. \n\n$ 2. Oeterae paroeciae et ecclesiae etiam regulares \npossunt, intra octavam, proprias processiones extra ec- \nclesiae ambitum agere; sed ubi plures sunt ecclesiae, \nOrdinarii loci est dies, horas ac vias praestituere quibus \nsuam quaeque processionem agant. \n\nLiber Tertius - De Rebus 357 \n\nO^N. 1292. \n\nOrdinarius loci, audito Capitulo cathedrali, potest \nex publica causa extraordinarias processiones indicere; \nquibus, sicut et ordinariis ac consuetis, ii omnes inter- \nesse debent de quibus in can. 1291, 8 1. \n\nCAN. 1293. \nReligiosi etiam exempti nequeunt extra suas eccle- \nsias et claustra processiones ducere sine Ordinarii loci \nlicentia, salvo praescripto can. T2 SIM \n\nCAN. 1294. \n\n$ 1. Parochus vel quivis alius nequit processiones \nnovas inducere aut consuetas transferre vel abolere sine \nOrdinarii loci licentia. \n\n8 2. Processionibus alicuius ecclesiae propriis inter- \nesse debent omnes clerici eidem ecclesiae adscripti. \n\nCAN. 1295. \n\nCurent Ordinarii ut sacrae processiones, exstirpa- \ntis, si qui sint, malis usibus, ordinate procedant eaque \nmodestia ac reverentia ab omnibus perficiantur, quae \npiis ac religiosis huiusmodi actibus maxime convenit. \n\nTITULUS XVIII. \nDe sacra supellectili. \n\nCON. 1296. \n\n$ Ll. Sacra supellex, praesertim quae, ad normam \nlegum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse de- \nbet quaeque publico in cultu adhibetur, caute custodia- \ntur in ecclesiae sacrario aliove tuto ac decenti loco, nec \nad usus profanos adhibeatur. \n\n$ 2. Ad normam can. 1522, 88 2, 3 universae sacrae \nsupellectilis inventarium fiat et accurate servetur. \n\n$ 9. Circa materiam et formam sacrae supellectilis, \nserventur praescripta liturgica, ecclesiastica traditio \net, meliore quo fieri potest modo, etiam artis sacrae \nleges. \n\n358 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 1297. \n\nNisi aliter sit provisum, qui officio tenentur repa- \nrandae ecclesiae ad normam can. 1186, debent quoque \nei providere de sacra supellectili ad cultum necessaria. \n\nCAN. 1298. | \n\n$ 1. Defuncti S. R. E. Cardinalis, qui in Urbe do- \nmicilium habebat, quamvis Episcopus suburbicarius \naut Abbas nullius esset, quaelibet sacra supellex, exce- \nptis annulis et crucibus pectoralibus etiam cum saeris \nreliquiis, aliaeque res omnes stabiliter divino cultui \ndestinatae, nulla habita ratione qualitatis et naturae \nredituum quibus comparatae sint, cedunt pontificio sa- \ncrario, nisi Cardinalis eas donaverit aut testamento \nreliquerit alicui ecclesiae vel oratorio publico vel loco \npio vel alicui personae ecclesiasticae seu religiosae. \n\n8 2. Optandum ut Cardinalis, qui huiusmodi facul- \ntate uti velit, saltem ex parte praeferat illas ecclesias, \nquas in titulum, administrationem seu commendam \nobtinuerit. \n\nCaN. 1299. \n\n$ 1. Defuncti Episcopi residentialis, etiamsi cardi- \nnalitia dignitate fulserit, sacra supellex cedit ecclesiae \ncathedrali, exceptis annulis et erucibus pectoralibus \netiam cum saeris reliquiis, salvo praescripto can. 1288, \net iis omnibus utensilibus cuiusvis generis quae legi- \ntime probetur ab Episcopo defuncto comparata fuisse \nbonis ad ipsam ecclesiam non pertinentibus neque con- \nstet in ecclesiae proprietatem transiisse. \n\n$ 2. Si quando Episcopus duas vel plures dioeceses \nsuccessive rexerit aut simul praefuerit duabus vel plu- \nribus dioecesibus unitis aut in perpetuam administra- \ntionem concessis, cathedralem ecclesiam habentibus \npropriam et distinctam, quae sacra utensilia constiterit \nreditibus unius tantum dioecesis fuisse comparata, ea \neiusdem cathedrali ecclesiae cedunt; secus dividi de- \nbent, aequis partibus, inter singulas ecclesias cathedra- \nles, dummodo dioecesium reditus ne sint divisi, sed \n\nLiber Tertius - De Rebus 359 \n\nunam episcopalem mensam perpetuo constituant; si \nvero reditus divisi sint ac separati, divisio fiat inter \nsingulas ecclesias cathedrales pro ratione fructuum \nquos in singulis dioecesibus Episcopus perceperit ac \ntemporis quo eisdem praefuerit. \n\n$ 9. Episcopus obligatione tenetur inventarii sa- \ncrorum utensilium authentica forma conficiendi, in \nquo pro rei veritate quando acquisita sint, exprimat, \ndistincteque describat si qua non ex ecclesiae reditibus \nac proventibus, sed ex propriis bonis vel ex donatione \nsibi facta comparaverit; secus omnia reditibus ecclesiae \ncomparata praesumuntur. \n\nCaN. 1300. \n\nQuae in can. 1299 praescripta sunt, applicentur quo- \nque clerico qui in aliqua ecclesia beneficium saeculare \nvel religiosum obtinuerit. \n\nCaN. 1301. \n\n$ 1. S. R. E. Cardinalis, Episcopus residentialis \naliique clerici beneficiarii obligatione tenentur curandi \ntestamento vel alio instrumento in forma iuris civilis \nvalido ut canonica praescripta, de quibus in can. 1298- \n1300, debitum effectum etiam in foro civili sortiantur. \n\n$8 2. Quamobrem tempestive ac forma iure civili va- \nlida personam integrae famae designent ad normam \ncan. 380, quae, adveniente ipsorum morte, non solum \nsacram supellectilem, sed etiam libros, documenta alia- \nque quae ad ecclesiam pertinent et in eorum domo re- \nperiuntur, occupet et cui debentur, remittat. \n\nCAN. 1302. \n\nRectores ecclesiarum aliique quibus credita sit cura \nsacrae supellectilis, sedulo debent eiusdem conserva- \ntioni et decori prospicere. \n\nCaN. 1308. \n\n$ 1. Ecclesia cathedralis debet sacram supellectilem \naliaque quae ad Missae sacrificium vel ad alias ponti- \nficales functiones necessaria sint, gratis Episcopo sub- \n\n360 Codeao Iuris Canonici \n\nministrare etiam privatim celebranti non solum in \necclesia cathedrali, sed in aliis quoque civitatis vel su- \nburbii ecclesiis. \n\n$ 2. Si qua ecclesia paupertate laborat, potest Or- \ndinarius permittere ut a sacerdotibus qui in proprium \ncommodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque \nad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exi- \ngatur. \n\n$ 9. Episcopi, non autem Vicarii Capitularis aut \nVicarii Generalis sine speciali mandato, est eandem \nstipem definire, et nemini, etiam religiosis etsi exem- \nptis, licet ea maiorem exigere. \n\n$ 4. Episcopus pro tota dioecesi eiusmodi stipem in \ndioecesana Synodo, si fieri possit, definiat, aut extra \nSynodum, audito Capitulo. \n\nCaN. 1304. \n\nBenedictionem illius sacrae supellectilis quae ad \nnormam legum liturgicarum benedici debet antequam \nad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : \n\n1.\" 8S. R. E. Cardinales et Episcopi omnes; \n\n2. Locorum Ordinarii, charactere episcopali ca- \nrentes, pro ecclesiis et oratoriis proprii territorii; \n\n3.\" Parochus pro ecclesiis et oratoriis in territo- \nrio suae paroeciae positis, et rectores ecclesiarum pro \nsuis ecclesiis; \n\n4.\" Sacerdotes a loci Ordinario delegati, intra \nfines delegationis et iurisdictionis delegantis; \n\n5.\" Superiores religiosi, et sacerdotes eiusdem re- \nligionis ab ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et ora- \ntoriis ac pro ecclesiis monialium sibi subiectarum. \n\nCaN. 1305. \n. $ I. Saera supellex benedicta aut consecrata bene- \ndictionem aut consecrationem amittit : \n1. Si tales laesiones vel mutationes subierit ut \npristinam amiserit formam, et iam ad suos usus non \nhabeatur idonea; \n\nLiber Tertius - De Rebus 361 \n\n2.\" Bi ad usus indecoros adhibita vel publicae ven- \nditioni exposita fuerit. \n$ 2. Calix et patena non amittunt consecrationem \nob consumptionem vel renovationem auraturae, salva \ntamen, priore in casu, gravi obligatione rursum ea \nEX CaN. 1306. \n\n$ 1. Curandum ne calix cum patena et ante lotio- \nnem purificatoria, pallae et corporalia, quae adhibita \nfuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel \nab iis qui eorum custodiam habent. \n\n$ 2. Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae \nsacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam \nreligiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maiori- \nbus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis \nmittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem. \n\nTITULUS XIX. \nDe voto et iureiurando. \nCAPUT I. \n\nDe voto. \n\nCAN. 1307. \n\n3 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera \nDeo facta de bono possibili et meliore, ex virtute reli- \ngionis impleri debet. \n\n$ 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti ra- \ntionis usu pollentes, sunt voti capaces. \n\n8 9. Votum metu gravi et iniusto emissum ipso iure \nnullum est. Caw. 1308. \n\n8 1. Votum est publicum si nomine Ecclesiae a le- \ngitimo Superiore ecclesiastico acceptetur; secus, pri- \nvatum. \n\n$8 2. Sollemne, si ab Ecclesia uti tale fuerit agni- \ntum; secus, simplea. \n\n$ 9. Reservatum, cuius dispensationem sola Sedes \nApostolica concedere potest. \n\n369. Codec Iuris Canonici \n\n$ 4. Personale, quo actio voventis promittitur; \nreale, quo promittitur res aliqua; miztum, quod per- \nsonalis et realis naturam participat. \n\nCaN. 1309. \n\nVota privata Sedi Apostolicae reservata sunt tan- \ntummodo votum perfectae ac perpetuae castitatis et \nvotum ingrediendi in religionem votorum sollemnium, \nquae emissa fuerint absolute et post completum deci- \nmum octavum aetatis annum. \n\nCAN. 18310. \n$1. Votum non obligat, ratione sui, nisi emit- \ntentem. \n$ 2. Voti realis obligatio transit ad heredes, item \nobligatio voti mixti pro parte qua reale est. \n\nCaN. 1811. \n\nOessat votum lapsu temporis ad finiendam obliga- \ntionem appositi, mutatione substantiali materiae pro- \nmissae, deficiente conditione a qua votum pendet aut \neiusdem causa finali, irritatione, dispensatione, com- \nmutatione. \n\nCaN. 1312. \n\n$ 1. Qui potestatem dominativam in voluntatem \nvoventis legitime exercet, potest eius vota valide et, ex \niusta causa, etiam licite irrita reddere, ita ut nullo i in \ncasu obligatio postea reviviscat. \n\n$ 2. Qui potestatem non quidem in voluntatem vo- \nSeni sed in voti materiam habet, potest voti obliga- \ntionem tandiu suspendere, quandiu voti adimplemen- \ntum sibi praeiudicium afferat. \n\nCaN. 1313. \n\nVota non reservata possunt iusta de causa dispen- \nsare, dummodo dispensatio ne laedat ius aliis quae- \nsitum : \n\n1.? Loci Ordinarius quod attinet ad omnes suos \nsubditos atque etiam peregrinos; \n\nLiber Tertius - De Rebus 363 \n\n2. Superior religionis clericalis exemptae quod \nattinet ad personas quae can. 514, 8 1, enumerantur; \n2.\" Ili quibus ab Apostolica Sede delegata fuerit \ndispensandi potestas. \nCaN. 1314. \n\nOpus voto non reservato promissum potest in me- \nlius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; \nin minus vero bonum ab illo cui potestas est dispen- \nsandi in votis ad normam can. 1313. \n\nCAN. 1315. \n\nVota ante professionem religiosam emissa suspen- \nduntur, donec vovens in religione permanserit. \n\nCAPUT II. \nDe iureiurando. \nCAN. 1316. \n$ 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini \nin testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, \nin iudicio et in iustitia. \n$ 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admit- \ntunt, per procuratorem praestari valide nequit. \n\nCAN 1914. \n\n$ 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari \nreligionis obligatione tenetur implendi quod iureiu- \nrando firmaverit. \n\n$ 2. Iusiurandum per vim aut metum gravem ex- \ntortum valet, sed a Superiore ecclesiastico relaxari \npotest. | \n\n$ 9. Iusiurandum nec vi nec dolo praestitum quo \nquis privato bono aut favori renuntiat lege ipsi con- \ncesso, servandum est quoties non vergit in dispendium \nsalutis aeternae. CAN. 1818. \n\n$ 1. Iusiurandum promissorium sequitur naturam \net conditiones actus cui adiicitur. \n\n$ 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum \naut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae \n\n364 Codez Iuris Canonici \n\niusiurandum adiiciatur, nullaia exinde actus consequi- \ntur firmitatem. \nCaN. 1319. \n\nObligatio iureiurando promissorio inducta desinit : \n\n1.? Si remittatur ab eo in euius commodum iusiu- \nrandum emissum fuerat; \n\n2. Si res iurata substantialiter mutetur, aut, \nmutatis adiunctis, fiat sive mala sive omnino indiffe- \nrens, aut denique maius bonum impediat; \n\n3.\" Deficiente causa finali aut conditione sub qua \nforte iusiurandum datum sit; \n\n4.\" Irritatione, dispensatione, commutatione, ad \nnormam can. 1320. \n\nCaN. 1320. \n\nQui irritare, dispensare, commutare possunt votum, \neandem potestatem eademque ratione habent circa \niusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispen- \nsatio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem \nremittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiu- \nrandum dispensare propter necessitatem aut utilitatem \nEcclesiae. \n\nCaN. 1321. \n\nIusiurandum stricte est interpretandum secundum \nius et secundum intentionem iurantis, aut, si hic dolo \nagat, secundum intentionem illius cui iuratur. \n\nPARS QUARTA \nDE MAGISTERIO ECCLESIASTICO \n\nCa4N. 1322. \n$ l. Christus Dominus fidei depositum Ecclesiae \nconcredidit, ut ipsa, Spiritu Sancto iugiter assistente, \ndoctrinam revelatam sancte custodiret et fideliter ex- \nponeret. \n$ 2. Ecclesiae, independenter a qualibet civili pote- \nstate, ius est et officium gentes omnes evangelicam do- \n\nLiber Tertius - De Rebus 365 \n\nctrinam docendi : hane vero rite ediscere veramque Dei \nEcclesiam amplecti omnes divina lege tenentur. \n\nCAN. 1323. \n\n$ 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt \nquae verbo Dei scripto vel tradito continentur et ab \nEcclesia sive sollemni iudicio sive ordinario et univer- \nsali magisterio tanquam divinitus revelata credenda \nproponuntur. \n\n$ 2. Sollemne huiusmodi iudicium pronuntiare pro- \nprium est tum Oecumenici Concilii tum Romani Ponti- \nficis ex cathedra loquentis. \n\n$ 9. Declarata seu definita dogmatice res nulla in- \ntelligitur, nisi id manifeste constiterit. \n\nCAN. 1324. \n\nSatis non est haereticam pravitatem devitare, sed \noportet illos quoque errores diligenter fugere, qui ad \nillam plus minusve accedunt; quare omnes debent etiam \nconstitutiones et decreta servare quibus pravae huius- \nmodi opiniones a Sancta Sede proscriptae et prohibi- \ntae sunt. \n\nCAN. 1325. \n\n$ 1. Fideles Christi fidem aperte profiteri tenentur \nquoties eorum silentium, tergiversatio aut ratio agendi \nsecumferrent implicitam fidei negationem, contemptum \nreligionis, iniuriam Dei vel scandalum proximi. \n\n$ 2. Post receptum baptismum si quis, nomen reti- \nnens christianum, pertinaciter aliquam ex veritatibus \nfide divina et catholica eredendis denegat aut de ea du- \nbitat, haereticus; si a fide christiana totaliter recedit, \napostata; si denique subesse renuit Summo Pontifici \naut cum membris Ecclesiae ei subiectis communicare \nrecusat, schismaticus est. \n\n$ 9. Caveant catholici ne disputationes vel collatio- \nnes, publicas praesertim, cum acatholicis habeant, sine \nvenia Sanctae Sedis aut, si casus urgeat, loci Ordinarii. \n\n366 Codez Iuris Canonici \n\nCAN. 1326. \n\nEpiscopi quoque, licet singuli vel etiam in Conciliis \nparticularibus congregati infallibilitate docendi non \npolleant, fidelium tamen suis curis commissorum, sub \nauctoritate Romani Pontificis, veri doctores seu magi- \nstri sunt. \n\nTITULUS XX. \nDe divini verbi praedicatione. \n\nCav. 1327. \n\n$ 1. Munus fidei catholicae praedicandae commis- \nsum praecipue est Romano Pontifici pro universa Ec- \nclesia, IZpiscopis pro suis dioecesibus. \n\n$ 2. Episcopi tenentur officio praedicandi per se ipsi \nEvangelium, nisi legitimo prohibeantur impedimento; \net insuper, praeter parochos, debent alios quoque viros \nidoneos in auxilium assumere ad huiusmodi praedica- \ntionis munus salubriter exsequendum. \n\nCaN. 1328. \n\nNemini ministerium praedicationis licet exercere, \nnisi a legitimo Superiore missionem receperit, facultate \npeculiariter data, vel officio collato, cui ex sacris cano- \nnibus praedicandi munus inhaereat. \n\nCAPUT I. \nDoe catechetica institutione. \n\nCAN. 1329. \nProprium ae gravissimum officium, pastorum prae- \nsertim animarum, est catecheticam populi christiani \ninstitutionem curare. \n\nCaN. 1330. \nDebet parochus : \n1.? Statis temporibus, continenti per plures dies \ninstitutione, pueros ad sacramenta poenitentiae et con- \nfirmationis rite suscipienda singulis annis praeparare; \n\nLiber Tertius - De Rebus 367 \n\n2. Peculiari omnino studio, praesertim, si nihil \nobsit, Quadragesimae tempore, pueros sic instituere ut \nsancte Sancta primum de altari libent. \n\nCAN. 1331. \nPraeter puerorum institutionem de qua in can. 1330, \nparochus non omittat pueros, qui primam communio- \nnem recenter receperint, uberius ac perfectius catechi- \n\nsmo excolere. , \nCAN. 1332. \n\nDiebus dominicis aliisque festis de praecepto, ea \nhora quae suo iudicio magis apta sit ad populi fre- \nquentiam, debet insuper parochus catechismum fideli- \nbus adultis, sermone ad eorum captum accommodato, \n\nexplicare. \nvi CAN. 1333. \n\n$ Il. Parochus in religiosa puerorum institutione \npotest, imo, si legitime sit impeditus, debet operam ad- \nhibere clericorum, in paroeciae territorio degentium, \naut etiam, si necesse sit, piorum laicorum, potissimum \nilorum qui in pium sodalitium doctrinae christianae \naliudve simile in paroecia erectum adscripti sint. \n\n$ 2. Presbyteri aliique clerici, nullo legitimo impe- \ndimento detenti, proprio parocho in hoc sanctissimo \nopere adiutores sunto, etiam sub poenis ab Ordinario \ninfligendis. \n\nCAN. 1334. \n\nSi, Ordinarii loci iudicio, religiosorum auxilium ad \ncatecheticam populi institutionem sit necessarium, Su- \nperiores religiosi, etiam exempti, ab eodem Ordinario \nrequisiti, tenentur per se vel per suos subditos religio- \nS08, sine tamen regularis disciplinae detrimento, illam \npopulo tradere, praesertim in propriis ecclesiis. \n\nCAN. 1335. \n\nNon solum parentes aliique qui parentum locum te- \nnent, sed heri quoque ac patrini obligatione adstrin- \nguntur curandi ut omnes sibi subiecti vel commendati \ncatechetica institutione erudiantur. \n\n368 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1336. \n\nOrdinarii loci est omnia in sua dioecesi edicere quae \nad populum in christiana doctrina instituendum spe- \nctent; et etiam religiosi exempti, quoties non exemptos \ndocent, eadem servare tenentur. \n\nCAPUT II. \nDe sacris concionibus. \nCAN. 13931. \nTum clericis e clero saeculari, tum religiosis non \nexemptis facultatem concionandi pro suo territorio so- \nlus concedit loci Ordinarius. \n\nCAN. 1338. \n\n$ 1. Si concio habenda sit tantum ad religiosos \nexemptos aliosve de quibus in can. 514, $ 1, facultatem \nconcionandi in religione clericali dat eorum Superior \nsecundum constitutiones; qui in casu potest eam con- \ncedere etiam iis qui de clero saeculari vel de alia reli- \ngione sunt, dummodo à proprio Ordinario vel Supe- \nriore fuerint idonei iudicati. \n\n$ 2. Ri concio habenda sit ad alios, vel etiam ad \nmoniales regularibus subiectas, facultatem religiosis \nquoque exemptis impertit Ordinarius loci in quo concio \nfiet; concionator autem, verba facturus monialibus ex- \nemptis, licentia Superioris regularis praeterea indiget. \n\n$ 9. Facultatem vero concionandi apud sodales re- \nligionis laicalis, quamvis exemptae, dat loci Ordina- \nrius; sed concionator nequit facultate uti sine Superio- \nris religiosi assensu. \n\nCAN. 1339. \n\n$ L1. Ordinarii locorum religiosis qui a proprio Su- \nperiore exhibeantur, facultatem concionandi, sine gravi \ncausa, ne denegent, concessamque ne revocent, praeser- \ntim una simul universis domus religiosae secerdotibus, \nfirmo tamen praescripto can. 1340. \n\nLiber Tertius - De Rebus 369 \n\n$ 2. Concionatoribus religiosis, ut facultate rece- \npta uti liceat, opus est praeterea sui Superioris licentia. \n\nCAN. 1340. \n\n$ 1l. Graviter onerata eorum conscientia, loci Ordi- \nnarius vel Superior religiosus facultatem vel licentiam \nconcionandi cuiquam ne concedant, nisi prius constet \nde eius bonis moribus et de sufficienti doctrina per exa- \nmen ad normam can. 877, $ 1. \n\n$ 2. 8i, concessa facultate vel licentia, compererint \nnecessarias dotes in concionatore desiderari, debent \neam revocare; in dubio de doctrina, debent certis argu- \nmentis dubitationem excutere, novo etiam examine, si \nopus fuerit. \n\n$ 9. Ob revocatam concionandi facultatem vel li- \ncentiam, datur recursus, sed non in suspensivo. \n\nOAN. 1841. \n\n$ 1. Sacerdotes extradioecesani sive saeculares sive \nreligiosi ad concionandum ne invitentur, nisi prius li- \ncentia ab Ordinario loci in quo concio habenda sit, ob- \ntenta fuerit; hic autem, nisi eorum idoneitatem aliunde \ncompertam habeat, licentiam ne concedat, nisi prius \nbonum testimonium super concionatoris doctrina, pie- \ntate, moribus a proprio eiusdem Ordinario habuerit; \nqui, graviter onerata conscientia, secundum veritatem \nrespondere tenetur. \n\n$ 2. Licentiam tempestive petere debet parochus, si \nagatur de paroeciali ecclesia aliave eidem subiecta; re- \nctor ecclesiae, si de ecclesia parochi auctoritati non ob- \nnoxia; prima dignitas, de Capituli consensu, si de ec- \nclesia capitulari; moderator seu cappellanus confrater- \nnitatis, si de ecclesia eiusdem confraternitatis propria. \n\n8 9. Si ecclesia paroecialis sit simul capitularis aut \nconfraternitatis propria, illa licentiam petat, qui sa- \ncras functiones iure peragit. \n\nCod. Iur. Can. \n\n[s \n- \n\n370 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1342. \n$ 1. Coneionandi facultas solis sacerdotibus vel dia- \nconis fiat, non vero ceteris clericis, nisi rationabili de \ncausa, iudicio Ordinarii et in casibus singularibus. \n$ 2. Coneionari in ecclesia vetantur laici omnes, \netsi religiosi. \nCaN. 1343. \n$ Il. Ordinarii locorum ius habent concionandi in \nqualibet sui territorii ecclesia, quamvis exempta. \n$ 2. Nisi agatur de magnis civitatibus, potest quo- \nque Episcopus prohibere ne in aliis eiusdem loci eccle- \nsiis verba fiant ad fideles, quo tempore vel concionem \nipse habet vel coram se, ex causa publiea atque extra- \nordinaria, convocatis fidelibus, habendam curat. \n\nCAN. 1344. \n\n$ I. Diebus dominicis ceterisque per annum festis \nde praecepto proprium cuiusque parochi officium est, \nconsueta homilia, praesertim intra Missam in qua \nmaior soleat esse populi frequentia, verbum Dei populo \nnuntiare. \n\n$ 2. Parochus huic obligationi nequit per alium ha- \nbitualiter satisfacere, nisi ob iustam causam ab Ordi- \nnario probatam. \n\n$8 3. Potest Ordinarius permittere ut sollemnioribus \nquibusdam festis aut etiam, ex iusta causa, aliquibus \ndiebus dominicis concio omittatur. \n\nCAN. 1845. \n\nOptandum ut in Missis quae, fidelibus adstantibus, \ndiebus festis de praecepto in omnibus ecclesiis vel ora- \ntoriis publicis celebrantur, brevis Evangelii aut ali- \ncuius partis doctrinae christianae explanatio fiat; quod \nsi loci Ordinarius id praeceperit, opportunis datis in- \nstructionibus, hac lege tenentur non solum sacerdotes e \nclero saeculari, sed etiam religiosi, exempti quoque, in \nsuis ipsorum ecclesiis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 311 \n\nCaN. 1346. \n\n$ 1. Curent locorum Ordinarii ut tempore Quadra- \ngesimae, itemque, si id expedire visum fuerit, tempore \nAdventus, in ecclesiis cathedralibus et paroecialibus \nsacrae conciones frequentius ad fideles habeantur. \n\n$ 2. Canonici aliique de Capitulo huic concioni, si \nin propria ecclesia continuo post chorum habeatur, in- \nteresse tenentur, nisi iusto impedimento detineantur; et \nillos Ordinarius, poenis quoque adhibitis, ad id adigere \npotest. \n\nCAN. 1347. \n\n$ 1. In sacris concionibus exponenda in primis sunt \nquae fideles credere et facere ad salutem oportet. \n\n$ 2. Divini verbi praecones abstineant profanis aut \nabstrusis argumentis communem audientium captum \nexcedentibus; et evangelicum ministerium non in per- \nsuasibilibus humanae sapientiae verbis, non in profano \ninanis et ambitiosae eloquentiae apparatu et lenocinio, \nsed in ostensione spiritus et virtutis exerceant, non se- \nmetipsos, sed Christum crucifixum praedicantes. \n\n3 3. Ni, quod absit, concionator errores aut scan- \ndala disseminet, servetur praescriptum can. 2317; si \nhaereses, in eum praeterea, ad normam iuris, agatur. \n\nCAN. 1348. \nMonendi et adhortandi diligenter fideles sunt ut sa- \ncris concionibus frequenter intersint. \n\nCAPUT III. \nDe sacris missionibus. \nCAN. 1349. \n\n$ 1. Ordinarii advigilent ut, saltem decimo quoque \nanno, sacram, quam vocant, missionem, ad gregem sibi \n\ncommissum habendam parochi curent. \n$ 2. Parochus, etiam religiosus, in his missionibus \n\ninstituendis mandatis Ordinarii loci stare debet. \n\n379 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1350. \n$ 1. Ordinarii locorum et parochi acatholicos, in \nsuis dioecesibus et paroeciis degentes, commendatos \nsibi in Domino habeant. \n$ 2. In aliis territoriis universa missionum cura \napud acatholieos Sedi Apostolicae unice reservatur. \n\nCAN. 1851. \nAd amplexandam fidem catholicam nemo invitus co- \ngatur. \nTITULUS XXI. \nDe Seminariis. \n\nCAN. 1352. \n\nEcclesiae est ius proprium et exclusivum eos insti- \ntuendi qui ecclesiasticis ministeriis sese devovere cu- \npiunt. \n\nCAN. 1353. \n\nDent operam sacerdotes, praesertim parochi, ut \npueros, qui indicia praebeant ecclesiasticae vocationis, \npeculiaribus curis à saeculi contagiis arceant, ad pie- \ntatem informent, primis litterarum studiis imbuant \ndivinaeque in eis vocationis germen foveant. \n\nCAN. 1354. \n\n$ 1. Unaquaeque dioecesis in loco convenienti ab \nEpiscopo electo Seminarium seu collegium habeat in \nquo, pro modo facultatum et dioecesis amplitudine, cer- \ntus adolescentium numerus ad statum clericalem insti- \ntuatur. \n\n$ 2. Curandum ut in maioribus praesertim dioece- \nsibus bina constituantur Seminaria, minus, scilicet, \npro pueris litterarum scientia imbuendis, maius pro \nalumnis philosophiae ace theologiae vacantibus. \n\n8 93. Bi constitui Seminarium dioecesanum nequeat, \naut in constituto Seminario conveniens institutio, prae- \nsertim in philosophicis ac theologicis disciplinis, desi- \nderetur, Episeopus alumnos in alienum Seminarium \n\nLiber Tertius - De Rebus 313 \n\nmittat, nisi Seminarium interdioecesanum vel regio- \nnale, auctoritate apostolica, constitutum fuerit. \n\nCAN. 13595. \nPro constitutione Seminarii et alumnorum susten- \ntatione, si proprii reditus deficiant, Episcopus potest : \nl1.\" Parochos aliosve ecclesiarum etiam exempta- \nrum rectores iubere ut statis temporibus in ecclesia ad \nhunc finem stipem exquirant; \n2.* Tributum seu taram in sua dioecesi imperare; \n3.\" Si haec non sufficiant, attribuere Seminario \naliqua beneficia simplicia. \n\nCAN. 1356. \n\n8 1. Tributo pro Seminario obnoxia sunt, quavis \nappellatione remota, reprobata qualibet contraria con- \nsuetudine et abrogato quolibet contrario privilegio, \nmensa episcopalis, omnia beneficia etiam regularia aut \niurispatronatus, paroeciae aut quasi-paroeciae, quam- \nvis alios reditus, praeter fidelium oblationes, non \nhabeant, domus hospitalis auctoritate ecclesiastica \nerecta, sodalitates canonice erectae et fabricae ecclesia- \nrum, si suos reditus habeant, quaelibet religiosa domus, \netsi exempta, nisi solis eleemosynis vivat aut in ea col- \nlegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae \nbonum promovendum actu habeatur. \n\n$ 2. Hoc tributum debet esse generale eiusdemque \nproportionis pro omnibus, maius vel minus secundum \nSeminarii necessitatem, sed quinas quotannis centesi- \nmas partes (5 96) reditus vectigalis non excedens, mi- \nnuendum prout reditus Seminarii augentur. \n\n$ 9. Reditus tributo obnoxius is est qui, deductis \noneribus et necessariis expensis, supersit in anno; nec \nin eo reditu computari debent distributiones quotidia- \nnae, vel, si omnes beneficii fructus distributionibus \nconstent, tertia earundem pars; nec fidelium oblatio- \nnes, nec, si omnes paroeciae reditus coalescant fidelium \noblationibus, tertia earundem pars. \n\n314 Codea Iuris Canonici \n\nCAN. 1351. \n\n8 1. Episcopi est omnia et singula quae ad rectam \nSeminarii dioecesani administrationem, regimen, pro- \nfectum necessaria et opportuna videantur, decernere, \neaque ut fideliter observentur, curare, salvis praeseri- \nptionibus a Sancta Sede pro casibus peculiaribus latis. \n\n$ 9. Potissimum studeat Episcopus frequenter Se- \nminarium ipse per se visitare, in institutionem quae \nalumnis traditur sive litterariam et scientificam sive \necclesiasticam sedulo vigilare, et de alumnorum indole, \npietate, vocatione ac profectu pleniorem sibi comparare \nnotitiam, maxime occasione sacrarum ordinationum. \n\n$ 3. Unumauodque Seminarium suas leges habeat \nab Episcopo approbatas, in quibus quid agere, quid \nobservare debeant, doceantur tum qui in eodem Semi- \nnario in spem Ecclesiae instituuntur, tum qui in horum \ninstitutionem operam suam impendunt. \n\n$ 4. Seminarii interdioecesani vel regionalis regi- \nmen universum et administratio regitur normis a San- \ncta Sede statutis. \n\nCaw. 1358. \n\nCurandum ut in quolibet Seminario adsint rector \npro disciplina, magistri pro instructione, oeconomus \npro euranda re familiari, a rectore distinctus, duo sal- \ntem confessarii ordinarii et director spiritus. \n\nCaN. 1359. \n\n$ 1. Dioecesanis Seminariis bini constituantur coe- \ntus deputatorum, alter pro disciplina, alter pro admi- \nnistratione bonorum temporalium. \n\n$ 2. Utrumque deputatorum coetum constituunt \nbini sacerdotes, ab Episcopo, audito Capitulo, electi; \nsed excluduntur Vicarius Generalis, familiares Epi- \nscopi, rector Seminarii, oeconomus, et confessarii or- \ndinarii. \n\nLiber Tertius - De Rebus 375 \n\n$8 9. Munus deputatorum per sexennium durat, nec \nelecti sine gravi causa amoveantur; sed rursus eligi \npoterunt. \n\n$ 4. Episcopus debet consilium deputatorum in ne- \ngotiis maioris momenti petere. \n\nCaN. 1360. \n\n$ I. Firmo praescripto can. 891, ad munus rectoris, \ndirectoris spiritus, confessariorum et magistrorum Se- \nminarii eligantur sacerdotes non doctrina tantum, sed \netiam virtutibus ac prudentia praestantes, qui verbo et \nexemplo alumnis prodesse possint. \n\n$ 2. Rectori Seminarii in propriis muneribus im- \nplendis obtemperare omnes debent. \n\nCAN. 1361. \n\n$ 1l. Praeter confessarios ordinarios alii confessarii \ndesignentur ad quos libere alumni accedere possint. \n\n$ 2. Si ii confessarii extra Seminarium degant, et \nalumnus aliquem eorum acciri postulet, illum rector \narcessat, nullo modo petitionis rationem inquirens ne- \nque se aegre id ferre demonstrans; si in Seminario habi- \ntent, ipsos alumnus libere adire potest, salva Semi- \nnarii disciplina. \n\n$ 9. Quando agitur de alumno ad ordines admit- \ntendo vel e Seminario expellendo, nunquam confessa- \nriorum votum exquiratur. \n\nCaN. 1362. \n\nReditus legati pro clericis instituendis tribui pos- \nsunt alumnis in Seminarium sive maius sive minus rite \nreceptis, licet nondum clericali tonsura initiatis, nisi \naliud in tabulis fundationis expresse caveatur. \n\nCAN. 13063. \n$ 1. In Seminarium ab Ordinario ne admittantur, \nnisi filii legitimi quorum indoles et voluntas spem affe- \nrant eos cum fructu ecclesiasticis ministeriis perpetuo \ninservituros. \n\n376 Codez Iuris Canonici \n\n$8 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere de- \nbent de legitimitate natalium, de susceptis baptismate \net confirmatione ac de vita et moribus. \n\n$ 3. Dimissi ex aliis Seminariis vel ex aliqua reli- \ngione ne admittantur, nisi prius Episcopus etiam se- \ncreto a Superioribus aliisve notitias requisierit de \ncausa dimissionis, ac de moribus, indole et ingenio di- \nmissorum, et certo compererit nihil in eis esse quod \nsacerdotali statui minus conveniat; quas notitias, veri- \ntati conformes, eorum conscientia graviter onerata, \nsuppeditare Superiores debent. \n\nCAN. 1364. \nIn inferioribus Seminarii scholis : \n\n1.\" Praecipuum locum obtineat religionis disci- \nplina, quae, modo singulorum ingenio et aetati accom- \nmodato, diligentissime explicetur; \n\n2.\" Linguas praesertim latinam et patriam alumni \naccurate addiscant; \n\n3.\" Ea in ceteris disciplinis institutio tradatur \nquae conveniat communi omnium culturae et statui \nclericorum in regione ubi alumni saerum ministerium \nexercere debent. \n\nCAN. 1365. \n\n8 1. In philosophiam rationalem cum affinibus di- \nsciplinis alumni per integrum saltem biennium in- \ncumbant. \n\n8 2. Cursus theologicus saltem integro quadriennio \ncontineatur, et, praeter theologiam dogmaticam et mo- \nralem, complecti praesertim debet studium sacrae Scri- \npturae, historiae ecclesiasticae, iuris canonici, litur- \ngiae, sacrae eloquentiae et cantus ecclesiastici. \n\n$ 9. Habeantur etiam lectiones de theologia pasto- \nrali, additis practieis exercitationibus praesertim de \natione tradendi pueris aliisve catechismum, audiendi \nconfessiones, visitandi infirmos, assistendi moribundis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 311 \n\nCAN. 1366. \n\n8 I1. Ad magisterii munus in disciplinis philosophi- \ncis, theologicis et iuridicis, ii, ceteris paribus, iudicio \nEpiscopi et deputatorum Seminarii, praeferantur, qui \nlaurea doctorali potiti sint in Universitate studiorum \nvel Facultate a Sancta Sede recognitis, aut, si agatur \nde religiosis, qui simile testimonium a suis Superiori- \nbus maioribus habeant. \n\n$ 2. Philosophiae rationalis ac theologiae studia et \nalumnorum in his disciplinis institutionem professores \nomnino pertractent ad Angelici Doctoris rationem, do- \ncirinam et principia, eaque sancte teneant. \n\n8 3. Curandum ut saltem sacrae Scripturae, theo- \nlogiae dogmaticae, theologiae moralis, et historiae ec. \nclesiasticae, totidem habeantur distincti magistri. \n\nCAN. 1367. \nCurent Episcopi ut alumni Seminarii : \n\n1.\" Singulis diebus communiter matutinas et sero- \ntinas preces recitent, per aliquod tempus mentali ora- \ntioni vacent, sacrificio Missae intersint; \n\n2.* Remel saltem in hebdomada ad sacramentum \npoenitentiae accedant et frequenter, qua par est pie- \ntate, Eucharistico pane se reficiant; \n\n3.\" Dominicis et festis diebus, sacris Missarum et \nVesperarum sollemnibus adsint, altari inserviant sa- \ncrasque caeremonias exerceant, praesertim in ecclesia \ncathedrali, si id, iudicio Episcopi, sine disciplinae et \nstudiorum detrimento fieri possit; \n\n4.* Singulis annis per aliquot dies continuos exer- \ncitiis spiritualibus vacent; \n\n5.\" Remel saltem in hebdomada adsint instru- \nctioni de rebus spiritualibus quae pia exhortatione \nclaudatur. \n\nCAN. 1368. \nExemptum a iurisdictione paroeciali Seminarium \nesto; et pro omnibus qui in Seminario sunt, parochi \n\n3178 Codex Iuris Canonici \n\nofficium, excepta materia matrimoniali et firmo prae- \nscripto can. 891, obeat Seminarii rector eiusve delega- \ntus, nisi in quibusdam Seminariis fuerit aliter a Sede \nApostolica constitutum. \n\nCaN. 1369. . \n\n8 1. Seminarii rector et alii omnes moderatores sub \neius auctoritate curent ut alumni statuta ab Episcopo \nprobata studiorumque rationem adamussim servent ac \nspiritu vere ecclesiastico imbuantur. \n\n$ 2. Saepius eis verae et christianae urbanitatis le- \nges tradant, eosque exemplo suo ad illas colendas ex- \ncitent; hortentur praeterea ut praecepta hygienica, ve- \nstium et corporis munditiam et quandam in conver- \nsando comitatem cum modestia et gravitate coniun- \nctam, iugiter servent. \n\n$ 9. Redulo vigilent ut magistri suo munere rite \n\nfungantur. \nCAN. 1310. \n\nQuoties alumni ob quamlibet causam extra Semi. \nnarium morentur, servetur praescriptum can. 972, $ 2. \n\nCAN. 1371. \n\nE Seminario dimittantur dyscoli, incorrigibiles, se- \nditiosi, ii qui ob mores atque indolem ad statum eccle- \nsiasticum idonei non videantur; itemque, qui in studiis \nadeo parum proficiant ut spes non affulgeat eos suffi- \ncientem doctrinam fore assecuturos; praesertim vero \nstatim dimittantur qui forte contra bonos mores aut \nfidem deliquerint. \n\nTITULUS XXII. \nDe scholis. \n\nCaN. 1372. \n$ 1. Fideles omnes ita sunt a pueritia instituendi ut \nnon solum nihil eis tradatur quod catholicae religioni \nmorumque honestati adversetur, sed praecipuum insti- \ntutio religiosa ac moralis locum obtineat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 379 \n\n$ 9. Non modo parentibus ad normam can. 1113, \nsed etiam omnibus qui eorum locum tenent, ius et gra- \nvissimum officium est curandi christianam liberorum \neducationem. \n\nCAN. 1373. \n\n$ 1. In qualibet elementaria schola, pueris pro eo- \nrum aetate tradenda est institutio religiosa. \n\n8 2. Iuventus, quae medias vel superiores scholas \nfrequentat, pleniore religionis doctrina excolatur, et \nlocorum Ordinarii curent ut id fiat per sacerdotes zelo \net doctrina praestantes. \n\nCaN. 1374. \n\nPueri catholici scholas acatholicas, neutras, mixtas, \nquae nempe etiam acatholicis patent, ne frequentent. \nSolius autem Ordinarii loci est decernere, ad normam \ninstructionum Sedis Apostolicae, in quibus rerum ad- \niunctis et quibus adhibitis cautelis, ut periculum per- \nversionis vitetur, tolerari possit ut eae scholae cele- \n\nbrentur. \nCAN. 1375. \n\nEcclesiae est ius scholas cuiusvis disciplinae non \nsolum elementarias, sed etiam medias et superiores con- \ndendi. \n\nCAN. 1376. \n\n$ 1. Canonica constitutio catholicae studiorum \nUniversitatis vel Facultatis Sedi Apostolicae reser- \nvatur. \n\n$ 2. Universitas vel Facultas catholica, etiam reli- \ngiosis familiis quibuslibet concredita, sua debet habere \nstatuta a Sede Apostolica probata. \n\nCaN. 1311. \nGradus academicos qui effectus canonicos in Eccle- \nsia habeant, nemo conferre potest, nisi ex facultate ab \nApostolica Sede concessa. \n\n380 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 1378. \n\nIus est doctoribus rite creatis deferendi, extra sa- \ncras functiones, annulum etiam cum gemma, et bire- \ntum doctorale, firmo praeterea praescripto sacrorum \ncanonum, qui in collatione quorundam officiorum et \nbeneficiorum ecclesiasticorum statuunt eos, ceteris pa- \nribus, iudicio Ordinarii, esse praeferendos, qui lau- \nream vel licentiam obtinuerint. \n\nCaN. 1379. \n\n8 1. Ri scholae catholicae ad normam can. 1373 sive \nelementariae sive mediae desint, curandum, praesertim \na locorum Ordinariis, ut condantur. \n\n$ 2. Itemque si publicae studiorum Universitates \ndoctrina sensuque catholico imbutae non sint, optan- \ndum ut in natione vel regione Universitas catholica \ncondatur. \n\n$ 3. Fideles ne omittant adiutricem operam pro vi- \nribus conferre in catholicas scholas condendas et su- \nstentandas. \n\nCAN. 1380. \n\nOptandum ut locorum Ordinarii, pro sua prudentia, \nclericos, pietate et ingenio praestantes, ad scholas mit- \ntant alicuius Universitatis aut Facultatis ab Ecclesia \nconditae vel approbatae, ut inibi studia praesertim phi- \nlosophiae, theologiae ac iuris canonici perficiant et aca- \ndemicos gradus consequantur. \n\nCAN. 1381. \n\n$ 1l. Religiosa iuventutis institutio in scholis qui- \nbuslibet auctoritati et inspectioni Ecclesiae subiicitur. \n\n$ 2. Ordinariis locorum ius et officium est vigilandi \nne in quibusvis scholis sui territorii quidquam contra \nfidem vel bonos mores tradatur aut fiat. \n\n8 9. Eisdem similiter ius est approbandi religionis \nmagistros et libros; itemque, religionis morumque \ncausa, exigendi ut tum magistri tum libri removeantur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 381 \n\nCAN. 1382. \n\nOrdinarii locorum sive ipsi per se sive per alios pos: \nsunt quoque scholas quaslibet, oratoria, recreatoria, \npatronatus, ete., in iis quae religiosam et moralem in- \nstitutionem spectant, visitare; a qua visitatione quo- \nrumlibet religiosorum scholae exemptae non sunt, nisi \nagatur de scholis internis pro professis religionis \nexemptae. \n\nCAN. 13838. \n\nIn religiosa alumnorum alicuius collegii institutione \n\nservetur praescriptum can. 891. \n\nTITULUS XXIII. \nDe praevia eensura librorum eorumque prohibitione. \n\nCAN. 1384. \n$ 1. Ecclesiae est ius exigendi ne libros, quos ipsa \niudicio suo antea non recognoverit, fideles edant, et a \nquibusvis editos ex iusta causa prohibendi. \n$ 2. Quae sub hoc titulo de libris praescribuntur, \npublicationibus diariis, periodicis et aliis editis scriptis \nquibuslibet applicentur, nisi aliud constet. \n\nCAPUT I. \nDe praevia librorum censura. \n\nCAN. 1385. \n$ 1l. Nisi censura ecclesiastica praecesserit, ne edan- \ntur etiam a laicis: \n\n1.\" Libri sacrarum Scripturarum vel eorundem \nadnotationes et commentaria; \n\n2. Libri qui divinas Scripturas, sacram theolo- \ngiam, historiam ecclesiasticam, ius canonicum, theo- \nlogiam naturalem, ethicen aliasve huiusmodi religio- \nsas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli pre- \ncum, devotionis vel doctrinae institutionisque religio- \nsae, moralis, asceticae, mysticae aliique huiusmodi, \n\n389. Codex Iuris Canonici \n\nquamvis ad fovendam pietatem conducere videantur; \nac generaliter scripta in quibus aliquid sit quod reli- \ngionis ac morum honestatis peculiariter intersit; \n3. Imagines sacrae quovis modo imprimendae, \n\nsive preces adiunctas habeant, sive sine illis edantur. \n\n$8 2. Licentiam edendi libros et imagines de quibus \nin $ 1, dare potest vel loci Ordinarius proprius aucto- \nris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines publici \niuris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita \ntamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegave- \nrit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi \neundem certiorem fecerit de denegata ab alio licentia. \n\n$ 3. heligiosi vero licentiam quoque sui Superioris \nmaioris antea consequi debent. \n\nCaN. 1386. \n\n$ 1l. Vetantur clerici saeculares sine consensu suo- \nrum Ordinariorum, religiosi vero sine licentia sui Su- \nperioris maioris et Ordinarii loci, libros quoque, qui de \nrebus profanis tractent, edere, et in diariis, foliis vel \nlibellis periodicis scribere vel eadem moderari. \n\n$ 2. In diariis vero, foliis vel libellis periodicis qui \nreligionem catholicam aut bonos mores impetere solent, \nnec laici catholici quidpiam conscribant, nisi iusta ac \nrationabili causa suadente, ab Ordinario loci probata. \n\nCaN. 1387. \nQuae ad causas beatificationum et canonizationum \nServorum Dei quoquo modo pertinent, sine licentia Sa- \ncrorum Rituum Congregationis edi nequeunt. \n\nCAN. 1388. \n$ 1. Indulgentiarum libri omnes, summaria, libelli, \nfolia, etc., in quibus earum concessiones continentur, \nne edantur sine licentia Ordinarii loci. \n$ 2. Requiritur vero expressa licentia Sedis Aposto- \nlicae ut typis edere liceat, quovis idiomate, tum colle- \nctionem authenticam precum piorumque operum quibus \n\nLiber Tertius - De Rebus 383 \n\nSedes Apostolica indulgentias annexuit, tum elenchum \nindulgentiarum apostolicarum, tum summarium in- \ndulgentiarum vel antea collectum, sed nunquam appro- \nbatum, vel nunc primum ex diversis concessionibus \n\ncollizendum. \ng CAN. 1389. \n\nCollectiones decretorum Romanarum Congregatio- \nnum rursus edi nequeunt, nisi impetrata prius licentia \net servatis conditionibus a Moderatoribus uniuscuius- \nque Congregationis praescriptis. \n\nCAN. 1390. \n\nIn edendis libris liturgicis eorumque partibus, item- \nque litaniis a Sancta Sede approbatis, debet de concor- \ndantia cum editionibus approbatis constare ex attesta- \ntione Ordinarii loci in quo imprimuntur aut publici \n\niuris fiunt. \nCAN. 1391. \n\nVersiones sacrarum Scripturarum in linguam ver- \nnaculam typis imprimi nequeunt, nisi sint à Sede Apo- \nstolica probatae, aut nisi edantur sub vigilantia Epi- \nscoporum et cum adnotationibus praecipue excerptis \nex sanctis Ecclesiae Patribus atque ex doctis catholi- \ncisque scriptoribus. \n\nCAN. 1392. \n\n$ l. Approbatio textus originalis alicuius operis, \nneque eiusdem in aliam linguam translationibus neque \naliis editionibus suffragatur; quare et translationes et \nnovae editiones operis approbati nova approbatione \ncommuniri debent. \n\n$ 2. Excerpta e periodicis capita seorsim edita no- \nvae editiones non censentur nec proinde nova appro- \nbatione indigent. \n\nCaw. 1393. \n\n$ l. In universis Curiis episcopalibus censores ex \nofficio adsint, qui edenda cognoscant. \n\n$ 2. Examinatores in suo obeundo officio, omni per- \nsonarun acceptione deposita, tantummodo prae oculis \n\n384 Codeo Iuris Canonici \n\nhabeant Ecclesiae dogmata et communem catholicorum \ndoctrinam quae Conciliorum generalium decretis aut \nSedis Apostolicae constitutionibus seu praescriptioni- \nbus atque probatorum doctorum consensu continetur. \n\n$ 3. Censores ex utroque clero eligantur aetate, \neruditione, prudentia commendati, qui in doctrinis \nprobandis improbandisque medio tutoque itinere eant. \n\n8 4. Censor sententiam scripto dare debet. Quae si \nfaverit, Ordinarius potestatem edendi faciat, cui ta- \nmen praeponatur censoris iudicium, inscripto eius no- \nmine. Extraordinariis tantum in adiunctis ac perquam \nraro, prudenti Ordinarii arbitrio, censoris mentio \nomitti poterit. \n\n& 5. Auctoribus censoris nomen pateat nunquam, \nantequam hic faventem sententiam ediderit. \n\nCaN. 1394. \n\n$ 1. Licentia, qua Ordinarius potestatem edendi \nfacit, in seriptis concedatur, in principio aut in fine \nlibri, folii vel imaginis imprimenda, expresso nomine \nconcedentis itemque loco et tempore concessionis. \n\n$ 2. Si vero licentia deneganda videatur, roganti \nauctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indi- \ncentur. \n\nCAPUT II. \nDe prohibitione librorum. \nCAN. 1395. \n\n$ 1. Ius et officium libros ex iusta causa prohibendi \ncompetit non solum supremae auctoritati ecclesiasticae \npro universa Ecclesia, sed pro suis subditis Conciliis \nquoque particularibus et locorum Ordinariis. \n\n$ 2. Ab hac prohibitione datur ad Sanctam Sedem \nrecursus, non tamen in suspensivo. \n\n& 3. Etiam Abbas monasterii sui iuris et supremus \nreligionis clericalis exemptae Moderator, cum suo Ca- \npitulo vel Consilio, potest libros ex iusta causa suis \nsubditis prohibere; idemque, si periculum sit in mora, \n\nLiber Tertius - De Rebus 385 \n\npossunt alii Superiores maiores cum proprio Consilio, \nea tamen lege ut rem quantocius deferant ad supremum \n\nModeratorem. \nCAN. 1396. \n\nLibri ab Apostolica Sede damnati ubique locorum \net in quodeunque vertantur idioma prohibiti cen- \n\nseantur. x cM \nCAN. 1397. \n\n8 1. Omnium fidelium est, maxime clericorum et in \ndignitate ecclesiastica constitutorum eorumque qui do- \nctrina praecellant, libros quos perniciosos iudicave- \nrint, ad locorum Ordinarios aut ad Apostolicam Se- \ndem deferre; id autem peculiari titulo pertinet ad \nLegatos Sanctae Sedis, locorum Ordina rios, atque \nRectores Universitatum catholicarum. \n\n3 2. Expedit ut in pravorum librorum denuntia- \ntione non solum libri inscriptio indicetur, sed etiam, \nquantum fieri potest, causae exponantur eur liber \nprohibendus existimetur. \n\n$ 9. lis ad quos denuntiatio defertur, sanctum esto \ndenuntiantium nomina secreta servare. \n\n$ 4. Locorum Ordinarii per se aut, ubi opus fuerit, \nper sacerdotes idoneos vigilent in libros, qui in proprio \nterritorio edantur aut venales prostent. \n\n$ 9. Libros qui subtilius examen exigant vel de \nquibus ad salutarem effectum consequendum supremae \nauctoritatis sententia requiri videatur, ad Apostolicae \nSedis iudicium Ordinarii deferant. \n\nCAN. 1398. \n\n$ 1. Prohibitio librorum id efficit ut liber sine de- \nbita licentia nec edi, nec legi, nec retineri, nec vendi, \nnec in aliam linguam verti, nec ullo modo cum aliis \ncommunicari possit. \n\n$ 2. Liber quoquo modo prohibitus rursus in lucem \nedi nequit, nisi, factis correctionibus, licentiam is de- \nderit qui librum prohibuerat eiusve Superior vel suc- \n^essor. \n\nCod. Iur. Can. 95 \n\n386 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1399. \nIpso iure prohibentur: \n\n1.\" Editiones textus originalis et antiquarum ver- \nsionum catholicarum sacrae Scripturae, etiam Eccle- \nsiae Orientalis, ab acatholicis quibuslibet publicatae; \nitemque eiusdem versiones in quamvis linguam, ab \neisdem confectae vel editae; \n\n2. Libri quorumvis scriptorum, haeresim vel \nschisma propugnantes, aut ipsa religionis fundamenta \nquoquo modo evertere nitentes; \n\n3.' Libri qui religionem aut bonos mores, data \nopera, impetunt; \n\n4.\" Libri quorumvis acatholicorum, qui ex pro- \nfesso de religione tractant, nisi constet nihil in eis con- \ntra fidem catholicam contineri; \n\no. Libri de quibus in can. 1385, S 1l, n. 1 et \ncan. 1591; itemque ex illis de quibus in cit. can. 1385, \n$1, n.2, libri ac libelli qui novas apparitiones, revela- \ntiones, visiones, prophetias, miracula enarrant, vel qui \nnovas inducunt devotiones, etiam sub praetextu quod \nsint privatae, si editi fuerint non servatis canonum \npraescriptionibus; \n\n6.\" Libri qui quodlibet ex catholicis dogmatibus \nimpugnant vel derident, qui errores ab Apostolica Sede \nproscriptos tuentur, qui cultui divino detrahunt, qui \ndisciplinam ecclesiasticam evertere contendunt, et qui \ndata opera ecclesiasticam hierarchiam, aut statum cle- \nricalem vel religiosum probris afficiunt; \n\n1T.\" Libri qui cuiusvis generis superstitionem, sor- \ntilegia, divinationem, magiam, evocationem spirituum, \naliaque id genus docent vel commendant; \n\n8. Libri qui duellum vel suicidium, vel divortium \nlicita statuunt, qui de sectis massonicis vel aliis eius- \ndem generis societatibus agentes, eas utiles et non per- \nniciosas Ecclesiae et civili societati esse contendunt; \n\n9.\" Libri qui res lascivas seu obscenas ex professo \ntractant, narrant, aut docent; \n\nLiber Tertius - De Rebus 387 \nDR EN E E I T—MMMMMM—MMMMMMM——————r———————— \n\n10.\" Editiones librorum liturgicorum a Sede Apo- \nstolica approbatorum, in quibus quidpiam immutatum \nfuerit, ita ut cum authenticis editionibus a Sancta Sede \napprobatis non congruant; \n\n1l.' Libri quibus divulgantur indulgentiae apo- \ncryphae vel a Sancta Sede proscriptae aut revocatae; \n\n12.\" Imagines quoquo modo impressae Domini No- \nstri Iesu Christi, Beatae Mariae V irginis, Angelorum \natque Sanctorum vel aliorum Servorum Dei ab Eccle- \nsiae sensu et decretis alienae. \n\nCaN. 1400. \n\nUsus librorum de quibus in can. 1399, n. 1, ac libro- \nrum editorum contra praescriptum can. 1391, iis dum- \ntaxat permittitur qui studiis theologicis vel biblicis \nquovis modo operam dant, dummodo iidem libri fide- \nliter et integre editi sint neque impugnentur in eorum \nprolegomenis aut adnotationibus catholicae fidei dog- \n\nmata. \nCAN. 1401. \n\nS. R. E. Cardinales, Episcopi, etiam titulares, alii- \nque Ordinarii, necessariis adhibitis cautelis, ecclesia- \nstica librorum prohibitione non adstringuntur. \n\nCaN. 1402. \n\n$ 1. Ordinarii licentiam, ad libros quod attinet ipso \niure vel decreto Sedis Apostolicae prohibitos, concedere \nsuis subditis valent pro singulis tantum libris atque in \ncasibus dumtaxat urgentibus. \n\n$ 2. Quod si generalem a Sede Apostolica. faculta- \ntem impetraverint suis subditis permittendi ut libros \nproscriptos retineant ac legant, eam nonnisi cum de- \nlectu et iusta ac rationabili causa concedant. \n\nCaN. 1403. \n$ 1. Qui facultatem apostolicam consecuti sunt le- \ngendi et retinendi libros prohibitos, nequeunt ideo le- \ngere et retinere libros quoslibet a suis Ordinariis pro- \nScriptos, nisi in apostolico indulto expressa iisdem \n\n388 Codes Iuris Canonici \n——— ru c — À A— M ———— ——— ———á 1 AA ME RED EID CCOCLl LÁ \n\nfacta fuerit potestas legendi et retinendi libros a qui- \nbuslibet damnatos. \n\n$ 2. Insuper gravi praecepto tenentur libros prohi- \nbitos ita custodiendi, ut hi ad aliorum manus non per- \n\nniant. \nx ; CAN. 1404. \n\nLibrorum venditores libros de obscenis ex professo \ntractantes ne vendant, commodent, retineant; ceteros \nprohibitos venales ne habeant, nisi debitam licentiam a \nSede Apostolica impetraverint, neve cuiquam vendant, \nnisi prudenter existimare possint ab emptore legi- \n\ntime peti. \nCaN. 1405. \n\n$ 1. Licentia a quovis obtenta nullo modo quis exi- \nmitur a prohibitione iuris naturalis legendi libros qui \nipsi proximum spirituale periculum praestant. \n\n8$ 2. Ordinarii locorum aliique curam animarum \nhabentes opportune moneant fideles de periculo et \ndamno lectionis librorum pravorum, praesertim prohi- \nbitorum. \n\nTITULUS XXIV. \nDe fidei professione. \nCAN. 1406. \n\n8 1. Obligatione emittendi professionem fidei, secun- \nduh formulam a Sede Apostolica probatam, tenentur : \n\n1.\" Coram praeside eiusve delegato, qui Oecume- \nnico vel partieulari Concilio aut Synodo dioecesanae \nintersunt cum voto seu consultivo seu deliberativo; \npraeses autem coram eodem Concilio vel Synodo; \n\n2. Coram Sacri Collegii Decano, Cardinalibus \nprimis in ordine presbyterorum et diaconorum et \nS. R. E. Camerario, promoti ad Cardinalitiam digni- \ntatem; \n\n3.\" Coram delegato ab Apostolica Sede, promoti \nad sedem episcopalem etiam non residentialem, vel ad \nregimen Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicariatus \nApostolici, Praefecturae Apostolicae; \n\nLiber Tertius - De Rebus 389 \n\n4.^ Coram Capitulo cathedrali, Vicarius Capi- \ntularis; \n\n5.\" Coram loci Ordinario eiusve delegato et coram \nCapitulo, qui ad dignitatem vel canonicatum promoti \nsunt; \n\n6.\" Coram loci Ordinario eiusve delegato et coram \naliis consultoribus, assumpti ad officium consultorum \ndioecesanorum; \n\n1.^ Coram loci Ordinario eiusve delegato, Vicarius \nGeneralis, parochi et ii quibus provisum fuit de bene- \nficiis quibusvis, etiam manualibus, curam animarum \nhabentibus; rector, professores saerae theologiae, iuris \ncanonici et philosophiae in Seminariis, initio cuiusli- \nbet anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; \nomnes promovendi ad ordinem subdiaconatus; librorum \ncensores, de quibus in can. 1393; sacerdotes confessio- \nnibus excipiendis destinati et sacri concionatores, an- \ntequam facultate donentur ea munia exercendi; \n\n8.\" Coram Ordinario eiusve delegato Rector Univer- \nsitatis vel Facultatis; coram Rectore vero Universitatis \nvel Facultatis eiusve delegato, professores-omnes in Uni- \nversitate seu Facultate canonice erecta, initio cuiusque \nanni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; item- \nque qui, periculo facto, academicis gradibus donantur; \n\n9.* Coram Capitulo vel Superiore qui eos nomina- \nvit eorumve delegato, Superiores in religionibus cleri- \ncalibus. \n\n$ 2. Qui, priore dimisso, aliud officium vel benefi- \ncium aut dignitatem etiam eiusdem speciei consequun- \ntur, rursus debent fidei professionem emittere ad nor- \n\nmam huius canonis. \nCAN. 1407. \n\nObligationi fidei professionem emittendi non satis- \nfacit qui eam per procuratorem vel coram laico emittit. \nCAN. 1408. \n\nReprobatur quaelibet consuetudo contra canones \nhuius tituli. \n\n390 Codecs Iuris Canonici \n\nPARS QUINTA \nDE BENEFICIIS \nALIISQUE INSTITUTIS ECCLESIASTICIS \nNON COLLEGIALIBUS \n\nTITULUS XXV. \nDe beneficiis eecclesiastieis. \n\nCav. 1409. \n\nBeneficium ecclesiasticum est ens iuridicum a com- \npetente ecclesiastica auctoritate in perpetuum consti- \ntutum seu erectum, constans officio sacro et iure perci- \npiendi reditus ex dote officio adnexos. \n\nCAN. 1410. \n\nDotem beneficii constituunt sive bona quorum pro- \nprietas est penes ipsum ens iuridicum, sive certae et \ndebitae praestationes alicuius familiae vel personae \nmoralis, sive certae et voluntariae fidelium oblationes, \nquae ad beneficii rectorem spectent, sive iura, ut dici- \ntur, stolae intra fines taxationis dioecesanae vel legi- \ntimae consuetudinis, sive chorales distributiones, ex- \nclusa tertia earundem parte, si omnes reditus beneficii \nchoralibus distributionibus constent. \n\nCAN. 1411. \nBeneficia ecclesiastica dicuntur : \n\n1.\" Consistorialia, quae in Consistorio conferri \nsolent; cetera non consistorialia; \n\n2.\" Saecularia vel religiosa, prout ad solos cleri- \ncos saeculares vel solos clericos religiosos spectant; \nomnia autem beneficia, erecta extra ecclesias vel domus \nreligiosorum, in dubio saecularia esse praesumuntur; \n\n3. Duplicia seu residentialia, vel simplicia seu \nnon residentialia, prout, praeter officium beneficiale, \nadnexam habent, vel minus, obligationem residendi; \n\nLiber Tertius - De Rebus 391 \n\n4.\" Manualia, temporaria seu amovibilia, vel per- \npetua seu inamovibilia, prout conferuntur revocabiliter \nvel in perpetuum; \n\n9.\" Curata vel non curata, prout curam animarum \nadnexam habent vel non. \n\nCaN. 1412. \n\nLicet aliquam cum beneficiis similitudinem praese- \n\nferant, in iure tamen beneficii nomine non veniunt : \n\n1.\" Vicariae paroeciales non in perpetuum erectae; \n\n2.\" Cappellaniae laicales, quae scilicet erectae non \nsunt a competente auctoritate ecclesiastica; \n\n9.\" Ooadiutoriae cum vel sine futura successione; \n\n4.\" Pensiones personales; \n\n5.^ Commenda temporaria, idest concessio redi- \ntuum alicuius ecclesiae aut monasterii alicui facta ita \nut, eo deficiente, reditus ipsi ad ecclesiam vel mona- \nsterium revertantur. \n\nCAN. 1413. \n\n$ 1l. Nisi aliud appareat, canones qui sequuntur, de \nbeneficiis tantum non consistorialibus proprie dictis \nintelligi debent. \n\n$ 2. Canones 147-195 etiam officiis beneficialibus seu \nbeneficiis applicantur. \n\nCAPUT I. \nDe constitutione sew erectione beneficiorum. \n\nCAN. 1414. \n\n$ 1. Beneficia eonsistorialia una Sedes Apostolica \nerigit. \n\n8 2. Praeter Romanum Pontificem, Ordinarii in suo \nquisque territorio beneficia non consistorialia erigere \npossunt, salvo praescripto can. 394, 8 9. \n\n$ 3. Attamen Vicarii Generales nequeunt beneficia \nerigere nisi ex peculiari mandato, \n\n399. Codex Iuris Canonici \n\n8$ 4. Etiam Cardinalis in proprio titulo vel diaconia \npotest beneficia non curata erigere, nisi ecclesia sit re- \nligionis clericalis exemptae. \n\nCAN. 1415. \n\n$ 1. Beneficia ne erigantur, nisi constet ea stabilem \net congruam dotem habere, ex qua reditus perpetuo \npercipiantur ad normam can. 1410. \n\n8 2. Si dos in numerata pecunia constituatur, Or- \ndinarius, audito dioecesano administrationis Consilio \nde quo in ean. 1520, curare debet ut quamprimum col- \nlocetur in tutis et frugiferis fundis vel nominibus. \n\n$ 3. Non prohibetur tamen, ubi congrua dos consti- \ntui nequeat, paroecias aut quasi-paroecias erigere, si \nprudenter praevideat ea quae necessaria sunt aliunde \nnon defutura. \n\nCAN. 1416. \n\nAnte erectionem beneficii vocentur et audiantur, si \nqui sint, ii quorum interest. \n\nCAN. 1417. \n\n8 1l. In limine fundationis fundator potest, de con- \nsensu Ordinarii, conditiones etiam iuri communi con- \ntrarias apponere, dummodo sint honestae et naturae \nbeneficii ne repugnent. \n\n$ 2. Conditiones semel admissae supprimi aut im. \nmutari ab Ordinario loci valide nequeunt, nisi agatur \nde mutationibus Ecclesiae favorabilibus et aecedat con- \nsensus ipsius fundatoris, vel, si agatur de iure patro- \nnatus, patroni. \n\nCAN. 1418. \nErectio beneficiorum fiat per legitimum instrumen- \ntum, in quo definiatur locus ubi beneficium erectum \n\nest, et describantur dos beneficii ac iura et onera bene- \nficiarii, \n\nLiber Tertius - De Rebus 393 \n\nCAPUT II. \nDe unione, translatione, divisione, dismembratione, \nconversione et suppressione beneficiorum. \n\nCAN. 1419. \nUnio beneficiorum est : \n\n1.\" Ewstinctiva, cum aut ex suppressis duobus vel \npluribus beneficiis novum atque unicum beneficium effi- \ncitur, aut unum vel plura ita alii uniuntur ut esse \ndesinant; \n\n2.\" Aeque principalis, cum unita beneficia rema- \nnent prout sunt, neque alterum alteri subiicitur; \n\n3. Minus principalis, seu per subiectionem. vel \naccessionem, cum beneficia remanent, sed unum aut \nplura alii tanquam accessorium principali subiiciuntur. \n\nCAN. 1420. \n\n$ l. In unione exstinctiva, beneficio quod emergit \naut remanet, omnia iura et onera exstinctorum compe- \ntunt, et, si inter se componi nequeant, meliora ac favo- \nrabiliora. \n\n$ 2. In aeque principali, quodlibet beneficium con- \nservat suam naturam, iura et onera, sed, vi peractae \nunionis, uni eidemque clerico unitorum beneficiorum \ntituli conferri debent. \n\n$ 9. In minus principali, beneficium aecessorium \nsequitur principale, ita ut clerieus, qui principale obti- \nnet, eo ipso et accessorium consequatur atque utriusque \nonera implere debeat. \n\nCaN. 1421. \n\nTranslatio beneficii habetur cum beneficii sedes de \nalio in alium locum deducitur; divisio, cum ex uno duo \nvel plura beneficia. fiunt; dismembratio, cum pars ter- \nritorii aut bonorum alicuius beneficii ex eodem detrahi- \ntur et alii beneficio vel causae piae aut ecclesiastico \ninstituto assignatur; conversio, cum beneficium in aliam \nspeciem mutatur; suppressio, cum prorsus exstinguitur, \n\n394 Codec Iwris Canonici \n\nCAN. 1422. \n\nUnio exstinctiva beneficiorum, eorum suppressio, \naut dismembratio quae detractis bonis beneficialibus \nfiat quin novum erigatur beneficium; unio aeque aut \nminus principalis beneficii religiosi cum saeculari et \ncontra, itemque beneficii religiosi translatio, divisio et \ndismembratio quaelibet uni Sedi Apostolicae reser- \n\nNan Caw. 1493. \n\n8 1l. Ordinarii locorum, non autem Vicarius Capi- \ntularis, nec Vicarius Generalis sine mandato speciali, \npossunt, ob Ecclesiae necessitatem vel magnam et evi- \ndentem utilitatem, aeque aut minus principaliter unire \nquaslibet paroeciales ecclesias inter se aut cum bene- \nficio non curato, ita tamen ut altero in casu, si unio \nfiat minus principalis, beneficium non curatum sit ac- \ncessorium. \n\n$ 2. Nequeunt vero paroeciam unire cum mensa ca- \npitulari vel episcopali, cum monasteriis, ecclesiis reli- \ngiosorum aut alia persona morali, neque cum dignita- \ntibus et beneficiis ecclesiae cathedralis vel collegiatae; \nsed possunt eam cum ecclesia cathedrali aut collegiali, \nquae in territorio paroeciae sita sit, ita unire ut reditus \nparoeciae cedant in commodum ipsius ecclesiae, relicta \nparocho vel vicario congrua portione. \n\n$ 9. Unio beneficiorum a locorum Ordinariis fieri \nnon potest, nisi in perpetuum. \n\nCAN. 1424. \n\nOrdinarii nunquam possunt beneficia quaevis unire \nsive curata sive non curata, cum detrimento eorum qui \neadem actu obtinent, ipsis invitis; neque beneficium \niuris patronatus cum beneficio liberae collationis sine \npatronorum consensu; neque beneficia unius dioecesis \ncum beneficiis alterius dioecesis, etiamsi ambae dioe- \nceses aeque principaliter unitae ab uno Episcopo re- \ngantur; neque beneficia exempta vel Sedi Apostolicae \nreservata cum aliis quibuslibet. \n\nLiber Tertius - De Rebus 395 \n\nCAN. 1425. \n\n$ 1. Si à Sede Apostolica paroecia domui religiosae \nuniatur ad temporalia tantum quod attinet, domus re- \nligiosa particeps fit solummodo fructuum paroeciae, et \nSuperior religiosus sacerdotem e clero saeculari in \neadem instituendum, assignata congrua portione, Ordi- \nnario loci praesentare debet. \n\n$ 2. Sin autem pleno iure, paroecia fit religiosa, et \nSuperior potest sacerdotem e sua religione ad curam \nanimarum exercendam nominare, sed Ordinarii loci \nest eundem probare et instituere, eiusque iurisdictioni, \ncorrectioni et visitationi ipse subesse debet in iis re- \nbus quae ad curam animarum pertinent, ad normam \ncan. 691. \n\nCAN. 1426. s \n\nPropter canonicas causas de quibus in can. 1423, $ 1, \nOrdinarii possunt quoque beneficii saecularis paroe- \ncialis sedem de alio iu alium eiusdem paroeciae locum \ntransferre; alia autem beneficia, tunc solum cum ec- \nclesia, in qua fundata erant, collapsa sit et restaurari \nnequeat, possunt in matrices vel alias ecclesias locorum \neorundem seu vicinorum, erectis, si fieri possit, altari- \nbus vel sacellis sub iisdem invocationibus, transferre \ncum omnibus emolumentis et oneribus priori ecclesiae \nadiunctis. \n\nCaN. 1427. \n\n$ 1. Possunt etiam Ordinarii ex iusta et canonica \ncausa paroecias quaslibet, invitis quoque earum recto- \nribus et sine populi consensu, dividere, vicariam per- \npetuam vel novam paroeciam erigentes, aut earum ter- \nritorium dismembrare. \n\n$8 2. Causa canonica ut divisio aut dismembratio \nparoeciae fieri possit, ea tantum est, si aut magna sit \ndifficultas accedendi ad ecclesiam paroecialem, aut ni- \nmia sit paroecianorum multitudo, quorum bono spiri- \ntuali subveniri nequeat ad normam can. 476, 8 1. \n\n396 Codec Iuris Canonici \n\n$ 9. Paroeciam dividens, Ordinarius debet vicariae \nperpetuae aut paroeciae noviter erectae congruam por- \ntionem assignare, servato praescripto can. 1500; quae, \nnisi aliunde haberi queat, desumi debet ex reditibus ad \necclesiam matricem quoquo modo pertinentibus, dum- \nmodo sufficientes reditus eidem matrici ecclesiae re- \nmaneant. \n\n8 4. Bi vicaria perpetua aut nova paroecia dotetur \nex reditibus ecclesiae a qua dividitur, debet matrici \nhonorem deferre modo et finibus ab Ordinario praesti- \ntuendis; qui tamen vetatur baptismalem fontem ma- \ntrici ipsi reservare. \n\n3 59. Divisa paroecia quae ad aliquam religionem \niure spectat, vicaria perpetua aut paroecia noviter \nerectaenon est religiosa; pariter divisa paroecia iuris \npatronatus, nova paroecia est liberae collationis. \n\nCAN. 1428. \n\n8$ 1l. Locorum Ordinarii uniones, translationes, di- \nvisiones, dismembrationes beneficiorum ne faciant nisi \nper authenticam scripturam, auditis Capitulo cathe- \ndrali et iis, si qui sint, quorum intersit, praesertim \nrectoribus ecclesiarum. \n\n$ 2. Unio, translatio, divisio, dismembratio facta \nsine canonica causa irrita est. \n\n8 9. Adversus decretum Ordinarii unientis, transfe- \nrentis, dividentis aut dismembrantis beneficia, datur \nin devolutivo tantum recursus ad Sanctam Sedem. \n\nCAN. 1429. \n\n$ 1. Beneficiis quibuslibet nequeunt Ordinarii loco- \nrum pensiones perpetuas aut temporarias imponere \nquae ad vitam pensionarii durent, sed possunt, dum \nbeneficium conferunt, ex iusta causa in ipso collationis \nactu exprimenda, eisdem imponere pensiones tempora- \nrias, quae durent ad vitam beneficiarii, salva huic con- \ngrua portione. \n\nLiber Tertius - De Rebus 397 \n\n$ 2. Beneficiis autem paroecialibus non possunt, \nnisi in commodum parochi vel vicarii eiusdem paroeciae \na munere abeuntis, imponere pensiones, quae tamen ne \nexcedant tertiam partem reditus paroeciae, quibusvis \ndeductis expensis et incertis reditibus. \n\n$ 3. Pensiones beneficiis sive à Romano Pontifice \nsive ab aliis collatoribus impositae, cessant morte pen- \nsionarii, qui tamen nequit eas alienare, nisi id expresse \nconcessum sit. \n\nCaN. 1430. \n\n$ 1l. Beneficia curata ab Ordinariis in non curata \nconverti nequeunt, nec beneficia religiosa in saecularia, \nnec saecularia in religiosa. \n\n$ 2. E contrario possunt beneficia simplicia ab Or- \ndinariis locorum in curata converti, dummódo ne \nobstent conditiones a fundatore expressae. \n\nCAPUT III. \nDe beneficiorum collatione. \n\nCAN. 1431. \n\nIus Romano Pontifici est beneficia in universa Ec- \nclesia conferendi eorumque collationem sibimet reser- \nvandi. \n\nCaN. 1432. \n\n8 l. Ad collationem beneficiorum vacantium, Car- \ndinalis in proprio titulo vel diaconia et Ordinarius loci \nin proprio territorio habent intentionem in iure fun- \ndatam. \n\n$ 2. Conferre autem beneficia nequit Vicarius Ge- \nneralis sine speciali mandato; Vicarius autem Capitu- \nlaris nec paroecias vacantes, nisi ad normam can. 455, \n$ 9, neque alia beneficia perpetua liberae collationis. \n\n$ 9. Si Ordinarius intra semestre ab habita certa \nvacationis notitia beneficium non contulerit, huius col- \nlatio devolvitur ad Sedem Apostolicam, salvo prae- \nscripto can. 458. \n\n398 Codec Iwris Canonici \n\nCAN. 1433. \n\nCoadiutores in beneficiis cum vel sine futura succes- \nsione ab una Sede Apostolica constitui possunt, salvo \ntamen praescripto can. 475, 4776. \n\nCAN. 1434. ! \nBeneficia Sedi Apostolicae reservata ab inferioribus \ninvalide conferuntur. \n\nCaN. 1435. \n\n8 l. Praeter omnia beneficia consistorialia et omnes \ndignitates ecclesiarum cathedralium et collegiatarum \nad normam can. 396, sunt reservata Sedi Apostolicae, \nquanquam vacanti, sola beneficia quae infra memo- \nrantur: \n\n1.\" Omnia beneficia, etiam curata, quae vacave- \nrint per obitum, promotionem, renuntiationem vel \ntranslationem S. R. E. Cardinalium, Legatorum Ro- \nmani Pontificis, officialium maiorum Sacrarum Con- \ngregationum, Tribunalium et Officiorum Romanae Cu- \nriae et Familiarium, etiam honoris tantum, Summi \nPontificis tempore vacationis beneficii; \n\n2.\" Quae, fundata extra Romanam Curiam, vaca- \nverint per beneficiarii obitum in ipsa Urbe; \n\n3. ^ Quae invalide ob simoniae vitium collata \nfuerint; \n\ni.\" Denique beneficia quibus Romanus Pontifex \nper se vel per delegatum manus apposuit his qui se- \nquuntur modis: si electionem ad beneficium irritam \ndeclaraverit, vel vetuerit electores ad electionem pro- \ncedere; si renuntiationem admiserit; si beneficiarium \npromoverit, transtulerit, beneficio privaverit; si bene- \nficium in commendam dederit. \n\n$ 2. At nunquam sunt reservata, nisi id expresse \ndicatur, beneficia manualia aut iuris patronatus lai- \ncalis vel mixti. \n\nLiber Tertius - De Rebus 399 \n\n$ 9. Quod attinet ad collationem beneficiorum quae \nRomae fundata sint, leges peculiares de eisdem vigen- \ntes serventur. \nCAN. 1436. \nBeneficium ecclesiastieum clerico invito et provisio- \nnem non expresse acceptanti valide conferri nequit. \n\nOAN. 1437. \nNemo potest beneficium sibi ipse conferre. \n\nCAN. 1438. \nOmnia beneficia saecularia ad vitam beneficiarii \nconferenda sunt, nisi aliud ferat vel lex fundationis, \nvel consuetudo immemorabilis vel peculiare indultum. \n\nCAN. 1439. \n\n$ 1. Nullus clericus habilis est ad acceptanda et \nretinenda sive in titulum sive in commendam perpe- \niuam plura beneficia incompatibilia, ad normam \ncan. 156. \n\n$ 2. Incompatibilia sunt non solum duo beneficia, \nquorum onera universa idem beneficiarius per se im- \nplere simul nequeat, sed etiam duo beneficia quorum \nalterutrum ad honestam ipsius sustentationem sufficiat. \n\nCav. 14490. \nBeneficia ecclesiastica, sine deminutione conferan- \ntur, salvo praescripto can. 1429, $8 1, 2. \n\nOAN. 1441. \nTanquam simoniacae reprobantur deductiones ex \nfructibus, compensationes ac solutiones à clerico in \n\nactu provisionis faciendae, quae collatori, patrono \naliisve cedant. \n\nCAN. 1442. \nBeneficia saecularia nonnisi clericis e clero saecu- \nlari conferenda sunt; religiosa sodalibus illius religio- \nnis, ad quam beneficia pertinent. \n\nA400 Codeo luris Canonici \n\nCAN. 1443. \n\n$ 1l. Nemo possessionem beneficii sibi collati aut \npropria auctoritate capiat, aut non emissa fidei pro- \nfessione, si agatur de beneficiis pro quibus haec fidei \nprofessio praescripta sit. \n\n$ 2. Ni agatur de beneficiis non consistorialibus, \nmissio in possessionem, seu institutio corporalis, ad \nloci Ordinarium spectat, qui ad id alium ecclesiasti- \neum virum delegare poterit. \n\nCAN. 1444. \n\n$ 1. Missio in beneficii possessionem fiat secundum \nmodum iure peculiari praescriptum, vel legitima con- \nsuetudine receptum, nisi iusta ex causa Ordinarius ab \neo modo seu ritu expresse in scriptis dispensaverit; quo \nin casu haee dispensatio locum tenet captae posses- \nsionis. ; \n\n8 2. Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod \npossessio beneficii capi debeat; quo inutiliter praeter- \nlapso, nisi iustum obstiterit impedimentum, beneficium \nvacare declaret ad normam can. 188, n. 9. \n\nCAN. 1445. \nPossessio beneficii etiam per procuratorem, speciale \nmandatum habentem, capi potest. \n\nCAN. 1446. \n\nSi clericus qui beneficium possidet, probaverit se in \neiusdem beneficii possessione pacifice per integrum \ntriennium fuisse bona fide, etsi forte cum titulo inva- \nlido, dummodo absit simonia, beneficium ex legitima \npraescriptione obtinet. \n\nOAN. 1447. \n\nQui beneficium postulat ab alio pacifice possessum, \nquod certo modo vacare contendat, debet in supplici \nlibello exprimere nomen possessoris, tempus possessio- \n\nLiber Tertius - De Rebus 401 \n\nnis et causam specialem ex qua constet nullum posses- \nsori in eo beneficio ius competere; beneficium autem \npostulanti conferri non potest, nisi prius causa in peti- \ntorio fuerit, ad normam iuris, definita. \n\nCAPUT IV. \nDe iure patronatus. \n\nCAN. 1448. \n\nIus patronatus est summa privilegiorum, cum qui- \nbusdam oneribus, quae ex Ecclesiae concessione com- \npetunt fundatoribus catholicis ecclesiae, cappellae aut \nbeneficii, vel etiam eis qui ab illis causam habent. \n\nCAN. 1449. \n\nIus patronatus est: \n\n1.\" Reale, vel personale, prout alicui rei cohaeret \nvel directe ad personam spectat; \n\n2.\" Ecclesiasticum, laicale ,mictwm, prout titulus, \nquo quis iure patronatus potitur, est ecclesiasticus, vel \nlaicalis, vel mixtus; \n\n3^ Hereditarium, familiare, gentilitium ,müotwum, \nprout transit ad heredes, vel ad eos qui de familia aut \nde gente sunt fundatoris, vel ad eos qui simul sunt \nheredes et de familia vel gente fundatoris. \n\nCaN. 1450. \n$ 1. Nullum patronatus ius ullo titulo constitui in \nposterum valide potest. \n$ 2. Loci autem Ordinarius potest : \n\n1. Fidelibus qui ex toto vel ex parte ecclesias \nexstruxerint vel beneficia fundaverint, spiritualia suf- \nfragia, eorum liberalitati proportionata, concedere vel \nad tempus vel etiam in perpetuum; \n\n2. Fundationem beneficii admittere ea adiecta \nconditione, ut beneficium prima vice conferatur clerico \nFundatori vel alii clerico à fundatore designato. \n\nCod. Iur. Can 96 \n\n409. Codecz Iuris Caaonici \n\nCaN. 1451. \n$ 1. Curent locorum Ordinarii ut patroni, loco iuris \npatronatus quo fruuntur aut saltem loco iuris praesen- \ntandi, spiritualia suffragia etiam perpetua pro se suisve \nacceptent. \n$8 2. Si patroni id noluerint, eorum ius patronatus \ncanonibus qui sequuntur, regatur. \n\nCaN. 1432. \n\nElectiones ac praesentationes populares ad beneficia \netiam paroecialia, sicubi vigent, tolerari tantum pos- \nsunt, si populus clericum seligat inter tres ab Ordina- \nrio loci designatos. \n\nCAN. 1453. \n\n$ 1. Ius patronatus personale transmitti valide ne- \nquit ad infideles, publice apostatas, haereticos, schisma- \nticos, adscriptos societatibus secretis ab Ecclesia dam- \nnatis, nec ad quoslibet excommunicatos post senten- \ntiam declaratoriam vel condemnatoriam. \n\n$ 2. Ut ad alios ius patronatus personale transmitti \nvalide possit, requiritur consensus Ordinarii in scriptis \ndatus, salvis legibus fundationis itemque praescripto \ncan. 140, $ 1, n. 4. \n\n$ 3. Si res, cui ius patronatus reale cohaeret, ad \naliquam personam de qua in $1 transeat, ius patronatus \nsuspensum manet. \n\nCAN. 1454. \n\nNullum ius patronatus admittatur, nisi authenticis \n\ndocumentis aut aliis legitimis probationibus evincatur. \n\nCAN. 1455. \nPrivilegia patronorum sunt : \n1.\" Praesentandi clericum ad ecclesiam vacantem \nvel beneficium vacans; \n2. ^ Salva exsecutione onerum et honesta benefi- \nciarii sustentatione, alimenta ex aequitate obtinendi \nex ecclesiae vel beneficii reditibus, si qui supersint, \n\nLiber Tertius - De Rebis 403 \n\nquoties patronus ad inopiam nulla sua culpa redactus \nfuerit, etiamsi ipse iuri patronatus renuntiaverit in \ncommodum Ecclesiae, vel pensio in limine fundationis \nipsi patrono fuerit reservata, quae ad sublevandam eius \ninopiam non süfficiat; \n\n9.\" Habendi, si ita ferant legitimae locorum con- \nsuetudines, in sui patronatus ecclesia stemma gentis \nvel familiae, praecedentiam ante ceteros laicos in pro- \ncessionibus vel similibus functionibus, digniorem sedem \nin ecclesia, sed extra presbyterium et sine baldachino. \n\nCaN. 1456. \n\nUxor per seipsam ius patronatus exercet, minores \nper parentes aut per tutores; quod si parentes vel tuto- \nres acatholici sint, ius patronatus interim suspensum \nmanet. \n\nCaN. 1457. \n\nPraesentatio, nullo iusto obstante impedimento, sive \nagatur de patronatu laicali sive de ecclesiastico et \nmixto, fieri debet, nisi brevius tempus lege fundationis \nvel legitima consuetudine praescriptum fuerit, saltem \nintra quatuor menses a die quo is, cui ius est insti- \ntuendi, patronum certiorem fecerit de vacatione bene- \nficii et de sacerdotibus qui in concursu fuerunt probati, \nsi agatur de beneficio quod per concursum conferri \ndebet. \n\nCAN. 1458. \n\n$ 1. Si intra praescriptum tempus praesentatio \nfacta non fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit \nliberae collationis. \n\n$ 2. Si vero lis, quae intra utile tempus dirimi ne- \nqueat, exoriatur sive circa ius praesentandi inter Or- \ndinarium et patronum vel inter ipsos patronos, sive \ncirca ius praelationis inter ipsos praesentatos, suspen- \ndatur collatio usque ad finem controversiae, et interim, \nsi opus sit, oeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti \nOrdinarius praeficiat. \n\n404 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1459. \n\n$ 1. Si plures singulares personae sint patroni, pos- \nsunt tum pro se tum pro suis successoribus de alternis \npraesentationibus inter se convenire. \n\n$ 2. Ut autem haec conventio sit valida, accedat \noportet Ordinariii consensus in scriptis datus, qui ta- \nmen semel praestitus nequit valide ab eodem Ordinario \nvel eius successoribus, patronis invitis, revocari. \n\nCAN. 1460. \n\n$ 1. Si ius patronatus collegialiter exerceatur, ille \npraesentatus habeatur, qui maiorem suffragiorum nu- \nmerum retulerit, ad normam can. 101; quod si, duobus \nscrutiniis sine effectu institutis, in tertio scrutinio \nplures maiorem prae ceteris, sed aequalem inter se suf- \nfragiorum numerum habuerint, ii omnes praesentati \ncenseantur. \n\n$ 2. Si ius patronatus penes singulares personas \nsit, quae inter se de alternis praesentationibus non con- \nvenerint, ille praesentatus habeatur, qui maiorem sal- \ntem relative suffragiorum numerum retulerit; et si \nplures eundem, maiorem quam ceteri, suffragiorum \nnumerum habuerint, omnes censeantur praesentati. \n\n8 3. Qui ex diversis titulis ius patronatus obtinet, \ntot habet in praesentatione suffragia, quot titulos. \n\n$ 4. Quilibet patronus, antequam praesentatio ac- \nceptetur, non unum tantum, sed plures praesentare \npotest, tum una simul tum etiam successive, intra tem- \npus tamen praescriptum, modo illos ne excludat quos \nprius praesentavit. \n\nCAN. 1461. \n\nNemo potest praesentare seipsum neque aliis patro- \nnis accedere ut suffragiorum numerum ad praesenta- \ntionem necessarium pro se compleat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 405 \n\nCAN. 1462. \nSi ecclesiae vel beneficio provideri debeat per con- \ncursum, patronus, etiam laicus, non potest praesen- \ntare, nisi clericum legitime ex concursu probatum. \n\nCaN. 14063. \n\nPersona praesentata debet esse idonea, idest, ipso \npraesentationis vel saltem acceptationis die, qualitati- \nbus omnibus praedita, quae iure seu communi seu pe- \nculiari vel lege fundationis requiruntur. \n\nCAN. 1464. \n\n$ 1l. Praesentatio fieri debet loci Ordinario, cuius \nest iudicare utrum idonea sit persona praesentata. \n\n$ 2. Ordinarius ad suum formandum iudicium, de- \nbet ad normam can. 149 de persona praesentata dili- \ngenter inquirere et opportunas notitias, etiam secretas, \nsi opus fuerit, assumere. \n\n$ 9. Ordinarius non cogitur patrono patefacere ra- \ntiones cur personam praesentatam admittere non \npossit. \n\nCAN. 1465. \n\n$ 1. Si praesentatus non idoneus fuerit repertus, \npatronus, dummodo tempus utile ad praesentandum \nsua negligentia lapsum ne sit, potest alium intra tem- \npus de quo in can. 1457 praesentare; sed si ne hic qui- \ndem idoneus repertus fuerit, ecclesia vel beneficium \npro eo casu fit liberae collationis, nisi patronus vel \npraesentatus intra decem dies a significatione recusa- \ntionis recursum a iudicio Ordinarii ad Sedem Aposto- \nlicam interposuerit; quo pendente, suspendatur colla- \ntio usque ad finem controversiae et interim, si opus sit, \noeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti Ordinarius \npraeficiat. \n\n$ 2. Praesentatio, labe simoniaca infecta, est ipso \niure irrita, et etiam institutionem forte subsecutam ir- \nritam reddit. \n\n406 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1466. \n\n$ l. Legitime praesentatus, et idoneus repertus, \nacceptata praesentatione, ius habet ad canonicam insti- \ntutionem. \n\n$ 2. Ius concedendi canonicam institutionem pro- \nprium est Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis \nsine mandato speciali. \n\n8 9. Si plures et omnes idonei praesentati sint, Or- \ndinarius eligit quem magis idoneum in Domino iudica- \nverit. \n\nCAN. 1461. \n\nInstitutio canonica pro quolibet beneficio etiam non \ncurato dari debet, nullo iusto obstante impedimento, \nintra duos menses ex quo praesentatio facta sit. \n\nCAN. 1468. \n\nSi praesentatus ante canonicam institutionem re- \nnuntiaverit vel mortuus fuerit, patronus rursus ius \npraesentandi habet. \n\nCaN. 1469. \n\n$ l. Onera seu officia patronorum sunt: \n\n1.\" Ordinarium loci monere, si bona ecclesiae seu \nbeneficii dilapidari viderint, quin tamen se immisceant \nadministrationi eorundem bonorum; \n\n2.^ Aedificare denuo ecclesiam collapsam aut re- \nparationes, iudicio Ordinarii, necessarias in eadem fa- \ncere, si ex titulo aedificationis ius patronatus habeant, \net nisi onus aedificandae denuo vel reparandae ecclesiae \naliis incumbat ad normam can. 1186; \n\n3.' Supplere reditus, si ex titulo dotationis ius \npatronatus proveniat, cum ecclesiae vel beneficii redi- \ntus ita defecerint, ut nequeat amplius vel cultus de- \ncenter in ecclesia exerceri, vel beneficium conferri. \n\n$ 2. Si ecclesia collapsa fuerit vel necessariis indi- \ngeat reparationibus, aut si reditus defecerint ad nor- \nmam $ 1, nn. 2, 3, ius patronatus interim quiescit. \n\nLiber Tertius - De Rebus A07 \n\n$ 3. Si patronus, intra tempus ab Ordinario sub \npoena cessationis patronatus praefiniendum, ecclesiam \ndenuo aedificaverit vel restauraverit aut reditus auxe- \nrit, ius patronatus revigescit; secus ipso iure et sine \nulla declaratione cessat. \n\nOaN. 1470. \n\n$ 1. Praeter casum de quo in can. 1469, $ 3, ius pa- \ntronatus exstinguitur: \n\n1.*^ Si patronus iuri suo renuntiaverit; eius tamen \nrenuntiatio ex integro fieri potest aut ex parte; nun- \nquam vero potest aliis compatronis, si qui sint, damnum \nafferre; \n\n2. Ri Sancta Sedes ius patronatus revocaverit \naut ipsam ecclesiam vel beneficium perpetuo suppres- \nserit; \n\n3. Si econtra ius patronatus legitime praescri- \nptum fuerit; \n\n4.* Si res, cui ius patronatus inhaeret, pereat, aut \nexstinguatur familia, gens, linea cui secundum tabulas \nfundationis reservatur; quo in altero casu nec ius pa- \ntronatus hereditarium evadit, nec Ordinarius valide \npermittere poterit donationem iuris patronatus alii \nfieri; \n\n5.' Si consentiente patrono, ecclesia vel benefi \ncium uniatur alii liberae collationis, aut ecclesia fiat \nelectiva vel regularis; \n\n6.* Si patronus ius patronatus simoniace in alium \ntransferre attentaverit; si lapsus fuerit in apostasiam, \nhaeresim aut schisma; si bona ac iura ecclesiae vel be- \nneficii iniuste usurpaverit aut detineat; si rectorem vel \nalium clericum ecclesiae servitio addictum aut benefi \nciarium per se vel per alios occiderit vel mutilaverit. \n\n$ 2. Propter crimina de quibus in $ 1, n. 6, ius pa- \ntronatus amittit solus patronus reus et, ob delictum \npostremo memoratum, eius quoque heredes. \n\n408 Codec Turis Canonici \n\n8$ 3. Ut ex delictis enumeratis in 8$ 1, n. 6, patroni \ncenseantur ius patronatus amisisse, requiritur et suf- \nficit sententia declaratoria. \n\n$ 4. Censura aut infamia iuris innodati post sen- \ntentiam condemnatoriam vel declaratoriam, usque dum \ncensura vel infamia perdurant, nequeunt ius patrona- \ntus exercere eiusque privilegiis uti. \n\nCAN. 1471. \n\nSi cui Sedes Apostolica sive in concordatis sive extra \nconeordata indultum concesserit praesentandi ad ec- \nclesiam vacantem vel ad beneficium vacans, non inde \nius patronatus oritur, et privilegium praesentationis \nstrictam interpretationem pati oportet ex tenore in- \ndulti. \n\nCAPUT V. \nDe iuribus et obligationibus beneficiariorum. \n\nCAN. 1472. \nQuilibet beneficiarius, capta legitime beneficii pos- \nsessione, omnibus iuribus fruitur tam temporalibus \nquam spiritualibus, quae beneficio adnexa sint. \n\nCAN. 1473. \n\nEtsi beneficiarius alia bona non beneficialia habeat, \nlibere uti frui potest fructibus beneficialibus qui ad \neius honestam sustentationem sint necessarii; obliga- \ntione autem tenetur impendendi superfluos pro paupe- \nribus aut piis causis, salvo praescripto can. 239, 8 1, \nn2 19. \n\nCaN. 1474. \n\nSi ad beneficium obtinendum susceptio alieuius or- \ndinis requiratur, beneficiarius talem ordinem ante be- \nneficii collationem iam receperit oportet. \n\nCAN. 1475. \n\n8$ I. Beneficiarius tenetur peculiaria onera beneficio \nadnexa fideliter adimplere et praeterea canonicas horas \nquotidie recitare. \n\nLiber Tertius - De Rebus A409 \nmoninzto02-010 17 9 4.05: dicli aiit MR QHNUNE GUN EE CREER RD RN \n\n$ 2. Si, nullo legitimo detentus impedimento, obli- \ngationi recitandi horas canonicas non satisfecerit, fru- \nctus pro rata omissionis non facit suos, eosque fabricae \necclesiae aut Seminario dioecesano tradat vel in pau- \nperes eroget. \n\nCaN. 1476. \n\n$ l. Beneficiarius bona ad suum beneficium perti- \nnentia, ut beneficii curator, administrare debet, ad nor- \nmam iuris. \n\n$ 2. Si negligens aliove modo in culpa fuerit, damna \nresarcire beneficio debet, atque ad ea compensanda ab \nOrdinario loci compellendus est; et, si sit parochus, à \nparoecia amoveri poterit ad normam can. 2147 seqq. \n\nCAN. 1471. \n\n8 1. Sumptus ordinario modo connexi eum bonorum \nbeneficialium administratione et fructuum perceptione, \nà beneficiario ferendi sunt. \n\n$ 2. Impensae pro extraordinariis domus beneficia- \nlis reparationibus, ab iis ferendae sunt quibus onus re- \nficiendi beneficialem ecclesiam incumbit, nisi fundatio- \nnis tabulae aut legitimae conventiones et consuetudines \naliud caveant. \n\n8 9. Minores reparationes quae ipsi incumbunt, be- \nneficiarius quamprimum perficiat, ne maiorum necessi- \ntas enascatur. \n\nCAN. 1478. \n\nOrdinarius loci obligatione tenetur advigilandi \netiam per vicarios foraneos ut beneficialia bona conser- \nventur et rite administrentur. \n\nCaN. 1479. \n\nIn locatione bonorum beneficialium anticipatae so- \nlutiones ultra semestre prohibentur sine licentia Ordi- \nnarii loci, qui in casibus extraordinariis congruis prae- \nscriptionibus caveat ne talis locatio in damnum vergat \nloci pii aut successorum in beneficio. \n\n410 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1480. \n\nAnnui reditus beneficii inter successorem et ante- \ncessorem eiusve heredes, in casu obitus, pro rata tem- \nporis quo beneficio uterque deservierit, distribuantur, \nomnibus proventibus et oneribus currentis anni com- \nputatis, nisi legitima consuetudo aut peculiaria statuta \nrite approbata alium iustae compositionis modum in- \n\nduxerint. CaN. 1481. \n\nDeductis cuiuslibet generis expensis et salvo prae- \nscripto can. 472, n. 1, fructus beneficii vacantis pro al- \ntera dimidia parte accrescunt doti beneficii vel massae \ncommuni, pro altera cedunt fabricae ecclesiae seu sa- \ncrario, salva legitima consuetudine qua fructus omnes \nin bonum commune dioeceseos erogentur. \n\nCaN. 1482. \nQuod ad mediam annatam, quam vocant, attinet, ea, \nubi viget, retineatur, et peculiaria statuta ac laudabi- \n\nles consuetudines in unaquaque regione circa eam vi- \n\ncentes s : \n5 ervontun Cax. 1483. \n\n$ 1. Bona mensae episcopalis ab Episcopo diligen- \nter administrentur. \n\n8 2. Domus episcopalis sarta tectaque conservetur \net, si opus sit, restauretur et reparetur impensis eius- \ndem mensae, quoties huiusmodi onera ex peculiari ti- \ntulo aliis non incumbant. \n\n$ 3. Curent quoque Episcopi ut, accurato inventa- \nrio confecto, utensilia omnía vel bona mobilia domu \nepiscopali forte addicta atque in mensae dominio con- \nstituta, ad successorem ex toto secureque transmit- \ntantur. \n\nCAPUT VI. \nDe dimissione et permutatione beneficiorum. \nCAN. 1484. \n\nOrdinarius ne admittat dimissionem beneficii a cle- \nrico in maioribus ordinibus constituto factam, nisi con- \n\nLiber Tertius - De Rebus 411 \n\nstet eum necessaria ad honestam sustentationem \naliunde habere, et firmo praescripto can. 584. \n\nCAN. 1485. \n\nDimissio beneficii, cuius titulo clericus ordinatus \nfuit, irrita est, nisi expressa mentio fiat clericum illius \ntitulo promotum fuisse, eidemque, de consensu Ordi- \nnarii, alium legitimum ordinationis titulum substi- \ntuisse. \n\nCAN. 1486. \n\nDimissionem beneficiorum in commodum aliorum \nvel sub aliqua conditione, quae ipsam beneficii provi- \nsionem aut redituum erogationem attingat, Ordinarius \nadmittere nequit, nisi in casu quo beneficium sit liti- \ngiosum et dimissio fiat ab alterutro ex litigantibus in \ncommodum alterius. \n\nCAN. 1487. \n\n$ 1. Permutatio duorum beneficiorum fieri valide \nnequit, nisi propter Ecclesiae necessitatem vel utilita- \ntem aliave iusta de causa, sine aliorum detrimento, de \nconsensu patroni, si agatur de beneficio iuris patrona- \ntus, et Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis \nsine peculiari mandato, nec Vicarii Capitularis, et ser- \nvato praescripto can. 186. \n\n$ 2. Ordinarius intra mensem consensum praestet \nvel deneget; et permutatio valet a momento consensus \nab Ordinario praestiti. \n\n$ 9. Beneficiorum permutatio admitti nequit ab Or- \ndinario, si utrumque aut alterutrum beneficium sit Sedi \nApostolicae reservatum. \n\nCaN. 1488. \n$ 1. Si beneficia permutanda inaequalia sint, ne- \nqueunt compensari reservatione fructuum aut praesta- \ntione pecuniae seu cuiusque rei pretio aestimabilis. \n$ 2. Permutatio fieri nequit inter plures quam duos \nbeneficiarios. \n\nCodec Iuris Canonici \n\nm \nmÓ \nto \n\n————————————— \n\nTITULUS XXVI. \n\nDe aliis institutis ecclesiasticis \nnon collegialibus. \n\nCaN. 1489. \n\n$ 1. Hospitalia, orphanotrophia aliaque similia in- \nstituta, ad opera religionis vel caritatis sive spiritua- \nlis sive temporalis destinata, possunt ab Ordinario loci \nerigi et per eius decretum persona iuridica in Ecclesia \nconstitui. \n\n$ 2. Loci Ordinarius haec instituta ne approbet, \nnisi finis fundationis utilis reapse sit, et talis constituta \nfuerit dos, quae, omnibus perpensis, sufficiat vel suffi- \nciens fore prudenter praevideatur ad illum assequen- \ndum. \n\n$ 3. Horum institutorum administrare bona sui \ncuiusque rectoris est, secundum normas tabulae funda- \ntionis; hie vero iisdem obligationibus tenetur, iisdem- \nque iuribus fruitur, quibus administratores aliorum \nbonorum ecclesiasticorum. \n\nCaN. 1490. \n\n8$ 1. In tabulis fundationis pius fundator accurate \ndeseribat totam instituti constitutionem, finem, dota- \ntionem, administrationem et regimen, usum redituum \net successionem in bona, casu exstinctionis ipsius in- \nstituti. \n\n$ 2. Huiusmodi tabulae duplici exemplari confi- \neciendae sunt, quorum alterum in archivo instituti, al- \nterum in archivo Curiae reponatur. \n\nCAN. 1491. \n$ 1l. Loei Ordinarius omnia huiusmodi instituta, \netiam in personam moralem erecta et quovis modo ex- \nempta, visitare potest et debet. \n$ 2. Imo licet in personam moralem non sint erecta \net domui religiosae concredita, si quidem agatur de \n\nLiber Tertius - De Rebus 413 \n\ndomo religiosa iuris dioecesani, iurisdictioni Ordinarii \nloci penitus subduntur; si de domo religiosa iuris pon- \ntifieii, episcopali vigilantiae subsunt quod spectat ad \nreligionis magisteria, honestatem morum, exercitatio- \nnes pietatis, sacrorum administrationem. \nCaN. 1492. \n\n$ 1. Etiamsi fundatione, praescriptione aut privi- \nlegio apostolico pium institutum a iurisdictione et visi- \ntatione Ordinarii loci exemptum fuerit, ius tamen Or- \ndinario est redditionem rationum exigendi, reprobata \ncontraria consuetudine. \n\n$ 2. Ri fundator velit administratores non teneri ra- \ntionem Ordinario loci reddere, fundatio ne acceptetur. \n\nCAN. 1493. \nOrdinarius loei advigilet ut piae fidelium volunta- \ntes, in horum institutorum fundatione expressae, plene \n\nserventur. \nCAN. 1494. \n\nSine venia Sedis Apostolicae haec instituta suppri- \nmi, uniri, vel in usus a fundatione alienos converti ne- \nqueunt, nisi in tabulis fundationis aliud caveatur. \n\nPARS SEXTA \nDE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS \n\nCAN. 1495. \n\n$8 1. Ecclesia catholica et Apostolica Sedes nati- \nvum ius habent libere et independenter a civili pote- \nstate acquirendi, retinendi et administrandi bona tem- \nporalia ad fines sibi proprios prosequendos. \n\n$ 2. Etiam ecclesiis singularibus aliisque personis \nmoralibus quae ab ecclesiastica auctoritate in iuridi- \ncam personam erectae sint, ius est, ad normam sacro- \nrum canonum, bona temporalia acquirendi, retinendi \net administrandi. \n\n414 Codeao Iuris Canonici \n\nCAN. 1496. \n\nEcclesiae ius quoque est, independens a civili pote- \nstate, exigendi a fidelibus quae ad cultum divinum, ad \nhonestam clericorum aliorumque ministrorum susten- \ntationem et ad reliquos fines sibi proprios sint neces- \nsaria. \n\nCAN. 1497. \n\n$ 1. Bona temporalia, sive corporalia, tum immo- \nbilia tum mobilia, sive incorporalia, quae vel ad Eccle- \nsiam universam et ad Apostolicam Sedem vel ad aliam \nin Ecclesia personam moralem pertineant, sunt bona \necclesiastica. \n\n$ 2. Dicuntur sacra, quae consecratione vel bene- \ndictione ad divinum cultum destinata sunt; pretiosa, \nquibus notabilis valor sit, artis vel historiae vel mate- \nriae causa. \n\nCAN. 1498. \n\nIn canonibus qui sequuntur, nomine Ecclesiae si- \ngnificatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apo- \nstolica, sed etiam quaelibet persona moralis in Eccle- \nsia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud \nappareat. \n\nTITULUS XXVII. \nDe bonis ecclesiasticis acquirendis. \n\nCAN. 1499. \n$ 1. Ecclesia acquirere bona temporalia potest \nomnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, \nquibus id aliis licet. . \n$ 2. Dominium bonorum, sub suprema auctoritate \nSedis Apostolicae, ad eam pertinet moralem personam, \nquae eadem bona legitime acquisiverit. \n\nCAN. 1500. \nDiviso territorio personae moralis ecclesiasticae ita \nut vel illius pars alii personae morali uniatur, vel di- \nstincta persona moralis pro parte dismembrata eriga- \n\nLiber Tertius - De Rebus 415 \n\ntur, etiam bona communia quae in commodum totius \nterritorii erant destinata, et aes alienum quod pro toto \nterritorio contractum fuerat, ab auctoritate ecclesia- \nstica, cui divisio competat, cum debita proportione ex \nbono et aequo dividi debent, salvis piorum fundatorum \nseu oblatorum voluntatibus, iuribus legitime quaesitis, \nac legibus peculiaribus, quibus persona moralis re- \ngatur. \nCAN. 1501. \n\nExstincta persona morali ecclesiastica, eius bona \nfiunt personae moralis ecclesiasticae immediate supe- \nrioris, salvis semper fundatorum seu oblatorum volun- \ntatibus, iuribus legitime quaesitis atque legibus pecu- \nliaribus quibus exstincta persona moralis regebatur. \n\nCaN. 1502. \nAd decimarum et primitiarum solutionem quod at- \ntinet, peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines \nin unaquaque regione serventur. \n\nCAN. 1503. \n\nSalvis praescriptis can. 621-624, vetantur privati \ntam clerici quam laici sine Sedis Apostolicae aut pro- \nprii Ordinarii et Ordinarii loci licentia, in scriptis data, \nstipem cogere pro quolibet pio aut ecclesiastico insti- \ntuto vel fine. \n\nCaN. 1504. \n\nOmnes ecclesiae vel beneficia iurisdictioni Episcopi \nsubiecta, itemque laicorum confraternitates, debent \nquotannis in signum subiectionis solvere Episcopo ca- \nthedraticum seu moderatam taxam determinandam ad \nnormam can. 1507, nisi iam antiqua consuetudine fue- \nrit determinata. \n\nCaN. 1505. \n\nLoci Ordinarius, praeter tributum pro Seminario, \nde quo in can. 1355, 1356, aut beneficialem pensionem \nde qua in can. 1429, potest, speciali dioecesis necessi- \ntate impellente, omnibus beneficiariis, sive saecularibus \n\n416 Codex luris Canonici \n\nsive religiosis, extraordinariam et moderatam exactio- \nnem imponere. \nCaN. 1506. \n\nAliud tributum in bonum dioecesis vel pro patrono \nimponere ecclesiis, beneficiis aliisque institutis ecele- \nsiasticis, quanquam sibi subiectis, Ordinarius potest \ntantummodo in actu fundationis vel consecrationis; sed \nnullum imponi tributum potest super eleemosynis Mis- \nsarum sive manualium sive fundatarum. \n\nCaN. 1507. \n\n$ 1. Salvo praescripto can. 1056 et can. 1234, prae- \nfinire taxas pro variis actibus iurisdictionis voluntariae \nvel pro exsecutione rescriptorum Sedis Apostolicae vel \noccasione ministrationis Sacramentorum vel Sacramen- \ntalium, in tota ecclesiastica provincia solvendas, est \nConcilii provincialis aut conventus Episcoporum pro- \nvineiae; sed nulla vi praefinitio eiusmodi pollet, nisi \nprius a Sede Apostolica approbata fuerit. \n\n$ 2. Ad taxas pro actibus iudicialibus quod spectat, \nservetur praescriptum can. 1909. \n\nCAN. 1508. \n\nPraescriptionem, tanquam acquirendi et se libe- \nrandi modum, prout est in legislatione civili respecti- \nvae nationis, Ecclesia pro bonis ecclesiasticis recipit, \nsalvo praescripto canonum qui sequuntur. \n\nCaN. 1509. \n\nPraescriptioni obnoxia non sunt: \n\n1.\" Quae sunt iuris divini sive naturalis sive po- \nsitivi; \n\n2. Quae obtineri possunt ex solo privilegio apo- \nstolico; \n\n3.\" Iura spiritualia, quorum laici non sunt ca- \npaces, si agatur de praescriptione in commodum 1lai- \ncorum; \n\n4. Fines certi et indubii provinciarum ecclesia- \nsticarum, dioecesium, paroeciarum, vicariatuum apo- \n\nLiber Tertius - De Rebus A17 \n\nstolicorum, praefecturarum apostolicarum, abbatiarum \nvel praelaturarum nullius; \n2. Eleemosynae et onera Missarum; \n6.\" Beneficium ecclesiasticum sine titulo; \n1.\" Ius visitationis et obedientiae, ita ut subditi \na nulio Praelato visitari possint et nulli Praelato iam \nsubsint; \n8.^ Solutio cathedratici. \nCAN. 1510. \n$ I. Res saerae quae in dominio privatorum sunt, \npraeseriptione acquirt a privatis personis possunt, quae \ntamen eas adhibere nequeunt ad profanos usus; si vero \nconsecrationem] vel benedictionem amiserint, libere \nacquiri possunt etiam ad usus profanos, non tamen \nsordidos. \n$ 2. Res sacrae, quae in dominio privatorum non \nsunt, non à persona privata, sed à persona morali ec- \nclesiastica contra aliam personam moralem ecclesiasti- \nam praeseribi possunt. \nCANSOIDED \n8 1. Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actio- \nnes sive personales sive reales, quae pertinent ad Se- \ndem Apostolicam, spatio centum annorum praeseri- \nbuntur. \n$ 2. Quae ad aliam personam moralem ecclesiasti- \ncam, spatio triginta annorum. \n7 QAN. 1512. \nNulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non \n\nsolum initio possessionis, sed toto possessionis tempore \nad praescriptionem requisito. \n\nCAN. 1513. \n$ 1. Qui ex iure naturae et ecclesiastico libere va- \nlet de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive \nper actum inter vivos sive per actum mortis causa, \nbona relinquere. \nCod. Iur. Cam. 27 \n\nA48 Codeo Iuris Ca^wonici \n\n$ 2. In ultimis voluntatibus in bonum Ecclesiae \nserventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; hae \nsi omissae fuerint, heredes moneantur ut testatoris vo- \nluntatem adimpleant. \n\nCaN. 1514. \n\nVoluntates fidelium facultates suas in pias causas \ndonantium vel relinquentium, sive per actum inter vi- \nvos, sive per acetum mortis causa, diligentissime im- \npleantur etiam circa modum administrationis et eroga- \ntionis bonorum, salvo praescripto can. 1515, $ 3. \n\nCAN. 1515. \n\n$ 1l. Ordinarii omnium piarum voluntatum tam \nmortis causa quam inter vivos exsecutores sunt. \n\n$ 2. Hoc ex iure Ordinarii vigilare possunt, ac de- \nbent, etiam per visitationem, ut piae voluntates im- \npleantur, et alii exsecutores delegati debent, perfuncti \nmunere, illis reddere rationem. \n\n$ 3. Olausulae huie Ordinariorum iuri contrariae, \nultimis voluntatibus adiectae, tanquam non appositae \nhabeantur. \n\nCAN. 1516. \n\n$ 1. Clerieus vel religiosus qui bona ad pias causas \nsive per actum inter vivos, sive ex testamento fiducia- \nrie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem \nreddere, eique omnia istiusmodi bona seu mobilia seu \nimmobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si \ndonator id expresse et omnino prohibuerit, fiduciam \nne acceptet. \n\n$ 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in \ntuto collocentur et vigilare pro exsecutione piae volun- \ntatis ad normam can. 1515. \n\n$ 9. Bonis fiduciariis alicui religioso commissis, si. \nquidem bona sint attributa loci seu dioecesis ecclesiis, \nincolis aut piis causis iuvaudis, Ordinarius de quo in \n$8 1, 2, est loci Ordinarius; secus, est Ordinarius eius- \ndem religiosi proprius. \n\nLiber Tertius - De Rebus 419 \n\nCAN. 1517. \n\n$ 1. Ultimarum voluntatum reductio, moderatio, \ncommutatio, quae fieri ex iusta tantum et necessaria \ncausa debent, Sedi Apostolicae reservantur, nisi fun- \ndator hane potestatem etiam Ordinario loci expresse \nconcesserit. \n\n$ 2. Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob \nimminutos reditus aliamve causam, nulla administra- \ntorum eulpa, impossibilis evaserit, tune Ordinarius \nquoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore \nquo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit \neadem onera aeque imminuere, excepta Missarum re- \nductione quae semper Sedi Apostolicae unice competit. \n\nTITULUS XXVIII. \nDe bonis ecclesiasticis administrandis. \n\nCAN. 1518. \nRomanus Pontifex est omnium bonorum ecclesia- \nsticorum supremus administrator et dispensator. \n\nCAN. 1519. \n\n$ 1. Loci Ordinarii est sedulo advigilare admini- \nstrationi omnium bonorum ecclesiasticorum quae in \nsuo territorio sint nec ex eius iurisdictione fuerint \nsubducta, salvis legitimis praescriptionibus, quae eidem \npotiora iura tribuant. \n\n$ 2. Habita ratione iurium, legitimarum consuetu- \ndinum et circumstantiarum, Ordinarii, opportune edi- \ntis peculiaribus instructionibus intra fines iuris com- \nmunis, universum administrationis bonorum ecclesia- \nsticorum negotium ordinandum curent. \n\nCAN. 15990. \n$ 1. Ad hoe munus rite obeundum quilibet Ordina- \nrius in sua civitate episcopali Consilium instituat, quod \nconstet praeside, qui est ipsemet Ordinarius, et duo- \nbus vel pluribus viris idoneis, iuris etiam civilis, quan- \n\n490 Codex Iuris Canonici \n\ntum fieri potest, peritis, ab ipso Ordinario, audito Ca- \npitulo, eligendis, nisi iure vel consuetudine peculiari \niam alio aequivalenti modo legitime fuerit provisum. \n\n$ 2. Citra apostolicum indultum, ii a munere admi- \nnistratoris excluduntur, qui cum Ordinario loci primo \nvel secundo consanguinitatis vel affinitatis gradu con- \niuncti sint. \n\n$ 3. Loci Ordinarius in administrativis actibus \nmaioris momenti Consilium administrationis audire ne \npraetermittat; huius tamen sodales votum habent tan- \ntum consultivum, nisi iure communi in casibus specia- \nliter expressis vel ex tabulis fundationis eorum consen- \nsus exigatur. \n\n$ 4. Sodales huius Consilii iusiurandum de munere \nbene ac fideliter adimplendo coram Ordinario emittant. \n\nCAN. 1521. \n\n$ 1. Praeter hoc dioecesanum Consilium admini- \nstrationis, Ordinarius loci in administrationem bono- \nrum quae ad aliquam ecclesiam vel locum pium perti- \nnent et ex iure vel tabulis fundationis suum non habent \nadministratorem, assumat viros providos, idoneos et \nboni testimonii, quibus, elapso triennio, alios sufficiat, \nnisi locorum circumstantiae aliud suadeant. \n\n$8 2. Quod si laicis partes quaedam in administra- \ntione bonorum ecclesiasticorum vel ex legitimo funda- \ntionis seu erectionis titulo vel ex Ordinarii loci volun- \niate competant, nihilominus universa administratio \nnomine Ecclesiae fiat, ac salvo iure Ordinarii visitandi, \nexigendi rationes et praescribendi modum administra- \ntionis. \n\nCaN. 1522. \n\nAntequam administratores bonorum ecclesiastico- \n\nrum, de quibus in can. 1521, suum munus ineant : \n1.\" Debent se bene et fideliter administraturos co- \n\nram Ordinario loci vel vicario foraneo iureiurando \ncavere; \n\nLiber Tertius - De Rebus 491 \n\n2. Fiat accuratum ae distinctum inventarium, \nab omnibus subscribendum, rerum immobilium, rerum \nmobilium pretiosarum aliarumve cum descriptione \natque aestimatione earundem; vel factum antea inven- \ntarium acceptetur, adnotatis rebus quae interim amis- \nsae vel acquisitae fuerint; \n\n3. Huius inventarii alterum exemplar conserve- \ntur in tabulario administrationis, alterum in archivo \nCuriae; et in utroque quaelibet immutatio adnotetur \nquam patrimonium subire contingat. \n\nCaN. 1523. \n\nAdministratores bonorum ecclesiasticorum diligen- \ntia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur; \nac proinde debent : \n\n1.\" Vigilare ne bona ecclesiastica suae curae con- \ncredita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant; \n\n2.\" Praescripta servare iuris tam canonici quam \ncivilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima \nauctoritate imposita sint; \n\n3.\" Reditus bonorum ace proventus accurate et \niusto tempore exigere exactosque loco tuto servare et \nsecundum fundatoris mentem aut statutas leges vel \nnormas impendere; \n\n4.\" Pecuniam ecclesiae, quae de expensis supersit \net utiliter collocari potest, de consensu Ordinarii, in \nemolumentum ipsius ecclesiae occupare; \n\n9.\" Accepti et expensi libros bene ordinatos \nhabere; \n\n6.^ Documenta et instrumenta, quibus iura eccle- \nsiae in bona nituntur, rite ordinare et in ecclesiae ar- \nchivo vel armario convenienti et apto custodire; authen- \ntica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, \nin archivo vel armario Curiae deponere. \n\nCAN. 1524. \nOmnes, et praesertim clerici, religiosi ac rerum ec- \nclesiasticarum administratores, in operum locatione \n\n499 Codez Iuris Canonici \n\ndebent assignare operariis honestam iustamque merce- \ndem; curare ut iidem pietati, idoneo temporis spatio, \nvacent; nullo pacto eos abducere a domestica cura par- \nsimoniaeque studio, neque plus eisdem imponere ope- \nris quam vires ferre queant neque id genus quod cum \naetate sexuque dissideat. \n\nCAN. 1525. \n\n8 1l. Reprobata contraria consuetudine, administra- \ntores tam ecclesiastici quam laici cuiusvis ecclesiae \netiam cathedralis aut loci pii canonice erecti aut con- \nfraternitatis singulis annis officio tenentur reddendi \nrationem administrationis Ordinario loci. \n\n$ 2. Si ex peculiari iure aliis ad id designatis ratio \nreddenda sit, tunc etiam Ordinarius loci vel eius dele- \ngatus cum his admittatur, ea lege ut aliter factae libe- \nrationes ipsis administratoribus minime suffragentur. \n\nCaN. 1526. \n\nAdministratores litem nomine ecclesiae ne inchoent \nvel contestentur, nisi licentiam obtinuerint scripto da- \ntam Ordinarii loci, aut saltem, si res urgeat, vicarii \nforanei, qui statim Ordinarium de concessa licentia \ncertiorem reddere debet. \n\nCaN. 1521. \n\n8 1. Nisi prius ab Ordinario loci facultatem impe- \ntraverint, seriptis dandam, administratores invalide \nactus ponunt qui ordinariae administrationis fines et \nmodum excedant. \n\n$ 2. Ecclesia non tenetur respondere de contracti- \nbus ab administratoribus sine licentia competentis \nSuperioris initis, nisi quando et quatenus in rem suam \nversum sit. CAN. 1598. \n\nEtsi ad administrationem non teneantur titulo be- \nneficii vel officii ecclesiastiei, administratores qui mu- \nnus expresse vel tacite susceptum arbitratu suo dimit- \ntunt ita ut damnum exinde ecclesiae obveniat, ad resti- \ntutionem tenentur. \n\nLiber Tertius - De Rebus A93 \n\nTITULUS XXIX. \nDe eontraetibus. \n\nCAN. 1529. \n\nQuae ius civile in territorio statuit de contractibus \ntam in genere, quam in specie, sive nominatis sive in- \nnominatis, et de solutionibus, eadem iure canonico in \nmateria ecclesiastica iisdem cum effectibus serventur, \nnisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico \ncaveatur. \n\nCAN. 1530. \n\n$ 1. Salvo praescripto can. 1281, ad alienandas res \necclesiasticas immobiles aut mobiles, quae servando \nservari possunt, requiritur : \n\n1.\" Aestimatio rei a probis peritis scripto facta; \n\n2.\" Justa causa, idest urgens necessitas, vel evi- \ndens utilitas Ecclesiae, vel pietas; \n\n3. Licentia legitimi Superioris, sine qua aliena- \ntio invalida est. \n\n$ 2. Aliae quoque opportunae cautelae, ab ipsomet \nSuperiore pro diversis adiunctis praeseribendae, ne \nomittantur, ut Ecclesiae damnum vitetur. \n\nC^N. 1531. \n\n$ 1. Res alienari minore pretio non debet quam \nquod in aestimatione indicatur. \n\n$ 2. Alienatio fiat per publicam licitationem aut \nsaltem nota reddatur, nisi aliud circumstantiae sua- \ndeant; et res ei concedatur qui, omnibus perpensis, plus \nobtulerit. \n\n$ 9. Pecunia ex alienatione percepta caute, tuto et \nutiliter in commodum Ecclesiae collocetur. \n\nON. 1532. \n$ 1. Legitimus Superior de quo in can. 1530, 8 1, \n\nn. 8, est Sedes Apostolica, si agatur: \n1.' De rebus pretiosis; \n\nAMA Codex Iuris Canonici \n\n2.\" De rebus quae valorem excedunt triginta mil- \n\nlium libellarum seu francorum. \n\n$ 2. Si vero agatur de rebus quae valorem non ex- \ncedunt mille libellarum seu francorum, est loei Ordina- \nrius, audito administrationis Consilio, nisi res minimi \nmomenti sit, et eum eorum consensu quorum interest. \n\n8 3. Si denique de rebus quarum pretium contine- \ntur intra mille libellas et triginta millia libellarum seu \nfrancorum, est loci Ordinarius, dummodo accesserit \nconsensus tum Capituli cathedralis, tum Consilii ad- \nministrationis, tum eorum quorum interest. \n\n$ 4. Si agatur de alienanda re divisibili, in petenda \nlicentia aut consensu pro alienatione exprimi debent \npartes antea alienatae; secus licentia irrita est. \n\nCAN. 1583. \n\nSollemnitates ad normam can. 1530-1532 requirun- \ntur non solum in alienatione proprie dicta, sed etiam in \nquolibet contractu quo conditio Ecclesiae peior fieri \npossit. \n\nCaN. 1534. \n\n$ I. Ecclesiae competit actio personalis contra eum \nqui sine debitis sollemnitatibus bona ecclesiastica alie- \nnaverit et contra eius heredes; realis vero, si alienatio \nnulla fuerit, contra quemlibet possessorem, salvo iure \nemptoris contra male alienantem. \n\n8 2. Contra invalidam rerum ecclesiasticarum alie- \nnationem agere possunt qui rem alienavit, eius Supe- \nrior, utriusque successor in officio, tandem quilibet cle- \nricus illi ecclesiae adscriptus, quae damnum passa sit. \n\nCaN. 1535. \n\nPraelati et rectores de bonis mobilibus suarum ec- \nclesiarum donationes, praeterquam parvas et modicas \nsecundum legitimam loci consuetudinem, facere ne \npraesumant, nisi iusta interveniente causa remunera- \ntionis aut pietatis aut christianae caritatis; secus do- \nnatio a successoribus revocari poterit. | \n\nLiber Tertius - De Rebus 495 \n\nCAN. 1536. \n\n$ Ll. Nisi contrarium probetur, praesumendum ea \nquae donantur rectoribus ecclesiarum, etiam religioso- \nrum, esse ecclesiae donata. \n\n$ 2. Donatio facta ecclesiae, ab eius rectore seu Su- \nperiore repudiari nequit sine licentia Ordinarii. \n\n$ 9. Repudiata illegitime donatione, ob damna quae \ninde obvenerint actio datur restitutionis in integrum \nvel indemnitatis. \n\n$ 4. Donatio ecclesiae facta et ab eadem legitime ac- \nceptata, propter ingratum Praelati vel rectoris animum \nrevocari nequit. \n\nCAN. 1537. \n\nRes sacrae ne commodentur ad usum qui earundem \nnaturae repugnet. \n\nCAN. 1538. \n\n$ 1. Si ecclesiae bona, legitima interveniente causa, \noppignoranda vel hypothecae nomine obliganda sint, \nvel agatur de aere alieno contrahendo, legitimus Su- \nperior, qui ad normam can. 1532 licentiam dare debet, \nexigat ut antea omnes, quorum interest, audiantur, et \ncuret ut, cum primum fieri poterit, aes alienum sol- \nvatur. \n\n$ 2. Hac de causa annuae ratae ab eodem Ordina- \nrio praefiniantur quae exstinguendo debito sint desti- \nnatae. \n\nCaN. 1539. \n\n8 1. In venditione aut permutatione rerum sacra- \nrum nulla ratio consecrationis vel benedictionis in pre- \ntii aestimatione habeatur. \n\n$ 2. Administratores possunt fitwlos ad. latorem \nquos vocant, commutare in alios titulos magis aut sal- \ntem aeque tutos ac frugiferos, exclusa qualibet commer- \ncii vel negotiationis specie, ac de consensu Ordinarii, \ndioecesani Consilii administrationis aliorumque quo- \nrum intersit. \n\nA96 Codez .Iuris Canonici \n\nCav. 1540. \n\nBona ecclesiae immobilia propriis administratori- \nbus eorumque coniunctis in primo aut secundo con- \nsanguinitatis vel affinitatis gradu non sunt vendenda \naut locanda sine speciali Ordinarii loci licentia. \n\nCAN. 1541. \n\n$ 1. Contractus locationis alicuius fundi ecclesia- \nstici ne fiant, nisi ad normam can. 1531, $ 2; et in iis \naddantur semper conditiones de limitibus custodien- \ndis, de bona cultione, de rite solvendo canone, de op- \nportuna cautela pro conditionibus implendis. \n\n$ 2. Pro locatione bonorum ecclesiasticorum, ser- \nvato praescripto can. 1479: \n\n1.* 8i valor excedat triginta millia libellarum seu \nfrancorum et locatio sit ultra novennium, requiritur \nbeneplacitum apostolicum; si locatio non sit ultra no- \nvennium, servari debet praescriptum can. 1532, 8 3; \n\n2.\" Si valor contineatur intra mille libellas et tri- \nginta millia libellarum seu francorum et locatio sit ul- \ntra novennium, servari debet praescriptum eiusdem \ncan. 1532, $ 3; si locatio non sit ultra novennium, prae- \nscriptum eiusdem can. 1532, $ 9; \n\n3.\" Si valor non excedat mille libellas seu fran- \ncos et locatio sit ultra novennium, servari debet idem \npraescriptum can. 1532, $ 2; si locatio non sit ultra no- \nvennium, fieri potest a legitimis administratoribus, mo- \nnito Ordinario. \n\nCAN. 1542. \n$ 1l. In emphyteusi bonorum ecclesiasticorum em- \nphyteuta nequit canonem redimere sine licentia. legi- \ntimi Superioris ecclesiastici de quo in can. 1532; quod \nsi redemerit, eam saltem pecuniae vim ecclesiae dare \n\ndebet, quae canoni respondeat. \n8 2. Ab emphyteuta congrua exigatur cautio pro \nsolutione canonis et conditionibus implendis; in ipso \ninstrumento pacti emphyteutici forum ecclesiasticum \n\nLiber Tertius - De Rebus . 491 \n\narbiter statuatur ad dirimendas controversias inter \npartes forte exorituras et expresse declaretur meliora- \ntiones solo cedere. \n\nCAN. 1543. \n\nSi res fungibilis ita alicui detur ut eius fiat et postea \ntantundem in eodem genere restituatur, nihil lucri, ra- \ntione ipsius contractus, percipi potest; sed in praesta- \ntione rei fungibilis non est per se illicitum de lucro \nlegali pacisci, nisi constet ipsum esse immoderatum, \naut etiam de lucro maiore, si iustus ac proportionatus \ntitulus suffragetur. \n\nTITULUS XXX. \nDe piis fundationibus. \n\nCAN. 1544. \n\n$1. Nomine piarum fundationum significantur \nbona temporalia alicui personae morali in Ecclesia \nquoquo modo data, cum onere in perpetuum vel in diu- \nturnum tempus ex reditibus annuis aliquas Missas ce- \nlebrandi, vel alias praefinitas functiones ecclesiasticas \nexplendi, aut nonnulla pietatis et caritatis opera per- \nagendi. \n\n$ 2. Fundatio, legitime acceptata, naturam induit \ncontractus synallagmatici: do ut facias. \n\nCAN. 1545. \nLoci Ordinarii est normas praescribere de dotis \nquantitate infra quam pia fundatio admitti nequeat et \nde eius fructibus rite distribuendis. \n\nCAN. 1546. \n$ 1. Ut huiusmodi fundationes a persona morali ac- \nceptari possint, requiritur consensus Ordinarii loci, \nin scriptis datus, qui eum ne praebeat, antequam legi- \ntime compererit personam moralem tum novo oneri \nsuscipiendo, tum antiquis iam susceptis satisfacere \nposse; maximeque caveat ut reditus omnino respon- \n\nMuri Y Los \nA98 Codec Iuris Canonici \n\ndeant oneribus adiunctis secundum cuiusque dioecesis \nmorem. \n\n$ 2. In acceptatione, constitutione et administra- \ntione fundationis patronus ecclesiae nullum ius habet. \n\nCAN. 154. \n\nPecunia et bona mobilia, dotationis nomine assi- \ngnata, statim in loco tuto, ab eodem Ordinario desi- \ngnando, deponantur ad eum finem ut eadem pecunia \nvel bonorum mobilium pretium custodiantur et quam- \nprimum caute et utiliter secundum prudens eiusdem \nOrdinarii arbitrium, auditis et iis quorum interest et \ndioecesano administrationis Consilio, collocentur in \ncommodum eiusdem fundationis cum expressa et indi- \nvidua mentione oneris. \n\nCAN. 1548. \n8$ 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto \nconsignentur. \n$ 2. Alterum tabularum exemplar in Curiae ar- \nchivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam \nfundatio spectat, tuto asservetur. \n\nCAN. 1549. \n\n8 l. Servatis praescriptis can. 1514-1517 et can. \n1525, in qualibet ecclesia onerum ex piis fundationibus \nincumbentium tabella conficiatur quae apud rectorem \nin loco tuto conservetur. \n\n$ 2. Pariter praeter librum de quo in can. 843, $ 1, \nalter liber retineatur et apud rectorem servetur, in quo \nsingula onera perpetua et temporaria eorumque imple- \nmentum et eleemosynae adnotentur, ut de iis omnibus \nexacta ratio Ordinario loci reddatur. \n\nCaN. 1550. \n\nSi agatur de piis fundationibus in ecclesiis, etiam \nparoecialibus, religiosorum exemptorum, iura et offi- \ncia Ordinarii loci, de quibus in can. 1545-1549, exclu- \nsive competunt Superiori maiori. \n\nLiber Tertius - De Rebus 499 \n\nCAN. 1551. \n\n$ 1. Reductio onerum quae pias fundationes gra- \nvant, uni Sedi Apostolicae reservatur, nisi in tabulis \nfundationis aliud expresse caveatur, et salvo praeseri- \npto can. 1517, $8 2. \n\n3 2. Indultum reducendi Missas fundatas non pro- \ntenditur nec ad alias Missas ex contractu debitas nec \nad alia opera piae fundationis. \n\n$ 3. Indultum vero generale reducendi onera pia- \nrum fundationum ita intelligendum est, nisi aliud con- \nstet, ut indultarius potius alia onera, quam Missas \nreducat. \n\nvi ede ey \nnun ut \n5154 io] sog ^. ] \n(^t |j! ; \n\n1 ; \ny4egruiz9 DI \no7 \n\nLIBER QUARTUS \nDE PROCESSIBUS \n\nPARS PRIMA \nDE IUDICIIS \n\nCaN. 1552. \n$ 1l. Nomine iudicii ecclesiastici intelligitur contro- \nversiae in re de qua Ecclesia ius habet cognoscendi, co- \nram tribunali ecclesiastico, legitima disceptatio et de- \nfinitio. \n$ 2. Obiectum iudicii sunt : \n\n1.\" Personarum physicarum vel moralium iura \npersequenda aut vindicanda, vel earundem personarum \nfacta iuridica declaranda; et tunc iudicium est conten- \ntiosum; \n\n2. Delicta in ordine ad poenam infligendam vel \ndeclarandam; et tunc iudicium est criminale. \n\nCAN. 1553. \n$ 1. Ecclesia iure proprio et exclusivo cognoscit : \n\n1.' De causis quae respiciunt res spirituales et \nspiritualibus adnexas; \n\n2. De violatione legum ecclesiasticarum deque \nomnibus in quibus inest ratio peccati, quod attinet ad \nculpae definitionem et poenarum ecclesiasticarum ir- \nrogationem; \n\n3.\" De omnibus causis sive contentiosis sive crimi- \nnalibus quae respiciunt personas privilegio fori gau- \ndentes ad normam can. 120, 614, 680. \n\n439 Codezc Iuris Canonici \n\n$ 2. In causis in quibus tum Ecclesia tum civilis \npotestas aeque competentes sunt, quaeque dicuntur \nmixti fori, est locus praeventioni. \n\nCaN. 1554. \n\nActor, qui causas mixti fori ad iudicem ecclesiasti- \ncum deductas ad forum saeculare iudicandas defert, \ncongruis poenis puniri potest ad normam can. 2222 et \nprivatur iure contra eandem personam de eadem re et \nde connexis causam agendi in foro ecclesiastico. \n\nCAN. 1555. \n\n$ 1. Tribunal Congregationis S. Officii suo more in- \nstitutoque procedit sibique propriam consuetudinem \nretinet; et etiam inferiora tribunalia, in causis quae ad \nS. Officii tribunal spectant, normas ab eodem traditas \nsequantur oportet. \n\n$ 2. Cetera tribunalia servare debent praescripta. \ncanonum qui sequuntur. \n\n$ 3. In iudicio pro dimissione religiosorum serven- \ntur praescripta ean. 654-661. \n\nSECTIO I. \nDE IUDICIIS IN GENERE. \n\nIPPEBDEDSST. \nDe foro competenti. \nCaN. 1550. \nPrima Sedes à nemine iudicatur. \nCaN. 1551. \n\n8 1. Ipsius Romani Pontificis dumtaxat ius est iu- \ndicandi^ \n\n1.\" Eos qui supremum tenent popolo princi- \npatum horumque filios ac filias eosve quibus ius est pro- - \nxime suecedendi in principatum; \n\n2. Patres Cardinales; \n\nLiber Quartus - De Processibus 433 \n\n3.\" Legatos Sedis Apostolicae, et in criminalibus \n\nEpiscopos, etiam titulares. \n$ 2. Tribunalibus vero Sedis Apostolicae reservatur \niudicare : \n\nl.' Episcopos residentiales in contentiosis, salvo \npraescripto can. 1572, 8 2; \n\n2.\" Dioeceses aliasve personas morales ecclesia- \nsticas quae Superiorem infra Romanum Pontificem non \nhabent, uti religiones exemptas, Congregationes mona- \nsticas, etc. \n\n$ 9. Alias causas quas Romanus Pontifex ad suum \nadvocaverit iudicium, videt iudex quem ipsemet Ro- \nmanus Pontifex designaverit. \nCaN. 1558. \nIn causis de quibus in can. 1556, 1551, aliorum iudi- \ncum incompetentia est absoluta. \nCaN. 1559. \n$ l. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi \ncoram iudice ecclesiastico qui competens sit ob unum \nex titulis qui in can. 1560-1568 determinantur. \n$ 2. Incompetentia iudicis cui nullus ex his titulis \nsuffragatur, dicitur relativa. \n$ 3. Actor sequitur forum rei; quod si reus multi- \nplex forum habeat, optio fori actori conceditur. \nCAN. 1560. \nForum necessarium habent : \n\nl.\" Aetiones de spolio, coram Ordinario loei rei \nsitae; \n\n2.\" Causae respicientes beneficium, quamvis non \nresidentiale, coram Ordinario loci beneficii; \n\n3.\" Causae quae versantur circa administratio- \nnem, coram Ordinario loci ubi administratio gesta est; \n\n4.\" Causae quae respiciunt hereditates aut legata \npia, coram Ordinario loci domicilii testatoris, nisi aga- \ntur de mera exsecutione legati, quae videnda est secun- \ndum ordinarias competentiae normas. \n\nCod. Iur. Can. 28 \n\n434 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 1561. \n$ I. Ratione domicilii vel quasi-domicilii quilibet \nconveniri potest coram Ordinario loci. \n$ 2. Ordinarius autem domicilii vel quasi-domicilii \niurisdictionem in subditum, quamvis absentem, habet. \n\nCAN. 1562. \n\n$ 1. Qui peregrinus est in Urbe, licet per breve \ntempus, potest in ipsa tanquam in proprio domicilio \ncitari; sed ius habet revocandi domum, idest petendi ut \nad proprium Ordinarium remittatur. \n\n$ 2. Qui in Urbe ab anno commoratur, ius habet de- \nclinandi forum Ordinarii et instandi ut coram Urbis \ntribunalibus citetur. \n\nCaN. 1563. \nVagus proprium forum habet in loco ubi actu com- \nmoratur; religiosus in loco domus suae. \n\nCAN. 1564. \n\nRatione rei sitae pars conveniri potest coram Or- \ndinario loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in \nrem directa sit. \n\nCaN. 1565. \n\n$ 1. Ratione contractus pars conveniri potest co- \nram Ordinario loci in quo contractus initus est vel \nadimpleri debet. \n\n$ 2. In actu autem contractus permittitur contra- \nhentibus, obligationis declarandae, urgendae vel im- \nplendae gratia, locum eligere, in quo etiam absentes ci- \ntari et conveniri possint. \n\nCAN. 1566. \n$ 1. Ratione delicti reus forum sortitur in loco pa- \ntrati delicti. \n$ 2. Licet post delictum reus e loco discesserit, iu- \ndex loci ius habet illum citandi ad comparendum, et \nsententiam in eum ferendi. \n\nLiber Quartus - De Processibus 490 \n\nCAN. 15067. \n\nRatione connexionis seu continentiae ab uno eodem- \nque iudice cognoscendae sunt causae inter se connexae, \nnisi legis praescriptum obstet. \n\nCaN. 1568. \n\nRatione praeventionis, cum duo vel plures iudices \naeque competentes sunt, ei ius est causam cognoscendi \nqui prius citatione reum legitime convenit. \n\nTITULUS II. \nDe variis tribunalium gradibus et speciebus. \nCaN. 1569. \n$ 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est \ncuilibet fideli in toto orbe catholico causam suam sive \ncontentiosam sive eriminalem, in quovis iudicii gradu \net in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Se- \ndem deferre vel apud eandem introducere. \n$ 2. Reeursus tamen ad Sedem Apostolicam inter- \npositus non suspendit, excluso casu appellationis, exer- \ncitium iurisdictionis in iudice qui causam iam cogno- \nscere coepit; quique idcirco poterit iudicium prosequi \n| usque ad definitivam sententiam, nisi constiterit Sedem \nApostolicam causam ad se advocasse. \nCaN. 1570. \n$ l. Exceptis causis Sedi Apostolicae reservatis aut \nad eandem advocatis, ceterae omnes cognoscuntur à \ndiversis tribunalibus, de quibus in can. 1572 seqq. \n$ 2. Quodlibet tamen tribunal, quod attinet ad par- \ntium et testium examen aut citationem, documentorum \nvel rei controversae inspectionem, decretorum intima- \ntionem aliaque huiusmodi, ius habet in auxilium vo- \ncandi aliud tribunal, quod normas pro singulis actibus \niure praescriptas servare debet. \nCO^N. 1571. \nQui causam vidit in uno iudicii gradu, nequit ean- \ndem causam in alio iudicare. \n\n436 Codeao Iuris Canonici \n\nCAPUT I. \nDe tribunali ordinario primae instantiae, \n\nAnT. I. — De Iudice. \n\nCaN. 1572. \n\n$ 1. In unaquaque dioecesi et pro omnibus causis \nà iure expresse non exceptis, iudex primae instantiae \nest loci Ordinarius, qui iudiciariam potestatem exer- \ncere potest ipse per se, vel per alios, secundum tamen \ncanones qui sequuntur. \n\n$ 2. Bi vero agatur de iuribus aut bonis temporali- \nbus Episcopi aut mensae vel Curiae dioecesanae, con- \ntroversia dirimenda deferatur vel, Episcopo consen- \ntiente, ad dioecesanum tribunal collegiale quod constat \nofficiali e&t duobus iudicibus synodalibus antiquioribus, \nvel ad iudicem immediate superiorem. \n\nCAN. 1573. \n\n$ l. Quilibet IZpiscopus tenetur officialem eligere \ncum potestate ordinaria iudicandi, a Vicario Generali \ndistinctum, nisi parvitas dioecesis aut paucitas nego- \ntiorum suadeat hoc officium ipsi Vicario Generali com- \nmitti. \n\n$ 2. Officialis unum constituit tribunal cum Epi- \nscopo loci: sed nequit iudicare causas quas Episcopus \nsibi reservat. \n\n$ 9. Officiali dari possunt adiutores, quibus nomen \nest vice-officialium. \n\n$ 4. Tum officialis tum vice-officiales esse debent sa. \ncerdotes, integrae famae, in iure canonico doctores vel \nceteroqui periti, annos nati non minus triginta. \n\n$ 9. Sunt amovibiles ad nutum Episcopi; vacante \nsede, a munere non cessant, nec a Vicario Capitulari \namoveri possunt; adveniente autem novo Episcopo, in- \ndigent confirmatione. \n\nLiber Quartus - De Processibus A917 \n\n$ 6. Qui Vicarius Generalis est idemque officialis, \nsede vacante, cessat quidem a Vicarii, non autem ab \nofficialis munere. \n\n$ 7. Si officialis eligatur in Vicarium Capitularem, \nipse novum nominat officialem. \n\nCaN. 1574. \n\n$ 1. In qualibet dioecesi presbyteri probatae vitae \net in iure canonico periti, etsi extradioecesani, non plu- \nres quam duodecim eligantur ut potestate ab Episcopo \ndelegata in litibus iudicandis partem habeant; quibus \nnomen esto iudicum synodalium aut pro-synodaliwm, \nsi extra Synodum constituuntur. \n\n$ 2. Quod ad eorum electionem, substitutionem, \ncessationem aut remotionem a munere attinet, serven- \ntur praescripta can. 385-388. \n\n$ 39. Nomine iudicum synodalium in iure veniunt \nquoque iudices pro-synodales. \n\nCAN. 1575. \n\nUnieus iudex in quolibet iudicio duos assessores \nconsulentes sibi adsciscere potest; quos tamen ex iudi- \ncibus synodalibus eligere debet. \n\nCAN. 1516. \n\n$ 1. Reprobata contraria consuetudine et revocato \nquolibet contrario privilegio : \n\n1.\" Causae contentiosae de vinculo sacrae ordina- \ntionis, et matrimonii, vel de iuribus aut bonis tempora- \nlibus cathedralis ecclesiae; itemque criminales in qui- \nbus res est de privatione beneficii inamovibilis aut de \nirroganda vel declaranda excommunicatione, tribunali \ncollegiali trium iudicum reservantur; \n\n2.\" Causae vero quibus agitur de delictis quae de- \npositionis, privationis perpetuae habitus ecclesiastici, \nvel degradationis poenam important, reservantur tri- \nbunali quinque iudicum. \n\n$ 2. Loci Ordinarius tribunali collegiali trium vel \nquinque iudicum cognitionem committere potest etiam \n\n438 Codeo Iuris Canonici \n\naliarum causarum, idque praeseriim faciat quando de \ncausis agitur quae, attentis temporis, loci et persona- \nrum adiunctis et materia iudicii, difficiliores et maio- \nris momenti videantur. \n\n$ 3. Duo vel quatuor iudices qui una cum praeside \ntribunal collegiale constituunt, inter iudices synodales \nOrdinarius, nisi pro sua prudentia aliter opportunum \nexistimaverit, eligat per turnum. \n\nCaN. 1571. \n\n8 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere de- \nbet, et ad maiorem suffragiorum partem sententias \nferre. \n\n8 2. Eidem praeest officialis vel vice-officialis, cuius \nest processum dirigere, et decernere quae pro iustitiae \nadministratione in causa quae agitur necessaria sunt. \n\nCaN. 1518. \n\nExceptis causis de quibus in ean. 1572, 8$ 2, Episco- \npus semper potest tribunali ipse per se praeesse; sed \nvalde expedit ut causas, praesertim criminales et con- \ntentiosas gravis momenti, iudicandas relinquat tribu- \nnali ordinario, eui praesit officialis vel vice-officialis. \n\nCaN. 1519. \n\n$ 1. Si controversia sit inter religiosos exemptos \neiusdem religionis clericalis. iudex primae instantiae, \nnisi aliud in constitutionibus caveatur, est Superior \nprovincialis, aut, si monasterium sit sui iuris, Abbas \nlocalis. \n\n$ 2. Salvo diverso constitutionum praescripto, si \nres contentiosa agatur inter duas provincias, in prima \ninstantia iudicabit ipse per se vel per delegatum supre- \nmus religionis Moderator; si inter duo monasteria, su- \npremus Moderator Congregationis monasticae. \n\n8$ 3. Si demum controversia enaseatur inter reli- \ngiosas personas physicas vel morales diversae religio- \nnis, aut etiam inter religiosos eiusdem religionis non \n\nLiber Quartus - De Processibus 439 \n\nexemptae vel laicalis, aut inter religiosum et clericum \nsaecularem vel laicum, iudex primae instantiae est Or- \ndinarius loci. \nAnr. II. — De Auditoribus et Relatoribus. \nCAN. 1580. \n\n$ 1. Potest Ordinarius unum aut plures auditores, \nseu actorum instructores, sive stabiliter sive pro certa \naliqua causa constituere. \n\n$ 2. Iudex auditorem eligere potest tantummodo \npro causa quam cognoscit, nisi Ordinarius iam pro- \n\nviderit. \nCAN. 1581. \n\nAuditores pro tribunali dioecesano, quantum fieri \npotest, deligantur ex iudicibus synodalibus; pro tribu- \nnali vero religiosorum deligendi semper sunt ex alum- \nnis eiusdem religionis ad normam constitutionum. \n\nCAN. 1582. \nEorum est testes citare et audire, aliaque acta iudi- \ncialia instruere secundum tenorem mandati, non autem \nsententiam definitivam ferre. \n\nCaN. 1583. \nAuditor in quovis litis momento ab officio removeri \npotest ab eo qui eundem elegit, iusta tamen de causa, \net citra partium praeiudicium. \n\nCaN. 1584. \n\n'ribunalis collegialis praeses debet unum de iudici- \nbus collegii ponentem seu relatorem designare qui in \ncoetu iudicum de causa referat et sententias in scriptis \nredigat; et ipsi idem praeses potest.alium ex iusta \ncausa substituere. \n\nAnr. III. — De Notario, Promotore iustitiae, \nvinculi Defensore. \nCaN. 1585. \n$ 1. Cuilibet processui interesse oportet notarium, \nqui actuarii officio fungatur; adeo ut nulla habeantur \n\n440 Codec Iuris Canonici \n\nacta, si actuarii manu non fuerint exarata, vel saltem \nab eo subseripta. \n\n8 2. Quare iudex, antequam causam cognoscere in- \ncipiat, in actuarium assumere debet unum e notariis \nlegitime constitutis, nisi ipse Ordinarius aliquem pro \nea causa iam designaverit. \n\nCAN. 1586. \n\nConstituatur in dioecesi promotor iustitiae et defen- \nsor vinculi; ille pro causis, tum contentiosis in quibus \nbonum publicum, Ordinarii iudicio, in discrimen vo- \ncari potest, tum criminalibus; iste pro causis, in quibus \nagitur de vinculo sacrae ordinationis aut matrimonii. \n\nCAN. 1587. \n\n$ 1. In causis in quibus eorum praesentia requiri- \ntur, promotore iustitiae aut vinculi defensore non ci- \ntato, acta irrita sunt, nisi ipsi, etsi non citati, revera \ninterfuerint. \n\n$ 2. Si legitime citati aliquibus actibus non inter- \nfuerint, acta quidem valent, verum postea eorum exa- \nmini subiicienda omnino sunt ut ea omnia sive voce sive \nscriptis possint animadvertere et proponere quae ne- \ncessaria aut opportuna iudicaverint. \n\nCaN. 1588. \n$ 1l. Eadem persona officium promotoris iustitiae et \ndefensoris vinculi gerere potest, nisi multiplicitas ne- \ngotiorum et causarum id prohibeat. \n$ 2. Promotor et defensor constitui possunt tum ad \nuniversitatem causarum tum pro singulis causis. \n\nCav. 1589. \n$ 1. Ordinarii est promotorem iustitiae et vinculi \ndefensorem eligere, qui sint sacerdotes integrae famae, \nin iure canonico doctores vel ceteroqui periti; ac pru- \ndentiae et iustitiae zelo probati. \n\nLAber Quartus - De Processibus A41 \n\n$ 2. In tribunali religiosorum promotor iustitiae sit \npraeterea eiusdem religionis alumnus. \n\nCAN. 1590. \n\n$ 1. Promotor iustitiae et vinculi defensor electi ad \nuniversitatem causarum a munere non cessant, sede \nepiscopali vacante, nec a Vicario Capitulari possunt \nremoveri; adveniente autem novo Praelato, indigent \nconfirmatione. \n\n$ 2. Iusta tamen intercedente causa, Episcopus eos \nremovere potest. \n\nAnr. IV. — De Cursoribus et. Apparitoribus. \nCaN. 1591. \n\n$ 1. Ad acta iudicialia intimanda, nisi alia sit pro- \nbata tribunalis consuetudo, constituantur cursores sive \npro omnibus causis sive pro causa peculiari; item appa- \nritores ad sententias ac decreta iudicis, eo committente, \nexsecutioni mandanda. \n\n$ 2. Eadem persona utroque officio defungi potest. \n\nO^N. 1592. \n\nLaici ipsi sint, nisi prudentia in aliqua causa sua- \ndeat ut ecclesiastici ad id muneris assumantur; quod \nvero ad eorum nominationem, suspensionem et revoca- \ntionem attinet, eaedem serventur regulae quae pro no- \ntariis can. 313 statutae sunt. \n\nCav. 1593. \nActa quae hi confecerint, publicam fidem faciunt. \n\nCAPUT II. \nDe tribunalà ordinario secundae ànstantiaec. \n\nCAN. 1594. \n$ 1. A tribunali Episcopi Suffraganei appellatur ad \nMetropolitam. \n8$ 2. A causis in prima instantia pertractatis coram \nMetropolita fit appellatio ad loci Ordinarium, quem \n\n449 Codec Iuris Canonici \n\nipse Metropolita, probante Sede Apostolica, semel pro \nsemper designaverit. \n\n$ 9. Pro causis primum agitatis coram Archiepi- \nscopo qui caret Suffraganeis vel coram loci Ordinario \nimmediate Sedi Apostolicae subiecto, fit appellatio ad \nMetropolitam, de quo in can. 285. \n\n8 4. Inter religiosos exemptos, pro omnibus causis \ncoram Superiore provinciali actis tribunal secundae \ninstantiae est penes supremum Moderatorem; pro cau- \nsis actis coram Abbate locali, penes supremum Mode- \nratorem Congregationis monasticae; pro causis vero de \nquibus in can. 1579, 8 3, servetur praescriptum $8 1, \n2, 3 huius canonis. \n\nCAN. 1595. \n\nTribunal appellationis eodem modo quo tribunal \nprimae instantiae constitui debet; et eaedem regulae, \naccommodatae ad rem, in causae discussione servan- \ndae sunt. \n\nCAN. 15960. \n\nSi collegialiter causa in prima instantia cognita fue- \nrit, etiam in gradu appellationis collegialiter nec a \nminore iudicum numero definiri debet. \n\nCAPDTLIT: \nDe ordinariis Apostolicae Sedis tribunalibus. \n\nCaN. 1597. \n\nRomanus Pontifex pro toto orbe catholico ad nor- \nmam can. 1569 iudex est supremus, qui vel ipse per se \nius dicit, vel per tribunalia ab ipso constituta, vel per \niudices a se delegatos. \n\nART. Il. — De Sacra Romana Rota. \nCAN. 1598. \n\n8 1. Tribunal ordinarium a Sancta Sede constitu- \ntum pro appellationibus recipiendis est Sacra Rota Ro- \n\nLiber Quartus - De Processibus 443 \n\nmana, quae est tribunal collegiale constans certo Audi- \ntorum numero cui praesidet Decanus, qui primus est \ninter pares. \n\n3 2. Ii sacerdotes esse debent laurea doctorali in \nutroque saltem iure praediti. \n\n3 3. Auditorum electio Romano Pontifici reser- \nvatur. \n\n$8 4. Sacra Rota ius dicit aut per singulos turnos \ntrium Auditorum, aut videntibus omnibus, nisi aliter \npro aliqua causa Suminus Pontifex constituat. \n\nCav. 1599. \n\n$ 1. Sacra Rota iudicat: \n\n1.* In secunda instantia causas quae a quorumvis \nOrdinariorum tribunalibus in primo gradu diiudicatae \nfuerint et ad Sanctam Sedem per appellationem legiti- \nmam deferantur; \n\n2. In ultima instantia causas ab ipsa Sacra Rota \net ab aliis quibusvis tribunalibus in secunda vel ulte- \nriore instantia iam cognitas, quae in rem iudicatam \nnon transierint. \n\n$8 2. Hoc tribunal iudicat etiam in prima instantia \ncausas de quibus in can. 1557, $ 2 aliasve quas Roma- \nnus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam par- \ntium ad suum tribunal advocaverit et Sacrae Rotae \ncommiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissio- \nnis rescripto, Sacra Rota iudicat quoque in secunda et \ntertia instantia ope turnorum qui sibi invicem succe- \ndunt. \n\nCAN. 1600. \n\nCausae maiores penitus excluduntur ab ambitu com- \npetentiae huius tribunalis. \nCaN. 1601. \n\nContra Ordinariorum decreta non datur appellatio \nseu recursus ad Sacram Rotam; sed de eiusmodi recur- \nsibus exclusive cognoscunt Sacrae Congregationes. \n\nAAA Codeam Iuris Canonici \n\nAnTr. II. — De Signatura Apostolica. \nC^N. 1602. \nSupremum Signaturae Apostolicae Tribunal constat \nnonnullis S. R. E. Cardinalibus, quorum unus Prae- \nfecti munere fungitur. \n\nCaN. 1603. \n$ 1. Apostolica Signatura videt potestate ordinaria : \n\n1.\" De violatione secreti, ac de damnis ab Audi- \ntoribus Sacrae Rotae illatis eo quod actum nullum vel \niniustum posuerint; \n\n2.\" De exceptione suspicionis contra aliquem Sa- \ncrae Rotae Auditorem; \n\n3.^ De querela nullitatis contra sententiam ro- \ntalem; \n\n4.\" Deexpostulatione pro restitutione in integrum \nadversus rotalem sententiam quae in rem iudicatam \ntransierit; \n\n5.' De recursibus adversus sententias rotales in \ncausis matrimonialibus quas ad novum examen Sacra \nRota admittere renuit; \n\n6.\" De conflictu competentiae quem enasci contin- \ngat inter tribunalia inferiora, ad normam can. 1612, 82. \n\n$ 2. Videt ex potestate delegata de petitionibus per \nsupplices libellos ad Sanctissimum porrectis ad obti- \nnendam causae commissionem apud Sacram Rotam. \n\nCAN. 1604. \n\n$ 1. In causa criminali, de qua in can. 1603, 8 1, \nn. I, si forte locus sit indicio appellationis, hoc obti- \nnetur penes ipsum Supremuin Tribunal. \n\n$ 2. In casu suspicionis, Apostolica Signatura de- \nfinit utrum sit locus recusationi Auditoris, necne; quo \nfacto, iudicium ad Sacram Rotam remittit, ut, secun- \ndum suas regulas ordinarias, procedat, Auditore, con- \n\nLiber Quartus - De Processibus 445 \n\ntra quem exceptio mota fuit, in suo turno manente vel \nexcluso. \n\n$ 3. In casu querelae nullitatis aut restitutionis in \nintegrum aut recursus de quibus in can. 1603, 8 1, nn. 3, \n4, 5, de hoc tantum iudicat num sit nulla sententia \nrotalis, num locus sit restitutioni vel recursus sit admit- \ntendus; et nullitate declarata aut restitutione concessa \nvel admisso recursu, causam remittit ad Saeram Ro- \ntam, nisi Sanctissimus aliter providerit. \n\n$ 4. In examine supplicum libellorum Signatura, \nhabitis opportunis notitiis et auditis iis quorum in- \nterest, decernit utrum precibus annuendum sit, necne. \n\nCAN. 1605. \n\n$ 1l. Supremi \"Tribunalis Signaturae sententiae \nsuam vim habent, quamvis rationes in facto et in iure \nnon contineant. \n\n$ 2. Nihilominus sive ad instantiam partis sive ex \nofficio, si res postulet, Supremum Tribunal edicere \npotest ut praedictae rationes exponantur secundum re- \ngulas Tribunalis proprias. \n\nCAPUT IV. \nDe tribunali delegato. \nCaN. 1606. \nDelegati iudices servare tenentur regulas statutas \nin can. 199-207, 209. \nCAN. 1607. \n$8 1. Iudex a Sancta Sede delegatus uti potest mi- \nnistris constitutis in Curia dioecesis in qua iudicare \ndebet; sed potest etiam alios quoscunque maluerit eli- \ngere et assumere, nisi in delegationis rescripto aliud \ncautum sit. \n$ 2. Iudices vero ab Ordinariis locorum delegati \nuti debent ministris Curiae dioecesanae, nisi Episcopus \nin aliquo peculiari casu ob gravem causam proprios \net extraordinarios ministros constituendos decreverit. \n\n446 Codex Iuris Canonici \n\nTITULUS III. \nDe disciplina in tribunalibus servanda. \n\nCAPUT I. \nDe officio iudicum et tribunalis ministrorum. \nCAN. 1608. \n\nIudex competens parti legititne requirenti suum mi- \nnisterium ne recuset, firmo praescripto can. 1625, $ 1. \n\nCAN. 1609. \n\n$ 1. Iudex antequam aliquem ad suum trahat tri- \nbunal et iudicaturus sedeat, videat utrum ipse sit com- \npetens, necne. \n\n$ 2. Eodemque modo antequam aliquem ad agendum \nadmittat, cognoscere tenetur num is in iudicio possit \niure consistere. \n\n$ 3. Non est tamen necesse ut de his referatur in \nactis. \n\nCaN. 1610. \n\n$ 1. Si exceptio proponatur contra iudicis compe- \ntentiam, hac de re ipse iudex videre debet. \n\n$ 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, \nsi iudex se competentem pronuntiet, eius decisio non \nadmittit appellationem. \n\n$ 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars \nquae se gravatam reputat, potest intra decem dierum \nspatium appellationem ad. superius tribunal inter- \nponere. \n\nCaN. 1611. \n\nIudex quovis in stadio causae se absolute incoipe- \ntentem agnoscens, suam incompetentiam declarare te- \nnetur. \n\nCaN. 1612. \n\n$ 1. Si inter duos pluresve iudices controversia \noriatur quisnam eorum ad aliquod negotium competens \nsit, res definienda est a tribunali immediate superiore. \n\nLiber Quartus - De Processibus ANT \n\n$ 2. Quod si iudices, inter quos exsistit competen- \ntiae conflictus, subsint distinctis tribunalibus superio- \nribus, controversiae definitio reservatur tribunali su- \nperiori illius iudicis, coram quo actio primo promota \nest; si non habeant tribunal superius, conflictus diri- \nmatur vel a Legato Sanctae Sedis, si adsit, vel ab Apo- \nstolica Signatura. \n\nCaN. 1613. \n\n$ 1. Iudex cognoscendam ne suscipiat causam, in \nqua ratione consanguinitatis vel affinitatis in quolibet \ngradu lineae rectae et in primo et secundo gradu lineae \ncollateralis, vel ratione tutelae et curatelae, intimae \nvitae consuetudinis, magnae simultatis, vel lucri fa- \nciendi aut damni vitandi, aliquid ipsius intersit, vel in \nqua antea advocatum aut procuratorem egerit. \n\n$ 2. In iisdem rerum adiunctis ab officio suo absti- \nnere debent iustitiae promotor et defensor vinculi. \n\nCaN. 1614. \n\n$ 1. Cum iudex, etsi competens, a parte recusatur \nut suspectus, haee exceptio, si proponatur contra iudi- \ncem delegatum in causa unicum vel contra collegium \nvel maiorem delegatorum iudicum partem, definienda \nest a delegante; si contra unum vel alterum ex pluribus \niudicibus delegatis, etsi Collegii praesidem, a ceteris \niudicibus delegatis et non suspectis; si contra Audito- \nrem Sacrae Rotae, a Signatura Apostolica ad normam \ncan. 1603, $ 1, n. 2; si contra officialem, ab Episcopo; si \ncontra auditorem, a iudice principali. \n\n$ 2. Si ipsemet Ordinarius sit iudex et contra ipsum \nexceptio suspicionis opponatur, vel abstineat a iudi- \ncando vel quaestionem suspicionis definiendam com- \nmittat iudici immediate superiori. \n\n$8 3. Si exceptio suspicionis opponatur contra pro- \nmotorem iustitiae, defensorem vinculi aut alios tribu- \nnalis administros, de hac exceptione videt praeses in \ntribunali collegiali vel ipse iudex, si unicus sit. \n\nA48 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1615. \n\n$ 1l. Si iudex unicus aut aliquis vel etiam omnes \niudices qui tribunal collegiale constituunt suspecti de- \nelarentur, personae mutari debent, non vero iudicii \ngradus. \n\n$ 2. Ordinarii autem est in locum iudicum qui su- \nspecti declarati sunt, alios a suspicione immunes sub- \nrogare. \n\n$8 3. Quod si ipsemet Ordinarius declaratus fuerit \nsuspectus, idem peragat iudex immediate superior. \n\nCAN. 1616. \nExceeptio suspicionis expeditissime definienda est, \nauditis partibus, promotore iustitiae vel vinculi defen- \nsore, si intersint, nec in ipsos suspicio cadat. \n\nCaAN. 10617. \n\nQuod ad tempus attinet quo exceptiones incompe- \ntentiae et suspicionis proponendae sint, servetur prae- \nscriptum can. 1628. \n\nCaN. 1618. \n\nIn negotio quod privatorum solummodo interest, \niudex procedere potest dumtaxat ad instantiam partis; \nsed in delictis. et in iis quae publicum Ecclesiae bonum \naut animarum salutem respiciunt, etiam ex officio. \n\nCAN. 1619. \n$ l. Si actor pro re sua probationes quas afferre \nposset, non afferat, vel reus exceptiones sibi competen- \ntes non opponat, iudex ne suppleat. \n$ 2. Si vero agatur vel de publico bono vel de ani- \nmarum salute, eas supplere potest et debet. \n\nCaN. 1620. \n\nIudices et tribunalia curent ut quamprimum, salva \niustitia, causae omnes-terminentur, utque in tribunali \nprimae instantiae ultra biennium non protrahantur, in \ntribunali vero secundae instantiae ultra annum. \n\nLiber Quartus - De Processibus 449 \n\nCAN. 1621. \n\n$ 1. Excepto Episcopo qui per se potestatem iudi- \nciariam exerceat, omnes qui tribunal constituunt aut \neidem opem ferunt, iusiurandum de officio rite et fide- \nliter implendo coram Ordinario vel coram iudice a quo \nelecti sunt, vel coram viro ecclesiastico ab alterutro \ndelegato, praestare debent : idque ab initio suscepti of- \nficii, si sint stabiles, aut antequam causa agatur, si \npro peculiari aliqua causa sint constituti. \n\n$ 2. Etiam iudex a Sede Apostolica delegatus vel \niudex ordinarius in religione clericali exempta idem \niusiurandum praestare tenetur cum primum tribunal \nconstituitur, adstante ipsius tribunalis notario. qui de \npraestito iureiurando actum redigat. \n\nC^N. 16292. \n\n$ 1. Quotiescumque iusiurandum praestatur sive a \niudicibus aut tribunalis administris, sive a partibus, \ntestibus, peritis, semper emitti debet praemissa divini \nNominis invocatione et a sacerdotibus quidem tacto \npectore, a ceteris fidelibus, tacto Evangeliorum libro. \n\n$ 2. Iudex partem, testem aut peritum ad iusiuran- \ndum recipiens, eum regulariter commonefaciat tum de \nsanctitate actus et de gravissimo delicto quod admit- \ntunt iurisiurandi violatores, tum etiam de poenis, qui- \nbus obnoxii fiunt qui falsum in iudicio iurati affirmant. \n\n$ 3. Iusiurandum secundum formulam a iudice pro- \nbatam praestari debet coram eodem iudice aut eius de- \nlegato, adstante utraque aut alterutra parte, quae inte- \nresse iurisiurandi pruestationi velit. \n\nCAN. 1623. \n\n$ 1. In iudicio criminali semper, in contentioso au- \ntem si ex revelatione alicuius actus processualis prae- \niudicium partibus obvenire possit, iudices et tribunalis \nadiutores tenentur ad secretum officii. \n\n$ 2. Tenentur etiam semper ad inviolabile secretum \nservandum de discussione quae in tribunali collegiali \n\nCod. Iur. Can. 29 \n\nA50 Codec Iwris Canonici \n\ni € \n\nante ferendam sententiam habetur, tum etiam de variis \nsuffragiis et opinionibus ibidem prolatis. \n\n$ 3. Imo quoties causae vel probationum natura ta- \nlis sit ut ex actorum vel probationum evulgatione alio- \nrum fama periclitetur, vel praebeatur ansa dissidiis, \naut seandalum aliudve id genus incommodum oriatur, \niudex poterit testes, peritos, partes earumque advoca- \ntos vel procuratores iureiurando adstringere ad secre- \ntum servandum. \n\nCAN. 1624. \n\nIudex et omnes tribunalis administri, occasione \n\nagendi iudicii, munera quaevis acceptare prohibentur. \n\nCAN. 1625. \n\n$ 1. Iudices qui cum certe et evidenter competentes \nsunt, ius reddere recusant, vel qui temere se compe- \ntentes declarant, vel qui ex culpabili negligentia aut \ndolo aetum nullum cum aliorum detrimento vel iniu- \nstum ponunt aut aliud litigantibus damnum inferunt, \ntenentur de damnis et ab Ordinario loci vel, si de Epi- \nscopo agatur, a Sede Apostolica, ad instantiam partis \naut etiam ex officio, congruis poenis pro gravitate cul- \npae puniri possunt, non exclusa officii privatione. \n\n$ 2. Iudices qui secreti legem violare vel acta se- \ncreta cum aliis quoquo modo communicare praesumpse- \nrint, puniantur mulcta pecuniaria aliisque poenis, pri- \nvatione officii non exclusa, pro diversa reatus gravitate, \nsalvis peculiaribus statutis, quibus graviores poenae \npraeseribantur. \n\n$ 3. Eisdem sanctionibus subsunt tribunalis officia- \nles et adiutores, si officio suo, ut supra, defuerint, quos \nomnes etiam iudex punire potest. \n\nCaN. 1626. \n\nCum iudex praevidet actorem probabiliter spretu- \nrum esse sententiam ecclesiasticam si forte haec ipsi \nsit contraria, et idcirco conventi iuribus non satis con- \nsultum iri, potest, ad eiusdem conventi instantiam vel \n\nLiber Quartus - De Processibus 401 \n\netiam ex officio, actorem adigere ad congruam cautio- \nnem praestandam pro ecclesiasticae sententiae obser- \nvantia. \n\nCAPUT II. \nDe ordine cognitionum. \n\nCAN. 1621. \n\nIudices et tribunalia tenentur causas ad se delatas \neo ordine cognoscere quo fuerunt propositae, nisi ali- \nqua earum celerem prae ceteris expeditionem exigat, \nquod quidem peculiari decreto a iudice seu à tribunali \nstatuendum est. \n\nCAN. 1628. \n\n$ Ll. Exceptiones dilatoriae, eae praesertim quae \nrespiciunt personas et modum iudicii, proponendae et \ncognoscendae sunt ante contestationem litis, nisi con- \ntestata iam lite primum emerserint aut pars iureiu- \nrando affirmet eas tunc tantum sibi innotuisse. \n\n$ 2. Exceptio tamen de incompetentia iudicis abso- \nluta a partibus opponi potest in quovis statu et gradu \ncausae. \n\n$ 9. Pariter exceptio excommunicationis opponi \npotest in quolibet iudicii statu et gradu, dummodo ante \nsententiam definitivam; imo si agatur de excommuni- \ncatis vitandis, aut toleratis contra quos sententia con- \ndemnatoria vel declaratoria lata fuerit, ii ex officio \nsemper excludi debent. \n\nCAN. 1629. \n\n$ 1l. Exceptiones peremptoriae, quae dicuntur litis \nfinitae, veluti exceptio rei iudicatae, transactionis, etc., \n. Proponi et cognosci debent ante contestationem litis; \nqui serius eas opposuerit, non est reiiciendus, sed con- \ndemnetur in expensis, nisi probet se oppositionem ma- \nlitiose non distulisse. \n\n$ 2. Aliae exceptiones peremptoriae proponi debent \npost contestatam litem, et suo tempore traetandae sunt \nsecundum. regulas circa quaestiones incidentes. \n\n459. Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1630. \n\n$ 1. Actiones reconventionales satius statim post \nlitis contestationem, utiliter quovis iudicii momento, \nante sententiam tamen, proponi possunt. \n\n$ 2. Cognoscantur autem simul cum conventionali \nactione, hoc est pari gradu cum ea, nisi eas separatim \ncognoscere necessarium sit aut iudex opportunius exi- \nstimaverit. \n\nCaN. 1631. \n\nQuaestiones de cautione pro expensis iudicialibus \npraestanda aut de concessione gratuiti patrocinii, quod \nstatim ab initio postulatum fuerit, et aliae huiusmodi \nvidendae regulariter sunt ante litis contestationem. \n\nCaN. 1632. : \nQuoties, proposita principali controversia, quaestio \npraeiudicialis suboriatur, id est eiusmodi ex cuius sO- \nlutione pendeat solutio quaestionis principalis, illa \nante omnia à iudice cognoscenda est. \n\nCaN. 1633. \n\n$ 1. Si ex principali controversia quaestiones inci- \ndentes nascantur, ecognoscantur prius eae quarum $Oo- \nlutio viam sternat ad aliarum solutionem. \n\n$ 2. Quod si nullo nexu logico inter se cohaereant, \nquae prius ab alterutra parte propositae sunt, illae \nantea definiantur. \n\n$ 3. Si de spolio incidat quaestio, haec ante omnia \nest dirimenda. \n\nCAPUT III. \nDe dilationum terminis fatalibus. \n\nCav. 1634. \n$ 1. Fatalia legis quae dicuntur, idest termini peri- \nmendis iuribus a lege constituti, prorogari non possunt. \n$ 2. Termini autem iudiciales et conventionales, \nante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, \na iudice, auditis vel petentibus partibus, prorogari. \n\nLiber Quartus - De Processibus 453 \n\n$ 9. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat \nex prorogatione. \nCAN. 1635. \n\nSi dies, pro aetu iudiciali indicta, sit feriata nec in \ndecreto iudicis dicatur expresse tribunal vacaturum \nnihilominus causis cognoscendis, terminus intelligitur \nprorogatus ad primam sequentem diem non feriatam. \n\nCAPUT IV. \nDe loco et tempore iudicii. \n\nC4N. 1636. \n\nQuamvis Episcopus in quolibet suae dioecesis loco, \nqui non sit exemptus, ius habeat erigendi tribunal, \nnihilominus penes suam sedem aulam statuat, quae sit \nordinarius iudiciorum locus: ibique Crucifixi imago \nemineat, et adsit Evangeliorum liber. \n\nCaN. 1637. \n\nIudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione \nibi exercenda impeditus, potest extra territorium iu- \nrisdictionem suam exercere et sententiam ferre, cer- \ntiore tamen hac de re facto loci Ordinario. \n\nCAN. 1638. \n\n$ 1. In unaquaque dioecesi Ordinarius publico de- \ncreto dies et horas definiri curet, pro loci ac temporum \nadiunctis opportunas, quibus tribunal adiri regulariter \npossit, et ab eo iustitiae administratio exigi. \n\n$ 2. Iusta tamen de causa, et quoties periculum sit \nin mora, fas est fidelibus quovis tempore iudicis mini- \nsterium in sui iuris vel boni publici tutelam invocare. \n\nOAN. 1639. \n$ 1. Dies festi de praecepto, et ultimi tres dies \nhebdomadae sanctae feriati habeantur; et in iis cita- \ntiones intimare, audientias habere, partes et testes ex- \ncutere, probationes assumere, decreta et sententias \nferre, denuntiare et exsequi vetitum est, nisi necessi- \n\nA54 Codec Iuris Canonici \n\ni — M ————— \n\ntas, christiana caritas, aut bonum publicum aliud po- \nstulent. \n\n8 2. Iudicis autem est in singulis casibus statuere \net denuntiare, an et quae acta supra dictis diebus ex- \npleri debeant. \n\nCAPUT V. \n\nDe personis ad. disceptationem iudicialem admittendis \net de modo confectionis et conservationis actorum. \n\nCAN. 1640. \n\n$ 1. Dum causae coram tribunali aguntur, extra- \nnei ab aula arceantur et ii tantummodo adsint, quos \nad processum expediendum iudex necessarios esse iu- \ndicaverit. \n\n$ 2. Omnes, iudicio assistentes, qui reverentiae et \nobedientiae tribunali debitae graviter defuerint, iudex, \netiam illico et incontinenti si coram tribunali sedente \nin id quis peccaverit, potest censuris quoque aliisve \ncongruis poenis ad officium reducere, advocatos prae- \nterea et procuratores etiam iure alias causas apud tri- \nbunalia ecclesiastica pertractandi privare. \n\nCaN. 1641. \n\nSi alicui actui processuali interveniat persona lin- \nguae loci ignara et iudices ac partes linguam huius \npersonae propriam non intelligant, interpres adhibea- \ntur iuratus, et a iudice designatus, contra quem alter- \nutra pars legitimam exceptionem non proposuerit. \n\nCaN. 1642. \n\n$ 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis \nrespiciunt, seu acta causae, ex gr., sententiae et cuius- \nque generis probationes, tum quae ad formam pro- \ncedendi pertinent, seu acta processus, ex. gr., citatio- \nnes, intimationes, ete., scripto redacta esse debent. \n\n$ 2. Nisi iusta causa aliud suadeat, quoad eius \nfieri potest, lingua latina redigantur; sed interrogatio- \n\nLiber Quartus - De Processibus A55 \n\nnes et responsiones testium, aliaque similia, lingua \nvernacula confici debent. \n\nCAN. 1643. \n\n$ 1. Singula folia processus numerentur; et actuarii \nsubscriptio cum sigillo tribunalis apponatur in uno- \nquoque folio. \n\n$ 2. Singulis actis completis vel interruptis seu ad \naliam sessionem remissis, apponatur subscriptio actua- \nrii et iudicis vel tribunalis praesidis. \n\n$ 3. Quoties in actis iudicialibus partium aut te- \nstium subscriptio requiritur, si pars aut testis hanc \nfacere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, \nsimulque iudex et actuarius fidem faciant actum ipsum \nde verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et \npartem aut testem vel non potuisse vel noluisse sub- \n\nscribere. \nCaN. 1644. \n\n$ 1l. In casu appellationis, actorum exemplaria ad \nnormam can. 1642, 1643 conscripta et in fasciculum \nreligata, cum indice omnium actorum et documento- \nrum et cum testificatione actuarii seu cancellarii de \neorum fideli transcriptione et integritate, mittantur ad \nsuperius tribunal; si exemplaria sine gravi incommodo \nexsceribi nequeant, mittantur cum opportunis cautelis \nacta ipsa originalia. \n\n$ 2. Si eo mittenda sint ubi vernacula lingua non \nsit cognita, acta ipsa in linguam latinam vertantur, \nadhibitis cautelis ut de fideli translatione constet. \n\n$ 9. Ri acta debita forma et charactere confecta non \nfuerint, a iudice superiore repelli possunt: quo in casu \nilli; quibus culpa imputanda est, acta suis impensis \ndenuo conficere et mittere tenentur. \n\nCAN. 1645. \n$ 1. Iudicio expleto, documenta partibus restitui \ndebent, nisi in eriminalibus, bono publico ita exigente, \niudex aliquod retinendum censuerit. \n\n456 Codec Iuris Canonici \n\n8 2. Documenta omnia, quae apud tribunal ma- \nnent, in archivo Curiae deponantur sive publico sive \nsecreto, prout eorum natura exigit. \n\n$ 3. Notarii, actuarii et cancellarius sine iudicis \nmandato tradere prohibentur exemplar actorum iudi- \ncialium et documentorum quae sunt processui acquisita. \n\n$ 4. Anonymae epistolae quae nihil ad causae me- \nritum conferunt, et etiam subsceriptae quae sint certo \ncalumniosae, destruantur. \n\nTITULUS IV. \nDe partibus in causa. \n\nCAPUT I. \nDe actore et de reo convento. \n\nCAN. 1646. \n\nQuilibet potest in iudicio agere, nisi a sacris cano- \nnibus prohibeatur; reus autem legitime conventus re- \nspondere debet. \n\nCAN. 1641. \n\nLicet actor vel reus conventus procuratorem vel \nadvocatum constituerit, semper tamen tenetur in iudi- \ncio ipsemet adesse ad praescriptum iuris vel iudicis. \n\nCAN. 1648. \n\n$ 1. Pro minoribus et iis qui rationis usu destituti \nsunt, agere et respondere tenentur eorum parentes aut \ntutores vel curatores. \n\n$ 2. Si iudex existimet ipsorum iura esse in con- \nflictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, \naut ipsos tam longe distare a parentibus aut tutoribus \nvel curatoribus, ut hisce uti aut minime aut difficulter \nliceat, tunc stent in iudicio per curatorem a iudice \ndatum. \n\n$ 3. Bed in causis spiritualibus et cum spiritualibus \nconnexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere \net respondere queunt sine patris vel tutoris consensu; \n\nLiber Quartus - De Processibus A01 \n\net quidem, si aetatem quatuordecim annorum expleve- \nrint, etiam per seipsos; secus per tutorem ab Ordinario \ndatum, vel etiam per procuratorem a se, Ordinarii au- \nctoritate, constitutum. \n\nCaN. 1649. \n\nNomine eorum de quibus in can. 100, 8 3, stat in \niudicio rector vel administrator, firmo praescripto \ncan. 1653; in conflictu vero eorum iurium cum iuribus \nrectoris vel administratoris, procurator ab Ordinario \n\ndesignatus. \nS CaN. 1650. \n\nBonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, \nstare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de \npropriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iu- \ndicis: in ceteris agere et respondere debent per suos \n\ncuratores. \nCAN. 1651. \n\n$ 1. Ut curator ab auctoritate civili alicui datus a \niudice ecclesiastico admittatur, debet accedere consen- \nsus Ordinarii proprii illius cui datus est. \n\n$ 2. Ordinarius potest quoque alium curatorem \nconstituere pro foro ecclesiastico, si, omnibus mature \nperpensis, id statuendum esse prudenter censuerit. \n\nCaN. 1652. \nReligiosi sine Superiorum consensu non habent per- \nsonam standi in iudicio, nisi in casibus qui sequuntur : \n1.\" Si de vindicandis adversus religionem iuribus \nsibi ex professione quaesitis agatur; \n2. Si ipsi extra claustra legitime morentur et \niurium suorum tuitio urgeat; \n3.\" Si contra ipsum Superiorem denuntiationem \n\ninstituere velint. \nCaN. 1653. \n\n$ 1l. Ordinarii locorum possunt nomine ecclesiae \ncathedralis aut mensae episcopalis stare in iudicio; sed, \nut licite agant, debent audire Capitulum cathedrale \nvel Consilium administrationis eorumve consensum \n\n458 Codecs Iuris Canonici \n\nvel consilium habere, quando periculo vertitur pecu- \nniae summa pro qua alienanda ad normam can. 1532 \neorundem consensus vel consilium requiritur. \n\n$ 2. Beneficiarii omnes nomine beneficii possunt \nin iudicio agere aut respondere: quod tamen ut licite \nfaciant, servare debent praescriptum can. 1526. \n\n$ 3. Praelati ac Superiores Capitulorum, sodalita- \ntum et quorumlibet collegiorum stare in iudicio ne- \nqueunt, nomine suae cuiusque communitatis, sine eius- \ndem consensu ad normam statutorum. \n\n$ 4. Adversus eos de quibus in $$ 1-3, si sine prae- \nscripto consensu aut consilio in iudicio egerint, piae \ncausae aut communitati ius est ad refectionem dam- \nnorum. \n\n$ 9. In easu vero defectus vel negligentiae illius \nqui administratoris munere fungitur, potest ipse loci \nOrdinarius per se vel per alium stare in iudicio nomine \npersonarum moralium quae sub eius iurisdictione sunt. \n\n$ 6. Superiores religiosi nequeunt nomine suae \ncommunitatis stare in iudicio, nisi ad normam consti- \n\ntutionum. \nCAN. 1654. \n\n$ 1. Excommunicatis vitandis aut toleratis post sen- \ntentiam declaratoriam vel condemnatoriam permittitur \nut per se ipsi agant tantummodo ad impugnandam iu- \nstitiam aut legitimitatem ipsius excommunicationis; per \nprocuratorem, ad aliud quodvis animae suae praeiudi- \ncium avertendum; in reliquis ab agendo repelluntur. \n$ 2. Alii excommunicati generatim stare in iudicio \nqueunt. \nCAPUT II. \nDe procuratoribus ad. lites et advocatis. \nCaN. 1655. \n$ 1l. In iudicio eriminali reus aut a se electum aut \na iudice datum semper habere debet advocatum. \n$ 2. Etiam in iudicio contentioso, si agatur de mi- \nnoribus aut de iudicio in quo bonum publicum vertitur, \n\nLiber Quartus - De Processibus 459 \n\niudex parti carenti defensorem ex officio attribuat, aut, \nsi casus ferat, parti etiam habenti alium adiungat. \n\n$ 3. Praeter hos casus pars libere potest advoca- \ntum et procuratorem constituere, sed potest quoque \nin iudicio per se ipsa agere et respondere, nisi iudex \nprocuratoris vel advocati ministerium necessarium \nexistimaverit. \n\n$ 4. At Episcopus, si quando in causa est, aliquem \nconstituat, qui eius personam, procuratorio nomine, \ngerat. \n\nCaN. 1656. \n\n$ 1. Unicum quisque potest eligere procuratorem, \nqui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa fa- \ncultas eidem facta fuerit. \n\n$ 2. Quod si, iusta causa suadente, plures ab eodem \ndeputentur, hi ita constituantur, ut detur inter ipsos \nlocus praeventioni. \n\n$ 3. Advocati autem plures simul constitui queunt. \n\n$ 4. Utrumque munus, procuratoris et advocati, \netiam in eadem causa et pro eodem cliente eadem per- \nsona exercere potest. \n\nCaN. 1651. \n\n$ 1l. Procurator et advocatus esse debent catholici, \naetate maiores, bonae famae; acatholicus non admitti- \ntur, nisi per exceptionem et ex necessitate. \n\n$ 2. Advocatus debet praeterea esse doctor vel alio- \nqui vere peritus, saltem in iure canonico. \n\n$ 9. Religiosus admitti potest, nisi aliud in consti- \ntutionibus caveatur, in causis tantum in quibus verti- \ntur utilitas suae religionis, de licentia tamen Supe- \nrioris. \n\nCAN. 1658. \n\n$ 1. Quilibet pro lubitu a parte potest eligi et de- \nputari procurator, dummodo secundum praecedentem \ncanonem idoneus sit, quin opus sit ut Ordinarii appro- \nbatio antecesserit. \n\n460 Codez Iuris Canonici \n\n$ 2. Advocatus autem, ut ad patrocinium admitta- \ntur, indiget approbatione Ordinarii, quae aut genera- \nlis sit ad omnes causas aut specialis pro certa causa. \n\n$ 3. In iudicio coram Sanctae Sedis delegato, ipsius \ndelegati est approbare et admittere advocatum, quo \npars uti se velle ostenderit. \n\n$ 4. Procurator et advocatus, in causis quae ad \nnormam can. 1579, $8 1, 2 aguntur in religionis tribu- \nnali, eligendi sunt ex eadem religione et ante patrocinii \nsusceptionem approbandi ab eo, qui partes iudicis in \ncausa agit; in causis vero quae ad normam eiusdem ca- \nnonis $ 3 apud tribunal Ordinarii loci pertractantur, \nadmitti potest etiam religioni extraneus. \n\nCAN. 1659. \n$ 1. Procurator ne prius a iudice admittatur quam \nspeciale mandatum ad lites scriptum, etiam in calce \nipsius citationis, mandantis subscriptione munitum, et \nlocum, diem, mensem et annum referens, apud tribunal \ndeposuerit. \n$ 2. Quod si mandans scribere nesciat, hoc ipsum \nex scriptura constet necesse est, et parochus vel nota- \nrius Curiae vel duo testes, loco mandantis, mandatum \nsubsignent. \nCAN. 1660. \nMandatum procurationis asservari debet in actis \ncausae. \nCAN. 1661. \nAdvocatus, ut causae patrocinium suscipiat, habeat \nnecesse est a parte vel a iudice comniissionem ad instar \nmandati procuratorii, de qua in actis constare debet. \n\nCAN. 1662. \n\nNisi speciale mandatum habuerit, procurator non \npotest renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicia- \nlibus, nec transigere, pacisci, compromittere in arbi- \ntros, deferre aut referre iusiurandum, et generatim ea \nagere pro quibus ius requirit mandatum speciale. \n\nLiber Quartus - De Processibus 461 \n\nCaN. 1663. \nTum proeurator tum advocatus possunt a iudice, \ndato decreto, repelli sive ex oficio sive ad instantiam \npartis, iusta tamen de causa. \n\nCAN. 1664. \n\n$ 1l. Advocati et procuratores possunt ab eo a quo \nconstituti sunt, removeri, salva obligatione solvendi \nhonoraria ipsis debita; verum ut remotio effectum sor- \ntiatur, necesse est ut ipsis intimetur, et, si lis iam con- \ntestata fuerit, iudex et adversa pars certiores facti sint \nde remotione. \n\n$ 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appel- \nlandi, si mandans non renuat, procuratori manet. \n\nCaN. 1665. \n\n$ 1l. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de im- \nmodico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata \npacisci. \n\n$ 2. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice \nvel ab Ordinario poterunt poena pecuniaria muletari; \nadvocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam, \nsi recidivus sit, destitui et titulo privari. \n\nCAN. 1666. \n\nAdvocati ae procuratores qui ob dona aut pollicita- \ntiones aut quamlibet aliam rationem suum officium pro- \ndiderint, ab officio repellantur, et, praeter damnorum \nrefectionem, mulcta pecuniaria aliisve congruis poe- \nnis plectantur. \n\nTITULUS V. \nDe actionibus et exceptionibus. \nCav. 1667. \nQuodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud \n\nexpresse cautum sit, sed etiam exceptione, quae sem- \nper competit et est suapte natura perpetua. \n\n4069. Codez Iuris Canonici \n\nCAN. 1668. \n\n$ 1. Qui ad rem sibi vindicandam, seu ad ius suum \nin iudieio persequendum titulo agit iuris auctoritate \nsubnixo, actione dimicat quae petitoria dicitur. \n\n3 2. Si vero rei possessionem vel iuris quasi-pos- \nsessionem postulat, eius actio possessoria vocatur. \n\nCAN. 1669. \n$ 1. Actor pluribus simul actionibus, quae tamen \nsecum ipsae non confligant, sive de eadem re, sive de \ndiversis, reum convenire potest, si aditi tribunalis com- \npetentiam non egrediantur. \n$ 2. Reus non prohibetur pluribus exceptionibus \netiam contrariis uti. \nCAN. 1670. \n\n$ 1l. Actor potest una instantia cumulare actiones \npossessorias et petitorias, nisi spolii exceptio ex ad- \nverso opponatur. \n\n$ 2. Pariter fas est reo convento in petitorio, acto- \nrem reconvenire in possessorio; et viceversa, nisi res \nsit de spolio. \n\nCAN. 1671. \n\n8 1. Item fas est actori, antequam conclusum fue- \nrit in causa, ab instituto iudicio petitorio regredi ad \npossessorium adipiscendae vel recuperandae. \n\n$ 2. Imo ex iusta causa iudex etiam post conclusio- \nnem in causa, sed ante sententiam definitivam, hunc \nregressum permittere potest. \n\n$ 3. Iudicis est, attentis partium allegationibus, \naut utramque quaestionem unica sententia definire, \naut prius uni, postea alteri satisfacere, prouti magis \nexpedire ipsi videatur ad celeriorem et pleniorem iu- \nrium tuitionem. \n\nLiber Quartus - De Processibus 463 \n\nCAPUT I. \nDe rei sequestratione et inhibitione ezercitii iuris. \nCAN. 1672. \n$ 1. Qui ostenderit super aliqua re ab alio detenta \nius se habere sibique damnum imminere nisi res ipsa \ncustodienda tradatur, ius habet obtinendi a iudice \neiusdem rei sequestrationem. \n$ 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest \nut iuris exercitium alicui inhibeatur. \n$ 9. BSequestratio rei et inhibitio exercitii iuris a \niudice decerni potest ex officio, instante praesertim \npromotore iustitiae aut defensore vinculi, quoties bo- \nnum publicum id postulare videatur. \nCAN. 1673. \n$ 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei \nadmittitur, dummodo de creditoris iure liquido constet \net servata norma de qua in can. 1993, 8 1. \n$ 2. Sequestratio extenditur etiam ad res debitoris \nquae depositi causa aut quolibet alio titulo apud alias \npersonas reperiantur. \nCAN. 1674. \nSequestratio rei et suspensio exercitii iuris decerni \nnullatenus possunt, si damnum quod timetur, possit \n\naliter reparari et idonea cautio de eo reparando offe- \n\nratur. \nCAN. 1675. \n\n$ 1. Ad custodiam rei sequestrationi subiectae ido- \nnea persona, proponentibus partibus, a iudice designe- \ntur, quae sequester dicitur; si partes inter se dissen- \ntiant, iudex ex officio sequestrem deligat. \n\n$ 2. Sequester in re custodienda, curanda et ser- \nvanda non minorem diligentiam adhibere debet quam \nsuis adhibet rebus, eamque postea, cui iudex decreve- \nrit, reddere tenetur cum omni causa. \n\n$.3. Iudex congruam decernat mercedem sequestri, \nSi eam petat. \n\n464 Codez Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe actionibus ey novi operis nuntiatione \net damno infecto. \n\nCAN. 1676. \n\n$ 1. Qui ex aliquo novo opere damnum timet suae \nrei obventurum, potest illud iudici nuntiare ut opus \ninterrumpatur, donec utriusque partis iura, iudicis \nsententia, definiantur. \n\n$ 2. Is cui intimata fuerit prohibitio, continuo ab \nopere cessare debet, sed, dummodo idonee caveat se in \npristinum omnia restituturum si absoluto iudicio vi- \nctus discesserit, poterit a iudice continuationem eius- \ndem impetrare. \n\n$3. Nuntianti novum opus ad ius suum demon- \nstrandum duo menses praefiniuntur; qui ex iusta et \nnecessaria eausa a iudice, audita altera parte, proro- \ngari vel reduci poterunt. \n\nCAN. 16771. \nSi vetus opus magna ex parte immutetur, idem ius \nesto quod de novo opere can. 1676 constitutum est. \n\nCaN. 1618. \n\nQui grave damnum rei suae imminere pertimescit \nex alieno aedificio quod ruinam minatur, ex arbore aut \nex alia re quacunque, actionem habet de damno infecto \nad obtinendam periculi remotionem, aut cautionem de \ndamno vel avertendo, vel compensando, si forte eve- \nnerit. \n\nCAPUT III. \nDe actionibus ob nullitatem actorum. \n\nCav. 1619. \nSi actus aut contractus sit ipso iure nullus, datur \nei, cuius interest, actio ad obtinendam a iudice decla- \nrationem nullitatis. \n\nLiber Quartus - De Processibus 46D \n\nCaN. 1680. \n\n$ I. Nullitas actus tune tantum habetur, cum in eo \ndeficiunt quae actum ipsum essentialiter constituunt, \naut sollemnia seu conditiones desiderantur a saeris ca- \nnonibus requisitae sub poena nullitatis. \n\n$ 2. Nullitas alicuius aetus non importat nullita- \ntem actorum qui praecedunt aut subsequuntur et ab \nactu non dependent. \n\nCAN. 1681. \nQui actum posuit nullitatis vitio infectum, tenetur \nde damnis et expensis erga partem laesam. \n\nCaAN. 1682. \n\nNullitas actus a iudice declarari non potest ex offi- \ncio, nisi aut publice id intersit, aut agatur de paupe- \nribus vel de minoribus aliisve qui minorum iure cen- \nsentur. \n\nCAN. 1683. \n\nIudex inferior de confirmatione, a Romano Ponti- \nfice actui vel instrumento adiecta, videre non potest, \nnisi Apostolicae Sedis praecesserit mandatum. \n\nCAPUT IV. \n\nDe actionibus rescissorüs et de restitutione \nin integrum. \n\nCAN. 1684. \n\n$ 1. Si quis motus metu gravi iniuste incusso, vel \ndolo cireumventus acetum posuerit vel contractum inie- \nrit qui ipso iure non sit nullus, poterit, metu vel dolo \nprobato, obtinere actus vel contractus rescissionem \nactione quae vocatur rescissoria. \n\n$ 2. Eadem actione intra biennium uti potest, qui \ngravem ex contractu laesionem ultra dimidium ex er- \nrore passus est. \n\nCod. Iur. Cam. 30 \n\n466 Codeo Iuris Canonici \n\nCAN. 1685. \nInstitui haec actio potest : \n\n1.\" Oontra eum qui metum intulit aut dolum pa- \ntravit, quamvis ipse non in suum, sed in alterius com- \nmodum talia peregerit; \n\n2.^ Contra quemlibet malae fidei et etiam bonae \nfidei possessorem, qui res metu vel dolo extortas possi- \ndet, salvo iure regressus contra quemlibet usque ad \nipsum metus vel doli auctorem. \n\nCAN. 1686. \nSi is qui metum intulit aut dolum patravit, urgeat \nactus vel contractus exsecutionem, parti laesae seu de- \nceptae competit exceptio metus vel doli. \n\nOAN. 1687. \n\n$ 1. Minoribus vel minorum iure fruentibus gravi- \nter laesis eorumque heredibus et successoribus, ad lae- \nsionem reparandam ex negotio seu actu valido rescin- \ndibili, praeter alia ordinaria remedia, suppetit reme- \ndium extraordinarium restitutionis in integrum. \n\n$8 2. Hoc benefieium maioribus quoque conceditur \nquos deficit rescissoria actio aut aliud ordinarium re- \nmedium, dummodo iustam subesse causam et laesio- \nnem sibi imputandam non esse probaverint. \n\nCAN. 1688. \n\n$ 1. Restitutio in integrum peti debet ab ordinario \niudice, qui competens est respectu illius, contra quem \npetitur, intra quadriennium ab adepta maioritate com- \nputandum, si agatur de minoribus, a die laesionis fa- \nctae et cessati impedimenti, si de maioribus aut per- \nsonis moralibus. \n\n8$ 2. Minoribus vel minorum iure fruentibus resti- \ntutio concedi potest a iudice etiam ex officio, audito \nvel instante promotore iustitiae. \n\nLiber Quartus - De Processibus 467 \n\nCAN. 1689. \n\nRestitutio in integrum id efficit ut omnia revocen- \ntur in pristinum, idest restituantur in statum quo erant \nante laesionem, salvis iuribus quae alii, bona fide, ante \npetitam restitutionem quaesiverint. \n\nCAPUT V. \nDe mutuis petitionibus \nsew de actionibus reconventionalibus. \n\nCAN. 1690. \n$ 1. Actio quam reus coram eodem iudice in eodem \niudicio instituit contra actorem ad submovendam vel \nminuendam eius petitionem, dicitur reconventio. \n$ 2. Reconventio reconventionis non admittitur. \n\nCAN. 1691. \n\nActio reconventionalis locum habere potest in omni- \nbus causis contentiosis, exceptis causis spolii; in cri- \nminalibus vero non admittitur, nisi ad normam \ncan. 2218, 8 3. \n\nCaN. 1692. \n\nProponenda est iudici coram quo actio principalis \ninstituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato \nvel alioquin incompetenti, nisi sit absolute incom- \npetens. \n\nCAPUT VI. \nDe actionibus seu remediis possessoriis. \nCaN. 1693. \n\nQui ad possessionem alicuius rei adipiscendam, vel \nad alicuius iuris exercitium obtinendum munitur titulo \nlegitimo, petere potest, ut in rei possessionem vel iuris \nexercitium immittatur. \n\nCAN. 1694. \nNon solum possessio, sed etiam simplex detentio \n\npraestat, ad normam canonum qui sequuntu r, actionem \nvel exceptionem possessoriam. \n\n468 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1695. \n\n8 1. Qui annum integrum in possessione rei vel in \nquasi-possessione iuris manserit, si molestiam patiatur \nquominus suam possessionem vel quasi-possessionem \nretineat, habet actionem retinendae possessionis. \n\n$ 2. Haec actio non admittitur nisi intra annum \nab illata molestia adversus molestiae auctorem ut a \nmolestiis desistat. \n\nCAN. 1696. \n\n$1. Etiam qui vi, clam. vel precario possidet, \nactione retinendae possessionis uti potest adversus \nquemlibet deturbatorem : non autem contra personam \na qua ipse rem vi vel clam surripuit aut precario ac- \ncepit. \n\n$ 2. In causis quae ad bonum publicum spectant, \niustitiae promotori ius est opponendi vitium posses- \nsionis adversus eum qui vi, clam vel precario possidet. \n\nCaN. 1697. \n\n$ 1. Si inter duos controversia oriatur uter eorum \npossideat, ille in possessione praeferendus est qui intra \nannum frequentiores et potiores possessionis actus \nexercuit. \n\n$ 2. In dubio iudex possessionem pro indiviso utri- \nque parti attribuat. \n\n$ 3. Si rei vel iuris indoles aut contentionum et ri- \nxarum periculum non patiatur ut litigantibus pro indi- \nviso possessio interim attribuatur, iudex rem apud \nsequestrem deponi, aut iuris quasi-possessionem sus- \npendi iubeat usque ad iudicii petitorii exitum. \n\nCAN. 1698. \n\n8 I. Qui vi aut clam quoquo modo a possessione rei \nvel quasi-possessione iuris deiectus est, adversus quem- \nlibet spolii auctorem vel rei detentorem habet actionem \nrecuwperandae possessionis vel de spolio et spolii exce- \nptionem. \n\nLiber Quartus - De Processibus 469 \n(de toon lr e de e ein. REN Qe Re ABA SEE LA, a SN QD DR Maca \n\n$ 2. Haec actio non admittitur praeterlapso anno \npostquam spolium passus rei notitiam habuit; exceptio, \ncontra, perpetua est. \n\nCaN. 1699. \n\n$ 1. Spoliatus adversus spoliantem excipiens et \nprobans spolium, non tenetur respondere, nisi prius \nfuerit in suam possessionem restitutus. \n\n$ 2. Spoliatus ut in possessionem restituatur, nil \naliud probare debet, nisi spoliationem ipsam. \n\n$ 9. Sed si in restitutione rei vel exercitii iuris ali- \nquod occurrat periculum (ex. gr., saevitiarum, cum \nvir contra uxorem postulat restitutionem coniugalis \nconsortii), iudex, ad instantiam partis vel promotoris \niustitiae, pro diversis personarum causarumve adiun- \nctis decernat aut restitutionem suspendi, aut rem vel \npersonam apud sequestrem custodiri, donec causa pe- \ntitorio iudicio definiatur. \n\nCaN. 1700. \n\nIudicia possessoria absolvenda sunt, citata dumta- \nxat adversa parte in iudiciis retinendae vel recupe- \nrandae; citatis vero omnibus iis quorum interest, in \niudiciis adipiscendae. \n\nCAPUT VII. \nDe ecstinctione actionum. \n\nCAN. 1701. \n\nIn contentiosis actiones tum reales tum personales \nexstinguuntur praescriptione ad normam can. 1508- \n1512; actiones autem de statu personarum nunquam \nexstinguuntur. \n\nCaN. 1702. \n\nOmnis criminalis actio perimitur morte rei, condo- \nnatione legitimae potestatis, et lapsu temporis utilis \nad actionem criminalem proponendam, \n\nA10 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1708. \n\nFirmo praescripto ean. 1555, $8 1 de delictis Sacrae \nCongregationi S. Officii reservatis, tempus utile ad \nactionem criminalem proponendam est triennium, nisi \nagatur : \n\n1.\" De actione iniuriarum, quae uno anno peri- \nmitur; \n\n2. De actione ob delicta qualificata contra VI \net VII divinum praeceptum, quae quinquennio peri- \nmitur; \n\n3. De actionibus ob simoniam vel homicidium, \ncontra quae actio eriminalis decennio perdurat. \n\nCav. 1704. \nSublata per praescriptionem actione criminali : \n1. Non est hoc ipso sublata actio contentiosa, \nforte ex delicto orta, ad damna sarcienda; \n2.? Ordinarius remediis can. 2222, $ 2 statutis \nuti adhuc potest. \n\nCav. 1705. \n\n$ 1l. Praescriptio in contentiosis currit ex quo actio \nprimum potuit iure proponi; in criminalibus, a die pa- \ntrati delicti. \n\n$ 2. Ri delictum habeat tractum, ut vocant, succes- \nsivum, non currit praescriptio, nisi a die qua delicti \ntractus cessaverit. \n\n$ 9. In delicto habituali vel continuato praescriptio \nnon decurrit nisi post ultimum actum; et conventus ob \naliquem eriminosum actum non praescriptum, tenetur \nde antiquioribus, qui cum eodem actu connectuntur, \netiamsi singulatim sumpti ob praescriptionem exclu- \nderentur. \n\nLiber Quartus - De Processibus A71 \n\nTITULUS VI. \nDe causae introduetione. \n\nCAPUT I. \nDoe libello litis introductorio. \n\nCAN. 1706. \n\nQui aliquem convenire vult, debet libellum compe- \nlenti iudici exhibere, in quo controversiae obiectum \nproponatur, et ministerium iudieis ad deducta iura \npersequenda expostuletur. \n\nCAN. 1101. \n\n8 1. Qui scribere nescit, aut legitime impeditur quo- \nininus libellum exhibeat, oretenus petitionem suam co- \nram tribunali proponere potest. \n\n$ 2. Item in causis facilioris investigationis et mi- \nnoris momenti ae propterea cito expediendis, iudicis \narbitrio relinquitur petitionis admissio oretenus sibi \nfacta. \n\n$ 9. In utroque tamen casu iudex notarium iubeat \nscriptis actum redigere qui actori legendus est et ab \neo probandus. \n\nCAN. 1708. \n\nLibellus quo lis introducitur debet : \n\n1. Exprimere coram quo iudice causa introduca- \ntur, quid petatur, et a quo petatur; \n\n2.\" Indicare, generatim saltem, quo iure innita- \ntur actor ad comprobanda ea quae allegantur et asse- \nruntur; \n\n3.\" Subscribi ab actore vel eius procuratore, ap- \npositis die, mense et anno, nec non loco in quo actor \nvel eius procurator habitant, aut residere se dixerint \nactorum recipiendorum gratia. \n\nCaN. 1709. \n\n$ 1. Iudex vel tribunal, postquam viderit et rem \nesse suae competentiae et actori legitimam personam \n\nA19 Codeaz Iuris Canonici \n\nesse standi in iudicio, debet quantocrus libellum aut \nadmittere aut reiicere, adiectis in hoc altero casu reie- \nctionis causis. \n\n$ 2. Ri iudicis decreto libellus reiectus fuerit ob \nvitia quae emendari possunt, actor novum libellum \nrite confectum potest eidem iudici denuo exhibere; \nquod si iudex emendatum libellum reiecerit, novae \nreiectionis rationes exponere debet. \n\n$ 9. Adversus libelli reiectionem integrum semper \nest parti intra tempus utile decem dierum recursum \ninterponere ad superius tribunal: a quo, audita parte, \net promotore iustitiae aut vinculi defensore, quaestio \nreiectionis expeditissime definienda est. \n\nCaN. 1710. \n\nSi iudex continuo mense ab exhibito libello decre- \ntum non ediderit quo libellum admittit vel reiicit ad \nnormam ean. 1709, pars cuius interest instare potest \nut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus \niudex sileat, lapsis quinque diebus a facta instantia, \npoterit recursum ad Ordinarium loci, si ipse iudex non \nsit, vel ad superius tribunal interponere ut vel iudex \nad definiendam causam adigatur vel alius in eius locum \nsubrogetur. \n\nCAPUT II. \nDe citatione et denuntiatione actorum iudicialium. \n\nCav. 1711. \n$ 1. Libello vel orali petitione admissa, locus est \nvocationi in ius seu citationi alterius partis. \n$ 2. Quod si partes litigantes sponte coram iudice \nse sistant ad causam agendam, opus non est citatione, \nsed actuarius significet in actis partes sponte sua iudi- \ncio adfuisse. \nCaN. 1712. \n$ 1. Citatio fit a iudice, et libello litis introducto- \nrio inseribitur aut adiungitur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 478 \n\n$ 2. Denuntiatur autem reo, et, si sint plures, sin- \ngulis. \n\n$ 3. Debet insuper actori nota fieri, ut statuta die \net hora ipse quoque coram iudice se sistat. \n\nCaN. 1713. \n\nSi lis moveatur ei qui non habet liberam admini- \nstrationem rerum, de quibus disceptatur, citatio de- \nnuntianda est ei qui ipsius nomine iudicium suscipere \ntenetur ad normam can. 1648-1654. \n\nCAN. 1714. \nQuaelibet citatio est peremptoria; nec iteretur ne- \ncesse est, nisi in casu de quo in can. 18415, 8 2. \n\nCav. 1715. \n\n$ 1. Citatio denuntietur per schedam, quae prae- \nceptum iudicis parti conventae factum ad comparen- \ndum exprimat, idest a quo iudice, ob quam causam \nsaltem verbis generalibus indicatam, quo actore, reus, \nnomine et cognomine rite designatus, conveniatur; nec \nnon locum, et tempus, idest annum, mensem, diem et \nhoram ad comparendum praefixam perspicue indicet. \n\n$ 2. Citatio, sigillo tribunalis munita, subseribenda \nest a iudice vel ab eius auditore et a notario. \n\nCaN. 1716. \nCitatio duplici scheda conficiatur, quarum altera \nremittatur reo convento, altera asservetur in actis. \n\nOAN. 1717. \n\n$8 1. Citationis scheda, si fieri poterit, per Curiae \ncursorem tradenda est ipsi convento ubicunque is in- \nvenitur. \n\n$ 2. Ad hoc cursor etiam fines alterius dioecesis in- \ngredi potest, si iudex id expedire censuerit et eidem \ncursori mandaverit. \n\n$ 3. Si cursor personam conventam non invenerit \nin loco ubi commoratur, relinquere poterit citatoriam \nschedam alicui de eius familia aut famulatu, si hic eam \n\nATA Codec Iuris Canonici \n\nrecipere paratus sit ac spondeat se reo convento quam- \nprimum schedam acceptam traditurum; sin minus eam \nad iudicem referat, ut transmittatur ad normam \ncan. 1719, 1120. \nCaxv. 1718. \nReus qui citatoriam schedam recipere recuset, legi- \ntime citatus habeatur. \n\nCaN. 1719. \n\nSi ob distantiam vel aliam causam difficulter per \ncursorem tradi possit reo convento scheda citatoria, \npoterit iussu iudicis transmitti per tabellarios publicos, \ndummodo commendata et cum syngrapha receptionis, \nvel alio modo qui secundum locorum leges et conditio- \nnes tutissimus sit. \n\nCaN. 1720. \n\n€ 1. Quoties, diligenti inquisitione peracta, adhuc \nignoratur ubi commoretur reus, locus est citationi per \nedictum. \n\n$ 2. Hoc autem fit affigendo per cursorem ad fores \nCuriae schedam citationis ad modum edicti per tem- \npus prudenti iudicis arbitrio determinandum et in ali- \nqua publica ephemeride eam inserendo; si vero utrum- \nque fieri nequeat, alterutrum sufficiet. \n\nCaN. 1721. \n\n$ 1. Cursor, cum in manu rei conventi citationis \nschedam relinquit, debet eam subsignare, adnotatis die \net hora qua reo tradita est. \n\n8 9. Idem peragat si eam relinquat in manibus ali- \ncuius de familia aut famulatu rei conventi, addito in- \nsuper nomine personae cui schedam tradidit. \n\n8$ 3. 8i citatio fiat per edictum, cursor in edicti \ncalce signet qua die et hora edictum affixum ad fores \nCuriae fuerit et quandiu affixum manserit. \n\n$ 4. Si reus receptionem schedae recuset, cursor \nschedam ipsam subsignatam, addita die et hora recu- \nsationis, iudici remittat. \n\nLiber Quartus - De Processibus X15 \n\nCAN. 1729. \n\n$ 1. Cursor quae peregit ad iudicem referat in scri- \nptis manu propria subsignatis, quae in actis serventur. \n\n$ 2. Ri per tabellariorum officium citatio transmit- \ntatur, asservetur in actis fides eiusdem officii. \n\nCaN. 1723. \n\nSi scheda citatoria non referat quae in can. 1715 \npraescribuntur aut non fuerit legitime intimata, nul- \nlius momenti sunt tum citatio tum acta processus. \n\nCav. 1724. \n\nRegulae superius statutae pro rei citatione, ceteris \nquoque iudicii actibus, pro diversa tamen eorum na- \ntura, accommodandae et applicandae sunt, ut decreto- \nrum vel sententiarum denuntiationi aliisque huiusmodi. \n\nO^N. 1725. \nCum citatio legitime peracta fuerit aut partes sponte \nin iudicium venerint : \n1.\" Res desinit esse integra; \n2.\" Causa fit propria illius iudicis aut tribunalis, \ncoram quo actio instituta est; \n3.' In iudice delegato firma redditur iurisdictio \nita ut non exspiret resoluto iure delegantis; \n4.* Interrumpitur praescriptio, nisi aliud cautum \nsit, ad normam can. 1508; \n5.* Lis pendere incipit; et ideo statim locum habet \nprincipium : « /ite pendente, nihil innovetur ». \n\nTITULUS VII. \nDe litis contestatione. \n\nCAN. 1726. \n\nObiectum seu materia iudicii constituitur ipsa litis \ncontestatione, seu formali conventi contradictione pe- \ntitioni actoris, facta animo litigandi coram iudice, \n\nA76 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1721. \n\nAd litis contestationem nulla necessaria est sol- \nlemnitas, sed sufficit ut partibus coram iudice vel eius \ndelegato comparentibus, in actis inseratur petitio \nactoris et contradictio conventi, unde constet qua de \nre agatur seu quinam sint controversiae termini. \n\nCaN. 1728. \n\nIn causis tamen implicatioribus, in quibus petitio \nactoris nec perspicua sit nec simplex vel contradictio \nconventi difficultatibus scateat, iudex, ex officio aut ad \ninstantiam actoris vel conventi, partes citet ad rite \ndefiniendos controversiae articulos, idest ad causae \ndubia, ut dicitur, concordanda. \n\nCaNv. 1729. \n\n$ 1. Si die dubiis concordandis praestituta, pars \nin ius vocata non compareat nec iustam absentiae excu- \nsationem alleget, contumax declaretur, et dubiorum \nformula statuatur ex officio, parte, quae praesens fue- \nrit, id postulante. Parti autem ceontumaci statim id \nnotum fiat ex officio ut quas velit exceptiones contra \ndubiorum seu articulorum formulam possit proponere \net a contumacia se purgare, intra tempus quod iudici \ncongruum videatur. \n\n$ 2. Partibus praesentibus et in formula dubiorum \nseu articulorum concordibus, si iudex, quod ad se atti- \nnet, nihil excipiendum putaverit, eius rei fiat mentio \nin decreto quo formula firmatur. \n\n8 3. Si vero partes dissentiant aut earum conclu- \nsiones iudici non probentur, iudex ipse controversiam \ndirimat decreto. \n\n$ 4. Dubiorum seu articulorum formula semel sta- \ntuta mutari non potest, nisi novo decreto, ex gravi \ncausa, ad instantiam partis, vel promotoris iustitiae, \nvel defensoris vinculi, audita utraque vel altera parte \neiusque rationibus perpensis, \n\nLiber Quartus - De Processibus ATI \n\nOAN. 1730. \n\nAntequam litis contestatio locum habuerit, iudex \nad testium aliarumve probationum receptionem ne pro- \ncedat, nisi in casu contumaciae, aut nisi testium depo- \nsitionem recipere oporteat, ne ipsa ob probabilem te- \nstis mortem, ob discessum eiusdem vel ob aliam iustam \ncausam recipi postea nequeat, aut difficulter possit. \n\nCaN. 17831. \nLite contestata : \n\nl1.\" Haud licet actori libellum mutare, nisi, reo \nconsentiente, iudex, iustis de causis, censeat mutatio- \nnem esse admittendam, salva semper reo compensa- \ntione damnorum et expensarum, si quae debeatur. Li- \nbellus non censetur mutatus, si coarctetur aut mutetur \nprobationis modus; si minuantur aut petitio aut acces- \nsoria petitionis; si facti adiuncta in libello pridem po- \nsita ita illustrentur, compleantur aut emendentur, ut \ncontroversiae obiectum idem remaneat; si in locum rei \npetatur pretium, foenus aut aliquid aequivalens; \n\n2. Iudex congruum tempus partibus praestituat \nprobationibus proponendis et explendis; quod quidem \npoterit, instantibus partibus, arbitrio suo prorogare, \ndummodo ne lis, ultra quam aequum sit, protrahatur; \n\n3.\" Possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; \nquapropter damnatus rem restituere, non solum rem \nipsam, sed et rei fructus a litis contestatae tempore re- \nstituere tenetur et damna praeterea sarcire, si qua se- \ncuta fuerint. \n\nTITULUS VIII. \nDe litis instantia. \nCav. 1732. \n\nInstantiae initium fit litis contestatione; finis au- \ntem omnibus modis, quibus iudicium terminatur, sed \net antea non solum interrumpi, verum etiam finiri pot- \nest sive peremptione sive renuntiatione. \n\nA18 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1133. \n\nSi pars litigans moriatur aut statum mutet aut ces- \nset ab officio cuius ratione agit : \n\n1.\" Causa nondum conclusa, instantia interrum- \npitur, donec heres defuncti aut successor litem instau- \nret; \n\n2.* Oausa conclusa, instantia non interrumpitur, \nsed iudex procedere debet ad ulteriora, citato procura- \ntore, si adsit, secus defuncti herede vel successore. \n\nCaN. 1734. \n\nSi eontrovertatur euinam ex clericis litigantibus \nius sit ad beneficium, et alter, lite pendente, moriatur, \naut beneficio renuntiet, instantia non interrumpitur, \nsed contra superstitem eam prosequitur promotor iusti- \ntiae qui pro beneficii aut ecclesiae libertate dimicet, \nnisi beneficium sit liberae collationis Ordinarii et hic \npraeferat causam ut victam superstiti adiudicare. \n\nCaN. 1735. \n\nProcuratore aut curatore a munere cessante, tandiu \ninterrupta manet instantia, quandiu pars aut ii ad \nquos pertinet novum procuratorem vel curatorem no- \nminaverint aut per se ipsi in posterum agere se velle \nprofessi fuerint. \n\nCaN. 1736. \n\nSi nullus actus processualis, quin aliquod obstet \nimpedimentum, ponatur in tribunali primae instantiae \nper biennium aut in gradu appellationis per annum, \ninstantia perimitur, et in altero casu sententia per ap- \npellationem oppugnata transit in rem iudicatam. \n\nCav. 1737. \n\nPeremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, mi- \nnores quoque aliosve minoribus aequiparatos, eaque ex \noffieio etiam excipi debet, salvo iure regressus ad in- \ndemnitatem adversus tutores, administratores, procu- \nratores qui eulpa se caruisse non probaverint. \n\nLiber Quartus - De Processibus 419 \n\nCAN. 1138. \n\nPeremptio exstinguit aeta processus, non vero acta \ncausae; imo haee vim habere possunt etiam in alia in- \nstantia, dummodo ea inter easdem personas et super \neadem re intercedat; sed ad extraneos quod attinet, non \naliam vim obtinent, nisi documentorum. \n\nOaN. 1739. \nIn casu peremptionis, quas quisque ex litigatoribus \nfecerit, has ipse ferat expensas perempti iudicii. \n\nCAN. 1740. \n\n$ 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor \ninstantiae renuntiare; item tum actor tum reus pos- \nsunt processus actis renuntiare sive omnibus sive non- \nnullis tantum. \n\n$ 2. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scri- \nptis, et à parte vel ab eius procuratore, speciali tamen \nmandato munito, debet subscribi, alteri parti commu- \nnicari, ab eaque aeceptari, vel saltem non impugnari, \net a iudice admitti. \n\nCAN. 1741. \n\nAdmissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem \nparit effectus ac peremptio instantiae: et obligat re- \nnuntiantem ad solvendas expensas actorum, quibus re- \nnuntiatum fuit. \n\nTITULUS IX. \nDe interrogationibus partibus in iudicio faciendis. \n\nCAN. 1742. \n\n$8 Il. Iudex ad eruendam veritatem facti quod pu- \nblice interest ut extra dubium ponatur, debet partes \ninterrogare. \n\n$ 2. In aliis casibus potest unum ex contendentibus \ninterrogare non solum ad instantiam alterius partis, \nsed etiam ex officio, quoties agitur de illustranda pro- \nbatione adducta. \n\n480 Codea Iwris Canonici \n\n$ 3. Interrogatio partium fieri à iudice potest in \nquovis stadio iudicii ante conclusionem in causa; post \nconclusionem in causa servetur praescriptum can. 1861. \n\nCaN. 1743. \n\n$ 1. Iudici legitime interroganti partes respondere \ntenentur et fateri veritatem, nisi agatur de delicto \nab ipsis commisso. \n\n$ 2. Si pars legitime interrogata respondere recu- \nset, quanti facienda sit haec recusatio, utrum iusta sit, \nan confessioni aequiparanda, necne, iudicis est aesti- \nmare. \n\n$ 3. Pars, quae respondere debet, si illegitime re- \nspondere recusaverit aut si postquam responderit men- \ndax reperta fuerit, puniatur, ad tempus a iudice pro \nrerum adiunctis definiendum remotione ab actibus le- \ngitimis ecclesiasticis; et si ante responsionem iusiuran- \ndum de veritate dicenda praestiterit, laicus interdicto \npersonali, clericus suspensione plectatur. \n\nCaN. 1744. \n\nIusiurandum de veritate dicenda in causis crimina- \nlibus nequit iudex accusato deferre; in contentiosis, \nquoties bonum publicum in causa est, debet illud a par- \ntibus exigere; in aliis, potest pro sua prudentia. \n\nCAN. 1745. \n\n$ 1. Tum actor tum reus invicem, tum etiam pro- \nmotor iustitiae et defensor vinculi possunt iudici exhi- \nbere articulos, seu quaesita, super quibus pars inter- \nrogetur, quaeque vulgo positiones dicuntur. \n\n$ 2. In positionibus exarandis, admittendis et parti \nproponendis regulae cum proportione serventur quae \nin can. 1113-1781 statutae sunt. \n\nCaN. 1746. \n\nAd iusiurandum praestandum vel interrogationibus \n\nrespondendum partes personaliter coram iudice se si- \n\nstere debent, exceptis iis de quibus in ean. 1770, 8 2, \nnniyis 2; \n\nLiber Quartus - De Processibus 481 \n\nTITULUS kX. \nDe probationibus. \n\nCav. 1741. \nNon indigent probatione : \n1.\" Facta notoria, ad normam can. 2197; \n2.\" Quae ab ipsa lege praesumuntur; \n3. Facta ab uno ex contendentibus asserta et ab \naltero admissa, nisi a iure vel a iudice probatio nihilo- \nminus exigatur. CAN. 1748. \n\n$ 1. Onus probandi incumbit ei qui asserit. \n$ 2. Actore non probante, reus absolvitur. \n\nCAN. 1149. \n\nProbationes quae ad moras iudicio nectendas postu- \nlari videntur, ceu examen testis longe dissiti, aut cuius \ndomicilium nescitur, vel cognitio documenti quod cito \nhaberi non potest, iudex ne admittat, nisi hae proba- \ntiones necessariae videantur quia ceterae deficiant aut \nsatis non sint. \n\nCAPUT I. \nDe confessione partium. \nCaN. 1750. \n\nAssertio de aliquo facto, in scriptis aut oretenus ab \nuna parte contra se et pro adversario coram iudice, sive \nsponte, sive iudice interrogante peracta, dicitur confes- \nsio iudicialis. \n\nCAN. 17151. \n\nSi agatur de negotio aliquo privato et in causa non \nsit bonum publicum, confessio iudicialis unius partis, \ndummodo libere et considerate facta, relevat alteram \nab onere probandi. \n\nCaN. 1782. \n\nPars, aliquid confessa in iudicio, non potest contra \nconfessionem suam venire, nisi aut in continenti hoc \nfaciat, aut probet confessionem ipsam vel carere con- \n\nCod. Iur. Can. 21 \n\n489. Codez luris Canonici \n\nCREAR QR NEAR diritti iie ae oe o \nditionibus in ean. 1150 expressis vel errori facti esse \nadscribendam. \n\nCAN. 1158. \n\nConfessio sive scriptis, sive oretenus, ipsimet ad- \nversario aut aliis extra iudicium facta, dicitur extraiu- \ndicialis: eaque in iudicium deducta, iudicis est, per- \npensis omnibus rerum adiunctis, aestimare quanti fa- \ncienda sit. \n\nCAPUT II. \nDe testibus et attestationibus. \n\nCAN. 1754. \nProbatio per testes in quibuslibet causis admittitur, \nsub iudicis tamen moderatione, secundum modum prae- \nfinitum in canonibus qui sequuntur. \n\nCAN. 1155. \n\n$ 1l. Testes iudici legitime interroganti respondere \net veritatem fateri debent. \n\n; 2. Salvo praescripto can. 1751, 8 3, n. 2, ab hac \nobligatione eximuntur : \n\n1.? Parochi aliique sacerdotes quod attinet ad ea \nquae ipsis manifestata sunt ratione sacri ministerii ex- \ntra sacramentalem confessionem; civitatum magistra- \ntus, medici, obstetrices, advocati, notarii aliique qui \nad secretum officii etiam ratione praestiti consilii te- \nnentur, quod attinet ad negotia huic secreto obnoxia; \n\n2.\" Qui ex testificatione sua sibi vel consanguineis \nvel affinibus in quolibet gradu lineae rectae et in primo \ngradu lineae collateralis, infamiam, periculosas vexa- \ntiones, aliave mala valde gravia obventura timent. \n\n8 3. Testes iudici legitime interroganti scienter fal- \nsum aflirmantes aut verum occultantes puniantur ad \nnormam can. 1/45, 8 3; eademque poena mulctentur om- \nnes, qui testem vel peritum donis, pollicitationibus aut \nalio quovis modo inducere praesumpserint ad falsum \ntestimonium dicendum aut ad veritatem occultandam. \n\nLiber Quartus - De Processibus 488 \n\nAnT. l. — Quwi testes esse possint. \nCAN. 1756. \nOmnes possunt esse testes, nisi expresse a iure re- \npellantur vel in totum vel ex parte. \n\nCaN. 1751. \n\n$ 1. Ut non idonei repelluntur a testimonio ferendo \nimpuberes et mente debiles. \n\n$ 2. Ut suspecti : \n\n1. Excommunicati, periuri, infames, post sen- \ntentiam declaratoriam vel condemnatoriam; \n\n2.\" Qui ita abiectis sunt moribus ut fide digni non \nhabeantur; \n\n3. Publici gravesque partis inimici. \n\n$ 3. Ut incapaces: \n\n1. Qui partes sunt in causa, aut partium vice \nfunguntur, veluti tutor in causa pupilli, Superior aut \nadministrator in causa suae communitatis aut piae cau- \nsae, cuius nomine in iudicio consistit, iudex eiusve as- \nsistentes, advocatus aliique qui partibus in eadem causa \nassistunt vel astiterunt; \n\n2.\" Sacerdotes, quod attinet ad ea omnia quae \nipsis ex confessione sacramentali innotuerunt, etsi a \nvinculo sigilli soluti sint; imo audita a quovis et quo- \nquo modo occasione confessionis ne ut indicium quidem \nveritatis recipi possunt; \n\n3.' Ooniux in causa sui coniugis, consanguineus \net affinis in causa consanguinei vel affinis, in quolibet \ngradu lineae rectae et in primo gradu collateralis, nisi \nagatur de causis quae ad statum civilem aut religiosum \npersonae spectant, cuius notitia aliunde haberi ne- \nqueat, e£ bonum publicum exigat ut habeatur. \n\nCAN. 1758. \n\nNon idonei et suspecti audiri poterunt ex decreto \niudicis, quo id expedire declaretur; sed eorum testimo- \nnium valebit tantummodo ut indicium et probationis \nadminieulum, et generatim iniurati audiantur. \n\nA \n\nABA Codec Iuris Canonici \n\nAnr. Il. — A quibus, quomodo, et quot testes induci \nel qui excludi possint. \nCaN. 1759. \n\n$ 1. Testes a partibus inducuntur. \n\n$ 2. Possunt quoque induci a promotore iustitiae \net defensore vinculi, si id ad causam intersit. \n\n$ 3. Sed ipse iudex, quoties agatur de minoribus \naliisve qui minoribus aequiparantur, et generatim quo- \nties publicum bonum id exigat, potest testes ex officio \ninducere. \n\n$ 4. Pars, quae testem induxit, potest eius examini \nrenunciare; sed adversarius postulare potest, ut, hac \nnon obstante renuntiatione, testis examini subiiciatur. \n\nCAN. 1760. \n\n$ 1. Si quis sponte compareat testimonii reddendi \ngratia, iudex poterit eius testimonium admittere vel \nrepellere prout expedire censuerit. \n\n$ 2. Debet autem testem, qui se sponte obtulerit, \nrepellere cum comparere sibi videatur moras iudicio \nnectendi causa vel iustitiae et veritati quoquo modo offi- \nciendi. \n\nCAN. 1761. \n\n8 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum no- \nmina et domicilium tribunali indicentur; praeterea ex- \nhibeantur positiones seu articuli argumentorum super \nquibus testes sint interrogandi. \n\n$ 2. Si neintra diem quidem peremptorium a iudice \npraestitutum, obtemperatum fuerit, postulatio deserta \ncensetur. \n\nCaN. 1762. \n\nIudici ius et obligatio est nimiam multitudinem te- \nstium refrenandi. \n\nCaN. 1763. \n\nPartes debent sibi invicem nota facere testium no- \nmina antequam eorum examen inchoetur, aut, si id, \n\nLiber Quartus - De Processibus 485 \n\nprudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficul- \ntate nequeat, saltem ante testificationum publicatio- \nnem. \n\nCAN. 1764. \n\n8 1. Testes debent ex officio excludi, si iudici liquido \nconstet eos a testimonio ferendo prohiberi, salvo prae- \nscripto can. 1758. \n\n$ 2. Ast etiam, postulante adversario, testes exclu- \ndendi sunt, si iusta exclusionis causa demonstretur, \nquae exclusio dicitur reprobatio personae testis. \n\n$ 9. Pars nequit reprobare personam testis quem \nipsa induxit, nisi nova reprobationis causa supervene- \nrit, quamvis possit eius dicta reprobare. \n\n$ 4. Reprobatio testis fieri debet intra triduum post- \nquam testium nomina cum parte communicata fuerunt, \nnec postea facta admittatur, nisi a parte demonstretur \nvel saltem iuramento affirmetur defectum testis antea \nsibi notum non fuisse. \n\n$ 5. Iudex autem reprobationis discussionem in fi- \nnem litis reservet, nisi contra testem stet praesumptio \niuris, aut defectus sit notorius vel statim ac facile pro- \nbari possit vel postea probari nequeat. \n\nCaN. 1765. \n\nCitatio testium fit ministerio iudicis, decreto inter- \nveniente, et intimanda est testibus ad normam can. \n1115-1723. \n\nCaN. 1766. \n$ 1. Testis rite citatus parere debet aut causam \nsuae absentiae iudici notam facere. \n\n| $ 2. Testis inobediens, qui nempe sine legitima \ncausa non comparuit, aut, etsi comparuit, renuit re- \nspondere vel iusiurandum praestare vel attestationi \nsubscribere, a iudice potest congruis poenis coerceri et \ninsuper muletari pro rata damni quod ex eius inobe- \ndientia partibus obveniat. \n\n486 Codez Iuris Canonici \n\nAnT. III. — De éureiurando testiwm. \nCAN. 1761. \n\n$ 1. Testis, antequam testimonium edat, iusiuran- \ndum praestare debet de tota ac sola veritate dicenda, \nsalvo praescripto can. 17158. \n\n$ 2. Partes earumve procuratores praestationi iu- \nrisiurandi testium assistere possunt, salvo praescripto \ncan. 1763. \n\n& 3. Testibus, si de iure partium mere privato aga- \ntur, poterit iusiurandum, utraque parte consentiente, \nremitti. \n\n& 4. Sed etiam cum iusiurandum a teste non exigi- \ntur, iudex testem commonefaciat gravis obligationis, \nqua semper tenetur, veritatem dicendi. \n\nCav. 17068. \n\n'lestes, tametsi iusiurandum praestiterint de veri- \ntate dicenda, poterunt nihilominus pro prudenti iudi- \ncis arbitrio, absoluto examine, adigi ad iusiurandum de \nveritate dictorum sive circa omnes positionum articu- \nlos sive circa aliquos tantum, quoties gravitas negotii \net editae testificationis adiuncta id postulare videantur. \n\nCaN. 17769. \n\nTestes adigi etiam iureiurando possunt ad secretum \nservandum circa propositas interrogationes dataque \ninterrogationibus responsa, usque dum acta et allegata \npublici iuris fiant; imo etiam perpetuo ad normam \ncan. 1623, 8 3. \n\nAnr. IV. — De lestiwm examine. \nCav. 1710. \n8$ Il. Testes sunt examini subiiciendi in ipsa tribu- \nnalis sede. \n$8 2. Ab hac generali regula excipiuntur : \n1.* S. R. E. Cardinales, Episcopi et personae illu- \nstres quae suae civitatis iure eximuntur ab obligatione \ncomparendi coram iudice testificandi causa: ii omnes \n\nLiber Quartus - De Processibus A87 \n\neligere ipsi possunt locum ubi testificentur, de quo \niudicem certiorem facere debent; \n\n2.^ Qui morbo aliove corporis vel animi impedi- \nmento aut conditione vitae, uti moniales, tribunalis \nsedem adire nequeunt; ii domi audiendi sunt; \n\n3.\" Qui extra dioecesim degentes, in dioecesim \nreverti et ad tribunalis sedem accedere sine gravi in- \ncommodo nequeunt; ii audiendi sunt a tribunali loci in \nquo commorantur ad normam can. 1510, 8 2, secundum \ninterrogationes et instructiones a causae iudice trans- \nmissas; \n\n4.^ Qui in dioecesi quidem commorantur, sed in \nlocis ita dissitis a tribunalis sede, ut sine gravibus im- \npensis neque ipsi iudicem adire, neque a iudice adiri \npossint. Hoc in casu iudex debet propiorem aliquem \nsacerdotem dignum et idoneum deputare, ut cum assi- \nstentia alicuius, qui actuarii munere fungatur, examen \nhorum testium perficiat, transmissis pariter eidem in- \nterrogationibus faciendis, datisque opportunis instru- \netionibus. \n\nCAN. 1771. \nExamini testium partes assistere nequeunt, nisi \niudex eas admittendas censuerit. \n\nCAN. 1712. \n\n$ lI. Testes seorsim singuli examinandi sunt. \n$ 2. Prudenti tamen iudicis arbitrio relinquitur \npost edita testimonia testes inter se aut cum parte con- \nferre, seu, vulgo, confrontare. \n$ 3. Id autem fieri poterit si haec omnia simul con- \ncurrant, scilicet : \n1.* Si testes inter se aut cum parte in re gravi \net causae substantiam attingente dissentiant; \n2. Ri nulla alia facilior ad veritatem detegen- \ndam suppetat via; \n3.\" Ri scandali vel dissidiorum perieulum non sit \nex collatione pertimescendum. \n\nA88 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1718. \n\n$8 1. Examen fit a iudice, vel ab eius delegato aut \nauditore, cui assistat oportet notarius. \n\n$ 2. In examine interrogationes non ab alio quam \nà iudice vel ab eo qui iudicis locum tenet, testibus de- \nferendae sunt. Quapropter si partes, vel promotor iusti- \ntiae, vel defensor vineuli examini intersint et novas \ninterrogationes testi faciendas habeant, has non testi, \nsed iudici vel eius locum tenenti proponere debent, ut \neas ipse deferat. \n\nCAN. 1774. \n\nTestis primo interrogari debet non modo de gene- \nralibus personae adiunctis, hoe est, de nomine, cogno- \nmine, origine, aetate, religione, conditione, domicilio, \nsed etiam quae ipsi cum partibus in causa sit neces- \nsitudo; deinde deferendae sunt interrogationes quae \ncausam ipsam respiciunt et sciscitandum unde et quo- \nmodo ea, quae asserit, habeat cognita. \n\nCaN. 1715. \n\nInterrogationes breves sunto, non plura simul com- \nplectentes, non captiosae, non subdolae, non suggeren- \ntes responsionem, remotae a cuiusvis offensione et per- \ntinentes ad causam quae agitur. \n\nCAN. 1716. \n\n$ 1. Interrogationes non sunt cum testibus antea \ncommunicandae. \n\n8 2. Attamen si ea quae testificanda sunt ita a me- \nmoria sint remota, ut nisi prius recolantur, certo affir- \nmari nequeant, poterit iudex nonnulla testem prae- \nmonere, si id sine periculo fieri posse censeat. \n\nOAN. 1717. \n\nTestes oretenus testimonium dicant, et scriptum ne \nlegant, nisi de calculo et rationibus agatur; tunc enim \nadnotationes, quas secum attulerunt, poterunt con- \nsulere. \n\nLiber Quartus - De Processibus 489 \n\nCaN. 17718. \n\nResponsio ex continenti redigenda est scripto ab \naetuario non solum quod attinet ad substantiam, sed \netiam ad ipsa editi testimonii verba, nisi iudex, at- \ntenta causae exiguitate, satis habeat unam depositio- \nnis substantiam referri. \n\nCAN. 1779. \n\nActuarius in actis mentionem faciat de praestito, \nremisso aut recusato iureiurando, de partium aliorum- \nque praesentia, de interrogationibus ex officio additis \net generatim de omnibus memoria dignis quae forte \nacciderint, cum testes excutiebantur. \n\nCaN. 1780. \n\n8 1. Testi, antequam ab auditorio discedat, debent \nlegi quae actuarius de iis quae ipse viva voce testatus \nest, seripto redegit, data eidem testi facultate addendi, \nsupprimendi, corrigendi, variandi. \n\n$ 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex \net notarius. \n\nCAN. 1781. \n\nTestes, quamvis iam excussi, poterunt, parte po- \nstulante aut ex officio, antequam acta seu testifica- \ntiones publici iuris fiant, denuo ad examen vocari, si \niudex id necessarium vel utile ducat, dummodo tamen \nomnis collusionis vel corruptelae absit periculum. \n\nAnT. V. — De testimoniorum evulgatione \neorwmque reprobatione. \nCAN. 1782. \n$ 1. Cum partes aut earum procuratores examini \nnon interfuerunt, testimonia statim post absolutum \nomnium testium examen poterunt, decreto iudicis, \nevulgari. \n$ 2. Red poterit iudex differre testimoniorum evul- \ngationem in tempus quo cetera probationum capitula \nfuerint absoluta, si id e re existimet. \n\n490 Codec Iuris Canonici \n\nOaN. 1783. \nPost testificationum evulgationem : \n\n1.\" Gessat facultas reprobandi testis personam, \nexcepto easu de quo in can. 1764, $ 4; \n\n2.\" Sed est ius reprobandi testes sive quod attinet \nad modum examinis, cum scilicet obiiciuntur regulae \niuris in examine peragendo neglectae, sive quod atti- \nnet ad testificationes ipsas, cum nempe testimonia im- \npugnantur de falso aut de variatione, contradictione, \nobscuritate, defectu scientiae et similibus. \n\nCaN. 1784. \nReprobationem iudex decreto suo reiiciat, si eam \nfutili inniti fundamento aut ad retardandum iudieium \nfactam animadvertat. \n\nCAN. 1785. \n\nSi iudicium reprobationis admittatur, iudex brevem \nterminum parti postulanti praestituat ad probandam \nreprobationem, et deinde procedat uti in aliis inciden- \ntibus causis. \n\nCav. 1786. \n\nPost evulgatas testificationes, testes iam auditi de- \nnuo super iisdem articulis ne interrogentur, neque novi \ntestes admittantur, nisi caute et ex gravi ratione in \ncausis quae nunquam transeunt in rem iudicatam; ex \ngravissima ratione in ceteris; et in quolibet casu omni \nfraudis et subornationis periculo remoto, altera parte \naudita, et requisito voto promotoris iustitiae vel defen- \nsoris vinculi, si hi iudicio intersint; quae omnia iudex \ndeereto suo definiat. \n\nART. VI. — De indemnitate testiwm. \nCav. 1487. \n. Testis ius habet ad petendam compensationem \nut quas sustinuerit ratione itineris et com- \nmorationis in loco iudicii, et ad congruam indemnita- \ntem pro interruptione sui negotii vel operis. \n\n3 \n\nLiber Quartus - De Processibus 491 \n\n$ 2. Iudicis est, auditis parte ac teste, et, si opus \nsit, etiam peritis, taxare indemnitatem et impensas \ntesti solvendas. \n\nCAN. 1788. \n\nSi intra peremptorium terminum a iudice praesti- \ntutum congrua pecuniae quantitas de qua in can. 1909, \n$ 2, ab eo qui testes inducere vult deposita non sit, is \ntestium examini renuntiasse censeatur. \n\nART. VII. — De testimoniorwm fide. \nCAN. 1789. \nIn aestimandis testimoniis iudex prae oculis habeat: \n1.^ Quae conditio sit personae, quaeve honestas \net an aliqua dignitate testis praefulgeat; \n^ Utrum de scientia propria, praesertim de visu \net auditu proprio testificetur, an de credulitate, de \nfama, aut de auditu ab aliis; \n2.\" Utrum testis constans sit et firmiter sibi \ncohaereat; an varius, incertus, vel vacillans; \n4.^ Denique utrum testimonii contestes habeat, an \nsit singularis. \nC^N. 1790. \nNi testes inter se discrepent, iudex perpendat utrum \nedita ab eis testimonia sibi invicem adversentur, an \nsint dumtaxat diversa vel adminiculativa. \n\nCAN. 1791. \n$ Ll. Unius testis depositio plenam fidem non facit, \nnisi sit testis qualificatus qui deponat de rebus ex offi- \ncio pups \n. Si sub iuramenti fide duae vel tres personae, \nm cRGERERIRT maiores, sibi firmiter cohaerentes, de \naliqua re vel facto in iudicio testificentur de scientia \npropria, sufficiens probatio habetur; nisi in aliqua causa \niudex ob maximam negotii gravitatem, vel ob indicia \nquae aliquod dubium de veritate rei assertae ingerunt, \nnecessariam censeat pleniorem probationem. \n\n499 Codecs Iwris Canonici \n\nCAPUT III. \nDe. peritis. \n\nCAN. 1192. \n\nPeritorum opera utendum est quoties ex iuris vel \niudicis praescripto eorum examen et votum requiritur \nad factum aliquod comprobandum vel ad veram alicuius \nrei naturam dignoscendam. \n\nCav. 1793. \n\n$ 1. Iudicis est peritos eligere vel designare. \n\n$ 2. Hanc designationem in causis mere privatis \niudex facere potest rogatu utriusque partis vel etiam \nalterutrius, altera tame consentiente; in causis vero \nbonum publicum respicientibus, audito promotore iusti- \ntiae aut vinculi defensore. \n\n$ 3. Prudenti iudicis arbitrio relinquitur unum \npluresve peritos eligere pro causae natura et rei diffi- \neultate, nisi lex ipsa numerum peritorum praefiniat. \n\nCAN. 1794. \n\nPeritorum est peritiam suam ad veritatis et iusti- \ntiae leges exigere, neque falsum affirmando neque ve- \nrum occultando; in quo si deliquerint, puniantur ad \nnormam can. 1743, $8 3. \n\nCaN. 1795. \n$ 1. Ad periti munus, ceteris paribus, deligantur, \nqui competentis magistratus auctoritate idonei fuerint \ncomprobati. \n$8 2. Qui a testimonio ferendo excluduntur ad nor- \nmam can. 1757, ne ad peritorum quidem officium as- \nsumi possunt. YAN. 1796. \n\n$ Il. Easdem ob causas quibus testes, possunt et \nperiti recusari. \n\n8 2. Iudex suo decreto edicat utrum sit admittenda \nrecusatio, necne, et, recusatione admissa, in locum pe- \nriti recusati alium sufficiat. \n\nLiber Quartus - De Processibus 493 \n\nCAN. 1791. \n$ 1. Periti demandatum munus suscipere censentur \npraestatione iurisiurandi de munere fideliter implendo. \n$ 2. Partes non solum interesse possunt iurisiu- \nrandi praestationi, sed etiam exsecutioni muneris pe- \nrito demandati, nisi aliud rei natura vel honestas \nexigat aut lex vel iudex statuat. \n\nCaN. 1798. \nPost iusiurandum praestitum, si periti intra praefi- \nnitum tempus mandato non paruerint aut sine iusta \ncausa exsecutionem defugiant, tenentur damnorum. \n\nCaN. 1799. \n\n$ 1l. Iudex, attentis iis quae a litigantibus forte de- \nducantur, omnia et singula capita decreto suo definiat \ncirca quae periti opera versari debeat. \n\n$ 2. Tempus intra quod examen perficiendum est \net votum proferendum, si necessarium vel opportunum \niudici videatur, potest ab ipso iudice praefiniri et etiam, \nauditis partibus, prorogari. \n\nCAN. 1800. \n\n8 1. Si dubitetur quis scriptum aliquod exaraverit, \niudex praeter scripturam quaestioni obnoxiam assignet \nperitis, proponentibus partibus, scripturas cum quibus \nilla comparari et conferri debeat. \n\n$8 2. Si de scripturis, quae sint inter se comparan- \ndae, partes dissentiant, iudex seligat, comparationis \ngratia, eas, quas pars ipsa alias recognovit, aut quas \nqui accusatur auctor scripturae controversae, scripsit \nut persona publica et in archivis aut alio publico tabu- \nlario custodiuntur; aut eius subscriptiones quas ex fide \nnotarii vel personae publicae constet coram ipsis fuisse \nexaratas. \n\n$ 3. Quod si scripturae a partibus et a iudice pro \ncomparatione designatae, peritorum iudicio, investiga- \ntioni non sufficiant, et is cui scriptura controversa tri- \n\nA94 Codec Iuris Canonici \n\nbuitur, in vivis sit, iudex ad instantiam partis aut \netiam ex officio eum citet, ut manu propria coram iu- \ndice vel eius delegato scribat quidquid periti, iudex \nipse, eiusve delegatus dictaturi sint. \n\n$ 4. Recusatio scribendi, non probata legitima re- \ncusationis causa, habetur ut confessio genuinitatis scri- \npturae controversae in praeiudicium recusantis. \n\nCaN. 1801. \n\n$ 1. Periti votum suum vel in scriptis proferre pos- \nsunt, vel oretenus coram iudice; sed si ore proferatur, \nstatim in scriptis redigi debet a notario et à peritis \nsubseribi. \n\n$ 2. Peritus autem, praesertim si sententiam suam \nin scriptis protulerit, accersiri potest a iudice ut expli- \ncationes, quae ulterius necessariae videantur, suppe- \nditet. \n\n$ 3. Periti debent indicare perspicue qua via et ra- \ntione processerint in explendo munere sibi demandato \net quibus potissimum argumentis sententia ab ipsis \nprolata nitatur. : \n\nCav. 1802. \n\nPeriti suam quisque relationem a ceteris distinctam \nconfieciant, nisi, lege non contradicente, iudex unam a \nsingulis subseribendam fieri iubeat; quod si fiat, sen- \ntentiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adno- \n\ntentur. \" \nCAN. 1803. \n\n$ 1. Si periti inter se discrepent, licet iudici aut \nperitioris suffragium super relatis a primis peritis ex- \nquirere aut novos de integro peritos adhibere. \n\n$ 2. Eadem facultas iudici est quoties periti post \nelectionem in suspicionem inciderint vel impares atque - \nnon idonei muneri perspecti fuerint. \n\nCaN. 1804. \n\n$ 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi \nconcordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente \nperpendat. \n\nLiber Quartus - De Processibus 495 \n\n8 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere de- \nbet quibus motus argumentis peritorum conclusiones \naut admiserit aut reiecerit. \n\nCAN. 1805. \n\nPeritorum expensas et honoraria iudex, receptam \nuniuscuiusque loci consuetudinem prae oculis habens, \nex bono et aequo taxare debet, salvo iure recursus ad \nnormam can. 1913, 3 1. \n\nCAPUT IV. \nDe accessu et recognitione iudiciali. \n\nCAN. 1806. \n\nSi ad controversiae locum iudex accedere atque \nipsam rem controversam inspicere necessarium existi- \nmet, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu \npraestanda sint, auditis partibus, summatim describat. \n\nCaN. 1807. \n\nIudex recognitionem peragere potest vel ipse per se \n\nvel per auditorem aut iudicem delegatum. \nCAN. 1808. \n\n$ 1l. Iudex, rem vel locum recognoscens, peritos \n\nadhibere potest, si ipsorum opera necessaria vel utilis \n\nvideatur. \n$ 2. Bi periti adhibeantur, serventur, quantum fieri \npotest, quae praescripta sunt can. 1793-1805. \n\nCAN. 1809. \nSi iurgii vel perturbationis periculum pertimescen- \ndum iudici videatur, poterit ipse prohibere ne partes \nvel earum advocati iudiciali recognitioni intersint. \n\nCAN. 1810. \nIudex testes, vel ex officio accitos vel a partibus ante \n\nrecognitionem rite productos, potest in ipso iudiciali \naccessu examini subiicere, si id expedire videatur ad \n\n496 Qodez iuris Canonici \n\npleniorem probationem aut ad removenda dubia ob \nquae recognitio decerni debuit. \n\nCaN. 1811. \n$ 1. Notarius diligenter curet ut constet ex actis \nqua die et hora recognitio facta sit, quae personae in- \nterfuerint, quae, recognitione durante, aut dieta aut \nperacta aut a iudice decreta sint. \n$ 2. Peractae recognitionis instrumenta tum iudex . \ntum notarius subseribant. \n\nQapuT V. \nDe probatione per instrumenta. \nAnm. L. — De natura et fide instrumentorum. \nOaN. 1812. \n\nIn quolibet iudicii genere admittitur probatio per \ndocumenta tum publica tum privata. \n\nCav. 1813. \n8 1. Praecipua documenta publica ecclesiastica \nhaec sunt: \n\n1.\" Acta, Summi Pontificis et Curiae Romanae et \nOrdinariorum in exercitio suorum munerum authen- \ntica forma exarata, itemque attestationes authenticae \nde iisdem actibus datae ab illis vel eorum notariis; \n\n2» Instrumenta a notariis ecclesiasticis confecta; \n\n3.* Acta iudicialia ecclesiastica; | \n\n4.\" Inscriptiones baptismi, confirmationis, ordi- \nnationis, professionis religiosae, matrimonii, mortis, \nquae habentur in regestis Curiae vel paroeciae, vel re- \nligionis, et attestationes scriptae ex iisdem desumptae \net à parochis, vel Ordinariis, vel notariis ecclesiasticis \nconfectae aut earum exemplaria authentica. \n\n$ 2. Documenta publica civilia ea sunt quae secun \ndum uniuscuiusque loci leges talia iure censentur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 497 \n\n$ 3. Litterae, contractus, testamenta et scripta \nm ? , \nquaelibet a privatis confecta, privatorum documento- \nrum numero habentur. \n\nCAN. 1814. \nDocumenta publica sive ecclesiastica sive civilia ge- \nnuina praesumuntur, donec contrarium evidentibus ar- \n\ngumentis evincatur. \nCAN. 1815. \n\nRecognitio aut impugnatio scripturae proponi \npotest in iudicio tum incidenter, tum ad instar causae \nprincipalis. \n\nCaN. 18106. \n\nDocumenta publica fidem faciunt de iis quae directe \n\net principaliter in eisdem affirmantur. \n\nCaN. 1817. \n\nDocumentum privatum, sive agnitum a parte sive \nrecognitum a iudice, probat adversus auctorem vel \nsubscriptorem et causam ab eis habentes, perinde ac \nconfessio extra iudicium facta; sed per se non habet vim \nprobandi adversus extraneos. \n\nCaN. 1818. \nSi abrasa, correcta, interpolata aliove vitio docu- \nmenta infecta demonstrentur, iudicis est aestimare an \net quanti huiusmodi documenta facienda sint. \n\nAnT. Il. — De productione documentorum \net actione ad. exhibendwm. \nCAN. 1819. \n\nDocumenta vim probandi in iudicio non habent, nisi \noriginalia sint aut in exemplari authentico exhibita et \npenes tribunalis cancellariam deposita, exceptis docu- \nmentis quae publiei iuris sunt, ceu leges rite promul- \n\ngatae. \nCAN. 1820. \n\nDocumenta in forma authentica sunt exhibenda et \nin iudicio deponenda, ut a iudice et ab adversario exa- \nminari possint. \n\nCod. Iur. Can. 32 \n\n498 Codec [wris Canonici \n\nCAN. 1821. \n\n$ 1. Si dubium excitetur utrum fideliter exscriptum \nsit exemplar, an non, iudex ad instantiam partis vel \netiam ex officio decernere potest, ut ipsum documentum \nexhibeatur, unde exemplar est desumptum. \n\n$ 2. Si id fieri aut minime aut valde difficulter pos- \nsit, iudex potest auditorem delegare aut loci Ordina- \nrium rogare pro examine et collatione documenti, prae- \nseribens quibus de articulis e£ quemadmodum fieri de- \nbeat collatio; collationi vero utraque pars assistere \npotest. \n\nCAN. 1822. \n\nDocumenta communia quaeve de communi agunt \nnegotio, ut testamenta et instrumenta quae respiciunt \nsuecessiones, bonorum. partitiones, contractus aliaque \nhuiusmodi de quibus lis est inter partes, quilibet ex \nlitigantibus potest postulare ut in iure exhibeantur ab \nea parte quae illa possidere dicitur. \n\nCaN. 1823. \n\n$ 1. Nemo tamen exhibere tenetur documenta, etsi \ncommunia, quae communicari nequeunt sine periculo \ndamni ad normam can. 1655, $ 2, n. 2 aut sine perieulo \nviolationis secreti servandi. \n\n$ 2. Attamen si qua saltem documenti particula, \nquam produci intersit, describi possit, et in exemplari \nexhiberi sine memoratis incommodis, iudex decernere \npotest ut eadem exhibeatur. \n\nCav. 1824. \n\n8 1. Si pars exhibere recuset documentum de iure \nproducendum, quod ipsa fertur possidere, iudex, altera \nparte postulante, auditoque, si opus sit, promotore \niustitiae vel vinculi defensore, interlocutoria senten- \ntia statuat, an et quomodo eiusdem documenti exhibitio \nfacienda sit. \n\n$ 2. Parte parere recusante, iudicis est aestimare \nquanti haec recusatio facienda sit. \n\n— \n\nLiber Quartus - De Processibus 499 \n\n$ 9. Quod si pars documentum apud se esse neget, \niudex poterit eam examini subiicere et ad iusiurandum \nde ea re praestandum adigere. \n\nCAPUT VI. \nDe praesumptionibus. \n\nCaN. 1825. \n\n$ 1. Praesumptio est rei incertae probabilis conie: \nctura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; \nalia hominis, quae a iudice coniicitur. \n\n$ 2. Praesumptio iuris alia est iuris simpliciter, \nalia iuris et de iure. \n\nCAN. 1826. \n\nContra praesumptionem iuris simpliciter admitti- \ntur probatio tum directa tum indirecta; contra prae- \nsumptionem iuris et de iure, tantum indirecta, hoc est \ncontra factum quod est praesumptionis fundamentum. \n\nCaN. 1821. \n\nQui habet pro se iuris praesumptionem, liberatur \n\nab onere probandi, quod recidit in partem adversam; \n\nqua non probante, sententia ferri debet in favorem \npartis pro qua stat praesumptio. \nCAN. 1828. \n\nPraesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex \n\nne coniiciat, nisi ex facto certo et determinato, quod \neum eo, de quo controversia est, directe cohaereat. \n\nCaPUT VII. \nDe iureiurando partium. \n\nCAN. 1829. \n\nSi habeatur semiplena tantum probatio nec alia \nprobationis adiumenta iam supersint et iudex aut iu- \nbeat aut admittat iusiurandum ad probationes sup- \nplendas, hoc iusiurandum dicitur suppletorium. \n\n500 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 1830. \n\n$ 1. Huie iuriiurando vel maxime locus est cum \nadiuncta, quae civilem vel religiosum personae statum \nrespiciunt, aliter comperiri nequeunt. \n\n$ 2. Sed eodem abstineat iudex tum in causis cri- \nminalibus, tum in contentiosis, si de iure vel re magni \npretii agatur aut de facto nimii momenti, aut si ius, \nres, factum non sit proprium personae cui iusiurandum \nesset deferendum. \n\n$ 3. Deferri autem hoc iusiurandum potest sive ex \nofficio, sive ad instantiam alterius partis, vel promo- \ntoris iustitiae, vel defensoris vinculi, si iudicio in- \ntersint. \n\n$ 4. Regulariter deferatur ei qui pleniores habet \nprobationes. \n\n8 5. Iudicis tamen est decreto definire an et quando \nadiuneta concurrant, cur iusiurandum suppletorium \n\ndeferri debeat. \nCaN. 1881. \n\n$ 1. Pars cui iusiurandum suppletorium defertur \nin rebus quae ad eius statum civilem vel religiosum non \npertinent, potest ex iusta causa illud recusare vel in \nadversarium referre. \n\n$ 2. Quanti autem haec recusatio facienda sit, \nutrum iusta sit, an potius confessioni aequiparanda, \niudicis est aestimare. \n\n$ 3. Iusiurandum suppletorium, ab una parte prae- \nstitum, potest ab altera impugnari. \n\nCaN. 1832. \n8i de iure ad damni reparationem constet, sed quan- \ntitas damni aestimari certe non possit, iudex potest \nparti quae damnum passa est, iusiurandum deferre, \nquod. aestimatorium dicitur. \n\nCaN. 1833. \n\nIn deferendo iureiurando aestimatorio haee ser- \nvanda sunt: \n\nLiber Quartus - De Processibus 501 \n\n1.\" Iudex a parte, quae damnum passa est, petat \nat sub iurisiurandi sanctitate designet res sibi ablatas \nvel dolo perditas, earumque pretium et valorem secun- \ndum probabilem suam aestimationem exprimat; \n\n2.* Si taxatio iudici nimia videatur, eam ad aequi- \ntatem reducat, prae oculis habens omnia indicia et ar- \ngumenta usu comprobata, adhibitis etiam, si opus sit, \nperitis, quo magis veritati et iustitiae consulatur. \n\nCAN. 1834. \n\n$ 1. Non solum ante initam litem partes convenire \npossunt ut controversia per iusiurandum ab alterutra \npraestandum transigendo dirimatur, sed pendente quo- \nque lite et in quolibet eius momento et statu, altera \npars potest, iudice probante, alteri iusiurandum de- \nferre, ea conditione ut quaestio sive principalis sive \nincidens, secundum iusiurandum decisa habeatur. \n\n$ 2. Iusiurandum huiusmodi dicitur decisorium. \n\nCAN. 1835. \nDecisorium iusiurandum deferri nequit, nisi : \n\n1.\" De re, in qua cessio et transactio admittitur, \net quae pro litigantium personis non sit nimii momenti \nseu pretii; \n\n2.^ Ab eo qui cedere aut transigere potest; \n\n3.^ Ei, qui cedere vel transigere valet, quique pa- \nriter pro se non habeat plenam probationem; \n\n4.^ De mera notitia facti aut de facto, quod pro- \nprium sit illius, cui iusiurandum defertur. \n\nOAN. 1836. \n\n$ 1l. Hoc iusiurandum potest a parte, a qua dela- \ntum est, revocari quousque praestitum non fuerit, et \nab altera parte acceptari et praestari, vel minus, aut \nreferri in adversarium. \n\n$ 2. Praestito iureiurando, quaestio secundum iu- \nratam formulam finita est, perinde ac si cessio aut \ntransactio iudicialis intercessisset. \n\n509 Codez Iuris Canonici \n\n$ 3. Si iusiurandum recusetur nec referatur in \nadversarium, iudicis est aestimare quanti facienda sit \nrecusatio, utrum iustis innitatur causis an potius con- \nfessioni sit aequiparanda. \n\n$ 4. Si in adversarium referatur, hic debet illud \npraestare, secus causa cadit. \n\n$ 5. Ut iusiurandum in adversarium referri possit, \neaedem illae concurrant conditiones necesse est, quae \nad illud deferendum requiruntur, atque idem interce: \ndat iudicis ministerium. \n\nTITULUS XI. \nDe eausis ineidentibus. \n\nCaN. 1837. \n\nCausa ineidens habetur, quoties, incepto saltem per \ncitationem iudicio, ab una ex partibus aut a promotore \niustitiae vel vinculi defensore, si iudicio intersint, quae- \nstio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introdu- \ncitur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad \ncausam pertinet ut resolvi plerumque debeat ante quae- \nstionem principalem. \n\nCAN. 1838. \n\nCausa incidens proponitur vel oretenus vel per li. \nbellum, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et \ncausam principalem, et servatis, quoad eius fieri pote- \nrit, regulis can. 1706-1725 statutis. \n\nCaN. 1839. \n\nIudex, libello vel petitione verbali receptis, auditis \npartibus, et, si opus sit, promotore iustitiae, vel vinculi \ndefensore, secum deliberet num proposita incidens \nquaestio futilis sit et ad retardandum principale iudi- \ncium unice excitata; itemque num causa incidens talis \nsit naturae et tali nexu cum causa principali cohaereat, \nut ante eam resolvi debeat. Si ita se res habeat, libel- \nlum vel instantiam admittat; aliter decreto suo eam \nreiiciat, \n\nLiber Quartus - De Processibus 503 \n\nCAN. 1840. \n\n$ Il. Utrum incidens quae excitetur quaestio, defi \nnienda sit iudicii forma servata, an mero decreto, iudex. \nattenta rei qualitate et gravitate, aestimet. \n\n8 2. 8&i causa incidens sit iudicialiter definienda, \nregulae, quoad eius fieri poterit, servandae sunt, quae \nin ordinariis iudiciis obtinent; curet tamen iudex ut \ndilationum termini sint quam maxime breves. \n\n$ 3. Iudex in decreto quo, non servata iudicii for- \nma, vel reiicit vel definit quaestionem incidentem, ra- \ntiones quibus innititur, in iure et in facto breviter ex- \nponat. \n\nCAN. 1841. \n\nAntequam finiatur causa principalis, iudex interlo- \ncutoriam sententiam potest, iusta intercedente causa, \ncorrigere aut revocare sive ex se, auditis partibus, sive \nad instantiam unius partis audita altera parte, et re- \nquisito semper voto promotoris iustitiae aut defensoris \nvinculi, si adsint. \n\nCAPUT I. \nDe contumacia. \n\nCAN. 1842. \n\nReus citatus qui sine iusta causa nec ipse per se nec \nper procuratorem comparet, contumax declarari potest. \nLJ \n\nCAN. 1843. \n$ 1. Non potest tamen iudex reum contumacem de- \nclarare nisi prius constiterit : \nl.* Citationem, legitime factam, tempore utili ad \nrei notitiam pervenisse aut saltem pervenire debuisse; \n2. Reum absentiae excusationem afferre negle- \nxisse aut non iustam attulisse. \n$ 2. Haec comprobari possunt sive per novam cita- \ntionem reo factam ut contumaciam suam, si possit, ex- \ncuset, sive alio modo. \n\n504 Codec Iuris Canonici \n\nOAN. 1844. \n\n$ 1. Ad instantiam partis vel promotoris iustitiae \nvel vineuli defensoris, si iudicio intersint, iudex rei con- \ntumaciam declarare potest, eaque declarata, procedere, \nservatis servandis, usque ad sententiam definitivam \neiusque exsecutionem. \n\n$ 2. Si procedatur ad sententiam definitivam, lite \nnon contestata, sententia respicere tantum debet pe- \ntita in libello; si lite contestata, ipsum contestationis \nobiectum. \n\nCAN. 1845. \n\n$ 1. Sed potest quoque iudex ad frangendam rei \ncontumaciam comminari ecclesiasticas poenas. \n\n$ 2. Quod si facere velit, iteranda est rei citatio, \ncum comminatione poenarum; nec iam tunc licet aut \ncontumaeiam declarare aut, ea declarata, poenas irro- \ngare, nisi probetur hane quoque secundam citationem \nsuo effectu caruisse. \n\nCaN. 1846. \n\nRei a contumacia recedentis seque in iudicio sisten- \ntis ante causae definitionem, conclusiones probatio- \nnesque, si quas afferat, admittantur; caveat autem \niudex ne mala fide in longiores et non necessarias mo- \nras iudicium protrahatur. \n\nCAN. 1847. \n\nPost latam vero sententiam, contumax beneficium \nrestitutionis in integrum ad appellandum ab ipso iu- \ndice qui eam tulit, petere potest, non ultra tamen tri- \nmestre ab ipsius sententiae intimatione, nisi agatur de \ncausis quae non transeunt in rem iudicatam. \n\nCAN. 1848. \nRegulis superius traditis etiam tum locus est cum \nreus, etsi primae citationi obtemperaverit, fit tamen \npostea, progressu iudicii, contumax. \n\nLiber Quartus - De Processibus 505 \n\nCAN. 1849. \n\nSi die et hora, qua reus secundum citationis prae- \nscriptum coram iudice primum se sistit, actor non \nadsit, nullamque vel insufficientem absentiae excusa- \ntionem attulerit, iudex eum ad instantiam rei conventi \ncitet iterum; et si actor novae citationi non paruerit vel \npostea iudicium inchoare vel inchoatum prosequi ne- \nglexerit, instante reo convento vel promotore iustitiae \naut defensore vinculi, contumax a iudice declaretur, \niisdem servatis regulis quae supra traditae sunt pro \nrei contumacia. \n\nCaN. 1850. \n\n$ 1. Actoris contumacia a iudice declarata perimit \neiusdem actoris ius ad suam instantiam prosequendam. \n\n8 2. Permittitur tamen promotori iustitiae vel vin- \nculi defensori instantiam facere suam eamque prose- \nqui, quoties publicum bonum id postulare videatur. \n\n$ 9. Reus autem exinde ius habet petendi ut vel \nlibere possit a iudicio abire, vel nulla habeantur omnia \neo usque gesta, vel definitive ipse absolvatur a peti- \ntione actoris, vel iudicium, absente quoque actore, ad \nfinem adducatur. \n\nCAN. 1851. \n\n$ 1. Qui contumax declaratus contumaciam suam \nnon purgaverit, sive actor sit sive reus, condemnetur \ntum ad litis expensas, quae ob suam contumaciam fa- \nctae sunt, tum etiam, si opus sit, ad indemnitatem \nalteri parti praestandam. \n\n$ 2. Si tum actor tum reus sint contumaces, ad \nexpensas litis tenentur in solidum. \n\nCAPUT II. \nDe interventu tertii in causa. \n\nCAN. 1852. \n\n$ l. Is euius interest, admitti potest ad interve- \nniendum in causa in qualibet litis instantia. \n\n506 Codez Iuris Canonici \n\nkb LEE EU uei ECL EE e eR eoo eri \n\n& 2. Sed ut admittatur, debet ante conclusionem in \ncausa libellum iudici exhibere, in quo breviter de iure \ninterveniendi ipsum edoceat. \n\n$ 3. Qui intervenit in causa, admittendus est in eo \nstatu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac \nperemptorio termino ad probationes suas exhibendas, \nsi causa ad periodum probatoriam pervenerit. \n\nCAN. 1853. \nSi tertii interventus appareat necessarius, iudex ad \ninstantiam partis vel etiam ex officio debet interven- \ntum in causa iubere. \n\nCAPUT III. \nDe attentatis lite pendente. \n\nO^N. 1854. \n\nAttentatum est quidquid, lite pendente, avt altera \npars adversus alteram aut ipse iudex adversus alter- \nutram vel utramque partem innovat, parte dissentiente \net in eius praeiudicium; sive innovatio respiciat litis \nmateriam, salvo tamen praescripto can. 1672, 1678, sive \nrespiciat terminos partibus a iure vel a iudice assigna- \ntos ad ponendos certos actus iudiciales. \n\nCAN. 1855. \n$ 1. Attentata sunt ipso iure nulla. \n$ 2. Idcirco parti ex attentato laesae competit actio \nad obtinendam declarationem nullitatis. \n$ 3. Actio haec instituenda est coram ipso iudice \ncausae principalis; quod si ob attentatum pars laesa \niudicem suspectum habeat, exceptionem suspicionis \npotest opponere, in qua procedendum est ad normam \ncan. 1615. \nCAN. 1856. \n8$ I. Pendente quaestione de attentato, cursus cau- \nsae principalis regulariter suspenditur, sed si iudici \nopportunius videatur, quaestio de attentato potest una \ncum causa principali pertractari et resolvi. \n\nLiber Quartus - De Processibus 507 \n\n$ 2. Quaestiones de attentatis expeditissime sunt \npertractandae et decreto iudicis definiendae, auditis \npartibus et promotore iustitiae vel defensore vinculi. \nsi hi iudicio intersint. \n\nCAN. 1857. \n8 1. Demonstrato attentato, iudex decernere debet \neius revocationem seu purgationem. \n$ 2. Quod si attentatum vi vel dolo patratum sit. \nqui illud commisit, tenetur etiam de damnis erga par- \ntem laesam. \n\nTITULUS XII. \nDe processus publicatione, de conclusione in causa \net de causae discussione. \n\nCO^N. 1858. \nAnte causae discussionem et sententiam omnes pro- \n\nbationes quae sunt in actis et quae adhuc secretae per- \nmanserunt, sunt publicandae. \n\nCAN. 1859. \nConeessa partibus earumque advocatis facultate \nacta processualia inspiciendi petendique eorum exem- \nplar, intelligitur facta publicatio processus. \n\nCaN. 18060. \n\n$ 1. Expletis omnibus quae ad probationes produ- \ncendas pertinent, ad conclusionem in causa devenien- \ndum est. \n\n$ 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes a \niudice interrogatae declarent se nihil aliud deducen- \ndum habere, aut utile proponendis probationibus tem- \npus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex de- \nclaret se satis instructam causam habere. \n\n$ 3. De peracta conclusione in causa, quocunque \nmodo ea acciderit, iudex decretum ferat, \n\n508 Codeam Iuris Canonici \n\nain TRUE UNUM pe MEM EM aA LLLA A LLL AA s US \n\nCaN. 1861. \n\n$ 1. Post conclusionem in causa novae probationes \ninhibentur, nisi agatur de causis quae nunquam trans- \neunt in rem iudicatam aut de documentis nune primum \nrepertis, aut de testibus qui antea ob legitimum impe- \ndimentum tempore utili induci non potuerunt. \n\n$ 2. Si novas probationes admittendas censeat, id \ndecernat iudex, audita altera parte, cui congruum \ntempus concedat ut novas probationes cognoscere et \nse defendere possit; aliter iudicium nullius est momenti. \n\nCAN. 18062. \n\n$ 1. Facta conclusione in causa, iudex, pro suo \nprudenti arbitrio, partibus congruum temporis spa- \ntium praestituat ad defensiones suas seu allegationes \nsive per se sive per advocatum exhibendas. \n\n$ 9. Hic terminus prorogari a iudice potest instante \nuna parte, audita altera; vel etiam coarctari, utraque \nconsentiente. \n\nCaN. 1863. \n\n$ 1. Defensio in scriptis est conficienda, et regula- \nriter tot exemplaribus conscribenda quot sunt iudices, \nut singula singulis iudicibus possint exemplaria dis: \ntribui. \n\n$ 2. Sed etiam promotori iustitiae et defensori vin- \nculi, si iudicio intersint, debet exemplar tradi; prae- \nterea partes inter se exemplaria commutare debent. \n\n$ 3. Tribunalis praeses, quoties pro suo prudenti \narbitrio necessarium censeat, et sine nimio partium \ngravamine fieri animadvertat, mandare potest ut de- \nfensio typis imprimatur una cum documentis princi- \npalibus in fasciculo coniungendis, qui actorum et do- \ncumentorum summarium continet. \n\n$ 4. Quo in casu iubeat ne quidquam imprimatur, \nnisi prius exhibito manuscripto et venia illud publi- \ncandi obtenta; praeterea sedulo caveat de secreto, si \nquod sit in eausa servandum, \n\nLiber Quartus - De Processibus 509 \n\nCAN. 18064. \nludicis et in tribunali collegiali praesidis est mo- \nderari, pro sua prudentia, nimiam defensionum exten- \nsionem, nisi de hoc peculiari tribunalis lege sit cautum. \n\nCAN. 1865. \n$ 1. Communicatis vicissim inter partes defensio- \nnum scripturis, utrique parti responsiones exhibere \nliceat, intra breve tempus a iudice praestitutum, et \nservatis regulis et cautelis de quibus in can. 1863, 1864. \n$8 2. Hoc ius partibus semel tantum esto, nisi iudici \ngravi ex causa iterum videatur concedendum; tunc au- \ntem concessio, uni parti facta, alteri quoque data cen- \nseatur. \nCAN. 1860. \n$ 1. Informationes, uti vocant, orales, quibus vide- \nlicet advocati iudicem de adiunctis iuris et facti cau- \nsam respicientibus instruere satagunt, prohibentur. \n$ 2. Admittitur tamen moderata disputatio coram \niudice pro tribunali sedente ad aliquid illustrandum, \nsi, alterutra vel utraque parte postulante, iudex eam \nutilem censeat atque admittat. \n$ 3. Ad disputationem obtinendam partes exhibere \ndebent in scriptis quaestionum capita cum altera parte \ndiscutienda, paucis verbis expressa; iudicis autem est \nea cum partibus hinc inde communicare, ac diem et ho- \nram disputationi assignare et disputationem ipsam mo- \nderari. \n$ 4. Disputationi assistat unus ex notariis tribuna- \nlis ad hoc ut, si iudex praecipiat aut pars postulet et \niudex consentiat, possit de disceptatis, confessis aut \nconclusis, scripto ad tramitem iuris ex continenti re- \nferre. \nCaN. 1867. \nIn causis contentiosis, si partes parare sibi tempore \nutili defensionem negligant, aut se remittant iudicis \n\n510 Codeao Iuris Canonici \n\nscientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis \nrem habeat plane perspectam, poterit statim senten- \ntiam pronuntiare. \n\nTITULUS XIII. \nDe sententia. \n\nOaN. 18068. \n$ l. Legitima pronuntiatio qua iudex causam à li- \ntigantibus propositam et iudiciali modo pertractatam \ndefinit, sententia est: eaque interlocutoria dicitur, si \ndirimat incidentem causam; definitiva, si principalem. \n$ 2. Ceterae iudicis pronuntiationes decreta vocan- \n\nud CaN. 1869. \n\n$ 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae re- \nquiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem \nsententia definiendam. \n\n$ 2. Hane certitudinem iudex haurire debet ex actis \net probatis. \n\n$ 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex \nsua conscientia, nisi lex aliquid expresse statuat de effi- \ncacia alicuius probationis. \n\n$ 4. Iudex qui eain certitudinem efformare sibi non \npotuit, pronuntiet non constare de iure actoris et reum \ndimittat, nisi agatur de causa favorabili, quo in casu \npro ipsa pronuntiandum est, et salvo praescripto \ncan. 1697, $ 2. \n\nCa4N. 1870. \n\nSententia feri1 a iudice debet, expleta causae disce- \nptatione; et si causa sit implicatior et contentionum vel \ndocumentorum mole difficilior, interponi potest con- \ngruum temporis intervallum. \n\nCaN. 1871. \n$ 1. In tribunali collegiali, qua die et hora iudices \nad deliberandum conveniant, collegii praeses consti- \ntuat; et nisi peculiaris causa aliud suadeat, in ipsa tri- \nbunalis sede conventus habeatur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 511 \n\n$ 2. Assignata conventui die, singuli iudices scri- \nptas afferent conclusiones suas in merito causae, et \nrationes tam in facto quam in iure, quibus ad conclu- \nsionem suam venerint: quae conclusiones actis causae \nadiungantur, secreto servandae. \n\n$ 3. Prolatis ex ordine, secundum praecedentiam, \nita tamen ut semper a causae ponente seu relatore ini- \ntium fiat, singulorum conclusionibus, habeatur mode- \nrata discussio sub tribunalis praesidis ductu, praeser- \ntim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dis- \npositiva sententiae. \n\n$ 4. In discussione autem fas unicuique est a pri- \nstina sua conclusione recedere. \n\n$ 9. Quod si iudices in prima discussione ad hanc \nsententiam devenire aut nolint aut nequeant, differri \npoterit decisio ad novum conventum; qui tamen ultra \nhebdomadam comperendinari non debet. \n\nCAN. 1872. \n\nSj unicus sit iudex, ipsius tantum est sententiam \nexarare; in tribunali vero collegiali servetur praescri- \nptum can. 1584. \n\nCAN. 1873. \n\n$8 1. Sententia debet : \n\n1.\" Definire controversiam coram tribunali agita- \ntam; hoc est reum absolvere vel condemnare quod atti. \nnet ad petitiones vel accusationes adversus eum prola \ntas, data singulis dubiis, seu controversiae articulis, \ncongrua responsione; \n\n2. Determinare (saltem quatenus fas sit et ma- \nteria patiatur), quid pars damnata dare, facere, prae- \n\nStare, aut pati debeat, aut a quo abstinere; itemque quo \nmodo, loco vel tempore obligatio implenda sit; \n\n3.\" Continere rationes seu motiva quae dicuntur, \ntam in facto quam in iure, quibus dispositiva senten- \ntiae pars innititur; \n| 4.* Statuere de litis expensis. \n\n512 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 2. In tribunali collegiali motiva ab extensore de- \nsumantur ex iis quae singuli iudices in discussione at- \ntulerunt, nisi ab ipsa iudicum maiore parte praefinitum \nfuerit quaenam sint motiva proferenda. \n\nCav. 1874. \n\n$ 1. Sententia ferri debet, divino Nomine ab initio \nsemper invocato. \n\n$ 2. Dein exprimat oportet ex ordine qui sit iudex \naut tribunal; qui sit actor, reus, procurator, nominibus \net domicilio rite designatis, promotor iustitiae, defen- \nsor vinculi, si partem in iudicio habuerint. \n\n$ 3. Referre postea debet breviter facti speciem cum \npartium conclusionibus. \n\n$ 4. Hisce subsequatur pars dispositiva sententiae, \npraemissis rationibus quibus innititur. \n\n$ 5. Claudatur cum indicatione diei et loci in quibus \nexarata est et cum subscriptione iudicis vel omnium iu- \ndicum, si plures fuerint, et notarii. \n\nCAN. 1875. \n\nRegulae superius positae locum habent potissimum \nin proferenda sententia definitiva; sed applicantur \netiam, quantum diversa res patitur, in proferenda in- \nterlocutoria. \n\nCAN. 1876. \n\nSententia, hac ratione redacta, quamprimum pu- \nblicetur. \n\nOAN. 1877. \n\nPublicatio sententiae fieri potest tribus modis, vel \ncitando partes ad audiendam sententiae lectionem sol- \nlemniter factam a iudice pro tribunali sedente; vel par- \ntibus denuntiando sententiam esse penes cancellariam \ntribunalis, unaque facultatem ipsis fieri eandem legendi \net eiusdem exemplar petendi; vel tandem, ubi usus vi- \nget, sententiae exemplar transmittendo ad partes per. \npublicos tabellarios ad normam can. 1719. \n\nLiber Quartus - De Processibus 513 \n\nTITULUS XIV. \nDe iuris remediis contra sententiam. \n\nCaN. 1878. \n\n$ 1. Si agatur de errore materiali qui inciderit vel \nin transcribenda parte dispositiva sententiae vel in re- \nferendis factis aut partium petitionibus aut in ponen- \ndis calculis, errorem corrigere valet ipse iudex. \n\n$ 2. Iudex ad hanc correctionem deveniat edito de- \ncreto ad instantiam partis, nisi pars altera refragetur. \n\n$ 9. Si altera pars refragetur, quaestio incidens ad \nnormam can. 1840, $ 3 decreto definiatur; et decretum \nad calcem sententiae correctae referatur. \n\nCAPUTST, \nDe appellatione. \n\nCAN. 1819. \n\nPars quae aliqua sententia se gravatam putat, item- \nque promotor iustitiae et defensor vinculi in causis in \nquibus interfuerunt, ius habent a sententia appellandi, \nidest provocandi ab inferiore iudice qui sententiam tu- \nlit, ad superiorem, salvo praescripto can. 1880. \n\nCAN. 1880. \nNon est locus appellationi : \nl.^ A sententia ipsius Summi Pontificis vel Si- \ngnaturae Apostolicae; \n2.\" A sententia iudicis qui a Sancta Sede delega- \nLus est ad videndam causam cum clausula « appellatione \nremota »; \n9.\" A sententia vitio nullitatis infecta; \n4.\" A sententia quae in rem iudicatam transiit; \n9.^ A definitiva quae iureiurando litis decisorio \ninnixa est; \nCod. Iur. Can. 33 \n\n514 Codex Iuris Canonici \n\n6.\" A iudicis decreto vel a sententia interlocuto- \nria, quae non habeat vim definitivae, nisi cumuletur \ncum appellatione a sententia definitiva; \n\n1.\" A sententia in causa pro qua ius cavet expe- \nditissime rem esse definiendam; \n\n8.^ A sententia contra contumacem, qui a contu- \nmacia se non purgaverit; \n\n9.\" A sententia lata contra eum qui in scriptis \nexpresse professus est se appellationi renuntiare. \n\nCAN. 1881. \n\nAppellatio interponi debet coram iudice «a quo sen- \ntentia prolata est intra decem dies a notitia publicatio- \nnis sententiae. \n\nCAN. 1882. \n\n$ 1l. Appellatio fieri potest oretenus coram iudice \npro tribunali sedente, si publice sententia legatur, sta- \ntimque ab actuario scriptis redigenda est. \n\n$ 2. Aliter facienda est in scriptis, salvo casu de \nquo in can. 1107. \n\nCAN. 1883. \n\nAppellatio prosequenda est coram iudice ad quem \ndirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iu- \ndex « quo longius tempus ad eam prosequendam parti \npraestituerit. \n\nCAN. 1884. \n\n$ 1l. Ad prosequendam appellationem requiritur et \nsuffieit ut pars ministerium invocet iudicis superioris \nad impugnatae sententiae emendationem, adiuncto \nexemplari huius sententiae et libelli appellatorii quem \niudici inferiori exhibuerat. \n\n8 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae \nintra utile tempus a tribunali a quo obtinere nequeat, \ninterim termini non decurrunt et impedimentum signi- \nficandum est iudici appellationis, qui iudicem « quo. \n\npraecepto obstringat offieio suo quamprimum satisfa- \nciendi. | \n\nLiber Quartus - De Processibus 515 \n\nCAN. 1885. \n\n$ 1. Si casus de quo in can. 1733 contigerit intra \nterminum ad appellandum utilem sed antequam appel- \nlatio interposita sit, sententia debet iis quorum interest \ndenuntiari eisque concessi intelliguntur termini a iure \nstatuti a die denuntiationis computandi. \n\n8 2. Si contigerit postquam fuerit appellatum, ap- \npellatio interposita eisdem denuntietur, in quorum fa- \nvorem a die denuntiationis denuo currere incipit tem- \npus utile ad appellationem prosequendam. \n\nCAN. 1886. \n\nInutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram \n\niudice «& quo, sive coram iudice ad quem, deserta cen- \n\nsetur appellatio. : \nCAN. 1887. \n\n$ 1l. Appellatio facta ab actore prodest etiam reo, \net vicissim. \n\n$ 2. Siinterponatur ab una parte super aliquo sen- \ntentiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis \nfuerint transacta, potest super aliis capitibus inciden- \nter appellare; idque facere potest etiam sub conditione \nrecedendi, si prior pars ab instantia recesserit. \n\n$ 9. Si sententia plura capita contineat, et appel- \nlans quaedam tantummodo capita impugnet, cetera \ncapita exclusa habeantur; si nullum determinavit ca- \nput, appellatio praesumitur facta contra omnia capita. \n\nCAN. 1888. \n\nSi unus ex pluribus correis aut actoribus senten- \ntiam impugnet, impugnatio censetur ab omnibus facta, \nquoties res petita sit individua aut obligatio solidalis; \nexpensas vero iudiciales ille tantum sustinere debet \nqui appellavit, si iudex appellationis primam senten- \nE confirmaverit. \n\nCAN. 1889. \n$ 1l. Appellatio in suspensivo exsecutionem appel- \natae sententiae suspendit ac propterea in suo robore \nermanet principium : « lite pendente mihil innove- \n\n516. Codez Iuris Canonici \n\ntur »: appellatio autem in devolutivo tantum, non sus- \npendit exsecutionem sententiae, licet lis adhuc peu- \ndeat circa meritum causae. \n\n$ 2. Omnis appellatio est in suspensivo, nisi aliud in \niure expresse caveatur, firmo praescripto can. 1917, $ 2. \n\nCAN. 1890. \n\nInterposita appellatione tribunal « quo debet ad \niudicem ad quem actorum causae authenticum exem- \nplar vel ipsamet originalia acta causae transmittere ad \nnormam can. 1644. \n\nCAN. 1891. \n\n$ 1. In gradu appellationis non potest admitti nova \npetendi causa, ne per modum quidem utilis cumulatio- \nnis; ideoque litis contestatio in eo tantum versari potest \nut prior sententia vel confirmetur, vel reformetur sive \nex toto sive ex parte. \n\n$ 2. Sed novis exhibitis documentis et novis proba- \ntionibus poterit causa instrui, servatis regulis traditis \nin can. 1186, 1861. \n\nCAPUT II. \nDe quercla nullitatis contra sententiam. \n\nCaN. 1892. \nSententia vitio insanabilis nullitatis — laborat, \nquando : \n\n1.* Lata est a iudice absolute incompetente vel in \ntribunali collegiali a non legitimo iudicum numero \ncontra praescriptum can. 1576, $ 1; \n\n2. Lata est inter partes, quarum altera saltem \nnon habet personam standi in iudicio; \n\n3. Quis nomine alterius egit sine legitimo \nmandato. | \n\nCaN. 1893. \n\nNullitas de qua in can. 1892 proponi potest per mo- \ndum exceptionis in perpetuum, per modum vero actio \nnis coram iudice qui sententiam tulit intra trigint: \nannos à die publicationis sententiae. \n\nLiber Quartus - De Processibus 517 \n\nCAN. 1894. \nSententia vitio sanabilis nullitatis laborat, quando : \n1.* Legitima defuit citatio; \n2. Motivis seu rationibus decidendi est destituta, \nsalvo praescripto can. 1605; \n3.\" Bubscriptionibus caret iure praescriptis; \n4.^ Non refert indicationem anni, mensis, diei et \nloci quo prolata fuit. \nON. 1895. \n\nQuerela nullitatis in casibus de quibus in can. 1894, \nproponi potest vel una cum appellatione intra decen- \ndium, vel seorsim et unice qua querela intra tres men- \nses a die publicationis sententiae coram iudice qui sen- \ntentiam tulit. \n\nCAN. 1896. \n\nSi pars vereatur ne iudex, qui sententiam, querela \nnullitatis impugnatam, tulit, praeoceupatum animum \nhabeat et proinde eum suspectum merito existimet, \nexigere potest ut alius iudex, sed in eadem iudicii sede, \nin eius locum subrogetur ad normam can. 1615. \n\nCAN. 1897. \n$ 1. Querelam nullitatis interponere possunt ne- \ndum partes, quae se gravatas putant, sed etiam pro- \nmotor iustitiae aut defensor vinculi, quoties iudicio \ninterfuerunt. \n$ 2. Imo ipse iudex potest ex officio sententiam \nnullam a se latam retractare et emendare intra termi- \nnos ad agendum supra statutos. \n\nCAPUT III. \nDe oppositione tertii. \n\nCaN. 1898. \n| Ni sententiae definitivae praescriptum iura aliorum \nffendat, hi habent remedium extraordinarium quod \nppositio tertii dicitur, vi cuius qui ex sententia suo- \n\n518 Codeco Iuris Canonici \n\nrum iurium laesionem verentur, possunt sententiam \nipsam ante eius exsecutionem impugnare eique se op- \nponere. \nCaN. 1899. \n\n$ 1. Oppositio fieri potest ad recurrentis arbitrium \nsive postulando revisionem sententiae ab ipso iudice qui \neam tulit, sive appellando ad iudicem superiorem. \n\n$ 9. In utroque easu oppositor probare debet ius \nsuum revera esse laesum aut probabiliter laedendum. \n\n$ 3. Laesio autem oriri debet ex ipsa sententia qua- \ntenus aut ipsa sit causa laesionis, aut, si exsecutioni \nmandetur, oppositorem gravi praeiudicio sit affectura. \n\n8 4. Si neut" }, "cic1983": { "code": "cic1983", "title": "Codex Iuris Canonici 1983", "languages": { "la": [ { "title": "CODEX IURIS CANONICI", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/cic_index_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER I: DE NORMIS GENERALIBUS", "href": "#DE_NORMIS_GENERALIBUS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER II: DE POPULO DEI", "href": "#DE POPULO DEI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER III: DE ECCLESIAE MUNERE DOCENDI", "href": "#DE ECCLESIAE MUNERE DOCENDI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER IV: DE ECCLESIAE MUNERE SANCTIFICANDI", "href": "#DE ECCLESIAE MUNERE SANCTIFICANDI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER V: DE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS", "href": "#DE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER VI: DE SANCTIONIBUS POENALIBUS IN ECCLESIA", "href": "#DE SANCTIONIBUS IN ECCLESIA", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER VII: DE PROCESSIBUS", "href": "#DE PROCESSIBUS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER I", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberI_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER II", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberII_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER III", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberIII_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER IV", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberIV_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER V", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberV_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER VI", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberVI_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBER VII", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/latin/documents/cic_liberVII_la.html", "canon_start": null, "canon_end": null } ], "en": [ { "title": "INTRODUCTION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_introduction_en.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "BOOK I. GENERAL NORMS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann1-6_en.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I. ECCLESIASTICAL LAWS (Cann. 7 - 22)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann7-22_en.html", "canon_start": 7, "canon_end": 22 }, { "title": "TITLE II. CUSTOM (Cann. 23 - 28)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann23-28_en.html", "canon_start": 23, "canon_end": 28 }, { "title": "TITLE III. GENERAL DECREES AND INSTRUCTIONS (Cann. 29 - 34)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann29-34_en.html", "canon_start": 29, "canon_end": 34 }, { "title": "TITLE IV. SINGULAR ADMINISTRATIVE ACTS (Cann. 35 - 93)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html", "canon_start": 35, "canon_end": 93 }, { "title": "CHAPTER I. COMMON NORMS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. SINGULAR DECREES AND PRECEPTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. RESCRIPTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. PRIVILEGES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. DISPENSATIONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann35-93_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE V. STATUTES AND RULES OF ORDER (Cann. 94 - 95)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann94-95_en.html", "canon_start": 94, "canon_end": 95 }, { "title": "TITLE VI. PHYSICAL AND JURIDIC PERSONS (Cann. 96 - 123)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann96-123_en.html", "canon_start": 96, "canon_end": 123 }, { "title": "CHAPTER I. THE CANONICAL CONDITION OF PHYSICAL PERSONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann96-123_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. JURIDIC PERSONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann96-123_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE VII. JURIDIC ACTS (Cann. 124 - 128)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann124-128_en.html", "canon_start": 124, "canon_end": 128 }, { "title": "TITLE VIII. THE POWER OF GOVERNANCE (Cann. 129 - 144)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann129-144_en.html", "canon_start": 129, "canon_end": 144 }, { "title": "TITLE IX. ECCLESIASTICAL OFFICES (Cann. 145 - 196)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann145-196_en.html", "canon_start": 145, "canon_end": 196 }, { "title": "CHAPTER I. PROVISION OF ECCLESIASTICAL OFFICE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann145-196_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. LOSS OF ECCLESIASTICAL OFFICE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann145-196_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE X. PRESCRIPTION (Cann. 197 - 199)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann197-199_en.html", "canon_start": 197, "canon_end": 199 }, { "title": "TITLE XI. COMPUTATION OF TIME (Cann. 200 - 203)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib1-cann200-203_en.html", "canon_start": 200, "canon_end": 203 }, { "title": "PART I. THE CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 204 - 207)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann204-207_en.html", "canon_start": 204, "canon_end": 207 }, { "title": "TITLE I. THE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF ALL THE CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 208 - 223)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#TITLE_I.", "canon_start": 208, "canon_end": 223 }, { "title": "TITLE II. THE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF THE LAY CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 224 - 231)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 224, "canon_end": 231 }, { "title": "TITLE III. SACRED MINISTERS OR CLERICS (Cann. 232 - 293)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 232, "canon_end": 293 }, { "title": "CHAPTER I. THE FORMATION OF CLERICS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE ENROLLMENT, OR INCARDINATION, OF CLERICS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF CLERICS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. LOSS OF THE CLERICAL STATE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IV. PERSONAL PRELATURES (Cann. 294 - 297)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#TITLE_IV.", "canon_start": 294, "canon_end": 297 }, { "title": "TITLE V. ASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 298 - 329)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#TITLE_V.", "canon_start": 298, "canon_end": 329 }, { "title": "CHAPTER I. COMMON NORMS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#COMMON_NORMS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. PUBLIC ASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#PUBLIC_ASSOCIATIONS_OF_THE_CHRISTIAN_FAITHFUL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. PRIVATE ASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#PRIVATE_ASSOCIATIONS_OF_THE_CHRISTIAN_FAITHFUL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. SPECIAL NORMS FOR ASSOCIATIONS OF THE LAITY", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann208-329_en.html#SPECIAL_NORMS_FOR_ASSOCIATIONS_OF_THE_LAITY", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "SECTION I. THE SUPREME AUTHORITY OF THE CHURCH (Cann. 330 - 367)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html", "canon_start": 330, "canon_end": 367 }, { "title": "CHAPTER I. THE ROMAN PONTIFF AND THE COLLEGE OF BISHOPS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE SYNOD OF BISHOPS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE CARDINALS OF THE HOLY ROMAN CHURCH", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. THE ROMAN CURIA", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. LEGATES OF THE ROMAN PONTIFF", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann330-367_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I. PARTICULAR CHURCHES AND THE AUTHORITY ESTABLISHED IN THEM (Cann. 368 - 430)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann368-430_en.html", "canon_start": 368, "canon_end": 430 }, { "title": "CHAPTER I. PARTICULAR CHURCHES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann368-430_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. BISHOPS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann368-430_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE IMPEDED SEE AND THE VACANT SEE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann368-430_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. GROUPINGS OF PARTICULAR CHURCHES (Cann. 431 - 459)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann431-459_en.html", "canon_start": 431, "canon_end": 459 }, { "title": "CHAPTER I. ECCLESIASTICAL PROVINCES AND ECCLESIASTICAL REGIONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann431-459_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. METROPOLITANS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann431-459_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. PARTICULAR COUNCILS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann431-459_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. CONFERENCES OF BISHOPS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann431-459_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE III. THE INTERNAL ORDERING OF PARTICULAR CHURCHES (Cann. 460 - 572)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 460, "canon_end": 572 }, { "title": "CHAPTER I. THE DIOCESAN SYNOD", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE DIOCESAN CURIA", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE PRESBYTERAL COUNCIL AND THE COLLEGE OF CONSULTORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. CHAPTERS OF CANONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. THE PASTORAL COUNCIL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VI. PARISHES, PASTORS, AND PAROCHIAL VICARS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_VI.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VII. VICARS FORANE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_VII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VIII. RECTORS OF CHURCHES AND CHAPLAINS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann460-572_en.html#CHAPTER_VIII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I: NORMS COMMON TO ALL INSTITUTES OF CONSECRATED LIFE (Cann. 573 - 606)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann573-606_en.html#TITLE_I:", "canon_start": 573, "canon_end": 606 }, { "title": "TITLE II. RELIGIOUS INSTITUTES (Cann. 607 - 709)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 607, "canon_end": 709 }, { "title": "CHAPTER I. RELIGIOUS HOUSES AND THEIR ERECTION AND SUPPRESSION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE GOVERNANCE OF INSTITUTES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Art. 2. CHAPTERS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#Art._2.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE ADMISSION OF CANDIDATES AND THE FORMATION OF MEMBERS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. THE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF INSTITUTES AND THEIR MEMBERS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. THE APOSTOLATE OF INSTITUTES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VI. SEPARATION OF MEMBERS FROM THE INSTITUTE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_VI.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VII. RELIGIOUS RAISED TO THE EPISCOPATE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_VII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VIII. CONFERENCES OF MAJOR SUPERIORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann607-709_en.html#CHAPTER_VIII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE III. SECULAR INSTITUTES (Cann. 710 - 730)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann710-730_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 710, "canon_end": 730 }, { "title": "SECTION II. SOCIETIES OF APOSTOLIC LIFE (Cann. 731 - 746)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib2-cann731-746_en.html", "canon_start": 731, "canon_end": 746 }, { "title": "BOOK III. THE TEACHING FUNCTION OF THE CHURCH (747 - 755)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann747-755_en.html#BOOK_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I. THE MINISTRY OF THE DIVINE WORD (Cann. 756 - 780)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann756-780_en.html", "canon_start": 756, "canon_end": 780 }, { "title": "CHAPTER I. THE PREACHING OF THE WORD OF GOD", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann756-780_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. CATECHETICAL INSTRUCTION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann756-780_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. THE MISSIONARY ACTION OF THE CHURCH (Cann. 781 - 792)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann781-792_en.html", "canon_start": 781, "canon_end": 792 }, { "title": "TITLE III. CATHOLIC EDUCATION (Cann. 793 - 821)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann793-821_en.html", "canon_start": 793, "canon_end": 821 }, { "title": "CHAPTER I. SCHOOLS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann793-821_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. CATHOLIC UNIVERSITIES AND OTHER INSTITUTES OF HIGHER STUDIES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann793-821_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. ECCLESIASTICAL UNIVERSITIES AND FACULTIES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann793-821_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IV. INSTRUMENTS OF SOCIAL COMMUNICATION AND BOOKS IN PARTICULAR (Cann. 822 - 832)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann822-833_en.html", "canon_start": 822, "canon_end": 832 }, { "title": "TITLE V. THE PROFESSION OF FAITH (Can. 833)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib3-cann822-833_en.html#TITLE_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "BOOK IV. FUNCTION OF THE CHURCH (Cann. 834 - 848)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#BOOK_IV", "canon_start": 834, "canon_end": 848 }, { "title": "TITLE I. BAPTISM (Cann. 849 - 878)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#TITLE_I.", "canon_start": 849, "canon_end": 878 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION OF BAPTISM", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE MINISTER OF BAPTISM", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THOSE TO BE BAPTIZED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. SPONSORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. THE PROOF AND REGISTRATION OF THE CONFERRAL OF BAPTISM", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann834-878_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. THE SACRAMENT OF CONFIRMATION (Cann. 879 - 896)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 879, "canon_end": 896 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION OF CONFIRMATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE MINISTER OF CONFIRMATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THOSE TO BE CONFIRMED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. SPONSORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. THE PROOF AND REGISTRATION OF THE CONFERRAL OF CONFIRMATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE III. THE MOST HOLY EUCHARIST (Cann. 897 - 958)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 897, "canon_end": 958 }, { "title": "CHAPTER I. THE EUCHARISTIC CELEBRATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#THE_EUCHARISTIC_CELEBRATION", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE RESERVATION AND VENERATION OF THE MOST HOLY EUCHARIST", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#THE_RESERVATION_AND_VENERATION_OF_THE_MOST_HOLY_EUCHARIST", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE OFFERING GIVEN FOR THE CELEBRATION OF MASS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann879-958_en.html#THE_OFFERING_GIVEN_FOR_THE_CELEBRATION_OF_MASS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IV. THE SACRAMENT OF PENANCE (Cann. 959 - 997)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann959-997_en.html#TITLE_IV.", "canon_start": 959, "canon_end": 997 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION OF THE SACRAMENT", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann959-997_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE MINISTER OF THE SACRAMENT OF PENANCE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann959-997_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE PENITENT", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann959-997_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. INDULGENCES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann959-997_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE V. THE SACRAMENT OF THE ANOINTING OF THE SICK (Cann. 998 - 1007)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#TITLE_V.", "canon_start": 998, "canon_end": 1007 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION OF THE SACRAMENT", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE MINISTER OF THE ANOINTING OF THE SICK", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THOSE ON WHOM THE ANOINTING OF THE SICK IS TO BE CONFERRED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE VI. ORDERS (Cann. 1008 - 1054)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#TITLE_VI.", "canon_start": 1008, "canon_end": 1054 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION AND MINISTER OF ORDINATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#THE_CELEBRATION_AND_MINISTER_OF_ORDINATION", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THOSE TO BE ORDAINED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#THOSE_TO_BE_ORDAINED", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE NOTATION AND TESTIMONIAL OF ORDINATION CONFERRED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#THE_NOTATION_AND_TESTIMONIAL_OF_ORDINATION_CONFERRED", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE VII. MARRIAGE (Cann. 1055 - 1165)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#TITLE_VII.", "canon_start": 1055, "canon_end": 1165 }, { "title": "CHAPTER I. PASTORAL CARE AND THOSE THINGS WHICH MUST PRECEDE THE CELEBRATION OF MARRIAGE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. DIRIMENT IMPEDIMENTS IN GENERAL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. SPECIFIC DIRIMENT IMPEDIMENTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. MATRIMONIAL CONSENT", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. THE FORM OF THE CELEBRATION OF MARRIAGE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VI. MIXED MARRIAGES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_VI.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VII. MARRIAGE CELEBRATED SECRETLY", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_VII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VIII. THE EFFECTS OF MARRIAGE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_VIII.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IX. THE SEPARATION OF SPOUSES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_IX.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER X. THE CONVALIDATION OF MARRIAGE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann998-1165_en.html#CHAPTER_X.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I: SACRAMENTALS (Cann. 1166 - 1172)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#TITLE_I", "canon_start": 1166, "canon_end": 1172 }, { "title": "TITLE II. THE LITURGY OF THE HOURS (Cann. 1173 - 1175)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 1173, "canon_end": 1175 }, { "title": "TITLE III. ECCLESIASTICAL FUNERALS (Cann. 1176 - 1185)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 1176, "canon_end": 1185 }, { "title": "CHAPTER I. THE CELEBRATION OF FUNERALS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THOSE TO WHOM ECCLESIASTICAL FUNERALS MUST BE GRANTED OR DENIED", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IV. THE VENERATION OF THE SAINTS, SACRED IMAGES, AND RELICS (Cann. 1186 - 1190)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1166-1190_en.html#TITLE_IV.", "canon_start": 1186, "canon_end": 1190 }, { "title": "TITLE V. A VOW AND AN OATH (Cann. 1191 - 1204)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1191-1204_en.html#TITLE_V.", "canon_start": 1191, "canon_end": 1204 }, { "title": "CHAPTER I. A VOW", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1191-1204_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. AN OATH", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1191-1204_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I: SACRED PLACES (Cann. 1205 - 1243)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#TITLE_I:", "canon_start": 1205, "canon_end": 1243 }, { "title": "CHAPTER I. CHURCHES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. ORATORIES AND PRIVATE CHAPELS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. SHRINES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. ALTARS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. CEMETERIES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1205-1243_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. SACRED TIMES (Cann. 1244 - 1258)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1244-1253_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 1244, "canon_end": 1258 }, { "title": "CHAPTER I. FEAST DAYS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1244-1253_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. DAYS OF PENANCE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib4-cann1244-1253_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "BOOK V. THE TEMPORAL GOODS OF THE CHURCH", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#THE_TEMPORAL_GOODS_OF_THE_CHURCH_LIBER_V._DE_BONIS_ECCLESIAE_TEMPORALIBUS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I. THE ACQUISITION OF GOODS (Cann. 1259 - 1272)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#TITLE_I.", "canon_start": 1259, "canon_end": 1272 }, { "title": "TITLE II. THE ADMINISTRATION OF GOODS (Cann. 1273 - 1289)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 1273, "canon_end": 1289 }, { "title": "TITLE III. CONTRACTS AND ESPECIALLY ALIENATION (Cann. 1290 - 1298)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#TITLE_III.", "canon_start": 1290, "canon_end": 1298 }, { "title": "TITLE IV. PIOUS WILLS IN GENERAL AND PIOUS FOUNDATIONS (Cann. 1299 - 1310)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib5-cann1254-1310_en.html#TITLE_IV.", "canon_start": 1299, "canon_end": 1310 }, { "title": "BOOK VI. PENAL SANCTIONS IN THE CHURCH", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#BOOK_VI._", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "PDF version of Book VI", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6_en.pdf", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I THE PUNISHMENT OF OFFENCES IN GENERAL (Cann. 1311 - 1312)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#THE_PUNISHMENT_OF_OFFENCES_IN_GENERAL_(Cann._1311_-_1312)_", "canon_start": 1311, "canon_end": 1312 }, { "title": "TITLE II. PENAL LAW AND PENAL PRECEPT (Cann. 1313 - 1320)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#PENAL_LAW_AND_PENAL_PRECEPT_(Cann._1313_-_1320)_", "canon_start": 1313, "canon_end": 1320 }, { "title": "TITLE III. THOSE WHO ARE LIABLE TO PENAL SANCTIONS (Cann. 1321 - 1330)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#THOSE_WHO_ARE_LIABLE_TO_PENAL_SANCTIONS_(Cann._1321_-_1330)_", "canon_start": 1321, "canon_end": 1330 }, { "title": "TITLE IV. PENALTIES AND OTHER PUNISHMENTS (Cann. 1331 - 1340)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#PENALTIES_AND_OTHER_PUNISHMENTS_(Cann._1331_-_1340)_", "canon_start": 1331, "canon_end": 1340 }, { "title": "CHAPTER I. CENSURES", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#CENSURES_", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. EXPIATORY PENALTIES", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#EXPIATORY_PENALTIES_", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. PENAL REMEDIES AND PENANCES", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#PENAL_REMEDIES_AND_PENANCES_", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE V. THE APPLICATION OF PENALTIES (Cann. 1341 - 1353)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#THE_APPLICATION_OF_PENALTIES_(Cann._1341_-_1353)_", "canon_start": 1341, "canon_end": 1353 }, { "title": "TITLE VI. THE REMISSION OF PENALTIES AND THE PRESCRIPTION OF ACTIONS (Cann. 1354 - 1363)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1311-1363_en.html#THE_REMISSION_OF_PENALTIES_AND_THE_PRESCRIPTION_OF_ACTIONS_(Cann._1354_-_1363)", "canon_start": 1354, "canon_end": 1363 }, { "title": "TITLE I. OFFENCES AGAINST THE FAITH AND THE UNITY OF THE CHURCH (Cann. 1364 - 1369)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_THE_FAITH__", "canon_start": 1364, "canon_end": 1369 }, { "title": "TITLE II OFFENCES AGAINST CHURCH AUTHORITIES AND THE EXERCISE OF DUTIES (Cann. 1370 - 1378)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_CHURCH_AUTHORITIES__", "canon_start": 1370, "canon_end": 1378 }, { "title": "TITLE III. OFFENCES AGAINST THE SACRAMENTS (Cann. 1379 - 1389)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_THE_SACRAMENTS", "canon_start": 1379, "canon_end": 1389 }, { "title": "TITLE IV. OFFENCES AGAINST REPUTATION AND THE OFFENCE OF FALSEHOOD (Cann. 1390 - 1391)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_REPUTATION_AND_THE_OFFENCE_OF_FALSEHOOD", "canon_start": 1390, "canon_end": 1391 }, { "title": "TITLE V. OFFENCES AGAINST SPECIAL OBLIGATIONS (Cann. 1392 - 1396)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_SPECIAL_OBLIGATIONS", "canon_start": 1392, "canon_end": 1396 }, { "title": "TITLE VI. OFFENCES AGAINST HUMAN LIFE, DIGNITY AND FREEDOM (Cann. 1397 - 1398)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#OFFENCES_AGAINST_HUMAN_LIFE,_DIGNITY_AND_FREEDOM", "canon_start": 1397, "canon_end": 1398 }, { "title": "TITLE VII. GENERAL NORM (Can. 1399)", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib6-cann1364-1399_en.html#GENERAL_NORM", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "BOOK VII PROCESSES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#BOOK_VII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "PART I. TRIALS IN GENERAL (Cann. 1400 - 1403)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#Part_I.", "canon_start": 1400, "canon_end": 1403 }, { "title": "TITLE I. THE COMPETENT FORUM (Cann. 1404 - 1416)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TITLE_I.", "canon_start": 1404, "canon_end": 1416 }, { "title": "TITLE II. DIFFERENT GRADES AND KINDS OF TRIBUNALS (Cann. 1417 - 1445)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TITLE_II._", "canon_start": 1417, "canon_end": 1445 }, { "title": "CHAPTER I. THE TRIBUNAL OF FIRST INSTANCE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE TRIBUNAL OF SECOND INSTANCE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. THE TRIBUNALS OF THE APOSTOLIC SEE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE III. THE DISCIPLINE TO BE OBSERVED IN TRIBUNALS (Cann. 1446 - 1475)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TITLE_III._", "canon_start": 1446, "canon_end": 1475 }, { "title": "CHAPTER I. THE DUTY OF JUDGES AND MINISTERS OF THE TRIBUNAL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#THE_DUTY_OF_JUDGES_AND_MINISTERS_OF_THE_TRIBUNAL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE ORDER OF ADJUDICATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#THE_ORDER_OF_ADJUDICATION", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. TIME LIMITS AND DELAYS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TIME_LIMITS_AND_DELAYS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. THE PLACE OF THE TRIAL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#THE_PLACE_OF_THE_TRIAL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. PERSONS TO BE ADMITTED TO THE COURT AND THE MANNER OF PREPARING AND KEEPING THE ACTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#PERSONS_TO_BE_ADMITTED_TO_THE_COURT_AND_THE_MANNER_OF_PREPARING_AND_KEEPING_THE_ACTS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IV. THE PARTIES IN A CASE (Cann. 1476 - 1490)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TITLE_IV._", "canon_start": 1476, "canon_end": 1490 }, { "title": "CHAPTER I. THE PETITIONER AND THE RESPONDENT", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#The_Petitioner_and_the_Respondent", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. PROCURATORS FOR LITIGATION AND ADVOCATES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#PROCURATORS_FOR_LITIGATION_AND_ADVOCATES", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE V. ACTIONS AND EXCEPTIONS (Cann. 1491 - 1500)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#TITLE_V._", "canon_start": 1491, "canon_end": 1500 }, { "title": "CHAPTER I. ACTIONS AND EXCEPTIONS IN GENERAL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#ACTIONS_AND_EXCEPTIONS_IN_GENERAL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. SPECIFIC ACTIONS AND EXCEPTIONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1400-1500_en.html#SPECIFIC_ACTIONS_AND_EXCEPTIONS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE I. THE INTRODUCTION OF THE CASE (Cann. 1501 - 1512)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_I.", "canon_start": 1501, "canon_end": 1512 }, { "title": "CHAPTER I. THE INTRODUCTORY LIBELLUS OF LITIGATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE CITATION AND NOTIFICATION OF JUDICIAL ACTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. THE JOINDER OF THE ISSUE (Cann. 1513 - 1516)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_II._", "canon_start": 1513, "canon_end": 1516 }, { "title": "TITLE III. THE TRIAL OF THE LITIGATION (Cann. 1517 - 1525)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_III._", "canon_start": 1517, "canon_end": 1525 }, { "title": "TITLE IV. PROOFS (Cann. 1526 - 1586)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_IV._", "canon_start": 1526, "canon_end": 1586 }, { "title": "CHAPTER I. THE DECLARATIONS OF THE PARTIES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#THE_DECLARATIONS_OF_THE_PARTIES", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. PROOF THROUGH DOCUMENTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#PROOF_THROUGH_DOCUMENTS", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. WITNESSES AND TESTIMONIES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#WITNESSES_AND_TESTIMONIES", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Art. 2. THE INTRODUCTION AND EXCLUSION OF WITNESSES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#THE_INTRODUCTION_AND_EXCLUSION_OF_WITNESSES", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. EXPERTS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER V. JUDICIAL EXAMINATION AND INSPECTION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#CHAPTER_V.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER VI. PRESUMPTIONS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#CHAPTER_VI.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE V. INCIDENTAL CASES (Cann. 1587 - 1597)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_V._", "canon_start": 1587, "canon_end": 1597 }, { "title": "CHAPTER I. PARTIES WHO DO NOT APPEAR", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#PARTIES_WHO_DO_NOT_APPEAR", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE INTERVENTION OF A THIRD PERSON IN A CASE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#THE_INTERVENTION_OF_A_THIRD_PERSON_IN_A_CASE", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE VI. THE PUBLICATION OF THE ACTS, THE CONCLUSION OF THE CASE, AND THE DISCUSSION OF THE CASE (Cann. 1598 - 1606)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_VI._", "canon_start": 1598, "canon_end": 1606 }, { "title": "TITLE VII. THE PRONOUNCEMENTS OF THE JUDGE (Cann. 1607 - 1618)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_VII._", "canon_start": 1607, "canon_end": 1618 }, { "title": "TITLE VIII. CHALLENGE OF THE SENTENCE (Cann. 1619 - 1640)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_VIII._", "canon_start": 1619, "canon_end": 1640 }, { "title": "CHAPTER I. COMPLAINT OF NULLITY AGAINST THE SENTENCE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#COMPLAINT_OF_NULLITY_AGAINST_THE_SENTENCE", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. APPEAL", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#APPEAL", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE IX. RES IUDICATA AND RESTITUTIO IN INTEGRUM (Cann. 1641 - 1648)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_IX._", "canon_start": 1641, "canon_end": 1648 }, { "title": "CHAPTER I. RES IUDICATA", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#RES_IUDICATA", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. RESTITUTIO IN INTEGRUM", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#RESTITUTIO_IN_INTEGRUM", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE X. JUDICIAL EXPENSES AND GRATUITOUS LEGAL ASSISTANCE (Can. 1649)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_X._", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE XI. THE EXECUTION OF THE SENTENCE (Cann. 1650 - 1655)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#TITLE_XI._", "canon_start": 1650, "canon_end": 1655 }, { "title": "SECTION II. THE ORAL CONTENTIOUS PROCESS (Cann. 1656 - 1670)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1501-1670_en.html#SECTION_II._", "canon_start": 1656, "canon_end": 1670 }, { "title": "TITLE I. MARRIAGE PROCESSES (Cann. 1671 - 1707)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#TITLE_I._MARRIAGE_PROCESSES_(Cann._1671_-_1707)", "canon_start": 1671, "canon_end": 1707 }, { "title": "CHAPTER I. CASES TO DECLARE THE NULLITY OF MARRIAGE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Art. 3. THE INTRODUCTION AND INSTRUCTION OF THE CASE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#Art._3", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. CASES OF SEPARATION OF SPOUSES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. PROCESS FOR THE DISPENSATION OF A MARRIAGE RATUM ET NON CONSUMMATUM", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER IV. PROCESS IN THE PRESUMED DEATH OF A SPOUSE", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#CHAPTER_IV.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITLE II. CASES FOR DECLARING THE NULLITY OF SACRED ORDINATION (Cann. 1708 - 1712)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#TITLE_II.", "canon_start": 1708, "canon_end": 1712 }, { "title": "TITLE III. METHODS OF AVOIDING TRIALS (Cann. 1713 - 1716)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1671-1716_en.html#TITLE_III._", "canon_start": 1713, "canon_end": 1716 }, { "title": "PART IV. THE PENAL PROCESS (Cann. 1717 - 1731)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1717-1731_en.html#PART_IV._THE_PENAL_PROCESS_(Cann._1717_-_1731)", "canon_start": 1717, "canon_end": 1731 }, { "title": "CHAPTER I. THE PRELIMINARY INVESTIGATION", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1717-1731_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE DEVELOPMENT OF THE PROCESS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1717-1731_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER III. ACTION TO REPAIR DAMAGES", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1717-1731_en.html#CHAPTER_III.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "SECTION I. RECOURSE AGAINST ADMINISTRATIVE DECREES (Cann. 1732 - 1739)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1732-1752_en.html#SECTION_I.", "canon_start": 1732, "canon_end": 1739 }, { "title": "SECTION II. THE PROCEDURE IN THE REMOVAL OR TRANSFER OF PASTORS (Cann. 1740 - 1752)", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1732-1752_en.html#SECTION_II.", "canon_start": 1740, "canon_end": 1752 }, { "title": "CHAPTER I. THE MANNER OF PROCEEDING IN THE REMOVAL OF PASTORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1732-1752_en.html#CHAPTER_I.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CHAPTER II. THE MANNER OF PROCEEDING IN THE TRANSFER OF PASTORS", "href": "/archive/cod-iuris-canonici/eng/documents/cic_lib7-cann1732-1752_en.html#CHAPTER_II.", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Apostolic Letter issued “Motu proprio” Competentias quasdam decernere introducing changes to some norms of the Code of Canon Law and the Code of Canons of the Eastern Churches (11 February 2022)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/en/motu_proprio/documents/20220211-motu-proprio-assegnare-alcune-competenze.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Apostolic Letter in the form of Motu Proprio Spiritus Domini , modifying Canon 230 § 1 of the Code of Canon Law regarding access of women to the ministries of Lector and Acolyte (10 January 2021)", "href": "http://www.vatican.va/content/francesco/en/letters/2021/documents/papa-francesco_20210110_lettera-donne-lettorato-accolitato.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Apostolic Letter in the form of a 'Motu Proprio' Authenticum charismatis, amending Canon 579 of the Code of Canon Law (1st November 2020)", "href": "/content/francesco/en/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio-20201101_authenticum-charismatis.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Apostolic Letter in the form of a 'Motu Proprio' Mitis Iudex Dominus Iesus by which the canons of the Code of Canon Law pertaining to cases regarding the nullity of marriage are reformed (15 August 2015)", "href": "/content/francesco/en/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio_20150815_mitis-iudex-dominus-iesus.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Apostolic Letter 'Motu Proprio data' Omnium in mentem , modifying some canons of the Code of Canon Law (October 26, 2009)", "href": "/holy_father/benedict_xvi/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20091026_codex-iuris-canonici_en.html", "canon_start": null, "canon_end": null } ], "it": [ { "title": "LIBRO I NORME GENERALI (Cann. 1 – 203)", "href": "ita/documents/cic_libroI_1-6_it.html", "canon_start": 1, "canon_end": 203 }, { "title": "TITOLO I. LE LEGGI ECCLESIASTICHE (Cann. 7 – 22)", "href": "ita/documents/cic_libroI_7-22_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 7, "canon_end": 22 }, { "title": "TITOLO II. LA CONSUETUDINE (Cann. 23 – 28)", "href": "ita/documents/cic_libroI_23-28_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 23, "canon_end": 28 }, { "title": "TITOLO III. DECRETI GENERALI E ISTRUZIONI (Cann. 29 – 34)", "href": "ita/documents/cic_libroI_29-34_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 29, "canon_end": 34 }, { "title": "TITOLO IV. GLI ATTI AMMINISTRATIVI SINGOLARI (Cann. 35 – 93)", "href": "ita/documents/cic_libroI_35-47_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 35, "canon_end": 93 }, { "title": "CAPITOLO I. NORME COMUNI", "href": "ita/documents/cic_libroI_35-47_it.html#CAPITOLO_I_(Cann._35_-_47)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. I DECRETI E I PRECETTI SINGOLARI", "href": "ita/documents/cic_libroI_48-58_it.html#CAPITOLO_II_(Cann._48_-_58)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I RESCRITTI", "href": "ita/documents/cic_libroI_59-75_it.html#CAPITOLO_III_(Cann._59_-_75)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. I PRIVILEGI", "href": "ita/documents/cic_libroI_76-84_it.html#CAPITOLO_IV_(Cann._76_-_84)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. LE DISPENSE", "href": "ita/documents/cic_libroI_85-93_it.html#CAPITOLO_V_(Cann._85_-_93)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO V. GLI STATUTI E I REGOLAMENTI (Cann. 94 – 95)", "href": "ita/documents/cic_libroI_94-95_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 94, "canon_end": 95 }, { "title": "TITOLO VI. LE PERSONE FISICHE E GIURIDICHE (Cann. 96 – 123)", "href": "ita/documents/cic_libroI_96-112_it.html#TITOLO_VI", "canon_start": 96, "canon_end": 123 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CONDIZIONE CANONICA DELLE PERSONE FISICHE", "href": "ita/documents/cic_libroI_96-112_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LE PERSONE GIURIDICHE", "href": "ita/documents/cic_libroI_113-123_it.html#CAPITOLO_II_(Cann._113_-_123)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO VII. GLI ATTI GIURIDICI (Cann. 124 – 128)", "href": "ita/documents/cic_libroI_124-128_it.html#TITOLO_VII", "canon_start": 124, "canon_end": 128 }, { "title": "TITOLO VIII. LA POTESTÀ DI GOVERNO (Cann. 129 – 144)", "href": "ita/documents/cic_libroI_129-144_it.html#TITOLO_VIII", "canon_start": 129, "canon_end": 144 }, { "title": "TITOLO IX. GLI UFFICI ECCLESIASTICI (Cann. 145 – 196)", "href": "ita/documents/cic_libroI_145_it.html#TITOLO_IX", "canon_start": 145, "canon_end": 196 }, { "title": "CAPITOLO I. PROVVISIONE DELL'UFFICIO ECCLESIASTICO", "href": "ita/documents/cic_libroI_146-156_it.html#CAPITOLO_I_(Cann._146-156)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Articolo 1. Il libero conferimento", "href": "ita/documents/cic_libroI_157_it.html#Articolo_1", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LA PERDITA DELL'UFFICIO ECCLESIASTICO", "href": "ita/documents/cic_libroI_184-186_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO X. LA PRESCRIZIONE (Cann. 197 – 199)", "href": "ita/documents/cic_libroI_197-199_it.html", "canon_start": 197, "canon_end": 199 }, { "title": "TITOLO XI. IL COMPUTO DEL TEMPO (Cann. 200 – 203)", "href": "ita/documents/cic_libroI_200-203_it.html", "canon_start": 200, "canon_end": 203 }, { "title": "LIBRO II IL POPOLO DI DIO (Cann. 204 – 746)", "href": "ita/documents/cic_libroII_204-207_it.html#LIBRO_II", "canon_start": 204, "canon_end": 746 }, { "title": "TITOLO I. OBBLIGHI E DIRITTI DI TUTTI I FEDELI (Cann. 208 – 223)", "href": "ita/documents/cic_libroII_208-223_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 208, "canon_end": 223 }, { "title": "TITOLO II. OBBLIGHI E DIRITTI DEI FEDELI LAICI (Cann. 224 – 231)", "href": "ita/documents/cic_libroII_224-231_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 224, "canon_end": 231 }, { "title": "TITOLO III. I MINISTRI SACRI O CHIERICI (Cann. 232 – 293)", "href": "ita/documents/cic_libroII_232-264_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 232, "canon_end": 293 }, { "title": "CAPITOLO I. LA FORMAZIONE DEI CHIERICI", "href": "ita/documents/cic_libroII_232-264_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. L'ASCRIZIONE DEI CHIERICI O INCARDINAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroII_265-272_it.html#CAPITOLO_II_(Cann._265_-_272)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. OBBLIGHI E DIRITTI DEI CHIERICI", "href": "ita/documents/cic_libroII_273-289_it.html#CAPITOLO_III_(Cann._273_-_289)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. LA PERDITA DELLO STATO CLERICALE", "href": "ita/documents/cic_libroII_290-293_it.html#CAPITOLO_IV_(Cann._290_-_293)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IV. LE PRELATURE PERSONALI (Cann. 294 – 297)", "href": "ita/documents/cic_libroII_294-297_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 294, "canon_end": 297 }, { "title": "TITOLO V. LE ASSOCIAZIONI DEI FEDELI (Cann. 298 – 329)", "href": "ita/documents/cic_libroII_298-311_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 298, "canon_end": 329 }, { "title": "CAPITOLO I. NORME COMUNI", "href": "ita/documents/cic_libroII_298-311_it.html#CAPITOLO_I_(Cann._298_-_311)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. ASSOCIAZIONI PUBBLICHE DI FEDELI", "href": "ita/documents/cic_libroII_312-320_it.html#CAPITOLO_II_(Cann._312_-_320)", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. ASSOCIAZIONI PRIVATE DI FEDELI", "href": "ita/documents/cic_libroII_321-326_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. NORME SPECIALI PER LE ASSOCIAZIONI DI LAICI", "href": "ita/documents/cic_libroII_327-329_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "SEZIONE I. LA SUPREMA AUTORITÀ DELLA CHIESA (Cann. 330 – 367)", "href": "ita/documents/cic_libroII_330_it.html#SEZIONE_I", "canon_start": 330, "canon_end": 367 }, { "title": "CAPITOLO I. IL ROMANO PONTEFICE E IL COLLEGIO DEI VESCOVI", "href": "ita/documents/cic_libroII_331-335_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL SINODO DEI VESCOVI", "href": "ita/documents/cic_libroII_342-348_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I CARDINALI DI SANTA ROMANA CHIESA", "href": "ita/documents/cic_libroII_349-359_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. LA CURIA ROMANA", "href": "ita/documents/cic_libroII_360-361_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. I LEGATI DEL ROMANO PONTEFICE", "href": "ita/documents/cic_libroII_362-367_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO I. LE CHIESE PARTICOLARI E L'AUTORITÀ IN ESSE COSTITUITA (Cann. 368 – 430)", "href": "ita/documents/cic_libroII_368-374_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 368, "canon_end": 430 }, { "title": "CAPITOLO I. LE CHIESE PARTICOLARI", "href": "ita/documents/cic_libroII_368-374_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. I VESCOVI", "href": "ita/documents/cic_libroII_375-380_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. SEDE IMPEDITA E SEDE VACANTE", "href": "ita/documents/cic_libroII_412-415_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. I RAGGRUPPAMENTI DI CHIESE PARTICOLARI (Cann. 431 – 459)", "href": "ita/documents/cic_libroII_431-434_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 431, "canon_end": 459 }, { "title": "CAPITOLO I. PROVINCE ECCLESIASTICHE E REGIONI ECCLESIASTICHE", "href": "ita/documents/cic_libroII_431-434_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. I METROPOLITI", "href": "ita/documents/cic_libroII_435-438_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I CONCILI PARTICOLARI", "href": "ita/documents/cic_libroII_439-446_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. LE CONFERENZE EPISCOPALI", "href": "ita/documents/cic_libroII_447-459_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO III. STRUTTURA INTERNA DELLE CHIESE PARTICOLARI (Cann. 460 – 572)", "href": "ita/documents/cic_libroII_460-468_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 460, "canon_end": 572 }, { "title": "CAPITOLO I. IL SINODO DIOCESANO", "href": "ita/documents/cic_libroII_460-468_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LA CURIA DIOCESANA", "href": "ita/documents/cic_libroII_469-474_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. IL CONSIGLIO PRESBITERALE E IL COLLEGIO DEI CONSULTORI", "href": "ita/documents/cic_libroII_495-502_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. I CAPITOLI DEI CANONICI", "href": "ita/documents/cic_libroII_503-510_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. IL CONSIGLIO PASTORALE", "href": "ita/documents/cic_libroII_511-514_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VI. LE PARROCCHIE, I PARROCI E I VICARI PARROCCHIALI", "href": "ita/documents/cic_libroII_515-552_it.html#CAPITOLO_VI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VII. I VICARI FORANEI", "href": "ita/documents/cic_libroII_553-555_it.html#CAPITOLO_VII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VIII. I RETTORI DI CHIESE E I CAPELLANI", "href": "ita/documents/cic_libroII_556-563_it.html#CAPITOLO_VIII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO I. NORME COMUNI A TUTTI GLI ISTITUTI DI VITA CONSACRATA (Cann. 573 – 606)", "href": "ita/documents/cic_libroII_573-606_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 573, "canon_end": 606 }, { "title": "TITOLO II. GLI ISTITUTI RELIGIOSI (Cann. 607 – 709)", "href": "ita/documents/cic_libroII_607_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 607, "canon_end": 709 }, { "title": "CAPITOLO I. CASE RELIGIOSE: EREZIONE E SOPPRESSIONE", "href": "ita/documents/cic_libroII_608-616_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL GOVERNO DEGLI ISTITUTI", "href": "ita/documents/cic_libroII_617-630_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. AMMISSIONE DEI CANDIDATI E FORMAZIONE DEI MEMBRI", "href": "ita/documents/cic_libroII_641-645_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. OBBLIGHI E DIRITTI DEGLI ISTITUTI E DEI LORO MEMBRI", "href": "ita/documents/cic_libroII_662-672_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. L'APOSTOLATO DEGLI ISTITUTI", "href": "ita/documents/cic_libroII_673-683_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VI. SEPARAZIONE DEI MEMBRI DALL'ISTITUTO", "href": "ita/documents/cic_libroII_684-685_it.html#CAPITOLO_VI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VII. I RELIGIOSI ELEVATI ALL'EPISCOPATO", "href": "ita/documents/cic_libroII_705-707_it.html#CAPITOLO_VII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VIII. LE CONFERENZE DEI SUPERIORI MAGGIORI", "href": "ita/documents/cic_libroII_708-709_it.html#CAPITOLO_VIII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO III. GLI ISTITUTI SECOLARI (Cann. 710 – 730)", "href": "ita/documents/cic_libroII_710-730_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 710, "canon_end": 730 }, { "title": "SEZIONE II. LE SOCIETÀ DI VITA APOSTOLICA (Cann. 731 – 746)", "href": "ita/documents/cic_libroII_731-746_it.html#SEZIONE_II", "canon_start": 731, "canon_end": 746 }, { "title": "LIBRO III. LA FUNZIONE D' INSEGNARE DELLA CHIESA (Cann. 747 – 833)", "href": "ita/documents/cic_libroIII_747-755_it.html#LIBRO_III", "canon_start": 747, "canon_end": 833 }, { "title": "TITOLO I. IL MINISTERO DELLA PAROLA DIVINA (Cann. 756 – 780)", "href": "ita/documents/cic_libroIII_756-761_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 756, "canon_end": 780 }, { "title": "CAPITOLO I. LA PREDICAZIONE DELLA PAROLA DI DIO", "href": "ita/documents/cic_libroIII_762-772_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. L'ISTRUZIONE CATECHETICA", "href": "ita/documents/cic_libroIII_773-780_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. L'AZIONE MISSIONARIA DELLA CHIESA (Cann. 781 – 792)", "href": "ita/documents/cic_libroIII_781-792_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 781, "canon_end": 792 }, { "title": "TITOLO III. L'EDUCAZIONE CATTOLICA (Cann. 793 – 821)", "href": "ita/documents/cic_libroIII_793-795_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 793, "canon_end": 821 }, { "title": "CAPITOLO I. LE SCUOLE", "href": "ita/documents/cic_libroIII_796-806_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LE UNIVERSITÀ CATTOLICHE E GLI ALTRI ISTITUTI DI STUDI SUPERIORI", "href": "ita/documents/cic_libroIII_807-814_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. LE UNIVERSITÀ E LE FACOLTÀ ECCLESIASTICHE", "href": "ita/documents/cic_libroIII_815-821_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IV. GLI STRUMENTI DI COMUNICAZIONE SOCIALE E IN SPECIE I LIBRI (Cann. 822 – 832)", "href": "ita/documents/cic_libroIII_822-832_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 822, "canon_end": 832 }, { "title": "LIBRO IV. LA FUNZIONE DI SANTIFICARE DELLA CHIESA (Cann. 834 – 1253)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_834-839_it.html#LIBRO_IV", "canon_start": 834, "canon_end": 1253 }, { "title": "TITOLO I. IL BATTESIMO (Cann. 849 – 878)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_849_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 849, "canon_end": 878 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE DEL BATTESIMO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_850-860_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL MINISTRO DEL BATTESIMO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_861-863_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I BATTEZZANDI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_864-871_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. I PADRINI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_872-874_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. PROVA E ANNOTAZIONE DEL BATTESIMO CONFERITO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_875-878_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. IL SACRAMENTO DELLA CONFERMAZIONE (Cann. 879 – 896)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_879_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 879, "canon_end": 896 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE DELLA CONFERMAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_880-881_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL MINISTRO DELLA CONFERMAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_882-888_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I CONFERMANDI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_889-891_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. I PADRINI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_892-893_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. PROVA E ANNOTAZIONE DELL'AVVENUTA CONFERMAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_894-896_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO III. LA SANTISSIMA EUCARESTIA (Cann. 897 – 958)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_897-898_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 897, "canon_end": 958 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE EUCARISTICA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_899_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. CONSERVAZIONE E VENERAZIONE DELLA SANTISSIMA EUCARISTIA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_934-944_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. L'OFFERTA DATA PER LA CELEBRAZIONE DELLA MESSA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_945-958_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IV. IL SACRAMENTO DELLA PENITENZA (Cann. 959 – 997)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_959_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 959, "canon_end": 997 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE DEL SACRAMENTO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_960-964_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL MINISTRO DEL SACRAMENTO DELLA PENITENZA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_965-986_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. IL PENITENTE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_987-991_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. LE INDULGENZE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_992-997_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO V. IL SACRAMENTO DELL'UNZIONE DEGLI INFERMI (Cann. 998 – 1007)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_998_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 998, "canon_end": 1007 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE DEL SACRAMENTO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_999-1002_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL MINISTRO DELL'UNZIONE DEGLI INFERMI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1003_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. A CHI VA CONFERITA L'UNZIONE DEGLI INFERMI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1004-1007_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO VI. ORDINE (Cann. 1008 – 1054)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1008-1009_it.html#TITOLO_VI_", "canon_start": 1008, "canon_end": 1054 }, { "title": "CAPITOLO I. CELEBRAZIONE E MINISTRO DELL'ORDINAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1010-1023_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. GLI ORDINANDI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1024-1025_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. ANNOTAZIONE E CERTIFICATO DELL'AVVENUTA ORDINAZIONE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1053-1054_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO VII. IL MATRIMONIO (Cann. 1055 – 1165)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1055-1062_it.html#TITOLO_VII", "canon_start": 1055, "canon_end": 1165 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CURA PASTORALE E GLI ATTI DA PREMETTERE ALLA CELEBRAZIONE DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1063-1072_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. GLI IMPEDIMENTI DIRIMENTI IN GENERE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1073-1082_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. GLI IMPEDIMENTI DIRIMENTI IN SPECIE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1083-1094_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. IL CONSENSO MATRIMONIALE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1095-1107_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. LA FORMA DELLA CELEBRAZIONE DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1108-1123_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VI. I MATRIMONI MISTI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1124-1129_it.html#CAPITOLO_VI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VII. LA CELEBRAZIONE SEGRETA DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1130-1133_it.html#CAPITOLO_VII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VIII. EFFETTI DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1134-1140_it.html#CAPITOLO_VIII", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IX. LA SEPARAZIONE DEI CONIUGI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1141-1150_it.html#CAPITOLO_IX", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO X. CONVALIDAZIONE DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1156-1160_it.html#CAPITOLO_X", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO I. I SACRAMENTALI (Cann. 1166 – 1172)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1166-1172_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1166, "canon_end": 1172 }, { "title": "TITOLO II. LA LITURGIA DELLE ORE (Cann. 1173 – 1175)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1173-1175_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1173, "canon_end": 1175 }, { "title": "TITOLO III. LE ESEQUIE ECCLESIASTICHE (Cann. 1176 – 1185)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1176_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 1176, "canon_end": 1185 }, { "title": "CAPITOLO I. LA CELEBRAZIONE DELLE ESEQUIE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1177-1182_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. A CHI SI DEVONO CONCEDERE O NEGARE LE ESEQUIE ECCLESIASTICHE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1183-1185_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IV. IL CULTO DEI SANTI, DELLE SACRE IMMAGINI E DELLE RELIQUIE (Cann. 1186 – 1190)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1186-1190_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 1186, "canon_end": 1190 }, { "title": "TITOLO V. IL VOTO E IL GIURAMENTO (Cann. 1191 – 1204)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1191-1198_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 1191, "canon_end": 1204 }, { "title": "CAPITOLO I. IL VOTO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1191-1198_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL GIURAMENTO", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1199-1204_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO I. I LUOGHI SACRI (Cann. 1205 – 1243)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1205-1213_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1205, "canon_end": 1243 }, { "title": "CAPITOLO I. LE CHIESE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1214-1222_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. GLI ORATORI E LE CAPPELLE PRIVATE", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1223-1229_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I SANTUARI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1230-1234_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. GLI ALTARI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1235-1239_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. I CIMITERI", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1240-1243_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. I TEMPI SACRI (Cann. 1244 – 1253)", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1244-1245_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1244, "canon_end": 1253 }, { "title": "CAPITOLO I. I GIORNI DI FESTA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1246-1248_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. I GIORNI DI PENITENZA", "href": "ita/documents/cic_libroIV_1249-1253_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBRO V. I BENI TEMPORALI DELLA CHIESA (Cann. 1254 – 1310)", "href": "ita/documents/cic_libroV_1254-1258_it.html#LIBRO_V", "canon_start": 1254, "canon_end": 1310 }, { "title": "TITOLO I. L'ACQUISTO DEI BENI (Cann. 1259 – 1272)", "href": "ita/documents/cic_libroV_1259-1272_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1259, "canon_end": 1272 }, { "title": "TITOLO II. L'AMMINISTRAZIONE DEI BENI (Cann. 1273 – 1289)", "href": "ita/documents/cic_libroV_1273-1289_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1273, "canon_end": 1289 }, { "title": "TITOLO III. I CONTRATTI E SPECIALMENTE L'ALIENAZIONE (Cann. 1290 – 1298)", "href": "ita/documents/cic_libroV_1290-1298_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 1290, "canon_end": 1298 }, { "title": "TITOLO IV. PIE VOLONTÀ IN GENERE E PIE FONDAZIONI (Cann. 1299 – 1310)", "href": "ita/documents/cic_libroV_1299-1310_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 1299, "canon_end": 1310 }, { "title": "LIBRO VI. LE SANZIONI PENALI NELLA CHIESA (Cann. 1311 – 1399)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1311-1312_it.html", "canon_start": 1311, "canon_end": 1399 }, { "title": "TITOLO I. LA PUNIZIONE DEI DELITTI IN GENERALE (Cann. 1311 – 1312)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1311-1312_it.html", "canon_start": 1311, "canon_end": 1312 }, { "title": "TITOLO II. LEGGE PENALE E PRECETTO PENALE (Cann. 1313 – 1320)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1313-1320_it.html", "canon_start": 1313, "canon_end": 1320 }, { "title": "TITOLO III. IL SOGGETTO PASSIVO DELLE SANZIONI PENALI (Cann. 1321 – 1330)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1321-1330_it.html", "canon_start": 1321, "canon_end": 1330 }, { "title": "TITOLO IV. LE PENE E LE ALTRE PUNIZIONI (Cann. 1331 – 1340)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1331-1340_it.html", "canon_start": 1331, "canon_end": 1340 }, { "title": "CAPITOLO I. LE CENSURE", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1331-1335_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LE PENE ESPIATORIE", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1336-1338_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. RIMEDI PENALI E PENITENZE", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1339-1340_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO V. L'APPLICAZIONE DELLE PENE (Cann. 1341 – 1353)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1341-1353_it.html", "canon_start": 1341, "canon_end": 1353 }, { "title": "TITOLO VI. LA REMISSIONE DELLE PENE E LA PRESCRIZIONE DELLE AZIONI (Cann. 1354 – 1363)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1354-1363_it.html", "canon_start": 1354, "canon_end": 1363 }, { "title": "TITOLO I. DELITTI CONTRO LA FEDE E L'UNITÀ DELLA CHIESA (Cann. 1364 – 1369)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1364-1369_it.html", "canon_start": 1364, "canon_end": 1369 }, { "title": "TITOLO II. DELITTI CONTRO LE AUTORITÀ ECCLESIASTICHE E L'ESERCIZIO DEGLI INCARICHI (Cann. 1370 – 1378)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1370-1377_it.html", "canon_start": 1370, "canon_end": 1378 }, { "title": "TITOLO III. DELITTI CONTRO I SACRAMENTI (Cann. 1379 – 1389)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1378-1389_it.html", "canon_start": 1379, "canon_end": 1389 }, { "title": "TITOLO IV. DELITTI CONTRO LA BUONA FAMA E IL DELITTO DI FALSO (Cann. 1390 – 1391)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1390-1391_it.html", "canon_start": 1390, "canon_end": 1391 }, { "title": "TITOLO V. DELITTI CONTRO OBBLIGHI SPECIALI (Cann. 1392 – 1396)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1392-1396_it.html", "canon_start": 1392, "canon_end": 1396 }, { "title": "TITOLO VI. DELITTI CONTRO LA VITA, LA DIGNI TÀ E LA LIBERTÀ DELL'UOMO (Cann. 1397 – 1398)", "href": "ita/documents/cic_libroVI_1397-1398_it.html", "canon_start": 1397, "canon_end": 1398 }, { "title": "LIBRO VII. I PROCESSI (Cann. 1400 – 1752)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1400-1403_it.html#LIBRO_VII", "canon_start": 1400, "canon_end": 1752 }, { "title": "PARTE I. I GIUDIZI IN GENERALE (Cann. 1400 - 1403)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1400-1403_it.html#PARTE_I", "canon_start": 1400, "canon_end": 1403 }, { "title": "TITOLO I. IL TRIBUNALE COMPETENTE (Cann. 1404 – 1416)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1404-1416_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1404, "canon_end": 1416 }, { "title": "TITOLO II. DIFFERENTI GRADI E SPECIE DI TRIBUNALI (Cann. 1417 – 1445)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1417-1418_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1417, "canon_end": 1445 }, { "title": "CAPITOLO I. IL TRIBUNALE DI PRIMA ISTANZA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1419-1427_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. IL TRIBUNALE DI SECONDA ISTANZA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1438-1441_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. I TRIBUNALI DELLA SEDE APOSTOLICA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1442-1445_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO III. LA DISCIPLINA CHE DEVE ESSERE OSSERVATA NEI TRIBUNALI (Cann. 1446 – 1475)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1446-1457_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 1446, "canon_end": 1475 }, { "title": "CAPITOLO I. L'UFFICIO DEI GIUDICI E DEI MINISTRI DEL TRIBUNALE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1446-1457_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. L'ORDINE DA SEGUIRE NEL GIUDICARE LE CAUSE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1458-1464_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. TERMINI E DILAZIONI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1465-1467_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. IL LUOGO DEL GIUDIZIO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1468-1469_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. LE PERSONE DA AMMETTERSI IN AULA, MODALITÀ PER LA REDAZIONE E LA CONSERVAZIONE DEGLI ATTI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1470-1475_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IV. LE PARTI NELLA CAUSA (Cann. 1476 – 1490)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1476-1480_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 1476, "canon_end": 1490 }, { "title": "CAPITOLO I. ATTORE E CONVENUTO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1476-1480_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. PROCURATORI ALLE LITI E AVVOCATI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1481-1490_it.html#CAPITOLO_II_", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO V. AZIONI ED ECCEZIONI (Cann. 1491 – 1500)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1491-1495_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 1491, "canon_end": 1500 }, { "title": "CAPITOLO I. AZIONI ED ECCEZIONI IN GENERE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1491-1495_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. AZIONI ED ECCEZIONI IN SPECIE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1496-1500_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO I. L'INTRODUZIONE DELLA CAUSA (Cann. 1501 – 1512)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1501-1506_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1501, "canon_end": 1512 }, { "title": "CAPITOLO I. IL LIBELLO INTRODUTTORIO DELLA LITE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1501-1506_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. CITAZIONE E INTIMAZIONE DEGLI ATTI GIUDIZIARI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1507-1512_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. LA CONTESTAZIONE DELLA LITE (Cann. 1513 – 1516)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1513-1516_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1513, "canon_end": 1516 }, { "title": "TITOLO III. L'ISTANZA DELLA LITE (Cann. 1517 – 1525)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1517-1525_it.html#TITOLO_III", "canon_start": 1517, "canon_end": 1525 }, { "title": "TITOLO IV. LE PROVE (Cann. 1526 – 1586)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1526-1529_it.html#TITOLO_IV", "canon_start": 1526, "canon_end": 1586 }, { "title": "CAPITOLO I. LE DICHIARAZIONI DELLE PARTI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1530-1538_it.html#CAPITOLO_I_", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. PROVA DOCUMENTALE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1539_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. TESTIMONI E TESTIMONIANZE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1547-1548_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. I PERITI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1574-1581_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO V. ACCESSO ED ISPEZIONE GIUDIZIARIA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1582-1583_it.html#CAPITOLO_V", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO VI. LE PRESUNZIONI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1584-1586_it.html#CAPITOLO_VI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO V. LE CAUSE INCIDENTALI (Cann. 1587 – 1597)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1587-1591_it.html#TITOLO_V", "canon_start": 1587, "canon_end": 1597 }, { "title": "CAPITOLO I. LE PARTI CHE NON SI PRESENTANO IN GIUDIZIO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1592-1595_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. L'INTERVENTO DI UN TERZO NELLA CAUSA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1596-1597_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO VI. LA PUBBLICAZIONE DEGLI ATTI, LA CONCLUSIONE IN CAUSA E LA DISCUSSIONE DELLA CAUSA (Cann. 1598 – 1606)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1598-1606_it.html#TITOLO_VI", "canon_start": 1598, "canon_end": 1606 }, { "title": "TITOLO VII. I PRONUNCIAMENTI DEL GIUDICE (Cann. 1607 – 1618)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1607-1618_it.html#TITOLO_VII", "canon_start": 1607, "canon_end": 1618 }, { "title": "TITOLO VIII. IMPUGNAZIONE DELLA SENTENZA (Cann. 1619 – 1640)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1619-1627_it.html#TITOLO_VIII", "canon_start": 1619, "canon_end": 1640 }, { "title": "CAPITOLO I. QUERELA DI NULLITÀ CONTRO LA SENTENZA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1619-1627_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. L'APPELLO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1628-1640_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO IX. LA COSA GIUDICATA E LA RESTITUTIO IN INTEGRUM (Cann. 1641 – 1648)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1641-1644_it.html#TITOLO_IX", "canon_start": 1641, "canon_end": 1648 }, { "title": "CAPITOLO I. LA COSA GIUDICATA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1641-1644_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LA RESTITUTIO IN INTEGRUM", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1645-1648_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO XI. L'ESECUZIONE DELLA SENTENZA (Cann. 1650 – 1655)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1650-1655_it.html#TITOLO_XI", "canon_start": 1650, "canon_end": 1655 }, { "title": "SEZIONE II. IL PROCESSO CONTENZIOSO ORALE (Cann. 1656 – 1670)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1656-1670_it.html#SEZIONE_II", "canon_start": 1656, "canon_end": 1670 }, { "title": "TITOLO I I. PROCESSI MATRIMONIALI (Cann. 1671 – 1707)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1671-1673_it.html#TITOLO_I", "canon_start": 1671, "canon_end": 1707 }, { "title": "CAPITOLO I. LE CAUSE PER LA DICHIARAZIONE DI NULLITÀ DEL MATRIMONIO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1671-1673_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. CAUSE DI SEPARAZIONE DEI CONIUGI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1692-1696_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. PROCESSO PER LA DISPENSA DAL MATRIMONIO RATO E NON CONSUMATO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1697-1706_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO IV. PROCESSO DI MORTE PRESUNTA DEL CONIUGE", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1707_it.html#CAPITOLO_IV", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITOLO II. CAUSE PER LA DICHIARAZIONE DI NULLITÀ DELLA SACRA ORDINAZIONE (Cann. 1708 – 1712)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1708-1712_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1708, "canon_end": 1712 }, { "title": "TITOLO III. MODI PER EVITARE I GIUDIZI (Cann. 1713 – 1716)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1713-1716_it.html#TITOLO_II", "canon_start": 1713, "canon_end": 1716 }, { "title": "PARTE IV. IL PROCESSO PENALE (Cann. 1717 – 1731)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1717-1719_it.html#PARTE_IV", "canon_start": 1717, "canon_end": 1731 }, { "title": "CAPITOLO I. L'INDAGINE PREVIA", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1717-1719_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. LO SVOLGIMENTO DEL PROCESSO", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1720-1728_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO III. L'AZIONE PER LA RIPARAZIONE DEI DANNI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1729-1731_it.html#CAPITOLO_III", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "SEZIONE I. IL RICORSO CONTRO I DECRETI AMMINISTRATIVI (Cann. 1732 – 1739)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1732-1739_it.html#SEZIONE_I", "canon_start": 1732, "canon_end": 1739 }, { "title": "SEZIONE II. PROCEDURA PER LA RIMOZIONE E IL TRASFERIMENTO DEI PARROCI Cann. 1740 – 1752)", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1740-1747_it.html#SEZIONE_II", "canon_start": 1740, "canon_end": 1752 }, { "title": "CAPITOLO I. MODO DI PROCEDERE NELLA RIMOZIONE DEI PARROCI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1740-1747_it.html#CAPITOLO_I", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPITOLO II. MODO DI PROCEDERE NEL TRASFERIMENTO DEI PARROCI", "href": "ita/documents/cic_libroVII_1748-1752_it.html#CAPITOLO_II", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di \"Motu Proprio\" Recognitum Librum VI con la quale si modifica il can. 695 §1, del Codice di Diritto Canonico (26 aprile 2022)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/it/motu_proprio/documents/20220426-motu-proprio-recognitum-librum-vi.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di «Motu Proprio» Competentias quasdam decernere , con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di Diritto Canonico e del Codice dei Canoni delle Chiese Orientali (11 febbraio 2022)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/it/motu_proprio/documents/20220211-motu-proprio-assegnare-alcune-competenze.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Costituzione Apostolica Pascite Gregem Dei con cui viene riformato il libro VI del Codice di Diritto Canonico (23 maggio 2021)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/it/events/event.dir.html/content/vaticanevents/it/2021/6/1/pascite-gregem-dei.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di Motu proprio Spiritus Domini , sulla modifica del can. 230 § 1 del Codice di Diritto Canonico circa l’accesso delle persone di sesso femminile al ministero istituito del Lettorato e dell’Accolitato (10 gennaio 2021", "href": "/content/francesco/it/letters/2021/documents/papa-francesco_20210110_lettera-donne-lettorato-accolitato.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di 'Motu proprio' Authenticum charismatis con la quale si modifica il can. 579 del Codice di Diritto Canonico (1 novembre 2020)", "href": "/content/francesco/it/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio-20201101_authenticum-charismatis.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica \" De concordia inter Codices \" in forma di 'Motu Proprio' con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di Diritto Canonico (31 maggio 2016)", "href": "/content/francesco/it/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio_20160531_de-concordia-inter-codices.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di \"Motu Proprio\" Mitis Iudex Dominus Iesus , sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)", "href": "/content/francesco/it/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio_20150815_mitis-iudex-dominus-iesus.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica in forma di \"Motu Proprio\" Omnium in mentem , con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di diritto canonico (26 ottobre 2009)", "href": "/holy_father/benedict_xvi/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20091026_codex-iuris-canonici_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettera Apostolica data Motu Proprio Ad Tuendam Fidem , con la quale vengono inserite alcune norme nel Codice di Diritto Canonico e nel Codice dei Canoni delle Chiese Orientali (18 maggio 1998)", "href": "/content/john-paul-ii/it/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_30061998_ad-tuendam-fidem.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Recognito Iuris Canonici Codice (2 gennaio 1984)", "href": "/holy_father/john_paul_ii/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_02011984_pontificia-commissione_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Presentazione solenne del nuovo Codice di diritto canonico (3 febbraio 1983)", "href": "/holy_father/john_paul_ii/speeches/1983/february/documents/hf_jp-ii_spe_19830203_nuovo-codice_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "All'Assemblea plenaria della Commissione per la Revisione del Codice di Diritto Canonico (29 ottobre 1981)", "href": "/holy_father/john_paul_ii/speeches/1981/october/documents/hf_jp-ii_spe_19811029_revisione-codice_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Allocuzione con la quale Giovanni XXIIII annuncia l'aggiornamento del Codice di diritto canonico (25 gennaio 1959)", "href": "/holy_father/john_xxiii/speeches/1959/documents/hf_j-xxiii_spe_19590125_annuncio_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Cum Iuris Canonici (15 settembre 1917)", "href": "/holy_father/benedict_xv/motu_proprio/documents/hf_ben-xv_motu-proprio_19170915_cum-iuris-canonici_it.html", "canon_start": null, "canon_end": null } ], "fr": [ { "title": "LIVRE I NORMES GÉNÉRALES (Cann. 1 - 6)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann1-6_fr.html", "canon_start": 1, "canon_end": 6 }, { "title": "TITRE I LES LOIS DE L'ÉGLISE (Cann. 7 - 22)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann7-22_fr.html", "canon_start": 7, "canon_end": 22 }, { "title": "TITRE II LA COUTUME (Cann. 23 -28)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann23-28_fr.html", "canon_start": 23, "canon_end": 28 }, { "title": "TITRE III LES DÉCRETS GÉNÉRAUX ET LES INSTRUCTIONS (Cann. 29 - 34)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann29-34_fr.html", "canon_start": 29, "canon_end": 34 }, { "title": "TITRE V LES STATUTS ET LES RÈGLEMENTS (Cann. 94 - 95)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann94-95_fr.html", "canon_start": 94, "canon_end": 95 }, { "title": "CHAPITRE I LA CONDITION CANONIQUE DES PERSONNES PHYSIQUES", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann96-112_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE VII LES ACTES JURIDIQUES (Cann. 124 - 128)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann124-128_fr.html", "canon_start": 124, "canon_end": 128 }, { "title": "TITRE VIII LE POUVOIR DE GOUVERNEMENT (Cann. 129 - 144)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann129-144_fr.html", "canon_start": 129, "canon_end": 144 }, { "title": "TITRE IX LES OFFICES ECCLÉSIASTIQUES (Cann. 145 - 196)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann145_fr.html", "canon_start": 145, "canon_end": 196 }, { "title": "TITRE X LA PRESCRIPTION (Cann. 197 - 199)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann197-199_fr.html", "canon_start": 197, "canon_end": 199 }, { "title": "TITRE XI LE CALCUL DU TEMPS (Cann. 200 - 203)", "href": "fra/documents/cic_libro1_cann200-203_fr.html", "canon_start": 200, "canon_end": 203 }, { "title": "PREMIÈRE PARTIE LES FIDÈLES DU CHRIST (Cann. 204 - 207)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann204-207_fr.html", "canon_start": 204, "canon_end": 207 }, { "title": "TITRE I OBLIGATIONS ET DROITS DE TOUS LES FIDÈLES (Cann. 208 - 223)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann208-223_fr.html", "canon_start": 208, "canon_end": 223 }, { "title": "TITRE II LES OBLIGATIONS ET LES DROITS DES FIDÈLES LAÏCS (Cann. 224 - 231)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann224-231_fr.html", "canon_start": 224, "canon_end": 231 }, { "title": "TITRE IV LES PRÉLATURES PERSONNELLES (Cann. 294 - 297)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann294-297_fr.html", "canon_start": 294, "canon_end": 297 }, { "title": "CHAPITRE I LES PROVINCES ET LES RÉGIONS ECCLÉSIASTIQUES (Cann. 431 - 459)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann431-434_fr.html", "canon_start": 431, "canon_end": 459 }, { "title": "TITRE I NORMES COMMUNES À TOUS LES INSTITUTS DE VIE CONSACRÉE", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann573-606_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE II LES INSTITUTS RELIGIEUX (Cann. 607 - 709)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann607_fr.html", "canon_start": 607, "canon_end": 709 }, { "title": "TITRE III LES INSTITUTS SÉCULIERS (Cann. 710 - 720)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann710-730_fr.html", "canon_start": 710, "canon_end": 720 }, { "title": "SECTION II LES SOCIÉTÉS DE VIE APOSTOLIQUE (Cann. 731 - 746)", "href": "fra/documents/cic_libro2_cann731-746_fr.html", "canon_start": 731, "canon_end": 746 }, { "title": "LIVRE III LA FONCTION D'ENSEIGNEMENT DE L'ÉGLISE", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann747-755_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE I LE MINISTÈRE DE LA PAROLE DE DIEU (Cann. 756 - 780)", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann756-761_fr.html", "canon_start": 756, "canon_end": 780 }, { "title": "TITRE II L'ACTIVITÉ MISSIONNAIRE DE L'ÉGLISE (Cann. 781 - 792)", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann781-792_fr.html", "canon_start": 781, "canon_end": 792 }, { "title": "TITRE III L'ÉDUCATION CATHOLIQUE (Cann. 793 - 821)", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann793-795_fr.html", "canon_start": 793, "canon_end": 821 }, { "title": "TITRE IV LES MOYENS DE COMMUNICATION SOCIALE ET EN PARTICULIER LES LIVRES (Cann. 822 - 832)", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann822-832_fr.html", "canon_start": 822, "canon_end": 832 }, { "title": "TITRE V LA PROFESSION DE FOI (Can. 833)", "href": "fra/documents/cic_libro3_cann833_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIVRE IV LA FONCTION DE SANCTIFICATION DE L'ÉGLISE (Cann. 834 - 1253)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann834-839_fr.html", "canon_start": 834, "canon_end": 1253 }, { "title": "TITRE I LE BAPTÊME (Cann. 849 - 878)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann849_fr.html", "canon_start": 849, "canon_end": 878 }, { "title": "TITRE II LE SACREMENT DE CONFIRMATION (Cann. 879 - 896)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann879_fr.html", "canon_start": 879, "canon_end": 896 }, { "title": "TITRE III LA TRÈS SAINTE EUCHARISTIE (Cann. 897 - 958)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann897-898_fr.html", "canon_start": 897, "canon_end": 958 }, { "title": "TITRE IV LE SACREMENT DE PÉNITENCE (Cann. 959 - 997)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann959_fr.html", "canon_start": 959, "canon_end": 997 }, { "title": "TITRE V LE SACREMENT DE L'ONCTION DES MALADES (Cann. 998 - 1007)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann998_fr.html", "canon_start": 998, "canon_end": 1007 }, { "title": "TITRE VI L'ORDRE (Cann. 1008 - 1054)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1008-1009_fr.html", "canon_start": 1008, "canon_end": 1054 }, { "title": "TITRE VII LE MARIAGE (Cann. 1055 - 1165)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1055-1062_fr.html", "canon_start": 1055, "canon_end": 1165 }, { "title": "TITRE I LES SACRAMENTAUX (Cann. 1166 - 1172)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1166-1172_fr.html", "canon_start": 1166, "canon_end": 1172 }, { "title": "TITRE II LA LITURGIE DES HEURES (Cann. 1173 - 1175)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1173-1175_fr.html", "canon_start": 1173, "canon_end": 1175 }, { "title": "TITRE III LES FUNÉRAILLES ECCLÉSIASTIQUES (Cann. 1176 - 1185)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1176_fr.html", "canon_start": 1176, "canon_end": 1185 }, { "title": "TITRE IV LE CULTE DES SAINTS, DES SAINTES IMAGES ET DES RELIQUES (Cann. 1186 - 1190)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1186-1190_fr.html", "canon_start": 1186, "canon_end": 1190 }, { "title": "TITRE I LES LIEUX SACRÉS (Cann. 1205 - 1243)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1205-1213_fr.html", "canon_start": 1205, "canon_end": 1243 }, { "title": "TITRE II LES TEMPS SACRÉS (Cann. 1244 - 1258)", "href": "fra/documents/cic_libro4_cann1244-1245_fr.html", "canon_start": 1244, "canon_end": 1258 }, { "title": "LIVRE V LES BIENS TEMPORELS DE L'EGLISE", "href": "fra/documents/cic_libro5_cann1254-1258_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE I L'ACQUISITION DES BIENS (Cann. 1250 - 1272)", "href": "fra/documents/cic_libro5_cann1259-1272_fr.html", "canon_start": 1250, "canon_end": 1272 }, { "title": "TITRE II L'ADMINISTRATION DES BIENS (Cann. 1273 - 1289)", "href": "fra/documents/cic_libro5_cann1273-1289_fr.html", "canon_start": 1273, "canon_end": 1289 }, { "title": "TITRE III LES CONTRATS ET EN PARTICULIER L'ALIENATION (Cann. 1290 - 1298)", "href": "fra/documents/cic_libro5_cann1290-1298_fr.html", "canon_start": 1290, "canon_end": 1298 }, { "title": "TITRE IV LES PIEUSES VOLONTES EN GENERAL ET LES FONDATIONS PIEUSES (Cann. 1299 - 1310)", "href": "fra/documents/cic_libro5_cann1299-1310_fr.html", "canon_start": 1299, "canon_end": 1310 }, { "title": "LIVRE VI LES SANCTIONS PÉNALES DANS L'ÉGLISE", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1311-1312_fr.html#LIVRE_VI", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Version PDF du Livre VI", "href": "https://www.vatican.va/archive/cod-iuris-canonici/fra/documents/cic_libro6_fr.pdf", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE I LA PUNITION DES DÉLITS EN GÉNÉRAL", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1311-1312_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE II LA LOI PÉNALE ET LE PRÉCEPTE PÉNAL", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1313-1320_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE III LE SUJET SOUMIS AUX SANCTIONS PÉNALES", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1321-1330_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE V L'APPLICATION DES PEINES", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1341-1353_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE VI LA RÉMISSION DES PEINES ET LA PRESCRIPTION DES ACTIONS", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1354-1363_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE I DÉLITS CONTRE LA FOI ET L'UNITÉ DE L'ÉGLISE", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1364-1369_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE II DÉLITS CONTRE LES AUTORITÉS ECCLÉSIASTIQUES ET L'EXERCICE DES CHARGES", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1370-1377_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE III DÉLITS CONTRE LES SACRAMENTS", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1378-1389_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE IV DÉLITS CONTRE LA BONNE RENOMMÉE ET DÉLIT DE FAUX", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1390-1391_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE V LES DÉLITS CONTRE LES OBLIGATIONS SPÉCIALES", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1392-1396_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE VI DÉLITS CONTRE LA VIE, LA DIGNITÉ ET LA LIBERTÉ HUMAINES", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1397-1398_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE VII NORME GÉNÉRALE", "href": "fra/documents/cic_libro6_cann1399_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "PREMIERE PARTIE LES JUGEMENTS EN GÉNÉRAL (Cann. 1400 - 1403)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1400-1403_fr.html", "canon_start": 1400, "canon_end": 1403 }, { "title": "TITRE I LE FOR COMPÉTENT (Cann. 1404 - 1416)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1404-1416_fr.html", "canon_start": 1404, "canon_end": 1416 }, { "title": "TITRE II LES DIVERS DEGRÉS ET GENRES DE TRIBUNAUX (Cann. 1417 - 1445)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1417-1418_fr.html", "canon_start": 1417, "canon_end": 1445 }, { "title": "CHAPITRE I LES ACTIONS ET LES EXCEPTIONS EN GÉNÉRAL (Cann. 1491 - 1500)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1491-1495_fr.html", "canon_start": 1491, "canon_end": 1500 }, { "title": "CHAPITRE I LE LIBELLE INTRODUCTIF D'INSTANCE (Cann. 1501 - 1512)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1501-1506_fr.html", "canon_start": 1501, "canon_end": 1512 }, { "title": "TITRE II LA LITISCONTESTATION (Cann. 1513 - 1516)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1513-1516_fr.html", "canon_start": 1513, "canon_end": 1516 }, { "title": "TITRE III L'INSTANCE (Cann. 1517 - 1525)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1517-1525_fr.html", "canon_start": 1517, "canon_end": 1525 }, { "title": "TITRE IV LES PREUVES (Cann. 1526 - 1586)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1526-1529_fr.html", "canon_start": 1526, "canon_end": 1586 }, { "title": "TITRE V LES CAUSES INCIDENTES (Cann. 1587 - 1597)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1587-1591_fr.html", "canon_start": 1587, "canon_end": 1597 }, { "title": "TITRE VI LA PUBLICATION DES ACTES, LA CONCLUSION DE LA CAUSE ET LA DISCUSSION DE LA CAUSE (Cann. 1598 - 1606)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1598-1606_fr.html", "canon_start": 1598, "canon_end": 1606 }, { "title": "TITRE VII LES PRONONCÉS DU JUGE (Cann. 1607 - 1618)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1607-1618_fr.html", "canon_start": 1607, "canon_end": 1618 }, { "title": "TITRE X LES DÉPENS ET L'ASSISTANCE JUDICIAIRE GRATUITE (Can. 1649)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1649_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE XI L'EXÉCUTION DE LA SENTENCE (Cann. 1650 - 1655)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1650-1655_fr.html", "canon_start": 1650, "canon_end": 1655 }, { "title": "SECTION II LE PROCÈS CONTENTIEUX ORAL (Cann. 1656 - 1670)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1656-1670_fr.html", "canon_start": 1656, "canon_end": 1670 }, { "title": "Art. 3 L’INTRODUCTION ET L'INSTRUCTION DE LA CAUSE", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1675-1678_fr.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TITRE II LES CAUSES DE DÉCLARATION DE NULLITÉ DE L'ORDINATION SACRÉE (Cann. 1708 - 1712)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1708-1712_fr.html", "canon_start": 1708, "canon_end": 1712 }, { "title": "TITRE III LES MOYENS D'ÉVITER LES PROCÈS (Cann. 1713 - 1716)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1713-1716_fr.html", "canon_start": 1713, "canon_end": 1716 }, { "title": "SECTION I LE RECOURS CONTRE LES DÉCRETS ADMINISTRATIFS (Cann. 1732 - 1739)", "href": "fra/documents/cic_libro7_cann1732-1739_fr.html", "canon_start": 1732, "canon_end": 1739 }, { "title": "Lettre apostolique sous la forme de \"Motu Proprio\" Competentias quasdam decernere par la quelle sont modifiées certaines normes du Code de Droit Canonique et du Code des Canons des Églises Orientales (11 février 2022)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/fr/motu_proprio/documents/20220211-motu-proprio-assegnare-alcune-competenze.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettre apostolique sous forme de Motu Proprio sur la modification du can. 230 § 1 du Code de droit canonique en ce qui concerne l'accès des personnes de sexe féminin au ministère institué du lectorat et de l'acolytat (10 janvier 2021)", "href": "/content/francesco/fr/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio-20210110_spiritus-domini.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettre apostolique en forme de 'Motu proprio' Authenticum charismatis modifiant le can. 579 du Code de Droit Canonique (1er novembre 2020)", "href": "/content/francesco/fr/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio-20201101_authenticum-charismatis.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettre apostolique en forme de Motu Proprio Mitis Iudex Dominus Iesus , sur la réforme du procès canonique pour les causes de déclaration de nullité du mariage dans le Code de Droit Canonique (15 août 2015)", "href": "/content/francesco/fr/motu_proprio/documents/papa-francesco-motu-proprio_20150815_mitis-iudex-dominus-iesus.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettre Apostolique « Motu Proprio » Omnium in mentem , apportant des variations au Code de Droit Canonique (26 octobre 2009)", "href": "/content/benedict-xvi/fr/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20091026_codex-iuris-canonici.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "Lettre Apostolique en forme de Motu Proprio Ad Tuendam Fidem par laquelle sont insérées plusieurs normes dans le Code de Droit canonique et dans le Code des Canons des Églises orientales (18 mai 1998)", "href": "/content/john-paul-ii/fr/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_30061998_ad-tuendam-fidem.html", "canon_start": null, "canon_end": null } ], "es": [ { "title": "LIBRO I: DE LAS NORMAS GENERALES", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann1-6_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO I – DE LAS LEYES ECLESIÁSTICAS (Cann. 7–22)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann7-22_sp.html", "canon_start": 7, "canon_end": 22 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA COSTUMBRE (Cann. 23–28)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann23-28_sp.html", "canon_start": 23, "canon_end": 28 }, { "title": "TÍTULO III – DE LOS DECRETOS GENERALES Y DE LAS INSTRUCCIONES (Cann. 29–34)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann29-34_sp.html", "canon_start": 29, "canon_end": 34 }, { "title": "CAPÍTULO I – NORMAS COMUNES (Cann. 35–47)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann35-47_sp.html", "canon_start": 35, "canon_end": 47 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS DECRETOS Y PRECEPTOS SINGULARES (Cann. 48–58)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann48-58_sp.html", "canon_start": 48, "canon_end": 58 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS RESCRIPTOS (Cann. 59-75)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann59-75_sp.html", "canon_start": 59, "canon_end": 75 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS PRIVILEGIOS (Cann. 76-84)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann76-84_sp.html", "canon_start": 76, "canon_end": 84 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LAS DISPENSAS (Cann. 85-93)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann85-93_sp.html", "canon_start": 85, "canon_end": 93 }, { "title": "TÍTULO V – DE LOS ESTATUTOS Y REGLAMENTOS (Cann. 94–95)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann94-95_sp.html", "canon_start": 94, "canon_end": 95 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CONDICIÓN CANÓNICA DE LAS PERSONAS FÍSICAS (Cann. 96-112)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann96-112_sp.html", "canon_start": 96, "canon_end": 112 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS PERSONAS JURÍDICAS (Cann. 113-123)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann113-123_sp.html", "canon_start": 113, "canon_end": 123 }, { "title": "TÍTULO VII – DE LOS ACTOS JURÍDICOS (Cann. 124–128)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann124-128_sp.html", "canon_start": 124, "canon_end": 128 }, { "title": "TÍTULO VIII – DE LA POTESTAD DE RÉGIMEN (Cann. 129–144)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann129-144_sp.html", "canon_start": 129, "canon_end": 144 }, { "title": "TÍTULO IX – DE LOS OFICIOS ECLESIÁTICOS (Cann. 145–196)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann145_sp.html", "canon_start": 145, "canon_end": 196 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA PROVISIÓN DE UN OFICIO ECLESIÁSTICO (Cann. 146-183)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann146-156_sp.html", "canon_start": 146, "canon_end": 183 }, { "title": "Art. 2 – DE LA PRESENTACIÓN (Cann. 158-163)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann158-163_sp.html", "canon_start": 158, "canon_end": 163 }, { "title": "Art. 3 – DE LA ELECCIÓN (Cann. 164-179)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann164-179_sp.html", "canon_start": 164, "canon_end": 179 }, { "title": "Art. 4 – DE LA POSTULACIÓN (Cann. 180-183)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann180-183_sp.html", "canon_start": 180, "canon_end": 183 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA PÉRDIDA DEL OFICIO ECLESIÁSTICO (Cann. 184-196)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann184-186_sp.html", "canon_start": 184, "canon_end": 196 }, { "title": "Art. 1 – DE LA RENUNCIA (Cann. 187-189)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann187-189_sp.html", "canon_start": 187, "canon_end": 189 }, { "title": "Art. 2 – DEL TRASLADO (Cann. 190-191)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann190-191_sp.html", "canon_start": 190, "canon_end": 191 }, { "title": "Art. 3 – DE LA REMOCIÓN (Cann. 192-195)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann192-195_sp.html", "canon_start": 192, "canon_end": 195 }, { "title": "TÍTULO X – DE LA PRESCRIPCIÓN (Cann. 197–199)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann197-199_sp.html", "canon_start": 197, "canon_end": 199 }, { "title": "TÍTULO XI – DEL CÓMPUTO DEL TIEMPO (Cann. 200–203)", "href": "esp/documents/cic_libro1_cann200-203_sp.html", "canon_start": 200, "canon_end": 203 }, { "title": "PARTE I: DE LOS FIELES CRISTIANOS (Cann. 204–329)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann204-207_sp.html", "canon_start": 204, "canon_end": 329 }, { "title": "TÍTULO I – DE LAS OBLIGACIONES Y DERECHOS DE TODOS LOS FIELES (Cann. 208–223)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann208-223_sp.html", "canon_start": 208, "canon_end": 223 }, { "title": "TÍTULO II – DE LAS OBLIGACIONES Y DERECHOS DE LOS FIELES LAICOS (Cann. 224–231)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann224-231_sp.html", "canon_start": 224, "canon_end": 231 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA FORMACIÓN DE LOS CLÉRIGOS (Cann. 232-264)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann232-264_sp.html", "canon_start": 232, "canon_end": 264 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA ADSCRIPCIÓN O INCARDINACIÓN DE LOS CLÉRIGOS (Cann. 265-272)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann265-272_sp.html", "canon_start": 265, "canon_end": 272 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LAS OBLIGACIONES Y DERECHOS DE LOS CLERIGOS (273-289)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann273-289_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LA PÉRDIDA DEL ESTADO CLERICAL (290-293)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann290-293_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO IV – DE LAS PRELATURAS PERSONALES (Cann. 294–297)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann294-297_sp.html", "canon_start": 294, "canon_end": 297 }, { "title": "CAPÍTULO I – NORMAS COMUNES (Cann. 298-311)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann298-311_sp.html", "canon_start": 298, "canon_end": 311 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS ASOCIACIONES PUBLICAS DE FIELES (Cann. 312-320)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann312-320_sp.html", "canon_start": 312, "canon_end": 320 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LAS ASOCIACIONES PRIVADAS DE FIELES (Cann. 321-326)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann321-326_sp.html", "canon_start": 321, "canon_end": 326 }, { "title": "CAPÍTULO IV – NORMAS ESPECIALES DE LAS ASOCIACIONES DE LAICOS (327-329)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann327-329_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL ROMANO PONTÍFICE Y DEL COLEGIO EPISCOPAL (Cann. 330-341)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann330_sp.html", "canon_start": 330, "canon_end": 341 }, { "title": "Art. 1 – DEL ROMANO PONTÍFICE (Cann. 331-335)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann331-335_sp.html", "canon_start": 331, "canon_end": 335 }, { "title": "Art. 2 – DEL COLEGIO EPISCOPAL (Cann.336-341)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann336-341_sp.html", "canon_start": 336, "canon_end": 341 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL SÍNODO DE OBISPOS (Cann. 342-348)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann342-348_sp.html", "canon_start": 342, "canon_end": 348 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS CARDENALES DE LA SANTA IGLESIA ROMANA (Cann. 349-359)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann349-359_sp.html", "canon_start": 349, "canon_end": 359 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LA CURIA ROMANA (Cann. 360-361)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann360-361_sp.html", "canon_start": 360, "canon_end": 361 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LOS LEGADOS DEL ROMANO PONTÍFICE (Cann. 362-367)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann362-367_sp.html", "canon_start": 362, "canon_end": 367 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS IGLESIAS PARTICULARES (Cann. 368-374)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann368-374_sp.html", "canon_start": 368, "canon_end": 374 }, { "title": "Art. 1 – DE LOS OBISPOS EN GENERAL (Cann.375-380)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann375-380_sp.html", "canon_start": 375, "canon_end": 380 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS OBISPOS DIOCESANOS (Cann. 381-402)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann381-402_sp.html", "canon_start": 381, "canon_end": 402 }, { "title": "Art. 3 – DE LOS OBISPOS COADJUTORES Y AUXILIARES (Cann. 403-411)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann403-411_sp.html", "canon_start": 403, "canon_end": 411 }, { "title": "Art. 1 – DE LA SEDE IMPEDIDA (Cann. 412-415)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann412-415_sp.html", "canon_start": 412, "canon_end": 415 }, { "title": "Art. 2 – DE LA SEDE VACANTE (Cann. 416-430)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann416-430_sp.html", "canon_start": 416, "canon_end": 430 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS PROVINCIAS ECLESIÁSTICAS Y DE LAS REGIONES ECLESIÁSTICAS (Cann. 431-434)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann431-434_sp.html", "canon_start": 431, "canon_end": 434 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS METROPOLITANOS (Cann. 435-438)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann435-438_sp.html", "canon_start": 435, "canon_end": 438 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS CONCILIOS PARTICULARES (Cann. 439-446)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann439-446_sp.html", "canon_start": 439, "canon_end": 446 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LAS CONFERENCIAS EPISCOPALES (Cann. 447-459)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann447-459_sp.html", "canon_start": 447, "canon_end": 459 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL SINODO DIOCESANO (Cann. 460-468)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann460-468_sp.html", "canon_start": 460, "canon_end": 468 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA CURIA DIOCESANA (Cann. 469-494)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann469-474_sp.html", "canon_start": 469, "canon_end": 494 }, { "title": "Art. 1 – DE LOS VICARIOS GENERALES Y EPISCOPALES (Cann. 475-481)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann475-481_sp.html", "canon_start": 475, "canon_end": 481 }, { "title": "Art. 2 – DEL CANCILLER Y OTROS NOTARIOS, Y DE LOS ARCHIVOS (Cann. 482-491)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann482-491_sp.html", "canon_start": 482, "canon_end": 491 }, { "title": "Art. 3 – DEL CONSEJO DE ASUNTOS ECONÓMICOS Y DEL ECÓNOMO (Cann. 492-494)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann492-494_sp.html", "canon_start": 492, "canon_end": 494 }, { "title": "CAPÍTULO III – DEL CONSEJO PRESBITERAL Y DEL COLEGIO DE CONSULTORES (Cann. 495-502)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann495-502_sp.html", "canon_start": 495, "canon_end": 502 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS CABILDOS DE CANÓNIGOS (Cann. 503-510)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann503-510_sp.html", "canon_start": 503, "canon_end": 510 }, { "title": "CAPÍTULO V – DEL CONSEJO PASTORAL (Cann. 511-514)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann511-514_sp.html", "canon_start": 511, "canon_end": 514 }, { "title": "CAPÍTULO VI – DE LAS PARROQUIAS, DE LOS PARROCOS Y DE LOS VICARIOS PARROQUIALES (Cann. 515-552)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann515-552_sp.html", "canon_start": 515, "canon_end": 552 }, { "title": "CAPÍTULO VII – DE LOS ARCIPRESTES (Cann. 553-555)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann553-555_sp.html", "canon_start": 553, "canon_end": 555 }, { "title": "Art. 1 – DE LOS RECTORES DE IGLESIAS (Cann. 556-563)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann556-563_sp.html", "canon_start": 556, "canon_end": 563 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS CAPELLANES (Cann. 564-572)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann564-572_sp.html", "canon_start": 564, "canon_end": 572 }, { "title": "TÍTULO I – NORMAS COMUNES DE TODOS LOS INSTITUTOS DE VIDA CONSAGRADA (Cann. 573–606)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann573-606_sp.html", "canon_start": 573, "canon_end": 606 }, { "title": "TÍTULO II – DE LOS INSTITUTOS RELIGIOSOS (Cann. 607–709)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann607_sp.html", "canon_start": 607, "canon_end": 709 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS CASAS RELIGIOSAS Y DE SU ERECCIÓN Y SUPRESIÓN (Cann. 608-616)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann608-616_sp.html", "canon_start": 608, "canon_end": 616 }, { "title": "Art. 1 – DE LOS SUPERIORES Y DE LOS CONSEJOS (Cann. 617-630)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann617-630_sp.html", "canon_start": 617, "canon_end": 630 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS CAPÍTULOS(Cann. 631-633)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann631-633_sp.html", "canon_start": 631, "canon_end": 633 }, { "title": "Art. 1 – DE LA ADMISIÓN EN EL NOVICIADO (Cann. 641-645)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann641-645_sp.html", "canon_start": 641, "canon_end": 645 }, { "title": "Art. 2 – DEL NOVICIADO Y DE LA FORMACIÓN DE LOS NOVICIOS (Cann. 646-653)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann646-653_sp.html", "canon_start": 646, "canon_end": 653 }, { "title": "Art. 3 – DE LA PROFESIÓN RELIGIOSA (Cann. 654-658)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann654-658_sp.html", "canon_start": 654, "canon_end": 658 }, { "title": "Art. 4 – DE LA FORMACIÓN DE LOS RELIGIOSOS (Cann. 659-661)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann659-661_sp.html", "canon_start": 659, "canon_end": 661 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LAS OBLIGACIONES Y DERECHOS DE LOS INSTITUTOS Y DE SUS MIEMBROS (Cann.662-672)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann662-672_sp.html", "canon_start": 662, "canon_end": 672 }, { "title": "CAPÍTULO V – DEL APOSTOLADO DE LOS INSTITUTOS (Cann. 673-683)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann673-683_sp.html", "canon_start": 673, "canon_end": 683 }, { "title": "Art. 1 – DEL TRÁNSITO A OTRO INSTITUTO (Cann. 684-685)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann684-685_sp.html", "canon_start": 684, "canon_end": 685 }, { "title": "Art. 2 – DE LA SALIDA DEL INSTITUTO (Cann. 686-693)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann686-693_sp.html", "canon_start": 686, "canon_end": 693 }, { "title": "Art. 3 – DE LA EXPULSIÓN DE LOS MIEMBROS (Cann. 694-704)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann694-704_sp.html", "canon_start": 694, "canon_end": 704 }, { "title": "CAPÍTULO VII – DE LOS RELIGIOSOS ELEVADOS AL EPISCOPADO (Cann. 705-707)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann705-707_sp.html", "canon_start": 705, "canon_end": 707 }, { "title": "CAPÍTULO VIII – DE LAS CONFERENCIAS DE SUPERIORES MAYORES (Cann. 708-709)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann708-709_sp.html", "canon_start": 708, "canon_end": 709 }, { "title": "TÍTULO III: DE LOS INSTITUTOS SECULARES (Cann. 710–730)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann710-730_sp.html", "canon_start": 710, "canon_end": 730 }, { "title": "SECCIÓN II: DE LAS SOCIEDADES DE VIDA APOSTOLICA (Cann. 731–746)", "href": "esp/documents/cic_libro2_cann731-746_sp.html", "canon_start": 731, "canon_end": 746 }, { "title": "LIBRO III: LA FUNCIÓN DE ENSEÑAR DE LA IGLESIA", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann747-755_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO I – DEL MINISTRO DE LA PALABRA DIVINA (Cann. 756–780)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann756-761_sp.html", "canon_start": 756, "canon_end": 780 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA PREDICACIÓN DE LA PALABRA DE DIOS (Cann. 762-772)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann762-772_sp.html", "canon_start": 762, "canon_end": 772 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA FORMACIÓN CATEQUÉTICA (Cann. 773-780)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann773-780_sp.html", "canon_start": 773, "canon_end": 780 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA ACTIVIDAD MISIONAL DE LA IGLESIA (Cann. 781–792)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann781-792_sp.html", "canon_start": 781, "canon_end": 792 }, { "title": "TÍTULO III – DE LA EDUCACIÓN CATÓLICA (Cann. 793–821)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann793-795_sp.html", "canon_start": 793, "canon_end": 821 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS ESCUELAS (Cann. 796-806)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann796-806_sp.html", "canon_start": 796, "canon_end": 806 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS UNIVERSIDADES CATÓLICAS Y OTROS INSTITUTOS CATÓLICOS DE ESTUDIOS SUPERIORES (Cann. 807-814)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann807-814_sp.html", "canon_start": 807, "canon_end": 814 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LAS UNIVERSIDADES Y FACULTADES ECLESIÁSTICAS (Cann. 815-821)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann815-821_sp.html", "canon_start": 815, "canon_end": 821 }, { "title": "TÍTULO IV – DE LOS INSTRUMENTOS DE COMUNICACIÓN SOCIAL Y ESPECIALMENTE DE LOS LIBROS (Cann. 822 – 832)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann822-832_sp.html", "canon_start": 822, "canon_end": 832 }, { "title": "TÍTULO V – DE LA PROFESIÓN DE FE (Can. 833)", "href": "esp/documents/cic_libro3_cann833_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "LIBRO IV: DE LA FUNCIÓN DE SANTIFICAR DE LA IGLESIA", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann834-839_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO I – DEL BAUTISMO (Cann. 849–878)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann849_sp.html", "canon_start": 849, "canon_end": 878 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN DEL BAUTISMO (Cann. 850-860)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann850-860_sp.html", "canon_start": 850, "canon_end": 860 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL MINISTRO DEL BAUTISMO (Cann. 861-863)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann861-863_sp.html", "canon_start": 861, "canon_end": 863 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS QUE VAN A SER BAUTIZADOS (Cann. 864-871)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann864-871_sp.html", "canon_start": 864, "canon_end": 871 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS PADRINOS (Cann. 872-874)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann872-874_sp.html", "canon_start": 872, "canon_end": 874 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LA PRUEBA Y ANOTACIÓN DEL BAUTISMO ADMINISTRADO (Cann. 875-878)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann875-878_sp.html", "canon_start": 875, "canon_end": 878 }, { "title": "TÍTULO II – DEL SACRAMENTO DE LA CONFIRMACIÓN (Cann. 879 – 896)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann879_sp.html", "canon_start": 879, "canon_end": 896 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL MODO DE CELEBRAR LA CONFIRMACIÓN (Cann.880-881)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann880-881_sp.html", "canon_start": 880, "canon_end": 881 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL MINISTRO DE LA CONFIRMACIÓN (Cann. 882-888)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann882-888_sp.html", "canon_start": 882, "canon_end": 888 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE QUIENES VAN A SER CONFIRMADOS (Cann. 889-891)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann889-891_sp.html", "canon_start": 889, "canon_end": 891 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS PADRINOS (Cann. 892-893)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann892-893_sp.html", "canon_start": 892, "canon_end": 893 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LA PRUEBA Y ANOTACIÓN DE LA CONFIRMACIÓN (Cann.894-896)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann894-896_sp.html", "canon_start": 894, "canon_end": 896 }, { "title": "TÍTULO III – DE LA SANTÍSIMA EUCARISTÍA (Cann. 897 – 958)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann897-898_sp.html", "canon_start": 897, "canon_end": 958 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN EUCARÍSTICA (Cann. 899-933)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann899_sp.html", "canon_start": 899, "canon_end": 933 }, { "title": "Art. 1 – DEL MINISTRO DE LA SANTÍSIMA EUCARISTÍA (Cann. 900-911)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann900-911_sp.html", "canon_start": 900, "canon_end": 911 }, { "title": "Art. 2 – DE LA PARTICIPACIÓN EN LA SANTÍSIMA EUCARISTÍA (Cann. 912-923)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann912-923_sp.html", "canon_start": 912, "canon_end": 923 }, { "title": "Art. 3 – DE LOS RITOS Y CEREMONIAS DE LA CELEBRACIÓN EUCARÍSTICA (Cann. 924-930)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann924-930_sp.html", "canon_start": 924, "canon_end": 930 }, { "title": "Art. 4 – DEL TIEMPO Y LUGAR DE LA CELEBRACIÓN DE LA EUCARISTÍA (Cann. 931-933)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann931-933_sp.html", "canon_start": 931, "canon_end": 933 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA RESERVA Y VENERACIÓN DE LA SANTÍSIMA EUCARISTÍA (Cann. 934-944)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann934-944_sp.html", "canon_start": 934, "canon_end": 944 }, { "title": "CAPÍTULO III – DEL ESTIPENDIO OFRECIDO PARA LA CELEBRACIÓN DE LA MISA (Cann. 945-958)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann945-958_sp.html", "canon_start": 945, "canon_end": 958 }, { "title": "TÍTULO IV – DEL SACRAMENTO DE LA PENITENCIA (Cann. 959–997)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann959_sp.html", "canon_start": 959, "canon_end": 997 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN DEL SACRAMENTO (Cann. 960-964)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann960-964_sp.html", "canon_start": 960, "canon_end": 964 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL MINISTRO DEL SACRAMENTO DE LA PENITENCIA (Cann. 965-986)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann965-986_sp.html", "canon_start": 965, "canon_end": 986 }, { "title": "CAPÍTULO III – DEL PENITENTE (Cann. 987-991)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann987-991_sp.html", "canon_start": 987, "canon_end": 991 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LAS INDULGENCIAS (Cann. 992-997)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann992-997_sp.html", "canon_start": 992, "canon_end": 997 }, { "title": "TÍTULO V – DEL SACRAMENTO DE LA UNCIÓN DE LOS ENFERMOS (Cann. 998–1007)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann998_sp.html", "canon_start": 998, "canon_end": 1007 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN DEL SACRAMENTO (Cann. 999-1002)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann999-1002_sp.html", "canon_start": 999, "canon_end": 1002 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL MINISTRO DE LA UNCIÓN DE LOS ENFERMOS (Can. 1003)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1003_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPÍTULO III –DE AQUELLOS A QUIENES SE HA DE ADMINISTRAR EL SACRAMENTO DE LA UNCIÓN DE LOS ENFERMOS (Cann. 1004-1007)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1004-1007_sp.html", "canon_start": 1004, "canon_end": 1007 }, { "title": "TÍTULO VI – DEL ORDEN (Cann. 1008–1054)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1008-1009_sp.html", "canon_start": 1008, "canon_end": 1054 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN Y MINISTRO DE LA ORDENACIÓN (Cann. 1010-1023", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1010-1023_sp.html", "canon_start": 1010, "canon_end": 1023 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS ORDENANDOS (Cann. 1024-1052)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1024-1025_sp.html", "canon_start": 1024, "canon_end": 1052 }, { "title": "Art. 1 – DE LOS REQUISITOS POR PARTE DE LOS ORDENANDOS (Cann. 1026-1032)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1026-1032_sp.html", "canon_start": 1026, "canon_end": 1032 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS REQUISITOS PREVIOS PARA LA ORDENACIÓN (Cann. 1033-1039)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1033-1039_sp.html", "canon_start": 1033, "canon_end": 1039 }, { "title": "Art. 3 – DE LAS IRREGULARIDADES Y DE OTROS IMPEDIMENTOS (Cann. 1040-1049)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1040-1049_sp.html", "canon_start": 1040, "canon_end": 1049 }, { "title": "Art. 4 – DE LOS DOCUMENTOS QUE SE REQUIEREN Y DEL ESCRUTINIO (Cann. 1050-1052)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1050-1052_sp.html", "canon_start": 1050, "canon_end": 1052 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LA INSCRIPCIÓN Y CERTIFICADO DE LA ORDENACIÓN REALIZADA (Cann. 1053-1054)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1053-1054_sp.html", "canon_start": 1053, "canon_end": 1054 }, { "title": "TÍTULO VII – DEL MATRIMONIO (Cann. 1055 – 1165)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1055-1062_sp.html", "canon_start": 1055, "canon_end": 1165 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA ATENCIÓN PASTORAL Y DE LO QUE DEBE PRECEDER A LA CELEBRACIÓN DEL MATRIMONIO (Cann. 1063-1072)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1063-1072_sp.html", "canon_start": 1063, "canon_end": 1072 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS IMPEDIMENTOS DIRIMENTES EN GENERAL (Cann. 1073-1082)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1073-1082_sp.html", "canon_start": 1073, "canon_end": 1082 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS IMPEDIMENTOS DIRIMENTES EN PARTICULAR (Cann. 1083-1094)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1082-1094_sp.html", "canon_start": 1083, "canon_end": 1094 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DEL CONSENTIMIENTO MATRIMONIAL (Cann. 1095-1107)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1095-1107_sp.html", "canon_start": 1095, "canon_end": 1107 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LA FORMA DE CELEBRAR EL MATRIMONIO (Cann. 1108-1123)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1108-1123_sp.html", "canon_start": 1108, "canon_end": 1123 }, { "title": "CAPÍTULO VI – DE LOS MATRIMONIOS MIXTOS (Cann. 1124-1129)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1124-1129_sp.html", "canon_start": 1124, "canon_end": 1129 }, { "title": "CAPÍTULO VII – DE LA CELEBRACIÓN DEL MATRIMONIO EN SECRETO (Cann. 1130-1133)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1130-1133_sp.html", "canon_start": 1130, "canon_end": 1133 }, { "title": "CAPÍTULO VIII – DE LOS EFECTOS DEL MATRIMONIO (Cann. 1134-1140)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1134-1140_sp.html", "canon_start": 1134, "canon_end": 1140 }, { "title": "Art. 1 – DE LA DISOLUCIÓN DEL VÍNCULO (Cann. 1141-1150)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1141-1150_sp.html", "canon_start": 1141, "canon_end": 1150 }, { "title": "Art. 2 – DE LA SEPARACIÓN PERMANECIENDO EL VÍNCULO (Cann. 1151-1155)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1151-1155_sp.html", "canon_start": 1151, "canon_end": 1155 }, { "title": "Art. 1 – DE LA CONVALIDACIÓN SIMPLE (Cann. 1156-1160)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1156-1160_sp.html", "canon_start": 1156, "canon_end": 1160 }, { "title": "Art. 2 – DE LA SANACIÓN EN LA RAÍZ (Cann. 1161-1165)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1161-1165_sp.html", "canon_start": 1161, "canon_end": 1165 }, { "title": "TÍTULO I – DE LOS SACRAMENTALES (Cann. 1166–1172)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1166-1172_sp.html", "canon_start": 1166, "canon_end": 1172 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA LITURGIA DE LAS HORAS (Cann. 1173–1175)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1173-1175_sp.html", "canon_start": 1173, "canon_end": 1175 }, { "title": "TÍTULO III – DE LAS EXEQUIAS ECLESIÁSTICAS (Cann. 1176–1785)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1176_sp.html", "canon_start": 1176, "canon_end": 1785 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA CELEBRACIÓN DE LAS EXEQUIAS (Cann. 1177-1182)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1177-1182_sp.html", "canon_start": 1177, "canon_end": 1182 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE AQUELLOS A QUIENES SE HA DE CONCEDER O DENEGAR LAS EXEQUIAS ECLESIÁSTICAS (Cann. 1183-1185))", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1183-1185_sp.html", "canon_start": 1183, "canon_end": 1185 }, { "title": "TÍTULO IV – DEL CULTO DE LOS SANTOS, DE LAS IMÁGENES SAGRADAS Y DE LAS RELIQUIAS (Cann. 1186 – 1190)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1186-1190_sp.html", "canon_start": 1186, "canon_end": 1190 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL VOTO (Cann. 1191-1198)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1191-1198_sp.html", "canon_start": 1191, "canon_end": 1198 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL JURAMENTO (Cann. 1199-1204)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1199-1204_sp.html", "canon_start": 1199, "canon_end": 1204 }, { "title": "TÍTULO I – DE LOS LUGARES SAGRADOS (Cann. 1205–1243)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1205-1213_sp.html", "canon_start": 1205, "canon_end": 1243 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS IGLESIAS (Cann. 1214-1222)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1214-1222_sp.html", "canon_start": 1214, "canon_end": 1222 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS ORATORIOS Y CAPILLAS PRIVADAS (Cann. 1223-1229)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1223-1229_sp.html", "canon_start": 1223, "canon_end": 1229 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS SANTUARIOS (Cann. 1230-1234)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1230-1234_sp.html", "canon_start": 1230, "canon_end": 1234 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS ALTARES (Cann. 1235-1239)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1235-1239_sp.html", "canon_start": 1235, "canon_end": 1239 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LOS CEMENTERIOS (Cann. 1240-1243)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1240-1243_sp.html", "canon_start": 1240, "canon_end": 1243 }, { "title": "TÍTULO II – DE LOS TIEMPOS SAGRADOS (Cann. 1244–1253)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1244-1245_sp.html", "canon_start": 1244, "canon_end": 1253 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LOS DÍAS DE FIESTA (Cann. 1246-1248)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1246-1248_sp.html", "canon_start": 1246, "canon_end": 1248 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS DÍAS DE PENITENCIA (Cann. 1249-1253)", "href": "esp/documents/cic_libro4_cann1249-1253_sp.html", "canon_start": 1249, "canon_end": 1253 }, { "title": "LIBRO V: DE LOS BIENES TEMPORALES DE LA IGLESIA (Cann. 1254–1310)", "href": "esp/documents/cic_libro5_cann1254-1258_sp.html", "canon_start": 1254, "canon_end": 1310 }, { "title": "TÍTULO I – DE LA ADQUISICIÓN DE LOS BIENES (Cann. 1259–1272)", "href": "esp/documents/cic_libro5_cann1259-1272_sp.html", "canon_start": 1259, "canon_end": 1272 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA ADMINISTRACIÓN DE LOS BIENES (Cann. 1273–1289)", "href": "esp/documents/cic_libro5_cann1273-1289_sp.html", "canon_start": 1273, "canon_end": 1289 }, { "title": "TÍTULO III – DE LOS CONTRATOS Y PRINCIPALMENTE DE LA ENAJENACIÓN (Cann. 1290–1298)", "href": "esp/documents/cic_libro5_cann1290-1298_sp.html", "canon_start": 1290, "canon_end": 1298 }, { "title": "TÍTULO IV – DE LA PÍAS VOLUNTADES EN GENERAL Y DE LAS FUNDACIONES PÍAS (Cann. 1299–1310)", "href": "esp/documents/cic_libro5_cann1299-1310_sp.html", "canon_start": 1299, "canon_end": 1310 }, { "title": "TÍTULO I – DEL CASTIGO DE LOS DELITOS EN GENERAL (Cann. 1311–1312)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1311-1312_sp.html", "canon_start": 1311, "canon_end": 1312 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA LEY PENAL Y DEL PRECEPTO PENAL (Cann. 1313–1320)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1313-1320_sp.html", "canon_start": 1313, "canon_end": 1320 }, { "title": "TÍTULO III – DEL SUJETO PASIVO DE LAS SANCIONES PENALES (Cann. 1321–1330)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1321-1330_sp.html", "canon_start": 1321, "canon_end": 1330 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS CENSURAS (Cann.1331-1335)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1331-1335_sp.html", "canon_start": 1331, "canon_end": 1335 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS PENAS EXPIATORIAS (Cann. 1336-1338)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1336-1338_sp.html", "canon_start": 1336, "canon_end": 1338 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS REMEDIOS PENALES Y PENITENCIAS (Cann. 1339-1340)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1339-1340_sp.html", "canon_start": 1339, "canon_end": 1340 }, { "title": "TÍTULO V – DE LA APLICACIÓN DE LAS PENAS (Cann. 1341–1353)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1341-1353_sp.html", "canon_start": 1341, "canon_end": 1353 }, { "title": "TÍTULO VI – DE LA REMISIÓN DE LAS PENAS Y DE LA PRESCRIPCI Ó N DE LAS ACCIONES (Cann. 1354–1363)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1354-1363_sp.html", "canon_start": 1354, "canon_end": 1363 }, { "title": "TÍTULO I – DE LOS DELITOS CONTRA LA FE Y LA UNIDAD DE LA IGLESIA (Cann. 1364–1369)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1364-1369_sp.html", "canon_start": 1364, "canon_end": 1369 }, { "title": "TÍTULO II – DE LOS DELITOS CONTRA LAS AUTORIDADES ECLESIÁSTICAS Y EL EJERCICIO DE LOS CARGOS (Cann. 1370–1378)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1370-1377_sp.html", "canon_start": 1370, "canon_end": 1378 }, { "title": "TÍTULO III – DE LOS DELITOS CONTRA LOS SACRAMENTOS (Cann. 1379–1389)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1378-1389_sp.html", "canon_start": 1379, "canon_end": 1389 }, { "title": "TÍTULO IV – DE LOS DELITOS CONTRA LA BUENA FAMA Y DEL DELITO DE FALSEDAD (Cann. 1390–1391)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1390-1391_sp.html", "canon_start": 1390, "canon_end": 1391 }, { "title": "TÍTULO V – DE LOS DELITOS CONTRA OBLIGACIONES ESPECIALES (Cann. 1392–1396)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1392-1396_sp.html", "canon_start": 1392, "canon_end": 1396 }, { "title": "TÍTULO VI – DE LOS DELITOS CONTRA LA VIDA, LA DIGNIDAD Y LA LIBERTAD DEL HOMBRE (Cann. 1397–1398)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1397-1398_sp.html", "canon_start": 1397, "canon_end": 1398 }, { "title": "TÍTULO VII – NORMA GENERAL (Can. 1399)", "href": "esp/documents/cic_libro6_cann1399_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "PARTE I: DE LOS JUICIOS EN GENERAL (Cann. 1400–1500)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1400-1403_sp.html", "canon_start": 1400, "canon_end": 1500 }, { "title": "TÍTULO I – DEL FUERO COMPETENTE (Cann. 1404-1416)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1404-1416_sp.html", "canon_start": 1404, "canon_end": 1416 }, { "title": "TÍTULO II – DE LOS DISTINTOS GRADOS Y CLASES DE TRIBUNALES (Cann. 1417–1445)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1417-1418_sp.html", "canon_start": 1417, "canon_end": 1445 }, { "title": "Art. 1 – DEL JUEZ (Cann. 1419-1427)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1419-1427_sp.html", "canon_start": 1419, "canon_end": 1427 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS AUDITORES Y PONENTES (Cann. 1428-1429)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1428-1429_sp.html", "canon_start": 1428, "canon_end": 1429 }, { "title": "Art. 3 – DEL PROMOTOR DE JUSTICIA, DEL DEFENSOR DEL VÍNCULO Y DEL NOTARIO (Cann. 1430-1437)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1430-1437_sp.html", "canon_start": 1430, "canon_end": 1437 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL TRIBUNAL DE SEGUNDA INSTANCIA (Cann. 1438-1441)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1438-1441_sp.html", "canon_start": 1438, "canon_end": 1441 }, { "title": "CAPÍTULO III – DEL LOS TRIBUNALES DE LA SEDE APOSTÓLICA (Cann. 1442-1445)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1442-1445_sp.html", "canon_start": 1442, "canon_end": 1445 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL OFICIO DE LOS JUECES Y DE LOS MINISTROS DEL TRIBUNAL (Cann. 1446-1457)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1446-1457_sp.html", "canon_start": 1446, "canon_end": 1457 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL ORDEN EN QUE HAN DE CONOCERSE LAS CAUSAS (Cann. 1458-1464)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1458-1464_sp.html", "canon_start": 1458, "canon_end": 1464 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS PLAZOS Y PRÓRROGAS (Cann. 1465-1467)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1465-1467_sp.html", "canon_start": 1465, "canon_end": 1467 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DEL LUGAR DEL JUICIO (Cann. 1468- 1469)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1468-1469_sp.html", "canon_start": 1468, "canon_end": 1469 }, { "title": "CAPÍTULO V – DE LAS PERSONAS QUE HAN DE SER ADMITIDAS EN LA SEDE DEL TRIBUNAL Y DEL MODO DE REDACTAR Y CONSERVAR LAS ACTAS (Cann. 1470-1475)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1470-1475_sp.html", "canon_start": 1470, "canon_end": 1475 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL ACTOR Y DEL DEMANDADO (Cann. 1476-1480)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1476-1480_sp.html", "canon_start": 1476, "canon_end": 1480 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LOS PROCURADORES JUDICIALES Y ABOGADOS (Cann. 1481-1490)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1481-1490_sp.html", "canon_start": 1481, "canon_end": 1490 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS ACCIONES Y EXCEPCIONES EN GENERAL (Cann. 1491-1495)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1491-1495_sp.html", "canon_start": 1491, "canon_end": 1495 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS ACCIONES Y EXCEPCIONES EN PARTICULAR (Cann. 1496-1500)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1496-1500_sp.html", "canon_start": 1496, "canon_end": 1500 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL ESCRITO DE DEMANDA (Cann. 1501-1506)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1501-1506_sp.html", "canon_start": 1501, "canon_end": 1506 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA CITACIÓN Y NOTIFICACIÓN DE LOS ACTOS JUDICIALES (Cann. 1507-1512)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1507-1512_sp.html", "canon_start": 1507, "canon_end": 1512 }, { "title": "TÍTULO II – DE LA CONTESTACIÓN A LA DEMANDA (Cann. 1513 – 1516)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1513-1516_sp.html", "canon_start": 1513, "canon_end": 1516 }, { "title": "TÍTULO III – DE LA INSTANCIA JUDICIAL (Cann. 1517 – 1525)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1517-1525_sp.html", "canon_start": 1517, "canon_end": 1525 }, { "title": "TÍTULO IV – DE LAS PRUEBAS (Cann. 1526 – 1586)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1526-1529_sp.html", "canon_start": 1526, "canon_end": 1586 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LAS DECLARACIONES DE LAS PARTES (Cann. 1530-1538)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1530-1538_sp.html", "canon_start": 1530, "canon_end": 1538 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA PRUEBA DOCUMENTAL (Cann. 1539-1546)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1539_sp.html", "canon_start": 1539, "canon_end": 1546 }, { "title": "Art. 1 – DE LA NATURALEZA Y FE DE LOS DOCUMENTOS (Cann. 1540-1543)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1540-1543_sp.html", "canon_start": 1540, "canon_end": 1543 }, { "title": "Art. 2 – DE LA PRESENTACIÓN DE LOS DOCUMENTOS (Cann. 1544-1546)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1544-1546_sp.html", "canon_start": 1544, "canon_end": 1546 }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LOS TESTIGOS Y SUS TESTIMONIOS (Cann. 1547-1573)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1547-1548_sp.html", "canon_start": 1547, "canon_end": 1573 }, { "title": "Art. 1 – QUIÉNES PUEDEN SER TESTIGOS (Cann. 1549-1550)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1549-1550_sp.html", "canon_start": 1549, "canon_end": 1550 }, { "title": "Art. 2 – DE LOS TESTIGOS QUE HAN DE SER LLAMADOS Y EXCLUIDOS (Cann. 1551-1557)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1551-1557_sp.html", "canon_start": 1551, "canon_end": 1557 }, { "title": "Art. 3 – DEL EXAMEN DE LOS TESTIGOS (Cann. 1558-1571)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1558-1571_sp.html", "canon_start": 1558, "canon_end": 1571 }, { "title": "Art. 4 – DEL VALOR DE LOS TESTIMONIOS (Cann. 1572-1573)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1572-1573_sp.html", "canon_start": 1572, "canon_end": 1573 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DE LOS PERITOS (Cann. 1574-1581)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1574-1581_sp.html", "canon_start": 1574, "canon_end": 1581 }, { "title": "CAPÍTULO V – DEL ACCESO Y RECONOCIMIENTO JUDICIAL (Cann. 1582-1583)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1582-1583_sp.html", "canon_start": 1582, "canon_end": 1583 }, { "title": "CAPÍTULO VI – DE LAS PRESUNCIONES (Cann. 1584-1586)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1584-1586_sp.html", "canon_start": 1584, "canon_end": 1586 }, { "title": "TÍTULO V – DE LAS CAUSAS INCIDENTALES (Cann. 1587–1597)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1587-1591_sp.html", "canon_start": 1587, "canon_end": 1597 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA NO COMPARECENCIA DE LAS PARTES (Cann. 1592-1595)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1592-1595_sp.html", "canon_start": 1592, "canon_end": 1595 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA INTERVENCIÓN DE UN TERCERO EN LA CAUSA (Cann. 1596-1597)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1596-1597_sp.html", "canon_start": 1596, "canon_end": 1597 }, { "title": "TÍTULO VI – DE LA PUBLICACIÓN DE LAS ACTAS Y DE LA CONCLUSIÓN Y DISCUSIÓN DE LA CAUSA (Cann. 1598–1606)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1598-1606_sp.html", "canon_start": 1598, "canon_end": 1606 }, { "title": "TÍTULO VII – DE LOS PRONUNCIAMIENTOS DEL JUEZ (Cann. 1607–1618)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1607-1618_sp.html", "canon_start": 1607, "canon_end": 1618 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA QUERELLA DE NULIDAD CONTRA LA SENTENCIA (Cann. 1619-1627)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1619-1627_sp.html", "canon_start": 1619, "canon_end": 1627 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA APELACIÓN (Cann. 1628-1640)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1628-1640_sp.html", "canon_start": 1628, "canon_end": 1640 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA COSA JUZGADA (Cann. 1641-1644)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1641-1644_sp.html", "canon_start": 1641, "canon_end": 1644 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LA RESTITUCIÓN «IN INTEGRUM» (Cann. 1645-1648)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1645-1648_sp.html", "canon_start": 1645, "canon_end": 1648 }, { "title": "TÍTULO X – DE LAS COSTAS JUDICIALES Y DEL PATROCINIO GRATUITO (Can. 1649)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1649_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO XI – DE LA EJECUCIÓN DE LA SENTENZIA (Cann. 1650–1655)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1650-1655_sp.html", "canon_start": 1650, "canon_end": 1655 }, { "title": "SECCIÓN II: DEL PROCESO CONTENCIOSO ORAL (Cann. 1656–1670)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1656-1670_sp.html", "canon_start": 1656, "canon_end": 1670 }, { "title": "Art. 1 – DEL FUERO COMPETENTE Y DE LOS TRIBUNALES (Cann. 1671-1673)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1671-1673_sp.html", "canon_start": 1671, "canon_end": 1673 }, { "title": "Art. 3 – DE LA INTRODUCCIÓN Y LA INSTRUCCIÓN DE LA CAUSA (Cann. 1675-1678)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1675-1678_sp.html", "canon_start": 1675, "canon_end": 1678 }, { "title": "Art. 4 – DE LA SENTENCIA, SUS IMPUGNACIONES Y SU EJECUCIÓN (Cann. 1679-1682)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1679-1682_sp.html", "canon_start": 1679, "canon_end": 1682 }, { "title": "Art. 5 – DEL PROCESO MATRIMONIAL MÁS BREVE ANTE EL OBISPO (Cann. 1683-1687)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1683-1687_sp.html", "canon_start": 1683, "canon_end": 1687 }, { "title": "Art. 6 – DEL PROCESO DOCUMENTAL (Cann. 1688-1690)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1688-1690_sp.html", "canon_start": 1688, "canon_end": 1690 }, { "title": "CAPÍTULO II – DE LAS CAUSAS DE SEPARACIÓN DE LOS CÓNYUGES (Cann. 1692-1696)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1692-1696_sp.html", "canon_start": 1692, "canon_end": 1696 }, { "title": "CAPÍTULO III – DEL PROCESO PARA LAS DISPENSAS DEL MATRIMONIO RATO Y NO CONSUMADO (Cann. 1697-1706)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1697-1706_sp.html", "canon_start": 1697, "canon_end": 1706 }, { "title": "CAPÍTULO IV – DEL PROCESO SOBRE LA MUERTE PRESUNTA DEL CÓNYUGE (Cann. 1707)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1707_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "TÍTULO II – DE LAS CAUSAS PARA DECLARAR LA NULIDAD DE LA SAGRADA ORDENACIÓN (Cann. 1708–1712)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1708-1712_sp.html", "canon_start": 1708, "canon_end": 1712 }, { "title": "TÍTULO III – DE LOS MODOS DE EVITAR LOS JUICIOS (Cann. 1713–1716)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1713-1716_sp.html", "canon_start": 1713, "canon_end": 1716 }, { "title": "CAPÍTULO I – DE LA INVESTIGACIÓN PREVIA", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1717-1719_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL DESARROLLO DEL PROCESO", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1720-1728_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "CAPÍTULO III – DE LA ACCIÓN PARA RESARCIMIENTO DE DAÑOS", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1729-1731_sp.html", "canon_start": null, "canon_end": null }, { "title": "SECCIÓN I: DEL RECURSO CONTRA LOS DECRETOS ADMINISTRATIVOS (Cann. 1732-1739)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1732-1739_sp.html", "canon_start": 1732, "canon_end": 1739 }, { "title": "CAPÍTULO I – DEL MODO DE PROCEDER EN LA REMOCIÓN DE PÁRROCOS (Cann. 1740-1747)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1740-1747_sp.html", "canon_start": 1740, "canon_end": 1747 }, { "title": "CAPÍTULO II – DEL MODO DE PROCEDER EN EL TRASLADO DE LOS PÁRROCOS (Cann. 1748-1752)", "href": "esp/documents/cic_libro7_cann1748-1752_sp.html", "canon_start": 1748, "canon_end": 1752 }, { "title": "Constitución apostólica Pascite Gregem Dei con la que se reforma el libro VI del Código de Derecho Canónico (23 de mayo de 2021)", "href": "https://www.vatican.va/content/francesco/es/apost_constitutions/documents/papa-francesco_costituzione-ap_20210523_pascite-gregem-dei.html", "canon_start": null, "canon_end": null } ] }, "sections": [] }, "cceo": { "title": "Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium", "languages": {}, "sections": [] } } }