{"version":"2.6","codes":{"cic1917":{"title":"Codex Iuris Canonici 1917","latin_canons":[{"canon":1,"latin":". Licet in Codice iuris canonici Ecclesiae quoque Orientalis disciplina saepe referatur, ipse tamen unam respicit Latinam I2eclesiam, neque Orientalem obligat, nisi de iis agatur, quae ex ipsa rei natura etiam Orien- talem afficiunt."},{"canon":2,"latin":". Oodex, plerumque, nihil decernit de ritibus et cae- remoniis quas liturgici libri, ab Ecclesia Latina pro- bati, servandas praecipiunt in celebratione sacrosancti Missae sacrificii, in administratione Sacramentorum et Sacramentalium aliisque sacris peragendis. Quare omnes liturgicae leges vim suam retinent, nisi earum aliqua in Codice expresse corrigatur."},{"canon":3,"latin":". jodicis canones initas ab Apostolica Sede cum va- riis Nationibus conventiones nullatenus abrogant aut iis aliquid obrogant; eae idcirco perinde ac in praesens vigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis minime obstantibus."},{"canon":4,"latin":". Iura aliis quaesita, itemque privilegia atque in- dulta quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora Cod. Iur."},{"canon":5,"latin":", consuetudo contra legem vel praeter legem per contrariam consuetudinem aut legem revocatur; sed, nisi expressam de iisdem men- tionem fecerit, lex non revocat consuetudines centena- rias aut immemorabiles, nec lex generalis consuetudi- nes particulares. TITULUS III. De temporis supputatione."},{"canon":6,"latin":". retinet, licet opportunas immutationes afferat. Itaque : 1.? Leges quaelibet, sive universales sive particu- lares, praescriptis huius Codicis oppositae, abrogantur, nisi de particularibus legibus aliud expresse caveatur; 2.^ Canones qui ius vetus ex integro referunt, ex veteris iuris auctoritate, atque ideo ex receptis apud probatos auctores interpretationibus, sunt aestimandi; 3. Canones qui ex parte tantum cum veteri iure congruunt, qua eongruunt, ex iure antiquo aestimandi sunt; qua diserepant, sunt ex sua ipsorum sententia diiudicandi; 4. In dubio num aliquod canonum praescriptum cum veteri iure discrepet, a veteri iure non est rece- dendum; 5.\" Quod ad poenas attinet, quarum in GCodice nulla fit mentio, spirituales sint vel temporales, medi- cinales vel, ut vocant, vindicativae, latae vel ferendae sententiae, eae tanquam abrogatae habeantur; 6.* Si qua ex ceteris disciplinaribus legibus, quae usque adhue viguerunt, nec explicite nec implicite in Liber Primus - Normae Generales 3 Codice contineatur, ea vim omnem amisisse dicenda est, nisi in probatis liturgicis libris reperiatur, aut lex sit iuris divini sive positivi sive naturalis. OsN. T. Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt non solum Romanus P ontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appa- reat, Congregationes, Tribunalia, Officia, per quae idem Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae expedire solet. TIDTUDOR-I . De legibus ecelesiastieis."},{"canon":8,"latin":". $ 1. Leges instituuntur, cum promulgantur. $ 2. Lex non praesumitur personalis, sed territo- rialis, nisi aliud constet."},{"canon":9,"latin":". Leges ab Apostolica Sede latae promulgantur per editionem in Actorum Apostolicae Sedis commentario officiali, nisi in casibus particularibus alius promul- gandi modus fuerit praescriptus; et vim suam exserunt tantum expletis tribus mensibus a die qui Actorum numero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent aut in ipsa lege brevior vel longior vacatio specialiter et expresse fuerit statuta."},{"canon":10,"latin":". Leges respiciunt futura, non praeterita, nisi nomi- natim in eis de praeteritis caveatur."},{"canon":11,"latin":". Irritantes aut inhabilitantes eae tantum leges ha- bendae sunt, quibus aut actum esse nullum aut inha- bilem esse personam expresse vel aequivalenter sta- tuitur. | mS"},{"canon":12,"latin":". Legibus mere ecclesiasticis non tenentur qui ba- ptismum non receperunt, nec baptizati qui sufficienti rationis usu non gaudent, nec qui, licet rationis usum assecuti, septimum aetatis annum nondum expleverunt, nisi aliud iure expresse caveatur."},{"canon":13,"latin":". $ 1. Legibus generalibus tenentur ubique terrarum omnes pro quibus latae sunt. $ 2. Legibus conditis pro peculiari territorio ii sub- iiciuntur pro quibus latae sunt quique ibidem domici- lium vel quasi-domicilium habent et simul actu ceom- morantur, firmo praescripto"},{"canon":14,"latin":". OAN. 14. $ 1l. Peregrini: 1. Non adstringuntur legibus particularibus sui territorii quandiu ab eo absunt, nisi aut earum trans- gressio in proprio territorio noceat, aut leges sint per- sonales; 2. ^ Neque legibus territorii in quo versantur, iis exceptis quae ordini publico consulunt, vel actuum sol- lemnia determinant; 3. At legibus generalibus tenentur, etiamsi hae suo in territorio non vigeant, minime vero si in loco in quo versantur non obligent. $ 2. Vagi obligantur legibus tam generalibus quam particularibus quae vigent in loco in quo versantur."},{"canon":15,"latin":". Leges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio iuris non urgent; in dubio autem facti potest Ordina- rius in eis dispensare, dummodo agatur de legibus in quibus Romanus Pontifex dispensare solet. Liber Primus - Normae Generales 5"},{"canon":16,"latin":". $8 1. Nulla ignorantia legum irritantium aut inha- bilitantium ab eisdem excusat. nisi aliud expresse di- catur. $ 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam aut circa factum proprium aut circa factum alienum notorium generatim non praesumitur; circa factum alienum non notorium praesumitur, donec contrarium probetur. Cav. 17. 8 1. Leges authentice interpretatur legislator eiusve successor et is cui potestas interpretandi fuerit ab eis- dem commissa. $ 2. Interpretatio authentica, per modum legis ex- hibita, eandem vim habet ac lex ipsa; et si verba legis in se certa declaret tantum, promulgatione non eget et valet retrorsum; si legem coarctet vel extendat aut du- biam explicet, non retrotrahitur et debet promulgari. $ 3. Data autem per modum sententiae iudicialis aut rescripti in re peculiari, vim legis non habet et ligat tantum personas atque afficit res pro quibus data est. Cav. 18. Leges ecclesiasticae intelligendae sunt secundum propriam verborum significationem in textu et contextu consideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad locos Codicis parallelos, si qui sint, ad legis finem ac circumstantias et ad mentem legislatoris est recur- rendum."},{"canon":17,"latin":"958 Codex luris Canonici"},{"canon":18,"latin":"974 Codes Iuris Canonici $ 2. Ordinatus tamen. qui superiores ordines reci- pere recuset, nec potest ab lIpiscopo ad eos recipien- dos eogi, nec prohiberi a receptorum ordinum exerci- tio, nisi impedimento canonico detineatur aliave gra- vis, iudicio Episcopi, obsit causa. $ 3. Episcopus sacros ordines nemini conferat quin ex positivis argumentis moraliter certus sit de eius ca- nonica idoneitate; secus non solum gravissime peccat, sed etiam periculo sese committit alienis communi- eandi peccatis."},{"canon":19,"latin":". Leges quae poenam statuunt, aut liberum iurium exercitium coarctant, aut exceptionem a lege conti- nent, strictae subsunt interpretationi."},{"canon":20,"latin":". Si certa de re desit expressum praescriptum legis sive generalis sive particularis, norma sumenda est, nisi 6 Codec Iuris Canonici agatur de poenis applicandis, a legibus latis in simili- bus; a generalibus iuris principiis cum aequitate cano- nica servatis; a stylo et praxi Curiae Romanae; a com- muni constantique sententia doctorum."},{"canon":21,"latin":". Leges latae ad praecavendum periculum generale, urgent, etiamsi in casu peculiari periculum non adsit."},{"canon":22,"latin":". Lex posterior, a competenti auctoritate lata, obro- gat priori, si id expresse edicat, aut sit illi directe con- traria, aut totam de integro ordinet legis prioris mate- riam; sed firmo praescripto"},{"canon":23,"latin":"/15. Catholici qui matrimonium mixtum, etsi validum, sine Ecclesiae dispensatione inire ausi fuerint, ipso facto ab actibus legitimis ecclesiasticis et Sacramenta- libus exclusi manent, donec ab Ordinario dispensatio- nem obtinuerint. TITULUS XVII. De delictis contra obligationes proprias status clericalis vel religiosi."},{"canon":24,"latin":". Praecepta, singulis data, eos quibus dantur, ubique urgent, sed iudicialiter urgeri nequeunt et cessant reso- luto iure praecipientis, nisi per legitimum documentum aut coram duobus testibus imposita fuerint. TITULUS II. De consuetudine."},{"canon":25,"latin":". Consuetudo in Ecclesia vim legis a consensu compe- tentis Superioris ecclesiastici unice obtinet. C^N. 26. Communitas quae legis ecclesiasticae saltem reci- piendae capax est, potest consuetudinem inducere quae vim legis obtineat. Liber Primus - Normae Generales 7 OaN. 2T. $ 1. Iuri divino sive naturali sive positivo nulla consuetudo potest aliquatenus derogare; sed neque iuri ecclesiastico praeiudicium affert, nisi fuerit rationabi- lis et legitime per annos quadraginta continuos et com- pletos praescripta; contra legem vero ecclesiasticam quae clausulam contineat futuras consuetudines pro- hibentem, sola praescribere potest rationabilis consue- tudo centenaria aut immemorabilis. $ 2. Consuetudo quae in iure expresse reprobatur, non est rationabilis."},{"canon":28,"latin":". Consuetudo praeter legem, quae scienter a commu- nitate cum animo se obligandi servata sit, legem indu- cit, si pariter fuerit rationabilis et legitime per annos quadraginta continuos et completos praescripta. C^N. 29. Consuetudo est optima legum interpres."},{"canon":29,"latin":". & 1. Dimisso cardinalatu vel episcopatu vel expleto munere extra religionem sibi a Sede Apostolica com- misso, religiosus ad religionem redire tenetur. $ 2. Potest tamen Cardinalis et Episcopus religio- sus quamlibet suae religionis domum eligere in quà degat; sed caret voce activa et passiva."},{"canon":30,"latin":". Firmo praescripto"},{"canon":32,"latin":". $ 1. Dies constat 24 horis continuo supputandis a media nocte, hebdomada * diebus. 8 Codeo Iuris Canonici $8 2. In iure nomine mensis venit spatium 30, anni vero spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur sumendi prout sunt in calendario."},{"canon":33,"latin":". $ l. In supputandis horis diei standum est com- inuni loci usui; sed in privata Missae celebratione, in privata horarum canonicarum recitatione, in sacra communione recipienda et in ieiunii vel abstinentiae lege servanda, licet alia sit usualis loci supputatio, potest quis sequi loci tempus aut locale sive verum sive medium, aut legale sive regionale sive aliud extra- ordinarium. $ 2. Quod attinet ad tempus urgendi contractuum obligationes, servetur, nisi aliter expressa pactione conventum fuerit, praescriptum iuris civilis in terri- torio vigentis. O4N. 34. $ 1. Si mensis et annus designentur proprio no- mine vel aequivalenter, ex. gr., mense februario, anno proc mne futuro, sumantur prout sunt in calendario. $ 2. 8i terminus «a quo nec explicite nec implicite assignetur, ex. gr., suspensio « Missae celebratione per mensem aut duos annos, tres in anno vacationum menses, etc., tempus supputetur de momento ad mo: mentum; et si tempus sit continuum, ut in allato primo exemplo, menses et anni sumantur prout sunt in ca- lendario; si intermissum, hebdomada intelligatur die- rum, mensis 30, annus 365. $ 3. Si tempus constet uno vel pluribus mensibus aut annis, una vel pluribus hebdomadibus aut tandem pluribus diebus, et terminus «a quo explicite vel impli- cite assignetur : 1.* Menses et anni sumantur prout sunt in calen- dario; 2.\" Si terminus « quo coincidat cum initio diei, ex. gr., duo vacationum menses a die 15 augusti, primus Liber Primus - Normae Generales 9 dies ad explendam numerationem computetur et tem- pus finiatur incipiente ultimo die eiusdem numeri; 9. Si terminus «à quo non coincidat cum initio diei, ex. gr., decimus quartus aetatis amnus, annus no- vitiatus, octiduwm a vacatione sedis episcopalis, decen- dium ad. appellandum, ete., primus dies ne computetur et tempus finiatur expleto ultimo die eiusdem numeri; 4.? Quod si mensis die eiusdem numeri careat, ex. gr., unus mensis a die 30 iamuarii, tunc pro diverso casu tempus finiatur incipiente vel expleto ultimo die mensis; 5. Ri agatur de actibus eiusdem generis statis temporibus renovandis, ex. gr., triennium ad. profes- sionem perpetuam post temporariam, trienniwm aliudve temporis spatium ad electionem renovandam, etc., tem- pus finitur eodem recurrente die quo incepit, sed novus actus per integrum eundem diem poni potest."},{"canon":34,"latin":"530 Codec Iuris Canonici 3.* Si denique certa vel saltem probabilia et suf- fieientia ad. aecusationem instituendam argumenta praesto sint, citetur reus ad comparendum et proceda- tur ad ulteriora ad normam canonum qui sequuntur. CAPUT III. De correptione delinquentis."},{"canon":35,"latin":". Tempus «tile illud intelligitur quod pro exercitio aut prosecutione sui iuris ita alicui competit ut igno- ranti aut agere non valenti non currat; continwwm, . quod nullam patitur interruptionem. TITULUS IV. De rescriptis."},{"canon":36,"latin":". $ 1. hescripta tum Sedis Apostolicae tum aliorum Ordinariorum impetrari libere possunt ab omnibus qui expresse non prohibentur. $ 2. Gratiae et dispensationes omne genus a Sede Apostolica concessae etiam censura irretitis validae sunt, salvo praescripto"},{"canon":37,"latin":". Rescriptum impetrari potest pro alio etiam praeter eius assensum; et licet ipse possit gratia per rescriptum 10 Codem Iuris Canonici coneessa non uti, rescriptum tamen valet ante eius ac- ceptationem, nisi aliud ex appositis clausulis appareat."},{"canon":38,"latin":". Rescripta quibus gratia conceditur sine interiecto exsecutore, effectum habent a momento quo datae sunt litterae; cetera a tempore exsecutionis."},{"canon":39,"latin":". Nisi aliud in statutis capitularibus caveatur, digni- tatibus et canonicis secundum ordinem praecedentiae jus et officium est : 1.? Episcopi vicem supplere in peragendis functio- nibus saeris in sollemnioribus anni festivitatibus; 2.* Episcopo celebranti in pontificalibus, asperso- rium in ingressu ecclesiae porrigere et presbyteri asgi- stentis fungi officio; 3» Eidem decumbenti ministrare Sacramenta; de- functo iusta funebria persolvere; 4.» Gonvocare Capitulum eique praeesse ac prae-| scribere et ordinare quae ad chori directionem referan-- tur, dummodo dignitas sit de gremio Capituli. | Cav. 398. $ 1. In nulia ecelesia cathedrali desit officium cano- nici theologi et, ubi id fieri poterit, canonici poeniten- tiarii. | 8 2. Etiam in collegialibus, praesertim insignibus, officium canonici theologi et poenitentiarii constitui potest. | CaNv. 399. $ 1. Canonicus theologus et poenitentiarius eligan- tur qui aptiores pro loci qualitate ad propria munera adimplenda reperiantur; sed, ceteris paribus, praefe- rantur doctores in sacra theologia, si agatur de cano nico theologo, in sacra theologia vel iure canonico, sj de poenitentiario; expedit praeterea ut canonicus poe nitentiarius aetatis annum tricesimum expleverit. $ 2. Praebenda theologalis et poenitentiaria ne con ferantur, nisi prius de vita, moribus, doctrina candida torum plane constiterit, salva lege concursus, ubi si constituta. $ 3. Canonicus poenitentiarius prohibetur aliud si mul officium in dioecesi suscipere aut exercere, cui ad nexa sit iurisdictio in foro externo. Liber Secundus - De Personis 113"},{"canon":40,"latin":". In omnibus rescriptis subintelligenda est, etsi non expressa, conditio: S6 preces veritate nitantur, salvo praescripto"},{"canon":41,"latin":". In rescriptis quorum nullus est exsecutor, preces veritate nitantur oportet tempore quo rescriptum da- tum est; in ceteris tempore exsecutionis."},{"canon":42,"latin":". $ I. Reticentia veri, seu subreptio, in precibus non obstat quominus rescriptum vim habeat ratumque sit, dummodo expressa fuerint quae de stylo Curiae sunt ad validitatem exprimenda. $ 2. Nec obstat expositio falsi, seu obreptio, dum- modo vel.unica causa proposita vel ex pluribus propo- sitis una saltem motiva vera sit. $ 3. Vitium obreptionis vel subreptionis in una tan- tum parte rescripti aliam non infirmat, si una simul plures gratiae per rescriptum concedantur. OAN. 43. Gratia ab una Sacra Congregatione vel Officio Ro- manae Curiae denegata, invalide ab alia Sacra Congre- Liber Primus - Normae Generales T1 gatione vel Officio aut a loci Ordinario, etsi potestatem habente, conceditur sine assensu Sacrae Congregatio- nis vel Officii quocum vel quibuscum agi coeptum fuit, salvo iure S. Poenitentiariae pro foro interno."},{"canon":43,"latin":"674 Codex luris Canonici 49. Olauso Conelavi, nulli ad colloquium eum Cardina- libus vel aliis in Conclavi partem habentibus admittatur, nisi praesentibus Praelatis, quibus Conclavis eustodia con- creditur, et nisi voce et idiomate intelligibili loquantur. Et si quis forte (quod absit) clam ipsum Conclave ingre- diatur, omni honore, gradu, atque officio et beneficio ipso facto privatus existat !. 50. Volumus item ut epistolae, aut cuiusvis generis scripta, etiam typis edita, tum ad eos, qui in Conclavi sunt (non exceptis ipsis S. R. E. Cardinalibus), tum praesertim e Conclavi ad eos, qui foris sunt, mitti nullatenus possint, nisi prius omnia et singula S. Collegii Secretarii, ac simul Praelatorum, qui ad custodiam Conclavis deputati sunt, examini atque inspectioni subiiciantur. Absolute autem omnibus interdicimus, ne ephemerides quotidianae vel pe- riodicae extra Conclave mittantur. Qui vero contra fece- rint, poenae excommunicationis latae sententiae subia- ceant ?. 51. Praeterea, uti iam in supra relatis, tam pro S. R. E. Cardinalibus quam pro Conclavistis, iurisiurandi formulis expressum est, severe praecipimus et mandamus ut ab om- nibus in Conclavi partem habentibus secretum religiosis- sime servetur in iis omnibus, quae ad electionem Romani l'ontificis pertineant, et in iis quae in Conclavi, seu in loco electionis agantur. Hinc quaecumque directe vel indirecte secretum violare quomodolibet poterunt, sive verba, sive scripta, sive signa, aut alia quaevis, omnia vitare et cavere omnino tenentur ?; ità ut hanc legem violantes excommuni- cationem ipso facto incurrant, a qua, sicut ab alia quavis et contra quoslibet in hac Constitutione imposita et irro- gata, seu infra imponenda et irroganda poena excommuni- cationis, a nullo, ne a Maiori quidem Poenitentiario, cuius- libet facultatis vigore, praeterquam à Romano Pontifice, nisi in mortis articulo, absolvi possint *. 1 Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », $ 1 de elect. I, 6 in Sext; Pii IV Const. « In eligendis », $ 19. 2 Greg. X cap. 3 « Ubi periculum », $ 1 de elect. I, 6 in Sext.; Pii IV Const. « In eligendis », $8 20; Clem. XII Const. « Apostolatus officium », S 11. 3 Greg. XV Const. « Aeterni Patris », $ 20. 4^ Greg. XV Const. « Aeterni Patris », & 19. Documenta. 615 532. Specialiter autem, sub eiusdem excommunicationis poena, Cardinales prohibemus, ne suis lamiliaribus seu Conclavistis vel aliis quibusvis ea pandant, quae scrutinium directe vel indirecte respiciant, itemque quae in Cardina- lium Congregationibus sive ante Conclave sive ipso durante habitis acta vel decreta sint. 53. Insuper praecipimus, graviter onerata ipsorum conscientia, S. R. E. Cardinalibus ut secretum huiusmodi servetur etiam post peractam novi Pontificis electionem, neque ullo modo ipsum violari liceat, nisi ab eodem Ponti- fice peculiaris ad hoe facultas aut expressa dispensatio concessa fuerit. Quod praeceptum extendi volumus ad alios omnes, qui in Conclavi partem habuerunt, si quid forte, bona vel mala fide, de iis"},{"canon":44,"latin":". $ 1. Nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam ab alio Ordinario petat, nulla facta denegationis men- tione; facta autem mentione, Ordinarius gratiam ne concedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis rationibus. $ 2. Gratia a Vicario Generali denegata et postea, nulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo impetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo de- negata nequit valide, etiam facta denegationis men- tione, a Vicario Generali, non consentiente Episcopo, impetrari."},{"canon":45,"latin":". Cum rescriptis ad preces alicuius impetratis appo- nitur clausula: Motu proprio, valent quidem ea, si in precibus reticeatur veritas alioquin necessario expri- menda, non tamen si falsa causa finalis eaque unica proponatur, salvo praescripto"},{"canon":46,"latin":". Rescripta etiam Motu proprio concessa personae de iure communi inhabili ad consequendam gratiam de qua agitur, itemque edita contra alicuius loci legiti- mam consuetudinem vel statutum peculiare, vel contra ius alteri iam quaesitum, non sustinentur, nisi expressa derogatoria elausula rescripto apponatur. CaN. 4T. Rescripta non fiunt irrita ob errorem in nomine personae eui vel a qua conceduntur, aut loci in quo ipsa moratur, aut rei de qua agitur, dummodo, iudicio Ordinarii, nulla sit de ipsa persona vel re dubitatio. 19 Codex Iuris Camonici"},{"canon":48,"latin":". $ 1. Si contingat ut de una eademque re duo re- scripta inter se contraria impetrentur, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet generali. $ 2. Ri sint aeque peculiaria aut generalia, prius tempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat expressa mentio de priore, aut nisi prior impetrator dolo vel no- tabili negligentia suo rescripto usus non fuerit. 8 3. Quod si eodem die fuerint concessa nec liqueat uter prior impetraverit, utrumque irritum est, et, si res ferat, rursus ad eum qui rescripta dedit, est recur- rendum."},{"canon":49,"latin":"658 Ccedeao Iuris Canonici dine, hanc Constitutionem, quae perpetuo in futurum vi- geat, edere statuimus, qua Sacrum Cardinalium Colle- gium, Romana Petri Sede vacante, atque in Romano Pontifice eligendo unice utatur, eamque vim legis habere solam decernimus, abrogatis Constitutionibus ae Decretis omnibus et singulis a Romanis Pontificibus hac de re editis, etiam in Conciliis generalibus promulgatis et in corpore iuris conclusis: excepta tamen Nostra Constitutione « Commissum Nobis», diei xx mensis Ianuarii labentis anni, de civili Veto seu Ezclusiva, uti vocant, in electione Summi Pontificis, et Constitutione « Praedecessores No- stri » cum Instructione (vulgo Regolamento) adiecta, a fel. rec. Leone XIII die xxiv mensis Maii MpcccnLxxxr data pro extraordinariis perturbatisque temporum adiunctis, quam in futurum quoque, ubi in iisdem Sedes Apostolica conditionibus versetur, praeter ea quibus hac Constitutione derogatum est, vigere integram volumus. TEPUHEU STIS DE SEDE APOSTOLICA VACANTE, CAPUT I. De potestate S. Collegii Cardinalium Sede Apostolica vacante. 1. Sedis Apostolicae vacatione durante, S. Collegium Cardinalium in iis, quae ad Pontificem Maximum dum viveret pertinebant, nullam omnino potestatem aut iuris- dictionem habeat, neque gratiam, neque iustitiam faciendi, aut factam per Pontificem mortuum executioni deman- dandi; sed ea omnia futuro Pontifici reservare teneatur '. Itaque irritum et inane esse decernimus quidquid pote- statis aut iurisdictionis ad Romanum, dum vivit, Pontifi- cem pertinentis (nisi quatenus in hae Nostra Constitutione expresse permittatur) coetus ipse Cardinalium duxerit (eadem vacante Ecclesia) exercendum *? 1 Pii IV Const. « In eligendis », vx Idus Oct. 1562, $ 6; Clem. XII Const. « Apostolatus officium », 1v Non. Oct. 1732, $ o. 2? Clem. V in Cone. Viennensi, cap. 2 « Ne Romani » in pr. de elect. I, 3 in Clem. Documenta 659 2. [tem praecipimus, ne S. Cardinalium Collegium de iuribus Sedis Apostolicae Romanaeque Ecclesiae quomodo- libet disponere valeat, neque in quopiam iuribus eiusdem sive directe detrahere attentet, sive indirecte per conniven- tiae speciem, seu per dissimulationem facinorum adversus eadem iura, etiam post obitum Pontificis seu vacationis tempore, perpetratorum, attentare videatur; immo volu- mus ut omnium virium contentione eadem custodire et de- fendere debeat !. 3. Leges a Romanis Pontificibus latae, per coetum Car- dinalium Romanae Ecclesiae, ipsa vacante, corrigi, vel immutari nullo modo possunt, nec quicquam eis detrahi sive addi, vel dispensari quomodolibet circa ipsas seu ali- quam earum partem. Quod potissimum valet de Constitu- tionibus pontificiis, ad ordinandum negotium electionis Romani Pontificis latis ?. 4. Bi quae tamen dubia exoriantur circa sensum prae- scriptionum, quae hac Nostra Constitutione continentur, vel etiam circa rationem, iuxta quam ad usum ea traduci debeat, sive super quovis alio Nostrae huius Constitutionis capite, edicimus ae decernimus unice penes Saerum Ca"},{"canon":50,"latin":". In dubio, reseripta quae ad lites referuntur, vel iura aliis quaesita laedunt, vel adversantur legi in com- modum privatorum, vel denique impetrata fuerunt ad beneficii ecclesiastici assecutionem, strictam interpre- tationem recipiunt; cetera omnia latam."},{"canon":51,"latin":". Rescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur exsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis praesentari, cum id in eisdem litteris praecipitur, aut de rebus agitur publicis, aut comprobare conditiones quasdam oportet."},{"canon":52,"latin":". Reseripta, quorum praesentationi nullum est defi- nitum tempus, possunt exsecutori exhiberi quovis tem- pore, modo absit fraus et dolus. OaN. 53. Rescripti exsecutor invalide munere suo fungitur, antequam litteras receperit earumque authenticitatem Liber Primus - Normae Generales 18 et integritatem recognoverit, nisi praevia earundem notitia ad eum fuerit auctoritate rescribentis trans- missa."},{"canon":54,"latin":". $ 1. Si in rescripto committatur merum exsecutio- nis ministerium, exsecutio rescripti denegari non pot- est, nisi aut manifeste pateat rescriptum vitio subre- ptionis aut obreptionis nullum esse, aut in rescripto apponantur conditiones quas exsecutori constet non esse impletas, aut qui rescriptum impetravit adeo, iu- dicio exsecutoris, videatur indignus ut aliorum offen- sioni futura sit gratiae concessio; quod ultimum si ac- cidat, exsecutor, intermissa exsecutione, statim ea de re certiorem faciat rescribentem. $ 2. Quod si in rescripto concessio gratiae exsecu- tori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio et conscientia gratiam concedere vel denegare."},{"canon":55,"latin":". IExsecutor procedere debet ad mandati normam, et nisi conditiones essentiales in litteris appositas imple- verit ac substantialem procedendi formam servaverit, irrita est exsecutio."},{"canon":56,"latin":". Lxsecutio rescriptorum quae forum externum re- spiciunt, scripto facienda est. CaN. DT. $ 1l. Rescriptorum exsecutor potest alium pro suo prudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio prohibita fuerit, aut substituti persona praefinita. $ 2. Ri tamen fuerit electa industria personae, ex- secutori non licet alteri committere, nisi actus praepa- ratorios. CAN. D8. hescripta quaelibet exsecutioni mandari possunt etiam ab exsecutoris successore in dignitate vel officio, nisi fuerit electa industria personae. 14 Codex Iuris Canonici"},{"canon":59,"latin":". $8 1. Exsecutori fas est, si quoquo modo in rescri- ptorum exsecutione erraverit, iterum eadem exsecutioni mandare. $ 2. Quod attinet ad taxas pro reseriptorum exse- cutione, servetur praescriptum"},{"canon":60,"latin":". $ 1. Rescriptum, per peculiarem Superioris acetum revocatum, perdurat usque dum revocatio ei, qui illud obtinuit, significetur. $ 2. Per legem contrariam nulla rescripta revocan- tur, nisi aliud in ipsa lege caveatur, aut lex lata sit a Superiore ipsius rescribentis."},{"canon":61,"latin":". Per Apostolicae Sedis aut dioecesis vacationem nullum eiusdem Sedis Apostolicae aut Ordinarii re- scriptum perimitur, nisi aliud ex additis clausulis ap- pareat, aut rescriptum contineat potestatem alicui faetam ceoncedendi gratiam peculiaribus personis in eodem expressis, et res adhuc integra sit."},{"canon":62,"latin":". Si rescriptum contineat non simplicem gratiam, sed privilegium vel dispensationem, serventur insuper praescripta canonum qui sequuntur. TITULUS V. De privilegiis."},{"canon":64,"latin":". Per communicationem privilegiorum, etiam in forma aeque principali, ea tantum privilegia impertita censentur, quae directe, perpetuo et sine speciali rela- tione ad certum locum aut rem aut personam concessa fuerant primo privilegiario, habita etiam ratione capa- citatis subiecti, cui fit communicatio."},{"canon":65,"latin":". Cum privilegia acquiruntur per communicationem in forma accessoria, augentur, imminuuntur vel amit- tuntur ipso facto, si forte augeantur, imminuantur vel cessent in principali privilegiario; secus si acquirantur per communicationem in forma aeque principali."},{"canon":67,"latin":". Privilegium ex ipsius tenore aestimandum est, nec licet illud extendere aut restringere. 16 Codex [uris Canonici"},{"canon":68,"latin":". In dubio privilegia interpretanda sunt ad normam"},{"canon":69,"latin":". Nemo cogitur uti privilegio in sui dumtaxat favo- rem concesso, nisi alio ex capite exsurgat obligatio. CAN. \"770. Privilegium, nisi aliud constet, censendum est per- petuum. CAN. \"11. Per legem generalem revocantur privilegia in hoc Codice contenta; ad cetera quod attinet, servetur prae- scriptum"},{"canon":73,"latin":". hesoluto iure concedentis, privilegia non exstin- guuntur, nisi data fuerint cum clausula : ad beneplaci- tum nostrum, vel alia aequipollenti. OAN. \"4. Privilegium personale personam sequitur et cum ipsa exstinguitur. Liber Primus - Normae Generales 17 ."},{"canon":81,"latin":". Salvis legibus liturgicis, tempus, nisi aliud expresse caveatur, supputetur ad normam canonum qui se- quuntur."},{"canon":82,"latin":". Episcopi aliique locorum Ordinarii dispensare va- lent in legibus dioecesanis, et in legibus Concilii provin- cialis ae plenarii ad normam"},{"canon":83,"latin":". Parochi nec a lege generali nec a lege peculiari dispensare valent, nisi haec potestas expresse eisdem concessa sit."},{"canon":84,"latin":". $ l. A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta et rationabili eausa, habita ratione gravitatis legis a qua dispensatur; alias dispensatio ab inferiore data illi- cita et invalida est. $ 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae li- cite petitur et potest licite et valide concedi."},{"canon":85,"latin":". Strictae subest interpretationi non solum dispensa- tio ad normam"},{"canon":86,"latin":". Dispensatio quae tractum habet successivum, ces- sat iisdem modis quibus privilegium, nec non certa ac totali cessatione causae motivae. LIBER SECUNDUS DE PERSONIS"},{"canon":88,"latin":". $ 1l. Persona quae vicesimum primum aetatis an- num explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor. $ 2. Minor, si masculus, censetur pubes a decimo- quarto, si femina, a duodecimo anno completo. $ 3. Impubes, ante plenum septennium, dicitur in- fans seu puer vel parvulus et censetur non sui compos; expleto autem septennio, usum rationis habere prae- sumitur. Infanti assimilantur quotquot usu rationis sunt habitu destituti."},{"canon":89,"latin":". Persona maior plenum habet suorum iurium exer- citium; minor in exercitio suorum iurium potestati pa- rentum vel tutorum obnoxia manet, iis exceptis in qui- bus ius minores à patria potestate exemptos habet."},{"canon":90,"latin":". $ 1. Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in quo, cum filius natus est, domicilium, aut, in defectu domicilii, quasi-domicilium habebat pater vel, si filius sit illegitimus aut postumus, mater. 9() Codec [luris Canonici & 2. Si agatur de filio vagorum, locus originis est ipsemet nativitatis locus; si de exposito, est loeus in quo inventus fuit."},{"canon":91,"latin":". Persona dicitur : incola, in loco ubi domicilium, ad- vena, in loco ubi quasi-domicilium habet; peregrinus, si versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod adhuc retinet; vagus, si nullibi domicilium habeat vel quasi-domicilium. Caw. 92. $ 1. Domicilium acquiritur commoratione in aliqua paroecia aut quasi-paroecia, aut saltem in dioecesi, vi- cariatu apostolico, praefectura apostolica; quae commo- ratio vel coniuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi, si nihil inde avocet, vel sit protracta ad decennium completum. $ 2. Quasi-domicilium acquiritur commoratione uti supra, quae vel coniuncta sit cum animo ibi ma- nendi saltem ad maiorem anni partem, si nihil inde avocet, vel sit reapse protracta ad maiorem anni partem. $ 3. Domicilium vel quasi-domicilium in paroecia vel quasi-paroecia dicitur paroeciale; in dioecesi, vica- riatu, praefectura, non autem in paroecia vel quasi- paroecia, dioecesanum."},{"canon":93,"latin":". $ 1. Uxor, a viro legitime non separata, necessario retinet domicilium viri sui; amens, domicilium curato- ris; minor, domicilium illius euius potestati subiicitur. $ 2. Minor infantia egressus potest quasi-domici- lium proprium obtinere; item uxor a viro legitime non separata, legitime autem separata etiam domicilium."},{"canon":94,"latin":". $ 1. Sive per domicilium sive per quasi-domicilium suum quisque parochum et Ordinarium sortitur. Liber Secundus - De Personis 91 $ 2. Proprius vagi parochus vel Ordinarius est pa- rochus vel Ordinarius loci in quo vagus actu commo- ratur. 8$ 3. Hlorum quoque qui non habent nisi dioecesa- num domicilium vel quasi-domicilium parochus pro- prius est parochus loci in quo actu commorantur."},{"canon":95,"latin":". Domicilium et quasi-domicilium amittitur disces- sione a loco cum animo non revertendi, salvo praescri- pto ean. 93. OAN. 96. $ 1. Consanguinitas computatur per lineas et gradus. $ 2. In linea recta, tot sunt gradus quot generatio- nes, seu quot personae, stipite dempto. $ 3. In linea obliqua, si tractus uterque sit aequa- lis, tot sunt gradus quot generationes in uno tractu lineae: si duo tractus sint inaequales, tot gradus quot generationes in tractu longiore. O^N. 9T. $ 1. Affinitas oritur ex matrimonio valido sive rato tantum sive rato et consummato. 8$ 2. Viget inter virum dumtaxat et consanguineos mulieris, itemque mulierem inter et viri consanguineos. $ 3. Ita computatur ut qui sunt consanguinei viri, iidem in eadem linea et gradu sint affines mulieris, et vice versa."},{"canon":98,"latin":". $ 1. Inter varios catholicos ritus ad illum quis per. tinet, cuius caeremoniis baptizatus fuit, nisi forte baptismus a ritus alieni ministro vel fraude collatus fuit, vel ob gravem necessitatem, cum sacerdos proprii ritus praesto esse non potuit, vel ex dispensatione apo- stolica, cum facultas data fuit ut quis certo quodam ritu baptizaretur, quin tamen eidem adscriptus ma- neret. 99 Codes Iwris Canonici $ 2. Oleriei nullo modo inducere praesumant sive latinos ad orientalem, sive orientales ad latinum ritum assumendum. $ 3. Nemini lieet sine venia Apostolicae Sedis ad alium ritum transire, aut, post legitimum transitum, ad pristinum reverti. $ 4. Integrum est mulieri diversi ritus ad ritum viri, in matrimonio ineundo vel eo durante, transire; matrimonio autem soluto, resumendi proprii ritus li- bera est potestas, nisi iure particulari aliud cautum sit. $ 5. Mos, quamvis diuturnus, sacrae Synaxis ritu alieno suscipiendae non secumfert ritus mutationem. OaN. 99. In Ecclesia, praeter personas physicas, sunt etiam personae morales, publica auctoritate constitutae, quae distinguuntur in oersonas morales collegiales et non collegiales, ut ecclesiae, Seminaria, beneficia, etc."},{"canon":100,"latin":". $ 1. Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes moralis personae rationem habent ex ipsa ordinatione divina; ceterae inferiores personae morales in Ecclesia eam sortiuntur sive ex ipso iuris praescripto sive ex speciali competentis Superioris ecclesiastici concessione data per formale decretum ad finem religiosum vel carita- tivum. $ 2. Persona moralis collegialis constitui non potest, nisi ex tribus saltem personis physicis. $ 3. Personae morales sive collegiales sive non col- legiales minoribus aequiparantur. OsN. 101. $ l1. Cirea aetus personarum moralium collegia- lium : 1.\" Nisi aliud expresse iure communi aut particu- lari statutum fuerit, id vim iuris habet, quod, demptis : Liber Secundus - De Personis 93 suffragiis nullis, placuerit parti absolute maiori eorum qui suffragium ferunt, aut, post duo inefficacia scruti- nia, parti relative maiori in tertio scrutinio; quod si suffragia aequalia fuerint, post tertium serutinium praeses suo voto paritatem dirimat aut, si agatur de electionibus et praeses suo voto paritatem dirimere no- lit, electus habeatur senior ordine vel prima profes- sione vel aetate; 2.^ Quod autem omnes, uti singulos, tangit, ab omnibus probari debet. $ 2. Si de actibus personarum moralium non colle- gialium agatur, serventur particularia statuta ac nor- mae iuris communis, quae easdem personas respiciunt. Cav. 102. $ 1l. Persona moralis, natura sua, perpetua est; exstinguitur tamen si a legitima auctoritate supprima- tur, vel si per centum annorum spatium esse desierit. $ 2. Si vel unum ex personae moralis collegialis membris supersit, ius omnium in illud recidit."},{"canon":101,"latin":", 8 1, n. 1."},{"canon":103,"latin":". $ 1. Actus, quos persona sive physica sive moralis ponit ex vi extrinseca, cui resisti non possit, pro infe- etis habentur. $ 2. Actus positi ex metu gravi et iniuste incusso vel ex dolo, valent, nisi aliud iure caveatur; sed pos- sunt ad normam"},{"canon":104,"latin":". Error actum irritum reddit, si versetur cirea id quod constituit substantiam actus vel recidat in con- ditionem sine qua non; secus actus valet, nisi aliud iure caveatur; sed in contractibus error locum dare potest actioni rescissoriae ad normam iuris. 94, Codez Iuris Canonici"},{"canon":105,"latin":". Cum ius statuit Superiorem ad agendum indigere consensu vel consilio aliquarum personarum : 1.* Si consensus exigatur, Superior contra earun- dem votum invalide agit; si consilium tantum, per verba, ex. gr. : de consilio consultorum, vel audito Ca- pitulo, parocho, etc., satis est ad valide agendum ut Superior illas personas audiat; quamvis autem nulla obligatione teneatur ad eorum votum, etsi concors, ac- cedendi, multum tamen, si plures audiendae sint per- sonae, concordibus earundem suffragiis deferat, nec ab eisdem, sine praevalenti ratione, suo iudicio aesti- manda, discedat; 2. Ri requiratur consensus vel consilium non unius tantum vel alterius personae, sed plurium simul, eae personae legitime convocentur, salvo praescripto"},{"canon":106,"latin":". Cirea praecedentiam inter varias personas seu phy- Sicas seu morales, serventur normae quae sequuntur, salvis normis specialibus quae suis in locis traduntur: 1.?^ Qui alius personam gerit, ex eadem obtinet praecedentiam; sed qui in Conciliis aliisque similibus conventibus procuratorio nomine intersunt, sedent post illos eiusdem gradus qui intersunt nomine proprio; 2.^ Cui est auctoritas in personas sive physicas sive morales, eidem ius est praecedentiae supra illas; 2.\" Inter diversas personas ecclesiasticas quarum nulla habeat in alias auctoritatem; qui ad gradum po- Liber Secundus - De Personis 95 c dolelnilinnecc E ec ocu iae enl suut Md aiiud aset Kn MET tiorem pertinent, praecedunt eis qui sunt inferioris gradus; inter eiusdem gradus personas sed non eiusdem ordinis, qui altiorem ordinem tenet, praecedit iis qui in inferiore sunt positi; si denique ad eundem gradum pertineant eundemque ordinem habeant, praecedit qui prius est promotus ad gradum; si eodem tempore pro moti sint, senior ordinatione, nisi iunior ordinatus fue- rit à Romano Pontifice; et si eodem tempore ordinem receperint, senior aetate; 4. In praecedentia diversitas ritus non atten- ditur; 5.' Inter varias personas morales eiusdem speciei et gradus, illa praecedit quae est in pacifica quasi-pos- sessione praecedentiae et, si de hoc non constet, quae prius in loco, ubi quaestio oritur, instituta est; inter sodales vero alicuius collegii, ius praecedentiae deter- minetur ex propriis legitimis constitutionibus; secus ex legitima consuetudine; qua deficiente, ex praeseripto iuris communis; 6. Loci Ordinarii est in sua dioecesi statuere praecedentias inter suos subditos, ratione habita prin- cipiorum iuris communis, legitimarum dioecesis con- suetudinum et munerum ipsis commissorum; et omnes de praecedentia controversias, etiam inter exemptos, quatenus ii collegialiter cum aliis procedant, compo- nere in casibus urgentioribus, remota omni appella. tione in suspensivo, sed sine praeiudicio iuris unius- cuiusque; 1. Circa personas quae ad Domum pontificalem pertinent, praecedentia moderanda est secundum pecu- liaria privilegia, regulas et traditiones eiusdem ponti- fieiae Domus."},{"canon":107,"latin":". Ex divina institutione sunt in Ecclesia clerici a laicis distineti, licet non omnes clerici sint divinae institutionis; utrique autem possunt esse religiosi, 96 Codecs Iuris Canonici PARS PRIMA DE CLERICIS SECTIO I. DE CLERICIS IN GENERE."},{"canon":108,"latin":". $ 1. Qui divinis ministeriis per primam saltem ton- suram mancipati sunt, clerici dicuntur. $8 2. Non sunt omnes in eodem gradu, sed inter eos sacra hierarchia est in qua alii aliis subordinantur. $ 3. Ex divina institutione sacra hierarchia ratione ordinis constat Episcopis, presbyteris et ministris; ra- tione iurisdictionis, pontificatu supremo et episcopatu subordinato; ex Eeclesiae autem institutione alii quo- que gradus accessere."},{"canon":109,"latin":". Qui in eeclesiasticam hierarchiam cooptantur, non ex populi vel potestatis saecularis consensu aut voca- tione adleguntur; sed in gradibus potestatis ordinis constituuntur sacra ordinatione; in supremo pontifi- . catu, ipsomet iure divino, adimpleta conditione legiti- mae electionis eiusdemque acceptationis; in reliquis gradibus iurisdictionis, canonica missione."},{"canon":110,"latin":". Quamvis Praelati titulo, honoris causa, a Sede Apo- stolica etiam nonnulli clerici donentur sine ulla iurisdi- etione, proprio tamen nomine Praelati in iure dicuntur clerici sive saeculares sive religiosi qui iurisdictionem ordinariam in foro externo obtinent. Liber Secundus - De Personis 9f TITULUS I. De eclerieorum adseriptione alicui dioecesi. OsN. 111. $ 1. Quemlibet clericum oportet esse vel alicui dioe- cesi vel alicui religioni adscriptum, ita ut clerici vagi nullatenus admittantur. $ 2. Per receptionem primae tonsurae clericus adscribitur seu, ut aiunt, incardinatur dioecesi pro cuius servitio promotus fuit."},{"canon":112,"latin":". Praeter casus de quibus in"},{"canon":113,"latin":". Excardinationem et incardinationem concedere ne- quit Vicarius Generalis sine mandato speciali, nec Vi- carius Capitularis, nisi post annum a vacatione sedis episcopalis et cum consensu Capituli."},{"canon":114,"latin":", 641, 8$ 2, ut cle- rieus alienae dioecesi valide incardinetur, a suo Ordi- nario obtinere debet litteras ab eodem subseriptas ex- cardinationis perpetuae et absolutae; et ab Ordinario alienae dioecesis litteras ab eodem subscriptas incardi- nationis pariter perpetuae et absolutae."},{"canon":115,"latin":". Etiam per professionem religiosam quis a propria dioecesi excardinatur, ad normam can, 585, 98 Codex Iuris Canonici Cav. 116. Excardinatio fieri nequit sine iustis causis, et effe- ctum non sortitur, nisi incardinatione secuta in alia dioecesi, euius Ordinarius de eadem priorem Ordina- rium quantocius certiorem reddat. Cav. 117. Ad incardinationem alieni clerici Ordinarius ne de: veniat, nisi : 1.? Necessitas aut utilitas dioecesis id exigat, et salvis iuris praescriptis circa canonicum ordinationis titulum; 2. Ex legitimo documento sibi constiterit de obtenta legitima excardinatione, et habuerit praeterea a Curia dimittente, sub secreto, si opus sit, de clerici natalibus, vita, moribus ae studiis opportuna testimo- nia, maxime si agatur de incardinandis clericis diver- sae linguae et nationis; Ordinarius autem dimittens, graviter onerata eius conscientia, advigilare debet ut testimonia sint veritati conformia; 3.\" Olerieus iureiurando coram eodem Ordinario eiusve delegato declaraverit se in perpetuum novae dioecesis servitio velle addici ad normam sacrorum ca- nonum. TITULUS II. De iuribus et privilegiis clericorum. Cav. 118. Soli cleriei possunt potestatem sive ordinis sive iu- risdictionis ecclesiasticae et beneficia ac pensiones ec- clesiasticas obtinere."},{"canon":116,"latin":". 8$ 1. 8i electus renuntiaverit, omne ius ex electione quaesitum amittit, etsi renuntiationis eum postea poe- niteat; sed rursus eligi potest; collegium autem intra mensem a cognita renuntiatione ad novam electionem procedere debet. $ 2. Acceptatione electionis electus, si confirma- tione non egeat, plenum ius statim obtinet; secus, non acquirit nisi ius ad rem. Liber Secundus - De Personis A9 $ 3. Ante acceptatam confirmationem ipsi praetextu electionis non licet sese immiscere administrationi offi- cii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actus ab eo forte positi nulli sunt. OsN. 171. $ 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, sal- tem intra octiduum a die acceptatae electionis confir- mationem a competente Superiore petere per se vel per alium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit se a petenda confirmatione iusto impedimento fuisse detentum. $ 2. Superior, si electum repererit idoneum, et ele- etio ad normam iuris fuerit peracta, nequit confirma- tionem denegare. $ 3. Confirmatio in scriptis dari debet. $8 4. Recepta confirmatione, electus obtinet plenum ius in officio, nisi aliud in iure caveatur."},{"canon":119,"latin":". Omnes fideles debent clericis, pro diversis eorum gradibus et muneribus, reverentiam, seque sacrilegii delicto commaculant, si quando clericis realem iniu- riam intulerint. Liber Secundus - De Personis 90"},{"canon":120,"latin":". $ 1. Olerici in omnibus causis sive contentiosis sive eriminalibus apud iudicem ecclesiasticum conveniri debent, nisi aliter pro locis particularibus legitime pro- visum fuerit. $ 2. Patres Cardinales, Legati Sedis Apostolicae, Episcopi etiam titulares, Abbates vel Praelati nullius, supremi religionum iuris pontificii Superiores, Offi- ciales maiores Romanae Curiae, ob negotia ad ipsorum munus pertinentia, apud iudicem laicum conveniri ne- queunt sine venia Sedis Apostolicae; ceteri privilegio fori gaudentes, sine venia Ordinarii loci in quo causa peragitur; quam tamen licentiam Ordinarius, praeser- tim cum actor est laicus, ne deneget sine iusta et gravi causa, tum maxime cum controversiae inter partes com- ponendae frustra operam dederit. $ 9. Ri nihilominus ab eo qui nullam praehabuerit veniam, conveniantur, possunt, ratione necessitatis, ad vitanda maiora mala comparere, certiore tamen facto Superiore a quo venia obtenta non fuit."},{"canon":121,"latin":". Clerici omnes à servitio militari, a muneribus et publicis civilibus officiis a statu clericali alienis immu- nes sunt."},{"canon":122,"latin":". Clericis qui creditoribus satisfacere coguntur, salva sint quae ad honestam sui sustentationem, prudenti eeclesiastiei iudicis arbitrio, sunt necessaria, firma ta- men eorundem obligatione creditoribus quamprimum satisfaciendi."},{"canon":123,"latin":". Memoratis privilegiis clerieus renuntiare nequit; sed eadem amittit, si ad statum laicalem reducatur aut privatione perpetua iuris deferendi habitum ecclesia- 30 Codecs Iuris Canonici sticum plectatur, ad normam"},{"canon":124,"latin":". Clerici debent sanetiorem prae laicis vitam interio- rem et exteriorem ducere eisque virtute et recte factis in exemplum excellere. Cax. 125. Curent locorum Ordinarii : 1.? Ut elerici omnes poenitentiae sacramento fre- quenter conscientiae maculas eluant; 2.* Ut iidem quotidie orationi mentali per aliquod tempus incumbant, sanctissimum Sacramentum visi- tent, Deiparam Virginem mariano rosario colant, con- scientiam suam discutiant."},{"canon":126,"latin":". Omnes sacerdotes saeculares debent tertio saltem quoque anno spiritualibus exercitiis, per tempus a pro- prio Ordinario determinandum, in pia aliqua religio- save domo ab eodem designata vacare; neque ab eis quisquam eximatur, nisi in casu particulari, iusta de causa ae de expressa eiusdem Ordinarii licentia. CO^N. 121. Omnes clerici, praesertim vero presbyteri, speciali obligatione tenentur suo quisque Ordinario reverentiam et obedientiam exhibendi."},{"canon":128,"latin":". Quoties et quandiu id, iudicio proprii Ordinarii, exi- gat IEeclesiae necessitas, ac nisi legitimum impedimen- tum exeuset, suscipiendum est clericis ac fideliter im- Liber Secundus - De Personis 31 plendum munus quod ipsis fuerit ab Episcopo com- missum."},{"canon":129,"latin":". Clerici studia, praesertim sacra, recepto sacerdotio, ne intermittant; et in sacris disciplinis solidam illam doctrinam a maioribus traditam et communiter ab IEc- eclesia receptam sectentur, devitantes profanas vocum novitates et falsi nominis scientiam. OaN. 130. $ 1. Expleto studiorum curriculo, sacerdotes omnes, etsi beneficium paroeciale aut canonicale consecuti, nisi ab Ordinario loci ob iustam causam fuerint exempti, examen singulis annis saltem per integrum triennium in diversis sacrarum scientiarum disciplinis, antea opportune designatis, subeant secundum modum ab eodem Ordinario determinandum. $8 2. In collatione officiorum et beneficiorum eccle- siasticorum ratio habeatur eorum, qui, ceteris paribus, in memoratis periculis magis praestiterunt."},{"canon":130,"latin":", integrum est Ijpiscopo vel examinatorum synodalium vel aliorum opera uti."},{"canon":131,"latin":". $ 1l. In civitate episcopali et in singulis vicariatibus foraneis saepius in anno, diebus arbitrio Ordinarii loci praestituendis, conventus habeantur, quos collationes seu conferentias vocant, de re morali et liturgica; qui- bus addi possunt aliae exercitationes, quas Ordinarius opportunas iudicaverit ad scientiam et pietatem cleri- corum promovendam. $ 2. Si conventus haberi difficile sit, resolutae quae- stiones scriptae mittantur, secundum normas ab Ordi- nario statuendas. $ 9. Conventui interesse, aut, deficiente conventu, scriptam casuum solutionem mittere debent, nisi a loci Ordinario exemptionem antea expresse obtinuerint, (um omnes sacerdotes saeculares, tum religiosi licet 39 Codex Iuris Canonici exempti curam animarum habentes et etiam, si collatio in eorum domibus non habeatur, alii religiosi qui facul- tatem audiendi confessiones ab Ordinario obtinuerunt."},{"canon":132,"latin":". $8 1l. Oleriei in maioribus ordinibus constituti a nuptiis arcentur et servandae castitatis obligatione ita tenentur, ut contra eandem peccantes sacrilegii quo- que rei sint, salvo praescripto"},{"canon":133,"latin":". $ 1. Caveant clerici ne mulieres, de quibus suspicio esse possit, apud se retineant aut quoquo modo fre- quentent. $ 2. Eisdem licet cum illis tantum mulieribus coha- bitare in quibus naturale foedus nihil mali permittit suspicari, quales sunt mater, soror, amita et huius- modi, aut a quibus spectata morum honestas, cum pro- vectiore aetate coniuncta, omnem suspicionem amoveat. $ 3. Iudicium an retinere vel frequentare mulieres, etiam illas in quas communiter suspicio non cadit, in peeuliari aliquo easu seandalo esse possit aut inconti- nentiae afferre periculum, ad Ordinarium loci pertinet, cuius est clericos ab hae retentione vel frequentatione prohibere. $ 4. Contumaces praesumuntur concubinarii."},{"canon":135,"latin":". Oleriei, in maioribus ordinibus constituti, exceptis iis de quibus in"},{"canon":136,"latin":". $ 1. Omnes clerici decentem habitum ecclesiasti- cum, secundum legitimas locorum consuetudines et Or- dinarii loci praescripta, deferant, tonsuram seu coro- nam clericalem, nisi recepti populorum mores aliter ferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhi- beant. $8 2. Annulo ne utantur, nisi id ipsis a iure aut apo- stolico privilegio sit concessum. $ 3. Clerici minores qui propria auctoritate sine le- gitima causa habitum ecclesiasticum et tonsuram dimi- serint, nec, ab Ordinario moniti, sese intra mensem emendaverint, ipso iure e statu clericali decidunt. O^x. 137. A fideiubendo, etiam de bonis propriis, clericus prohibetur, inconsulto loci Ordinario."},{"canon":138,"latin":". Clerici ab iis omnibus quae statum suum dedecent, prorsus abstineant: indecoras artes ne exerceant; alea- toriis ludis, pecunia exposita, ne vacent; arma ne ge- stent, nisi quando iusta timendi causa subsit; venationi ne indulgeant, clamorosam autem nunquam exerceant; tabernas aliaque similia loca sine necessitate aut alia iusta causa ab Ordinario loci probata ne ingrediantur."},{"canon":139,"latin":". $ 1. Ea etiam quae, licet non indecora, à clericali tamen statu aliena sunt, vitent. $ 2. Rine apostolico indulto medicinam vel chirur- giam ne exerceant; tabelliones seu publicos notarios, Cod. Iur."},{"canon":140,"latin":". Spectaculis, choreis et pompis quae eos dedecent, vel quibus clericos interesse scandalo sit, praesertim in publicis theatris, ne intersint."},{"canon":141,"latin":". $ 1. Saecularem militiam ne capessant voluntarii, nisi cum sui Ordinarii licentia, ut citius liberi evadant, id fecerint; neve intestinis bellis et ordinis publici per- turbationibus opem quoquo modo ferant. $ 2. Olericus minor qui contra praescriptum $ 1 sponte sua militiae nomen dederit, ipso iure e statu cle- ricali decidit."},{"canon":142,"latin":". Prohibentur clerici per se vel per alios negotiatio- nem aut mercaturam exercere sive in propriam sive in aliorum utilitatem. Liber Secundus - De Personis 35"},{"canon":143,"latin":". Clerici, licet beneficium aut officium residentiale non habeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus sine licentia saltem praesumpta Ordinarii proprii ne disce- dant. O^N. 144. Qui cum licentia sui Ordinarii in aliam dioecesim transierit, suae dioecesi manens incardinatus, revocari potest, iusta de causa et naturali aequitate servata; et etiam Ordinarius alienae dioecesis potest ex iusta causa eidem denegare licentiam ulterioris commorationis in proprio territorio, nisi beneficium eidem contulerit. TITULUS IV. De officiis ecelesiastieis."},{"canon":145,"latin":". $ 1. Officium ecclesiasticum lato sensu est quodli- bet munus quod in spiritualem finem legitime exerce- tur; stricto autem sensu est munus ordinatione sive di- vina sive ecclesiastica stabiliter constitutum, ad nor- mam sacrorum canonum conferendum, aliquam saltem secumferens participationem ecclesiasticae potestatis sive ordinis sive iurisdictionis. $ 2. In iure officium ecclesiasticum accipitur stri- cto sensu, nisi aliud ex contextu sermonis appareat."},{"canon":146,"latin":". De beneficialibus officiis in specie, praeter cano- nes qui sequuntur, custodiantur insuper praescripta"},{"canon":148,"latin":". $ 1. Provisio officii ecclesiastici fit vel per liberam collationem a legitimo Superiore, vel per eius institutio- nem, si praecesserit praesentatio a patrono aut nomi- natio, vel per eius confirmationem aut admissionem, si praecesserit electio aut postulatio, vel tandem per sim- plicem electionem et electi acceptationem, si electio non egeat confirmatione. $ 2. De officiorum provisione per institutionem ser- ventur praescripta"},{"canon":149,"latin":". Electi, postulati, praesentati vel nominati a quibus- vis personis ad ecclesiastica officia ne confirmentur, ad- mittantur, instituantur a Superiore infra Romanum Pontificem, nisi antea fuerint a proprio Ordinario ido- nei reperti, etiam per examen, si id ius vel officii ratio postulet aut Ordinarius opportunum iudicaverit."},{"canon":150,"latin":". $ 1l. Provisio officii de iure non vacantis ad normam"},{"canon":151,"latin":". Officium de iure vacans quod forte adhuc ab aliquo illegitime possidetur, conferri potest, dummodo rite se- cundum sacros canones declaratum fuerit eam posses- sionem non esse legitimam, et de hac declaratione men- tio fiat in litteris collationis. dibensbeitdis Liber Secundus - De Personis 31 AnT. I. — De libera collatione. O^N. 152. Loci Ordinarius ius habet providendi officiis eccle- siasticis in proprio territorio, nisi aliud probetur; hac tamen potestate caret Vicarius Generalis sine mandato speciali."},{"canon":153,"latin":". $ 1. Ad vacans officium promovendus debet esse cle- . ricus, iis qualitatibus praeditus, quae à iure communi vel particulari aut a lege fundationis ad idem officium requiruntur. 8$ 2. Assumatur, omnibus perpensis, magis idoneus sine ulla personarum acceptione. $ 9. Cum provisus caret qualitatibus requisitis, pro- visio est nulla, si ita cautum sit iure communi vel par- tieulari aut lege fundationis; secus est valida, sed per sententiam a legitimo Superiore irritari potest."},{"canon":154,"latin":". Officia quae curam animarum sive in foro externo sive in interno secumferunt, clericis nondum sacerdotio initiatis conferri valide nequeunt."},{"canon":155,"latin":". Officiorum provisio cui nullus terminus fuit speciali lege praeseriptus, nunquam differatur ultra sex men- ses utiles ab habita notitia vacationis, firmo praescripto"},{"canon":156,"latin":". 8 1l. Nemini conferantur duo officia incompatibilia. $ 2. Bunt incompatibilia officia quae una simul ab eodem adimpleri nequeunt. 8 9. Firmo praescripto"},{"canon":158,"latin":". Qui, alius negligentiam vel impotentiam supplens, offieium confert, nullam inde potestatem aequirit in nominatum; sed huius iuridicus status perinde consti- tuitur, ae si provisio ad ordinariam iuris normam per- acta fuisset."},{"canon":159,"latin":". Cuiuslibet officii provisio seripto consignetur. AmT. ll. — De electione."},{"canon":160,"latin":". Romani Pontificis electio unice regitur const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904; in aliis electio- nibus ecclesiasticis serventur praeseripta canonum qui sequuntur, et peeuliaria, si qua sint, pro singulis offi- ciis legitime statuta."},{"canon":161,"latin":". Si cui collegio sit ius eligendi ad vacans officium, electio, nisi aliud iure cautum fuerit, nunquam differa- tur ultra trimestre utile computandum ab habita notitia vacationis officii; quo termino inutiliter elapso, Supe- rior ecclesiasticus, cui ius confirmandae electionis vel ius providendi successive competit, officio vacanti li- bere provideat."},{"canon":162,"latin":", 8 4, et mentem suam manifestent; Superior autem pro sua prudentia ac negotiorum gravitate potest eas adigere ad iusiurandum de secreto servando prae- standum; 3.^ Omnes de consensu vel consilio requisiti de- bent ea qua par est reverentia, fide ac sinceritate sen- tentiam suam aperire."},{"canon":163,"latin":". OConvocatione legitime secuta, ius eligendi pertinet ad eos qui praesentes sunt die in convocatione statuto, exelusa facultate ferendi suffragia non solum per epi- stolam, sed etiam per procuratorem, nisi lege peculiari aliud caveatur."},{"canon":164,"latin":". Iitsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine proprio suffragii, non potest nisi unicum ferre."},{"canon":165,"latin":". Nullus collegio extraneus admitti potest ad suffra- .gium, salvis privilegiis legitime quaesitis; secus, electio est ipso facto nulla."},{"canon":166,"latin":". Si laici contra canonicam libertatem electioni ecele- siasticae quoquo modo sese immiscuerint, electio ipso iure invalida est. 40 Codec Iuris Canonici"},{"canon":168,"latin":". Si quis ex electoribus praesens in domo sit in qua fit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem inter- esse nequeat, suffragium eius scriptum a scerutatoribus exquiratur, nisi aliter particularibus legibus vel legiti- mis consuetudinibus fuerit constitutum."},{"canon":169,"latin":". $ 1. Suffragium est nullum, nisi fuerit : 1.\" Liberum; et ideo invalidum est suffragium, si elector metu gravi aut dolo, directe vel indirecte, ada- ctus fuerit ad eligendam certam personam aut plures disiunctive; 2.\" Secretum, certum, absolutum, determinatum.: $ 2. Conditiones ante electionem suffragio apposi- tae tanquam non adiectae censentur. Cav. 170. Suffragium sibimetipsi nemo valide dare potest. Liber Secundus - De Personis 41"},{"canon":171,"latin":". 8$ 1. Ante electionem per secreta suffragia deputen- tur, nisi iam propriis statutis deputati sint, e greniio collegii duo saltem scrutatores, qui una cum praeside, si et ipse e gremio collegii sit, iusiurandum interpo- nant de munere fideliter implendo ac de secreto ser- vando circa acta in comitiis, etiam expleta electione. $ 2. Serutatores curent ut suffragia secreto, dili- genter, singillatim et servato praecedentiae ordine ab unoquoque electore ferantur; collectisque ad ultimum suffragiis, coram praeside electionis, secundum formam propriis constitutionibus vel legitimis consuetudinibus statutam, inspiciant an suffragiorum numerus respon- deat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur pa- lamque faciant quot quisque retulerit. $ 9. Si numerus suffragiorum superet numerum eli- gentium, nihil est actum. $ 4. Suffragia statim, peracto unoquoque scrutinio, vel post sessionem, si in eadem sessione habeantur plura scrutinia, comburantur. $ 5. Omnia electionis acta ab eo, qui actuarii mu- nere fungitur, accurate describantur, et saltem ab eo- dem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in collegii tabulario diligenter asserventur."},{"canon":172,"latin":". $ L. Electio, nisi aliud iure caveatur, fieri etiam potest per compromissum, si nempe electores, unanimi et scripto consensu, in unum vel plures idoneos sive de gremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transfe- rant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant. $ 2. Bi agatur de clericali collegio, compromissarii debent esse sacerdotes, secus electio est invalida. $ 9. Compromissarii debent pro validitate electionis conditiones compromisso appositas, quae non sint con-. trà ius commune, observare; si nullae conditiones addi- 49 Codec Iuris Canonici hangNNE——————————— ÀJ———d——L——ÉHu— DA — tae fuerint, servandum ipsis est ius commune circa ele- ctiones; conditiones autem contra ius pro non appositis habeantur. $ 4. Si ab electoribus in unam tantum compromis- sum fuerit personam, haec nequit seipsam eligere; si plures designati fuerint compromissarii, nemo ex iis proprio consensu potest accedere reliquis ipsum eligen- tibus ut electionem sui compleat. (as. T(9. Cessat compromissum et ius eligendi redit ad com- promittentes : 1.\" Revocatione a collegio facta, re integra; 2.\" Non secuta aut non servata aliqua conditione compromisso apposita; 9. Electione absoluta, si fuerit nulla."},{"canon":174,"latin":". Is electus habeatur et a collegii praeside proclame- tur, qui requisitum suffragiorum numerum retulerit, ad normam"},{"canon":176,"latin":", $3, 2 9690,83, » 9355,S1, » 41,83, » 468,81, » 512,83, » 196, » . 850, »vc. 873, $.3, » 896, » 1017, 8 3, » 1052, » 1909, 8 4, » 1432, 82, » 1435, S 1, » 1460, S 1, » 1504, » 1530, S 1, » 1555,88, »1021653, 8. 1; TEEUTETA m1; » 1966, » 9015, 8 2, $22390097,.8 1, » 92147, 8 2, n. 3, 209310; 8 1; n-1; » 9391, » 9378, n. 2, » 99311, » 94192, n. 1, Cod. Iur. Can. loco : » » » » aeceptatam throno et baculo"},{"canon":178,"latin":". $i electio intra praescriptum tempus peracta non fuerit, aut collegium iure eligendi privetur in poenam, libera officii provisio ad eum Superiorem devolvitur, a quo confirmanda esset electio vel cui ius providendi successive competit. ART. III. — De postulatione."},{"canon":179,"latin":". ; $ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem pu- tent ae praeferant, impedimentum obest, super quo dis- pensari possit ae soleat, suis ipsi suffragiis eum pos- sunt, nisi aliud iure caveatur, a competente Superiore postulare, etsi agatur de officio, pro quo electus con- firmatione non egeat. $ 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in mandato aut compromisso fuerit expressum. AA Codeos Iuris Canonici"},{"canon":180,"latin":". $ 1. Ut postulatio vim habeat, pro ea stet oportet maior suffragiorum pars, imo, si cum electione concur- rat, saltem duae tertiae partes requiruntur. $ 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per verbum: postulo, aut aequivalens; formula: eligo vel postulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impe- dimentum non exsistat, secus pro postulatione."},{"canon":181,"latin":". $8 1. Postulatio saltem intra octiduum mitti debet ad Superiorem ad quem pertinet electionem confirmare, si facultatem habeat ab impedimento dispensandi; secus ad Romanum Pontificem aut ad alium habentem facul- tatem. $ 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa non fuerit, ipso facto nulla evadit et electores pro ea vice privantur iure eligendi aut postulandi, nisi pro- bent se a mittenda postulatione iusto detentos fuisse impedimento. $ 3. Per postulationem nullum ius postulato acqui- ritur et Superiori licet eandem repellere. $ 4. Praesentatam Superiori postulationem electo- res revocare non possunt, nisi Superiore consentiente."},{"canon":182,"latin":". 8 1l. Reiecta a Superiore postulatione, ius eligendi ad collegium redit, nisi electores scienter illum postula- verint qui tali detinetur impedimento in quo nequeat aut non soleat dispensari; tunc enim provisio ad Supe- riorem pertinet. $ 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significe- tur postulato, qui respondere debet ad normam"},{"canon":183,"latin":", $ 1, est ipso facto irrita, nec subsequente va- catione convalescit. 8 1l. Nec promissio eiusdem officii, quicunque illud promiserit, ullum paàrit iuridicum effectum."},{"canon":184,"latin":". Consuetudo vitae communis inter clericos laudanda ac suadenda est, eaque, ubi viget, quantum fieri potest, servanda. Liber Secundus - De Personis 33"},{"canon":185,"latin":". Renuntiatio e& metu gravi, iniuste incusso, dolo aut errore substantiali vel simoniace facta, irrita est ipso iure."},{"canon":186,"latin":". henuntiatio, ut valida sit, fieri debet a renuntiante aut scripto aut oretenus coram duobus testibus aut etiam per procuratorem speciali mandato munitum; et scriptum renunptiationis documentum in Curia depo- natur."},{"canon":187,"latin":". $ I1. Renuntiatio generatim, ut valeat, ei fieri de- bet à quo est acceptanda, vel, si aecceptatione non egeat, a quo clericus officium acenpit vel qui eiusdem locum tenet. $ 2. Quare si officium per confirmationem, admis- sionem vel institutionem collatum fuerit, renuntiatio fieri debet Superiori ad quem de iure ordinario confir- matio, admissio vel institutio spectat. 46 Codea Iuris Canonici Cav. 188. Ob tacitam renuntiationem ab ipso iure admissam quaelibet officia vacant ipso facto et sine ulla declara- tione, si clericus : 1.\" Professionem religiosam emiserit, salvo, circa beneficia, praescripto"},{"canon":188,"latin":", n. 3, concessio al- terius officii a Sede Apostolica facta non valet, nisi in supplici libello mentio prioris incompatibilis habeatur, aut clausula derogatoria adiiciatur. | 38 Codeo lIwris Canonici"},{"canon":189,"latin":". $ 1l. Superiores sine iusta et proportionata causa renuntiationes ne acceptent. $ 2. Renuntiationem Ordinarius loci intra mensem vel admittat vel reiiciat."},{"canon":190,"latin":". $ I. Officium, renuntiatione legitime facta et acce- ptata, vacat postquam renuntianti significata est ac- ceptatio. Liber Secundus - De Personis AT $ 2. Renuntians in officio permaneat donec de Su- perioris acceptatione certum nuntium acceperit."},{"canon":191,"latin":". $ 1. Semel legitime facta renuntiatione, non datur amplius poenitentiae locus, licet renuntians possit offi- eium ex alio titulo consequi. $ 2. Acceptata renuntiatio tempestive nota fiat iis qui aliquod ius in officii provisionem habent."},{"canon":192,"latin":". $ 1. Privatio officii incurritur sive ipso iure, sive ex facto legitimi Superioris. $2. Ni agatur de officio inamovibili, Ordinarius nequit clericum eodem privare, nisi mediante processu ad normam iuris. $ 3. Ri de amovibili, privatio decerni ab Ordinario potest ex qualibet iusta causa, prudenti eius arbitrio, etiam citra delietum, naturali aequitate servata, sed certum procedendi modum sequi minime tenetur, salvo canonum praeseripto circa paroecias amovibiles; pri- vatio tamen effectum non habet, nisi postquam fuerit .a Superiore intimata; et ab Ordinarii decreto datur recursus ad Sedem Apostolicam, sed in devolutivo tantum. JAN. 193. 8$ 1. Translatio ab uno ad aliud officium ecclesiasti- cum ab eo tantum perfici potest, qui ius habet tum ac- ceptandi renuntiationem, tum removendi a primo offi- €io et promovendi ad alterum. $ 2. Ad translationem, si de consensu clerici fiat, quaelibet iusta causa sufficit; si invito clerico, eadem fere causa requiritur idemque procedendi modus ac pro privatione, firmo praescripto"},{"canon":193,"latin":". Ex vetustissimo Ecclesiae more, ut in baptismo, ita etiam in confirmatione adhibendus est patrinus, si haberi possit."},{"canon":194,"latin":". $ 1. In translatione prius officium vacat cum cle- ricus alterius possessionem canonice capit, nisi aliud a iure cautum sit vel a legitimo Superiore prae- scriptum. $ 2. Reditus prioris officii translatus percipit, do- nec aliud oceupaverit."},{"canon":195,"latin":". Qui clericum ad officium elegerunt vel postulave- runt aut praesentaverunt, nequeunt eundem officio pri- vare aut ab eo revocare seu amovere aut ad aliud transferre. DULPIEMSSU De potestate ordinaria et delegata. JAN. 196. Potestas iurisdictionis seu regiminis quae ex divina institutione est in Eeclesia, alia est fori externi, alia fori interni, seu conscientiae, sive sacramentalis sive | extra-sacramentalis. O^N. 197. $ I. Potestas iurisdictionis ordinaria ea est quae ipso iure adnexa est officio; delegata, quae commissa est personae. | $ 2. Potestas ordinaria potest esse sive propria sive vicaria."},{"canon":196,"latin":". Ut quis licite ad patrini munus admittatur, oportet: 1. Sit alius a patrino baptismi, nisi rationabilis causa, iudicio ministri, aliud suadeat, aut statim post baptismum legitime confirmatio conferatur; 934 Codecs Iuris Canonici 2. Rit eiusdem sexus ac confirmandus, nisi aliud ministro in casibus particularibus ex rationabili causa videatur; 2.\" Berventur praeterea praescripta"},{"canon":198,"latin":", $1 ab Apostolica Sede concessae, non evanescunt, re- soluto iure Ordinarii cui concessae sunt, etiamsi ipse eas exsequi coeperit, sed transeunt ad Ordinarios qui ipsi in regimine succedunt; item concessae Episcopo competunt quoque Vicario Generali. $8 3. Concessa facultas secumfert alias quoque po- testates quae ad illius usum sunt necessariae; quare in facultate dispensandi includitur etiam potestas absol- vendi a poenis ecclesiasticis, si quae forte obstent, sed ad effectum dumtaxat dispensationis conseauendae."},{"canon":199,"latin":". $ Il. Qui iurisdictionis potestatem habet ordina- riam, potest eam alteri ex toto vel ex parte delegare, nisi aliud expresse iure caveatur. $ 2. Etiam potestas iurisdictionis ab Apostolica Sede delegata subdelegari potest sive ad actum, sive etiam habitualiter, nisi electa fuerit industria perso- nae aut subdelegatio prohibita. $ 3. Potestas delegata ad universitatem negotio- rum ab eo qui infra Romanum Pontificem habet ordi- nariam potestatem, potest in singulis casibus subde- legari. $ 4. In aliis casibus potestas iurisdictionis delegata subdelegari potest tantummodo ex concessione expresse facta, sed articulum aliquem non iurisdictionalem etiam sine expressa commissione iudices delegati pos- sunt subdelegare. $ 5. Nulla subdelegata potestas potest iterum sub- delegari, nisi id expresse concessum fuerit."},{"canon":200,"latin":". 8 1. Potestas iurisdictionis ordinaria et ad univer- sitatem negotiorum delegata, late interpretanda est; alia quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, ea quoque intelliguntur concessa, sine quibus eadem exerceri non posset. $ 2. Ei, qui delegatum se asserit, incumbit onus probandae delegationis."},{"canon":201,"latin":". $ 1. Potestas iurisdictionis potest in solos subditos directe exerceri. Cod. Iur. Can. & 50 Codewv Iuris Canonici 8 2. Iudicialis potestas tam ordinaria quam dele- gata exerceri nequit in proprium commodum aut extra territorium, salvis praescriptis"},{"canon":202,"latin":". $ 1. Actus potestatis iurisdictionis sive ordinariae sive delegatae collatae pro foro externo, valet quoque pro interno, non autem e converso. $ 2. Potestas collata pro foro interno exerceri potest etiam in foro interno extra-sacramentali, nisi sacramentale exigatur. $ 3. Si forum, pro quo potestas data est, expressum non fuerit, potestas intelligitur concessa pro utroque foro, nisi ex ipsa rei natura aliud constet."},{"canon":203,"latin":". $ 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas mandati sui fines excedit, nihil agit. $ 2. Hos tamen excessisse non intelligitur delega- tus, qui alio modo ac deleganti placuerit, ea ad quae delegatus est, peragit, nisi modus ipse fuerit a dele- gante praeseriptus tanquam conditio."},{"canon":204,"latin":". $ 1. Quod quis Superiorem adit, inferiore praeter- misso, nop idcirco voluntaria suspenditur inferioris potestas, sive haec ordinaria fuerit sive delegata. $ 2. Attamen rei ad Superiorem delatae ne se im- misceat inferior, nisi ex gravi urgentique causa; et hoc in casu statim Superiorem de re moneat. Liber Secundus - De Personis 51"},{"canon":205,"latin":". $ 1. Si plures iurisdictionem delegatam obtinue- rint pro eodem negotio, et dubitetur utrum delegatio facta fuerit in solidum an collegialiter, praesumitur facta in solidum in re voluntaria, collegialiter in re iudiciali. $ 2. Pluribus in solidum delegatis, qui antea nego- tium oecupavit, alios ab eodem excludit, nisi aut posthac impediatur aut nolit ulterius in negotio pro- cedere. $ 3. Pluribus collegialiter delegatis, omnes simul pro aetorum validitate in negotio expediendo proce- dere debent, nisi in mandato aliud cautum sit."},{"canon":206,"latin":". Pluribus successive delegatis, ille negotium expe- dire debet cuius mandatum anterius est nec posteriore rescripto expresse abrogatum fuit. Cav. 207. $ 1l. Potestas delegata exstinguitur, expleto man- dato; elapso tempore aut exhausto numero casuum pro quo concessa fuit; cessante causa finali delegationis; revocatione delegantis delegato directe intimata aut renuntiatione delegati deleganti directe intimata et ab eodem acceptata; non autem resoluto iure delegantis, nisi in duobus casibus de quibus in"},{"canon":207,"latin":", 8 2. OsN. \"8. Qui abutitur potestate sibi ex privilegio permissa, privilegio ipso privari meretur; et Ordinarius Sanctam Sedem monere ne omittat, si quis privilegio ab eadem concesso graviter abutatur. CaN. '(9. Quamvis privilegia, oretenus a Sancta Sede ob- centa, ipsi petenti in foro conscientiae suffragentur, nemo tamen potest cuiusvis privilegii usum adversus quemquam in foro externo vindicare, nisi privilegium ipsum sibi concessum esse legitime evincat. TITULUS VI. De dispensationibus. Cav. S80. Dispensatio, seu legis in casu speciali relaxatio, concedi potest a conditore legis, ab eius successore vel Superiore, nec non ab illo cui iidem facultatem dispen- sandi concesserint. Cod. Iur."},{"canon":208,"latin":". Ad normaiun"},{"canon":209,"latin":". In errore communi aut in dubio positivo et proba- bili sive iuris sive facti, iurisdictionem supplet Eecle- sia pro foro tum externo tum interno."},{"canon":210,"latin":". Potestas ordinis, a legitimo Superiore ecclesiastico sive adnexa officio sive commissa personae, nequit aliis demandari, nisi id expresse fuerit iure vel indulto concessum. TITULUS VI. De reductione elerieorum ad statum laicalem."},{"canon":211,"latin":". $ l. Etsi sacra ordinatio, semel valide recepta, nunquam irrita fiat, clericus tamen maior ad statum laicalem redigitur rescripto Sanctae Sedis, decreto vel sententia ad normam"},{"canon":212,"latin":". $ 1. Qui in minoribus ordinibus constitutus ad sta- tum laicalem quavis de causa regressus est, ut inter clericos denuo admittatur, requiritur licentia Ordinarii Liber Secundus - De Personis 53 dioecesis cui incardinatus fuit per ordinationem, non concedenda, nisi post diligens examen super vita et moribus, et congruum, iudicio ipsius Ordinarii, expe- rimentum. $ 2. Clerieus vero maior qui ad statum laicalem rediit, ut inter clericos denuo admittatur, indiget San- ctae Sedis licentia."},{"canon":213,"latin":", 214, tenentur obligatione quotidie horas canonicas integre recitandi secundum proprios et probatos liturgicos libros."},{"canon":214,"latin":", $8 1. $ 2. Clerici minores possunt quidem nuptias inire, sed, nisi matrimonium fuerit nullum vi aut metu eisdem incusso, ipso iure e statu clericali decidunt. $ 9. Ooniugatus qui sine dispensatione apostolica ordines maiores, licet bona fide, suscepit, ab eorundem ordinum exercitio prohibetur."},{"canon":215,"latin":". $ 1l. Unius supremae ecclesiasticae potestatis est provincias ecclesiasticas, dioeceses, abbatias vel prae- laturas nullius, vicariatus apostolicos, praefecturas DÁ Codex luris Canonici apostolicas erigere, aliter cireumsceribere, dividere, unire, supprinere. $ 2. In iure nomine dioecesis venit quoque abbatia vel praelatura nullius; et nomine Episcopi, Abbas vel Praelatus nullius, nisi ex natura rei vel sermonis con- textu aliud constet."},{"canon":216,"latin":". Quare ante pallii impositionem, excluso speciali | indulto apostolico, ipse illieite poneret actus sive iu- | risdictionis metropolitanae, sive ordinis episcopalis in quibus, ad normam legum liturgicarum, usus pallii requiritur."},{"canon":217,"latin":". $ l1. Episcopus territorium suum in regiones seu districtus, pluribus paroeciis constantes, distribuat, qui veniunt nomine vicariatus foranei, decanatus, ar- chipresbyteratus, etc. $ 2. Ri haec distributio, ratione circumstantiarum, videatur impossibilis aut inopportuna, Episcopus con- sulat Sanctam Sedem, nisi ab eadem iam fuerit pro- visum. Liber Secundus - De Personis 55 TITULUS VII. De suprema potestate deque iis qui eiusdem sunt ecclesiastieo iure participes. CAPUT I. Dec Romano Pontifice."},{"canon":218,"latin":". 8 1. Romanus Pontifex, Beati Petri in primatu Successor, habet non solum primatum honoris, sed su- premam et plenam potestatem iurisdictionis in univer- sam Ecclesiam tum in rebus quae ad fidem et mores, ium in iis quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae per totum orbem diffusae pertinent. $ 2. Haec potestas est vere episcopalis, ordinaria et immediata tum in omnes et singulas ecclesias, tum in omnes et singulos pastores et fideles, à quavis humana auctoritate independens."},{"canon":219,"latin":". Romanus Pontifex, legitime electus, statim ab ac- ceptata electione, obtinet, iure divino, plenam supre- mae iurisdictionis potestatem."},{"canon":220,"latin":". Gravioris momenti negotia quae uni Romano Pon- tifiel reservantur sive natura sua, sive positiva lege, causae maiores appellantur."},{"canon":221,"latin":". Si contingat ut Romanus Pontifex renuntiet, ad eiusdem renuntiationis validitatem non est necessaria Oardinalium aliorumve acceptatio. 56 Codec Iuris Canonici CAPUT II. De Concilio Oecumenico."},{"canon":222,"latin":". $ 1. Dari nequit Oecumenicum Concilium quod a Romano Pontifice non fuerit convocatum. $ 2. Eiusdem Romani Pontificis est Oecumenico Concilio per se vel per alios praeesse, res in eo tractan- das ordinemque servandum constituere ac designare, Concilium ipsum transferre, suspendere, dissolvere, eiusque decreta confirmare."},{"canon":223,"latin":". $ 1. Vocantur ad Concilium in eoque ius habent suffragii deliberativi : 1.\" S. R. E. Cardinales, etsi non Episcopi; 2.\" Patriarchae, Primates, Archiepiscopi, Epi- scopi residentiales, etiam nondum consecrati; 9.* Abbates vel Praelati nullius; 4. Abbas Primas, Abbates Superiores Congrega- tionum monasticarum, aec supremi Moderatores reli- gionum clericalium exemptarum, non autem aliarum religionum, nisi aliud convocationis decretum ferat. $ 2. Etiam Episcopi titulares, vocati ad Concilium, suffragium obtinent deliberativum, nisi aliud in con- vocatione expresse caveatur. $ 3. Theologi ac sacrorum canonum periti, ad Con- cilium forte invitati, suffragium non habent, nisi con- sultivum."},{"canon":224,"latin":". $ I. Si quis ex vocatis ad Concilium ad normam"},{"canon":225,"latin":". Nemini eorum qui Concilio interesse debent, licet ante discedere, quam Concilium sit rite absolutum, nisi a Concilii praeside cognita ac probata discessionis eausa et impetrata abeundi licentia."},{"canon":226,"latin":". Propositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres possunt alias addere, a Concilii tamen praeside antea probatas."},{"canon":228,"latin":". ; $ 1. Concilium Oecumenicum suprema pollet in uni- versam Ecclesiam potestate. $2. A sententia Romani Pontificis non datur ad Concilium Oecumenicum appellatio."},{"canon":229,"latin":". Si contingat Romanum Pontificem, durante Concilii celebratione, e vita decedere, ipso iure hoc intermitti- tur, donee novus Pontifex illud resumi et continuari iusserit. CAPUT III. De Sanctae Romanae Ecclesiae Cardánalibus."},{"canon":230,"latin":". S. R. E. Cardinales Senatum Romani Pontificis con- stituunt eidemque in regenda Ecclesia praecipui con- siliarii et adiutores assistunt. 58 Codes Iuris Canonici"},{"canon":231,"latin":". $ 1. Sacro Cardinalium Collegio praeest Decanus, idest antiquior promotione ad aliquam sedem suburbi- cariam, cui tamen nulla est in ceteros Cardinales iuris- dietio, sed ipse primus habetur inter aequales. $ 2. Vacante decanatu, ipso iure succedit Subde- canus, sive is tempore vacationis sit praesens in Curia, sive in sua suburbicaria dioecesi commoretur, sive ab- sit ad tempus ob sibi commissum munus a Romano Pontifice."},{"canon":232,"latin":". Quaestum facientes ex indulgentiis plectuntur ipso facto excommunicatione Sedi Apostolicae simpliciter LEOSGT . Yap Cax. 2328. Qui cadavera vel sepulcra mortuorum ad furtum vel alium malum finem violaverit, interdicto personali pu- niatur, sit ipso facto infamis, et clericus praeterea de- monscur."},{"canon":233,"latin":". $ 1. Cardinales creantur et publicantur à Romano Pontifice in Consistorio sicque creati et publicati obti- nent ius ad electionem Romani Pontificis et privilegia de quibus in"},{"canon":234,"latin":". Promotus absens a Curia debet in recipiendo bireto rubro iurare se intra annum, nisi legitimo detineatur impedimento, Summum Pontificem aditurum."},{"canon":235,"latin":". Nisi aliter in casibus particularibus fuerit a Sancta Sede provisum, per promotionem ad sacram purpuram non solum ipso facto vacant dignitates omnes, eccle- siae, beneficia quae promotus possideat, sed etiam pen- siones ecclesiasticae amittuntur."},{"canon":236,"latin":". $ 1. Per optionem in Consistorio factam et a Sum- mo Pontifice approbatam, possunt, servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyte- rali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum de- 'cennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem presbyteralem. | 8$ 2. Cardinalis ex ordine diaconali, transiens per | optionem ad ordinem presbyteralem, locum obtinet ante |omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad |Sacrae purpurae honorem assumpti sunt. | $ 3. Suburbicaria si vacet sedes, Cardinales ex or- dine presbyterali, qui momento vacationis praesentes fuerint in Curia vel ab ea absentes ad tempus ob sibi commissum negotium aliquod a Romano Pontifice, |optare eam possunt in Consistorio, servata prioritate promotionis. \" $ 4. Cardinales quibus una ex ecclesiis suburbica- ls est assignata, aliam optare nequeunt; cum vero ' Cardinalis gradum Decani attigerit, dioecesim suam / Ostiensi cumulat, quae proinde cum alia atque alia |dioecesi suburbicaria in persona Cardinalis Decani semper coniungitur. 60 Codea luris Canonici"},{"canon":238,"latin":", $8 2. Cav. 334. $ I. Episcopi residentiales sunt ordinarii et imme- diati pastores in dioecesibus sibi commissis. 99 Coder Iuris Canonici $ 2. In regimen tamen dioecesis neque per se ne- que per alios, nec ullo sub titulo sese ingerere possunt, nisi prius eiusdem dioecesis possessionem canonice ce- perint; sed si ante suam ad episcopatum designationem vicarii capitulares, officiales, oeconomi fuerint renun- tiati, haec officia etiam post designationem retinere et exercere possunt. $ 3. Canonicam dioecesis possessionem capiunt Epi- scopi residentiales simul ac in ipsa dioecesi vel per se vel per procuratorem apostolicas litteras Capitulo ec- clesiae cathedralis ostenderint, praesente secretario Ca- pituli vel cancellario Curiae, qui rem in acta referat. Cav. 335. $ 1. Ius ipsis et officium est gubernandi dioecesim tum in spiritualibus tum in temporalibus cum pote- state legislativa, iudiciaria, coactiva ad normam sa- crorum canonum exercenda. $ 2. Leges episcopales statim a promulgatione obli- gare incipiunt, nisi aliud in ipsis caveatur; modus au- tem promulgationis ab ipsomet IZpiscopo determinatur."},{"canon":239,"latin":". $ 2. 8i tamen Romanus Pontifex creationem alicuius in Consistorio annuntiaverit, eius nomine sibi in pe- ctore reservato, sic promotus nullis interim gaudet Car- dinalium iuribus aut privilegiis, sed, postquam a Ro- mano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem fruitur a publicatione, iure vero praecedentiae a reser- vatione in pectore. Liber Secundus - De Personis 59"},{"canon":240,"latin":". $ 1. Cardinalis ad sedem suburbicariam promotus et in eiusdem possessionem canonice immissus est ve- rus Episcopus suae dioecesis, eaque potestate in eam pollet, quam Episcopi residentiales in propria dioecesi obtinent. $ 2. Ceteri Cardinales in suis titulis vel diaconiis, postquam eorundem canonicam possessionem ceperint, omnia possunt quae locorum Ordinarii in suis ecclesiis, exceptis ordine iudiciorum et qualibet iurisdictione in fideles, sed salva potestate in iis quae ad disciplinam, morum correctionem, servitium ecclesiae pertinent. $ 3. Cum throno et baldachino Cardinalis ordinis presbyteralis potest in suo titulo pontificalia peragere et Cardinalis ordinis diaconalis in sua diaconia ponti- ficaliter assistere, et nemo alius ibidem id potest sine Cardinalis assensu; in aliis vero Urbis ecclesiis Cardi- nales throno et baldachino uti nequeunt sine licentia Romani Pontificis."},{"canon":241,"latin":". Sede Apostolica vacante, Sacrum Cardinalium Col- legium et Romana Curia non aliam habent potestatem, quam quae definitur in const. Pii X Vacante Sede A po- | stolica, 25 Dec. 1904. 64 Codems Iuris Canonici CAPUT IV. De Curia Romana."},{"canon":242,"latin":". Curia Romana constat Sacris Congregationibus, Tribunalibus et Officiis, prout inferius enumerantur et describuntur."},{"canon":243,"latin":". $ 1. In singulis Congregationibus, Tribunalibus, Officiis servanda est disciplina et tractanda sunt nego- tia secundum normas tum generales tum particulares, quas ipsis Romanus Pontifex praestituerit. $8 2. Omnes qui ad Congregationes, Tribunalia, Of- fieia Romanae Curiae pertinent, ad secretum servan- dum tenentur intra fines et secundum modum ex disci- plina unicuique propria determinatum. Cax. 244. $ 1. Nihil grave aut extraordinarium in iisdem Con- gregationibus, Tribunalibus, Officiis agatur, nisi a Mo- deratoribus eorundem Romano Pontifici fuerit antea significatum. $ 2. Gratiae quaevis ac resolutiones indigent ponti- fieia approbatione, exceptis iis pro quibus eorundem Offieiorum, Tribunalium, Congregationum Moderatori- bus speciales facultates tributae sint, exceptisque sen- tentiis Tribunalis Sacrae Romanae Rotae et Signaturae Apostolicae."},{"canon":245,"latin":". Controversiam, si qua exoriatur, de competentia in- ter Sacras Congregationes, Tribunalia vel Officia Ro- manae Curiae, dirimit coetus S. R. E. Cardinalium, | quos Romanus Pontifex singulis vicibus designaverit. | AnT. Il. — De Sacris Congregationibus."},{"canon":246,"latin":". Singulis Congregationibus praeest Cardinalis Prae- fectus vel, si eisdem praesit ipsemet Romanus Ponti- Liber Secundus. De Personis 65 fex, eas dirigit Cardinalis Secretarius; quibus adiun- guntur Cardinales quos Pontifex eis adscribendos cen- suerit, cum aliis necessariis administris."},{"canon":247,"latin":"statuta sunt, et Sacro- rum Rituum Congregationis circa ritus et caeremonias quae in Sacramentis conficiendis, ministrandis et reci- piendis servari debent. | 8$ 2. Ad illam itaque spectant ea omnia, quae de- cerni eoncedique solent tum in disciplina matrimonii, Libor Secundus - De Personis 01 tum in disciplina aliorum Sacramentorum nec non in celebratione Sacrificii Eucharistici, iis tantum exceptis quae aliis Congregationibus reservata sunt. $ 93. ipsa cognoscit quoque et exclusive de facto inconsummationis matrimonii et de exsistentia causa- rum ad dispensationem concedendam, nec non de iis omnibus, quae cum his sunt connexa. Potest tamen cognitionem horum omnium, si id expedire iudicaverit, ad Sacram Romanam Rotam remittere. Pariter ad eam deferri possunt quaestiones de validitate matri- monii, quas tamen, si aceuratiorem disquisitionem aut investigationem exigant, ad tribunal competens remit- tat. Eodem modo ad ipsam pertinet videre de obliga- tionibus ordinibus maioribus adnexis, atque examinare quaestiones de ipsa validitate sacrae ordinationis, aut eas ad tribunal competens remittere. Et ita porro de aliis Sacramentis."},{"canon":250,"latin":". $ 1l. Congregationi Concilii ea pars negotiorum est commissa, quae ad universam disciplinam cleri saecu- laris populique christiani refertur. $ 2. Quamobrem ipsius est curare ut christianae vitae praecepta serventur, cum facultate opportune ab eisdem fideles dispensandi; moderari quae parochos et canonicos spectant; aut quae pias sodalitates, pias uniones (etiamsi dependeant a religiosis vel erectae sint in eorum ecclesiis seu domibus), pia legata, pia opera, Missarum stipes, beneficia aut officia, bona ec- clesiastica, mobilia et immobilia, tributa dioecesana, taxas Curiarum episcopalium aliaque huiusmodi attin- gunt. Eidem reservata est facultas eximendi a condi- tionibus requisitis ad assecutionem beneficiorum, quo- ties ad Ordinarios eorum collatio spectat; admittendi ad compositionem eos qui occuparunt bona ecclesia- stica, etiam pertinentia ad religiosos; permittendi ut fideles acquirant bona ecclesiastica, a potestate civili usurpata. 68 Codec luris Canonici 8 3. Videt quoque de iis omnibus, quae ad immuni- tatem ecclesiasticam pertinent, itemque de controver- siis circa praecedentiam, salvo iure Congregationis de sodalibus religiosis et Congregationis Caeremonialis. 8$ 4. Ad eandem pertinent ea omnia quae ad Conci- liorum celebrationem et recognitionem atque ad Epi- scoporum coetus seu conferentias referuntur, extra loca quae subsunt Congregationi de Prop. Fide. $ 5. Est. autem haec Congregatio competens in omnibus controversiis negotia eidem commissa spectan- tibus, quas in linea disciplinari pertractandas censue- rit; cetera ad tribunal competens sunt deferenda."},{"canon":251,"latin":". $ 1. Congregatio negotiis religiosorum sodalium praeposita ea sibi exclusive vindicat quae respiciunt regimen, disciplinam, studia. bona et privilegia reli- giosorum sodalium utriusque sexus tum sollemnibus tum simplicibus votis adstrictorum, eorumque qui, quamvis sine votis, in communi tamen vitam agunt more religiosorum, itemque tertiorum Ordinum saecu- larium, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. $ 2. Quapropter, quaestionibus ordine iudiciario tractandis ad tribunal competens remissis et incolumi semper iure Congregationis S. Officii et Congregatio- nis Concilii circa negotia, ad ipsas spectantia, haec Congregatio quaestiones omnes suae competentiae in linea disciplinari dirimit; sed. si quaestio vertatur inter religiosum sodalem et personam non religiosam, ipsa, praesertim ad instantiam partis, potest quoque, si' aequum iudicaverit, eandem quaestionem ad aliam Congregationem aut tribunal remittere. $ 2. Huie denique Congregationi reservatur con- cessio dispensationum a iure communi pro sodalibus religiosis, firmo praescripto"},{"canon":253,"latin":", 8 3 una Sacrorum Ri- tuum Congregatio in his causis competens est. $ 3. Ordinarii locorum, iure proprio, possunt ea tantum quae in canonibus qui sequuntur eisdem ex- presse demandantur. Caw. 2000. $ 1. Causae huiusmodi duplici possunt procedere via, scilicet vel ordinaria non cultus vel extraordinaria casus excepti seu cultus. $ 2. Per ordinariam viam proceditur, quando, an- tequam ad discussionem super virtutibus deveniatur, probari intenditur nullum publicum cultum Servo Dei fuisse praestitum vel, si quando per abusum praesti- tus fuerit, sublatum fuisse; per extraordinariam verc cum probari intenditur aliquem Dei Servum in posses sione publiei et ecclesiastici cultus versari. Liber Quartus - De Processibus . 543"},{"canon":254,"latin":". Ad Congregationem Caeremonialem pertinet mode- ratio caeremoniarum in Sacello Aulaque Pontificali servandarum et sacrarum functionum quas Patres Car- dinales extra pontifieale sacellum peragunt; itemque eadem Congregatio cognoscit quaestiones de praece- dentia tum Patrum Cardinalium tum Legatorum quos rariae Nationes ad Sanctam Sedem mittunt. C^N. 255. Ad Congregationem pro negotiis ecclesiasticis ex- traordinariis spectat dioeceses constituere vel dividere et ad vacantes dioeceses idoneos viros promovere, quo- ties hisce de rebus cum civilibus Guberniis agendum est; insuper Congregatio in ea negotia incumbit, quae eius examini subiiciuntur a Summo Pontifice per Car- dinalem Secretarium Status, praesertim ex illis quae cum legibus civilibus coniunctum aliquid habent et ad pacta conventa eum variis Nationibus referuntur. O^N. 256. $8 1l. Congregatio de Seminariis et Universitatibus studiorum vigilat super omnibus quae ad regimen, di- sciplinam, temporalem administrationem et studia Se- minariorum pertinent, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. Eidem pariter commissa est moderatio regiminis ac studiorum, in quibus versari debent Liber Secundus - De Personis 74 athenaea seu quas vocant Universitates vel Facultates quae ab Ecclesiae auctoritate dependent, comprehensis iis quae a religiosae alicuius familiae sodalibus diri- guntur. Novas institutiones perpendit approbatque; facultatem concedit academicos gradus conferendi nor- masque tradit quibus ii conferri debeant, et, ubi agitur de viro singulari doctrina commendato, potest eos ipsa conferre. $8 2. In hae Sacra Congregatione connumerantur inter alios Cardinales Secretarius Congregationis Con- sistorialis et inter Consultores Assessor eiusdem Con- gregationis. Cav. 251. $ I1. Congregationi pro Ecclesia Orientali praeest ipse Romanus Pontifex. Huic Congregationi reservan- tur omnia cuiusque generis negotia quae sive ad per- sonas, sive ad disciplinam, sive ad ritus Ecclesiarum orientalium referuntur, etiamsi sint mixta, quae sci- licet sive rei sive personarum ratione latinos quoque attingant. $ 2. Quare pro Ecclesiis ritus orientalis haec Con- gregatio omnibus facultatibus potitur, quas aliae Con- gregationes pro Ecclesiis ritus latini obtinent, incolumi tamen iure Congregationis S. Officii ad normam"},{"canon":255,"latin":", ceteris pro diversa eorum natura ad peculiares Congregationes remissis; 2.\" Altera pars, cui praeest Substitutus, incum- bit in ordinaria negotia; 3.\" Tertiam partem dirigit Cancellarius Brevium Apostolicorum, qui vacat expeditioni Brevium. C^N. 264. Ad Secretarias Drevium ad Principes et Epistola- rum latinarum spectat munus latine scribendi acta Summi Pontificis, ab eodem illis commissa. CAPUT V. De Legatis Romani Pontificis. Cav. 265. Romano Pontifici ius est, a civili potestate indepen- dens, in quamlibet mundi partem Legatos cum vel sine ecclesiastica iurisdictione mittendi. 74 Codec Iuris Canonici"},{"canon":260,"latin":". $ 1. Cancellariae Apostolicae, cui praeest Cardina- lis Cancellarius Sanctae Romanae Ecclesiae, hoc est proprium munus, apostolicas expedire litteras, seu bullas pro beneficiorum et offieiorum consistorialium provisione, novarum provinciarum et dioecesium ac capitulorum institutione et pro aliis maioribus Eccle- siae negotiis conficiendis. $ 2. Quae litterae seu bullae ne expediantur nisi de mandato Congregationis Consistorialis circa negotia ad eius competentiam spectantia, aut de mandato Summi Pontificis circa alia negotia, servatis in singu- lis casibus ipsius mandati terminis."},{"canon":261,"latin":". Datariae Apostolicae, quam moderatur Cardinalis Datarius Sanctae Romanae Ecclesiae, commissum est cognoscere de idoneitate promovendorum ad beneficia non consistorialia Apostolicae Sedi reservata; conficere et expedire apostolicas litteras pro eorum collatione; eximere in conferendo benefieio a conditionibus requi- Liber Secundus - De Personis 73 sitis, quoties eius collatio ad Ordinarium non pertinet; curare pensiones et onera quae Summus Pontifex in memoratis conferendis beneficiis imposuerit. O^N. 262. Camerae Apostolicae, cui praesidet Sanctae Roma- nae Ecclesiae Cardinalis Camerarius, cura est atque administratio bonorum ac iurium temporalium San- ctae Sedis, quo tempore praesertim haec vacua habea- tur; et tune adamussim serventur normae statutae in const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904."},{"canon":263,"latin":". Officium Secretariae Status, cuius moderator est Cardinalis Secretarius Status, constat triplici parte hoc ordine : 1.^ Prima pars, eui praesidet Secretarius Congre- gationis pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis, ver- satur in negotiis quae eidem Congregationi exami- nanda subiici debent ad normam"},{"canon":266,"latin":". Dicitur Legatus a latere Cardinalis qui à Summo Pontifice tanquam «alter ego cum hoc titulo mittitur, et tantum potest, quantum ei à Summo Pontifice de- mandatum est."},{"canon":271,"latin":". Metropolita uti potest pallio intra quamlibet eccle- | siam etiam exemptam suae provinciae in Missarum sollemnibus, diebus in Pontificali Romano designatis Liber Secundus - De Personis -] aliisque forte sibi concessis; nullatenus vero extra pro- vineiam, etsi Ordinarii loci consensus accedat."},{"canon":280,"latin":", nullam secumfert specialem iurisdictionem, nisi iure partieulari de aliquibus aliud constet."},{"canon":281,"latin":". 8$ 1. Sacrum Collegium in tres ordines distribuitur : episcopalem, ad quem soli pertinent sex Cardinales dioecesibus suburbicariis praepositi; presbyteralem, qui constat Cardinalibus quinquaginta; diaconalem, qui quatuordecim. $ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diacona- lis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignatur a Romano Pontifice. Cav. 232. $ 1. Cardinales libere a Romano Pontifice ex toto terrarum orbe eliguntur, viri, saltem in ordine presby- teratus constituti, doctrina, pietate ac rerum agenda- rum prudentia egregie praestantes. $ 2. A cardinalatus dignitate arcentur : 1.\" Illegitimi, etiamsi per subsequens matrimo- nium fuerint legitimati; itemque alii irregulares vel a saeris ordinibus impediti secundum canonicas sanctio- nes, etsi cum ipsis auctoritate apostolica fuerit ad or- dines et dignitates etiam episcopalem dispensatum; 2.\" Qui prolem etiam ex legitimo matrimonio su- sceptam, vel nepotem ex ea habent; 3.* Qui primo aut secundo gradu consanguinitatis alicui Cardinali viventi coniuncti sunt."},{"canon":282,"latin":". $ 1l. Congregatio de Propaganda Fide missionibus ad praedicandum Evangelium et catholicam doctrinam Liber Secundus - De Personis 69 praeest, ministros necessarios constituit et mutat, fa- eultatemque habet tractandi, agendi et exsequendi omnia hac in re necessaria et opportuna. $ 2. Curat ea omnia quae ad Conciliorum celebra- tionem in locis sibi subiectis pertinent. $ 3. Eius iurisdictio iis est circumscripta regioni- bus, ubi, sacra hierarchia nondum constituta, status missionis perseverat. Huic Congregationi sunt etiam subiectae regiones, quae, etsi hierarchia inibi consti- tuta sit, adhuc inchoatum aliquid praeseferunt. Eidem pariter subsunt societates ecclesiasticorum ac Semi- naria quae exclusive fundata sunt eo fine, ut in eis instituantur missionarii pro exteris missionibus, prae- sertim quod attinet ad eorum regulas, administratio- nem atque opportunas eonceessiones ad sacram ordina- tionem alumnorum requisitas. $ 4. Haec autem Congregatio tenetur ad competen- tes Congregationes deferre negotia quae aut fidem at- tingunt, aut causas matrimoniales, aut generales nor- mas cirea sacrorum rituum disciplinam tradendas vel interpretandas. $ 5. Quod vero spectat ad sodales religiosos, eadem Congregatio sibi vindicat quidquid religiosos qua mis- sionarios, sive uti singulos sive simul sumptos, tangit. Quidquid vero religiosos qua tales, sive uti singulos sive simul sumptos attingit, ad Congregationem reli- giosorum negotiis praepositam remittat aut relinquat. OaxN. 253. $ l1. Congregatio Saerorum Rituum ius habet vi- dendi et statuendi ea omnia quae sacros ritus et caere- monias Eeclesiae Latinae proxime spectant, non autem quae latius ad saeros ritus referuntur, cuiusmodi sunt praecedentiae iura aliaque id genus, de quibus sive ser- vato ordine iudiciario sive in linea disciplinari disce- ptetur. $ 2. Eius proinde est praesertim advigilare, ut sa- cri ritus ac caeremoniae diligenter serventur in Sacro 0 Codex Iuris Canonici celebrando, in Sacramentis administrandis, in divinis officiis persolvendis, in iis denique omnibus quae Ec- clesiae Latinae cultum respiciunt; dispensationes con- cedere opportunas; insignia et honoris privilegia tam personalia et ad tempus, quam localia et perpetua, quae ad sacros ritus vel caeremonias pertineant, elargiri, et cavere ne in haec abusus irrepant. 8 3. Denique ea omnia agit quae ad beatificationem et canonizationem Servorum Dei vel ad sacras reli- quias quoquo modo referuntur."},{"canon":284,"latin":", curet ut Ordinarii locorum, saltem quinto quoque anno, stato tempore apud Metropolitam aliumve IZpiscopum com- provincialem conveniant, ut, collatis consiliis, videant quaenam in dioecesibus agenda sint ut bonum religio- nis promoveatur, eaque praeparent de quibus in futuro Concilio provinciali erit agendum. $8 2. Etiam Episcopi aliique de quibus in"},{"canon":285,"latin":". Episcopi qui nulli Metropolitae subiiciuntur, Ab- bates vel Praelati nullius, et Archiepiscopi Suffraga- neis carentes, aliquem viciniorem Metropolitam, nisi forte iam elegerint, semel pro semper, praevia Sedis Apostolicae approbatione, eligant, cuius Concilio pzo- vinciali cum aliis intersint, et quae ibi ordinata fue- rint, observent et observanda curent."},{"canon":286,"latin":". $ 1. Praeter Episcopos, Abbates vel Praelatos nul- lius et Archiepiscopos de quibus in"},{"canon":288,"latin":". $ 1. Cardinales tenentur obligatione residendi in Curia, nec fas est ipsis ab eadem discedere sine licen- tia Romani Pontificis, salvo praescripto $$ 2, 3 huius canonis. $ 2. Haec obligatio urget quoque Cardinales Epi- scopos suburbicarios; sed ipsi non indigent licentia ut sese conferant ad dioeceses sibi commissas, quoties op- portunum iudicaverint. $ 9. Cardinales qui sunt Episcopi alicuius dioecesis non suburbicariae, lege residendi in Curia eximuntur; sed cum ad Urbem venerint, Summum Pontificem adeant, nec ab Urbe discedant antequam ab eodem abeundi licentiam impetraverint. Cav. 239. : $ 1. Praeter alia privilegia quae in hoc Codice suis in titulis enumerantur, Cardinales omnes a sua promo- tione in Consistorio facultate gaudent : 1. Audiendi ubique terrarum confessiones etiam religiosorum utriusque sexus et absolvendi ab omnibus peccatis et censuris etiam reservatis, exceptis tantum censuris Sedi Apostolicae specialissimo modo reserva- tis et illis quae adnexae sunt revelationi secreti S. Of- ficii; 2.^ Bibi suisque familiaribus eligendi sacerdotem confessionibus excipiendis, qui, si iurisdictione careat, Liber Secundus - De Personis 61 eam ipso iure obtinet, etiam quod spectat ad peccata et censuras, reservatas quoque, illis tantum censuris exceptis, de quibus in n. 1; 3.\" Verbum Dei ubique praedicandi; 4.\" Celebrandi vel alii permittendi ut coram se ce- lebret unam Missam in feria V maioris hebdomadie ac tres Missas in nocte Nativitatis Domini; 5.\" Benedicendi ubique, solo crucis signo, cum omnibus indulgentiis a Sancta Sede concedi solitis, ro- saria, aliasque coronas precatorias, cruces, numismata, statuas, scapularia a Sede Apostoliea probata eaque imponendi sine onere inscriptionis; 6.^ Sub unica benedictione erigendi, in ecclesiis et oratoriis etiam privatis aliisque piis locis, stationes Viae Crucis cum omnibus indulgentiis, quae huiusmodi pium exercitium peragentibus impertitae sunt; nec non benedicendi pro fidelibus, qui causa infirmitatis vel alius legitimi impedimenti sacras stationes Viae Crucis visitare nequeant, Crucifixi icones cum applicatione omnium indulgentiarum devoto exercitio eiusdem Viae Crucis a Romanis Pontificibus adnexarum; 1.\" Oelebrandi super aram portatilem non solum ju domo propriae habitationis, sed ubicunque degunt; et permittendi ut alia Missa, ipsis adstantibus, celebretur; 8,* Oelebrandi in mari, debitis cautelis adhibitis; 9.^ In omnibus ecclesiis et oratoriis Missam ce- lebrandi proprio calendario conformem; 10.* Fruendi altari privilegiato personali quoti- diano; 11.? Lucrandi in propriis sacellis indulgentias, ad quas acquirendas praescripta sit visitatio templi ali- euius vel publicae aediculae civitatis seu loci, in quo Cardinales actu commorentur, quo privilegio etiam eo- rum familiares frui possunt; 12.* Benedicendi ubique populo more Episcopo- rum; sed in Urbe in ecclesiis tantum, piis locis et fide- lium consessibus; 62 Codec Iwris Canonici 13.\" More Episcoporum gestandi erucem ante pe- ctus"},{"canon":289,"latin":". Concilio plenario vel provinciali inchoato, nemini eorum qui interesse debent, licet discedere, nisi iustam ob causam à Legato Pontificio vel a Concilii provin- cialis Patribus probatam."},{"canon":290,"latin":". Patres in Concilio plenario vel provinciali congre- gati studiose inquirant ac decernant quae ad fidei in- crementun, ad moderandos mores, ad corrigendos abu- $us, ad controversias componendas, ad unam eandem- que disciplinam servandam vel inducendam, opportuna fore pro suo cuiusque territorio videantur. 80 Codex luris Canonici"},{"canon":291,"latin":", 8$ 2, non vero in legibus quas speciatim tulerit Romanus Pontifex pro illo peculiari territorio, nisi ad normam"},{"canon":292,"latin":". $ 1. Nisi aliter pro peculiaribus locis à Sede Apo- stolica provisum fuerit, Metropolita, eoque deficiente, antiquior e Suffraganeis ad normam"},{"canon":293,"latin":". $ 1. Territoria quae erecta non sunt in dioeceses re- guntur per Vicarios aut Praefectos Apostolicos; qui omnes ab una Apostolica Sede nominantur. $ 2. Vicarius et Praefectus Apostolicus possessio- nem sui territorii capiunt, ille litteras apostolicas, hic Liber Secundus - De Personis 81 decretum seu patentes litteras Sacrae Congregationis de Prop. Fide per se vel per procuratorem ostendentes ei qui territorium regit ad normam"},{"canon":294,"latin":". $ 1l. Viearii et Praefecti Apostolici iisdem iuribus et facultatibus in suo territorio gaudent, quae in pro- priis dioecesibus competunt Episcopis residentialibus, nisi quid Apostolica Sedes reservaverit. $ 2. Etiam ii qui charactere episcopali carent, pos- sunt, intra sui territorii fines ac perdurante munere, omnes benedictiones Ijpiscopis reservatas, una pontifi- cali excepta, impertiri, calices, patenas et altaria por- tatilia cum saeris oleis ab Episcopo benedictis conse- crare, indulgentias quinquaginta dierum concedere, confirmationem, primam tonsuram et ordines minores conferre ad normam"},{"canon":295,"latin":". $ 1. Vicarii et Praefecti Apostolici ab omnibus mis- sionariis, etiam religiosis, possunt ac debent exigere ut suas patentes seu alias quasvis eorum missionis, destinationis, constitutionis ac deputationis litteras exhibeant, easque exhibere recusantibus exercitium cuiusvis ministerii ecclesiastici prohibere. $ 2. Omnes missionarii, etiam regulares, licentiam sacri ministerii exercendi petant a Vicariis et Praefe- ctis Apostolicis, qui tamen eam ne denegent, nisi sin- gulis et gravem ob causam."},{"canon":296,"latin":". $ 1l. Etiam missionarii regulares subiiciuntur Vi- carii et Praefecti Apostolici iurisdictioni, visitationi et correctioni in iis quae pertinent ad missionum re- gimen, curam animarum, Sacramentorum administra- tionem, scholarum directionem, oblationes intuitu missionis factas, implementum piarum voluntatum in favorem eiusdem missionis. j Cod. Iur."},{"canon":301,"latin":". $ 1. In regione sibi commissa commorentur, a qua sine gravi et urgenti causa per notabile tempus iis abesse ne liceat, inconsulta Sede Apostolica. $ 2. Regionem sibi concreditam, quandocumque sit opus, debent ipsi per se vel, si legitime impediti fue- rint, per alium visitare eaque omnia in visitatione ex- pendere, quae ad fidem, bonos mores, Sacramentorum administrationem, praedicationem verbi Dei, festorum observantiam, cultum divinum, iuventutis institutio- nem, disciplinam ecclesiasticam referuntur. Cav. 302. Constituant Consilium ex tribus saltem antiquiori- bus et prudentioribus missionariis, quorum sententiam. saltem per epistolam, audiant in gravioribus et diffici. lioribus negotiis. Oax. 308. Prout siverit opportunitas, missionarios saltem - praecipüos tum religiosos tum saeculares proprii terri- torii congregent semel saltem in anno, ut possint ex singulorum experientia et consilio deducere quae sint ordinanda perfectius. 84 Codex Iuris Canonici Cax. 304. $ l. Legibus quae de archivo constituendo Episco- pis praeseribuntur, etiam Vicarii ac Praefecti Aposto- lici, habita locorum personarumque ratione, aeque te- nentur. $ 2. Pariter quae de Conciliis plenariis et provin- cialibus"},{"canon":302,"latin":". $ 2. Imo etiam sub cuiusque anni exitum ad San- ctam Sedem mittant elenchum seu numerum conver- sorum, baptizatorum annuaeque Sacramentorum admi- nistrationis una cum aliis notatu dignioribus."},{"canon":305,"latin":". Studiosissime curent, onerata graviter eorum con- scientia, ut ex christianis indigenis seu incolis suae re- gionis probati clerici rite instituantur ac sacerdotio ini- tientur. Cav. 306. Missae sacrificium pro populis sibi commissis appli- care debent saltem in sollemnitatibus Nativitatis Do- mini, Epiphaniae, Paschatis, Ascensionis, Pentecostes, sanetissimi Corporis Christi, Immaculatae Conceptio- nis et Assumptionis Beatae Mariae Virginis, Sancti Jo- seph eius sponsi, Sanctorum Apostolorum Petri et Pauli; Omnium Sanctorum, servato praescripto"},{"canon":306,"latin":". $ 2. Parochus qui plures forte paroecias aeque prin- cipaliter unitas regat aut, praeter propriam paroeciam, aliam vel alias in administrationem habeat, unam tan- tum debet Missam pro populis sibi commissis diebus praescriptis applicare. $ 3. Ordinarius loci iusta de causa permittere potest ut parochus Missam pro populo alia die applicet ab ea qua iure adstringitur. € 4. Parochus Missam pro populo applicandam ce- lebret in eeclesia paroeciali, nisi rerum adiuncta Mis- sam alibi celebrandam exigant aut suadeant. $ 5. Legitime absens parochus potest Missam pro populo applieare vel ipse per se in loco in quo degit, vel per sacerdotem qui eius vices gerat in paroecia."},{"canon":308,"latin":"; sed Episcopo qui, ad aliam se- dem translatus, prioris retinet administrationem, in hae quoque omnia Episcoporum residentialium hono- rifica privilegia competunt."},{"canon":309,"latin":", ii debent quamprimum cer- tiorem facere Apostolicam Sedem. l 86 Codec Iuris Canonici $ 2. Interim uti possunt omnibus facultatibus sive ordinariis ad normam"},{"canon":310,"latin":", Vicarii ac Praefecti Apo: stolici tenentur obligatione Sedi Apostolicae exhibendj Liber Secundus - Dc Personis 83 plenam aecuratamque relationem de suo quisque pa- storali officio, deque omnibus quaecunque ad statum vicariatus vel praefecturae, ad missionarios, ad reli- giosos, ad populi disciplinam, ad scholarum frequen- tiam, ad fidelium denique ipsorum curae commissorum salutem quavis ratione pertineant; quae relatio scripta esse debet et subscripta tum ab ipso Vicario aut Prae- fecto tum ab uno saltem ex consiliariis de quibus in"},{"canon":311,"latin":". Qui vicariatui vel praefecturae apostolicae ad cer- tum tempus praepositus est, debet in regimine cum omnibus facultatibus sibi concessis permanere, licet de- finitum tempus fuerit praeterlapsum, donec successor canonicam sui muneris possessionem ceperit. CAPUT IX. De Administratoribus Apostolicis."},{"canon":312,"latin":". Dioecesis canonice erectae regimen, sive plena, sive vacante sede, aliquando Summus Pontifex ob graves et speciales eausas Administratori Apostolico vel in perpetuum vel ad tempus committit."},{"canon":313,"latin":". $ 1. Quilibet Administrator Apostolicus, si datus fuerit dioecesi, sede plena, canonicam administrationis possessionem init, ostendens litteras suae nominatio- nis tum Iipiscopo, si sit mentis consiliique compos et iu dioecesi versetur, tum etiam Capitulo, ad normam"},{"canon":314,"latin":". Iura, officia ac privilegia Administratoris Aposto- lici desumantur ex litteris suae deputationis, vel, nisi in eisdem aliud caveatur expresse, ex praescripto cano- num qui sequuntur. Liber Secundus - De Personis 81 ."},{"canon":315,"latin":". $ 1. Administrator Apostolicus permanenter con- stitutus iisdem iuribus et honoribus fruitur, iisdemque obligationibus tenetur, ac Episcopus residentialis. 8 2. Si ad tempus datus sit: 1.^ Eadem iura ac officia habet, ac Vicarius Capi- tularis; sed, sede plena, potest dioecesim visitare ad tramitem iuris; nec tenetur obligatione applicandae Missae pro populo, quae Episcopum gravat; 2.Ad honorifica privilegia quod attinet, valeat praescriptum"},{"canon":316,"latin":". $ 1. Si Administrator Apostolicus dioecesi, sede plena, praeficiatur, iurisdictio Episcopi eiusque Vicarii Generalis suspenditur. $ 2. Quanquam autem Administrator Apostolicus Ipiscopi auctoritati non subest, non debet tamen se immiscere causis Episcopum ipsum spectantibus, ne- que in Vicarium eius Generalem iudicium seu proces- sum instruere aut animadvertere ob acta praeteritae administrationis."},{"canon":318,"latin":". $ 1. Administratoris Apostolici iurisdictio Romani Pontificis aut IZpiscopi obitu non cessat. $ 2. Cessat vero cum Episcopus dioecesis vacantis possessionem legitime ceperit ad normam"},{"canon":319,"latin":". 8 1. Praelati qui praesunt territorio proprio, sepa- rato ab omni dioecesi, cum clero et populo, dicuntur Abbates vel Praelati nullis, nempe dioecesis, prout eo- rum ecclesia dignitate abbatiali vel simpliciter praela- titia gaudet. 8 2. Abbatia vel praelatura mullius, tribus saltem paroeciis non constans, singulari iure regitur, nec ei- dem applicantur quae canones statuunt de abbatiis vel praelaturis nullius. Cas. 320. $ 1. Abbates vel Praelati nullius nominantur et in- stituuntur a Romano Pontifice, salvo iure electionis aut praesentationis, si cui legitime competat; quo in casu ab eodem Romano Pontifice confirmari aut institui debent. 8$ 2. Assumendi ad abbatiam vel praelaturam nul- lius iisdem qualitatibus ornati esse debent, quas ius in Episcopis requirit."},{"canon":321,"latin":". Si cui collegio est ius eligendi Abbatem vel Praela- tum nullius, ad validam electionem requiritur numerus suffragiorum absolute maior, demptis suffragiis nullis, firmo peculiari iure quod maiorem suffragiorum nume- rum exigat."},{"canon":322,"latin":". 8 1. Abbas vel Praelatus nullius nequit quovis ti- tulo sive per se sive per alios in regimen abbatiae vel praelaturae se ingerere, antequam eiusdem possessio- nem eeperit, ad normam"},{"canon":324,"latin":". Capitulum religiosum abbatiae vel praelaturae nul- lius regitur propriis legibus ac constitutionibus; Capi- tulum saeculare, iure communi."},{"canon":325,"latin":". Abbas vel Praelatus nullius, licet charactere episco- pali careat, utitur tamen in proprio territorio insigni- bus pontificalibus cum throno ac baldachino et iure ibi- dem officia divina pontificali ritu celebrandi; crucem autem pectoralem, annulum cum gemma, ac pileolum violaceum potest etiam extra territorium deferre."},{"canon":326,"latin":". Si praelatura saecularis Capitulo careat, eligantur consultores ad normam"},{"canon":328,"latin":". Cirea Romani Pontificis Familiares, sive praelati titulo gaudeant, sive non, standum privilegiis, regulis et traditionibus pontificiae Domus. TITULUS VIII. De potestate episcopali deque iis qui de eadem participant. CAPUT I. De Episcopis."},{"canon":329,"latin":". $ 1. Episcopi sunt Apostolorum successores atque ex divina institutione peculiaribus ecclesiis praeficiun- tur quas cum potestate ordinaria regunt sub auctoritate Romani Pontificis. $8 2. Eos libere nominat Romanus Pontifex. $ 3. Si cui collegio concessum sit ius eligendi Epi- scopum, servetur praescriptum"},{"canon":331,"latin":". 8$ 1. Ut quis idoneus habeatur, debet esse: 1.' Natusex legitimo matrimonio, non autem legi- timatus etiam per subsequens matrimonium; 2.^ Annos natus saltem triginta; 3. A quinquennio saltem in sacro presbyteratus ordine constitutus; Liber Secundus - De Personis 91 4.\" Donis moribus, pietate, animarum zelo, pru- dentia, ceterisque dotibus praeditus, quae ipsum aptum efficiant ad gubernandam dioecesim de qua agitur; 5. Laurea doctoris vel saltem licentia in sacra theologia aut iure canonico potitus in athenaeo aliquo vel in Instituto studiorum a Sancta Sede probatis, vel saltem earundem disciplinarum vere peritus; quod si ad religionem aliquam pertineat, a suis Superioribus maioribus vel similem titulum vel saltem verae peritiae testimonium habeat. $ 2. Etiam electus, praesentatus vel quoquo modo ab illis designatus, qui privilegio a Sancta Sede con- cesso eligendi, praesentandi seu designandi gaudent, debet memoratis qualitatibus pollere. $ 3. Iudicare num quis idoneus sit, ad Apostolicam Sedem unice pertinet. Cav. 332. $ 1. Cuilibet ad episcopatum promovendo, etiam electo, praesentato vel designato a civili quoque Gu- bernio, necessaria est canonica provisio seu institutio, qua Episcopus vacantis dioecesis constituitur, quaeque ab uno Romano Pontifice datur. $ 2. Ante canonicam institutionem seu provisionem candidatus, praeter fidei professionem de qua in"},{"canon":333,"latin":". Nisi legitimo impedimento prohibeatur, promotus ad episcopatum, etiamsi S. R. E. sit Cardinalis, debet, intra tres menses a receptis apostolicis litteris, conse- erationem suscipere, et intra quatuor ad suam dioece- sim pergere, salvo praescripto"},{"canon":334,"latin":", 8 3. 8$ 2. Abbates vel Praelati nullius qui ex praescripto apostolico vel ex propriae religionis constitutionibus . benediei debent, intra tres menses a receptis litteris | Liber Secundus - De Personis 89 apostolicis, cessante legitimo impedimento, benedictio- nem ab IZpiscopo, quem maluerint, accipiant. Cav. 323. 8 1. Abbas vel Praelatus nullius easdem potestates ordinarias easdemque obligationes cum iisdem sanctio- ribus habet, quae competunt IZpiscopis residentialibus in propria dioecesi. $ 2. Ri charactere episcopali non sit ornatus et be- nedictionem, si eam recipere debet, receperit, praeter alia munera quae in"},{"canon":338,"latin":", ipsi non licet, nisi ad breve tempus, Coadiuto permittente, discedere."},{"canon":339,"latin":", 88 2 seqq. Cav. 307. $ 1. Ipsis non licet, inconsulta Sede Apostolica, concedere missionariis ab ea missis veniam in perpe- tuum deserendi vicariatum aut praefecturam, vel alio transeundi, nec eos quoquo modo expellere. $ 2. In easu autem publici scandali possunt ipsi, audito suo Consilio, et si agatur de religiosis, praemo- Liber Secundus - D2 Personis 85 nito, quantum fieri potest, Superiore, missionarium statim removere, facta tamen illico certiore Apostolica Sede. Cax. 308. Vicariis et Praefectis, charactere episcopali auctis, privilegia honorifica competunt, quae ius concedit Epi- scopis titularibus; si autem charactere episcopali ca- reant, habent tantum, durante munere et in proprio territorio, insignia et privilegia Protonotariorum apo- stolicorum de numero participantium. Cav. 309. $ Ll. Vicarii et Praefecti, ubi primum in territorium suum advenerint, deputent ex uno vel altero clero Pro- vicarium vel Pro-praefectum idoneum, nisi Coadiutor cum futura successione a Sancta Sede datus fuerit. $ 2. Pro-vicarius aut Pro-praefectus nullam habet, vivente Vicario aut Praefecto, potestatem, nisi quae fuerit ab eodem sibi commissa; sed deficiente Vicario aut Praefecto, vel eorum iurisdictione impedita ad nor- mam"},{"canon":340,"latin":". $ 1. Omnes Episcopi tenentur singulis quinquen- niis relationem Summo Pontifici-facere super statu dioecesis sibi commissae secundum formulam ab Apo- stolica Sede datam. $ 2. Quinquennia sunt fixa et communia, atque computantur a die 1 Ianuarii 1911; in primo quinquen- nii anno relationem exhibere debent Episcopi Italiae, insularum Corsicae, Sardiniae, Siciliae, Melitae, et aliarum minorum adiacentium; in altero, Episcopi Hi- spaniae, Portugalliae, Galliae, Belgii, Hollandiae, An- gliae, Scotiae et Hiberniae, cum insulis adiacentibus; Liber Secundus - De Personis 95 in tertio, ceteri Iuropae Episcopi, cum insulis adiacen- tibus; in quarto, IlZpiscopi totius Americae et insularum adiacentium; in quinto, lZpiscopi Africae, Asiae, Au- straliae et insularum his orbis partibus adiacentium. $ 3. Siannus pro exhibenda relatione assignatus in- ciderit ex toto vel ex parte in primum biennium ab inito dioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda et exhibenda relatione abstinere potest."},{"canon":341,"latin":"; cui tamen muneri, si quid graviter obstet ne per se ipsi illud expleant, satisfacere possunt per procuratorem etiam in Urbe degentem. Cav. 300. $ Il. Ad normam"},{"canon":342,"latin":". Episcopus debet praedictae obligationi satisfacere per se vel per Coadiutorem, si quem habeat, aut, ex iu- stis causis a Sancta Sede probandis, per idoneum sa- cerdotem qui in eiusdem Episcopi dioecesi resideat."},{"canon":343,"latin":". $ 1. Ad sanam et orthodoxam doctrinam conser- vandam, bonos mores tuendos, pravos corrigendos, pa- cem, innocentiam, pietatem et disciplinam in populo et clero promovendam ceteraque pro ratione adiuncto- rum ad bonum religionis constituenda, tenentur Ipi- scopi obligatione visitandae quotannis dioecesis vel ex toto vel ex parte, ita ut saltem singulis quinquenniis universam vel ipsi per se vel, si fuerint legitime impe- diti, per Vicarium Generalem aliumve lustrent. $ 2. Fas est Episcopo clericos duos etiam e Capi- tulo sive cathedrali sive collegiali sibi adsciscere visi- tationis comites atque adiutores; eosque, quos malue- rit, eligere, reprobato quocunque contrario privilegio vel consuetudine. 96 Codex Iuris Canonici $ 3. Si obligationi de qua in $ 1, Episcopus gravi- ter defuerit, servetur praescriptum"},{"canon":346,"latin":". Studeant Episcopi debita cum diligentia, sine inu- tilibus tamen moris, pastoralem visitationem absol- vere : caveant, ne superfluis sumptibus cuiquam graves onerosive sint, neve ratione visitationis ipsi aut quis- quam suorum pro se suisve dona quodvis genus petant aut accipiant, reprobata quavis contraria consuetudine; circa vero victualia sibi suisque ministranda vel pro- curationes et expensas itineris, servetur legitima loco- rum consuetudo."},{"canon":347,"latin":". CAPUT VII. De Conciliis plenariis et provincialibus."},{"canon":348,"latin":". 3 1l. Episcopi titulares nullam possunt exercere po- testatem in sua dioecesi, cuius nec possessionem ca- piunt. Liber Secundus - De Personis 97 $ 2. Decet ex caritate, citra tamen obligationem, ut aliquando Missae sacrificium pro sua dioecesi appli- cent. OaN. 349. $ 1. Ab accepta authentica notitia peractae cano- nicae provisionis, Episcopi sive residentiales sive titu- lares : 1.\" Praeter alia privilegia quae suis in titulis re- censentur, fruuntur privilegiis de quibus in"},{"canon":350,"latin":". $ 1. Unius Romani Pontificis est Episcopo Coadiu- torem constituere. $ 2. Ooadiutor dari solet personae Episcopi cuin iure successionis; sed nonnunquam datur quoque sedi. $ 3. Ooadiutor, datus personae Episcopi sine iure suecessionis, speciali nomine dicitur Auailiaris."},{"canon":351,"latin":". $ 1. Iura Coadiutoris dati personae Episcopi de- sumantur ex litteris apostolicis, quibus constituitur. Cod. Iur. Can. p 98 Codex Iuris Canonici $ 2. Nisi aliud in his litteris caveatur, Coadiutor qui datur Episcopo prorsus inhabili, habet omnia iura ac officia episcopalia; ceteri tantum possunt quantum Episcopus eisdem commiserit. $ 3. Quae Coadiutor potest et vult exercere, Epi- scopus habitualiter alii ne deleget. 8 4. Coadiutor, iusto impedimento non detentus, de- bet, quoties fuerit a Coadiuto requisitus, pontificalia et alias functiones obire, ad quas Episcopus ipse tene- retur."},{"canon":352,"latin":". Coadiutor sedi datus potest in territorio ea quae sunt ordinis episcopalis exercere, excepta sacra ordina- tione; aliis in rebus tantum potest, quantum eidem a Saneta Sede vel ab Episcopo fuerit commissum."},{"canon":353,"latin":", $8 2, 3. Liber Secundus - De Personis 9t $ 2. Cum Episcopi munere exspirat Auxiliaris of- fieium, nisi aliud in litteris apostolicis caveatur. $ 3. Si Coadiutor datus fuerit sedi, eius officium etiam sede vacante perdurat. CAPUT III. De Synodo dioecesana."},{"canon":354,"latin":". Coadiutor quilibet obligatione tenetur, sicut lpi- scopus, residendi in dioecesi, e qua, extra tempus va- cationum, ad normam"},{"canon":357,"latin":". $ 1. Synodum dioecesanam convocat eique praeest Episcopus, non autem Vicarius Generalis sine man- dato speciali nec Vicarius Capitularis. $ 2. Oelebranda est in ecclesia cathedrali, nisi aliud rationabilis causa suadeat."},{"canon":358,"latin":". $ 1l. Ad Synodum vocandi sunt ad eamque venire debent : l.* Viearius Generalis; 2.^ Canonici ecclesiae cathedralis aut consulto- res dioecesani; 3. Rector Seminarii dioecesani saltem maioris; 4.\" Vicarii foranei; 5. Deputatus uniuscuiusque collegialis ecclesiae . & Capitulo eiusdem ecclesiae e gremio eligendus; 6.\" Parochi civitatis in qua Synodus celebratur; '(.^ Unus saltem parochus ex unoquoque vicariatu foraneo eligendus ab omnibus qui curam animarum 100 Codex Iuris Canonici actu inibi habeant; parochus autem electus debet pro tempore absentiae vicarium substitutum sibi sufficere ad normam"},{"canon":363,"latin":". $ 1. Curia dioecesana constat illis personis quae Episcopo aliive qui, loco Episcopi, dioecesim regit, opem praestant in regimine totius dioecesis. $ 2. Quare ad eam pertinent Vicarius Generalis, offieialis, cancellarius, promotor iustitiae, defensor vinculi, synodales iudices et examinatores, parochi consultores, auditores, notarii, cursores et apparitores."},{"canon":364,"latin":". $ 1l. Nominatio eorum qui. praedicta officia vel munera exercent, scripto consignetur, ad normam"},{"canon":365,"latin":". De officiali, promotore iustitiae, defensore vinculi, iudicibus synodalibus, auditoribus, cursoribus et appa- ritoribus, serventur praescripta"},{"canon":366,"latin":". $ 1. Quoties rectum dioecesis regimen id exigat, constituendus est ab Episcopo Vicarius Generalis, qui ipsum potestate ordinaria in toto territorio adiuvet. $ 9. Vicarius Generalis libere ab Episcopo designa- tur, qui eum potest ad nutum removere. $ 3. Unus tantum constituatur, nisi vel rituum diversitas vel amplitudo dioecesis aliud exigat; sed, Vieario Generali absente vel impedito, Episcopus alium constituere potest qui eius vices suppleat."},{"canon":367,"latin":". $ 1. Vicarius Generalis sit sacerdos e clero saecu- lari, annos natus non minus triginta, in theologia et iure canonico doctor aut licentiatus, vel saltem earum disciplinarum vere peritus, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia commen- datus. $ 2. Si dioecesis alicui religioni commissa fuerit, Vicarius Generalis potest esse eiusdem religionis alumnus. $ 3. Viearii Generalis munus ne committatur ca- nonico poenitentiario, aut Episcopi consanguineis praesertim in primo gradu vel in secundo mixto cum primo, aut, exclusa necessitate, parocho ceterisque curam animarum habentibus; sed non prohibetur Epi- scopus Vicarium ex ipsa dioecesi assumere. Cav. 368. € 1. Vicario Generali, vi officii, ea competit in uni- versa dioecesi iurisdictio in spiritualibus ac tempora- libus, quae ad Episcopum iure ordinario pertinet, ex- ceptis iis quae Episcopus sibi reservaverit, vel quae ex iure requirant speciale Episeopi mandatum. $ 2. Nisi aliud expresse cautum fuerit, Vicarius Generalis exsequi potest rescripta apostolica quae Liber Secundus - De Personis 103 Episcopo vel praecedenti rectori dioecesis remissa sint, ac generatim ad ipsum quoque pertinent facultates habituales Ordinario loci a Sancta Sede concessae, ad normam"},{"canon":368,"latin":", $2; item facultate pollent exercitium pontificalium in dioe- cesi cuilibet Episcopo permittendi, imo, si Vicarius Capitularis sit Episcopus, potest ipse eadem exercere, excluso tamen usu throni cum baldachino. Liber Secundus - De Personis 197 $ 9. Vicario Capitulari et Capitulo non licet agere quidpiam quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod afferre possit; nominatim vero Vicarius Capitularis aliique sive de Capitulo sive ex- tranei, clerici aut laici, per se vel per alium prohiben- tur Curiae episcopalis documenta quaelibet subtrahere vel destruere vel celare vel immutare."},{"canon":369,"latin":". $ 1. Vicarius Generalis praecipua acta Curiae ad Episcopum referat, ipsumque certiorem faciat de iis quae gesta aut gerenda sint ad tuendam in clero et po- pulo disciplinam. $ 2. Caveat ne suis potestatibus utatur contra men- tem et voluntatem sui Episcopi, firmo praescripto"},{"canon":372,"latin":". $ l. In. qualibet Curia constituatur ab Episcopo cancellarius qui sit sacerdos, cuius praecipuum munus 104 Code» Iuris Canonici sit acta Curiae in archivo custodire, ordine chronolo- eico disponere et de eisdem indicis tabulam conficere. $ 2. Poscente necessitate, adiutor ei dari potest, eui nomen sit vice-cancellarii seu vice-tabularii. $ 3. Cancellarius est eo ipso notarius."},{"canon":379,"latin":"asser- vando, nec alia dispensatio pro foro externo est neces- saria, etsi postea occultum impedimentum publicum evaserit; sed est necessaria, si dispensatio concessa fue- rat tantum in foro interno sacramentali."},{"canon":380,"latin":". Statim a capta possessione, Episcopus sacerdotem designet, qui, sede vacante aut impedita, clavem se- ereti tabularii seu armarii quae apud Episcopum erat, assumat. CAN. 38381. $ 1. Nisi Administrator Apostolicus dioecesi datus fuerit : 1.* Sede impedita ad normam"},{"canon":382,"latin":". $ I. Tabularium vel armarium nunquam aperiatur nec sigilla ab eo removeantur, nisi urgente necessitate et ab ipso Vicario Capitulari coram duobus canonicis vel dioecesanis consultoribus, qui evigilent ne qua seri- ptura e tabulario auferatur; solus autem Vicarius Ca- pitularis documenta in tabulario asservata potest, iisdem canonicis vel consultoribus adstantibus, inspi- sere, nunquam tamen auferre. Archivum autem, post inspectionem, iterum sigillis obsignetur. $ 2. Advenienti novo Episcopo, si sigilla remota 'uerint et tabularium aut armarium apertum, Vicarius Capitularis rationem reddat urgentis necessitatis, qua id hoe motus fuerit."},{"canon":383,"latin":". $ 1. Curent Episcopi ut archivorum quoque eccle- sarum eathedralium, collegiatarum, paroecialium, 1ecnon confraternitatum et piorum locorum inventa- \"ia seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quo- \"um alterum in proprio archivo, alterum in archivo piscopali servetur, firmo praescripto"},{"canon":384,"latin":". $ 1. Documenta quae in paroeciarum et Curiarum wchivis sub secreto servanda, non sunt, fit cuilibet euius ntersit inspiciendi potestas; itemque postulandi ut sua mpensa sibi legitimum eorum exemplar exscribatur et radatur. 108 Codec Iuris Canonici $ 2. Cancellarii autem Curiarum, parochi, aliique archivorum custodes in communicandis documentis et eorum exemplaribus describendis tradendisque regulas servent a legitima auctoritate ecclesiastica datas, et in casibus dubiis loci Ordinarium consulant. Anr. III. — De examinatoribus synodalibus, el parochis consultoribus."},{"canon":385,"latin":". $ 1. In quavis dioecesi habeantur examinatores Eodqes et parochi consultores qui omnes in Synodo constituantur, propositi ab Episcopo, a Synodo ap- probati. $ 2. Tot eligantur quot Episcopus prudenti suo iu- dicio necessarios iudicaverit, non tamen infra quatuor, nec ultra duodecim."},{"canon":386,"latin":". & 1. Examinatoribus et parochis consultoribus me- dio tempore inter unam et aliam Synodum demortuis vel alia ratione a munere cessantibus, alios pro-syno- dales Episcopus substituat de consilio Capituli cathe- Mon 2. Quae regula servetur quoque in examinatoribus et AA consultoribus constituendis quoties Syno- dus non habeatur. Cav. 387. $ 1. Examinatores et parochi consultores, sive in Synodo sive extra Synodum constituti, post decennium ab incepto munere vel etiam prius, adveniente nova Synodo, officio cadunt; possunt tamen negotium iam coeptum ad exitum perducere et, servatis de iure ser: vandis, denuo constitui. 2. Qui loco examinatorum ae parochorum consul: torum defieientium constituantur, in officio persistuni dumtaxat quousque perstitissent ii quibus substitug fuerunt. Liber Secundus - De Personis 109 OAN. 388. hemoveri ab Episcopo nequeunt, nisi ex gravi causa et de consilio Capituli cathedralis."},{"canon":389,"latin":". $ 1l. Examinatores synodales operam suam diligen- ter navent praesertim experimentis habendis ad provi- sionem paroeciarum nec non processibus de quibus in"},{"canon":390,"latin":". Idem potest esse examinator et parochus consultor, non autem in eadem causa. OAPUT V. De Capitulis canonicorum."},{"canon":391,"latin":". $ 1. Oapitulum canonicorum sive cathedrale sive collegiale seu collegiatum est clericorum collegium ideo institutum ut sollemniorem cultum Deo in ecclesia exhibeat et, si agatur de Capitulo cathedrali, ut Ipi- scopum, ad normam sacrorum canonum, tanquam eiusdem senatus et consilium, adiuvet, ac, sede vacante, eius vices suppleat in dioecesis regimine. $8 2. Capitulum collegiale appellatur insigne aut perinsigne, si hoc titulo ex apostolico privilegio vel ab immemorabili gaudeat."},{"canon":392,"latin":". — Oapitulorum tum cathedralium tum collegialium institutio seu erectio, innovatio ae suppressio Sedi Apo- stolicae reservatur. p ' 110 Codec lwris Canonici"},{"canon":393,"latin":". $ 1. In qualibet ecclesia capitulari sint dignitates et canonici inter quos varia officia distribuantur; pos- sunt esse etiam alia minora beneficia in uno vel plu- ribus gradibus. $8 2. Capitulum constat dignitatibus et canonicis, nisi, ad dignitates quod attinet, aliud ex capitularibus constitutionibus eruatur; non autem inferioribus bene- fieiariüis seu mansionariis, qui canonicis auxilium praestant. $ 3. Canonicatus sine adnexis emolumentis ne insti-. tuantur sine speciali Apostolicae Sedis concessione."},{"canon":394,"latin":", $ 3. 88 Code» Iuris Canonici CAPUT X. De Praelatis inferioribus."},{"canon":395,"latin":". 8 l. In ecclesiis tam cathedralibus quam collegiali- bus in quibus nullae sunt quotidianae distributiones vel ità tenues ut verisimiliter negligantur, Episcopi tertiam partem separent fructuum, proventuum, obventionum quae ex dignitatibus, canonicatibus, officiis aliisque illius ecclesiae beneficiis percipiuntur et in distribu- tiones quotidianas convertant. $ 2. Si distributiones quavis de causa introduci ne- queant, Episcopus in dignitates, canonicos ac benefi- ciarios negligentes pecuniarias constituat muletas, quae distributionibus respondeant earumque locum teneant. 3$ 3. Distributiones cedunt diligentibus, quavis col- lusione aut remissione exclusa; si vero dignitates habeant proventus a massa seu bonis canonicorum di- versos et separatos, distributiones ab eis amissae ce- dunt aliis dignitatibus praesentibus, si adsint, secus fabricae ecclesiae, quatenus indigeat, aut alii pio loco, Episcopi arbitrio. 8 4. Ab unoquoque Capitulo, secundum sua cuius- que statuta, unus vel plures censores, seu punctatores nominentur, qui absentes a divinis officiis quotidie no- tent, praestito prius coram Capitulo vel eius praeside iureiurando de suo munere fideliter obeundo; quibus Episcopus alium addere potest punetatorem; quod si abfuerint punctatores, senior e canonicis qui adsunt, illorum vices suppleat."},{"canon":396,"latin":". $ 1. Collatio dignitatum tum in Capitulis cathedra- libus tum in collegialibus Sedi Apostolicae reservatur. . $ 2. Prohibetur optio, reprobata contraria consue- tudine, sed salva fundationis lege. 8 3. Prima saltem dignitas in Capitulo cathedrali, . quantum fieri potest et ceteris paribus, laurea docto- rali in sacra theologia vel iure canonico polleat. 119 Codec luris Canonici"},{"canon":397,"latin":", n. 3, 514, 848, 8 2, 938, 8 Z; 45 S&aeras ordinationes et ineundas nuptias de- nuntiare; matrimoniis assistere; nuptialem benedictio- nem impertiri; 5.\" Iusta funebria persolvere ad normam"},{"canon":398,"latin":". $ 1. Quilibet Coadiutor, ut canonicam sui officii possessionem capiat, necesse est litteras apostolicas ostendat Episcopo. $ 2. Coadiutor cum futura successione et Coadiu- tor sedi datus debent praeterea easdem ostendere Ca- pitulo ad normam"},{"canon":400,"latin":". $ 1. Canonici theologi est, diebus et horis ab Epi- scopo eum Capituli consilio designatis, publice in eccle- sia explanare saeram Seripturam; sed Episcopus, si id utilius iudicet, potest eidem alia doctrinae catholicae argumenta in ecclesia explicanda committere. $ 2. Canonicus theologus munus expleat suum ipse per se, vel, si ultra sex menses fuerit impeditus, pro- priis expensis per alium sacerdotem ab Episcopo de- putandum. $ 3. Episcopus gravi de causa potest canonico theo- logo committere ut, loco lectionum in ecclesia, sacras disciplinas in Seminario doceat."},{"canon":401,"latin":", 8 1, 881, 8 2 et 1637. 8$ 3. Nisi aliud ex rerum natura aut ex iure constet, potestatem iurisdictionis voluntariam seu non-iudicia- lem quis exercere potest etiam in proprium commo- dum, aut extra territorium exsistens, aut in subditum e territorio absentem."},{"canon":402,"latin":". Si Capitulo adnexa sit cura animarum, haec exer- ceatur a vicario paroeciali ad normam"},{"canon":403,"latin":". Exceptis dignitatibus, ad Episcopum pertinet, au- dito Capitulo, conferre omnia et singula beneficia ac canonicatus in ecclesiis tum cathedralibus tum colle- gialibus, reprobata quavis contraria consuetudine et re- vocato quolibet contrario privilegio, sed firma contraria fundationis lege et praescripto"},{"canon":404,"latin":". $ 1. Canonieatus Episcopus conferat sacerdotibus doctrina vitaeque integritate praestantibus. $ 2. Incanonicatuum collatione, ceteris paribus, ra- tio habeatur illorum qui doctores in sacra theologia vel iure canonico renuntiati fuerint in aliquo athenaeo, vel : laudabiliter ministerium ecclesiasticum aut magiste- rium exercuerint, firmo praescripto"},{"canon":405,"latin":". $ 1. Dignitates, canonici et beneficiarii, capta legi- time beneficii sui possessione ad normam"},{"canon":406,"latin":". $ 1. Episcopo, non autem Vicario Generali, nee Vi: cario Capitulari, ius est canonicos ad honorem nomi- nandi sive dioecesanos sive extra-dioecesanos cum con- silio Capituli cui canonicus est adscribendus, sed Epi- scopus raro et caute hoc iure utatur. $ 2. Sacerdotem alienae dioecesis canonicum ad ho- norem nominaturus, Episcopus, praeter Capituli sui consilium, Ordinarii, cui subiectus est nominandus, as- sensum impetret, sub poena nominationis irritae, eun- demque Ordinarium insignia edoceat ac privilegia quo- rum usum nominandus exinde habiturus sit. $ 3. Canonici ad honorem extra dioecesim in qua nominati sunt degentes, numero sint tertia parte mino- res canonicis titularibus."},{"canon":407,"latin":". $ 1. Canonici ad honorem alicuius basilicae vel ec: clesiae collegialis almae Urbis, privilegiis et insignibus Liber Secundus - De Personis 115 uti possunt tantum intra eiusdem basilicae vel collegia- tae ecclesiae eiusque filialium ambitum; canonici vero ad honorem aliarum ecclesiarum extra Urbem, privile- giis et insignibus utantur in dioecesi tantum ubi nomi- nati sunt, non autem extra dioecesim, nisi ad normam"},{"canon":408,"latin":". $ 1. Capitulum eathedrale praecedit collegiali, etiam insigni, in ipsa quoque collegiali ecclesia; Capi- tulum insigne praecedit non insigni; in eodem Capitulo, salvis peculiaribus statutis, vel legitimis consuetudini- bus, dignitates, servato inter se praecedentiae ordine, praecedunt canonicis; canonici antiquiores, qui nempe prius possessionem ceperunt, posterioribus; canonici ti- tulares, honorariis; honorarii, beneficiariis; dignitates vero aut capitulares charactere episcopali ornati omni- bus dignitatibus ac canonicis in presbyterali tantum or- dine constitutis praecedunt. $ 2. In Capitulis in quibus habentur distinctae praebendae presbyterales, diaconales, subdiaconales, servetur praecedentia ordinis; et in eodem ordine prae- cedentia receptionis in ordinem, non autem in Capi- tulum. Cav. 409. $ 1. In unaquaque ecclesia tum cathedrali tum col- legiali, qui in dignitate episcopali sunt constituti, de- ferant in choro vestem episcopalem; ceteri omnes, digni- tates, canonici et beneficiarii, vestem sibi in bulla ere- ctionis assignatam vel apostolico indulto concessam; secus censeantur tanquam absentes. . $8 2. Vestem choralem aut specialia insignia capi- tularia adhibere possunt in tota dioecesi in qua est Ca- pitulum, sed, reprobata contraria consuetudine, non Xtra dioecesim, nisi vel Episcopum comitentur vel Epi- 116 Codex Iuris Canonici scopum aut Capitulum rep 'aesentent in Conciliis aliisve sollemnitatibus. CaNv. 410. $ 1. Sua cuique Capitulo statuta ne desint, ab om- nibus dignitatibus, canonicis, beneficiariis religiose ser- vanda. $ 2. Statuta capitularia, per legitimum actum ca- pitularem condita, approbanda subiiciantur Episcopo, sine cuius auctoritate postea nec abrogari possunt nec . mutari. $ 3. Si, Episcopo edicente ut statuta conficiantur, Capitulum id praestare neglexerit, exacto sexto ab inti- matione mense, Episcopus eadem conficiat imponatque Capitulo. Cav. 411. $ 1. Stato tempore ac loco conveniat canonicorum coetus de suae ecclesiae et Capituli negotiis acturus; alii praeterea conventus haberi poterunt, quoties id aut Episcopo aut Capituli praesidi aut maiori canonicorum parti expedire videatur. $ 2. Ad habendum coetum ordinarium non est ne- cessaria specialis convocatio; quae tamen ad extraordi- narium requiritur, et facienda est secundum statuta ca- pitularia. $ 3. In capitulis vocem habent canonici, exclusis honorariis, et dignitates, si una cum canonicis Capitu- lum eonstituant ad normam"},{"canon":409,"latin":", 8 2. $ 2. Canonici ad honorem, praeter insignia et pri- vilegia seu iura honorifica, obtinent etiam scamnum in choro."},{"canon":411,"latin":", $ 3. $ 2. De fidei professione ab ipsis ante captam pos- - bad sessionem emittenda servetur praescriptum"},{"canon":412,"latin":". $ 1. Canonici sive eeclesiae cathedralis sive colle- gialis IZpiscopo solemniter Missam celebranti aut alia pontificalia exercenti, etiam in aliis ecclesiis civitatis aut suburbii, ab eodem invitati, assistere et inservirt debent, dummodo iudicio Episcopi sufficiens canonico rum et ministrorum in ecclesia numerus maneat: e eundem accedentem ad eeclesiam eathedralem et re deuntem comitari ad normam Caeremonialis Episco porum. Liber Secundus - De Personis 117 $ 2. Episcopus potest duos e Capitulo sive cathe- drali sive collegiali assumere ac retinere ut sibi in ec- clesiastico ministerio ac dioecesis servitio assistant."},{"canon":413,"latin":". $ 1. Quodlibet Capitulum obligatione tenetur quo- tidie divina officia in choro rite persolvendi, salvis fun- dationis legibus. 8 2. Divinum officium comprehendit psalmodiam horarum canonicarum et celebrationem cum cantu Mis- sae conventualis, praeter alias Missas vel secundum ru- bricas Missalis vel ex piis fundationibus celebrandas. $ 3. Missam conventualem sine cantu celebrare li- cet hebdomadario, cum in ecclesia, pontificali ritu, Epi- scopus vel alius loco Episcopi celebrat."},{"canon":414,"latin":". Omnes et singuli qui chorale beneficium obtinent, tenentur in ipso choro divina officia persolvere singulis diebus, nisi servitium per turnum a Sede Apostolica aut fundationis legibus fuerit indultum."},{"canon":415,"latin":". $ 1. Si ecclesia cathedralis aut collegialis simul sit paroecialis, relationes iuridicae inter Capitulum et pa- rochum reguntur normis quae sequuntur, nisi aliud fe- rat aut Sedis Apostolicae indultum aut particularis conventio in erectione paroeciae inita et a loci Ordina- rio legitime probata. $ 2. Ad parochum spectat : 1.' Applicare Missam pro populo et, debito tem- pore, praedicare ae christianam doctrinam fideles edo- cere; 2.\" Custodire libros paroeciales et ex iis attesta- tiones extrahere; ; 3.\" Functiones paroeciales peragere de quibus in .ean. 462. Tusta funebria, in ecclesia ad normam iuris peragenda, non exclusa Missa exsequiali, persolvere ad \"Capitulum pertinet tantum in casu quo de funere aga- 118 Codes Iuris Canonici tur alicuius dignitatis, vel canonici, etiam honorarii tantum, vel beneficiarii; 4. Alias functiones non stricte paroeciales pera: gere quae in paroeciis fieri solent, modo non impediatur chorale servitium, nec Capitulum easdem functiones peragat; 5.» Eleemosynas in bonum paroecianorum colli- gere, easdem directe vel indirecte oblatas recipere, ad- - ministrare et secundum offerentium voluntatem distri- buere. $ 3. Ad Capitulum spectat : i. Custodire sanctissimum Eucharistiae Saera- mentum; sed altera sacri ciborii clavis apud parochum servari debet; 2 Invigilare ut in functionibus a parocho in capi- tulari ecclesia peragendis leges liturgicae observentur; 3.» Eeclesiae curam habere eiusque bona admini- strare cum piis legatis. 8 4. Nec parochus capitulares nec Capitulum paroe- ciales functiones et munera impediat; exorto autem con- flictu, quaestionem dirimat loei Ordinarius, qui in pri- mis curare debet ut catechetica instructio et Evangelii explicatio hora fidelibus commodiore semper habeatur. $ 5. Non solum Capitulum impedire nequit paro- chum in exercenda paroeciali cura, sed insuper sciant capitulares se ex caritate teneri, maxime si designati coadiutores desint, eidem adiutricem operam navare, secundum modum ab Ordinario loci determinandum. Cav. 416. In statutis capitularibus iusta designetur norma, ad quam canonici et beneficiarii in servitio altaris fun: gantur per turnum tum offieio celebrantis tum etiam ministerio diaconi ac subdiaconi, exclusis tamen ab ho ministerio dignitatibus, canonico theologo, poenitentia rio et, si praebendae distinctae habeantur, canonici: ordinis presbyteralis. Liber Secundus - De Personis 119"},{"canon":416,"latin":". $ 1. Si parochus propter populi multitudinem aliasve eausas nequeat, iudicio Ordinarii, solus conve- nientem euram gerere paroeciae, eidem detur unus vel plures vicarii cooperatores, quibus congrua remunera- tio assignetur. & 2. Vicarii cooperatores constitui possunt sive pro universa paroecia, sive pro determinata paroeciae parte. 8$ 3. Non ad parochum, sed ad loci Ordinarium, au- dito parocho, competit ius nominandi vicarios coopera- tores e clero saeculari. $ 4. Vicarios cooperatores religiosos Superior cui id ex constitutionibus competit, audito parocho, praesen- tat Ordinario, cuius est eosdem approbare. $ 5. Vicarius cooperator obligatione tenetur in pa- roecia residendi secundum statuta dioecesana vel lau- dabiles consuetudines aut Episcopi praescriptum; imo prudenter curet Ordinarius, ad normam"},{"canon":417,"latin":". $ 1. Missa conventualis applicanda est pro benefa- ctoribus in genere. $ 2. Capitularis infirmitate detentus non tenetur eleemosynam praebere sacerdoti capitulari, qui ipsius vicem supplet in Missae conventualis celebratione et ap- plicatione, nisi statuta capitularia vel particularis con- suetudo aliud ferant. $ 9. Servari potest consuetudo praebendi stipem ce- lebranti vel ex cumulo distributionum vel ex reditibus omnium praebendarum per contributum."},{"canon":418,"latin":". $ 1. Reprobata contraria consuetudine, canonici ac beneficiarii quotidiano choro adstricti, possunt singuli abesse tres tantum menses in anno, sive continuos sive intermissos, dummodo propriae ecclesiae statuta aut legitima consuetudo servitium diuturnius non requi- rant. $ 2. Bine causa legitima et speciali Episcopi licen- tia nec feriari licet Quadragesimae et Adventus tem- pore, aut in praecipuis anni sollemnitatibus de quibus in"},{"canon":419,"latin":". $ l1. In ecclesiis in quibus non omnes simul choro intersunt, qui ad eum adstringuntur nequeunt per alium huic obligationi satisfacere, nisi in casibus par- ticularibus, iusta ac rationabili de causa, et modo sub- stitutus eodem tempore servitio chori non sit adstri- ctus, et sit in eadem ecclesia canonicus, si agatur de 190 Codes Iuris Canonici supplenda vice canonici, beneficiarius, si de beneficiarii; qui vero ad chorum non adstringuntur, obligatione re- «idendi in loco beneficii non tenentur per dies quibus à choro absunt. $ 2. Si quis eodem die urgeatur onere utriusque Missae et pro populo et conventuali, hane ipse celebret applicetque per se, illam per alium vel per se die se- quenti. Cav. 420. $ 1. Ita excusantur a choro ut percipiant fructus praebendae ac distributiones quotidianas : 1.» Capitulares iubilati ad normam"},{"canon":421,"latin":". $ 1. Excusantur a choro, sed pereipiunt praebendae fructus dumtaxat, non autem distributiones : 1.? Qui de nons Ordinarii loci publice docent in scholis ab Ecclesia recognitis sacram theologiam aut ius canonicum; 2 Dantes operam studio sacrae theologiae aut iu- ris canonici in publicis scholis ab Ecclesia probatis, de Ordinarii licentia; 3.' Vicarius Capitularis, Vicarius Generalis, of- ficialis ae cancellarius, si de gremio sint, dum suis mu- neribus vacant; 4.? Canonitei qui Episcopo inserviunt ad normam"},{"canon":422,"latin":", 8 2; 2» Canonicus theologus singulis diebus quibus . suo munere fungitur; 3.\" Canonicus poenitentiarius dum tempore chori | vacat confessionibus audiendis; 4.* Vicarius paroecialis aliusve e Capitulo sive pa- rochus sive coadiutor ab Episcopo deputatus, dum pa- roecialibus vacat officiis; 5. Qui infirmitate aliove physico impedimento choro prohibentur assistere; 6.? Qui pontificia legatione alibi funguntur aut personae Romani Pontificis actu inserviunt; 1? Qui piis exercitiis vacant ad normam"},{"canon":423,"latin":"-428. Cav. 321. $ 1l. Abbatia vel praelatura nullius vacante, si aga- tur de abbatia vel praelatura religiosa, succedit Capi- tulum religiosorum, nisi constitutiones aliud ferant; si de saeculari, Capitulum canonicorum; utrumque autem Capitulum intra octiduum debet Vicarium Capitula- rem deputare ad normam"},{"canon":424,"latin":". Consultores nominat Episcopus, firmo praescripto"},{"canon":425,"latin":". $ 1. Consultores dioecesani numero sint saltem sex; in dioecesibus ubi pauci sint sacerdotes, saltem qua- tuor; iidemque omnes in civitate episcopali vel in locis vicinioribus commorentur. $ 2. Antequam munus huiusmodi suscipiant, iusiu- randum interponant de officio fideliter exsequendo sine ulla acceptione personarum."},{"canon":426,"latin":". $ 1. Officium consultorum est ad triennium. $ 2. Exacto triennio, Episcopus vel alios in eorum locum substituat, vel eosdem ad aliud triennium con- firmet, quod idem servetur singulis trienniis. \"\"— stem Liber Secundus - De Personis 193 8 3. Deficiente, quavis de causa, aliquo consultore intra triennium, Episeopus alium de consilio cetero- rum consultorum substituat, isque in officio maneat usque ad expletum idem triennium. $ 4. Cum vero triennium excidisse contigerit va- cante sede episcopali, consultores in officio maneant usque ad accessum novi Episcopi, qui intra sex menses ab inita possessione providere debet ad normam huius canonis. $ 5. Si, sede vacante, aliquis consultor moriatur vel renuntiet, Vicarius Capitularis, de consensu alio- rum consultorum, alium nominet, qui tamen, ut mu- nere, sede plena, fungatur, indiget novi Episcopi con- firmatione."},{"canon":427,"latin":". Coetus consultorum dioecesanorum vices Capituli cathedralis, qua Episcopi senatus, supplet; quare quae canones ad gubernationem dioecesis, sive sede plena sive ea impedita aut vacante, Capitulo cathedrali tri- buunt, ea de coetu quoque consultorum dioecesanorum intelligenda sunt."},{"canon":428,"latin":". Durante munere, consultores ne removeantur, nisi ob iustam causam ac de consilio ceterorum consul- torum. CaPvT VII. De sede impedita aut vacante ac de Vicario Capitulari."},{"canon":429,"latin":", $8 1, totum debet regimen assumere et in hoe munere permanere, donec a Sancta Sede aliter fuerit provisum. $ 3. Pari modo Pro-vicarius aut Pro-praefectus, qui titulari suecesserit, statim deputet ecclesiasticum vi- rum, qui sibi, ut supra, in munere succedat. $ 4. Si forte contingat ut nemo sive a titulari sive à pro-titulari uti administrator fuerit designatus, tunc senior in vicariatu vel praefectura, is, nempe, qui sit praesens in territorio et suas destinationis litteras in eodem prius exhibuerit, censetur delegatus a Sancta Sede ut regimen assumat, et inter plures aeque senio- res antiquior sacerdotio. Cax. 310. | $ 1l. Ad quos vicariatus aut praefecturae cura de- venerit ad normam"},{"canon":430,"latin":". $ 1. Sedes episcopalis vacat Episcopi morte, renun- tiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata. $ 2. Nihilominus, excepta collatione beneficiorum aut officiorum ecclesiasticorum, omnia vim habent quae - gesta sunt a Vicario Generali, usque dum hic certam de obitu Episcopi notitiam acceperit, vel ab Episcopo aut Vicario Generali, usque dum certa de memoratis actibus pontificiis notitia ad eosdem pervenerit. 8$ 3. A certa translationis notitia Episcopus intra quatuor menses debet dioecesim ad quam petere eius- demque canonicam possessionem assumere ad normam :"},{"canon":431,"latin":". $ 1l. Sede vacante, nisi adfuerit Administrator Apo- stolieus vel aliter a Sancta Sede provisum fuerit, ad Capitulum ecclesiae cathedralis regimen dioecesis de- volvitur. $ 2. Sicubi ex speciali Sanctae Sedis dispositione Archiepiscopus aliusve Episcopus Administratorem dioecesis vacantis designet, hic omnes et solas facul- tates habet quae Vicario Capitulari competunt, eisdem obligationibus ac poenis obnoxius."},{"canon":432,"latin":", $ Z; 4.\" Vigilare ut fides ac disciplina ecclesiastica aecurate serventur, ac de abusibus Romanum Pontifi- cem certiorem facere; 76 Codec Iuris Canonici 5.\" Canonicam visitationem peragere, causa prius ab Apostolica Sede probata, si eam Suffraganeus ne- glexerit; tempore autem visitationis, potest praedicare, confessiones audire etiam absolvendo a casibus Epi- scopo reservatis, de vita et honestate clericorum inqui- rere, clericos infamia notatos Ordinariis ipsorum, ut eos puniant, denuntiare, notoria crimina, manifestas et notorias offensas tum sibi tum suis forte illatas, iustis poenis, censuris non exclusis, punire; 6. In omnibus ecclesiis, etiam exemptis, Ordi- nario loci praemonito, si ecclesia sit cathedralis, per- agere pontificalia, uti Episcopus in proprio territorio, populo benedicere, cruce ante se delata incedere, non autem alia exercere quae iurisdictionem importent; '(.^ Appellationem recipere a sententiis definitivis aut interlocutoriis definitivarum vim habentibus, pro- latis in Curiis suffraganeis, ad normam"},{"canon":433,"latin":". $ 1. Unus deputetur Vicarius Capitularis, repro- bata contraria consuetudine; secus electio irrita est. 196 Codec Iuris Canonici $ 2. Vicarii Capitularis et oeconomi constitutio fieri debet per actum capitularem ad normam"},{"canon":434,"latin":". 8 1. Ad Vicarii Capitularis munus deputari valide nequit clericus qui ad sacrum presbyteratus ordinem nondum fuerit promotus, aut tricesimum aetatis an- num non expleverit, aut ad eandem vacantem sedem fuerit electus, nominatus vel praesentatus. € 2. Vicarius Capitularis sit praeterea in theologia aut iure canonico doctor vel licentiatus aut saltem earundem disciplinarum vere peritus, in eoque morum integritas, pietas, sana doctrina cum prudentiae laude conspirent. $ 3. Si praeseriptae $ 1 conditiones posthabitae fue- rint, Metropolita, aut si ecclesia metropolitana vacans fuerit, vel de ipso Capitulo metropolitano agatur, anti- quior provinciae Episcopus, agnita rei veritate, Vica- rium pro ea vice deputet; actus autem illius qui a Ca- pitulo electus fuerat, ipso iure sunt nulli."},{"canon":435,"latin":". $ 1. Sicut ad Capitulum ante deputationem Vicarii Capitularis, ita deinde ad Vicarium Capitularem tran- sit ordinaria Episcopi iurisdictio in spiritualibus et temporalibus, exceptis iis quae in iure expresse sunt eidem prohibita. 8 2. Quare Capitulum et postea Vicarius Capitula- ris omnia possunt quae enumerata sunt"},{"canon":438,"latin":". Vicarius Capitularis, edita fidei professione de qua in"},{"canon":440,"latin":". Vicarius Capitularis obligatione tenetur residendi in dioecesi et applicandae Missae pro populo ad nor- mam"},{"canon":441,"latin":". Nisi aliter fuerit legitime provisum : 1.\" Vicarius Capitularis et oeconomus ius habent ad congruam retributionem, in Concilio provinciali de- signatam vel recepta consuetudine concedi solitam, de- sumendam ex reditibus mensae episcopalis aut ex aliis emolumentis; 2.\" Cetera emolumenta, quo tempore sedes epi- Scopalis vacaverit, futuro Episcopo pro dioecesi neces- 198 Codem Iuris Canonici sitatibus reserventur, si ad lIipiscopum, ecclesia non vacante, pertinuissent."},{"canon":442,"latin":". Oeconomus rerum ecclesiasticarum et proventuum curam et administrationem gerat, sub auctoritate ta- men Vicarii Capitularis."},{"canon":443,"latin":". $ 1. Vicarii Capitularis et oeconomi remotio San- ctae Sedi reservatur; renuntiatio authentica forma est exhibenda Capitulo, a quo tamen eam acceptari ne- cesse non est, ut valeat; novi autem Vicarii vel oeco- nomi constitutio post prioris renuntiationem, obitum : vel remotionem ad ipsum Capitulum pertinet, facienda ad normam"},{"canon":444,"latin":". $ 1. Novus Episcopus a Capitulo, a Vicario Capi . tulari, ab oeconomo et ab aliis officialibus, qui, sede | vacante, fuerunt constituti, rationem exigere debet: officiorum, iurisdictionis, administrationis munerisve ipsorum cuiuslibet, et in eos animadvertere, qui in suo officio seu administratione deliquerint, etiamsi, redditis rationibus, a Capitulo vel a Capituli deputatis abso-.- ]utionem aut liberationem impetraverint. $ 2. Iidem rationem reddant novo Episcopo scri- pturarum ad Ecclesiam pertinentium, si quae ad ipsos pervenerint. CaPUT VIII. De vicariis foraneis."},{"canon":445,"latin":". Viearius foraneus est sacerdos qui vicariatui fora- neo, de quo in"},{"canon":446,"latin":". 8 1l. Ad munus vicarii foranei Episcopus eligat sa- cerdotem quem dignum iudicaverit, praesertim inter rectores ecclesiarum paroecialium. $ 2. Vicarius foraneus ad nutum Episcopi amoveri potest."},{"canon":448,"latin":". $ 1. Vicarius foraneus debet, diebus ab lLpiscopo designatis, convocare presbyteros proprii districtus ad conventus seu collationes de quibus in"},{"canon":449,"latin":". Saltem semel in anno vicarius foraneus proprii vi- cariatus rationem reddere debet Ordinario loci, expo- nens non solum quae intra annum bene gesta sint, sed etiam quae mala obrepserint, quae scandala exorta | sint, quae remedia ad ea reparanda adhibita et quid- quid agendum existimet ad ea radicitus exstirpanda. Cax. 450. | $ 1. Viearius foraneus sigilium habeat vicariatus | proprium. | | $ 9. Praecedit omnibus parochis aliisque sacerdoti- bus sui districtus. | CaPUT IX. De parochis. Cax. 451. $ 1. Parochus est sacerdos vel persona moralis eui. paroecia collata est in titulum cum cura animarum sub. Ordinarii loci auctoritate exercenda. $ 2. Parochis aequiparantur cum omnibus iuribus et obligationibus paroecialibus et parochorum nomine in iure veniunt : 1.» Quasi-parochi, qui quasi-paroecias regunt, de quibus in"},{"canon":451,"latin":", $ 5; secus ad nutum Episcopi vel Vicarii Capitularis, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. 8 2. Quod si vicaria sit beneficialis, vicarius coope- 'àtor removeri potest processu ad normam iuris, non solum ob causas propter quas alii parochi removeri pos- sunt, sed etiam si graviter subiectioni defecerit paro- cho debitae in exercitio suarum functionum."},{"canon":452,"latin":". $ 1. Bine Apostolicae Sedis indulto paroecia nequit personae morali pleno iure uniri, ita nempe ut ipsamet persona moralis sit parochus, ad normam"},{"canon":453,"latin":". $ 1. Ut quis in parochum valide assumatur, debet esse in sacro presbyteratus ordine constitutus. 8 2. Rit insuper bonis moribus, doctrina, animarum zelo, prudentia, ceterisque virtutibus ac qualitatibus praeditus, quae ad vacantem paroeciam cum laude gu- bernandam iure tum communi tum particulari requi- runtur."},{"canon":454,"latin":". $ l. Qui paroeciae administrandae praeficiuntur qua proprii eiusdem rectores, stabiles in ea esse debent; quod tamen non impedit quominus omnes ab ea remo- veri queant ad normam iuris. $ 2. At non omnes parochi eandem obtinent stabi- litatem; qui maiore gaudent, inamovibiles; qui minore, amovibiles appellari solent. $ 9. Paroeciae inamovibiles nequeunt amovibiles reddi sine beneplacito apostolico; amovibiles possunt ab Episcopo, non autem a. Vicario Capitulari, de Capi- tuli cathedralis consilio, inamovibiles declarari; novae quae erigantur, sint inamovibiles, nisi Episcopus, pru- denti suo arbitrio, attentis peculiaribus locorum 2ac personarum adiunctis, audito Capitulo, amovibilitatem magis expedire decreverit. 139 Codex Iuris Canonici $ 4. Quasi-paroeciae sunt omnes amovibiles. $ 5. Parochi autem, ad religiosam familiam perti- nentes, sunt semper, ratione personae, amovibiles ad nutum tam loci Ordinarii, monito Superiore, quam Su- perioris, monito Ordinario, aequo iure, non requisito alterius consensu: nec alter alteri causam judicii sui aperire multoque minus probare tenetur, salvo recursu in devolutivo ad Apostolicam Sedem."},{"canon":455,"latin":". & 1. Ius nominandi et instituendi parochos compe- tit Ordinario loci, exceptis paroeciis Sanctae Sedi re servatis, reprobata contraria consuetudine, sed salvo privilegio electionis aut praesentationis, si cui legitime competat. $ 2. Sede vacante aut impedita ad normam"},{"canon":456,"latin":". Ad paroecias religiosis conereditas Superior, eui € constitutionibus id competit, sacerdotem suae religio nis praesentat Ordinario loci; qui eidem, servato prae seripto ean. 459, 8 2, institutionem concedit. CQaAN. 45. Quasi-parochos e clero saeculari proprius loci Ord: narius nominat, audito Consilio de quo in"},{"canon":458,"latin":". Vacanti paroeciae curet loci Ordinarius providere ad normam"},{"canon":459,"latin":". .. $ l. Loci Ordinarius, graviter onerata eius con- Eienus, obligatione tenetur vacantem paroeciam illi conferendi, quem magis idoneum ad eam regendam preis sine ulla personarum acceptione. $ 2. In hoc iudicio ratio haberi debet non solum doctrinae, sed etiam earum omnium qualitatum, quae ad paroeciam vacantem rite regendam requiruntur. 8$ 3. Quare loci Ordinarius : 1.\" Ne omittat documenta, si qua sint, ex Curiae tabulario desumere quae clericum nominandum respi- ciunt et notitias, secretas quoque, si opportunum iudi- caverit, prudenter exquirere etiam ex locis extra dioe- cesim; 2.\" Prae oculis habeat praescriptum"},{"canon":460,"latin":". — $1. Parochus ad normam"},{"canon":461,"latin":". Curam animarum parochus obtinet a momento captae possessionis ad normam"},{"canon":462,"latin":". Funetiones parocho reservatae sunt, nisi aliud iure caveatur: 1.\" Baptismum conferre sollemniter; 9^» &anctissimam Eucharistiam publice ad infir- mos in propria paroecia deferre; 3.» Sanctissimam Eucharistiam publice aut priva- tim tanquam Viaticum ad infirmos deferre atque in pe- rieulo mortis constitutos extrema, unctione roborare, salvo praeseripto"},{"canon":463,"latin":", 8 1, 1507, prudenti arbitrio Ordinarii puniantur, donec satisfecerint. TITULUS XIV. De delictis contra vitam, libertatem, proprietatem, ; bonam famam ae bonos mores."},{"canon":464,"latin":". $ 1. Parochus ex officio tenetur curam animarum exercere in omnes suos paroecianos, qui non sint legi- time exempti. $ 2. Potest Episcopus iusta et gravi de causa reli- giosas familias et pias domos, quae in paroeciae terri- torio sint et a iure non exemptae, a parochi cura subducere."},{"canon":465,"latin":", 3 4 8? Abbates de regimine et unus e Superioribus cuiusque religionis clericalis qui in dioecesi commo- rentur, designatus a Superiore provinciali, nisi domus provincialis sit in dioecesi et Superior provincialis in- teresse ipse maluerit. 8$ 2. Episcopus, si opportunum iudicaverit, potest ad Synodum vocare alios quoque et etiam omnes cano- nicos, parochos, Superiores religiosos, imo et singulos suae dioecesis saeculares sacerdotes, iis tamen exceptis qui necessarii sunt ne in paroeciis animarum cura desit; invitati autem ius suffragii in omnibus habent, perinde ac ceteri, nisi Episcopus in invitatione aliud expresse caverit. Cav. 359. $ 1. Iis qui ad Synodum venire debent, si legitimo impedimento detineantur, non licet mittere procurato- rem qui eorum nomine Synodo intersit; sed Episcopum de impedimento certiorem faciant. $ 2. Negligentes Episcopus potest iustis poenis compellere et punire, nisi de religiosis exemptis agatur qui parochi non sunt. CAN. 93060. $ 1. Episcopus, si id ipsi expedire videatur, oppor- tuno ante Synodum tempore, unam vel plures e clero civitatis et dioecesis comanissiones nominet, seu coetus virorum qui res in Synodo traetandas parent. $ 2. Ante Synodi sessiones Episcopus omnibus qui convocati sunt et convenerunt, decretorum schema tra- dendum curet. JAN. 9061. Propositae quaestiones omnes, praesidente vel per se vel per alium Episcopo, liberae adstantium disce- ptationi in sessionibus praeparatoriis subiiciantur. Liber Secundus - De Personis 101"},{"canon":467,"latin":", 8 1, 468, 8 1, 1118, 1330-1332, 19344, graviter ne- elexerit aut violaverit, Episcopus moneat, in memo- riam eius revocans et,strictam obligationem qua eius conscientia oneratur et poenas in haec delicta iure sta- tutas. CO^N. 2183. Si parochus sese non emendaverit, Episcopus eum corripiat et aliqua congrua poena pro gravitate culpae puniat, postquam, auditis duobus examinatoribus et Liber Quartus - De Processibus 587 facta parocho sese defendendi facultate, probatum iu- dicaverit praedicta paroecialia officia etiam atque etiam per notabile tempus in re gravis momenti praetermissa aut violata fuisse et eorundem omissiones aut violatio- nes nulla iusta eausa excusari."},{"canon":468,"latin":". $ 1. Ius est parocho ad praestationes quas ei tribui vel probata consuetudo vel legitima taxatio ad norman"},{"canon":469,"latin":". Parochus diligenter advigilet ne quid contra fidem c mores in sua paroecia, praesertim in scholis publicis et privatis, tradatur, et opera caritatis, fidei ac pie- tatis foveat aut instituat."},{"canon":470,"latin":", 8 3, 1522, nn. 2, 3, 1523, n. 6. $ 2. Documenta originalia ex praedictis archivis ne ferantur, nisi ad normam"},{"canon":472,"latin":". Vacante paroecia : 1.\" Ordinarius loci in ea quamprimum constituat idoneum vicarium oeconomum, de consensu Superioris, si de religioso agatur, qui eam tempore vacationis re- Liber Secundus - De Personis 139 gat, assignata eidem parte fructuum pro congrua su- stentatione; 2. ^ Ante oeconomi constitutionem, paroeciae re- gimen, nisi aliter provisum fuerit, assumat interim vicarius cooperator; si plures vicarii sint, primus; si omnes aequales, munere antiquior; si vicarii desint, parochus vicinior; si tandem agatur de paroecia reli- giosis concredita, domus Superior; loci autem Ordina- rius in Synodo vel extra Synodum tempestive deter- minet quaenam paroecia cuique paroeciae vicinior habenda sit; 3.' Qui paroeciae regimen ad normam n. 2 as- sumpsit, debet loci Ordinarium de paroeciae vacatione statim certiorem facere."},{"canon":475,"latin":"; 2. ^ Odium plebis, quamvis iniustum et non uni- versale, dummodo tale sit, quod utile parochi ministe- rium impediat, nec brevi cessaturum praevideatur; 3. Bonae existimationis amissio penes probos et graves viros, sive haec oriatur ex levi vivendi ratione parochi, sive ex antiquo eius crimine quod nuper de- tectum eximatur iam poena ob praescriptionem, sive ex facto familiarium et consanguineorum quibuscum pa- Liber Quartus - De Processibus 519. rochus vivit nisi per eorum discessum bonae parochi famae sit satis provisum; 4.\" Probabile crimen occultum, parocho imputa- tum, ex quo Ordinarius prudenter praevidet magnam in posterum oriri posse fidelium offensionem; 59.^ Mala rerum temporalium administratio cum gravi ecclesiae aut beneficii damno, quoties huic malo remedium afferri nequeat sive auferendo administra- tionem parocho, sive alio modo, quamvis aliunde paro- chus spirituale ministerium utiliter exerceat."},{"canon":476,"latin":", 8 1. 396 Codec Iuris Canonici $ 9. Paroeciam dividens, Ordinarius debet vicariae perpetuae aut paroeciae noviter erectae congruam por- tionem assignare, servato praescripto"},{"canon":478,"latin":". $ 1. Sicut parochus ecclesiae cathedralis, ita vica- rius paroecialis Capituli cathedralis praecedit omnibus aliis dioecesis parochis aut vicariis; oeconomi vero ius praecedentiae regitur normis in"},{"canon":480,"latin":". $ 1. Ecclesiarum rectores libere nominantur ab Or- dinario loci, salvo iure eligendi aut praesentandi, si cui legitime competat; quo in casu Ordinarii est rectorem approbare. $ 2. Licet ecclesia pertineat ad aliquam religionem exemptam, rector tamen a Superiore nominatus debet ab Ordinario loci approbari. $ 3. Si ecclesia coniuncta sit cum Seminario aliove collegio quod a clericis regitur, Superior Seminarii vel collegii est simul ecclesiae rector, nisi aliter loci Or- dinarius constituerit."},{"canon":481,"latin":". In ecclesia sibi commissa rector functiones paroe- ciales peragere nequit."},{"canon":482,"latin":". Ecclesiae rector potest divina officia etiam sollemnia ibidem celebrare, salvis legitimis fundationis legibus et dummodo non noceant ministerio paroeciali; in dubio autem utrum huiusmodi detrimentum contingat, necne, | Ordinarii loci est rem dirimere et opportunas normas praeseribere ad illud evitandum."},{"canon":483,"latin":". Si ecclesia, Ordinarii loci iudicio, ita a paroeciali di- stet ut paroeciani non sine gravi incommodo possint paroecialem ecclesiam adire ibique divinis officiis inte- resse : , 1. Loci Ordinarius, gravibus quoque statutis poe- nis, potest rectori praecipere ut horis populo commo- dioribus officia celebret, fidelibus dies festos ac ieiunia | denuntiet et catecheticam instructionem et Evangelii explieationem tradat; —— s.n Liber Secundus - De Personis 143 2. Parochus potest ex eadem sanctissimum Sa- cramentum, inibi ad normam"},{"canon":484,"latin":". $ 1. Sine rectoris vel alius legitimi Superioris li- centia saltem praesumpta, nemini licet in ecclesia Mis- sam celebrare, Sacramenta ministrare aliasve functio- nes sacras peragere; haec vero licentia dari vel negari debet ad normam iuris. $ 2. Quod attinet ad conciones in ecclesia habendas, serventur praescripta"},{"canon":485,"latin":". Rector ecclesiae, sub auctoritate Ordinarii loci ser- vatisque legitimis statutis ac quaesitis iuribus, debet curare seu advigilare ut divina. officia ad sacrorum ca- nonum praescripta ordinate in ecclesia celebrentur, onera fideliter adimpleantur, bona rite administrentur, sacrae supellectilis atque aedium sacrarum conserva- tioni et decori prospiciatur, et ne quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domo Dei debitae quoquo modo repugnet. pug"},{"canon":486,"latin":". Rectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut prae- sentatum, Ordinarius loci removere ad nutum potest ex qualibet iusta causa; quod si rector fuerit religiosus, servetur, circa eius remotionem, praescriptuni"},{"canon":488,"latin":". In canonibus qui sequuntur, veniunt nomine : 1. Religionis, societas, a legitima ecclesiastica auetoritate approbata, in qua sodales, secundum pro- prias ipsius societatis leges, vota publica, perpetua vel iemporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncu- pant, atque ita ad evangelicam perfectionem tendunt; 2 Ordinis, religio in qua vota sollemnia nuncu- pantur; Congregationis monasticae, plurium monaste- riorum sui iuris inter se coniunctio sub eodem Supe- riore; religionis exemptae, religio sive votorum sollem- nium sive simplicium, a iurisdictione Ordinarii loci subducta; Congregationis religiosae vel Congregationis simpliciter, religio in qua vota dumtaxat simplicia sive perpetua sive temporaria emittuntur; 3. Religionis iuris pontificii, religio quae vel ap- probationem vel saltem laudis decretum ab Apostolica Sede est consecuta; iwris dioecesani, religio quae ab Or- dinariis erecta, hoc laudis decretum nondum obtinuit; 4.^ Religionis clericalis, religio cuius plerique so- dales sacerdotio augentur; secus est laicalis; 5. Domus religiosae, domus alicuius religionis in genere; domus regularis, domus Ordinis; domus forma- tae, domus religiosa in qua sex saltem religiosi professi degunt, quorum, si agatur de religione clericali, qua- tuor saltem sint sacerdotes; 6.» Provinciae, plurium religiosarum domorum inter se coniunctio sub eodem Superiore, partem eius- dem religionis constituens; | 1. Religiosorum, qui vota nuncuparunt in aliqua. religione; religiosorum votorum simplicium, qui in Con-- gregatione religiosa; regularium, qui in Ordine; SOrO- rum, religiosae votorum simplicium; monialium, reli- giosae votorum sollemnium aut, nisi ex rei natura vel ex. contextu sermonis aliud constet, religiosae quarum vota. ex instituto sunt sollemnia, sed pro aliquibus locis ex Apostolieae Sedis praescripto sunt simplicia; ] Liber Secundus - De Personis 145 8.\" Superiorum maiorum, Abbas Primas, Abbas Superior Congregationis monasticae, Abbas monaste- rii sui iuris, licet ad monasticam Congregationem per- tinentis, supremus religionis Moderator, Superior pro- vincialis, eorundem vicarii aliique ad instar provincia- lium potestatem habentes."},{"canon":489,"latin":". Regulae et particulares constitutiones singularum religionum, canonibus huius Codicis non contrariae, vim suam servant; quae vero eisdem opponuntur, abro- gatae sunt."},{"canon":490,"latin":". Quae de religiosis statuuntur, etsi masculino voca- bulo expressa, valent etiam pari iure de mulieribus, nisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud con- stet."},{"canon":491,"latin":". 8 1l. Religiosi praecedunt laicis; religiones clerica- les, laicalibus; canoniei regulares, monachis; monachi. ceteris regularibus; regulares, Congregationibus reli- giosis; Congregationes iuris pontificii, Congregationi- bus iuris dioecesani; in eadem specie servetnr praeseri- . ptum"},{"canon":492,"latin":". $ 1l. Episcopi, non autem Vicarius Capitularis vel Vicarius Generalis, condere possunt Congregationes religiosas; sed eas ne condant neve condi sinant, incon- | Cod. Iur."},{"canon":493,"latin":", si de unica domo agatur, salvoque iure recursus in suspensivo ad Sedem Apostolicam. TITULUS X. De religionum regimine. CAPUT I. De Superioribus et de Capitulis."},{"canon":494,"latin":". $ 1. Religionem pontificii iuris in provincias divi- dere, constitutas iam provincias coniungere vel aliter cireumsceribere, novas condere conditasve supprimere, monasteria sui iuris a monastica Congregatione sepa- rare et alii unire, ad unam pertinet Sedem Apostolicam. | $ 2. Exstincta provincia, de eius bonis statuere, salvis iustitiae legibus et fundatorum voluntate, spe- ctat, nisi constitutiones aliud caveant, ad Capitulum. generale vel, extra tempus Capituli, ad Moderatorem generalem cum suo Consilio. OaN. 495. $ 1. Congregatio religiosa iuris dioecesani in alia dioecesi domos constituere non potest, nisi consentiente: utroque Ordinario, tum loci ubi est domus princeps, tum loci quo velit commigrare; Ordinarius autem loci unde excedit, consensum sine gravi causa ne deneget. - 8 2. Si ad dioeceses alias eam propagari accidat, ni- hil de ipsius legibus mutari liceat, nisi de consensu sin- T3 decae. É Liber Secundus - De Personis 147 gulorum Ordinariorum quorum in dioecesibus aedes habeat, salvis iis quae, ad normam"},{"canon":496,"latin":". Nulla religiosa domus erigatur, nisi iudicari pru- denter possit vel ex reditibus propriis vel ex consuetis eleemosynis vel alio modo congrue sodalium habitationi et sustentationi provisum iri."},{"canon":497,"latin":". $ l. Ad erigendam domum religiosam exemptam, sive formatam sive non formatam, aut monasterium monialium, aut in locis Sacrae Congregationi de Prop. Fide subiectis quamlibet religiosam domum, requiritur beneplacitum Sedis Apostolicae et Ordinarii loci con- sensus in scriptis datus; secus, satis est Ordinarii venia. $ 2. Constituendae novae domus permissio faculta- tem secumfert pro religionibus clericalibus habendi ec- clesiam vel publicum oratorium domui adnexum, salvo praescripto"},{"canon":498,"latin":". Domus religiosa sive formata sive non formata, si ,&d religionem exemptam pertineat, supprimi nequit 'Sine beneplacito apostolico; si ad Congregationem iuris pontificii non exemptam, supprimi potest a supremo | | 148 Codec Iwris Canonici Moderatore, consentiente Ordinario loci; si ad Congre- gationem iuris dioecesani, sola Ordinarii loci auctori- tate, audito Congregationis Moderatore, salvo prae- scripto"},{"canon":500,"latin":". $ 1. S8ubduntur quoque religiosi Ordinario loci, iis exceptis qui a Sede Apostolica exemptionis privilegium consecuti sunt, salva semper potestate quam ius etiam. in eos locorum Ordinariis concedit. 8 regularium ex praescripto constitutionum sunt, Ordi- nario loci subduntur tantum in casibus iure expressis. $ 3. Nulla virorum religio sine speciali apostolico. indulto potest sibi subditas habere religiosas Congre- gationes mulierum aut earum religiosarum curar et di- rectionem retinere sibi specialiter commendatam."},{"canon":501,"latin":". $ 1. Superiores et Capitula, ad normam constitutio- num et iuris communis, potestatem habent dominati : 2. Moniales quae sub iurisdictione Superiorum. Liber Secundus - De Personis 149 epu urs edem rrr M UR Mieter yen. Vd vam in subditos; in religione autem clericali exempta, habent iurisdictionem ecclesiasticam tam pro foro in- terno, quam pro externo. $ 2. Ruperioribus quibuslibet districte prohibetur quominus in causis ad S. Officium spectantibus se in- tromittant. 8 9. Abbas Primas et Superior Congregationis mo- nasticae non habent omnem potestatem et iurisdictio- nem quam ius commune tribuit Superioribus maiori- bus, sed eorum potestas et iurisdictio desumenda est ex propriis constitutionibus et ex peculiaribus Sanctae Sedis decretis, firmo praescripto"},{"canon":502,"latin":". Supremus religionis Moderator potestatem obtinet in omnes provincias, domos, sodales religionis, exercen- dam secundum constitutiones; alii Superiores ea gau- dent intra fines sui muneris."},{"canon":503,"latin":". Superiores maiores in religionibus clericalibus ex- emptis possunt notarios constituere, sed tantum pro negotiis ecclesiasticis suae religionis."},{"canon":504,"latin":". Firmis propriis cuiusvis religionis constitutionibus quae provectiorem aetatem aliaque potiora requisita exigant, ad munus Superioris maioris inhabiles sunt qui eandem religionem professi non sunt a decem sal- tem annis à prima professione computandis, non sunt ex legitimo matrimonio nati et annos quadraginta non expleverunt, si agatur de supremo religionis Modera- tore aut de Antistita in monialium monasterio; annos triginta, si de aliis Superioribus maioribus."},{"canon":505,"latin":". Superiores maiores sint temporarii, nisi aliter fe- rant constitutiones; Superiores autem minores locales 150 ' Qodem Iuris Canonici ne constituantur ad tempus ultra triennium; quo exa- cto, possunt ad idem munus iterum assumi, si consti- tutiones ita ferant, sed non tertio immediate in eadem religiosa domo. CAN. D06. 8 1. Antequam ad Superiorum maiorum electionem deveniatur in religionibus virorum, omnes et singuli e Capitulo iureiurando promittant se electuros quos se- cundum Deum eligendos esse existimaverint. $ 2. In monasteriis monialium, comitiis eligendae Antistitae praesit, quin tamen clausuram ingrediatur, Ordinarius loci aut eius delegatus cum duobus sacer- dotibus scrutatoribus, si moniales eidem subiectae sint; secus, Superior regularis; sed etiam hoc in casu Ordina- rius tempestive moneri debet de die et hora electionis, cui potest una eum Superiore regulari per se ipse vel per alium assistere et, si assistat, praeesse. & 3. In serutatores ne assumantur ipsarum monia- lium confessarii ordinarii. & 4. In mulierum Congregationibus electioni Anti- stitae generalis praesideat per se vel per alium Ordina- rius loci, in quo electio peragitur; cui, si agatur de Congregationibus iuris dioecesani, peractam electionem confirmare vel rescindere integrum est pro conscien- tiae officio. Cav. 507. $ 1. In electionibus quae a Capitulis fiunt, serve-- tur ius commune de quo in"},{"canon":508,"latin":". In sua quisque domo Superiores commorentur nec ab eadem discedant, nisi ad normam eonstitutionum. . di ai Líber Secuadus . De Personis 151"},{"canon":509,"latin":". $ 1. Omnis Superior debet notitiam et exsecutionem decretorum Sanctae Sedis, quae religiosos respiciunt, suos inter subditos promovere. $ 2. Curent Superiores locales : 1.\" Ut saltem semel in anno, statis diebus, publice legantur propriae constitutiones, itemque decreta quae publice legenda Sancta Sedes praescribet; 2. Ut saltem bis in mense, firmo praescripto"},{"canon":510,"latin":". Abbas Primas, Superior Congregationis monasticae et, cuiusvis religionis iuris pontificii Moderator supre- mus debet quinto quoque anno vel saepius, si ita ferant constitutiones, relationem de statu religionis ad San- ctam Sedem per documentum mittere, subsignatum a se cum suo Consilio et, si agatur de Congregatione mu- lierum, etiam ab Ordinario loci in quo suprema An- tistita eum suo Consilio residet. Cav. 511. Maiores religionum Superiores quos ad hoc munus constitutiones designant, temporibus in eisdem defini- tis, omnes domos sibi subiectas visitent per se, vel per alios. si fuerint legitime impediti."},{"canon":511,"latin":". $ 1. Novitius potest religionem libere deserere, aut a Superioribus vel a Capitulo, secundum constitutiones, quavis iusta de causa dimitti, quin Superior vel Capitu- lum teneantur dimissionis causam dimisso patefacere. $ 2. Exacto novitiatu, si iudicetur idoneus, novi- tius ad professionem admittatur, secus dimittatur; si dubium supersit sitne idoneus, potest a Superioribus maioribus probationis tempus, non tamen ultra sex menses, prorogari. $ 3. Votis nuncupandis spiritualia exercitia novi- tius praemittat per octo saltem solidos dies. CAPUT III. De professione religiosa."},{"canon":512,"latin":". $ 1. Ordinarius loci per se vel per alium quinto quoque anno visitare debet : 1.\" Singula monialium monasteria quae sibi vel Nedi Apostolicae immediate subiecta sunt; 2. Ringulas domos sive virorüm sive mulierum Congregationis iuris dioecesani. 153 Codeo Iuris Canonici $ 2. Visitare quoque eodem tempore debet : 1.? Monasteria monialium, quae regularibus sub- duntur, circa ea quae clausurae legem spectant; imo etiam circa alia omnia, si Superior regularis ea a quin- que annis non visitaverit; 2. Singulas domos Congregationis clericalis iuris pontificii etiam exemptae, in iis quae pertinent ad ec- clesiam, sacrarium, oratorium publicum, sedem ad sa- cramentum poenitentiae; 3. Singulas domos Congregationis laicalis iuris pontifieii non solum in iis, de quibus in superiore nu- mero, sed etiam in aliis, quae internam disiphngm Joa ad normam tamen"},{"canon":513,"latin":". $ 1. Visitator ius et officium habet interrogandi re- ligiosos quos oportere iudicaverit et cognoscendi de iis quae ad visitationem spectant; omnes autem religiosi obligatione tenentur respondendi secundum veritatem, nec Superioribus fas est quoquo modo eos ab hae obli- gatione avertere aut visitationis scopum aliter im- pedir, 8 2. A decretis V ONU recursus datur in devo- lutivo tantum, nisi Visltator ordine iudiciario proces- serit."},{"canon":514,"latin":". 1. In omni religione clericali ius et officium Su- perioribus est per se vel per alium aegrotis professis, novitiis, aliisve in religiosa domo diu noctuque degen- tibus causa famulatus aut educationis aut hospitii aut infirmae valetudinis, Eucharisticum Viaticum et ex- tremam unctionem ministrandi. 8 2. In monialium domo idem ius et officium habet ordinarius confessarius vel qui eius vices gerit. Liber Secundus - De Personis 153 $ 9. In alia religione laicali hoc ius et officium spe- ctat ad parochum loci vel ad.cappellanum quem Ordi- narius parocho suffecerit ad normam"},{"canon":515,"latin":". Prohibentur tituli dignitatum vel officiorum mere honorifici; soli, si id permittant constitutiones, toleran- tur tituli officiorum maiorum, quibus religiosi in pro- pria religione reapse functi sint."},{"canon":516,"latin":". 8 Il. Supremus religionis aut monasticae Congrega- tionis Moderator, Superior provincialis et localis sal- tem formatae domus habeant suos consiliarios, quorum consensum aut consilium exquirant ad normam consti- tutionum et sacrorum canonum. 8 2. Sint etiam pro administratione bonorum tem- poralium oeconomi: generalis qui religionis universae bona administret, provincialis qui provinciae, localis qui singularum domorum; qui omnes officio suo fungan- tur sub directione Superioris. $ 3. Oeconomi generalis et provincialis munus ge- rere Superior ipse non potest; munus vero oeconomi localis, quamvis melius a munere Superioris distingua- tur, componi tamen cum eo potest, si necessitas id exigat. 8$ 4. Ni de modo oeconomos eligendi constitutiones sileant, a Superiore maiore cum consensu sui Consilii elieantur."},{"canon":517,"latin":". .. 8 I. Quaevis virorum religio iuris pontificii procu- ratorem generalem habeat, qui, secundum constitutio- nes designatus, negotia propriae religionis apud San- ctam Sedem pertractet. $ 2. Antequam praescriptum in constitutionibus tempus exspiret, ne amoveatuür, inconsulta Sede Apo- stolica. 154 Codes Iuris Canonici CAPUT II. De confessariis et cappellanis."},{"canon":518,"latin":". $ 1. In singulis religionis clericalis domibus depu- tentur plures pro sodalium numero confessarii legitime approbati, cum potestate, si agatur de religione exem- pta, absolvendi etiam a casibus in religione reservatis. € 9. Superiores religiosi, potestatem audiendi con- fessiones habentes, possunt, servatis de iure servandis, confessiones audire subditorum, qui ab illis sponte sua ac motu proprio id petant, at sine gravi causa id per modum habitus ne agant. $ 3. Caveant Superiores ne quem subditum aut ipsi per se aut per alium vi, metu, importunis suasionibus aliave ratione inducant ut peccata apud se confiteatur."},{"canon":519,"latin":". Firmis constitutionibus quae confessionem statis temporibus praecipiunt vel suadent apud determinatos confessarios peragendam, si religiosus, etiam exemptus, ad suae conscientiae quietem, confessarium adeat ab Ordinario loci approbatum, etsi inter designatos non recensitum, confessio, revocato quolibet contrario pri- vilegio, valida et licita est; et confessarius potest reli- giosum absolvere etiam a peccatis et censuris in reli- gione reservatis. Cav. 520. $ 1. Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat detur confessarius ordinarius, qui saeramentales con- fessiones universae communitatis excipiat, nisi propter magnum ipsarum numerum vel aliam iustam causam. sit opus altero vel pluribus. & 2. Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad maiorem in via Dei progressum, aliquem specialem confessarium vel moderatorem spiritualem postulet, eum facile Ordinarius concedat; qui tamen invigilet ne Liber Secundus - De Personis 155 ex hae concessione abusus irrepant; quod si irrepserint, eos caute et prudenter eliminet, salva conscientiae li- bertate."},{"canon":520,"latin":"-527. 170 Codes Iuris Canonici 8 2. In religionibus virorum, salvo praescripto"},{"canon":521,"latin":". $ I. Unieuique religiosarum communitati detur confessarius extraordinarius qui quater saltem in anno ad domum religiosam aecedat et cui omnes religiosae se sistere debent, saltem benedictionem recepturae. $ 2. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum com- munitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis domibus designent, ad quos pro sacramento poeniten- tiae in casibus particularibus recurrere eae facile pos- sint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties quoties adire. $ 9. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis expetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, neque directe neque indirecte, petitionis rationem in- quirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis ratione ostendere se id aegre ferre."},{"canon":522,"latin":". Si, non obstante praescripto ean. 520, 521, aliqua religiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confes- sarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus appro- batum, confessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam semi-publico peracta, valida et licita est, revocato quo- libet contrario privilegio; neque Antistita id prohibere potest aut de ea re inquirere, ne indirecte quidem; et religiosae nihil Antistitae referre tenentur. Cav. 523. Religiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mor- tis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum confessiones excipiendas approbatum, etsi non destina- tum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante gravi infirmitate, quoties voluerint, confiteri, nec An- tistita potest eas sive directe sive indirecte prohibere. 156 Coder Iuris Canonici"},{"canon":524,"latin":". & 1. In munus confessarii religiosarum et ordinarii et extraordinarii deputentur sacerdotes, sive e clero saeculari, sive religiosi de Superiorum licentia, morum integritate ac prudentia praestantes; sint insuper an- nos nati quadraginta, nisi iusta causa, iudicio Ordi- narii, aliud exigat, nullam potestatem in easdem reli- giosas in foro externo habentes. $ 2. Confessarius ordinarius non potest renuntiari extraordinarius nec, praeter casus in"},{"canon":525,"latin":". Cav. 87T. $ I. Tum locorum Ordinarii iurisdictionem, tum Superiores religiosi iurisdictionem aut licentiam au- diendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui ido- nei per examen reperti fuerint, nisi agatur de sacer- dote cuius theologicam doctrinam aliunde compertam habeant. 952 Codex [uris Canonici $ 9. Si post concessam iurisdictionem aut licentiam prudenter dubitent num probatus a se antea sacerdos pergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrinae perieulum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico poenitentiario."},{"canon":526,"latin":"recensi- tos, rursus deputari ordinarius in eadem communitate, nisi post annum ab expleto munere; extraordinarius vero immediate ut ordinarius renuntiari potest. $ 3. Confessarii religiosarum tum ordinarii tum extraordinarii interno vel externo communitatis regi- mini nullo modo sese immisceant."},{"canon":529,"latin":". Si agatur de religionibus laicalibus non exemptis, Ordinarii loci est sacerdotem a sacris designare et a concionibus probare; si de exemptis, Superior regula- ris eosdem sacerdotes designat eiusque negligentiam supplet Ordinarius."},{"canon":530,"latin":". 8 l. Omnes religiosi Superiores districte vetantur personas sibi subditas quoquo modo inducere ad con- scientiae manifestationem sibi peragendam. $ 2. Non tamen prohibentur subditi quominus li- bere ac ultro aperire animum suum Superioribus va- leant; imo expedit ut ipsi filiali cum fiducia Superiores adeant, eis, si sint sacerdotes, dubia quoque et anxie- tates suae conscientiae exponentes. CAPUT III. De bonis temporalibus eorumque administratione."},{"canon":531,"latin":". Non modo religio, sed etiam provincia et domus sunt capaces acquirendi et possidendi bona temporalia cum 158 Codex Iuris Canonici reditibus stabilibus seu fundatis, nisi earum capacitas in regulis et constitutionibus excludatur aut coar- ctetur. OAN. 532. $ 1. Bona tum religionis, tum provinciae domus- que, administrentur ad normam constitutionum. $ 9. Expensas et actus iuridicos ordinariae admi- nistrationis valide, praeter Superiores, faciunt, intra fines sui muneris, officiales quoque, qui in constitutio- nibus ad hoc designantur."},{"canon":532,"latin":", $ 1; sed praevium consensum Ordi- narii loci obtinere tenentur : 1.\" Antistita monialium et religionis iuris dioece- sani pro euiusvis pecuniae collocatione; imo, si monia- lium monasterium sit Superiori regulari subiectum, ipsius quoque consensus est necessarius; 2. Antistita in Congregatione religiosa iuris pon- tificii, si pecunia dotem professarum constituat, ad nor- mam"},{"canon":533,"latin":". $ 1. Pro pecuniae quoque collocatione servetur prae- seriptum"},{"canon":534,"latin":". $ 1. Firmo praescripto"},{"canon":535,"latin":", 8 3, n. 2. TITULUS XIV. De transitu ad aliam religionem."},{"canon":536,"latin":". $ 1. Si persona moralis (sive religio, sive provincia, sive domus) debita et obligationes contraxerit etiam cum Superiorum licentia, ipsa tenetur de eisdem re- spondere. $ 2. Si contraxerit regularis cum licentia Superio- rum, respondere debet persona moralis, cuius Superior licentiam dedit; si religiosus votorum simplicium, ipse respondere debet, nisi de Superioris licentia negotium religionis gesserit. $ 3. Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum licentia, ipsemet respondere debet, non autem religio vel provincia vel domus. & 4. Firmum tamen semper esto, contra eum, in cuius rem aliquid ex inito contractu versum est, sem- per posse actionem institui. $ 5. Caveant Superiores religiosi ne debita con- irahenda permittant, nisi certo constet ex consuetis reditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non nimis longum per legitimam | amortizationem | reddi summam capitalem."},{"canon":538,"latin":". In religionem admitti potest quilibet catholicus qui nullo legitimo detineatur impedimento rectaque intentione moveatur, et ad religionis onera ferenda sit idoneus. Liber Secundus - De Personis 161 CAPUT I. De postulatu."},{"canon":539,"latin":". $ l. In religionibus a votis perpetuis mulieres omnes et, si agatur de religione virorum, conversi, antequam ad novitiatum admittantur, postulatum ad sex saltem integros menses peragant; in religionibus vero a votis temporariis, ad necessitatem et tempus postulatus quod attinet, standum constitutionibus. $ 2. Superior maior praescriptum postulatus tem- pus potest prorogare, non tamen ultra aliud semestre. O4N. 540. $ 1. Postulatus peragi debet vel in domo novitiatus vel in alia religionis domo in qua disciplina secundum constitutiones accurate servetur sub speciali cura pro- bati religiosi. $8 2. Postulantes vestem induant modestam ac di- versam a veste novitiorum. $ 3. In monasteriis monialium adspirantes, dum postulatum peragunt, lege clausurae tenentur."},{"canon":541,"latin":". Postulantes, antequam novitiatum incipiant, exer- citiis spiritualibus vacent per octo saltem integros dies; et, iuxta prudens confessarii iudicium, praemittant generalem anteactae vitae confessionem. CAPUT II. De novitiatu. AnT. |. — De requisitis ut quis in novitiatwn admittatur."},{"canon":542,"latin":". Firmo praeseripto"},{"canon":543,"latin":". Ius admittendi ad novitiatum et subsequentem pro- fessionem religiosam tam temporariam quam perpe- tuam pertinet ad Superiores maiores cum suffragio Liber Secundus - De Personis 163 Consilii seu Capituli, secundum peculiares cuiusque religionis constitutiones."},{"canon":544,"latin":". $ 1. In quavis religione omnes adspirantes, ante- quam admittantur, exhibere debent testimonium re- cepti baptismatis et confirmationis. $ 2. Adspirantes viri debent praeterea testimonia- les litteras exhibere Ordinarii originis ac cuiusque loci in quo, post expletum decimum quartum aetatis an- num, morati sint ultra annum moraliter continuum, sublato quolibet contrario privilegio. 8 9. Si agatur de admittendis illis qui in Seminario, collegio vel alius religionis postulatu aut novitiatu fue- runt, requiruntur praeterea litterae testimoniales, da- tae pro diversis casibus a rectore Seminarii vel collegii, audito Ordinario loci, aut a maiore religionis Supe- riore. $4. Pro clericis admittendis, praeter testimonium ordinationis, sufficiunt litterae testimoniales Ordina- riorum in quorum dioecesibus post ordinationem ultra annum moraliter continuum sint commorati, salvo praescripto $8 3. $ 5. Religioso professo, ad aliam religionem ex apo- stolico indulto transeunti, satis est testimonium Supe- rioris maioris prioris religionis. $ 6. Praeter haec testimonia a iure requisita, pos- sunt Superiores, quibus ius est adspirantes in religio- nem cooptandi, alia quoque exigere, quae ipsis ad hunc finem necessaria aut opportuna videantur. $ 7. Mulieres denique ne recipiantur, nisi praemis- Sis accuratis investigationibus cirea earum indolem et mores, firmo praescripto 8 3."},{"canon":545,"latin":". $ 1l. Qui litteras testimoniales ex praescripto iuris dare debent, eas non ipsis adspirantibus, sed Superio- ribus religiosis dent gratuito intra trimestre spatium 164 Codex Iuris Canonici ab earum requisitione, sigillo clausas et, si agatur de illis qui in Seminario, collegio vel alius religionis po- stulatu aut novitiatu fuerint, a Superiore iu 'amento firmatas. $ 2. Siob graves rationes iudicaverint se eis respon- dere non posse, causas Apostolicae Sedi intra idem tempus exponant. $ 3. Si reposuerint adspirantem satis non esse sibi cognitum, per aliam accuratam investigationem ac fide dignam relationem Superior religiosus suppleat; si vero nil reposuerint, Superior requirens de non recepta re- sponsione Sanctam Sedem certiorem reddat. $ 4. In suis litteris testimonialibus, postquam dili- gentem investigationem, etiam per secretas notitias, instituerint, referre debent, graviter eorum conscientia onerata super veritate expositorum, de adspirantis na- talibus, moribus, ingenio, vita, fama, conditione, scien- tia; sitne inquisitus, aliqua censura; irregularitate aut alio canonico impedimento irretitus, num propria fami- lia eius auxilio indigeat, et tandem, si agatur de illis qui in Seminario, collegio, aut alius religionis postu- latu aut novitiatu fuerint, quanam de causa dimissi 'sint vel sponte discesserint."},{"canon":546,"latin":". Omnes qui praedictas informationes receperint, stricta obligatione tenentur secreti servandi circa no- titias habitas et personas quae illas tradiderunt."},{"canon":547,"latin":". $ 1. In monasteriis monialium postulans afferat dotem in constitutionibus statutam aut legitima con- suetudine determinatam. $ 2. Haec dos ante susceptionem habitus monaste- rio tradatur aut saltem eius traditio tuta reddatur forma iure civili valida. $ 3. In religionibus votorum simplicium, quod ad religiosarum dotem pertinet, standum constitutio- nibus. Liber Secundus - De Personis 165 $ 4. Dos praescripta condonari ex toto vel ex parte nequit sine indulto Sanctae Sedis, si agatur de reli- gione iuris pontificii; sine venia Ordinarii loci, si de religione iuris dioecesani."},{"canon":548,"latin":". Dos monasterio seu religioni irrevocabiliter acqui- ritur per obitum religiosae, licet haec nonnisi vota temporaria nuncupaverit."},{"canon":549,"latin":". Post primam religiosae professionem dos in tutis, licitis ac fructiferis nominibus collocetur ab Antistita cum suo Consilio, de consensu Ordinarii loci et Supe- rioris regularis, si domus ab hoc dependeat; omnino autem prohibetur eam quoquo modo ante religiosae obitum impendi, ne ad aedificandam quidem domum aut ad aes alienum exstinguendum."},{"canon":550,"latin":". $ 1. Dotes caute et integre administrentur apud monasterium vel domum habitualis residentiae supre- mae Moderatricis aut Antistitae provincialis. $ 2. Ordinarii locorum conservandis religiosarum dotibus sedulo invigilent; et praesertim in sacra visita- tione de eisdem rationem exigant."},{"canon":551,"latin":". $ 1. Dos religiosae professae sive votorum sollem- nium sive votorum simplicium quavis de causa disce- denti integra restituenda est sine fructibus iam ma- turis. $ 2. Si vero religiosa professa ad aliam religionem ex apostolico indulto transeat, durante novitiatu, fru- ctus, salvo praescripto"},{"canon":552,"latin":". $ 1. Religiosarum etiam exemptarum Antistita de- bet Ordinarium loci, duobus saltem mensibus ante, cer- tiorem facere de proxima admissione ad novitiatum et ad professionem tum temporariam tum perpetuam sive sollemnem sive simplicem. $ 2. Ordinarius loci vel, eo absente aut impedito, sacerdos ab eodem deputatus, adspirantis voluntatem, saltem triginta diebus ante novitiatum et ante profes- sionem, ut supra, diligenter et gratuito exploret, non tamen clausuram ingrediens, num ea coacta seductave sit, an sciat quid agat; et, si de pia eius ae libera volun- tate plane constiterit, tunc adspirans poterit ad novi- tiatum vel novitia ad professionem admitti. Anm. II. — De novitiorum institutione."},{"canon":553,"latin":". Novitiatus incipit susceptione habitus, vel alio modo in constitutionibus praescripto."},{"canon":554,"latin":". $ 1. Erigatur domus novitiatus ad normam consti- tutionum; si vero agatur de religione iuris pontificii, ad eam erigendam necessaria est licentia Sedis Apo- stolicae. $8 2. Plures in eadem provineia novitiatus domus, si religio in provincias divisa sit, designari nequeunt, nisi gravi de causa et eum speciali apostolico indulto. $ 3. Superiores in novitiatus ac studiorum domo ne collocent, nisi religiosos qui sint ad exemplum re- gularis observantiae studio."},{"canon":555,"latin":". $ 1. Praeter alia quae in"},{"canon":556,"latin":". $ 1l. Novitiatus interrumpitur, ita ut denuo inci- piendus ac perficiendus sit, si novitius, a Superiore dimissus, e domo exierit, aut domum sine illius licen- tia non reversurus deseruerit, aut extra domum, etsi reversurus, ultra triginta dies sive continuos sive non continuos permanserit quacunque ex causa, etiam de Superiorum licentia. $ 2. Si novitius ultra quindecim, sed non ultra tri- ginta dies etiam non continuos, de Superiorum licentia vel vi coactus extra domus septa permanserit sub Su- perioris obedientia, ad validitatem novitiatus necesse et satis est dies hoc modo transactos supplere; si non ultra quindecim dies, supplementum potest a Superio- ribus praescribi, sed non est ad validitatem neces- sarium. $ 9. Superiores licentiam manendi extra septa no- vitiatus, nisi iusta et gravi de causa, ne impertiant. $ 1. Si novitius a Superioribus in aliam novitiatus domum eiusdem religionis transferatur, novitiatus non interrumpitur."},{"canon":558,"latin":". In religionibus in quibus duae sunt sodalium clas- ses, novitiatus pro altera classe peraetus, pro altera non valet. 168 Codex Iuris Canonici"},{"canon":559,"latin":". $ 1. Novitiorum institutioni praeficiendus est Ma- gister, qui sit annos natus quinque saltem ac triginta, decem saltem ab annis a prima professione professus, prudentia, caritate, pietate, religionis observantia con- spicuus et, si de clericali religione agatur, in sacerdotio constitutus. & 2. Si ob novitiorum numerum vel aliam iustam causam expedire visum fuerit, Magistro novitiorum adiungatur socius, eidem immediate subiectus in iis quae ad novitiatus regimen spectant, annos natus sal- tem triginta, quinque saltem ab annis a prima profes- sione professus, cum ceteris dotibus necessariis et op- portunis. $ 3. Uterque ab omnibus officiis oneribusque vacare debet, quae novitiorum curam et regimen impedire valeant."},{"canon":560,"latin":". Magister novitiorum eiusque socius eligantur ad normam constitutionum, et si quod in his tempus ad durationem muneris praescriptum sit, eo durante, ne removeantur sine iusta gravique causa; sed iidem rur- sus eligi possunt."},{"canon":561,"latin":". $ 1. Uni Magistro ius est et officium consulendi no- vitiorum institutioni, ad ipsumque unum novitiatus regimen spectat, ita ut nemini liceat hisce se, quovis colore, immiscere, exceptis Superioribus quibus id a constitutionibus permittitur ae Visitatoribus; ad disci- plinam vero universae domus quod attinet, Magister, perinde ac novitii, Superiori est obnoxius. $ 2. Novitius potestati Magistri ac Superiorum re- ligionis subest eisque obedire tenetur."},{"canon":563,"latin":". Intra annum novitiatus Magister, ad normam con- stitutionum, de agendi ratione singulorum alumnorum relationem Capitulo vel Superiori maiori exhibeat. OAN. 564. $ 1l. Novitiatus ab ea parte domus, in qua degunt professi, sit, quantum fieri potest, segregatus ita ut, sine speciali causa ac Superioris vel Magistri licentia, novitii nullam habeant communicationem cum profes- sis, neque hi cum novitiis. $ 2. Conversis autem novitiis locus separatus adsi- gnetur. OAN. 565. $ 1. Annus novitiatus debet sub disciplina Magistri hoc habere propositum, ut informetur alumni animus studio regulae et constitutionum, piis meditationibus assiduaque prece, iis perdiscendis quae ad vota et ad virtutes pertinent, exercitationibus opportunis ad vi- tiorum semina radicitus exstirpanda, ad compescendos animi motus, ad virtutes acquirendas. $ 2. Conversi praeterea diligenter in christiana do- cirina instituantur, speciali collatione ad eos habita semel saltem in hebdomada. $ 9. Anno novitiatus ne destinentur novitii concio- nibus habendis aut audiendis confessionibus aut exte- rioribus religionis muniis, neve dedita opera studiis vacent litterarum, scientiarum aut artium; conversi autem in ipsa religiosa domo eatenus tantum fungi . possunt officiis fratrum conversorum (non tamen uti primarii officiales), quatenus ab exercitiis novitiatus pro ipsis constitutis non praepediantur."},{"canon":565,"latin":". $ 2, christianae catechesis habeatur instructio pro eonversis et familiaribus, audientium conditioni accommodata, et, praesertim in religionibus laicalibus, pia ad omnes de familia exhortatio."},{"canon":566,"latin":". $ 1. Circa sacerdotem a confessionibus in mulie- rum novitiatibus serventur praescripta"},{"canon":568,"latin":". In novitiatus decursu, si suis beneficiis vel bonis quovis modo novitius renuntiaverit eademve obligave- rit, renuntiatio vel obligatio non solum illicita, sed ipso iure irrita est. Cav. 569. $ 1. Ante professionem votorum simplicium sive temporariorum sive perpetuorum novitius debet, ad totum tempus quo simplicibus votis adstringetur, bo- norum suorum administrationem cedere cui maluerit et, nisi constitutiones aliud ferant, de eorundem usu, et usufructu libere disponere. Liber Secundus - De Personis 171 $ 2. Ea cessio ac dispositio, si praetermissa fuerit ob defectum bonorum et haec postea supervenerint, aut si facta fuerit et postea alia bona quovis titulo obvenerint, fiat aut iteretur secundum normas $1 sta- tutas, non obstante simplici professione emissa. $ 3. Novitius in Congregatione religiosa ante pro- fessionem votorum temporariorum testamentum de bo- nis praesentibus vel forte obventuris libere condat. Cav. 570. $ 1. Nisi pro alimentis et habitu religioso in consti- tutionibus vel expressa conventione aliquid in postu- latu vel novitiatu ineundo solvendum caveatur, nihil pro impensis postulatus vel novitiatus exigi potest. $ 2. Quae adspirans attulerit et usu consumpta non fuerint, si e religione, non emissa professione, egredia- tur, ei restituantur."},{"canon":569,"latin":"praescripta sunt. $ 2. Quidquid autem industria sua vel intuitu reli- gionis acquirit, religioni acquirit. $ 3. Cessionem vel dispositionem de qua in"},{"canon":570,"latin":", $ 1; emissa vero nova professione, dos ipsa huic religioni debentur; si ad aliud eiusdem Ordinis monasterium, huic debetur ipsa dos a die transitus, 166 Codex Iuris Canonici"},{"canon":571,"latin":", $ 2 admiserint, pro gravitate culpae puniantur, non exclusa officii privatione."},{"canon":572,"latin":". $ 1. Ad validitatem cuiusvis religiosae professionis requiritur ut : 1. Qui eam emissurus est, legitimam aetatem habeat ad normam can, 573; ! ; 173. Codec luris Canonici 2» Eum ad professionem admittat legitimus Su- perior secundum constitutiones; 35 Novitiatus validus ad normam"},{"canon":574,"latin":": 1. Fruuntur iisdem indulgentiis, privilegiis et spiritualibus gratiis, quibus gaudent professi a votis sollemnibus aut professi a votis simplicibus perpetuis; et si morte praeveniantur, ad eadem suffragia ius ha- bent; 2. Eadem obligatione tenentur observandi regu- . las et constitutiones, sed, ubi viget chori obligatio, di- vini officii privatim recitandi lege non obstringuntur, nisi sint in sacris constituti aut aliud constitutiones . expresse praescribant; 2.\" Voce activa et passiva carent, nisi aliud in constitutionibus expresse caveatur; tempus autem prae- 174 Codec Iuris Canonici scriptum ad fruendum voce activa et passiva, silenti- bus constitutionibus, computetur a prima professione."},{"canon":580,"latin":". $ 1. Quilibet professus a votis simplicibus, sive per- petuis sive temporariis, nisi aliud in constitutionibus cautum sit, conservat proprietatem bonorum suorum et capacitatem alia bona acquirendi, salvis quae in"},{"canon":581,"latin":". Largitiones ex bonis domus, provinciae, religionis non permittuntur, nisi ratione eleemosynae vel alia iusta de eausa, de venia Superioris et ad normam con- stitutionum. TITULUS XI. De admissione in religionem."},{"canon":582,"latin":", n. 1, bonis domus, provinciae vel religionis admisceatur, et pecunia quaelibet omnesque tituli in capsa communi deponantur. $ 3. Religiosorum supellex paupertati conveniat quam professi sunt. M Caw. 595. $ 1. Curent Superiores ut omnes religiosi : 1.? Quotannis spiritualibus exercitiis vacent; 2.» Legitime non impediti quotidie Sacro inter- sint, orationi mentali vacent, et in alia pietatis officia, quae a regulis et constitutionibus praescripta sint, se- dulo incumbant; 3.* Ad poenitentiae sacramentum semel saltem in hebdomada accedant. Liber Secundus - De Personis 179 $ 2. Superiores suos inter subditos promoveant fre- quentem, etiam quotidianam, - sanctissimi Corporis Ohristi receptionem; frequens autem, imo etiam quoti- dianus accessus ad sanctissimam Eucharistiam religio- sis rite dispositis libere pateat. $ 3. Si autem post ultimam sacramentalem confes- sionem religiosus communitati gravi scandalo fuerit aut gravem et externam culpam patraverit, donec ad poeni- tentiae sacramentum denuo accesserit, Superior potest eum, ne ad sacram communionem accedat, prohibere. 3 4. Si quae sint religiones votorum sive sollemnium sive simplicium, quarum in regulis aut constitutioni- bus vel etiam calendariis communiones aliquibus die- bus affixae aut iussae reperiantur, hae normae vim dumtaxat directivam habent."},{"canon":583,"latin":". Professis a votis simplicibus in Congregationibus religiosis non licet : : 1.\" Per actum inter vivos dominium bonorum Suo- rum titulo gratioso abdicare; 2.\" Testamentum conditum ad normam"},{"canon":584,"latin":"; 2. [ntra tempus utile iure statutum vel, defi- ciente iure, ab Ordinario determinatum, de officio pro- visus illud adire neglexerit; 3.\" Aliud officium eecclesiastieum cum priore in- compatibile aeceptaverit et eiusdem pacificam posses- sionem obtinuerit; 4.\" A fide catholica publice defecerit; 5. Matrimonium, etiam civile tantum, ut aiunt, contraxerit; 6.\" Contra praescriptum"},{"canon":585,"latin":". Professus a votis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus amittit ipso iure propriam quam in saeculo habebat dioecesim."},{"canon":586,"latin":". $ 1. Professio religiosa irrita ob impedimentum ex- ternum non convalescit per subsequentes actus, sed opus est ut a Sede Apostolica sanetur, vel denuo, co- gnita nullitate et impedimento sublato, legitime emit- tatur. $ 2. Si autem irrita fuerit ob consensus defectum mere internum, hoc praestito, convalescit, dummodo ex parte religionis consensus non fuerit revocatus. 176 Codes Iuris Canonici € 3. Si contra validitatem professionis religiosae gravia sint argumenta et religiosus renuat ad cautelam sive professionem renovare sive eiusdem. sanationem petere, res ad Sedem Apostolicam deferatur. TITULUS XII. De ratione studiorum in religionibus clericalibus. CAN. 58T. $ 1. Quaelibet clericalis religio habeat studiorum sedes a Capitulo generali vel à Superioribus approba- tas, firmo praescripto"},{"canon":588,"latin":". 8 1. Toto studiorum curriculo religiosi committan- | tur speciali curae Praefecti seu Magistri spiritus qui eorum animos ad vitam religiosam informet opportu- nis monitis, instructionibus atque exhortationibus. $ 2. Praefectus vel Magister spiritus iis qualitati- bus praeditus sit oportet, quae in Magistro novitiorum requiruntur ad normam"},{"canon":589,"latin":". Post sollemnem professionem, salvis pariter pecu- liaribus Apostolicae Sedis indultis, omnia bona quae quovis modo obveniunt regulari : 1.^ In Ordine capaci possidendi, cedunt Ordini vel provinciae vel domui secundum constitutiones; 2.\" In Ordine incapaci, acquiruntur Sanctae Sedi in proprietatem."},{"canon":591,"latin":". In qualibet saltem formata domo, minimum semel in mense, habeatur solutio casus moralis et liturgici, cui, ..si Superior opportunum existimaverit, addi potest ser- mo de re dogmatica coniunctisve doctrinis; et omnes clerici professi qui studio sacrae theologiae operam navant aut illud expleverunt et in domo degunt, assi- - Stere tenentur, nisi aliud in constitutionibus caveatur. Cod. Iur. Cam. 12 178 Codec Iuris Canonici TITULUS XIII. De obligationibus et privilegiis religiosorum. CAPUT I. De obligationibus."},{"canon":592,"latin":". Obligationibus communibus clericorum, de quibus in"},{"canon":594,"latin":". | $ 1. In quavis religione vita communis accurate ab omnibus servetur etiam in iis quae ad vietum, ad ve- stitum et ad supellectilem pertinent. $ 2. Quidquid a religiosis, etiam a Superioribus, acquiritur ad normam"},{"canon":595,"latin":"pro omnibus religiosis praescribuntur, in stu- diorum domo perfectissime observentur."},{"canon":596,"latin":". Religiosi omnes proprium suae religionis habitum deferant tum intra tum extra domum, nisi gravis causa excuset, iudicio Superioris maioris aut, urgente neces- sitate, etiam localis."},{"canon":597,"latin":". $ 1. In domibus regularium sive virorum sive mu- lierum canonice constitutis, etiam non formatis, serve- tur clausura papalis. $ 2. Lege clausurae papalis afficitur tota domus quam communitas regularis inhabitat, cum hortis et viridariis accessui religiosorum reservatis; excluso, praeter publicum templum cum continente sacrario, etiam hospitio pro advenis, si adsit, et collocutorio, quod, quantum fieri potest, prope ianuam domus con- stitui debet. $ 3. Partes clausurae legi obnoxiae patenter indi- centur; Superioris vero maioris vel Capituli generalis secundum constitutiones, aut, si agatur de monasterio monialium, Episcopi erit clausurae fines accurate prae- scribere aut legitimis de causis mutare. 180 Codex Iuris Canonici"},{"canon":598,"latin":". $ 1. Intra regularium virorum clausuram ne admit- tantur mulieres cuiusvis aetatis, generis aut conditio- nis sub quovis praetextu. $ 2. Eximuntur ab hac lege uxores eorum qui su- premum actu tenent populorum principatum, cum co- mitatu."},{"canon":599,"latin":". $ 1. Si domus regularium virorum adnexum habeat convictum pro alumnis internis vel alia opera religio- nis propria, separata saltem aedis pars, si fieri possit, religiosorum habitationi reservetur, clausurae legi subiecta. $ 2. Etiam in loca extra clausuram alumnis exter- nis aut internis vel operibus religionis propriis reser- vata, personae alterius sexus, nisi aequa de causa et de Superioris licentia, ne admittantur."},{"canon":600,"latin":". Intra monialium clausuram nemo, cuiusvis generis. conditionis, sexus, aetatis admittatur sine Sanctae Se- dis licentia, exceptis personis quae sequuntur : 1.\" Ordinario loci aut Superiori regulari, mona- sterium visitantibus vel aliis Visitatoribus ab ipsis de- legatis licet clausuram ingredi dumtaxat inspectionis causa, cautoque ut unus saltem clericus vel religiosus : vir maturae aetatis eos comitetur; 2. Qonfessarius vel qui eius vices gerit potest, cum debitis cautelis, ingredi clausuram ad ministranda Sacramenta infirmis aut ad assistendum morientibus; 3.» Possunt clausuram ingredi qui supremum actu tenent populorum principatum eorumque uxores cum comitatu; itemque S. R. E. Cardinales; 4. Antistitae est, adhibitis debitis cautelis, in- gressum permittere medicis, chirurgis, aliisque quorum. opera sit necessaria, impetrata prius saltem habituali: Liber Secundus - De Personis 181 approbatione ab Ordinario loci; si vero necessitas ur- geat nec tempus suppetat approbationem petendi, haec iure praesumitur."},{"canon":601,"latin":". $ 1. Nemini monialium liceat post professionem exire e monasterio, etiam ad breve tempus, quovis prae- textu, sine speciali Sanctae Sedis indulto, excepto casu imminentis periculi mortis vel alius gravissimi mali. $ 2. Hoc periculum, si tempus suppetat, scripto re- cognoscendum est a loci Ordinario."},{"canon":602,"latin":". Clausura monasterii monialium ita circumsepta esse debet ut, quoad fieri potest, nullus sit in eam vel ab ea prospectus externarum personarum."},{"canon":604,"latin":". $ 1. In domibus etiam Congregationum religiosa- rum sive pontificii sive dioecesani iuris clausura serve- tur, in quam nemo alterius sexus admittatur, nisi ii de quibus in"},{"canon":606,"latin":". $ 1. Facultates habituales quae conceduntur vel in perpetuum vel ad praefinitum tempus aut certum nu- merum casuum, accensentur privilegiis praeter ius. $8 2. Nisi in earum concessione electa fuerit indu- stria personae aut aliud expresse cautum sit, faculta- tes habituales, IEZpiscopo aliisve de quibus in"},{"canon":607,"latin":". Antistitae et Ordinarii locorum serio advigilent ne religiosae, citra casum necessitatis, singulae extra do- mum pergant."},{"canon":608,"latin":". $ 1l. Privilegia acquiri possunt non solum per dire- ctam concessionem competentis auctoritatis et per com- municationem, sed etiam per legitimam consuetudineni aut praescriptionem. $ 2. Possessio centenaria vel immemorabilis indu- cit praesumptionem concessi privilegii. Liber Primus - Normae Generales 15"},{"canon":609,"latin":". $ 1. Si ecclesia, apud quam residet communitas re- ligiosa, sit simul paroecialis, servetur, congrua con- gruis referendo, praescriptum"},{"canon":611,"latin":". Omnes religiosi sive viri sive mulieres, libere pos- sunt mittere litteras, nulli obnoxias inspectioni, ad Sanctam Sedem eiusque in natione Legatum, ad Car- dinalem Protectorem, ad proprios Superiores maiores, ad Superiorem domus forte absentem, ad Ordinarium loci cui subiecti sint et, si agatur de monialibus quae sub regularium iurisdictione sunt, etiam ad Superiores maiores Ordinis; et ab istis omnibus praedicti religiosi, viri aut mulieres, litteras item nemini inspiciendas re- cipere. 184 Codec lwris fanonici"},{"canon":612,"latin":". Praeter praescriptum"},{"canon":613,"latin":". $ 1. Quaelibet religio iis tantum privilegiis gaudet, quae vel hoc in Codice continentur, vel a Sede Aposto- lica directe eidem concessa fuerint, exclusa in posterum qualibet communicatione. $ 2. Privilegia quibus gaudet Ordo regularis, com- petunt quoque monialibus eiusdem Ordinis, quatenus eorum sint capaces."},{"canon":614,"latin":". Religiosi , etiam laici ac novitii, fruuntur clerico- rum privilegiis de quibus in"},{"canon":615,"latin":". Regulares, novitiis non exclusis, sive viri sive mu- lieres, cum eorum domibus et ecclesiis, exceptis lis monialibus quae Superioribus regularibus non subsunt, ab Ordinarii loci iurisdictione exempti sunt, praeter- quam in casibus a iure expressis."},{"canon":616,"latin":". $ 1. Regulares extra domum illegitime degentes, etiam sub praetextu accedendi ad Superiores, exem- ptionis privilegio non gaudent. & 2. Si extra domum delictum commiserint nec à proprio Superiore praemonito puniantur, à loci Ordi- nario puniri possunt, etsi e domo legitime exierint et domum reversi fuerint. poe us Liber Secundus - De Personis 185"},{"canon":617,"latin":". $ I. Si in regularium aliorumve religiosorum exem- ptorum domibus eorumve ecclesiis abusus irrepserint, et Superior monitus prospicere neglexerit, Ordinarius loci obligatione tenetur rem ad Sedem Apostolicam sta- tim deferendi. 8 2. Domus autem non formata manet sub peculiari vigilantia Ordinarii loci, qui, si abusus irrepserint et fidelibus scandalo fuerint, ipse per se potest interim providere."},{"canon":618,"latin":", 8 2, n. 2. 8 3. Quod ad bonorum Sane ionem attinet, ventur praescripta"},{"canon":619,"latin":". In omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario loei, possunt ab eodem etiam poenis coerceri."},{"canon":620,"latin":". Per indultum ab Ordinario loci legitime concessum, obligatio legis communis cessat quoque pro religiosis 186 Codec Iuris Canonici omnibus in dioecesi commorantibus, salvis votis et constitutionibus propriis cuiusvis religionis."},{"canon":621,"latin":"-624, permittere ut subditi extra domum pro- priae religionis degant, nisi gravi et iusta de causa atque ad tempus quo fieri potest brevius secundum constitutiones; pro absentia vero quae sex menses exce- dat, nisi causa studiorum intercedat, semper Aposto- licae Sedis venia requiritur."},{"canon":622,"latin":". $ 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pon- tificii, sine peculiari Sanctae Sedis privilegio, stipem petere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetra- verint, opus erit praeterea licentia seripto data ab Or- dinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit. 8 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani sti- pem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto data tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum do- mus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere cupiunt. $ 3. Religiosis, de quibus in $$ 1 et 2 huius canonis, Ordinarii locorum licentiam quaeritandae stipis ne concedant, praesertim ubi sunt conventus regularium nomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera domus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri nequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quae- renda intra locum seu districtum vel dioecesim in qua iidem commorantur, ampliorem licentiam ne lar- giantur. $ 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae 'Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini Liber Secundus - De Personis 187 nec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et digni- tatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum subditum in orientales dioeceses ad eundem finem mit- tant."},{"canon":623,"latin":". Non licet Superioribus stipem colligendam commit- tere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime si de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in studia adhuc incumbunt."},{"canon":624,"latin":", votorum simplicium professionem ad trien- nium valituram, vel ad longius tempus, sj aetas ad perpetuam professionem requisita longius distet, nisi constitutiones exigant annuales professiones. $ 2. Hoc tempus legitimus Superior potest, reno- vata a religioso temporaria professione, prorogare, non tamen ultra aliud triennium. Caw. 515. $ 1. Exacto professionis temporariae tempore, reli-- giosus, ad normam"},{"canon":625,"latin":". Abbates regulares de regimine, legitime electi, de- bent intra tres menses ab electione benedictionem ac- cipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm est; postquam vero benedictionem receperint, praeter- quam potestate conferendi ordines ad normam"},{"canon":626,"latin":". $ 1. Religiosus nequit, sine Sedis Apostolicae au- (toritate, ad dignitates, officia aut beneficia promo- reri, quae cum statu religioso componi non possint. $ 2. Legitime ab aliquo collegio electus, nequit ele- tioni assentiri sine licentia Superioris. $ 9. Si voto teneatur non acceptandi dignitates, pecialis Romani Pontificis dispensatio est necessaria. 188 Codec Iuris Canonici"},{"canon":628,"latin":". $ 2. Eximitur tamen a potestate Superiorum et, vi voti obedientiae, uni Romano Pontifiei manet obno- m ON. 698. Religiosus ad dignitatem episcopalem vel aliam extra propriam religionem evectus : 1.\" Si per professionem dominium bonorum ami- serit, bonorum quae ipsi obveniunt, habet usum, usum- fructum et administrationem; proprietatem vero Epi- scopus residentialis, Vicarius Apostolicus, Praefectus Apostolicus, aequirit dioecesi, vicariatui, praefecturae; ceteri, Ordini vel Sanctae Sedi, ad normam"},{"canon":630,"latin":". $ 1. Religiosus, qui paroeciam regit sive titulo pa- rochi sive titulo vicarii, manet adstrictus ad observa: Liber Secundus - De Personis 180 tionem votorum et constitutionum, quatenus haec observatio potest cum muneris sui officiis consistere. $ 2. Quare, in iis quae ad religiosam disciplinam attinent, subest Superiori, cuius proinde est, et quidem privative respectu Ordinarii loci, in eius agendi ratio- nem circa haec omnia inquirere eumque, si casus ferat, corrigere. $ 3. Bona quae ipsi obveniunt intuitu paroeciae cui praeficitur, ipsi paroeciae acquirit; cetera aequirit ad instar aliorum religiosorum. $ 4. Non obstante voto paupertatis, eidem licet eleemosynas in bonum paroecianorum, vel pro scholis catholicis aut locis piis paroeciae coniunctis, quovis modo oblatas accipere aut colligere, et acceptas sive collectas administrare, itemque, servata offerentium voluntate, pro prudenti suo arbitrio, erogare, salva semper vigilantia sui Superioris; sed eleemosynas pro ecclesia paroeciali aedificanda, conservanda, instau- randa, exornanda accipere, apud se retinere, colligere aut administrare pertinet ad Superiores, si ecclesia sit communitatis religiosae; secus ad loci Ordinarium."},{"canon":631,"latin":". $ 1. Idem parochus vel vicarius religiosus, licet mi- nisterium exerceat in domo seu loco ubi maiores Supe- riores religiosi ordinariam sedem habent, subest imme- diate omnimodae iurisdictioni, visitationi et correctioni Ordinarii loci, non secus ac parochi saeculares, regu- lari observantia unice excepta. $ 2. Ordinarius loci, ubi eum suo muneri defecisse compererit, opportuna decreta condere ac meritas in eum poenas statuere potest; in quo nihilominus Ordi- narii facultates minime privativae sunt, sed Superior ius cumulativum cum ipso habet, ita tamen ut, si ali- ter a Superiore, aliter ab Ordinario decerni contingat, decretum Ordinarii praevalere debeat. 190 Codex Iuris Canonici $ 3. Quod attinet ad parochi vel vicarii religiosi re- motionem e paroecia, servetur praescriptum"},{"canon":632,"latin":". Religiosus nequit ad aliam religionem, etiam stri- ctiorem, vel e monasterio sui iuris ad aliud transire sine auctoritate Apostolicae Sedis."},{"canon":633,"latin":". $ 1. Transiens ad aliam religionem novitiatum per- agere debei; quo durante, manentibus votis, iura et obligationes particulares, quas in religione derelicta - habuit, suspensa manent, et ipse obligatione tenetur | Superioribus novae religionis et ipsi novitiorum Ma- gistro parendi etiam ratione voti obedientiae. 8 2. Si in religione ad quam transiit, professionem non edat, ad pristinam religionem redire debet, nisi interim votorum tempus exspiraverit. $ 3. Transiens ad aliud monasterium eiusdem Or- dinis nec novitiatum peragit nec novam emittit pro- fessionem. Caw. 634. Sollemniter professus aut professus a votis simpli- cibus perpetuis, si transierit ad aliam religionem cum votis sollemnibus vel simplicibus perpetuis, post novi- tiatum, praetermissa professione temporaria, de qua in can. Dí4, vel admittatur ad professionem sollemnem aut simplicem perpetuam, vel ad pristinam redeat reli-: gionem; ius tamen est Superiori eum probandi diutius, sed non ultra annum ab expleto novitiatu. Liber Secundus - De Personis 191"},{"canon":635,"latin":". Transeuntes ad aliud monasterium eiusdem religio- nis a die transitus, ad aliam vero religionem ab edita nova professione : 1. Amittunt omnia iura et obligationes prioris religionis vel monasterii et alterius iura et officia susci- piunt; 2.\" Religio vel monasterium « quo bona servat, quae ipsius religiosi ratione iam ei quaesita fuerunt; quod spectat ad dotem eiusve fructus et alia bona per- sonalia, si qua habeat religiosus, servandum praeseri- ptum"},{"canon":636,"latin":". Sollemnitas votorum in eo qui legitime secundum superiores canones vota simplicia in Congregatione re- ligiosa nuncupat, eo ipso exstinguitur, nisi aliud in apostolico indulto expresse caveatur. TITULUS XV. De egressu e religione."},{"canon":637,"latin":", vel emittat perpetuam professionem, sollemnem vel simplicem secundum con- | stitutiones, vel ad saeculum redeat; sed etiam, durante. J y CRM LM uda t. 1 Load 5 tes n 0 adea LL m I-A E] 1 Liber Secundus - De Personis T9 tempore professionis temporariae, potest, si dignus non habeatur qui vota perpetua nuncupet, dimitti a legitimo Superiore ad normam"},{"canon":638,"latin":". Indultum manendi extra claustra, sive tempora- rium, idest indultum ezclaustrationis, sive perpetuum, idest indultum saecularizationis, sola Sedes Apostolica 199 Codex luris Canonici in religionibus iuris pontificii dare potest; in religioni- bus iuris dioecesani etiam loci Ordinarius. |"},{"canon":639,"latin":". - Qui indultum exclaustrationis ab Apostolica Sede | impetravit, votis ceterisque suae professionis obligatio- nibus, quae cum suo statu componi possunt, manet | obstrictus; exteriorem tamen debet habitus religiosi | formam deponere; perdurante tempore indulti caret | voce activa et passiva, sed gaudet privilegiis mere spl- ritualibus suae religionis, et Ordinario territorii ubi commoratur, loco Superiorum propriae religionis, subditur etiam ratione voti obedientiae."},{"canon":640,"latin":". $ 1. Qui, impetrato saecularizationis indulto, reli- gionem relinquit: 1. A sua religione separatur, habitus eiusdem exteriorem formam debet deponere, et in Missa et horis canonicis, in usu et dispensatione Sacramentorum $Sae- cularibus assimilatur; 2.» A votis liberatus manet, firmis oneribus ordini maiori adnexis, si in sacris fuerit; non tenetur obliga- tione horas canonicas vi professionis recitandi nec aliis regulis et constitutionibus adstringitur. | $ 2. Si ex apostolico indulto in religionem rursus recipiatur, novitiatum ac professionem instaurat et locum inter professos obtinet a die novae professionis."},{"canon":641,"latin":". $ 1. Si religiosus in sacris constitutus propriam dioecesim ad normam"},{"canon":642,"latin":". $ 1. Quilibet professus, ad saeculum regressus, licet valeat, ad normam"},{"canon":643,"latin":". $ 1. Qui e religione, expleto votorum temporario- rum tempore aut obtento saecularizationis indulto, egrediantur vel ex eadem fuerint dimissi, nihil possunt repetere ob quamlibet operam religioni praestitam. $ 2. Si tamen religiosa sine dote recepta fuerit nec ex propriis bonis sibimet providere valeat, religio ex caritate eidem dare debet ea quae requiruntur ut modo Cod. Iur."},{"canon":645,"latin":". $ 1. Apostata et fugitivus ab obligatione regulae et votorum minime solvuntur et debent sine mora ad religionem redire. $ 2. Superiores debent eos sollicite requirere, et ipsos, si vera poenitentia acti redeant, suscipere; redi- tum vero monialis apostatae vel fugitivae caute curet loei Ordinarius, et, si agatur de monasterio exempto, etiam Superior regularis. TITULUS XVI. De dimissione religiosorum."},{"canon":646,"latin":". $ 1. Ipso faeto habendi sunt tanquam legitime di- missi religiosi : 1.? Publiei apostatae a fide catholica; 2. Religiosus, qui fugam arripuerit cum muliere; aut religiosa quae cum viro; 3.\" Attentantes aut contrahentes matrimonium aut etiam vinculum, ut aiunt, civile. Liber Secundus - De .Personis 195 $ 2. In his casibus sufficit ut Superior maior cum suo Capitulo vel Consilio ad normam constitutionum emittat declarationem facti; curet autem probationes facti collectas in domus regestis asservare. CAPUT I. De dimissione religiosorum qui vota temporaria nwuncuparunt."},{"canon":647,"latin":". $ 2. Suffragium Consilii seu Capituli pro prima professione temporaria est deliberativum; pro subse- quente professione perpetua, sollemni vel simplici, est consultivum tantum."},{"canon":650,"latin":", $ 3 etiam in religiosa- rum dimissione servandum est."},{"canon":651,"latin":". $ 1. Etiam ad dimittendas religiosas professas a vo- tis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus exigun- tur graves causae exteriores una cum incorrigibilitate, experimento prius habito ita ut spes resipiscentiae eva- nuerit, iudicio Antistitae. $ 2. Praescriptum"},{"canon":652,"latin":". 8 1. Si agatur de religiosis iuris dioecesani, Ordi- narii loci in quo sita est sororis professae domus, est causas dimissionis expendere et decretum dimissionis ferre. $ 2. Si de monialibus, Ordinarius loci omnia acta et documenta transmittat ad Sacram Congregationem cum suo et Superioris regularis voto, si monasterium regularibus sit subiectum. $ 9. Si de aliis religiosis iuris pontificii, suprema religionis Moderatrix rem totam ad Sacram Congrega- tionem pariter deferat cum omnibus actis et documen- tis; Saera autem Congregatio tum in hoc tum in prae- cendenti casu quod magis expedire censuerit, decernet, firmo praescripto"},{"canon":653,"latin":", religiosus statim potest a Superiore maiore, vel si periculum sit in mora et tempus non adsit recurrendi ad Superiorem maiorem, a Superiore quoque locali, cum consensu sui Consilii, Liber Secundus - De Personis 901 ad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito; religioso autem dimisso, statim processus, si nondum fuerit institutus, instituatur ad normam canonum qui praecedunt. CAPUT IV. De religiosis dinissis qui vota perpetua muncuparunt."},{"canon":654,"latin":". Vir professus a votis sollemnibus aut a votis simpli- cibus perpetuis in religione clericali exempta ne dimit- tatur, nisi processu instituto, salvo praescripto"},{"canon":655,"latin":". $ 1. Ad sententiam dimissionis ferendam compe- tens est supremus religionis vel monasticae Congrega- tionis Moderator cum suo Consilio seu Capitulo, quod quatuor saltem religiosis constet; si qui deficiant , eo- rum loco totidem religiosos eligat praeses de consensu aliorum qui eum ipso tribunal collegiale constituunt. $ 2. Praeses de aliorum consensu promotorem iu- stitiae nominet ad normam"},{"canon":656,"latin":"-662. Cax. 650. $ 1. Haec si constiterint, supremus religionis Mo- derator cum suo Consilio, perpensis omnibus facti adiunctis, deliberet num locus sit dimissioni. $ 2. Si maior suffragiorum numerus pro dimissione steterit : 1.* In religione iuris dioecesani res tota deferatur ad Ordinarium loci in quo religiosa professi domus sita est, cuius est dimissionem pro suo prudenti arbitrio decernere ad normam"},{"canon":658,"latin":". € 1. Ad monitionem faciendam necesse est ut aut delictum sit notorium aut de eodem constet ex rei con- Liber Secundus - De Personis : 199 fessione extraiudiciali vel ex aliis sufficientibus proba. tionibus quas praevia inquisitio suppeditaverit. $ 2. In inquisitione peragenda serventur, congrua congruis referendo, praescripta"},{"canon":659,"latin":". Monitio fieri debet ab immediato Superiore maiore per se vel per alium de eius mandato; sed Superior mandatum ne det, nisi praevia informatione facti ad normam"},{"canon":660,"latin":". Duae debent esse monitiones, scilicet singulae pro singulis duobus primis delictis; in delictis autem con tinuatis seu permanentibus intercedat necesse est in- ter primam et alteram monitionem saltem trium dierum integrum spatium."},{"canon":661,"latin":". $ 1l. Monitionibus Superior addat opportunas ex- hortationes et correctiones, praescriptis insuper poe: nitentiis aliisque remediis poenalibus, quae apta cen- seantur ad emendationem rei et scandali reparationem. $ 2. Praeterea tenetur Superior reum ab occasioni- bus relabendi removere etiam per translationem,. si opus fuerit, ad aliam domum, ubi facilior sit vigilantia et remotior delinquendi occasio. $ 3. Singulis monitionibus adiiciatur dimissionis comminatio."},{"canon":662,"latin":". Religiosus censetur se non emendasse, si post se- cundam monitionem novum delictum commiserit vel in eodem permanenter perstiterit; post ultimam monitio- nem sex saltem dies erit expectandum, antequam ad ulteriora progressus fiat."},{"canon":663,"latin":". Immediatus Superior maior, postquam monitiones et correctiones incassum cesserint, omnia acta et docu- 900 Codex luris Canonici menta diligenter colligat et ad supremum Moderatorem transmittat; hie autem ea tradere debet promotori iusti- tiae, qui ea examinet et suas conclusiones proponat."},{"canon":664,"latin":". $ 1. Ri promotor iustitiae, cui fas est etiam ulte- riores inquisitiones quas opportunas iudicaverit per- agere, accusationem proponat, instruatur processus, servatis praescriptis canonum in Parte Prima Libri Quarti, congrua congruis referendo. $ 2. Ex processu constare debet de delictis patratis, de praemissa duplici monitione et de defectu emenda- tionis."},{"canon":665,"latin":". Tribunal, diligenter perpensis allegationibus tum promotoris iustitiae tum rei, si quidem iudicaverit satis probata esse ea de quibus in"},{"canon":668,"latin":". In casu, de quo in"},{"canon":669,"latin":". $ 1l. Professus qui vota perpetua emisit, a religione dimissus, votis religiosis manet adstrictus, salvis con- stitutionibus aut Sedis Apostolicae indultis quae aliud ferant. $ 2. Si clericus est in minoribus ordinibus consti- tutus, eo ipso reducitur ad statum laicalem. Cav. 610. Clericus in sacris qui aliquid delictum commisit de quo in ean. 646, aut dimissus est ob delictum quod iure communi punitur infamia iuris vel depositione vel de- gradatione, perpetuo prohibetur deferre habitum eccle- siasticum. | Cav. 611. Si vero dimittatur ob delicta minora iis de quibus in"},{"canon":670,"latin":": 1.\" Ipso faeto suspensus manet, donec a Sancta Sede absolutionem obtinuerit; 2.\" Saera Congregatio, si id expedire iudicaverit, dimisso praecipiat ut, habitu cleri saecularis indutus, commoretur in certa. dioecesi, indicatis Ordinario cau- sis ob quas dimissus fuit; 3.\" Si dimissus praecepto de quo n. 2 non parue- rit, religio ad nihil tenetur, et dimissus eo ipso priva- tus est iure deferendi habitum ecclesiasticum; 4.\"^ Ordinarius dioecesis pro eius commoratione designatae, religiosum in domum poenitentiae mittat, vel eum committat curae et vigilantiae pii ac prudentis 909 Codex Turis Canonici sacerdotis; et si religiosus non paruerit, servetur prae: scriptum n. 3; 5. Religio, per manus Ordinarii loci commora- tionis, caritativum subsidium dimisso suppeditet pro necessariis ad vitae sustentationem, nisi ipse aliunde sibimet providere valeat; 6.\" Si dimissus vitae rationem ecclesiastico viro dignam non agat, transacto anno aut etiam prius, iudi- cio Ordinarii, privetur caritativo subsidio, eiiciatur e domo poenitentiae eique auferatur ius deferendi habi- tum ecclesiasticum ab ipso Ordinario, qui statim mit- tere curet opportunam relationem tum ad Sedem Apo- stolicam tum ad religionem; 1. 8i vero dimissus praedicto tempore tam lau- dabiliter se gesserit ut merito haberi possit vere emen- datus, Ordinarius eius preces apud Sanctam Sedem commendabit pro absolutione a censura suspensionis, et, ea obtenta, eidem in sua dioecesi permittat, adhi- bitis opportunis cautelis et limitationibus, Missae ce- lebrationem et etiam, pro suo arbitrio et prudentia, aliud sacrum ministerium, unde honeste vivere queat; quo in casu religio caritativum subsidium intermittere potest. Quod si agatur de diacono aut subdiacono, res ad Sanctam Sedem deferatur. Cax. 012. $ 1. Dimissus, votis in religione emissis non solutus, tenetur ad claustra redire; et si argumenta plenae emendationis per triennium dederit, religio tenetur eum recipere; quod si graves obstent rationes sive ex parte religionis sive ex parte religiosi, res iudicio Sedis Apostolicae subiiciatur. $ 2. Quoties vero vota in religione emissa cessave- rint, si dimissus Episcopum benevolum receptorem in- venerit, sub eius iurisdictione et speciali vigilantia maneat, servato praescripto"},{"canon":674,"latin":". Circa erectionem et suppressionem societatis eius- que provinciarum vel domorum, eadem valent quae de Congregationibus religiosis constituta sunt."},{"canon":680,"latin":". Iidem, etiam laiei, gaudent clericorum privilegiis, de quibus in ean. 119-123, aliisque societati directe concessis, non autem privilegiis religiosorum sine spe- eiali indulto."},{"canon":681,"latin":". Praeter proprias cuiusque societatis constitutiones, cirea transitum ad aliam societatem vel ad aliquam religionem aut circa sodalium exitum a societate etiam iuris pontificii, serventur, congrua congruis referendo, praescripta"},{"canon":682,"latin":". Laici ius habent recipiendi a clero, ad normam ec- : clesiasticae disciplinae, spiritualia bona et potissimum adiumenta ad salutem necessaria."},{"canon":683,"latin":". Non licet laieis habitum clericalem deferre, nisi agatur vel de Seminariorum alumnis aliisque adspiran- tibus ad ordines de quibus in"},{"canon":684,"latin":". Fideles laude digni sunt, si sua dent nomina asso- ciationibus ab Ecclesia erectis vel saltem commenda- tis; caveant autem ab associationibus secretis, damna- tis, seditiosis, suspectis aut quae studeant sese à legitima Ecclesiae vigilantia subducere."},{"canon":685,"latin":". Associationes distinctae a religionibus vel societati- bus de quibus in"},{"canon":686,"latin":". $ 1. Nulla in Ecclesia recognoscitur associatio quae a legitima auctoritate ecclesiastica erecta vel saltem approbata non fuerit. $ 2. Associationes erigere vel approbare pertinet, praeter Romanum Pontificem, ad loci Ordinarium, ex- ceptis illis quarum instituendarum ius, apostolico ex privilegio, aliis reservatum est. $ 3. Licet privilegium concessum probetur, semper tamen, nisi aliud in ipso privilegio cautum sit, requi- ritur ad validitatem erectionis consensus Ordinarii loci scripto datus; consensus tamen ab Ordinario praestitus pro erectione domus religiosae valet etiam proó erigenda in eadem domo vel ecclesia ei adnexa associatione, quae non sit constituta ad modum organici corporis et illius religionis sit propria. 906 Codex Iuris Canonici $ 4. Viearius Generalis ex solo mandato generali, et Vicarius Capitularis nequeunt associationes erigere aut consensum praebere pro earum erectione aut ag- gregatione. $ 5. Erectionis litterae ab iis qui ex privilegio apo- stolico associationem erigunt, gratis concedantur, sola excepta taxa pro expensis necessariis. CaN. 68T. Ad normam"},{"canon":688,"latin":". Associatio titulum seu nomen ne assumat quod levi- tatem aut absonam novitatem sapiat, vel speciem devo- tionis a Sede Apostolica non probatam exprimat."},{"canon":689,"latin":". $ 1. Quaelibet associatio sua statuta habeat, a Sede Apostolica vel ab Ordinario loci examinata et ap- probata. $ 2. Statuta quae non sint confirmata a Sede Apo- stolica, moderationi et correctioni Ordinarii loci sem- per subiecta manent. Cav. 690. $ 1. Omnes associationes, etiam ab Apostolica Sede erectae, nisi speciale obstet privilegium, iurisdictioni subsunt et vigilantiae Ordinarii loci, qui ad normas sacrorum eanonum eas invisendi ius habet et munus. $ 2. Associationes tamen, quae vi privilegii aposto- liei a religiosis exemptis in suis ecclesiis institutae sunt, Ordinariis locorum fas non est visitare quod atti- net ad ea quae internam disciplinam seu spiritualem associationis directionem spectant."},{"canon":691,"latin":". $ 1. Associatio legitime erecta, nisi aliud expresse cautum sit, bona temporalia possidere et administrare | l | Liber Secundus - De Personis 907 potest sub auctoritate Ordinarii loci, cui rationem administrationis saltem quotannis reddere debet, ad normam"},{"canon":692,"latin":". Ad fruendum associationis iuribus, privilegiis, in- dulgentiis, aliisque gratiis spiritualibus, necesse est et sufficit ut quis in eam valide receptus sit, secundum propria associationis statuta et ab ea legitime non ex- pulsus."},{"canon":693,"latin":". $ 1. Acatholici et damnatae sectae adscripti aut censura notorie irretiti et in genere publici peccatores valide recipi nequeunt. $ 2. Eadem persona potest adscribi pluribus asso- ciationibus, salvo praescripto"},{"canon":694,"latin":". $ 1. Receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque associationis. .$ 2. Ut autem de receptione constet, inscriptio in albo associationis fieri omnino debet; imo haec inscri- ptio, si associatio in personam moralem erecta fuerit, est ad validitatem necessaria."},{"canon":695,"latin":". Occasione receptionis in associationem nihil directe vel indirecte exigatur, praeter id quod in statutis legi- time approbatis designatum sit, aut ab Ordinario loci, ratione specialium circumstantiarum, expresse permis- sum in associationis favorem."},{"canon":696,"latin":". $ 1. Nemo, legitime adscriptus, ab associatione di- mittatur, nisi iusta de causa ad normam statutorum. $ 2. Quiin casum inciderint, de quo in"},{"canon":699,"latin":". $ 1. Ob gràves causas et salvo iure recursus ad Apo- stolicam Sedem, potest loci Ordinarius supprimere non solum associationem à se vel à decessoribus suis ere- ctam, sed etiam associationem ex apostolico indulto a religiosis erectam de consensu Ordinarii loci. $ 2. Associationes vero ab ipsa Apostolica Sede ere- ctae nonnisi ab eadem supprimi possunt. ! TITULUS XIX. De fidelium associationibus in specie. CAN. '100. Triplex distinguitur in Ecclesia associationum spe- cles: tertii Ordines saeculares, confraternitates, piae uniones. Cod. Iur."},{"canon":705,"latin":". $ 3. Absentes ne adscribantur associationibus ad modum organici corporis constitutis; praesentes au- tem, nonnisi scientes ac volentes adseribi possunt. $ 4. Salvo praescripto can. (04, religiosi possunt piis associationibus nomen dare, exceptis iis quarum leges, Superiorum iudicio, cum observantia regulae et constitutionum conciliari nequeant. 908 Codex Iuris Canonici"},{"canon":706,"latin":". Publicis processionibus, funeribus aliisque ecclesia- sticis functionibus tertiarii possunt, sed non tenentur collegialiter interesse; at si intersint, cum suis insigni- bus sub cruce propria incedant necesse est. CAPUT Il. De confraternitatibus et piis wunionibus. Cax. 107. $ 1. Associationes fidelium quae ad exercitium ali- cuius operis pietatis aut caritatis erectae sunt, nomine veniunt piarum unionmum; quae, si ad modum organici corporis sint constitutae, sodalitia audiunt. $ 2. Sodalitia vero in inerementum quoque publici cultus erecta, speciali nomine confraternitates appel- lantur. 919 Codex Iuris Canouisi CAN. \"108. Confraternitates nonnisi per formale erectionis de- cretum constitui possunt; pro piis autem unionibus sufficit Ordinarii approbatio, qua obtenta, ipsae, licet morales personae non sint, capaces tamen sunt obti- nendi gratias spirituales ac praesertim indulgentias."},{"canon":712,"latin":". $ 1. Confraternitates vel piae uniones ne erigan- tur, nisi in ecclesia aut oratorio publico vel saltem se- mi-publico. Liber Secundus - De Personis 913 $ 2. Ne instituantur, sine. Capituli consensu, in ecclesia cathedrali aut collegiali. $ 3. In ecclesiis vel oratoriis religiosarum Ordina- rius loei permittere potest erectionem associationis mulierum tantum, aut piae unionis quae nonnisi pre- cationibus incumbat et gratiarum dumtaxat spiritua- lium communicatione gaudeat."},{"canon":715,"latin":". $ 2. In iis quae convocationem ad comitia et ele- ctiones respiciunt, serventur ius commune, quod pro- stat in"},{"canon":716,"latin":"et peculiarium statutorum. $ 2. Patrimonium confraternitatis et piae unionis, quae erecta sit in ecclesia non sua, aut cuius ecclesia sit simul ecclesia paroecialis, debet esse separatum. a bonis fabricae vel communitatis."},{"canon":718,"latin":". OConfraternitates processionibus consuetis et aliis, quas Ordinarius loci indixerit, tenentur collegialiter eum propriis insignibus et sub proprio vexillo inter- esse, nisi Ordinarius aliud praescripserit."},{"canon":719,"latin":". $ 1. De Ordinarii loci consensu confraternitas vel pia unio de alia ad aliam sedem transferri potest, nisi iure aut statutis a Sede Apostolica probatis translatio prohibeatur. 8 2. Quoties agatur de transferenda confraternitate vel pia unione alicui religioni reservata, Superioris consensus est requirendus, Liber Secundus - De Personis 915 CAPUT III. De archiconfraternitatibus et primariis wunionibus. Caw. 720. -^ Sodalitia quae iure pollent alias eiusdem : speciei associationes sibi aggregandi, archisodalitia, vel archi- confraternitates, vel piae uniones, congregationes, SO- eietates primariae appellantur."},{"canon":721,"latin":". $ 1. Nulla associatio potest sine apostolico indulto alias sibi valide aggregare. 8$ 2. Archiconfraternitas vel primaria unio eas tan- tum potest confraternitates vel pias uniones sibi ag- gregare, quae sint eiusdem tituli ae finis, nisi indultum apostolicum aliud ferat."},{"canon":722,"latin":". $ 1. Per aggregationem communicantur omnes in- dulgentiae, privilegia et aliae gratiae spirituales com- munieabiles quae associationi aggreganti directe et nominatim a Sede Apostolica concessae fuerint vel in posterum concedantur, nisi aliud in indulto apostolico caveatur. $ 2. Ex hae communicatione nullum ius associatio aggregans acquirit supra aggregatam."},{"canon":728,"latin":". Ad aggregationis validitatem requiritur ut: 1.\" Associatio iam fuerit canonice erecta nec alii archiconfraternitati vel primariae unioni aggregata; 2. Fiat de consensu Ordinarii loci scriptis dato una cum eius litteris testimonialibus; 3.' Indulgentiae, privilegia et aliae gratiae spi- rituales quae per aggregationem communicantur, enu- merentur in elencho, ab Ordinario loci in quo archicon- 916 Codex Iuris Cangnici fraternitas sita est, recognito et societati aggregatae tradendo; 4.\" Aggregatio fiat formula in statutis praescri- pta et in perpetuum; 5. Litterae aggregationis expediantur gratis omnino et nulla prorsus mercede etiam sponte oblata, exceptis necessariis expensis."},{"canon":729,"latin":", delictum perpetrantes simoniae in quibuslibet officiis, beneficiis aut dignita- tibus ecclesiasticis : 1.\"^ Ineurrunt in excommunicationem latae sen- tentiae Sedi Apostolicae simpliciter reservatam; 2.\" Ipso facto privati in perpetuum manent iure eligendi, praesentandi, nominandi, si quod habeant; 3. Si clerici sint, praeterea suspendantur."},{"canon":732,"latin":". $ 1. Saeramenta baptismi, confirmationis et ordi- nis, quae characterem imprimunt, iterari nequeunt. $ 2. Si vero prudens dubium exsistat num revera vel num valide collata fuerint, sub conditione iterum conferantur."},{"canon":733,"latin":". $ 1. In Sacramentis conficiendis, administrandis ac suscipiendis accurate serventur ritus et caeremoniae quae in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praeci- piuntur. $ 2. Unusquisque autem ritum suum sequatur, salvo praescripto"},{"canon":744,"latin":". Adultorum baptismus, ubi commode fieri possit, ad loci Ordinarium deferatur, ut, si voluerit, ab eo vel ab eius delegato sollemnius conferatur. CAPUT II. De baptismi subiecto."},{"canon":749,"latin":". Infantes expositi et inventi nisi, re diligenter inve- stigata, de eorum baptismo constet, sub conditione ba- ptizentur. Liber Tertius - De Rebus 993 CAN. \"150. $ l. Infans infidelium, etiam invitis parentibus, licite baptizatur, cum in eo versatur vitae discrimine, ut prudenter praevideatur moriturus, antequam usum rationis attingat. $ 2. Extra mortis periculum, dummodo catholicae eius educationi cautum sit, licite baptizatur : 1. &i parentes vel tutores, aut saltem unus eorum, consentiant; 2.^ Ni parentes, idest pater, mater, avus, avia, vel tutores desint, aut ius in eum amiserint, vel illud exercere nullo pacto queant."},{"canon":759,"latin":", $ 1, potest a quovis ministrari, servata debita materia, forma et intentione; quatenus vero fieri potest, adhi- beantur duo testes vel saltem unus, quibus baptismi collatio probari possit. $ 2. Si tamen adsit sacerdos, diacono praeferatur, diaconus subdiacono, clericus laico et vir feminae, nisi pudoris gratia deceat feminam potius quam virum baptizare, vel nisi femina noverit melius formam et modum baptizandi. $ 3. Patri aut matri suam prolem baptizare non licet, praeterquam in mortis perieulo, quando alius praesto non est, qui baptizet. CAN. '(43. Curet parochus ut fideles, praesertim obstetrices, medici et chirurgi, rectum baptizandi modum pro casu necessitatis probe ediscant."},{"canon":766,"latin":". OAN. 191. Etiam ex valida confirmatione oritur inter confir- matum et patrinum cognatio spiritualis, ex qua patri- nus obligatione tenetur confirmatum perpetuo sibi commendatum habendi eiusque christianam educatio- nem curandi. CAPUT V. De collatae confirmationis adnotatione et probatione. Cax. 798. Nomina ministri, confirmatorum, parentum et pa- trinorum, diem ac locum confirmationis parochus inseribat in peculiari libro, praeter adnotationem in libro baptizatorum de qua in"},{"canon":782,"latin":", $ 3, 951, 8$ 2."},{"canon":783,"latin":". $ 1. Episcopus in sua dioecesi hoc sacramentum etiam extraneis legitime ministrat, nisi obstet expressa proprii eorum Ordinarii prohibitio. $ 2. In aliena dioecesi indiget licentia Ordinarii loci saltem rationabiliter praesumpta, nisi agatur de propriis subditis quibus confirmationem conferat pri. vatim ac sine baeulo et mitra. CAN. (84. Presbytero quoque licet, si apostolico locali privi- legio sit munitus, in designato sibi territorio confirmare etiam extraneos, nisi id ipsorum Ordinarii expresse vetuerint. CAN. '185. 8$ 1. Episcopus obligatione tenetur sacramentum hoe subditis rite et rationabiliter petentibus confe- rendi, praesertim tempore visitationis dioecesis. $ 2. Eadem obligatione tenetur presbyter, privile- gio apostolico donatus, erga illos quorum in favorem est concessa facultas. $ 3. Ordinarius, legitima causa impeditus aut po- testate confirmandi carens, debet, quoad fieri possit, saltem intra quodlibet quinquennium providere ut suis subditis hoc sacramentum administretur. $ 4. Si graviter neglexerit sacramentum confirma- tionis suis subditis per se vel per alium ministrare, ser- vetur praescriptum"},{"canon":784,"latin":". $ 1. Saera olea quae quibusdam Sacramentis admi- nistrandis inserviunt, debent esse ab Episcopo bene- dicta feria V in Coena. Domini proxime superiore; ne- que adhibeantur vetera, nisi necessitas urgeat. $ 2. Mox deficienti oleo benedicto aliud oleum de olivis non benedictum adiiciatur, etiam iterato, minore tamen copia. Cav. \"735. Parochus olea saera a suo Ordinario petere debet et in ecclesia in tuta ac decenti custodia sub clavi dili- genter asservare; nec ea domi retineat, nisi propter necessitatem aliamve rationabilem causam, aecedente Ordinarii licentia."},{"canon":788,"latin":". Licet sacramenti confirmationis administratio con- venienter in Ecclesia Latina differatur ad septimum circiter aetatis annum, nihilominus etiam antea con- ferri potest, si infans in mortis periculo sit constitu- tus, vel ministro id expedire ob iustas et graves causas videatur."},{"canon":789,"latin":". Confirmandi, si plures sint, adsint primae ma- nuum imposition: seu extensioni, nec nisi expleto ritu discedant. (ZAPI/TOL LI: De tempore et loco confirmationis conferendae."},{"canon":791,"latin":". Licet proprius confirmationis administrandae locus ecclesia sit, ex causa tamen quam minister iustam ac rationabilem iudicaverit, potest hoc sacramentum in quolibet alio decenti loco conferri. Liber Tertius - De Rebus 933 Cax. 192. Episcopo ius est intra fines suae dioecesis confirma- tionem administrandi in locis quoque exemptis. CAPUT IV. De patrinis."},{"canon":800,"latin":". Ad collatam confirmationem probandam, modo ne- mini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exce- ptione maior, vel ipsius confirmati iusiurandum, nisi confirmatus fuerit in infantili aetate. TITULUS III. De sanctissima Eucharistia."},{"canon":801,"latin":". In sanctissima Eucharistia sub speciebus panis et vini ipsemet Christus Dominus continetur, offertur, sumitur. Liber Tertius - De Rebus 935 CAPUT I. De sacrosancto Missae sacrificio. AnT. Il. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante."},{"canon":802,"latin":". Potestatem offerendi Missae sacrificium habent soli sacerdotes. Cav. 808. Non licet pluribus sacerdotibus concelebrare, prae- terquam in Missa ordinationis presbyterorum et in Missa consecrationis Episcoporum secundum Pontifi- cale Romanum."},{"canon":804,"latin":". $ 1. Sacerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare postulat, exhibens authenticas et adhuc validas litteras commendatitias sui Ordinarii, si sit saecularis, vel sui Superioris, si religiosus, vel Sacrae Congregationis pro IEeclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae ce- lebrationem admittatur, nisi interim aliquid eum com- misisse constet, cur a Missae celebratione repelli debeat. | $ 2. Si iis litteris careat, sed rectori ecclesiae de eius probitate apprime constet, poterit admitti; si vero rectori sit ignotus, admitti adhuc potest semel vel bis, dummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex celebra- tione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, et nomen, officium suamque dioecesim in peculiari libro signet. $ 3. Peculiares hac de re normae, salvis huius ca- nonis praescriptis, ab Ordinario loci datae, servandae sunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur de admittendis ad celebrandum religiosis in ecclesia suae religionis."},{"canon":805,"latin":". Sacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum li- tandi pluries per annum; curet autem Episcopus vel 936 Codec Iuris Canonici Superior religiosus ut iidem saltem singulis diebus dominicis aliisque festis de praecepto divinis ope- rentur."},{"canon":806,"latin":". $ 1. Excepto die Nativitatis Domini et die Comme- morationis omnium fidelium defunctorum, quibus fa- cultas est ter offerendi Eucharisticum Sacrificium, non licet sacerdoti plures in die celebrare Missas, nisi ex apostolico indulto aut potestate facta a loci Ordinario. $ 2. Hane tamen facultatem impertiri nequit Or- dinarius, nisi cum, prudenti ipsius iudicio, propter pe- nuriam sacerdotum die festo de praecepto notabilis fidelium pars Missae adstare non possit; non est autem in eius potestate plures quam duas Missas eidem sa- cerdoti permittere."},{"canon":807,"latin":". Sacerdos sibi conscius peccati mortalis, quantumvis se contritum existimet, sine praemissa sacramentali confessione Missam celebrare ne audeat; quod si, defi- ciente copia confessarii et urgente necessitate, elicito tamen perfectae contritionis actu, celebraverit, quam- primum confiteatur."},{"canon":808,"latin":". Sacerdoti celebrare ne liceat, nisi ieiunio naturali a media nocte servato."},{"canon":809,"latin":". Integrum est Missam applicare pro quibusvis tum vivis, tum etiam defunctis purgatorio igne admissa expiantibus, salvo praescripto"},{"canon":810,"latin":". Sacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrifieii obla- tionem sese piis precibus disponere, eoque expleto, gratias Deo pro tanto beneficio agere. Liber Tertius - De Rebus 937 CAN.- 811. $ 1. Sacerdos, Missam celebraturus, deferat vestem convenientem quae ad talos pertingat et sacra orna- menta a rubricis sui ritus praescripta. $ 2. Abstineat autem a pileolo et annulo, nisi sit S. h. E. Cardinalis, Episcopus vel Abbas benedictus, aut nisi apostolicum indultum eorundem usum in Missa celebranda eidem permittat."},{"canon":812,"latin":". Nulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos alios- que praelatos usu pontificalium fruentes, licet, sola honoris aut sollemnitatis causa, habere presbyterum assistentem."},{"canon":813,"latin":". 8$ 1. Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui eidem inserviat et respondeat. 8$ 2. Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, deficiente viro, iusta de causa, eaque lege ut mulier ex longinquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat. AnT. II. — De Missae rilibus el caeremonáis."},{"canon":814,"latin":", $ 1, 875, $ 2, confessarius ordina- rius et extraordinarius; et si religiosus aliquem specia- lem confessarium expostulet, illum Superior concedat, nullo modo petitionis rationem inquirens neque id aegre se ferre demonstrans."},{"canon":815,"latin":". $ 1. Panis debet esse mere triticeus et recenter con- fectus ita ut nullum sit periculum corruptionis. $ 2. Vinum debet esse naturale de genimine vitis et non corruptum."},{"canon":817,"latin":". Nefas est, urgente etiam extrema necessitate, alte- ram materiam sine altera aut etiam utramque, extra Missae celebrationem, consecrare."},{"canon":818,"latin":". Reprobata quavis contraria consuetudine, sacerdos celebrans accurate ac devote servet rubricas suorum ritualium librorum, caveatque ne alias caeremonias aut preces proprio arbitrio adiungat."},{"canon":819,"latin":". Missae sacrificium celebrandum est lingua liturgica sui cuiusque ritus ab Ecclesia probati. Anr. III. — De tempore el loco Missae celebrandae."},{"canon":820,"latin":". Missae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, exceptis iis qui proprio sacerdotis ritu excluduntur."},{"canon":821,"latin":". $ 1. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam una hora ante auroram vel serius quam una hora post meridiem. $ 2. In nocte Nativitatis Domini inchoari media nocte potest sola Missa conventualis vel paroecialis, non autem alia sine apostolico indulto. $ 3. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus oratorium habentibus cum facultate sanctissimam Eu- charistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis Domini, unus sacerdos tres rituales Missas vel, serva- tis servandis, unam tantum quae adstantibus omnibus ad praecepti quoque satisfactionem valeat, celebrare potest et sacram communionem petentibus ministrare."},{"canon":822,"latin":". $ 1. Missa celebranda est super altare consecratum et in ecclesia vel oratorio consecrato aut benedicto ad normam iuris, salvo praeseripto"},{"canon":823,"latin":". $ 1l. Non licet Missam celebrare in templo haereti- corum vel schismaticorum, etsi olim rite consecrato aut benedicto. $ 2. Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est ritu proprio celebrare in altari consecrato alius ritus catholici, non autem super Graecorum antimensiis. $ 9. In altaribus papalibus nemo celebret sine apo- stolico indulto. ART. IV. — De Missarum eleemosynis sew stipendiis."},{"canon":824,"latin":"$ Il. Secundum receptum et probatum Eeclesiae morem atque institutum, sacerdoti cuilibet Missam celebranti et applicanti licet eleemosynam seu stipen- dium recipere. S 2. Quoties autem pluries in die celebrat, si unam Missam ex titulo iustitiae applicet, sacerdos, praeter- quam iu die Nativitatis Domini, pro alia eleemosynam recipere nequit, excepta aliqua retributione ex titulo extrinseco."},{"canon":828,"latin":". Tot celebrandae et appliceandae sunt Missae, quot stipendia etiam exigua data et accepta fuerint."},{"canon":829,"latin":". Licet sine culpa illius qui onere celebrandi grava- tur, Missarum eleemosynae iam perceptae perierint, obligatio non cessat. Liber Tertius - De Rebus 941"},{"canon":831,"latin":". $ 1. Ordinarii.loci est manualem Missarum stipem in sua dioecesi definire per decretum, quantum fieri potest, in dioecesana Synodo latum; nec sacerdoti licet ea maiorem exigere. 8$ 2. Ubi desit Ordinarii decretum, servetur consue- tudo dioecesis. $ 3. Etiam religiosi, licet exempti, circa stipem manualem stare debent decreto Ordinarii loci aut dioe- cesis consuetudini."},{"canon":832,"latin":". Sacerdoti fas est oblatam ultro maiorem stipem pro Missae applicatione accipere; et, nisi loci Ordinarius prohibuerit, etiam minorem."},{"canon":833,"latin":". Praesumitur oblatorem petiisse solam Missae appli- 'ationem; si tamen oblator expresse aliquas circum- stantias in Missae celebratione servandas determina- verit, sacerdos, eleemosynam aeceptans, eius voluntati stare debet. 5g"},{"canon":834,"latin":". 8 1. Missae pro quibus celebrandis tempus ab obla- tore expresse praescriptum est, eo omnino tempore sunt celebrandae. $2. 8i oblator nullum tempus pro Missarum ma- nualium celebratione expresse praescripserit : 1. Missae pro urgenti causa oblatae quampri- mum tempore utili sunt celebrandae; 2.* In aliis casibus Missae sunt celebrandae intra modicum tempus pro maiore vel minore Missarum numero. Cod. Iur. Cam. 16 949 Codex Íuris Canonici $8 3. Quod si oblator arbitrio sacerdotis tempus ce- lebrationis expresse reliquerit, sacerdos poterit tem- pore quo sibi magis placuerit, eas celebrare, firmo prae- scripto"},{"canon":835,"latin":". Nemini licet tot Missarum onera per se celebranda- rum recipere quibus intra annum satisfacere nequeat."},{"canon":838,"latin":". Qui habent Missarum numerum de quibus sibi liceat libere disponere, possunt eas tribuere sacerdotibus sibi aeceptis, dummodo probe sibi constet eos esse omni exeeptione maiores vel testimonio proprii Ordinarii commendatos."},{"canon":839,"latin":". Oonditiones in rescriptis tunc tantum essentiales pro eorundem validitate censentur, cum per particulas , dummodo, vel aliam eiusdem significationis expri- muntur."},{"canon":840,"latin":". $ 1. Qui Missarum stipes manuales ad alios trans- mittit, debet acceptas integre transmittere, nisi aut Láber Tertius - De Rebus 943 oblator expresse permittat aliquid retinere, aut certo constet excessum supra taxam dioecesanam datum fuisse intuitu personae. $ 2. In Missis ad instar manualium, nisi obstet mens fundatoris, legitime retinetur excessus et satis est re- mittere solam eleemosynam manualem dioecesis in qua Missa celebratur, si pinguis eleemosyna locum pro par- te teneat dotis beneficii aut causae piae."},{"canon":841,"latin":". $ I. Omnes et singuli Episcopi eo anno quo relatio- nem exhibere tenentur, ad Urbem, Deatorum Aposto- lorum Petri et Pauli sepulera veneraturi, accedant et Romano Pontifici se sistant. $ 2. Sed Episcopis qui extra Iuropam sunt, per- mittitur ut alternis quinquenniis, idest singulis decen- niis, Urbem petant."},{"canon":842,"latin":". Ius et offieium advigilandi ut onera Missarum ad- impleantur, in ecclesiis saecularium pertinet ad loci \"Ordinarium; in religiosorum ecclesiis, ad eorum Supe- riores."},{"canon":843,"latin":". $ I. Rectores ecclesiarum aliorumque piorum 1oco- rum sive saecularium sive religiosorum in quibus elee- mosynae Missarum recipi solent, peculiarem habeant librum in quo aecurate notent Missarum receptarum numerum, intentionem, eleemosynam, celebrationem. $ 2. Ordinarii tenentur obligatione singulis saltem annis huiusmodi libros sive per se ipsi sive per alios re- cognoscendi. 944. Codec [uris Canonici"},{"canon":844,"latin":". $ 1. Ordinarii quoque locorum et Superiores reli- giosi qui propriis subditis aliisve Missas celebrandas committunt, quas aeceperint Missas cum suis eleemo- synis cito in librum per ordinem referant curentque pro viribus ut quamprimum celebrentur. $ 2. Imo omnes sacerdotes sive saeculares sive reli- giosi debent accurate adnotare quas quisque Missarum intentiones receperit, quibusve satisfecerit. CAPUT II. De sanctissimo Eucharistiae sacramento. AnT. I. — De ministro sacrae communionis."},{"canon":845,"latin":". $ 1. Minister ordinarius sacrae communionis est so- lus sacerdos. $ 2. Extraordinarius est diaconus, de Ordinarii loci vel parochi licentia, gravi de causa concedenda, quae in easu necessitatis legitime praesumitur. JAN. 846. $ 1. Quilibet sacerdos intra Missam et, si privatim celebrat, etiam proxime ante et statim post, sacram communionem ministrare potest, salvo praescripto"},{"canon":847,"latin":". In suo territorio Episcopus praecedit omnibus Ar- chiepiscopis et Episcopis, exceptis Cardinalibus, Lega- tis Pontifieiis et proprio Metropolita; extra territorium serventur normae traditae in"},{"canon":848,"latin":". $ 1. Ius et officium sacram communionem publice ad infirmos etiam non paroecianos extra ecclesiam defe- rendi, pertinet ad parochum intra suum territorium. Liber Tertius - De Rebus 945 8 2. Ceteri sacerdotes id possunt in casu tantum ne- cessitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem parochi vel Ordinarii."},{"canon":849,"latin":". $ 1. Communionem privatim ad infirmos quilibet sacerdos deferre potest, de venia saltem praesumpta sa- cerdotis, cui custodia sanctissimi Sacramenti com- missa est. $ 2. Quando privatim sacra communio infirmis mi- nistratur, reverentiae ac decentiae tanto sacramento debitae sedulo consulatur, servatis a Sede Apostolica praescriptis normis."},{"canon":850,"latin":". \"acram communionem per modum Viatici sive pu- blice sive privatim ad infirmos deferre, pertinet ad /pa- rochum ad normam"},{"canon":851,"latin":", $ 2, 866."},{"canon":852,"latin":". Sanctissima Eucharistia sub sola specie panis prae- beatur. AnT. II. — De subiecto sacrae communionis."},{"canon":853,"latin":". Quilibet baptizatus qui iure non prohibetur, admitti potest et debet ad sacram communionem. OAN. 854. $ 1. Pueris, qui propter aetatis imbecillitatem non- dum huius sacramenti cognitionem et gustum habent, Eucharistia ne ministretur. 946 Codem Iuris Canonici $ 2. In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia pueris ministrari possit ac debeat, satis est ut sciant Corpus Christi a communi cibo discernere illudque re- verenter adorare. $ 9. Extra mortis periculum plenior cognitio doctri- nae christianae et aceuratior praeparatio merito exigi- tur, ea scilicet, qua ipsi fidei saltem mysteria necessaria necessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant, et devote pro suae aetatis modulo ad sanctissimam Eu- charistiam accedant. 8 4. De sufficienti puerorum dispositione ad primam communionem iudicium esto sacerdoti a confessionibus eorumque parentibus aut iis qui loco parentum sunt. $ 5. Parocho autem est officium advigilandi etiam per examen, si opportunum prudenter iudicaverit, ne pueri ad sacram Synaxim accedant ante adeptum usum rationis vel sine sufficienti dispositione; itemque cu- randi ut usum rationis assecuti et sufficienter dispositi quamprimum hoc divino cibo reficiatur."},{"canon":855,"latin":". $ 1l. Arcendi sunt ab Eucharistia publice indigni, quales sunt excommunicati, interdicti manifestoque in- fames, nisi de eorum poenitentia et emendatione con- stet et publico scandalo prius satisfecerint. 8 2. Occultos vero peccatores, si occulte petant et eos non emendatos agnoverit, minister repellat; non au- tem, si publice petant et sine scandalo ipsos praeterire nequeat."},{"canon":856,"latin":". Nemo quem conscientia peccati mortalis gravat, quantumcumque etiam se contritum existimet, sine praemissa sacramentali confessione ad sacram commu- nionem accedat; quod si urgeat necessitas ac copia con- fessarii illi desit, actum perfectae contritionis prius eliciat. Liber Tertius - De Rebus 947 OaN. 85. Nemini liceat sanctissimam Eucharistiam recipere, qui eam eadem die iam receperit, nisi in casibus de qui- bus in"},{"canon":858,"latin":". $8 1. Qui à media nocte ieiunium naturale non ser- vaverit, nequit ad sanctissimam Eucharistiam admitti, nisi mortis urgeat periculum, aut necessitas impediendi irreverentiam in sacramentum. $ 2. Infirmi tamen qui iam a mense decumbunt sine certa spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii consilio sanctissimam Eucharistiam sumere possunt se- mel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medicinam vel aliquid per modum potus antea sumpserint."},{"canon":859,"latin":". $ 1. Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad an- nos discretionis, idest ad rationis usum, pervenerit, de- bet semel in anno, saltem in Paschate, Eucharistiae sa- cramentum recipere, nisi forte de consilio proprii sa- cerdotis, ob aliquam rationabilem causam, ad tempus ab eius perceptione duxerit abstinendum. $ 2. Paschalis communio fiat a dominica Palmarum ad dominicam in albis; sed locorum Ordinariis fas est, si ita personarum ac locorum adiuncta exigant, hoc tempus etiam pro omnibus suis fidelibus anticipare, non tamen ante quartam diem dominicam Quadragesimae, vel prorogare, non tamen ultra festum sanctissimae Trinitatis. $ 9. Suadendum fidelibus ut huic praecepto satisfa- ciant in sua quisque paroecia; et qui in aliena paroecia satisfecerint, curent proprium parochum de adimpleto praecepto certiorem facere. $ 4. Praeceptum paschalis communionis adhuc ur- get, si quis illud praescripto tempore, quavis de causa, non impleverit. 948 Codex Iuris Canonici"},{"canon":860,"latin":". Obligatio praecepti communionis sumendae, quae impuberes gravat, in eos quoque ac praecipue recidit, qui ipsorum curam habere debent, idest in parentes, tutores, confessarium, institutores et parochum."},{"canon":861,"latin":". Praeceepto communionis recipiendae non satisfit per sacrilegam communionem."},{"canon":862,"latin":". Expedit ut feria V maioris hebdomadae omnes cle- rici, etiam sacerdotes qui ea die a Sacro litando absti- nent, sanctissimo Christi Corpore in Missa sollemni seu conventuali reficiantur."},{"canon":863,"latin":". Excitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, pane Iucharistico reficiantur ad normas in decretis Apostolicae Sedis traditas; utque Missae adstantes non solum spirituali affectu, sed sacramentali etiam san- ctissimae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, com- municent."},{"canon":864,"latin":". $ 1. In perieulo mortis, quavis ex causa procedat, fideles sacrae communionis recipiendae praecepto te- nentur. $ 2. Etiamsi eadem die sacra communione fuerint refecti, valde tamen suadendum, ut in vitae diserimen adducti denuo communicent. $ 9. Perdurante mortis periculo, sanctum Viati- cum, secundum prudens confessarii consilium, pluries, distinctis diebus, administrari et licet et decet."},{"canon":865,"latin":". Sanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; et qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut eo infirmi plene sui compotes reficiantur. Liber Tertius - De Rebus 949"},{"canon":866,"latin":". $ 1. Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas ut, pietatis causa, sacramentum Eucharisticum quoli- bet ritu confectum suscipiant. $ 2. Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles praecepto communionis paschalis satisfaciant. $ 3. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio ac- cipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto quoli- bet ritu illud accipere. AnT. IIT. — De tempore et loco quo sacra communio distribui potest."},{"canon":868,"latin":". Sacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra Missam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse altare e conspectu amittat."},{"canon":869,"latin":". $ 2. Etiam extra Missam quilibet sacerdos eadem faeultate pollet ex licentia saltem praesumpta rectoris ecclesiae, si sit extraneus."},{"canon":876,"latin":". $ 1l. Revocata qualibet contraria particulari lege seu privilegio, sacerdotes tum saeculares tum religiosi. cuiusvis gradus aut officii, ad confessiones quarumcun- que religiosarum ac novitiarum valide et licite recipien- das peculiari iurisdictione indigent, salvo praescripto"},{"canon":877,"latin":", $ 1. $ 2. 8i, concessa facultate vel licentia, compererint necessarias dotes in concionatore desiderari, debent eam revocare; in dubio de doctrina, debent certis argu- mentis dubitationem excutere, novo etiam examine, si opus fuerit. $ 9. Ob revocatam concionandi facultatem vel li- centiam, datur recursus, sed non in suspensivo. OAN. 1841. $ 1. Sacerdotes extradioecesani sive saeculares sive religiosi ad concionandum ne invitentur, nisi prius li- centia ab Ordinario loci in quo concio habenda sit, ob- tenta fuerit; hic autem, nisi eorum idoneitatem aliunde compertam habeat, licentiam ne concedat, nisi prius bonum testimonium super concionatoris doctrina, pie- tate, moribus a proprio eiusdem Ordinario habuerit; qui, graviter onerata conscientia, secundum veritatem respondere tenetur. $ 2. Licentiam tempestive petere debet parochus, si agatur de paroeciali ecclesia aliave eidem subiecta; re- ctor ecclesiae, si de ecclesia parochi auctoritati non ob- noxia; prima dignitas, de Capituli consensu, si de ec- clesia capitulari; moderator seu cappellanus confrater- nitatis, si de ecclesia eiusdem confraternitatis propria. 8 9. Si ecclesia paroecialis sit simul capitularis aut confraternitatis propria, illa licentiam petat, qui sa- cras functiones iure peragit. Cod. Iur. Can. [s - 370 Codec Iuris Canonici"},{"canon":880,"latin":", potest, gra- vem ob causam, religiosarum confessarium tam ordi- narium quam extraordinarium amovere, etiamsi mo- nasterium regularibus subdatur et ipse sacerdos a confessionibus sit regularis, nec tenetur causam amo- tionis cuiquam significare, excepta Apostolica Sede, si ab ea requiratur; de amotione autem debet Superiorem regularem monere, si moniales regularibus subdantur."},{"canon":881,"latin":". $ 1. Omnes utriusque cleri sacerdotes ad audiendas confessiones approbati in aliquo loco, sive ordinaria sive delegata iurisdictione instructi, possunt etiam vagos ac peregrinos ex alia dioecesi vel paroecia ad sese aece- dentes, itemque catholicos cuiusque ritus orientalis, va- lide et licite absolvere. $8 2. Qui ordinariam habent absolvendi potestatem, possunt subditos absolvere ubique terrarum, Liber Tertius - De Rebus 953 Cav. 882. In periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad con- fessiones non approbati, valide et licite absolvunt quos- libet poenitentes à quibusvis peccatis aut censuris, quantumvis reservatis et notoriis, etiamsi praesens sit sacerdos approbatus, salvo praescripto"},{"canon":882,"latin":", 2252, tum etiam, si alii desint mi- nistri, cetera Sacramenta et Sacramentalia. CaNv. 2262. $ 1. Excommunicatus non fit particeps indulgen- tiarum, suffragiorum, publicarum Eeclesiae precum. $ 2. Non prohibentur tamen: 1.\" Fideles privatim pro eo orare; 2.\" Sacerdotes Missam privatim ac remoto scan- dalo pro eo applicare; sed, si sit vitandus, pro eius con- versione tantum."},{"canon":884,"latin":", 2252. Cav. 883. $ 1. Sacerdotes omnes maritimum iter arripientes, dummodo vel à proprio Ordinario, vel ab Ordinario portus in quo navim conscendunt, vel etiam ab Ordina- rio cuiusvis portus interiecti per quem in itinere trans- eunt, facultatem rite acceperint confessiones audiendi, possunt, toto itinere, quorumlibet fidelium secum navi- gantium confessiones in navi excipere, quamvis navis in itinere transeat vel etiam aliquandiu consistat variis in locis diversorum Ordinariorum iurisdictioni subie- etis. $ 2. Quoties vero navis in itinere consistat, possunt confessiones excipere tum fidelium qui quavis de causa ad navim aecedant, tum eorum qui ipsis ad terram obi- ter appellentibus confiteri petant eosque valide ac licite absolvere etiam a casibus Ordinario loci reservatis."},{"canon":885,"latin":". Etsi preces, ab Ecclesia formulae absolutoriae ad- iunctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint necessariae, nihilominus, nisi iusta de causa, ne omit- tantur. 954. Codecs Iuris Canonici"},{"canon":886,"latin":". Si confessarius dubitare nequeat de poenitentis dispositionibus et hic absolutionem petat, absolutio nec deneganda, nec differenda est. Cawv. 881. Pro qualitate et numero peccatorum et conditione poenitentis salutares et convenientes satisfactiones confessarius iniungat; quas poenitens volenti animo excipere atque ipse per se debet implere."},{"canon":888,"latin":". $ l. Meminerit sacerdos in audiendis confessioni- bus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac divinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a Deo constitutum esse ut honori divino et animarum sa- luti consulat. $ 2. Caveat omnino ne complieis nomen inquirat, ne curiosis aut inutilibus quaestionibus, maxime circa sextum Decalogi praeceptum, quemquam detineat, et praesertim ne iuniores de iis quae ignorant impruden- ter interroget."},{"canon":889,"latin":". $ 1. Sacramentale sigillum inviolabile est; quare caveat diligenter confessarius ne verbo aut signo aut alio quovis modo et quavis de causa prodat aliquatenus peccatorem. $ 2. Obligatione servandi sacramentale sigillum .te- nentur quoque interpres aliique omnes ad quos notitia confessionis quoquo modo pervenerit. CO^N. 890. $ 1. Omnino prohibitus est confessario usus scien- tiae ex confessione acquisitae cum gravamine poeniten- tis, excluso etiam quovis revelationis periculo. $ 2. Tam Superiores pro tempore exsistentes, quam confessarii qui postea Superiores fuerint renuntiati, Liber \"Tertius - De Rebus 955 notitia quam de peccatis in confessione habuerint, ad exteriorem gubernationem nullo modo uti possunt."},{"canon":891,"latin":"; 2» (onfessarii ordinarii, si agatur de religione clericali, in ipsa novitiatus domo commorentur; si de laicali, saltem frequenter ad domum novitiatus acce- dant, novitiorum confessiones audituri; 3. Praeter confessarios ordinarios, designentur aliqui confessarii, quos novitii in casibus particulari- bus adire libere possint, nec Magister aegre id se ferre demonstret; 4.? Quater saltem in anno detur novitiis confes- sarius extraordinarius, ad quem omnes accedant sal- tem benedictionem recepturi."},{"canon":892,"latin":". $ 1. Parochi aliique quibus eura animarum vi mu- neris est demandata, gravi iustitiae obligatione tenen- tur audiendi sive per se sive per alium confessiones fi- delium sibi commissorum, quoties ii audiri rationabili- ter petant. $ 2. Urgente necessitate, omnes confessarii obliga- tioné tenentur ex caritate confessiones fidelium au- diendi, et in mortis periculo omnes sacerdotes. CAPUT II. De reservatione peccatorum."},{"canon":893,"latin":". $ 1. Qui ordinario iure possunt audiendi confessio- nes potestatem concedere aut ferre censuras, possunt quoque, excepto Vicario Capitulari et Vicario Gene- rali sine mandato speciali, nonnullos casus ad suum avocare iudicium, inferioribus absolvendi potestatem limitantes. $ 2. Haec avocatio dicitur reservatio casuum. $ 9. Quod attinet ad reservationem censurarum, servetur praescriptum"},{"canon":894,"latin":". TITULUS XVI. De delietis in administratione vel susceptione ordinum aliorumque Saeramentorum."},{"canon":895,"latin":". Locorum Ordinarii peccata ne reservent, nisi, re in Synodo dioecesana discussa, vel extra Synodum auditis Capitulo cathedrali et aliquot ex prudentioribus ac pro- batioribus suae dioecesis animarum curatoribus, vera reservationis necessitas aut utilitas comprobata fuerit."},{"canon":896,"latin":". Inter Superiores religionis clericalis exemptae unus Superior generalis, et in monasteriis sui iuris Abbas, cum proprio cuiusque Consilio, peccata, ut supra, sub- ditorum reservare possunt, firmo praescripto"},{"canon":898,"latin":". Prorsus ab iis peccatis sibi reservandis omnes absti- neant quae iam sint Sedi Apostolicae etiam ratione cen- surae reservata, et regulariter ab iis quoque quibus cen- sura, etsi nemini reservatàá, a iure imposita sit."},{"canon":899,"latin":". $ 1. Statutis semel reservationibus quas vere ne- cessarias aut utiles iudicaverint, curent locorum Ordi- narii ut ad subditorum notitiam, quo meliore eis videa- tur modo, eaedem deducantur, nec facultatem a reser- vatis absolvendi cuivis et passim impertiant. $ 2. At huiusmodi absolvendi facultas ipso iure competit canonico poenitentiario ad normam"},{"canon":900,"latin":". Quaevis reservatio omni vi caret : 1.\" Cum confessionem peragunt sive aegroti qui domo egredi non valent, sive sponsi matrimonii ineundi Causa; 2.\" Quoties vel legitimus Superior petitam pro aliquo determinato casu absolvendi facultatem dene- gaverit, vel, prudenti confessarii iudicio, absolvendi facultas a legitimo Superiore peti nequeat sine gravi poenitentis incommodo aut sine periculo violationis sigilli sacramentalis; 9. Extra territorium reservantis, etiamsi dum- taxat ad absolutionem obtinendam poenitens ex eo discesserit. CAPUT III. De subiecto sacramenti poenitentiae"},{"canon":901,"latin":". Qui post baptismum mortalia perpetravit, quae nondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, de- bet omnia quorum post diligentem sui discussionem conscientiam habeat, confiteri et circumstantias in con- fessione explicare, quae speciem peccati mutent."},{"canon":902,"latin":". Peccata post baptismum commissa, sive mortalia directe potestate clavium iam remissa, sive venialia, sunt materia sufficiens, sed non necessaria, sacramenti poenitentiae. Cod. Iur."},{"canon":903,"latin":". Qui aliter confiteri non possunt, non prohibentur, si velint, per interpretem confiteri, praecavendo abusus et scandala, firmo praescripto"},{"canon":904,"latin":". Ad normam constitutionum apostolicarum et nomi- natim constitutionis Benedicti XIV Sacramentum Poe- nitentiae,1Iun.1741, debet poenitens sacerdotem, reum delicti sollicitationis in confessione, intra mensem de- nuntiare loci Ordinario, vel Sacrae Congregationi S. Officii; et confessarius debet, graviter onerata eius conscientia, de hoc onere poenitentem monere."},{"canon":905,"latin":". Cuivis fideli integrum est confessario legitime ap- probato etiam alius ritus, cui maluerit, peccata sua confiteri."},{"canon":907,"latin":". Praecepto confitendi peccata non satisfacit, qui con- fessionem facit sacrilegam vel voluntarie nullam. CAPUT IV. De loco ad. confessiones eacipiendas."},{"canon":908,"latin":". Sacramentalis confessionis proprius locus est eccle- sia vel oratorium publicum aut semi-publicum."},{"canon":909,"latin":". $8 1l. Sedes confessionalis ad audiendas mulierum confessiones semper collocetur in loco patenti et con- spieuo, et generatim in ecclesia vel oratorio publico aut semi-publieo mulieribus destinato. Liber Tertius - De Rebus 959 $ 2. Sedes confessionalis crate fixa ae tenuiter per- forata inter poenitentem et confessarium sit instructa."},{"canon":910,"latin":". 8$ 1. Feminarum confessiones extra sedem confes- sionalem ne audiantur, nisi ex causa infirmitatis aliave verae necessitatis et adhibitis cautelis quas Ordinarius loci opportunas iudicaverit. 8 2. Confessiones virorum etiam in aedibus privatis excipere licet. CAPUT V. De indulgentiis. AnT. I. — De éndulgentiarwm concessione."},{"canon":911,"latin":". Omnes magni faciant indulgentias seu remissionem coram Deo poenae temporalis debitae pro peccatis, ad culpam quod attinet iam deletis, quam ecclesiastica auctoritas ex thesauro Ecclesiae concedit pro vivis per modum absolutionis, pro defunctis per modum suf- fragii."},{"canon":912,"latin":". Praeter Romanum Pontificem, cui totius spiritua- lis Ecclesiae thesauri a Christo Domino commissa est dispensatio, ii tantum possunt potestate ordinaria in- dulgentias elargiri, quibus id expresse a iure conces- sum est."},{"canon":913,"latin":". Inferiores Romano Pontifice nequeunt : 1.* Facultatem concedendi indulgentias aliis com- mittere, nisi id eis a Sede Apostolica expresse fuerit indultum; 2.\" Indulgentias concedere defunctis applicabiles; 3.\" Eidem rei seu actui pietatis vel sodalitio, cui iam a Sede Apostolica vel ab alio indulgentiae conces- sae sint, alias adiungere, nisi novae conditiones adim- plendae praescribantur. 960 Codec Iuris Canonici"},{"canon":914,"latin":". Benedictionem papalem cum indulgentia plenaria, secundum praescriptam formulam, impertiri possunt Episcopi in sua quisque dioecesi bis in anno, hoc est die sollemni Paschatis Resurrectionis et alio die festo sol- lemni ab ipsis designando, etiamsi iidem Missae sol- lemni adstiterint tantum; Abbates autem vel Praelati nullius, Vicarii et Praefecti Apostolici, etsi episcopali dignitate careant, id possunt in suis territoriis uno tantum ex sollemnioribus per annum diebus."},{"canon":915,"latin":". Regulares, qui privilegium habent impertiendi be- nedictionem papalem, non solum obligatione tenentur servandi formulam praescriptam, sed hoc privilegio uti nequeunt, nisi in suis ecclesiis et in ecclesiis monia- lium vel tertiariorum suo Ordini legitime aggregato- rum; non autem eodem die et loco quo Episcopus eam impertiat."},{"canon":916,"latin":". Episcopi, Abbates vel Praelati nullus, Vicarii ac Praefecti Apostolici et Superiores maiores religionis clericalis exemptae, possunt designare et declarare unum altare privilegiatum quotidianum perpetuum, dummodo aliud non habeatur, in suis ecclesiis cathe- dralibus, abbatialibus, collegiatis, conventualibus, pa- roecialibus, quasi-paroecialibus, non autem in orato- riis publicis vel semi-publicis, nisi sint ecclesiae paroe- ciali unita seu eiusdem subsidiaria."},{"canon":917,"latin":". $ 1. Die Commemorationis omnium fidelium defun- ctorum, omnes Missae gaudent privilegio ac si essent ad altare privilegiatum celebratae. $ 2. Omnia altaria ecclesiae per eos dies quibus in ea peragitur supplicatio Quadraginta Horarum sunt privilegiata. Liber Tertius - De Rebus 961"},{"canon":918,"latin":". $ 1. Ut indicetur altare esse privilegiatum, nihil aliud inscribatur, nisi: altare privilegiatum, perpe- tuum vel ad tempus, quotidianum vel non, secundum concessionis verba. 8 2. Pro Missis celebrandis in altari privilegiato ne- quit, sub obtentu privilegii, maior exigi Missae elee- mosyna."},{"canon":919,"latin":". 8 2. Confraternitatibus, ab iisdem erectis, non licet vestem propriam seu insignia, quae in publicis proces- sionibus aliisque sacris functionibus deferenda sunt, assumere sine speciali Ordinarii loci licentia. CaN. \"14. Confraternitas proprium habitum vel insignia, sine licentia Ordinarii loci, ne dimittat neve immutet."},{"canon":920,"latin":". Qui a Summo Pontifice impetraverint indulgentia- rum concessiones pro omnibus fidelibus, obligatione tenentur, sub poena nullitatis gratiae obtentae, authen- tica exemplaria earundem concessionum ad Sacram Poenitentiariam deferendi."},{"canon":921,"latin":". $ 1. Indulgentia plenaria concessa pro festis Do- mini Nostri Iesu Christi vel pro festis Beatae Mariae Virginis, intelligitur concessa dumtaxat pro festis quae in calendario universali reperiuntur. $ 2. Concessa indulgentia plenaria vel partialis pro festis Apostolorum, intelligitur concessa dumtaxat pro eorum festo natali. $ 3. Indulgentia plenaria concessa ut quotidiana perpetua vel ad. tempus visitantibus aliquam ecclesiam vel publicum oratorium ita intelligenda est ut quacun- que die, sed semel tantum in anno, ab unoquoque fideli acquiri possit, nisi aliud in decreto expresse dicatur. 969 Codes Iwris Canonici"},{"canon":922,"latin":". Indulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationi- bus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, quae ante aut post festum vel etiam eius octavario per- durante peraguntur, translatae intelliguntur in eum diem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si festum translatum habeat officium cum Missa sine sol- lemnitate et externa celebratione ac translatio fiat in perpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in perpetuum sollemnitas et externa celebratio."},{"canon":923,"latin":". Ad luerandam indulgentiam alicui diei affixam, si visitatio ecclesiae vel oratorii requiratur, haec fieri potest a meridie diei praecedentis usque ad mediam no- ctem quae statutum diem claudit."},{"canon":924,"latin":". 8 1. Ad normam"},{"canon":925,"latin":". $ 1. Ut quis eapax sit sibi lucrandi indulgentias, debet esse baptizatus, non excommunicatus, in statu gratiae saltem in fine operum praescriptorum, subdi- tus concedentis. $ 2. Ut vero subiectum capax eas revera lucretur, debet habere intentionem saltem generalem eas acqui- rendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac de- bito modo secundum concessionis tenorem. Liber Tertius - De Rebus 963"},{"canon":926,"latin":". Plenaria indulgentia ita concessa intelligitur ut si quis eam plenarie lucrari non possit, eam tamen par- tialiter lucretur pro dispositione quam habet. Cav. 92. Nisi aliud ex concessionis tenore appareat, indul- gentias ab Ijpiscopo concessas luerari possunt tum subditi extra territorium, tum peregrini, vagi, omnes- que exempti in territorio degentes."},{"canon":928,"latin":". $ 1. Indulgentia plenaria, nisi aliud expresse cau- tum sit, acquiri potest semel tantum in die, etsi idem opus praescriptum pluries ponatur. , $ 2. Partialis indulgentia, nisi contrarium expresse notetur, saepius per diem, eodem opere repetito, potest Iucrifieri."},{"canon":929,"latin":". Fideles utriusque sexus qui, perfectionis studio vel institutionis seu educationis aut etiam valetudinis causa in domibus ecclesia vel publico sacello caren- tibus, de consensu Ordinariorum constitutis, vitam communem agunt, itemque personae omnes ad illis mi- nistrandum ibidem commorantes, quoties ad lucrandas indulgentias praescribatur visitatio alicuius ecclesiae non determinatae, vel indeterminati alicuius publici oratorii, visitare queunt propriae domus sacellum in quo obligationi audiendi Sacrum iure satisfacere pos- sunt, dummodo cetera opera iniuncta rite praestiterint. C^N. 930. Nemo indulgentias acquirens potest eas aliis in vita degentibus applicare; animabus autem in purgatorio detentis indulgentiae omnes a Romano Pontifice con- cessae, nisi aliud constet, applicabiles sunt. 964. Codec Iuris Canonici Cav. 931. $ 1. Ad quaslibet indulgentias lucrandas confessio forte requisita peragi potest intra octo dies qui imme- diate praecedunt diem cui indulgentia fuit affixa; com- munio autem in pervigilio eiusdem diei; utraque vero etiam intra subsequentem totam octavam. $ 2. Pariter ad lucrandas indulgentias pro piis exercitiis in triduum, hebdomadam, etc., ductis conces- sas, confessio et communio fieri etiam potest intra octavam quae immediate sequitur exercitium expletum. $ 9. Christifideles qui solent, nisi legitime impe- diantur, saltem bis in mense ad poenitentiae sacramen- tum accedere, aut sanctam communionem in statu gra- tiae et cum recta piaque mente recipere quotidie, quamvis semel aut iterum per hebdomadam ab eadem abstineant, possunt omnes indulgentias consequi, etiam sine actuali confessione quae ceteroquin ad eas lucran- das necessaria foret, exceptis indulgentiis sive iubilaei ordinarii et extraordinarii sive ad instar iubilaei."},{"canon":932,"latin":". Opere, cui praestando quis lege aut praecepto obli- gatur, nequit indulgentia lucrifieri, nisi in eiusdem concessione aliud expresse dicatur; qui tamen praestat opus sibi in saeramentalem poenitentiam iniunctum et indulgentiis forte ditatum, potest simul et poenitentiae satisfacere et indulgentias lucrari."},{"canon":933,"latin":". Uni eidemque rei vel loco plures ex variis titulis adnecti possunt indulgentiae; sed uno eodemque opere, cui ex variis titulis indulgentiae adnexae sint, non possunt plures acquiri indulgentiae, nisi opus requisi- tum sit confessio vel communio, aut nisi aliud expresse cautum fuerit."},{"canon":934,"latin":". $ 1. Si ad lucrandas indulgentias oratio in genere ad mentem Summi Pontificis praescribatur, mentalis Liber Tertius - De Rebus 965 tantum oratio non sufficit; oratio autem vocalis poterit arbitrio fidelium deligi, nisi peculiaris aliqua assi- gnetur. $ 2. Si peculiaris oratio assignata fuerit, indulgen- tiae acquiri possunt quocunque idiomate oratio reci- tetur, dummodo de fidelitate versionis constet ex decla- ratione vel Sacrae Poenitentiariae vel unius ex Ordi- nariis loci ubi vulgaris est lingua in quam vertitur oratio; sed indulgentiae penitus cessant ob quamlibet additionem, detractionem, vel interpolationem. $ 3. Ad indulgentiarum acquisitionem satis est ora- tionem alternis cum socio recitare, aut mente eam pro- sequi, dum ab alio recitatur."},{"canon":935,"latin":". Pia opera ad lucrandas indulgentias iniuncta, con- fessarii possunt in alia commutare pro iis qui, legitimo detenti impedimento, eadem praestare nequeant. CaNv. 936. Muti lucrari possunt indulgentias adnexas publicis precibus, si una cum ceteris fidelibus in eodem loco orantibus mentem ac pios sensus ad Deum attollant; et si agatur de privatis orationibus, satis est ut eas mente recolant signisve effundant vel tantummodo ocu- lis percurrant. TITULUS V. De extrema unctione."},{"canon":937,"latin":". Extremae unctionis sacramentum conferri debet per sacras unctiones, adhibito oleo olivarum rite benedicto, et per verba in ritualibus libris ab Ecclesia probatis praescripta. 266 Codex Iwris Canonici CAPUT I. De ministro eamtremae unctionis. OaN. 938. $ 1. Hoe sacramentum valide administrat omnis et solus sacerdos. $ 2. Balvo praescripto"},{"canon":939,"latin":". Minister ordinarius ex iustitia tenetur hoc sacra- mentum per se ipse vel per alium administrare, et in casu necessitatis ex caritate quilibet sacerdos. CAPUT II. De subiecto extremae unctionis."},{"canon":941,"latin":". Quando dubitatur num infirmus usum rationis atti- gerit, num in periculo mortis reipsa versetur vel num mortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub condi- tione."},{"canon":942,"latin":". Hoc sacramentum non est conferendum illis qui im- poenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter perseverant; quod si hoe dubium fuerit, conferatur sub conditione, Liber Tertius - De Rebus 967"},{"canon":943,"latin":". Infirmis autem qui, cum suae mentis compotes es- sent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter petiissent, etiamsi deinde sensus vel usum rationis amiserint, nihilominus absolute praebeatur."},{"canon":944,"latin":". Quamvis hoc sacramentum per se non sit de neces- sitate medii ad salutem, nemini tamen licet illud ne- gligere; et omni studio et diligentia curandum ut in- firmi, dum sui plene compotes sunt, illud recipiant. CAPUT III. De vitibus et caeremoniis extremae unctionis."},{"canon":945,"latin":". Oleum olivarum, in sacramento extremae unctionis adhibendum, debet esse ad hoc benedictum ab Epi- scopo, vel a presbytero qui facultatem illud benedicendi a Sede Apostolica obtinuerit."},{"canon":946,"latin":". Oleum infirmorum parochus loco nitido et decenter ornato in vase argenteo vel stamneo diligenter custo- diat, nec domi retineat nisi ad normam can. (35."},{"canon":948,"latin":". Ordo ex Christi institutione clericos a laicis in Ec- clesia distinguit ad fidelium regimen et cultus divini ministerium."},{"canon":949,"latin":". In canonibus qui sequuntur, nomine ordinum naio- rum vel sacrorum intelliguntur presbyteratus, diaco- natus, subdiaconatus; minorum vero acolythatus, exor- cistatus, lectoratus, ostiariatus."},{"canon":950,"latin":". In iure verba: ordinare, ordo, ordinatio, sacra or- dinatio, comprehendunt, praeter consecrationem epi- scopalem, ordines enumeratos in"},{"canon":951,"latin":". Sacrae ordinationis minister ordinarius est Episco- pus consecratus; extraordinarius, qui, licet charactere episcopali careat, a iure vel a Sede Apostolica per pe- culiare indultum potestatem acceperit aliquos ordines conferendi."},{"canon":952,"latin":". Nemini licet ordinatum a Romano Pontifice ad al- tiorem ordinem promovere sine Sedis Apostolicae fa- cultate."},{"canon":953,"latin":". Consecratio episcopalis reservatur Romano Ponti- fici ita ut nulli Episcopo liceat quemquam consecrare in Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato. Liber Tertius - De Rebus 969"},{"canon":954,"latin":". Episcopus consecrator debet alios duos Lpiscopos adhibere, qui sibi in consecratione assistant, nisi hac super re a Sede Apostolica dispensatum fuerit."},{"canon":955,"latin":". $ 1. Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut cum legitimis eiusdem litteris dimissoriis. $ 2. Episcopus proprius, iusta causa non impedi- tus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum orientalis ritus, sine apostolico indulto, licite ordinare non potest."},{"canon":956,"latin":", tum aliis qui litteras dimissorias iure requisitas exhi- beant; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta irrita est. 910 Codex Iuris Canonici Caw. 958. $ 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare possunt, quandiu iurisdictionem in territorio retinent : 1.\" Episcopus proprius, postquam possessionem suae dioecesis legitime ceperit ad normam"},{"canon":958,"latin":", $ ino ipso facto subiacet suspensioni a divinis."},{"canon":959,"latin":". Qui potest litteras dimissorias ad ordines recipien- dos dare, potest quoque eosdem ordines conferre per se ipse, si necessariam ordinis potestatem habeat. Cav. 960. $ 1. Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habi- tis antea omnibus testimoniis, quae iure exiguntur ad normam"},{"canon":961,"latin":". Litterae dimissoriae mitti possunt ab Episcopo pro- prio, etiam Cardinali Episcopo suburbicario, ad quem- libet Episcopum, communionem cum Sede Apostolica habentem, excepto tantum, citra apostolieum indul- tum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi."},{"canon":962,"latin":". Quilibet Episcopus, acceptis legitimis litteris di- missoriis, alienum subditum licite ordinat, dummodo ipse de germana litterarum fide dubitare nullatenus possit, salvo praescripto"},{"canon":963,"latin":". Litterae dimissoriae possunt ab ipso concedente vel ab eius successore limitari aut revocari, sed semel con- cessae non exstinguuntur resoluto iure dantis."},{"canon":964,"latin":", n. 1, fruuntur privilegiis de quibus in"},{"canon":965,"latin":". Episcopus ad quem Superior religiosus litteras di- missorias mittere debet, est Episcopus dioecesis, in. qua sita est domus religiosa, ad cuius familiam per- tinet ordinandus. OAN. 966. $ 1. Tune tantum Superior religiosus ad alium Episcopum litteras dimissorias mittere potest, cum Episcopus dioecesanus licentiam dederit, aut sit di- versi ritus, aut sit absens, aut non sit ordinationem habiturus proximo legitimo tempore ad normam"},{"canon":966,"latin":". Cav. 2314. Qui sine litteris vel cum falsis dimissoriis litteris, vel ante canonicam aetatem, vel per saltum ad ordines malitiose accesserit, est ipso facto a recepto ordine su- spensus; qui autem sine litteris testimonialibus vel de- tentus aliqua censura, irregularitate aliove impedi- mento, gravibus poenis seeundum rerum adiuncta puniatur."},{"canon":968,"latin":". $ 1l. Sacram ordinationem valide recipit solus vir baptizatus; licite autem, qui ad normam sacrorum ca- nonum debitis qualitatibus, iudicio proprii Ordinarii, praeditus sit, neque ulla detineatur irregularitate aliove impedimento. $ 2. Qui irregularitate aliove impedimento detinen- tur, licet post ordinationem etiam sine propria culpa exorto, prohibentur receptos ordines exercere. Liber Teriius - De Rebus 913"},{"canon":969,"latin":", $ 2, vel de promovendo religioso professo de quo in"},{"canon":972,"latin":", 8& 2, vel de laicis, | Liber Secundus - De Personis 905 servitio eeclesiae legitime addictis, dum intra eandem ecclesiam sunt aut extra ipsam in aliquo ministerio ecclesiastico partem habent. TITULUS XVIII. De fidelium associationibus in genere."},{"canon":974,"latin":". $ 1. Ut quis lieite ordinari possit, requiruntur : 1.\" Recepta sacra confirmatio; 2.\" Mores ordini recipiendo congruentes; 3.\" Aetas canonica; 4.\" Debita scientia; 9.\" Ordinum inferiorum susceptio; 6.\" Interstitiorum observatio; 1.* Titulus canonicus, si agatur de ordinibus maio- ribus. $ 2. Quod pertinet ad consecrationem episcopalem, servetur praescriptum"},{"canon":976,"latin":", requisitis; 3.* Testimonium rectoris Seminarii, aut sacerdo- tis cui candidatus extra Seminarium commendatus fuerit, de bonis eiusdem candidati moribus; 4.* Testimoniales litteras Ordinarii loci in quo promovendus tantum temporis moratus est ut canoni- cum impedimentum contrahere ibi potuerit; 5.\" Testimoniales Superioris maioris religiosi, si cui religioni promovendus adscriptus sit."},{"canon":978,"latin":". $8 1. Prima tonsura et ordines illis tantum confe- rendi sunt, qui propositum habeant ascendendi ad pre- sbyteratum et quos merito coniicere liceat aliquando dignos futuros esse presbyteros. Cod. Iur."},{"canon":980,"latin":". $ 1. Ordinatus in sacris, si titulum amittat, alium sibi provideat, nisi, iudicio Episcopi, eius congruae su- stentationi aliter cautum sit. $ 2. Qui, citra apostolicum indultum, suum subdi- tum in sacris sine titulo canonico scienter ordinave- rint aut ordinari permiserint, debent ipsi eorumque successores eidem egenti alimenta necessaria praebere, donee congruae eiusdem sustentationi aliter provisum fuerit. $ 3. Si Episcopus aliquem ordinaverit sine titulo canonico cum pacto ut ordinatus non petat ab ipso ali- menta, hoc pactum omni vi caret."},{"canon":981,"latin":". $ 1. Si ne unus quidem ex titulis de quibus in"},{"canon":982,"latin":". $ 1. Pro regularibus titulus canonicus est sollemnis religiosa professio seu titulus, ut dicitur, paupertatis. $ 2. Pro religiosis votorum simplicium perpetuo- rum est titulus mensae communis, Congregationis aliusve similis, ad normam constitutionum. $ 3. Ceteri religiosi, etiam ad ordinationis titulum quod attinet, iure saecularium reguntur. Liber Tertius - De Rebus oT Amm. IT. — De irregularitatibus aliisque àmpedimentis."},{"canon":983,"latin":". Nullum impedimentum perpetuum quod venit no- mine irregularitatis, sive ex defectu sit sive ex delicto, contrahitur, nisi quod fuerit in canonibus qui sequun- tur ssum. Brad IY d Caw. 984. Sunt irregulares ex defectu : 1. Illegitimi, sive illegitimitas sit publica sive occulta, nisi fuerint legitimati vel vota sollemnia pro- fessi; 2.\" Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, vel decenter propter deformitatem, altaris ministerio defungi non valeant. Ad impediendum tamen exerci- tium ordinis legitime recepti, gravior requiritur defe- ctus, neque ob hune defectum prohibentur actus qui rite poni possunt; 3.* Qui epileptici vel amentes vel a daemone pos- sessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines tales evaserint et iam liberos esse certo constet, Ordi- narius potest suis subditis receptorum ordinum exer- citium rursus permittere; 4.^ Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia valida successive contraxerunt; 5.\" Qui infamia iuris notantur; 6.\" Iudex qui mortis sententiam tulit; 1T. Qui munus carnificis susceperint eorumque voluntarii ac immediati ministri in exsecutione capi- talis sententiae."},{"canon":984,"latin":", n. 5, sed insuper est inha- 694 Codec luris Canonici bilis ad obtinenda beneficia, pensiones, oflicia et digni- tates ecclesiasticas, ad actus legitimos ecclesiasticos perficiendos, ad exercitium iuris aut muneris ecclesia- stici, et tandem arceri debet a ministerio in sacris fun- ctionibus exercendo. $ 2. Qui laborat infamia facti, repelli debet tum a recipiendis ordinibus ad normam"},{"canon":985,"latin":". Sunt irregulares ex delicto : 1.* Apostatae a fide, haeretici, schismatici; 2.\" Qui, praeterquam in casu extremae necessita- tis, baptismum ab acatholicis quovis modo sibi conferri siverunt; 3.^ Qui matrimonium attentare aut civilem tan- tum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo ma- 978 Codex Iuris Canonici trimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam simplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iis- dem votis adstricta aut matrimonio valido coniuncta; 4. Qui voluntarium homicidium perpetrarunt aut fetus humani abortum procuraverunt, effectu se- cuto, omnesque cooperantes; 5.* Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vi- tam adimere tentaverunt; 6.\" Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi vetitam exercentes, si exinde mors sequatur; (.?^ Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro constitutis reservatum, ponunt, vel eo ordine carentes, vel ab eius exercitio poena canonica sive personali, me- dicinali aut vindicativa, sive locali prohibiti."},{"canon":986,"latin":". Haec delicta irregularitatem non pariunt, nisi fue- rint gravia peccata, post baptismum perpetrata, salvo praescripto"},{"canon":987,"latin":". Sunt simpliciter impediti : 1.* Filii acatholicorum, quandiu parentes in suo errore permanent; 2.\" Viri uxorem habentes; 3. Qui officium vel administrationem gerunt cle- ricis vetitam cuius rationes reddere debeant, donec, de- posito officio et administratione atque rationibus red- ditis, liberi facti sint; 4.? Servi servitute proprie dicta ante acceptam li- bertatem; 5. Qui ad crdinarium militare servitium civili lege adstringuntur antequam illud expleverint; 6.^ Neophyti, donec, iudicio Ordinarii, sufficien- ter probati fuerint; 1^ Qui infamia facti laborant, dum ipsa, iudicio Ordinarii, perdurat. Liber Tertius - De Rebus 2779"},{"canon":988,"latin":". Ignorantia irregularitatum sive ex delicto sive ex defectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat. Cav. 989. Irregularitates et impedimenta multiplicantur ex diversis eorundem causis, non autem ex repetitione eiusdem causae, nisi agatur de irregularitate ex homi- cidio voluntario."},{"canon":990,"latin":". $ 1. Licet Ordinariis per se vel per alium suos sub- ditos dispensare ab irregularitatibus omnibus ex deli- cto occulto provenientibus, ea excepta de qua in"},{"canon":991,"latin":". $ 1. In precibus pro irregularitatum ac impedimen- torum dispensatione, omnes irregularitates ac impedi- menta indicanda sunt; secus dispensatio generalis va- lebit quidem etiam pro reticitis bona fide, iis exceptis quae in"},{"canon":992,"latin":". Omnes tum saeculares tum religiosi ad ordines pro- movendi per se ipsi vel per alios Episcopo aliive qui Episcopi hac in re vices gerat, suum propositum ante ordinationem opportuno tempore aperiant."},{"canon":993,"latin":"-1000. $ 2. Ri post datas ab Ordinario litteras dimissorias nova testimonia necessaria sint ad normam"},{"canon":994,"latin":", $ 3, Episcopus alienus ne ordinet, antequam eadem receperit. $ 3. Quod si promovendus tempus sufficiens ad con- trahendum impedimentum ad normam mem."},{"canon":995,"latin":". $ 1. Etiam Superior religiosus suis litteris dimisso- riis non solum testari debet promovendum professio- nem religiosam emisisse et esse de familia domus reli- giosae sibi subditae, sed etiam de studiis peractis, de- que aliis iure requisitis. 8 2. Episcopus, acceptis iis litteris dimissoriis, aliis testimonialibus litteris non indiget."},{"canon":996,"latin":". $ I. Quilibet promovendus sive saecularis sive re- . ligiosus debet praevium ac diligens examen subire circa ipsum ordinem suscipiendum. $ 2. Promovendi vero ad sacros ordines in aliis quo- que de sacra theologia tractationibus periculum fa- ciant. $ 9. Episcoporum est statuere qua methodo, coram quibus examinatoribus et quibus in tractationibus sa- cerae theologiae promovendi periculum facere debeant."},{"canon":997,"latin":", $ l1. Hoc examen sive pro clericis saecularibus sive pro religiosis recipit loci Ordinarius qui iure proprio ordinat, aut dat dimissorias litteras; qui tamen potest 989 Codec Iuris Canonici quoque, ex iusta causa, illud Episcopo ordinaturo com. mittere, qui id oneris suscipere velit. $ 2. Episcopus alienum subditum sive saecularem sive religiosum ordinans cum legitimis litteris dimis- soriis, quibus asseritur candidatum examinatum fuisse ad normam $8 1, et idoneum repertum, potest huic at- testationi acquiescere, sed non tenetur; et si pro sua conscientia censeat candidatum non esse idoneum, eum ne promoveat."},{"canon":998,"latin":". $ 1. Nomina promovendorum ad singulos sacros or- dines, exceptis religiosis a votis perpetuis sive sollem- nibus sive simplicibus, publice denuntientur in paroe- ciali euiusque candidati ecclesia; sed Ordinarius pro sua prudentia potest tum ab hac publicatione dispen- sare ex iusta causa, tum praecipere ut in aliis quoque ecclesiis peragatur, tum publicationi substituere pu- blicam ad valvas ecclesiae affixionem per aliquot dies, in quibus unus saltem dies festus comprehendatur. $ 2. Publicatio fiat die festo de praecepto in eccle- sia inter Missarum sollemnia aut alia die et hora qui- bus maior populi frequentia in ecclesia habeatur. $ 9. Si sex intra menses candidatus promotus non fuerit, repetatur publicatio, nisi aliud Ordinario vi- deatur."},{"canon":999,"latin":". Omnes fideles obligatione tenentur impedimenta ad sacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho ante sacram ordinationem revelandi."},{"canon":1000,"latin":". $ 1. Parocho qui publicationem peragit, et etiam alii, si id expedire videatur, Ordinarius committat ut de ordinandorum moribus et vita a fide dignis diligen- ter exquirat, et litteras testimoniales, ipsam investi- gationem et publicationem referentes, ad Curiam trans- mittat. Liber Tertius - De Rebus 983 $ 2. Idem Ordinarius alias percontationes etiam privatas, si id necessarium aut opportunum iudicave- rit, facere ne omittat."},{"canon":1001,"latin":". $ 1. Qui ad primam tonsuram et ordines minores promovendi sunt, spiritualibus exercitiis per tres sal- tem integros dies; qui vero ad ordines sacros, saltem per sex integros dies vacent; sed si qui, intra semestre, ad plures ordines maiores promovendi sint, Ordinarius potest exercitiorum tempus pro ordinatione ad diaco- natum reducere, non tamen infra tres integros dies. $ 2. Ri, expletis exercitiis, sacra ordinatio qualibet de causa. ultra semestre differatur, exercitia iterentur; secus iudicet Ordinarius utrum iteranda sint, necne. $ 3. Haec spiritualia exercitia religiosi peragant in propria domo vel in alia de prudenti Superioris arbi- trio; saeculares vero in Seminario, aut in alia pia vel religiosa domo ab Episcopo designata. $ 4. De peractis spiritualibus exercitiis Episcopus certior fiat testimonio Superioris domus, in qua pera- cta fuerint; vel, si de religiosis agatur, attestatione pro- prii Superioris maioris. CAPUT IV. De ritibus et caeremoniis sacrae ordinationis."},{"canon":1002,"latin":". In quovis conferendo ordine, minister proprios ri- tus in Pontificali Romano aliisve ritualibus libris ab Ecclesia probatis descriptos, adamussim servet, quos nulla ratione licet praeterire vel invertere. CAN. 10083. Missa ordinationis vel consecrationis episcopalis semper debet ab ipsomet ordinationis vel consecratio- nis ministro celebrari. OSA Coder Iuris Canonici"},{"canon":1004,"latin":". Si quis, ritu orientali ad aliquos ordines iam pro- motus, a Sede Apostolica indultum obtinuerit superio- res ordines suscipiendi ritu latino, debet prius ritu la- tino recipere ordines quos ritu orientali non receperit."},{"canon":1005,"latin":". Omnes ad maiores ordines promoti obligatione te- nentur sacrae communionis in ipsa ordinationis Missa recipiendae. CAPUT V. De tempore et loco sacrae ordinationis."},{"canon":1006,"latin":", $ 2, vel denique cum dioecesis vacet nec eam regat qui charactere episcopali polleat. $ 2. Necesse est ut singulis in casibus id Ipiscopo ordinaturo constet ex authentico Curiae episcopalis testimonio."},{"canon":1007,"latin":". Quoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus sup- plendus, sive absolute sive sub conditione, id fieri po- test etiam extra tempora ae secreto. C^N. 1008. Episcopus extra proprium territorium, sine Ordi- narii loci licentia, nequit ordines conferre, in quorum Liber Tertius - De Rebus 985 collatione pontificalia exercentur, salvo praescripto ean. 289, 8 1, n. 15."},{"canon":1009,"latin":". $ 1. Ordinationes generales in cathedrali ecclesia, vocatis praesentibusque ecclesiae canonicis, publice ce- lebrentur; si autem in alio dioecesis loco, praesente clero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia ad- eatur. $ 2. Non prohibetur autem Episcopus, iusta sua- dente causa, ordinationes particulares habere in aliis etiam ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis aut Seminarii aut religiosae domus. $ 9. Prima tonsura et ordines minores conferri pos- sunt etiam in privatis oratoriis. CAPUT VI. De adnotatione ac testimonio peractae ordinationis."},{"canon":1010,"latin":". $ 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordi- natorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordina- tionis notentur in peculiari libro in Curia loci ordina- tionis diligenter custodiendo, et omnia singularum or- dinationum documenta accurate serventur. $ 2. Singulis ordinatis detur authenticum ordina- tionis receptae testimonium; qui, si ab Episcopo extra- neo cum litteris dimissoriis promoti fuerint, illud pro- prio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione in speciali libro in archivo servando."},{"canon":1011,"latin":". Praeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e clero saeculari aut Superior maior, si de religiosis or- dinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam cele- bratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmit- tat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo bapti- zatorum libro ad normam"},{"canon":1012,"latin":". $ 1l. Christus Dominus ad sacramenti dignitatem evexit ipsum contractum matrimonialem inter bapti- ZaLos. $8 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis contractus validus consistere, quin sit eo ipso sacra- mentum."},{"canon":1013,"latin":". $ 1l. Matrimonii finis primarius est procreatio at- que educatio prolis; secundarius mutuum adiutorium et remedium concupiscentiae. $ 2. Essentiales matrimonii proprietates sunt uni- tas ac indissolubilitas, quae in matrimonio christiano peculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti."},{"canon":1014,"latin":". Matrimonium gaudet favore iuris; quare in dubio standum est pro valore matrimonii, donec contrarium probetur, salvo praescripto"},{"canon":1015,"latin":". $ 1l. Matrimonium baptizatorum validum dicitur ratum, si nondum consummatione completum est; ra- tum et consummatum, si inter coniuges locum habue- rit coniugalis actus, ad quem natura sua ordinatur con- tractus matrimonialis et quo coniuges fiunt una caro. $ 2. Celebrato matrimonio, si coniuges simul coha- bitaverint, praesumitur consummatio, donec contra- rium probetur. $ 9. Matrimonium inter non baptizatos valide ce- lebratum, dicitur legitimum. $ 4. Ma&rirofiium invalidum dicitur putativum, s in bona fide ab una saltem parte celebratum fuerit, donec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat. Liber Tertius - De Rebus 981"},{"canon":1016,"latin":". Baptizatorum matrimonium regitur iure non so- lum divino, sed etiam canonico, salva competentia ci- vilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii effectus."},{"canon":1017,"latin":". 8 1l. Matrimonii promissio sive unilateralis, sive bi- lateralis seu. sponsalitia, irrita est pro utroque foro, nisi facta fuerit per seripturam subsignatam a parti- bus et vel a parocho aut loci Ordinario, vel a duobus saltem testibus. $ 2. Si utraque vel alterutra pars scribere nesciat vel nequeat, ad validitatem id in ipsa scriptura adno- tetur et alius testis addatur qui cum parocho aut loci Ordinario vel duobus testibus, de quibus in $ 1, scri- pturam subsignet. $8 9. At ex matrimonii promissione, licet valida sit nec ulla iusta causa ab eadem implenda excuset, non datur actio ad petendam matrimonii celebrationem; datur tamen ad reparationem damnorum, si quae de- beatur."},{"canon":1018,"latin":". Parochus ne omittat populum prudenter erudire de matrimonii sacramento eiusque impedimentis. CAPUT |. De iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent et praesertim de publicationibus matrimonialibus."},{"canon":1019,"latin":". $ 1l. Antequam matrimonium celebretur, constare debet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. $ 2. In periculo mortis, si aliae probationes haberi nequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affir- matio iurata contrahentium, se baptizatos fuisse et nullo detineri impedimento. 988 Codeys luris Canonici"},{"canon":1020,"latin":". $ 1. Parochus cui ius est assistendi matrimonio, op- portuno antea tempore, diligenter investiget num ma- trimonio contrahendo aliquid obstet. $ 2. Tum sponsum tum sponsam etiam seorsum et caute interroget num aliquo detineantur impedimento, an consensum libere, praesertim mulier, praestent, et an in doctrina christiana sufficienter instructi sint, nisi ob personarum qualitatem haec ultima interrogatio inutilis appareat. $ 9. Ordinarii loci est peculiares normas pro huius- modi parochi investigatione dare."},{"canon":1021,"latin":". $ 1. Nisi baptismus collatus fuerit in ipso suo ter- ritorio, parochus exigat baptismi testimonium ab utra- que parte, vel a parte tantum catholica, si agatur de matrimonio contrahendo cum dispensatione ab impedi- mento disparitatis cultus. $ 2. Catholici qui sacramentum confirmationis non- dum receperunt, illud, antequam ad matrimonium ad- mittantur, recipiant, si id possint sine gravi incom- modo."},{"canon":1022,"latin":". Publice a parocho denuntietur inter quosnam ma- trimonium sit contrahendum."},{"canon":1023,"latin":". $8 1. Matrimoniorum publicationes fieri debent a parocho proprio. $ 2. Si pars alio in loco per sex menses commorata sit post adeptam pubertatem, parochus rem exponat Ordinario, qui pro sua prudentia vel publicationes inibi faciendas exigat, vel alias probationes seu coniecturas super status libertate colligendas praescribat. $ 9. Ri aliqua sit suspicio de contracto impedi- mento, parochus etiam pro breviore commoratione con- Liber \"Tertius - De Rebus 989 sulat Ordinarium, qui matrimonium ne permittat, nisi prius suspicio, ad normam $ 2, removeatur."},{"canon":1024,"latin":". Publicationes fiant tribus continuis diebus domini- cis aliisque festis de praecepto in ecclesia inter Missa- rum sollemnia, aut inter alia divina officia ad quae po- pulus frequens accedat."},{"canon":1025,"latin":". Potest loci Ordinarius pro suo territorio publicatio- nibus substituere publicam, ad valvas ecclesiae paroe- cialis, aliusve ecclesiae, affixionem nominum contrahen- tium per spatium saltem octo dierum, ita tamen ut, hoc spatio, duo dies festi de praecepto comprehendantur."},{"canon":1026,"latin":". Publicationes ne fiant pro matrimoniis quae con- trahuntur cum dispensatione ab impedimento dispari- tatis cultus aut mixtae religionis, nisi loci Ordinarius pro sua prudentia, remoto scandalo, eas permittere op- portunum duxerit, dummodo apostolica dispensatio praecesserit et mentio omittatur religionis partis non catholicae."},{"canon":1028,"latin":". $ 1. Loci Ordinarius proprius pro suo prudenti iu- dicio potest ex legitima causa a publicationibus etiam in aliena dioecesi faciendis dispensare. $ 2. Ri plures sint Ordinarii proprii, ille ius habet dispensandi, in cuius dioecesi matrimonium celebratur; quod si matrimonium extra proprias ineatur dioeceses, quilibet Ordinarius proprius dispensare potest."},{"canon":1029,"latin":". Si alius parochus investigationem aut publicationes peregerit, de harum exitu statim per authenticum do- Cod. Iur."},{"canon":1031,"latin":". $ 1. Exorto dubio de exsistentia alicuius impedi- menti : 1.\" Parochus rem accuratius investiget, interro- gando sub iuramento duos saltem testes fide dignos, dummodo ne agatur de impedimento ex cuius notitia infamia partibus oriatur, et, si necesse fuerit, ipsas quoque partes; 2. Publicationes peragat vel perficiat, si dubium ortum sit ante inceptas vel expletas publicationes; 3.\" Matrimonio ne assistat, inconsulto Ordinario, si dubium adhuc superesse prudenter iudicaverit. $ 2. Detecto impedimento certo : 1. Si impedimentum sit occultum, parochus pu- blieationes peragat vel absolvat, et rem deferat, reti- cens nomina, ad loci Ordinarium vel ad Sacram Poe- nitentiariam; 2.\" Si sit publicum et detegatur ante inceptas pu- blicationes, parochus ulterius ne procedat, donec im- pedimentum removeatur, etsi dispensationem pro foro conscientiae tantum obtentam norit; si detegatur post primam aut secundam publicationem, parochus publi- cationes perficiat, et rem ad Ordinarium deferat. 8$ 9. Demum si nullum detectum fuerit impedimen- tum, nec dubium nec certum, parochus, expletis publi- cationibus, ad matrimonii celebrationem partes ad mittat. Liber Tertius - De. Rebus 991"},{"canon":1032,"latin":". Matrimonio vagorum de quibus in"},{"canon":1034,"latin":". Parochus graviter filiosfamilias minores hortetur ne nuptias ineant, insciis aut rationabiliter invitis pa- rentibus; quod si abnuerint, eorum matrimonio ne as- sistat, nisi consulto prius loci Ordinario. CAPUT II. Dec impedimentis in genere."},{"canon":1035,"latin":". Omnes possunt matrimonium contrahere, qui iure non prohibentur."},{"canon":1036,"latin":". $ 1. Impedimentum mpediens continet gravem prohibitionem contrahendi matrimonium; quod tamen irritum non redditur si, non obstante impedimento, contrahatur. $ 2. Impedimentum dirimens et graviter prohibet matrimonium contrahendum, et impedit quominus va- lide contrahatur. $ 3. Quanquam impedimentum ex una tantum parte se habet, matrimonium tamen reddit aut illicitum aut invalidum. 999 Codes Iuris Canonici"},{"canon":1037,"latin":". Publieum censetur impedimentum quod probari in foro externo potest; secus est occultum. Cav. 1038. $ 1. Supremae tantum auctoritatis ecclesiasticae est authentice declarare quandonam ius divinum ma- irimonium impediat vel dirimat. $ 2. Eidem supremae auctoritati privative ius est alia impedimenta matrimonium impedientia vel diri- mentia pro baptizatis constituendi per modum legis sive universalis sive particularis."},{"canon":1039,"latin":". $ 1. Ordinarii locorum omnibus in suo territorio actu commorantibus et suis subditis etiam extra fines sui territorii vetare possunt matrimonia in casu pecu- liari, sed ad tempus tantum, iusta de causa eaque per- durante. $ 2. Vetito clausulam irritantem una Sedes Apo- stolica addere potest."},{"canon":1040,"latin":". Praeter Romanum Pontificem, nemo potest impe- dimenta iuris ecclesiastici sive impedientia sive diri- mentia abrogare, aut illis derogare; item nec in eisdem dispensare, nisi iure communi vel speciali indulto a Sede Apostolica haec potestas concessa fuerit."},{"canon":1041,"latin":". Consuetudo novum impedimentum inducens aut im- pedimentis exsistentibus contraria reprobatur."},{"canon":1042,"latin":". $ 1. Impedimenta. alia sunt gradus minoris, alia maioris. $ 2. Impedimenta gradus minoris sunt: 1. Consanguinitas in tertio gradu lineae colla- teralis; Liber \"Tertius - De Rebus 993 2.' Affinitas in secundo gradu lineae collateralis; 3.\" Publiea honestas in secundo gradu; 4.\" Cognatio spiritualis; 5.\" Crimen ex adulterio cum promissione vel at- tentatione matrimonii etiam per civilem tantum actum. $ 9. Impedimenta maioris gradus alia sunt omnia."},{"canon":1043,"latin":". Urgente mortis periculo, locorum Ordinarii, ad consulendum conscientiae et, si casus ferat, legitima- tioni prolis, possunt tum super forma in matrimonii celebratione servanda, tum super omnibus et singulis impedimentis iuris ecclesiastici, sive publicis sive oc- cultis, etiam multiplicibus, exceptis impedimentis pro- venientibus ex sacro presbyteratus ordine et ex affini- tate in linea recta, consummato matrimonio, dispensare proprios subditos ubique commorantes et omnes in proprio territorio actu degentes, remoto scandalo, et, si dispensatio concedatur super cultus disparitate aut mixta religione, praestitis consuetis cautionibus."},{"canon":1044,"latin":". In eisdem rerum adiunctis de quibus in"},{"canon":1045,"latin":". $ 1. Possunt Ordinarii locorum, sub clausulis in fine"},{"canon":1046,"latin":". Parochus aut sacerdos de quo in"},{"canon":1047,"latin":". Nisi aliud ferat S. Poenitentiariae rescriptum dis- pensatio iu foro interno non sacramentali concessa super impedimento occulto, adnotetur in libro diligen- ter in secreto Curiae archivo de quo in"},{"canon":1048,"latin":". Si petitio dispensationis ad Sanctam Sedem missa sit, Ordinarii locorum suis facultatibus, si quas ha- beant, ne utantur, nisi ad normam"},{"canon":1049,"latin":". $8 1. In matrimoniis sive contractis sive contrahen- dis, qui gaudet indulto generali dispensandi super . certo quodam impedimento, potest, nisi in ipso indulto aliud expresse praescribatur, super eo dispensare etiamsi idem impedimentum multiplex sit. $ 2. Qui habet indultum generale dispensandi super | | pluribus diversae speciei impedimentis, sive dirimen- Liber Tertius - De Rebus 995 tibus sive impedientibus,. potest dispensare super iisdem impedimentis, etiam publicis, in uno eodemque casu occurrentibus."},{"canon":1050,"latin":". Si quando cum impedimento seu impedimentis pu- blieis super quibus ex indulto dispensare quis potest, concurrat aliud impedimentum super quo dispensare nequeat, pro omnibus Sedes Apostolica adiri debet; si tamen impedimentum seu impedimenta super quibus dispensare potest, comperiantur post impetratam a Saneta Sede dispensationem, suis facultatibus uti po- terit."},{"canon":1051,"latin":". Per dispensationem super impedimento dirimente concessam sive ex potestate ordinaria, sive ex potestate delegata per indultum generale, non vero per rescri- ptum in easibus particularibus, conceditur quoque eo ipso legitimatio prolis, si qua ex iis cum quibus dispen- satur iam nata vel concepta fuerit, excepta tamen adulterina et sacrilega."},{"canon":1052,"latin":". Dispensatio ab impedimento consanguinitatis vel affinitatis, concessa iu aliquo impedimenti gradu, valet, licet in petitione vel in concessione error circa gradum irrepserit, dummodo gradus revera exsistens sit infe- rior, aut licet reticitum fuerit aliud impedimentum eiusdem speciei in aequali vel inferiori gradu."},{"canon":1053,"latin":". Data a Sancta Sede dispensatio super matrimonio rato et non consummato vel facta permissio transitus ad alias nuptias ob praesumptam coniugis mortem, se- cumfert semper dispensationem ab impedimento pro- veniente ex adulterio cum promissione vel attentatione matrimonii, si qua opus sit, minime vero dispensatio- nem ab impedimento de quo in ean. 1075, nn. 2, 3. 996 Codes Iuris Canonici"},{"canon":1054,"latin":". Dispensatio a minore impedimento concessa, nullo sive obreptionis sive subreptionis vitio irritatur, etsi unica causa finalis in precibus exposita falsa fuerit."},{"canon":1055,"latin":". Dispensationes super publicis impedimentis Ordi- nario oratorum commissas, exsequatur Ordinarius qui litteras testimoniales dedit vel preces transmisit ad Se- dém Apostolicam, etiamsi sponsi, quo tempore exse- cutioni danda est dispensatio, relicto illius dioecesis domicilio aut quasi-domicilio, in aliam dioecesim dis- cesserint non amplius reversuri, monito tamen Ordi- nario loci in quo matrimonium contrahere cupiunt."},{"canon":1056,"latin":". Excepta modiea aliqua praestatione ex titulo ex- pensarum cancellariae in dispensationibus pro non pauperibus, locorum Ordinarii eorumve officiales, re- probata quavis contraria consuetudine, nequeunt, oc- casione concessae dispensationis, emolumentum ullum exigere, nisi haec facultas a Sancta Sede expresse eis data fuerit; et si exegerint, tenentur ad restitutionem."},{"canon":1058,"latin":". $ 1. Matrimonium impedit votum simplex virgini- tatis, castitatis perfectae, non nubendi, suscipiendi ordines sacros et amplectendi statum religiosum. $ 2. Nullum votum simplex irritat matrimonium, nisi irritatio speciali Sedis Apostolicae praescripto pro aliquibus statuta fuerit, TU UM ——M—— Á————— ÉRRPN Liber Terlius - De Rebus 997"},{"canon":1059,"latin":". In iis regionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex adoptione orta, nuptias reddit illieitas, iure quoque canonico matrimonium illicitum est. CaN. 10060. Severissime Ecclesia ubique prohibet ne matrimo- nium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum altera sit catholica, altera vero sectae haereticae seu schismaticae adscripta; quod si adsit perversionis pe- rieulum coniugis catholici et prolis, coniugium ipsa etiam lege divina vetatur."},{"canon":1061,"latin":". $ 1. Ecclesia super impedimento mixtae religionis non dispensat, nisi : 1.' Urgeant iustae ac graves causae; 2.\" Cautionem praestiterit coniux acatholicus de amovendo a coniuge catholico perversionis periculo, et uterque coniux de universa prole catholice tantum baptizanda et educanda; 3.\" Moralis habeatur certitudo de cautionum im- plemento. $ 2. Cautiones regulariter in seriptis exigantur."},{"canon":1062,"latin":". Coniux catholicus obligatione tenetur conversionem coniugis acatholici prudenter curandi."},{"canon":1063,"latin":". $ 1. Etsi ab Ecclesia obtenta sit dispensatio super impedimento mixtae religionis, coniuges nequeunt, vel ante vel post matrimonium coram Ecclesia initum, adire quoque, sive per se sive per procuratorem, mini- strum acatholicum uti sacris addictum, ad matrimo- nialem consensum praestandum vel renovandum. $ 2. Si parochus certe noverit sponsos hane legem violaturos esse vel iam violasse, eorum matrimonio ne 998 Coder [uris Canonici assistat, nisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et consulto prius Ordinario. $ 3. Non improbatur tamen quod, lege civili iu- bente, coniuges se sistant etiam coram ministro aca- tholico, officialis civilis tantum munere fungente, idque ad actum civilem dumtaxat explendum, effectuum civilium gratia."},{"canon":1064,"latin":". Ordinarii aliique animarum pastores : 1.\" Fideles a mixtis nuptiis, quantum possunt, absterreant; 2. Si eas impedire non valeant, omni studio cu- rent ne contra Dei et Ecclesiae leges contrahantur; 3.\" Mixtis nuptiis celebratis sive in proprio sive in alieno territorio, sedulo invigilent ut coniuges pro- missiones factas fideliter impleant; 4.^ Assistentes matrimonio servent praescriptum :'an. 1102."},{"canon":1065,"latin":". $ l. Absterreantur quoque fideles à matrimonio contrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem abiecerunt, etsi ad sectam acatholicam non transierint, aut societatibus ab Ecclesia damnatis adscripti sunt. $ 2. Parochus praedictis nuptiis ne assistat, nisi consulto Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adiun- ctis, ei permittere poterit ut matrimonio intersit, dum- modo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio Ordinarius iudicet satis cautum esse catholicae educa- tioni universae prolis et remotioni periculi perversio- nis alterius coniugis."},{"canon":1066,"latin":". Si publicus peccator aut censura notorie innodatus prius ad sacramentalem confessionem accedere aut cum Eeclesia reconciliari recusaverit, parochus eius matrimonio ne assistat, nisi gravis urgeat causa, de qua, si fieri possit, consulat Ordinarium. ——— IRR Liber \"Tertius - De Rebus 999 CAPUT IV. De impedimentis dirimentibus."},{"canon":1067,"latin":". $ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum com- pletum, mulier ante decimum quartum item comple- tum, matrimonium validum inire non possunt. $ 2. Licet matrimonium post praedictam aetatem contractum validum sit, curent tamen animarum pa- stores ab eo avertere iuvenes ante aetatem, qua, secun- dum regionis receptos mores, matrimonium iniri solet."},{"canon":1068,"latin":". $ 1. Impotentia antecedens et perpetua, sive ex parte viri sive ex parte mulieris, sive alteri cognita sive non, sive absoluta sive relativa, matrimonium ipso naturae iure dirimit. $ 2. Si impedimentum impotentiae dubium sit, sive dubio iuris sive dubio facti, matrimonium non est im- pediendum. $ 3. Sterilitas matrimonium nec dirimit nec im- pedit."},{"canon":1069,"latin":". $ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo te- netur prioris matrimonii, quanquam non consummati, salvo privilegio fidei. $ 2. Quamvis prius matrimonium sit irritum aut solutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud con- trahere, antequam de prioris nullitate aut solutione legitime et certo constiterit."},{"canon":1070,"latin":". $ 1. Nullum est matrimonium contractum a persona non baptizata cum persona baptizata in Ecclesia catho- lica vel ad eandem ex haeresi aut schismate conversa. $ 2. Si pars tempore contracti matrimonii tanquam baptizata communiter habebatur aut eius baptismus erat dubius, standum est, ad normam"},{"canon":1071,"latin":". Quae de mixtis nuptiis in canonibus 1060-1064 prae- scripta sunt, applicari quoque debent matrimoniis qui- bus obstat impedimentum disparitatis cultus."},{"canon":1072,"latin":". Invalide matrimonium attentant clerici in sacris or- dinibus constituti. OaN. 1073. Item invalide matrimonium attentant religiosi qui vota sollemnia professi sint, aut vota simplicia, quibus ex speciali Sedis Apostolicae praescripto vis addita sit nuptias irritandi."},{"canon":1074,"latin":". $8 LI. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu ma- trimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris manserit, nullum potest consistere matrimonium. $ 2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco tuto ac libero constituta, illum in virum habere con- senserit, impedimentum cessat. $ 3. Quod ad matrimonii nullitatem attinet, raptui par habetur violenta retentio mulieris, cum nempe vir mulierem in loco ubi ea commoratur vel ad quem libere accessit, violenter intuitu matrimonii detinet."},{"canon":1075,"latin":". Valide contrahere nequeunt matrimonium : 1.\" Qui, perdurante eodem legitimo matrimonio, adulterium inter se consummarunt et fidem sibi mutuo dederunt de matrimonio ineundo vel ipsum matrimo- nium, etiam per civilem tantum actum, attentarunt; 2.\" Qui, perdurante pariter eodem legitimo matri- monio, adulterium inter se consummarunt eorumque alter coniugicidium patravit; 3.\" Qui mutua opera physica vel morali, etiam sine adulterio, mortem coniugi intulerunt. Liber Tertius - De Rebus 301 nghe AS oo oc Lamb o s Paw st pasillo ORC QOO QUK Sun"},{"canon":1076,"latin":". $ l. In linea recta consanguinitatis matrimonium irritum est inter omnes ascendentes et descendentes tum legitimos tum naturales. $ 2. In linea collaterali irritum est usque ad ter- tium gradum inclusive, ita tamen ut matrimonii impe- dimentum toties tantum multiplicetur quoties commu- nis stipes multiplicatur. $ 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod subsit dubium num partes sint consanguineae in aliquo gradu lineae rectae aut in primo gradu lineae colla- teralis."},{"canon":1078,"latin":". Impedimentum publicae honestatis oritur ex matri- monio invalido, sive consummato sive non, et ex pu- blico vel notorio concubinatu; et nuptias dirimit in primo et secundo gradu lineae rectae inter virum et consanguineas mulieris, ae vice versa."},{"canon":1079,"latin":". Ea tantum spiritualis cognatio matrimonium irri- tat, de qua in"},{"canon":1080,"latin":". $ 1. Peractis investigationibus et publicationibus, parochus matrimonio ne assistat, antequam omnia do- cumenta necessaria receperit, et praeterea, nisi ratio- nabilis causa aliud postulet, tres dies decurrerint ab ultima publicatione. $ 2. Si intra sex menses matrimonium contractum non fuerit, publicationes repetantur, nisi aliud loci Or- dinario videatur."},{"canon":1081,"latin":". $ 1. Matrimonium facit partium consensus inter personas iure habiles legitime manifestatus; qui nulla humana potestate suppleri valet. $ 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis quo utraque pars tradit et acceptat ius in corpus, per- petuum et exelusivum, in ordine ad actus per se aptos ad prolis generationem."},{"canon":1082,"latin":". $ 1. Ut matrimonialis consensus haberi possit, ne- cesse est ut contrahentes saltem non ignorent matri- monium esse societatem permanentem inter virum et mulierem ad filios procreandos. 8$ 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesu- mitur."},{"canon":1083,"latin":". $ 1. Error circa personam invalidum reddit matri- monium. $ 2. Error circa qualitatem personae, etsi det cau- sam contractui, matrimonium irritat tantum : 1. Si error qualitatis redundet in errorem per- sonae; 2.^ 8i persona libera matrimonium contrahat cum persona quam liberam putat, cum contra sit serva, ser- vitute proprie dicta."},{"canon":1084,"latin":". Simplex error circa matrimonii unitatem vel indis- solubilitatem aut sacramentalem dignitatem, etsi det causam contractui, non vitiat consensum minatrimo- nialem. CAN. 108b. Scientia aut opinio nullitatis matrimonii consen- sum matrimonialem necessario non excludit. Liber Tertius - De Rebus 303"},{"canon":1086,"latin":". $ 1l. Internus animi consensus semper praesumitur conformis verbis vel signis in celebrando matrimonio adhibitis. $ 2. At si alterutra vel utraque pars positivo vo- luntatis actu excludat matrimonium ipsum, aut omne ius ad coniugalem actum, vel essentialem aliquam ma- trimonii proprietatem, invalide contrahit."},{"canon":1088,"latin":". $ 1l. Ad matrimonium valide contrahendum necesse est ut contrahentes sint praesentes sive per se ipsi sive per procuratorem. $ 2. Sponsi matrimonialem consensum exprimant verbis; nec aequipollentia signa adhibere ipsis licet, si loqui possint."},{"canon":1089,"latin":". $ 1. Firmis dioecesanis statutis desuper additis, ut matrimonium per procuratorem valide ineatur, requi- ritur mandatum speciale ad contrahendum cum certa persona, subscriptum a mandante et vel a parocho aut Ordinario loci in quo mandatum fit, vel a sacerdote ab alterutro delegato, vel a duobus saltem testibus. $ 2. Si mandans scribere nesciat, id in ipso man- dato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam ipse quoque subsignet; secus mandatum irritum est. $ 9. Si, antequam procurator nomine mandantis contraxerit, hic mandatum revocaverit aut in amen- tiam inciderit, invalidum est matrimonium, licet sive procurator sive alia pars contrahens haec ignoraverint. 304. Coder Iuris Canonici $ 4. Ut matrimonium validum sit, procurator de- bet munere suo per se ipse fungi."},{"canon":1090,"latin":". Matrimonium per interpretem quoque contrahi potest."},{"canon":1091,"latin":". Matrimonio per procuratorem vel per interpretem contrahendo parochus ne assistat, nisi adsit iusta causa et de authenticitate mandati vel de interpretis fide du- bitari nullo modo liceat, puits. si tempus suppetat, Ordinarii licentia."},{"canon":1092,"latin":". Conditio semel apposita et non revocata : 1.* Si sit de futuro necessaria vel impossibilis vel turpis, sed non contra matrimonii substantiam, pro non adiecta habeatur; 2. Si de futuro contra matrimonii substantiam, illud reddit invalidum; 3.\" Ri de futuro licita, valorem matrimonii sus- pendit; 4.* Side praeterito vel de praesenti, matrimonium erit validum vel non, prout id quod conditioni subest, exsistit vel non."},{"canon":1093,"latin":". Etsi matrimonium invalide ratione impedimenti ini- tum fuerit, consensus praestitus praesumitur perseve- rare, donec de eius revocatione constiterit. CAPUT VI. De forma celebrationis matrimonii."},{"canon":1095,"latin":". $ 1. Parochus et loci Ordinarius valide matrimonio assistunt : 1.* A die tantummodo adeptae canonicae posses- sionis beneficii ad normam"},{"canon":1096,"latin":". $ 1. Licentia assistendi matrimonio concessa ad normam"},{"canon":1097,"latin":". $ 1. Parochus autem vel loci Ordinarius matrimo- nio licite assistunt : 1.\" Constito sibi legitime de libero statu contra- hentium ad normam iuris; 2.\" Constito insuper de domicilio vel quasi-domi- cilio vel menstrua commoratione aut, si de vago agatur, actuali commoratione alterutrius contrahentis in loco matrimonii; Cod. Iur."},{"canon":1098,"latin":", n. 2, assistit, tum confessarius, sed hic pro foro interno in actu sacramentalis confessionis tantum."},{"canon":1099,"latin":". $ 1. Ad statutam superius formam servandam te- nentur: 1. Omnes in catholica Ecclesia baptizati et ad eam ex haeresi aut schismate conversi, licet sive hi sive illi ab eadem postea defecerint, quoties inter se matri- monium ineunt; 2. Iidem, de quibus supra, si cum acatholicis sive baptizatis sive non baptizatis etiam post obtentam dispensationem ab impedimento mixtae religionis vel disparitatis cultus matrimonium contrahant; Liber Tertius - De Rebus 307 3.\" Orientales, si cum latinis contrahant hae for- ma adstrictis. $ 2. Firmo autem praescripto $ 1, n. 1, acatholici sive baptizati sive non baptizati, si inter se contra- hant, nullibi tenentur ad catholicam matrimonii for- mam servandam; item ab acatholicis nati, etsi in Eccle- sia catholica baptizati, qui ab infantili aetate in hae- resi vel schismate aut infidelitate vel sine ulla religione adoleverunt, quoties cum parte acatholica contraxerint."},{"canon":1100,"latin":". Extra casum necessitatis, in matrimonii celebra- tione serventur ritus in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praescripti aut laudabilibus consuetudinibus receptis."},{"canon":1101,"latin":". $ 1. Parochus curet ut sponsi benedictionem sol- lemnem accipiant, quae dari eis potest etiam postquam diu vixerint in matrimonio, sed solum in Missa, servata speciali rubrica et excepto tempore feriato. $ 2. Sollemnem benedictionem ille tantum sacerdos per se ipse vel per alium dare potest, qui valide et licite matrimonio potest assistere."},{"canon":1102,"latin":". $ 1. In matrimoniis inter partem catholicam et par- tem acatholicam interrogationes de consensu fieri de- bent secundum praescriptum"},{"canon":1103,"latin":". $ Ll. Celebrato matrimonio, parochus vel qui eius vices gerit, quamprimum describat in libro matrimo- niorum nomina coniugum ac testium, locum et diem ce- lebrati matrimonii atque alia secundum modum in li- bris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; 308 Coder Iwris Canonici ——————— 0000008000577 idque licet alius sacerdos vel a se vel ab Ordinario de- legatus matrimonio adstiterit. $ 2. Praeterea, ad normam"},{"canon":1104,"latin":". Nonnisi ex gravissima et urgentissima causa et ab ipso loci Ordinario, excluso Vicario Generali sine spe- ciali mandato, permitti potest ut matrimonium. con- scientiae ineatur, idest matrimonium celebretur omis- sis denuntiationibus et secreto, ad normam ecanonum qui sequuntur."},{"canon":1105,"latin":". Permissio celebrationis matrimonii conscientiae se- cumfert promissionem et gravem obligationem secreti servandi ex parte sacerdotis assistentis, testium, Ordi- narii eiusque successorum, et etiam alterius coniugis, | altero non consentiente divulgationi."},{"canon":1106,"latin":". Huius promissionis obligatio ex parte Ordinarii non extenditur ad casum quo vel aliquod scandalum aut gravis erga matrimonii sanctitatem iniuria ex secreti observantia immineat, vel parentes non curent filios ex tali matrimonio susceptos baptizari aut eos baptizan- Liber Tertius - De Rebus 309 dos curent falsis expressis nominibus, quin interim Or- dinario intra triginta dies notitiam prolis susceptae et baptizatae cum sincera indicatione parentum prae- beant, vel christianam filiorum educationem negligant. ON. 1107. Matrimonium conscientiae non est adnotandum in consueto matrimoniorum ac baptizatorum libro, sed in peculiari libro servando in secreto Curiae archivo de quo in"},{"canon":1107,"latin":", aut sacrum , subdiaconatus ordinem susceperit, vel professionem sollemnem emiserit, eaeque adnotationes in documenta accepti baptismatis semper referantur. | $ 3. In fine cuiuslibet anni parochus authenticum exemplar librorum paroecialium ad Curiam episcopa- em transmittat, excepto libro de statu animarum. 138 Codecs Iuris Canonici ———————M———————————————————————————— $ 4. Paroeciali utatur sigillo habeatque tabularium, seu archivum, in quo memorati libri custodiantur una cum Episcoporum epistolis, aliisque documentis, ne- cessitatis vel utilitatis causa servandis; quae omnia, ab Ordinario vel eius delegato visitationis vel alio oppor- tuno tempore inspicienda, religiose caveat ne ad extra- neorum manus perveniant. CAPUT X. De vicariis paroecialibus."},{"canon":1108,"latin":". $ 1. Matrimonium quolibet anni tempore contrahi potest. $ 2. Sollemnis tantum nuptiarum benedictio veta- tur à prima dominica Adventus usque ad diem Nativi- tatis Domini inclusive, et a feria IV Cinerum usque ad dominicam Paschatis inclusive. $ 9. Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legi- bus liturgicis, etiam praedictis temporibus eam permit- tere ex iusta causa, monitis sponsis ut a nimia pompa abstineant."},{"canon":1109,"latin":". $ 1. Matrimonium inter catholicos celebretur in ec- clesia paroeciali; in alia autem ecclesia vel oratorio sive publico sive semi-publico, nonnisi de licentia Ordinarii loci vel parochi celebrari poterit. $ 2. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Or- dinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu et, accedente semper iusta ac rationabili causa permit- tere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Semina- rii sive religiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi urgente necessitate, ac opportunis adhibitis cautelis. $ 3. Matrimonia vero inter partem catholicam et partem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod Si Ordinarius prudenter iudicet id servari non posse 310 Codem Iuris Canonici quin graviora oriantur mala, prudenti eius arbitrio committitur hac super re dispensare, firmo tamen prae- seripto"},{"canon":1110,"latin":". Ex valido matrimonio enascitur inter coniuges vin- culum natura sua perpetuum et exclusivum; matrimo- nium praeterea christianum coniugibus non ponentibus obicem gratiam confert."},{"canon":1111,"latin":". Utrique coniugi ab ipso matrimonii initio aequum ius et officium est quod attinet ad actus proprios coniu- galis vitae."},{"canon":1112,"latin":". Nisi iure speciali aliud cautum sit, uxor, cirea ca- nonicos effectus, particeps efficitur status mariti."},{"canon":1113,"latin":". Parentes gravissima obligatione tenentur prolis edu- cationem tum religiosam et moralem, tum physicam et civilem pro viribus curandi, et etiam temporali eorum bono providendi."},{"canon":1114,"latin":". Legitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio valido vel putativo, nisi parentibus ob sollemnem pro- fessionem religiosam vel susceptum ordinem sacrum prohibitus tempore conceptionis fuerit usus matrimonii antea contracti."},{"canon":1115,"latin":". $ 1. Pater is est quem iustae nuptiae demonstrant, nisi evidentibus argumentis contrarium probetur. $ 2. Legitimi praesumuntur filii qui nati sunt sal- tem post sex menses a die celebrati matrimonii, vel intra decem menses a die dissolutae vitae coniugalis. Liber Tertius - De Rebus 211"},{"canon":1116,"latin":". Per subsequens parentum matrimonium sive verum sive putativum, sive noviter contractum sive convalida- tum, etiam non consummatum, legitima efficitur proles, dummodo parentes habiles exstiterint ad matrimonium inter se contrahendum tempore conceptionis, vel prae- gnationis, vel nativitatis. OAN. 1117. Filii legitimati per subsequens matrimonium, ad ef- fectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparan- tur legitimis, nisi aliud expresse cautum fuerit. CAPUT X. De separatione coniugum. ART. I. — De dissolutione vinculi."},{"canon":1118,"latin":". Matrimonium validum ratum et consummatum nulla humana potestate nullaque causa, praeterquam morte, dissolvi potest."},{"canon":1119,"latin":". Matrimonium non consummatum inter baptizatos vel inter partem baptizatam et partem non baptizatam, dissolvitur tum ipso iure per sollemnem professionem religiosam, tum per dispensationem a Sede Apostolica ex iusta causa concessam, utraque parte rogante vel alterutra, etsi altera sit invita."},{"canon":1120,"latin":". 8 1. Legitimum inter non baptizatos matrimonium, licet consummatum, solvitur in favorem fidei ex privi- legio Paulino. $ 2. Hoc privilegium non obtinet in matrimonio in- ter partem baptizatam et partem non baptizatam inito cum dispensatione ab impedimento disparitatis cultus. 319 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1121,"latin":". $ 1. Antequam coniux conversus et baptizatus no- vum matrimonium valide contrahat, debet, salvo prae- scripto"},{"canon":1122,"latin":". $ 1l. Interpellationes fiant regulariter, forma sal- tem summaria et extraiudiciali, de auctoritate Ordina- rii coniugis conversi, a quo Ordinario concedendae sunt quoque coniugi infideli, si quidem eas petierit, indu- ciae ad deliberandum, eo tamen monito, fore ut, indu- ciis inutiliter praeterlapsis, responsio praesumatur ne- gativa. $ 2. Interpellationes etiam privatim factae ab ipsa parte conversa, valent, imo sunt etiam licitae, si forma superius praescripta servari nequeat; hoc tamen in casu de ipsis, pro foro externo, constare debet duobus sal- tem testibus vel alio legitimo probationis modo."},{"canon":1123,"latin":". Si interpellationes ex declaratione Sedis Aposto- licae omissae fuerint, aut si infidelis eisdem negative responderit expresse vel tacite, pars baptizata ius habet novas nuptias cum persona catholica contrahendi, nisi ipsa post baptismum dederit parti non baptizatae iustam discedendi causam."},{"canon":1124,"latin":". Coniux fidelis, licet post susceptum baptismum denuo matrimonialiter cum parte infideli vixerit, ius tamen novas celebrandi nuptias cum persona catholica non amittit, ideoque potest hoc iure uti, si coniux infidelis, Liber Tertius - De Rebus 5 inutata voluntate, postea discedat sine iusta causa, vel iam non cohabitet pacifice sine contumelia Creatoris."},{"canon":1125,"latin":", partem non baptizatam interpellare : 1.\" An velit et ipsa converti ac baptismum susci- pere; 2.\" An saltem velit secum cohabitare pacifice sine contumelia Creatoris. $ 2. Hae interpellationes fieri semper debent, nisi Sedes Apostolica aliud declaraverit."},{"canon":1127,"latin":". In re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris. Anr. II. — De separatione tori, mensae et habitationis."},{"canon":1128,"latin":". Coniuges servare debent vitae coniugalis commu- nionem, nisi iusta causa eos excuset."},{"canon":1129,"latin":". $ 1. Propter coniugis adulterium, alter coniux, manente vinculo, ius habet solvendi, etiam in perpe- tuum, vitae communionem, nisi in crimen consenserit, aut eidem causam dederit, vel illud expresse aut tacite condonaverit, vel ipse quoque idem crimen commiserit. $ 2. Tacita condonatio habetur, si coniux innocens, postquam de crimine adulterii certior factus est, cum altero coniuge sponte, maritali affectu, conversatus fuerit; praesumitur vero, nisi sex intra menses coniu- gem adulterum expulerit vel dereliquerit, aut legiti- mam accusationem fecerit."},{"canon":1130,"latin":". Coniux innocens, sive iudicis sententia sive propria auctoritate legitime discesserit, nulla unquam obliga- tione tenetur coniugem adulterum rursus admittendi ad vitae consortium; potest autem eundem admittere 314 Codec Iuris Canonici aut revocare, nisi ex ipsius consensu ille statum ma- trimonio contrarium susceperit."},{"canon":1132,"latin":". Instituta separatione, filii educandi sunt penes coniugem innocentem, et si alter coniugum sit acatho- lieus, penes coniugem catholicum, nisi in utroque casu Ordinarius pro ipsorum filiorum bono, salva semper eorundem catholica educatione, aliud decreverit. CAPUT XI. De matrimonii convalidationc. ART. I. — De convalidatione simplici."},{"canon":1133,"latin":". $8 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob im- pedimentum dirimens, requiritur ut cesset vel dispen- setur impedimentum et consensum renovet saltem pars impedimenti conscia. $ 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur ad validitatem, etiamsi initio utraque pars consensum praestiterit nec postea revocaverit. Liber Tertius - De Rebus 315"},{"canon":1134,"latin":". Renovatio consensus debet esse novus voluntatis actus in matrimonium quod constet ab initio nullum fuisse."},{"canon":1135,"latin":". $ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab utraque parte renovandus est forma iure praescripta. $ 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis est, ut consensus ab utraque parte renovetur privatim et secreto. $8 9. Bi sit occultum et uni parti ignotum, satis est ut sola pars impedimenti conscia consensum privatim et secreto renovet, dummodo altera in consensu prae- stito perseveret."},{"canon":1136,"latin":". $ 1l. Matrimonium irritum ob defectum consensus convalidatur, si pars quae non consenserat, iam con- sentiat, dummodo consensus ab altera parte praesti- tus perseveret. $ 2. Si defectus consensus fuerit mere internus, satis est ut pars quae non consenserat, interius con- sentiat. 8 9. Si fuerit etiam externus, necesse est consen- sum etiam exterius manifestare, vel forma iure prae- scripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo pri- vato et secreto, si fuerit occultus."},{"canon":1137,"latin":". Matrimonium nullum ob defectum formae, ut va- lidum fiat, contrahi denuo debet legitima forma. AnT. II. — De sanatione in radice."},{"canon":1138,"latin":". $ 1. Matrimonii in radice sanatio est eiusdem con- validatio, secumferens, praeter dispensationem vel cessationem impedimenti, dispensationem a lege de 316 Codem Iuris Canonici renovando consensu, et retrotractionem, per fictionem iuris, circa effectus canonicos, ad praeteritum. $ 2. Convalidatio fit à momento concessionis gra- tiae; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii initium, nisi aliud expresse caveatur. $ 3. Dispensatio a lege de renovando consensu con- cedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte inscia."},{"canon":1139,"latin":". 8 1. Quodlibet matrimonium initum cum utriusque partis consensu naturaliter sufficiente, sed iuridice inefficaci ob dirimens impedimentum iuris ecclesiastici vel ob defectum legitimae formae, potest in radice sa- nari, dummodo consensus perseveret. $ 2. Matrimonium vero contractum cum impedi- mento iuris naturalis vel divini, etiamsi postea impe- dimentum cessaverit, Ecclesia non sanat in radice, ne a momento quidem cessationis impedimenti."},{"canon":1140,"latin":". $ 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat con- sensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive con- sensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, postea fuerit revocatus. $ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, sed postea praestitus fuerit, sanatio concedi potest a momento praestiti consensus."},{"canon":1141,"latin":". Sanatio in radice concedi unice potest ab Aposto- lica, Sede. CAPUT XII. De secundis muptiis."},{"canon":1142,"latin":". Licet casta viduitas honorabilior sit, secundae ta- men et ulteriores nuptiae validae et licitae sunt, firmo praescripto"},{"canon":1143,"latin":". Mulier cui semel benedictio sollemnis data sit, ne- quit in subsequentibus nuptiis eam iterum accipere. TITULUS VIII. De Saecramentalibus."},{"canon":1144,"latin":". Sacramentalia sunt res aut actiones quibus Eccle- sia, in aliquam Sacramentorum imitationem, uti solet ad obtinendos ex sua impetratione effectus praesertim spirituales."},{"canon":1145,"latin":". Nova Sacramentalia constituere aut recepta au- thentice interpretari, ex eisdem aliqua abolere aut mu- tare, sola potest Sedes Apostolica."},{"canon":1146,"latin":". Legitimus Sacramentalium minister est clericus, cui ad id potestas collata sit quique à competente au- ctoritate ecclesiastica non sit prohibitus eandem exercere."},{"canon":1147,"latin":". $ 1. Consecrationes nemo. qui charactere episcopali careat, valide peragere potest, nisi vel iure vel apo- stolico indulto id ei permittatur. $ 2. Benedictiones autem impertire potest quilibet presbyter, exceptis iis quae Romano Pontifici aut Epi- scopis aliisve reserventur. $ 3. Benedictio reservata quae à presbytero detur sine necessaria licentia, illicita est, sed valida, nisi in reservatione Sedes Apostolica aliud expresserit. $ 4. Diaconi et lectores illas tantum valide et licite benedictiones dare possunt, quae ipsis expresse a iure permittuntur. 318 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1148,"latin":". $ 1. In Sacramentalibus conficiendis seu admini- strandis accurate serventur ritus ab Ecclesia probati. $ 2. Consecrationes ac benedictiones sive constitu- tivae sive invocativae invalidae sunt, si adhibita non fuerit formula ab Ecclesia praescripta."},{"canon":1149,"latin":". Benedictiones, imprimis impertiendae catholicis, dari quoque possunt catechumenis, imo, nisi obstet Ecclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum fidei lumen vel, una cum illo, corporis sanitatem."},{"canon":1150,"latin":". Res consecratae, vel benedictae constitutiva bene- dictione, reverenter tractentur neque ad usum profa- num vel non proprium adhibeantur, etiamsi in domi- nio privatorum sint."},{"canon":1151,"latin":". $ 1. Nemo, potestate exorcizandi praeditus, exor- cismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Or- dinario peculiarem et expressam licentiam obtinuerit. $ 2. Haec licentia ab Ordinario concedatur tan- tummodo sacerdoti pietate, prudentia ac vitae integri- tate praedito; qui ad exorcismos ne procedat, nisi post- quam diligenti prudentique investigatione compererit exorcizandum esse revera a daemone obsessum."},{"canon":1152,"latin":". Exorcismi a legitimis ministris fieri possunt non solum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatho- lieos vel excommunicatos."},{"canon":1153,"latin":". Ministri exorcismorum qui occurrunt in baptismo et in consecrationibus vel benedictionibus, sunt iidem qui eorundem sacrorum rituum legitimi ministri sunt. Liber Tertius - De Rebus 319 PARS SECUNDA DE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS SECTIO I. DE LOCIS SACRIS."},{"canon":1154,"latin":". Loca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve sepulturae deputantur consecratione vel benedictione quam probati liturgici libri ad hoc praescribunt. OAN. 1155. $ 1. Consecratio alicuius loci, quanquam ad regu- lares pertinentis, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus ipse reperitur, dummodo Ordinarius chara- ctere episcopali sit insignitus, non tamen ad Vicarium Generalem sine speciali mandato, firmo iure S. R. E. Cardinalium consecrandi ecclesiam et altaria sui tituli. $ 2. Ordinarius territorii, licet charactere episco- pali careat, potest cuilibet eiusdem ritus Episcopo licentiam dare consecrationes peragendi in suo terri- torio."},{"canon":1155,"latin":". $ 9. Consecratio altaris immobilis, quae fit sine ec- clesiae dedicatione, quamvis omni die fieri possit, ma- gis tamen decet ut fiat die dominico aliove festo de praecepto."},{"canon":1156,"latin":". Ius benedicendi locum sacrum, si hie pertineat ad clerum saecularem vel ad religionem non exemptam, vel ad laicalem, spectat ad Ordinarium territorii in quo locus reperitur; si ad religionem clericalem exem- ptam, ad Superiorem maiorem; uterque vero potest alium sacerdotem ad hoc delegare."},{"canon":1157,"latin":": 21.\" Praecedendi omnibus Praelatis etiam Pa-. triarchis, imo ipsis Legatis Pontificiis, nisi Legatus sit. Gardisialis in proprio territorio residens; Cardinalis. autem Legatus a latere praecedit extra Urbem omni-. bus aliis; 22.\" Oonferendi primam tonsuram et ordines mi-. nores, dummodo promovendus habeat dimissorias pro-. prii Ordinarii litteras; 23. Ministrandi sacramentum confirmationis, firmo onere inscriptionis nominis confirmati ad normam iuris; 24.\" Concedendi indulgentias ducentorum die- rum, etiam toties quoties lucrandas, in locis vel insti-. tutis ac pro personis suae iurisdictionis vel protectio- | nis; item in aliis locis, sed à praesentibus solummodo, singulis vicibus, lucrandas. ] | |] Liber Secundus - De Personis 63 $ 2. Cardinalis Decanus gaudet privilegio ordi- nandi et consecrandi electum Pontificem, si hie ordi- natione vel episcopali consecratione indigeat, et tunc pallio utitur; quod privilegium, absente Cardinali De- cano, competit Subdecano, eoque etiam absente, anti- quiori Cardinali Episcopo suburbicario. $8 3. Demum Cardinalis Proto-diaconus pallia Ar- chiepiscopis et Episcopis privilegio fruentibus eorumve procuratoribus, vice Romani Pontificis, imponit; et no- men novi electi Pontificis populo annuntiat."},{"canon":1158,"latin":". De peracta consecratione vel benedictione rediga- tur documentum, cuius alterum exemplar in Curia episcopali, alterum in ecclesiae archivo servetur."},{"canon":1159,"latin":". $8 1. Consecratio vel benedictio alicuius loci, modo nemini damnum fiat, satis probatur erum per unum testem omni exceptione maiorem. $ 2. Si de ea legitime constet, nec consecratio nec benedictio iterari potest; in dubio autem, peragatur ad cautelam."},{"canon":1160,"latin":". Loca sacra exempta sunt a iurisdictione auctorita- tis civilis et in eis legitima Ecclesiae auctoritas iuris- dictionem suam libere exercet. TITULUS IX. De eeelesiis."},{"canon":1161,"latin":". Eeclesiae nomine intelligitur aedes sacra divino cultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus Christifidelibus usui sit ad divinum cultum publice exercendum."},{"canon":1162,"latin":", 8 4, et sacra ministeria per- agendi, servatis de iure servandis; pro omnibus religio- nibus, pia opera exercendi religionis propria, salvis conditionibus in ipsa permissione appositis. 8 39. Ut aedificentur et aperiantur schola, hospitium vel similis rationis aedes separata a domo etiam exem- pta, necessaria est et sufficit specialis Ordinarii scripta licentia. 8 4. Ut constituta domus in alios usus convertatur, eaedem sollemnitates requiruntur de quibus in $ 1, nisi agatur de conversione quae, salvis fundationis legibus, ad internum regimen et disciplinam religiosam dum- taxat referatur. |"},{"canon":1163,"latin":". Benedicere et imponere primarium ecclesiae lapi- dem, ad eos spectat, de quibus in"},{"canon":1164,"latin":". $ 1. Curent Ordinarii, audito etiam, si opus fuerit, peritorum consilio, ut in fA a BedTNCATIOE vel refectione ser ventur formae a traditione christiana re- ceptae et artis sacrae leges. $ 2. In ecclesia nullus aperiatur aditus vel fenestra ad laicorum domus; locaque, si adsint, subter ecclesiae pavimentum aut supra ecclesiam, ad usum mere profa- num ne adhibeantur."},{"canon":1165,"latin":". $ 1. Divina officia celebrari in nova ecclesia ne- queunt, antequam eadem vel sollemni consecratione vel saltem benedictione divino cultui fuerit dedicata. $ 2. Si prudenter praevideatur ecclesiam conver- sum iri ad usus profanos, Ordinarius consensum eius aedificationi ne praebeat, aut saltem, si forte aedifi- cata fuerit, eam ne consecret neve benedicat. $ 9. Sollemni consecratione dedicentur ecclesiae cathedrales et, quantum fieri potest, ecclesiae collegia- tae, conventuales, paroeciales. $ 4. Ecclesia ex ligno vel ferro aliove metallo be- nedici potest, non autem consecrari. $ 9. Altare consecrari potest etiam sine ecclesiae consecratione; sed una simul cum ecclesia debet saltem altare maius consecrari aut altare se rud si maius sit iam consecratum. Cod. Iur."},{"canon":1166,"latin":". $ 1. Ecclesiarum consecratio, quamvis quolibet die fieri possit, decentius tamen diebus dominicis aliisve festis de praecepto peragitur. $ 2. Episcopus consecrans et qui petunt ecclesiam sibi consecrari, per eum diem qui consecrationem prae- cedit, ieiunent. $ 3. Cum consecratur ecclesia vel altare, lIjpisco- pus consecrator, licet iurisdictione in territorio careat, indulgentiam concedit unius anni ecclesiam vel altare visitantibus in ipsa consecrationis die; in die vero an- niversaria quinquaginta dierum, si sit Episcopus; cen- tum, si Archiepiscopus; biscentum, si S. R. E. Cardi- nalis."},{"canon":1168,"latin":". $ 1. Unaquaeque ecclesia consecrata vel benedicta suum habeat titulum; qui, peracta ecclesiae dedica- tione, mutari nequit. $ 2. Etiam festum tituli quotannis celebretur ad normas legum liturgicarum. $ 3. Ecclesiae dedicari Beatis nequeunt sine Sedis Apostolicae indulto."},{"canon":1169,"latin":". $ 1. Cuilibet ecclesiae campanas esse convenit, qui- bus fideles ad divina officia aliosque religionis actus invitentur. $8 2. Etiam ecclesiarum campanae debent conse- crari vel benedici secundum ritus in probatis liturgicis libris traditos. $.9. Earum usus unice subest ecclesiasticae aucto- ritati. $ 4. Salvis conditionibus, probante Ordinario, ap- positis ab illis qui campanam ecclesiae forte dederint, Liber Tertius - De Rebus 393 campana benedicta ad usus mere profanos adhiberi nequit, nisi ex causa necessitatis aut ex licentia Ordi- narii aut denique ex legitima consuetudine. $ 9. Quod ad campanarum consecrationem vel be- nedictionem attinet, servetur praescriptum"},{"canon":1170,"latin":". Consecrationem vel benedictionem ecclesia non amittit, nisi tota destructa fuerit, vel maior parietum pars corruerit, vel in usus profanos ab Ordinario loci redacta sit, ad normam"},{"canon":1171,"latin":". In saera aede legitime dedicata omnes ecclesiastici ritus perfici possunt, salvis iuribus paroecialibus, pri- vilegiis et legitimis consuetudinibus; Ordinarius au- tem, praesertim horas sacrorum rituum, potest, iusta de causa, praefinire, dummodo ne agatur de ecclesia quae ad religionem exemptam pertineat, firmo prae- scripto"},{"canon":1172,"latin":". $ 1l. Ecclesia violatur infra recensitis tantum acti- bus, dummodo certi sint, notorii, et in ipsa ecclesia positi : 1.\" Delicto homicidii; 2.\" Iniuriosa et gravi sanguinis effusione; 3.\" Impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia ad- dicta fuerit; 4.? Bépultürà infidelis vel excommunicati post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam. $ 2. Violata ecclesia, non ideo coemeterium, etsi TN violatum censetur, et viceversa."},{"canon":1173,"latin":". $ 1l. In. violata ecclesia, antequam reconcilietur, nefas est divina celebrare laffiedal Sacramenta mini- Sstrare, mortuos sepelire. 394. Codec Iuris Canonici $ 2. Si violatio accidat tempore divinorum officio- rum, haec statim cessent; si ante Missae canonem vel post communionem, Missa dimittatur; secus sacerdos Missam prosequatur usque ad communionem"},{"canon":1174,"latin":". $ 1l. Ecclesia violata reconcilietur, quam citissime poterit, secundum ritus in probatis liturgicis libris descriptos. $8.2. Ri dubitetur num ecclesia sit violata, reconci- liari potest ad cautelam. Cav. 1115. Eeclesia violata ob sepulturam excommunicati vel infidelis ne reconcilietur, antequam cadaver exinde removeatur, si remotio sine gravi incommodo fieri possit."},{"canon":1176,"latin":". $ 1l. Ecclesiam benedictam reconciliare potest re- ctor eiusdem vel quilibet sacerdos de consensu saltem praesumpto rectoris. $ 2. Ecclesiae consecratae valida reconciliatio ad eos spectat de quibus in"},{"canon":1178,"latin":". Curent omnes ad quos pertinet, ut in ecclesiis illa munditia servetur, quae domum Dei decet; ab iisdem Liber Tertius - De Rebus 395 arceantur negotiationes et nundinae, quanquam ad finem pium habitae; et generatim quidquid a sancti- tate loci absonum sit. CAN. 11579. Ecclesia iure asyli gaudet ita ut rei, qui ad illam confugerint, inde non sint extrahendi, nisi necessitas urgeat, sine assensu Ordinarii, vel saltem rectoris ecclesiae."},{"canon":1180,"latin":". Nulla ecclesia potest basilicae titulo decorari, nisi ex apostolica concessione aut immemorabili consuetu- dine; cuiusque vero privilegia ex alterutro capite col- ligantur."},{"canon":1181,"latin":". $ 1. 8i alter coniux sectae acatholicae nomen de- derit; si. prolem acatholice educaverit; si vitam erimi- nosam et ignominiosam ducat; si grave seu animae seu corporis periculum alteri facessat; si saevitiis vitam communem nimis difficilem reddat, haec aliaque id genus, sunt pro altero coniuge totidem legitimae cau- sae discedendi, auctoritate Ordinarii loci, et etiam propria auctoritate, si de eis certo constet, et pericu- lum sit in mora. $ 2. In omnibus his casibus, causa separationis cessante, vitae consuetudo restauranda est; sed si se- paratio ab Ordinario pronuntiata fuerit ad certum incertumve tempus, coniux innocens ad id non obli- gatur, nisi ex decreto Ordinarii vel exacto tempore."},{"canon":1182,"latin":". $ 1. Firmo praescripto"},{"canon":1183,"latin":". $ 1. Si alii quoque, sive clerici sive laici, in admi- nistrationem bonorum alicuius ecclesiae cooptentur, iidem omnes una cum administratore ecclesiastico, de quo in"},{"canon":1184,"latin":". Consilium fabricae curare debet rectam bonorum ecclesiae administrationem, servato praescripto"},{"canon":1185,"latin":". Sacrista, cantores, organorum moderator, pueri chorales, campanae pulsator, sepulerorum fossores, ceterique inservientes a solo ecclesiae rectore, salvis legitimis consuetudinibus et conventionibus et Ordi- narii auctoritate, nominantur, pendent, dimittuntur."},{"canon":1186,"latin":". Salvis peculiaribus legitimisque consuetudinibus et conventionibus, et firma obligatione quae ad aliquem spectet etiam ex constituto legis civilis : 1.? Onus reficiendi ecclesiam cathedralem incum- bit ordine qui sequitur : Bonis fabricae, salva ea parte quae necessaria est ad cultum divinum celebrandum et:ad ordinariam ec- clesiae administrationem; Episcopo et canonicis pro rata proventuum, detra- ctis necessariis ad honestam sustentationem; Diecesanis, quos tamen Ordinarius loci suasione magis quam coactione inducat ad sumptus necessarios, pro eorum viribus, praestandos; 2.» Onus reficiendi ecclesiam paroecialem incum- bit ordine qui sequitur : Bonis fabricae ecclesiae, ut supra; Patrono; Iis qui fructus aliquos ex ecclesia provenientes per- cipiunt secundum taxam pro rata redituum ab Ordi. nario statuendam; Paroecianis, quos tamen Ordinarius loci, ut supra, magis hortetur quam cogat; 3.\" Haec cum debita proportione serventur etiam quod attinet ad alias ecclesias."},{"canon":1187,"latin":". Si qua ecclesia nullo modo ad cultum divinum adhi- beri possit et omnes aditus interclusi sint ad eam refi- ciendam, in usum profanum non sordidum ab Ordina- 398 Codec Iuris Canonici rio loci redigi potest, et onera cum reditibus titulusque paroeciae, si ecclesia sit paroecialis, in aliam ecclesiam ab eodem Ordinario transferantur. l\"TPULUSSX De oratoriis."},{"canon":1188,"latin":". $ 1. Oratorium est locus divino cultui destinatus, non tamen eo potissimum fine ut universo fidelium po- pulo usui sit ad religionem publice colendam. $ 2. Est vero oratorium : 1.* Publicum, si praecipue erectum sit in com- modum alicuius collegii aut etiam privatorum, ita ta- men ut omnibus fidelibus, tempore saltem divinorum offieiorum, ius sit, legitime comprobatum, illud adeundi; 2.\" Semi-publicum, si in commodum alicuius com- munitatis vel coetus fidelium eo convenientium ere- ctum sit, neque liberum cuique sit illud adire; 3.\" Privatum seu domesticum, si in privatis aedi- bus in commodum alicuius tantum familiae vel per- sonae privatae erectum sit."},{"canon":1189,"latin":". Oratoria S. R. E. Cardinalium et Episcoporum sive residentialium sive titularium, licet privata, fruuntur tamen omnibus iuribus et privilegiis quibus oratoria semi-publica gaudent."},{"canon":1190,"latin":". Aediculae in coemeterio a familiis seu personis privatis ad suam sepulturam erectae, sunt oratoria privata."},{"canon":1191,"latin":". $ 1. Oratoria publica eodem iure quo ecclesiae re- guntur. Liber Tertius - De Rebus 329 $ 2. Quare in oratorio publico, dummodo auctori- tate Ordinarii ad publicum Dei cultum perpetuo per benedictionem vel consecrationem, ad normam ean. 1155, 1156, dedicatum fuerit, omnes sacrae fun- etiones celebrari possunt, salvo contrario rubricarum praeseripto."},{"canon":1192,"latin":". $ 1. Oratoria semi-publica erigi nequeunt sine Or- dinarii licentia. $ 2. Ordinarius hanc licentiam ne concedat, nisi prius per se vel per alium ecclesiasticum virum orato- rium visitaverit et decenter instructum repererit. $ 3. Data autem licentia, oratorium ad usus pro- fanos converti nequit sine eiusdem Ordinarii aucto- ritate. $ 4. In eollegiis aut convictibus iuventuti insti- tuendae, in gymnasiis, lyceis, arcibus, praesidiis mili- tum, carceribus, xenodochiis, ete., praeter oratorium principale, alia minora ne erigantur, nisi, Ordinarii iudicio, necessitas aut magna utilitas id exigat. Cav. 1193. In oratoriis semi-publicis, legitime erectis, omnia divina officia functionesve ecclesiasticae celebrari pos- sunt, nisi obstent rubricae aut Ordinarius aliqua ex- ceperit."},{"canon":1194,"latin":". In privatis coemeteriorum aediculis, de quibus in"},{"canon":1195,"latin":". $ 1. In oratoriis domesticis ex indulto Apostolicae Sedis, nisi aliud in eodem indulto expresse caveatur, 330 Codec Iwris Canonici celebrari potest, postquam Ordinarius oratorium visi- taverit et probaverit ad normam"},{"canon":1196,"latin":". Liber Tertius - De Rebus 939 . Privilegium altaris portatilis vel iure vel in- m dsbifs tantum Apostolicae conceditur. $ 9. Hoc privilegium ita intelligendum est, ut se- cumferat facultatem ubique celebrandi, honesto tamen ae decenti loco et super petram sacram, non autem in mari. $ 4. Loci Ordinarius aut, si agatur de domo reli- AAT exemptae, Superior maior, licentiam celebrandi extra ecclesiam et oratorium super petram sacram et decenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere potest iusta tantum ac rationabili de causa, in aliquo extraordinario casu et per modum actus."},{"canon":1198,"latin":". $ 1. Tum mensa altaris immobilis tum petra sacra ex unico constent lapide naturali, integro et non friabili. Liber Tertius - De Rebus 391 $ 2. In altari immobili tabula seu mensa lapidea ad integrum altare protendi debet, et apte cum stipite cohaerere; stipes autem sit lapideus vel saltem latera seu columellae quibus mensa sustentatur sint ex lapide. $ 3. Petra sacra sit tam ampla ut saltem hostiam et maiorem partem calicis capiat. 8 4. Tum in altari immobili tum in petra sacra sit, ad normam legum liturgicarum, sepulcrum continens reliquias Sanctorum, lapide clausum."},{"canon":1199,"latin":". $ 1. Ut Missae sacrificium super illud celebrari pos- sit, altare debet esse, secundum liturgicas leges, con- secratum; idest vel totum, si agatur de immobili, vel ara tantum portatilis, si de mobili. $ 2. Aras portatiles, salvis peculiaribus privilegiis, omnes Episcopi consecrare possunt; quod vero spectat ad altaria immobilia, servetur praescriptum"},{"canon":1200,"latin":". $ 1. Altare immobile amittit consecrationem, si ta- bula seu mensa a stipite, etiam per temporis momen- tum, separetur; quo in casu Ordinarius potest permit- tere ut presbyter altaris consecrationem rursus perfi- ciat ritu formulaque breviore. $ 2. Tum altare immobile tum petra sacra amit- tunt consecrationem : 1. Si frangantur enormiter sive ratione quanti- tatis fractionis sive ratione loci unctionis; 2.\" Si amoveantur reliquiae aut frangatur vel amoveatur sepuleri operculum, excepto casu quo ipse Episcopus vel eius delegatus operculum amoveat ad il- lud firmandum vel reparandum vel subrogandum, aut ad visitandas reliquias. 332 Codec Iuris Canonici $ 3. Levis fractio operculi non inducit exsecratio- nem et quilibet sacerdos potest rimulam cemento fir- mare. $ 4. Exsecratio ecclesiae non secumfert exsecratio- nem altarium sive immobilium sive mobilium; et vice- versa."},{"canon":1201,"latin":". $ 1. Sicut ecclesia, ita quodlibet etiam ecclesiae al- iare, saltem immobile, proprium sibi titulum habeat. $ 2. Titulus primarius altaris maioris idem debet esse ac titulus ecclesiae. $ 3. De Ordinarii licentia mutari quidem potest altaris mobilis, non autem altaris immobilis titulus. $ 4. Altaria Beatis etiam in ecclesiis et oratoriis quibus eorum officium et Missa concessa sunt, dedicari nequeunt sine Sedis Apostolicae indulto."},{"canon":1202,"latin":". $ 1l. Altare tum immobile tum mobile debet esse divinis tantum officiis et praesertim Missae celebra- ioni reservatuim, quolibet profano usu prorsus excluso. $ 2. Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; cadavera autem quae prope altare sepulta forte sunt, di- stent ab eo saltem spatio unius metri; secus Missam in altari celebrare non licet, donec cadaver removeatur. TITULUS XII. De sepultura eeclesiastiea."},{"canon":1203,"latin":". $ 1. Fidelium defunctorum corpora sepelienda sunt, reprobata eorundem crematione. $ 2. Siquis quovis modo mandaverit ut corpus suum cremetur, illicitum est hanc exsequi voluntatem; quae si adiecta fuerit contractui, testamento aut alii cuilibet actui, tanquam non adiecta habeatur. Liber Tertius - De Rebus 333"},{"canon":1204,"latin":". Sepultura ecclesiastica consistit in cadaveris trans- latione ad ecclesiam, exsequiis super illud in eadem ce- lebratis, illius depositione in loco legitime deputato fi- delibus defunctis condendis. CAPUT I. De coemeteriis. OaN. 1205. $ 1. Cadavera fidelium sepelienda sunt in coemete- rio quod, secundum ritus in probatis liturgicis libris traditos, sit benedictum, sive sollemni sive simplici be nedictione ab iis data de quibus in"},{"canon":1206,"latin":". $ 1. Ius est catholicae Ecclesiae possidendi propria coemeteria. $ 2. Sicubi hoc Ecclesiae ius violetur nec spes sit ut violatio reparetur, curent locorum Ordinarii ut coe- meteria, societatis civilis propria, benedicantur, si, qui in eis condi solent, sint maiore ex parte catholici, aut saltem ut in eis catholici spatium habeant, idque be- nedictum, sibi reservatum. $ 9. Si ne hoc quidem obtineri possit, toties quoties benedicantur, secundum ritus in probatis liturgicis li- bris traditos, singuli tumuli."},{"canon":1207,"latin":". Quae de interdicto, violatione, reconciliatione ec- clesiarum canones praescribunt, etiam coemeteriis ap- plicentur. 334 Codex Iuris Canonici"},{"canon":1208,"latin":". $ 1. Paroeciae suum quaeque coemeterium habeant, nisi unum pluribus commune ab Ordinario loci sit le- gitime constitutum. $ 2. Religiosi exempti possunt habere coemeterium proprium, à communi coemeterio distinctum. $ 9. Etiam aliis personis moralibus vel familiis pri- vatis permitti potest ab Ordinario loci peculiare sepul- crum, extra commune coemeterium positum, et ad in- star coemeterii benedictum."},{"canon":1209,"latin":". $ 1. Tum in coemeteriis paroecialibus, ex licentia scripta Ordinarii loci eiusve delegati, tum in coemete- rio proprio alius personae moralis, ex licentia seripta Superioris, fideles sibi suisque exstruere possunt sepul- crà particularia; quae, de consensu eiusdem Ordinarii aut Superioris, possunt quoque alienare. $ 2. Repulcra sacerdotum et clericorum, ubi fieri potest, a sepuleris laicorum separata sint ac decen- tiore loco sita; praeterea, ubi id commodum fuerit, alia pro sacerdotibus, alia pro inferioris ordinis Ecclesiae ministris parentur. $ 3. Etiam infantium corpuseula, quatenus com- mode fieri potest, speciales et separatos ab aliis locu- los et sepulturas habeant."},{"canon":1210,"latin":". Quodlibet coemeterium sit undique apte clausum et caute custoditum."},{"canon":1211,"latin":". Caveant Ordinarii locorum, parochi ac Superio- res, ad quos spectat, ne in coemeteriis epitaphia, lau- dationes funebres ornatusque monumentorum quid- quam prae se ferant a catholica religione ac pietate absonum. Liber Tertius - De Rebus 335"},{"canon":1212,"latin":". Praeter coemeterium benedictum alius, si haberi queat, sit locus, clausus item et custoditus, ubi ii hu- mentur quibus sepultura ecclesiastica non conceditur."},{"canon":1213,"latin":". Nullum corpus sepeliatur, praesertim si mors re- pentina fuerit, nisi post congruum temporis interval- lum, quod satis sit ad omnem prorsus de vero obitu dubitationem tollendam."},{"canon":1214,"latin":". $ 1. Nullum cadaver perpetuae sepulturae ecclesia- sticae ubivis traditum exhumare licet, nisi de licentia Ordinarii. $ 2. Ordinarius licentiam nunquam concedat, si ca- daver ab aliis corporibus certo discerni nequeat. CAPUT II. De cadaveris translatione ad. ecclesiam, funere ac depositione."},{"canon":1215,"latin":". Nisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, ante- quam tumulentur, transferenda sunt e loco in quo re- periuntur, in ecclesiam, ubi funus, idest totus ordo ex- sequiarum quae in probatis liturgicis libris describun- tur, persolvatur."},{"canon":1216,"latin":"; 6 Domibus ad normam librorum liturgicorum benedicere Sabbato Sancto vel alia die pro locorum consuetudine; 1? Fontem baptismalem in Sabbato Sancto bene dicere, publicam processionem extra ecclesiam ducere benedictiones extra ecclesiam cum pompa ac sollemni tate impertiri, nisi agatur de ecclesia capitulari et Ca pitulum has functiones peragat."},{"canon":1217,"latin":". In dubio de iure alius ecclesiae, ius propriae eccle- siae paroecialis semper praevalere debet. 336 Codes Iuris Canonici"},{"canon":1218,"latin":". $ 1. Licet mors acciderit extra propriam paroe- ciam, cadaver tamen in ecclesiam paroeciae propriae quae vicinior sit, ob funus transferendum est, si ad eam commode pedestri itinere asportari possit; secus in ecclesiam paroeciae in qua mors accidit. $ 2. Ordinarii est pro suo territorio, inspectis pe- culiaribus cireumstantiis, distantiam aliaque adiuncta designare, quae translationem cadaveris ad ecclesiam funeris aut locum sepulturae incommodam reddant; et si paroeciae ad diversas dioeceses pertineant, designa- tio attenditur Ordinarii dioecesis in qua defunctus su- premum diem obiit. $ 3. Licet translatio ad ecclesiam funeris aut ad lo- cum sepulturae incommoda sit, semper tamen integrum est familiae, heredibus, aliisve quorum interest, cada- ver illuc deferre, susceptis translationis expensis."},{"canon":1219,"latin":". $ 1. Si S. R. E. Cardinalis in Urbe decesserit, cor- pus transferendum est, funeris causa, in ecclesiam quam Romanus Pontifex designaverit; si vero extra Urbem, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci ubi mors accidit, nisi Cardinalis aliam elegerit. $ 2. Defuncto Episcopo residentiali, etiam cardina- litia dignitate aucto, aut Abbate vel Praelato nullius, corpus, funeris causa, transferri debet in ecclesiam ca- thedralem, abbatialem vel praelatitiam, si id commode fieri possit; secus, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci, nisi in utroque casu defunctus aliam ecclesiam elegerit. Cav. 1220. Beneficiarii residentiales ad ecclesiam sui beneficii transferendi sunt, nisi aliam sibi elegerint ecclesiam funeris."},{"canon":1221,"latin":", 1230, 8 5."},{"canon":1222,"latin":". Quod attinet ad defunctos qui in domo etiam regu- lari vel collegio degebant ratione hospitii, educationis vel infirmitatis, et ad defunctos in hospitali, standum est canonibus 1216-1218, nisi constet de iure particulari aut privilegio; quod vero ad illos attinet qui in Semi- nario moriuntur, servetur praescriptum"},{"canon":1223,"latin":". $ 1. Omnibus licet, nisi expresse iure prohibeantur, eligere ecclesiam sui funeris aut coemeterium sepul- turae. $ 2. Uxor et filii puberes in hac electione prorsus immunes sunt a maritali vel patria potestate."},{"canon":1226,"latin":". $ 1. Ecclesiam funeris aut coemeterium sepultu- rae quis eligere potest per se vel per alium cui legiti- mum mandatum dederit; factamque electionem aut mandati concessionem quolibet legitimo modo probare licet. $ 2. Si electio fiat per alium, hic suum mandatum explere potest etiam post mortem mandantis."},{"canon":1228,"latin":". $ 1. Si electa fuerit sepultura in coemeterio diverso à coemeterio propriae defuncti paroeciae, cadaver in illo sepeliatur, dummodo nihil obstet ex parte eorum a quibus coemeterium pendet. $ 2. Electa sepultura in coemeterio religiosorum, ut cadaver inibi sepeliri queat, requiritur et sufficit consensus Superioris religiosi, ad normam constitutio- num cuiusque religionis."},{"canon":1229,"latin":". $ 1. 8i quis, sepulerum maiorum in aliquo coeme- terio possidens, non electa alibi sepultura, decesserit, Liber Tertius - De Rebus 339 in eodem sepeliendus est, si illuc commode asportari possit, salvo praescripto"},{"canon":1230,"latin":". $8 1. Proprius defuncti parochus non solum ius sed etiam officium habet, excepto gravi necessitatis casu, levandi per se vel per alium cadaver, illud comitandi ad suam ecclesiam paroecialem ibique exsequias per- solvendi, firmo praescripto"},{"canon":1231,"latin":". 8 1. Expletis in ecelesia exsequiis, cadaver tumu- landum est ad normam librorum liturgicorum in coe- meterio ecclesiae funeris, salvis praescriptis"},{"canon":1234,"latin":". $8 Il. Locorum Ordinarii indicem funeralium taxa- rum seu eleemosynarum, si non exsistat, pro sui terri- torio, de consilio Capituli cathedralis, ac, si opportu- num duxerint, vicariorum foraneorum dioecesis et pa- rochorum civitatis episcopalis, conficiant, attentis le- gitimis consuetudinibus particularibus et omnibus per- sonarum et locorum circumstantiis; in eoque pro diver- sis casibus iura singulorum moderate determinent, ita ut quaelibet contentionum et scandali removeatur oc- casio. $ 2. Si in indice plures classes enumerentur, libe- rum est iis quorum interest classem eligere."},{"canon":1235,"latin":". $ 1. Districte prohibetur ne quis, sepulturae vel ex- sequiarum seu anniversarii mortuorum causa, quid- quam exigat ultra id quod in dioecesano taxarum in- dice statuitur. 8 2. Pauperes gratis omnino ac decenter funerentur et sepeliantur, cum exsequiis, secundum liturgicas le- ges et dioecesana statuta, praescriptis."},{"canon":1236,"latin":". $ 1. Salvo iure particulari, quoties fidelis non fune- ratur in ecclesia paroeciali propria, proprio defuncti parocho debetur portio paroecialis, excepto casu quo cadaver in ecclesiam propriae paroeciae commode asportari nequeat. 349 Codecs Iuris Canonici $ 2. Si quis habeat plures paroecias proprias ad quas cadaver commode deferri posset, et alibi funere- tur, portio paroecialis dividenda est inter omnes paro- chos proprios. Ca. 1237. $ 1. Detrahi debet portio paroecialis ex omnibus et solis emolumentis, quae statuta sunt pro funere et tu- mulatione in taxa dioecesana. $ 2. 8i quacunque de causa primum sollemne offi- cium funebre non statim, sed intra mensem completum à die tumulationis fiat, licet hoc die non defuerint mi- nora publica officia, portio tamen paroecialis ex huius etiam funeris emolumentis debetur. $ 3. Quantitas portionis paroecialis determinetur in taxa dioecesana; et si ecclesia paroecialis et ecclesia funerans ad diversas dioeceses pertineant, quantitas portionis paroecialis attenditur secundum taxam eecle- siae funerantis."},{"canon":1238,"latin":". Expleta tumulatione, minister in libro defunctorum deseribat nomen et aetatem defuncti, nomen parentum vel eoniugis, tempus mortis, quis et quae Sacramenta ministraverit, locum et tempus tumulationis. CAPUT III. De iis quibus sepultura, ecclesiastica concedenda est aut neganda."},{"canon":1239,"latin":". $ 1. Ad sepulturam ecclesiasticam non sunt admit- tendi qui sine baptismo decesserint. $ 2. Catechumeni qui nulla sua culpa sine baptismo moriantur, baptizatis accensendi sunt. $ 9. Omnes baptizati sepultura ecclesiastica do- nandi sunt, nisi eadem a iure expresse priventur, Liber Tertius - De Rebus 343"},{"canon":1240,"latin":". $ 1. Ecclesiastica sepultura privantur, nisi ante mortem aliqua dederint poenitentiae signa : 1.\" Notorii apostatae a christiana fide, aut sectae haereticae vel schismaticae aut sectae massonicae aliisve eiusdem generis societatibus notorie addicti; 2. Excommunicati vel interdicti post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam; 3.* Qui se ipsi occiderint deliberato consilio; 4.\" Mortui in duello aut ex vulnere inde relato; 5.\" Qui mandaverint suum corpus cremationi tradi; 6.\" Alii peccatores publici et manifesti. $ 2. Occurrente praedictis in casibus aliquo dubio, consulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente dubio, cadaver sepulturae ecclesiasticae tradatur, ita tamen ut removeatur scandalum."},{"canon":1241,"latin":". Excluso ab ecclesiastica sepultura deneganda quo- que sunt tum quaelibet Missa exsequialis, etiam anni- versaria, tum alia publica officia funebria."},{"canon":1242,"latin":". Si fieri sine gravi incommodo queat, cadaver excom- municati vitandi qui, contra canonum statuta, sepul- turam in loco sacro obtinuit, exhumandum est, servato praescripto"},{"canon":1243,"latin":". Tempora sacra sunt dies festi; iisque accensentur dies abstinentiae et ieiunii."},{"canon":1244,"latin":". $ I. Dies festos itemque dies abstinentiae et ieiunii, universae Ecclesiae communes, constituere, transferre, abolere, unius est supremae ecclesiasticae auctoritatis. toma ui 344 Codex Iuris. Canonici $ 2. Ordinarii locorum peculiares suis dioecesibus seu locis dies festos aut dies abstinentiae et ieiunii possunt, per modum tantum actus, indicere."},{"canon":1245,"latin":". 8 1. Non solum Ordinarii locorum, sed etiam paro- chi, in casibus singularibus iustaque de causa, possunt subiectos sibi singulos fideles singulasve familias, etiam extra territorium, atque in suo territorio etiam pere- grinos, a lege communi de observantia festorum item- que de observantia abstinentiae et ieiunii vel etiam utriusque dispensare. $ 2. Ordinarii, ex causa peculiari magni populi con- cursus aut publicae valetudinis, possunt totam quoque dioecesim seu locum a ieiunio et ab abstinentia vel etiam ab utraque simul lege dispensare. $ 3. In religione clericali exempta eandem dispen- sandi potestatem habent Superiores ad modum paro- chi, quod attinet ad personas, de quibus in"},{"canon":1246,"latin":". Supputatio diei festi, itemque diei abstinentiae et ieiunii, facienda est a media nocte usque ad mediam noctem, salvo praescripto"},{"canon":1247,"latin":". $ 1. Dies festi sub praecepto in universa Ecclesia sunt tantum: Omnes et singuli dies dominici, festa Nativitatis, Cireumcisionis, Epiphaniae, Ascensionis et sanctissimi Corporis Christi, Immaculatae Conce- ptionis et Assumptionis Almae Genitricis Dei Mariae, sancti Ioseph eius sponsi, Beatorum Petri et Pauli A po- stolorum, Omnium denique Sanctorum, Liber Tertius - De Rebus 345 $ 2. Ecclesiastico praecepto dies festi Patronorum non subiacent; locorum autem Ordinarii possunt sol- lemnitatem exteriorem transferre ad dominicam pro- xime sequentem. : $ 9. Sicubi aliquod festum ex enumeratis legitime sit abolitum vel translatum, nihil inconsulta Sede Apo- stolica innovetur. :"},{"canon":1248,"latin":". Festis de praecepto diebus Missa audienda est; et abstinendum ab operibus servilibus, actibus forensibus, itemque, nisi aliud ferant legitimae consuetudines aut peculiaria indulta, publico mercatu, nundinis, aliisque publicis emptionibus et venditionibus."},{"canon":1249,"latin":". Legi de audiendo Sacro satisfacit qui Missae adest quocunque catholico ritu celebretur, sub dio aut in qua- cunque ecclesia vel oratorio publico aut semi-publico et in privatis coemeteriorum aediculis de quibus in"},{"canon":1250,"latin":". Abstinentiae lex vetat carne iureque ex carne vesci, non autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis etiam ex adipe animalium."},{"canon":1251,"latin":". $ 1. Lex ieiunii praescribit ut nonnisi unica per diem comestio fiat; sed non vetat aliquid cibi mane et vespere sumere, servata.tamen circa ciborum quantita- tem et qualitatem probata locorum consuetudine. $ 2. Nec vetitum est carnes ac pisces in eadem re- fectione permiscere; nec serotinam refectionem cum prandio permutare. 346 Codeoy Iuris Canonici"},{"canon":1252,"latin":". 8 l. Lex solius abstinentiae servanda est singulis sextis feriis. $ 2. Lex abstinentiae simul et ieiunii servanda est feria quarta Cinerum, feriis sextis et sabbatis Quadra- gesimae et feriis Quatuor Temporum, pervigiliis Pen- tecostes, Deiparae in caelum assumptae, Omnium San- ctorum et Nativitatis Domini. $ 9. Lex solius ieiunii servanda est reliquis omni- bus Quadragesimae diebus. $ 4. Diebus dominicis vel festis de praecepto lex abstinentiae, vel abstinentiae et ieiunii, vel ieiunii tan- tum cessat, excepto tempore Quadragesimae, nec pervi- gilia antieipantur; item cessat Sabbato Sancto post me- piden, Cax. 1953. His canonibus nihil immutatur de indultis particu- laribus, de votis cuiuslibet personae physicae vel mo- ralis, de constitutionibus ac regulis cuiusvis religionis vel instituti approbati sive virorum sive mulierum in communi viventium etiam sine votis."},{"canon":1254,"latin":". $ l. Abstinentiae lege tenentur omnes qui septimum aetatis annum expleverint. $ 2. Lege ieiunii adstringuntur omnes ab expleto vicesimo primo aetatis anno ad inceptum sexagesimum. PARS TERTIA DE CULTU DIVINO ON. 1255. $ 1. Sanctissimae Trinitati, singulis eiusdem Per- sonis, Christo Domino, etiam sub speciebus sacramen- talibus, debetur cultus latriae; Beatae Mariae Virgini cultus hvperduliae; aliis cum Christo in caelo regnan- tibus cultus duliae, Liber Tertius - De Rebus 341 $ 2. Sacris quoque reliquiis atque imaginibus ve- neratio et cultus debetur relativus personae ad quam reliquiae imaginesque referuntur."},{"canon":1258,"latin":". $ 1. Haud licitum est fidelibus quovis modo active assistere seu partem habere in sacris acatholicorum. $ 2. Tolerari potest praesentia passiva seu mere ma- terialis, civilis officii vel honoris causa, ob gravem ra- tionem ab Episcopo in casu dubii probandam, in aca- tholicorum funeribus, nuptiis similibusque sollemniis, dummodo perversionis et scandali periculum absit."},{"canon":1259,"latin":". 8 1. Orationes et pietatis exercitia ne permittantur in ecclesiis vel oratoriis sine revisione et expressa Or- dinarii loci licentia, qui in casibus difficilioribus rem totam Sedi Apostolicae subiiciat. $ 2. Loci Ordinarius nequit novas litanias appro- bare publice recitandas."},{"canon":1260,"latin":". Ecclesiae ministri in cultu exercendo unice a Supe- rioribus ecclesiasticis dependere debent."},{"canon":1261,"latin":". $ 1. Locorum Ordinarii advigilent ut sacrorum ca- nonum praescripta de divino eultu sedulo observentur, et praesertim ne in cultum divinum sive publicum sive privatum aut in quotidianam fidelium vitam supersti- tiosa ulla praxis inducatur, aut quidquam admittatur 348 Codem Iuris Canonici a fide alienum vel ab ecclesiastica traditione absonum vel turpis quaestus speciem praeseferens. $ 2. Si loci Ordinarius leges pro suo territorio hae in re tulerit, etiam religiosi omnes, exempti quoque, obligatione tenentur easdem servandi; et Ordinarius potest eorundem ecclesias vel publica oratoria in hunc finem visitare."},{"canon":1262,"latin":". $ 1. Optandum ut, congruenter antiquae discipli- nae, mulieres in ecclesia separatae sint a viris. $ 2. Viri in ecclesia vel extra ecclesiam, dum sacris ritibus assistunt, nudo capite sint, nisi aliud ferant pro- bati populorum mores aut peculiaria rerum adiuncta; mulieres autem, capite cooperto et modeste vestitae, maxime cum ad mensam Dominicam accedunt."},{"canon":1263,"latin":". $ l. Potest magistratibus, pro eorum dignitate et gradu, locus in ecclesia esse distinctus, ad normam le- gum liturgicarum. $ 2. Sine expresso Ordinarii loci consensu nemo fi- delis locum habeat in ecclesia sibi suisque reservatum; Ordinarius autem consensum ne praebeat, nisi cetero- rum fidelium commoditati sit sufficienter consultum. $ 3. Ea semper factis in concessionibus inest tacita conditio, ut Ordinarius possit, ex iusta causa, conces- sionem revocare, non obstante quolibet temporis de- cursu."},{"canon":1264,"latin":". $ 1l. Musicae in quibus sive organo aliisve instru- mentis sive cantu lascivum aut impurum aliquid mi- sceatur, ab ecclesiis omnino arceantur; et leges litur- gicae circa musicam sacram serventur. $ 2. Religiosae mulieres, si eisdem liceat, ad nor- mam suarum constitutionum vel legum liturgicarum ae de venia Ordinarii loci, in propria ecclesia aut oratorio publico canere, tali e loco canant, ubi a populo conspici nequeant, Liber Tertius - De Rebus 349 TITULUS XV. De eustodia et eultu sanctissimae Eucharistiae. CAN. 12065. $ 1. Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui eius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem in hebdomada Missam in sacro loco celebret : 1.\" Custodiri debet in ecclesia cathedrali, in eecle- sia principe Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicaria- tus et Praefecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia paroeciali vel quasi-paroeciali et in ecelesia adnexa do- mui religiosorum exemptorum sive virorum sive mu- lierum; 2.\" Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in ecclesia collegiata et in oratorio principali sive publico sive semi-publico tum domus piae aut religiosae, tum collegii ecclesiastici quod a clericis saecularibus vel a religiosis regatur. $ 2. Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri pos- sit, necessarium est indultum apostolicum; loci Ordina- rius hane licentiam concedere potest tantummodo ec- clesiae aut oratorio pubblico ex iusta causa et per mo- dum actus. 8 9. Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud se retinere aut secum in itinere deferre."},{"canon":1265,"latin":"forte asserva- tum, pro infirmis desumere."},{"canon":1266,"latin":". Ecclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asser- vatur, praesertim paroeciales, quotidie per aliquot sal- tem. horas fidelibus pateant."},{"canon":1269,"latin":". $ 1. Sanctissima Eucharistia servari debet in taber- naculo inamovibili in media parte altaris posito. 3 2. Tabernaeulum sit affabre exstructum, unde- quaque solide clausum, decenter ornatum ad normam legum liturgicarum, ab omni alia re vacuum, ac tam sedulo custodiatur ut periculum cuiusvis sacrilegae profanationis arceatur. $ 9. Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci probata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam nocturno tempore extra altare, super corporali tamen, in loco tutiore et decenti, asservari, servato praeseri- pto"},{"canon":1272,"latin":". Hostiae consecratae, sive propter fidelium commu- nionem, sive propter expositionem sanctissimi Sacra- menti, et recentes sint et frequenter renoventur, vete- ribus rite consumptis, ita ut nullum sit periculum cor- ruptionis, sedulo servatis instructionibus quas Ordina- rius loci hac de re dederit."},{"canon":1273,"latin":". Qui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, nihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Euchari- stiam in eorum animis excitent, eosque praesertim hor- tentur ut, non modo diebus dominicis et festis de prae- cepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, frequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio as- sistant et sanctissimum Sacramentum visitent."},{"canon":1274,"latin":". $ 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est as- servare sanctissimam ILucharistiam, fieri potest expo- sitio privata seu cum pyxide ex qualibet iusta causa sine Ordinarii licentia; expositio vero publica seu cum 359 Codes Iuris Canonici ostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam fieri potest in omnibus ecclesiis inter Missarum sollem- nia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex iusta et gravi causa praesertim publica et de Ordinarii loci licentia, licet ecelesia ad religionem exemptam per- tineat. $ 2. Minister expositionis et repositionis sanctissi- mi Sacramenti est sacerdos vel diaconus; minister vero benedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam impertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad normam"},{"canon":1277,"latin":". $ 1. Cultu publieo eos tantum Dei Servos venerari licet, qui auctoritate Ecclesiae inter Sanctos vel Beatos relati sint. Liber Tertius - De Rebus 353 $ 2. In album Sanctorum canonice relatis cultus duliae debetur; Sancti coli possunt ubique et quovis actu eius generis cultus; Beati vero non possunt, nisi loco et modo quo Romanus Pontifex concesserit."},{"canon":1278,"latin":". Laudabiliter quoque, servatis servandis, Sancti na- tionum, dioecesium, provinciarum, confraternitatum, familiarum religiosarum aliorumque locorum et mora- lium personarum eliguntur et, accedente confirmatione Sedis Apostolicae, constituuntur Patroni; Beati non item, sine peculiari eiusdem Sedis Apostolicae indulto."},{"canon":1279,"latin":". $ 1. Nemini liceat in ecclesiis, etiam exemptis, aliüsve locis sacris ullam insolitam ponere vel ponen- dam curare imaginem, nisi ab Ordinario loci sit appro- bata. $ 2. Ordinarius autem sacras imagines publice ad fidelium venerationem exponendas ne approbet, quae cum probato Ecclesiae usu non congruant. $ 39. Nunquam sinat Ordinarius in ecclesiis aliisve locis sacris exhiberi falsi dogmatis imagines vel quae debitam decentiam et honestatem non praeseferant, aut rudibus periculosi erroris occasionem praebeant. $ 4. Si imagines, publicae. venerationi expositae, sollemniter benedicantur, haec benedictio Ordinario reservatur, qui tamen potest eam cuilibet sacerdoti com- mittere."},{"canon":1280,"latin":". Imagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu praestantes, in ecclesiis vel oratoriis publicis fidelium venerationi expositae, si quando reparatione indigeant, nunquam restaurentur sine dato scriptis consensu ab Ordinario; qui, antequam licentiam concedat, pruden- tes ac peritos viros consulat. Cod. Iur. Cam. 23 354 Hn Codes luris Caaonici"},{"canon":1281,"latin":". $ 1. Insignes reliquiae aut imagines pretiosae item- que aliae reliquiae aut imagines quae in aliqua ecclesia magna populi veneratione honorentur, nequeunt va- lide alienari neque in aliam ecclesiam perpetuo trans- ferri sine Apostolicae Sedis permissu. $ 2. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae sunt corpus, caput, brachium, antibrachium, cor, lin- gua, manus, crus aut illa pars corporis in qua passus est martyr, dummodo sit integra et non parva."},{"canon":1282,"latin":". $ 1. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae ne- queunt in aedibus vel oratoriis privatis asservari, sine expressa Ordinarii loci licentia. 8 2. Reliquiae non insignes debito cum honore etiam in domibus privatis servari pieque a fidelibus gestari possunt. Cav. 1283. $ 1. Publico eultu eae solae reliquiae in ecclesiis, quanquam exemptis, honorari possunt, quas genuinas esse constet authentico documento alicuius S. R. E. Cardinalis, vel Ordinarii loci, vel alius viri ecclesiastici cui facultas authenticandi indulto apostolico sit con- cessa. $ 2. Vicarius Generalis nequit, sine mandato spe- ciali, reliquias authenticas edicere."},{"canon":1283,"latin":". $ 1. Nequit parochus, sine iusta et gravi causa ab Ordinario probata, excludere clericos saeculares, reli- giosos ac pia sodalitia quae familia vel heredes advo- care velint ad deducendum cadaver ad ecclesiam fune- ris et ad sepulturam, et assistendum funeri; clerici ta- men ipsi ecclesiae addicti a familia vel heredibus prae aliis omnibus invitari debent. Liber Tertius - De Rebus 344 $ 2. Nunquam admittantur societates vel insignia religioni catholicae manifeste hostilia. $ 3. Associantes cadaver tenentur morem gerere parocho circa ductum funeris, salvis uniuscuiusque praecedentiae iuribus. $ 4. Laici cadaver, generis aut dignitatis cuiusvis ille fuerit, clerici ne deferant."},{"canon":1285,"latin":". $ 1. Sacrae reliquiae, quarum authenticitatis do- cumenta ob civiles perturbationes vel ob alium quemli- bet casum interierint, publicae venerationi ne exponan- tur, nisi praecedat iudicium Ordinarii loci, non autem: Vicarii Generalis sine mandato speciali. Liber Tertius - De Rebus 95D $ 2. Reliquiae tamen antiquae in ea veneratione qua hactenus fuerunt, sunt retinendae, nisi in aliquo peculiari casu certis argumentis constet eas falsas vel suppositicias esse."},{"canon":1286,"latin":". Locorum Ordinarii ne sinant, maxime in sacris con- cionibus, libris, ephemeridibus vel commentariis fo- vendae pietati destinatis, ex meris coniecturis, ex solis probabilibus argumentis vel praeiudicatis opinionibus, praesertim verbis ludibrium aut despectum sapienti- bus, quaestiones agitari de sacrarum reliquiarum au- thenticitate."},{"canon":1288,"latin":". Sanctissimae Crucis reliquiae, quas in cruce pecto- rali Episcopus forte defert, ecclesiae cathedrali, ipso defuncto, cedunt, Episcopo successori transmittendae; et si defunctus pluribus praefuerit dioecesibus, eccle- siae cathedrali dioecesis, in cuius territorio supremum diem obiit aut, si extra dioecesim mortuus est, ex qua ultimo discessit."},{"canon":1289,"latin":". $ 1. Sacras reliquias vendere nefas est; adeoque Or- dinarii locorum, vicarii foranei, parochi aliive curam animarum habentes, sedulo caveant ne sacrae reliquiae, praesertim sanctissimae Crucis, occasione maxime he- 356 Codeao Iuris Canonici reditatum aut alienationis acervi bonorum, veneant, neve in acatholicorum manus transeant. $ 2. Rectores ecclesiarum, ceterique ad quos spe- ctat, sedulo invigilent ne sacrae reliquiae ullo modo profanentur, neve hominum incuria pereant, vel minus decenter custodiantur. TITULUS XVII. De sacris processionibus. Cav. 1290. $ 1. Nomine sacrarum processionum significantur sollemnes supplicationes quae a populo fideli, duce clero, fiunt eundo ordinatim de loco sacro ad locum sa- crum, ad excitandam fidelium pietatem, ad commemo- randa Dei beneficia eique gratias agendas, ad divinum auxilium implorandum. 8 2. Ordinariae sunt quae B ibis diebus per annum nofi ad normam librorum liturgicorum vel consuetu- dinum ecclesiarum; eatraordinariae, quae aliis publicis de causis in alios dies indicuntur."},{"canon":1291,"latin":". $ I. Nisi aliter ferat immemorabilis consuetudo, vel locorum circumstantiae, prudenti Episcopi iudicio, aliud exigant, die festo Corporis Christi unica tantum sollemnisque per publicas vias processio in uno eodem- que loco fieri debet ab ecclesia digniore, eique clerici omnes religiosaeque virorum familiae, etiam exemptae, et laicorum confraternitates interesse debent, regula- ribus exceptis qui in strictiore clausura perpetuo vi- vant, aut a civitate ultra tria millia passuum distent. $ 2. Oeterae paroeciae et ecclesiae etiam regulares possunt, intra octavam, proprias processiones extra ec- clesiae ambitum agere; sed ubi plures sunt ecclesiae, Ordinarii loci est dies, horas ac vias praestituere quibus suam quaeque processionem agant. Liber Tertius - De Rebus 357 O^N. 1292. Ordinarius loci, audito Capitulo cathedrali, potest ex publica causa extraordinarias processiones indicere; quibus, sicut et ordinariis ac consuetis, ii omnes inter- esse debent de quibus in"},{"canon":1293,"latin":". Religiosi etiam exempti nequeunt extra suas eccle- sias et claustra processiones ducere sine Ordinarii loci licentia, salvo praescripto can. T2 SIM"},{"canon":1294,"latin":". LEeclesiam funeris aut sepulturae coemeterium eli- gere prohibentur : 1.\" Impuberes; verum pro filio aut filia impubere, etiam post eorum mortem, hanc electionem facere pos- sunt parentes vel tutor; 2.\" Religiosi professi cuiuslibet gradus aut digni- tatis, non tamen si sint Episcopi. Cod. Iur. Cam. 93 338 Codex Iuris Canonici OAN. 1225. Ut electio ecclesiae funeris valeat, cadat necesse est vel in ecclesiam paroecialem, vel in ecclesiam regula- rium, non tamen monialium (nisi agatur de mulieribus quae famulatus, educationis, infirmitatis aut hospitii causa intra clausuram eiusdem monasterii non preca- rio commorabantur), vel in ecclesiam iuris patronatus, si agatur de patrono, vel in aliam ecclesiam funerandi iure praeditam."},{"canon":1295,"latin":". Curent Ordinarii ut sacrae processiones, exstirpa- tis, si qui sint, malis usibus, ordinate procedant eaque modestia ac reverentia ab omnibus perficiantur, quae piis ac religiosis huiusmodi actibus maxime convenit. TITULUS XVIII. De sacra supellectili."},{"canon":1296,"latin":". $ Ll. Sacra supellex, praesertim quae, ad normam legum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse de- bet quaeque publico in cultu adhibetur, caute custodia- tur in ecclesiae sacrario aliove tuto ac decenti loco, nec ad usus profanos adhibeatur. $ 2. Ad normam"},{"canon":1297,"latin":". Nisi aliter sit provisum, qui officio tenentur repa- randae ecclesiae ad normam"},{"canon":1298,"latin":"; | 20.\" Consecrationes et benedictiones ecclesiarum, altarium, sacrae supellectilis, Abbatum aliasve simi-? les, excepta oleorum saerorum consecratione, si Cardi-. nàlis charactere episcopali careat, ubique locorum, ser- | vatis servandis, peragendi, firmo praescripto"},{"canon":1299,"latin":". $ 1. Defuncti Episcopi residentialis, etiamsi cardi- nalitia dignitate fulserit, sacra supellex cedit ecclesiae cathedrali, exceptis annulis et erucibus pectoralibus etiam cum saeris reliquiis, salvo praescripto"},{"canon":1301,"latin":". $ 1. S. R. E. Cardinalis, Episcopus residentialis aliique clerici beneficiarii obligatione tenentur curandi testamento vel alio instrumento in forma iuris civilis valido ut canonica praescripta, de quibus in"},{"canon":1302,"latin":". Rectores ecclesiarum aliique quibus credita sit cura sacrae supellectilis, sedulo debent eiusdem conserva- tioni et decori prospicere."},{"canon":1304,"latin":". Benedictionem illius sacrae supellectilis quae ad normam legum liturgicarum benedici debet antequam ad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : 1.\" 8S. R. E. Cardinales et Episcopi omnes; 2. Locorum Ordinarii, charactere episcopali ca- rentes, pro ecclesiis et oratoriis proprii territorii; 3.\" Parochus pro ecclesiis et oratoriis in territo- rio suae paroeciae positis, et rectores ecclesiarum pro suis ecclesiis; 4.\" Sacerdotes a loci Ordinario delegati, intra fines delegationis et iurisdictionis delegantis; 5.\" Superiores religiosi, et sacerdotes eiusdem re- ligionis ab ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et ora- toriis ac pro ecclesiis monialium sibi subiectarum."},{"canon":1305,"latin":". . $ I. Saera supellex benedicta aut consecrata bene- dictionem aut consecrationem amittit : 1. Si tales laesiones vel mutationes subierit ut pristinam amiserit formam, et iam ad suos usus non habeatur idonea; Liber Tertius - De Rebus 361 2.\" Bi ad usus indecoros adhibita vel publicae ven- ditioni exposita fuerit. $ 2. Calix et patena non amittunt consecrationem ob consumptionem vel renovationem auraturae, salva tamen, priore in casu, gravi obligatione rursum ea EX"},{"canon":1306,"latin":". $ 1. Curandum ne calix cum patena et ante lotio- nem purificatoria, pallae et corporalia, quae adhibita fuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel ab iis qui eorum custodiam habent. $ 2. Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae sacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam religiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maiori- bus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis mittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem. TITULUS XIX. De voto et iureiurando. CAPUT I. De voto."},{"canon":1307,"latin":". 3 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera Deo facta de bono possibili et meliore, ex virtute reli- gionis impleri debet. $ 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti ra- tionis usu pollentes, sunt voti capaces. 8 9. Votum metu gravi et iniusto emissum ipso iure nullum est. Caw. 1308. 8 1. Votum est publicum si nomine Ecclesiae a le- gitimo Superiore ecclesiastico acceptetur; secus, pri- vatum. $8 2. Sollemne, si ab Ecclesia uti tale fuerit agni- tum; secus, simplea. $ 9. Reservatum, cuius dispensationem sola Sedes Apostolica concedere potest. 369. Codec Iuris Canonici $ 4. Personale, quo actio voventis promittitur; reale, quo promittitur res aliqua; miztum, quod per- sonalis et realis naturam participat."},{"canon":1308,"latin":". $ 1. Ecclesia cathedralis debet sacram supellectilem aliaque quae ad Missae sacrificium vel ad alias ponti- ficales functiones necessaria sint, gratis Episcopo sub- 360 Codeao Iuris Canonici ministrare etiam privatim celebranti non solum in ecclesia cathedrali, sed in aliis quoque civitatis vel su- burbii ecclesiis. $ 2. Si qua ecclesia paupertate laborat, potest Or- dinarius permittere ut a sacerdotibus qui in proprium commodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque ad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exi- gatur. $ 9. Episcopi, non autem Vicarii Capitularis aut Vicarii Generalis sine speciali mandato, est eandem stipem definire, et nemini, etiam religiosis etsi exem- ptis, licet ea maiorem exigere. $ 4. Episcopus pro tota dioecesi eiusmodi stipem in dioecesana Synodo, si fieri possit, definiat, aut extra Synodum, audito Capitulo."},{"canon":1309,"latin":". Vota privata Sedi Apostolicae reservata sunt tan- tummodo votum perfectae ac perpetuae castitatis et votum ingrediendi in religionem votorum sollemnium, quae emissa fuerint absolute et post completum deci- mum octavum aetatis annum. CAN. 18310. $1. Votum non obligat, ratione sui, nisi emit- tentem. $ 2. Voti realis obligatio transit ad heredes, item obligatio voti mixti pro parte qua reale est."},{"canon":1310,"latin":". Quoties alumni ob quamlibet causam extra Semi. narium morentur, servetur praescriptum"},{"canon":1311,"latin":". Gradus academicos qui effectus canonicos in Eccle- sia habeant, nemo conferre potest, nisi ex facultate ab Apostolica Sede concessa. 380 Codecs Iuris Canonici"},{"canon":1312,"latin":". $ 1. Qui potestatem dominativam in voluntatem voventis legitime exercet, potest eius vota valide et, ex iusta causa, etiam licite irrita reddere, ita ut nullo i in casu obligatio postea reviviscat. $ 2. Qui potestatem non quidem in voluntatem vo- Seni sed in voti materiam habet, potest voti obliga- tionem tandiu suspendere, quandiu voti adimplemen- tum sibi praeiudicium afferat."},{"canon":1313,"latin":". Vota non reservata possunt iusta de causa dispen- sare, dummodo dispensatio ne laedat ius aliis quae- situm : 1.? Loci Ordinarius quod attinet ad omnes suos subditos atque etiam peregrinos; Liber Tertius - De Rebus 363 2. Superior religionis clericalis exemptae quod attinet ad personas quae"},{"canon":1314,"latin":". Opus voto non reservato promissum potest in me- lius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; in minus vero bonum ab illo cui potestas est dispen- sandi in votis ad normam"},{"canon":1315,"latin":". Vota ante professionem religiosam emissa suspen- duntur, donec vovens in religione permanserit. CAPUT II. De iureiurando."},{"canon":1316,"latin":". $ 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini in testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, in iudicio et in iustitia. $ 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admit- tunt, per procuratorem praestari valide nequit. CAN 1914. $ 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari religionis obligatione tenetur implendi quod iureiu- rando firmaverit. $ 2. Iusiurandum per vim aut metum gravem ex- tortum valet, sed a Superiore ecclesiastico relaxari potest. | $ 9. Iusiurandum nec vi nec dolo praestitum quo quis privato bono aut favori renuntiat lege ipsi con- cesso, servandum est quoties non vergit in dispendium salutis aeternae."},{"canon":1319,"latin":". Obligatio iureiurando promissorio inducta desinit : 1.? Si remittatur ab eo in euius commodum iusiu- randum emissum fuerat; 2. Si res iurata substantialiter mutetur, aut, mutatis adiunctis, fiat sive mala sive omnino indiffe- rens, aut denique maius bonum impediat; 3.\" Deficiente causa finali aut conditione sub qua forte iusiurandum datum sit; 4.\" Irritatione, dispensatione, commutatione, ad normam"},{"canon":1320,"latin":". Qui irritare, dispensare, commutare possunt votum, eandem potestatem eademque ratione habent circa iusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispen- satio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem remittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiu- randum dispensare propter necessitatem aut utilitatem Ecclesiae."},{"canon":1321,"latin":". Iusiurandum stricte est interpretandum secundum ius et secundum intentionem iurantis, aut, si hic dolo agat, secundum intentionem illius cui iuratur. PARS QUARTA DE MAGISTERIO ECCLESIASTICO"},{"canon":1322,"latin":". $ l. Christus Dominus fidei depositum Ecclesiae concredidit, ut ipsa, Spiritu Sancto iugiter assistente, doctrinam revelatam sancte custodiret et fideliter ex- poneret. $ 2. Ecclesiae, independenter a qualibet civili pote- state, ius est et officium gentes omnes evangelicam do- Liber Tertius - De Rebus 365 ctrinam docendi : hane vero rite ediscere veramque Dei Ecclesiam amplecti omnes divina lege tenentur."},{"canon":1323,"latin":". $ 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt quae verbo Dei scripto vel tradito continentur et ab Ecclesia sive sollemni iudicio sive ordinario et univer- sali magisterio tanquam divinitus revelata credenda proponuntur. $ 2. Sollemne huiusmodi iudicium pronuntiare pro- prium est tum Oecumenici Concilii tum Romani Ponti- ficis ex cathedra loquentis. $ 9. Declarata seu definita dogmatice res nulla in- telligitur, nisi id manifeste constiterit."},{"canon":1324,"latin":". Satis non est haereticam pravitatem devitare, sed oportet illos quoque errores diligenter fugere, qui ad illam plus minusve accedunt; quare omnes debent etiam constitutiones et decreta servare quibus pravae huius- modi opiniones a Sancta Sede proscriptae et prohibi- tae sunt."},{"canon":1325,"latin":". $ 1. Fideles Christi fidem aperte profiteri tenentur quoties eorum silentium, tergiversatio aut ratio agendi secumferrent implicitam fidei negationem, contemptum religionis, iniuriam Dei vel scandalum proximi. $ 2. Post receptum baptismum si quis, nomen reti- nens christianum, pertinaciter aliquam ex veritatibus fide divina et catholica eredendis denegat aut de ea du- bitat, haereticus; si a fide christiana totaliter recedit, apostata; si denique subesse renuit Summo Pontifici aut cum membris Ecclesiae ei subiectis communicare recusat, schismaticus est. $ 9. Caveant catholici ne disputationes vel collatio- nes, publicas praesertim, cum acatholicis habeant, sine venia Sanctae Sedis aut, si casus urgeat, loci Ordinarii. 366 Codez Iuris Canonici"},{"canon":1326,"latin":". Episcopi quoque, licet singuli vel etiam in Conciliis particularibus congregati infallibilitate docendi non polleant, fidelium tamen suis curis commissorum, sub auctoritate Romani Pontificis, veri doctores seu magi- stri sunt. TITULUS XX. De divini verbi praedicatione. Cav. 1327. $ 1. Munus fidei catholicae praedicandae commis- sum praecipue est Romano Pontifici pro universa Ec- clesia, IZpiscopis pro suis dioecesibus. $ 2. Episcopi tenentur officio praedicandi per se ipsi Evangelium, nisi legitimo prohibeantur impedimento; et insuper, praeter parochos, debent alios quoque viros idoneos in auxilium assumere ad huiusmodi praedica- tionis munus salubriter exsequendum."},{"canon":1327,"latin":". Liber Secundus - De Personis 93"},{"canon":1328,"latin":". Nemini ministerium praedicationis licet exercere, nisi a legitimo Superiore missionem receperit, facultate peculiariter data, vel officio collato, cui ex sacris cano- nibus praedicandi munus inhaereat. CAPUT I. Doe catechetica institutione."},{"canon":1329,"latin":". Proprium ae gravissimum officium, pastorum prae- sertim animarum, est catecheticam populi christiani institutionem curare."},{"canon":1330,"latin":". Debet parochus : 1.? Statis temporibus, continenti per plures dies institutione, pueros ad sacramenta poenitentiae et con- firmationis rite suscipienda singulis annis praeparare; Liber Tertius - De Rebus 367 2. Peculiari omnino studio, praesertim, si nihil obsit, Quadragesimae tempore, pueros sic instituere ut sancte Sancta primum de altari libent."},{"canon":1331,"latin":". Praeter puerorum institutionem de qua in"},{"canon":1332,"latin":". Diebus dominicis aliisque festis de praecepto, ea hora quae suo iudicio magis apta sit ad populi fre- quentiam, debet insuper parochus catechismum fideli- bus adultis, sermone ad eorum captum accommodato, explicare. vi"},{"canon":1333,"latin":". $ Il. Parochus in religiosa puerorum institutione potest, imo, si legitime sit impeditus, debet operam ad- hibere clericorum, in paroeciae territorio degentium, aut etiam, si necesse sit, piorum laicorum, potissimum ilorum qui in pium sodalitium doctrinae christianae aliudve simile in paroecia erectum adscripti sint. $ 2. Presbyteri aliique clerici, nullo legitimo impe- dimento detenti, proprio parocho in hoc sanctissimo opere adiutores sunto, etiam sub poenis ab Ordinario infligendis."},{"canon":1334,"latin":". Si, Ordinarii loci iudicio, religiosorum auxilium ad catecheticam populi institutionem sit necessarium, Su- periores religiosi, etiam exempti, ab eodem Ordinario requisiti, tenentur per se vel per suos subditos religio- S08, sine tamen regularis disciplinae detrimento, illam populo tradere, praesertim in propriis ecclesiis."},{"canon":1335,"latin":". Non solum parentes aliique qui parentum locum te- nent, sed heri quoque ac patrini obligatione adstrin- guntur curandi ut omnes sibi subiecti vel commendati catechetica institutione erudiantur. 368 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1336,"latin":". Ordinarii loci est omnia in sua dioecesi edicere quae ad populum in christiana doctrina instituendum spe- ctent; et etiam religiosi exempti, quoties non exemptos docent, eadem servare tenentur. CAPUT II. De sacris concionibus. CAN. 13931. Tum clericis e clero saeculari, tum religiosis non exemptis facultatem concionandi pro suo territorio so- lus concedit loci Ordinarius."},{"canon":1338,"latin":". $ 1. Si concio habenda sit tantum ad religiosos exemptos aliosve de quibus in"},{"canon":1339,"latin":". $ L1. Ordinarii locorum religiosis qui a proprio Su- periore exhibeantur, facultatem concionandi, sine gravi causa, ne denegent, concessamque ne revocent, praeser- tim una simul universis domus religiosae secerdotibus, firmo tamen praescripto"},{"canon":1340,"latin":". Liber Tertius - De Rebus 369 $ 2. Concionatoribus religiosis, ut facultate rece- pta uti liceat, opus est praeterea sui Superioris licentia."},{"canon":1342,"latin":". $ 1. Coneionandi facultas solis sacerdotibus vel dia- conis fiat, non vero ceteris clericis, nisi rationabili de causa, iudicio Ordinarii et in casibus singularibus. $ 2. Coneionari in ecclesia vetantur laici omnes, etsi religiosi."},{"canon":1343,"latin":". $ Il. Ordinarii locorum ius habent concionandi in qualibet sui territorii ecclesia, quamvis exempta. $ 2. Nisi agatur de magnis civitatibus, potest quo- que Episcopus prohibere ne in aliis eiusdem loci eccle- siis verba fiant ad fideles, quo tempore vel concionem ipse habet vel coram se, ex causa publiea atque extra- ordinaria, convocatis fidelibus, habendam curat."},{"canon":1344,"latin":". $ I. Diebus dominicis ceterisque per annum festis de praecepto proprium cuiusque parochi officium est, consueta homilia, praesertim intra Missam in qua maior soleat esse populi frequentia, verbum Dei populo nuntiare. $ 2. Parochus huic obligationi nequit per alium ha- bitualiter satisfacere, nisi ob iustam causam ab Ordi- nario probatam. $8 3. Potest Ordinarius permittere ut sollemnioribus quibusdam festis aut etiam, ex iusta causa, aliquibus diebus dominicis concio omittatur."},{"canon":1345,"latin":", si loci Ordinarius ob causam publicam sonitum campanarum, preces ali- quas vel sacra sollemnia indicat, religiosi omnes, etiam exempti, obedire debent, salvis constitutionibus et pri- vilegiis suae cuiusque religionis. CAPUT II. De privilegiis."},{"canon":1346,"latin":". $ 1. Curent locorum Ordinarii ut tempore Quadra- gesimae, itemque, si id expedire visum fuerit, tempore Adventus, in ecclesiis cathedralibus et paroecialibus sacrae conciones frequentius ad fideles habeantur. $ 2. Canonici aliique de Capitulo huic concioni, si in propria ecclesia continuo post chorum habeatur, in- teresse tenentur, nisi iusto impedimento detineantur; et illos Ordinarius, poenis quoque adhibitis, ad id adigere potest."},{"canon":1347,"latin":". $ 1. In sacris concionibus exponenda in primis sunt quae fideles credere et facere ad salutem oportet. $ 2. Divini verbi praecones abstineant profanis aut abstrusis argumentis communem audientium captum excedentibus; et evangelicum ministerium non in per- suasibilibus humanae sapientiae verbis, non in profano inanis et ambitiosae eloquentiae apparatu et lenocinio, sed in ostensione spiritus et virtutis exerceant, non se- metipsos, sed Christum crucifixum praedicantes. 3 3. Ni, quod absit, concionator errores aut scan- dala disseminet, servetur praescriptum"},{"canon":1348,"latin":". Monendi et adhortandi diligenter fideles sunt ut sa- cris concionibus frequenter intersint. CAPUT III. De sacris missionibus."},{"canon":1349,"latin":". $ 1. Ordinarii advigilent ut, saltem decimo quoque anno, sacram, quam vocant, missionem, ad gregem sibi commissum habendam parochi curent. $ 2. Parochus, etiam religiosus, in his missionibus instituendis mandatis Ordinarii loci stare debet. 379 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1350,"latin":". $ 1. Ordinarii locorum et parochi acatholicos, in suis dioecesibus et paroeciis degentes, commendatos sibi in Domino habeant. $ 2. In aliis territoriis universa missionum cura apud acatholieos Sedi Apostolicae unice reservatur."},{"canon":1351,"latin":". 8 1. Episcopi est omnia et singula quae ad rectam Seminarii dioecesani administrationem, regimen, pro- fectum necessaria et opportuna videantur, decernere, eaque ut fideliter observentur, curare, salvis praeseri- ptionibus a Sancta Sede pro casibus peculiaribus latis. $ 9. Potissimum studeat Episcopus frequenter Se- minarium ipse per se visitare, in institutionem quae alumnis traditur sive litterariam et scientificam sive ecclesiasticam sedulo vigilare, et de alumnorum indole, pietate, vocatione ac profectu pleniorem sibi comparare notitiam, maxime occasione sacrarum ordinationum. $ 3. Unumauodque Seminarium suas leges habeat ab Episcopo approbatas, in quibus quid agere, quid observare debeant, doceantur tum qui in eodem Semi- nario in spem Ecclesiae instituuntur, tum qui in horum institutionem operam suam impendunt. $ 4. Seminarii interdioecesani vel regionalis regi- men universum et administratio regitur normis a San- cta Sede statutis. Caw. 1358. Curandum ut in quolibet Seminario adsint rector pro disciplina, magistri pro instructione, oeconomus pro euranda re familiari, a rectore distinctus, duo sal- tem confessarii ordinarii et director spiritus."},{"canon":1352,"latin":". Ecclesiae est ius proprium et exclusivum eos insti- tuendi qui ecclesiasticis ministeriis sese devovere cu- piunt."},{"canon":1353,"latin":". Dent operam sacerdotes, praesertim parochi, ut pueros, qui indicia praebeant ecclesiasticae vocationis, peculiaribus curis à saeculi contagiis arceant, ad pie- tatem informent, primis litterarum studiis imbuant divinaeque in eis vocationis germen foveant."},{"canon":1354,"latin":". $ 1. Unaquaeque dioecesis in loco convenienti ab Episcopo electo Seminarium seu collegium habeat in quo, pro modo facultatum et dioecesis amplitudine, cer- tus adolescentium numerus ad statum clericalem insti- tuatur. $ 2. Curandum ut in maioribus praesertim dioece- sibus bina constituantur Seminaria, minus, scilicet, pro pueris litterarum scientia imbuendis, maius pro alumnis philosophiae ace theologiae vacantibus. 8 93. Bi constitui Seminarium dioecesanum nequeat, aut in constituto Seminario conveniens institutio, prae- sertim in philosophicis ac theologicis disciplinis, desi- deretur, Episeopus alumnos in alienum Seminarium Liber Tertius - De Rebus 313 mittat, nisi Seminarium interdioecesanum vel regio- nale, auctoritate apostolica, constitutum fuerit. CAN. 13595. Pro constitutione Seminarii et alumnorum susten- tatione, si proprii reditus deficiant, Episcopus potest : l1.\" Parochos aliosve ecclesiarum etiam exempta- rum rectores iubere ut statis temporibus in ecclesia ad hunc finem stipem exquirant; 2.* Tributum seu taram in sua dioecesi imperare; 3.\" Si haec non sufficiant, attribuere Seminario aliqua beneficia simplicia."},{"canon":1355,"latin":", 1356, aut beneficialem pensionem de qua in"},{"canon":1356,"latin":". 8 1. Tributo pro Seminario obnoxia sunt, quavis appellatione remota, reprobata qualibet contraria con- suetudine et abrogato quolibet contrario privilegio, mensa episcopalis, omnia beneficia etiam regularia aut iurispatronatus, paroeciae aut quasi-paroeciae, quam- vis alios reditus, praeter fidelium oblationes, non habeant, domus hospitalis auctoritate ecclesiastica erecta, sodalitates canonice erectae et fabricae ecclesia- rum, si suos reditus habeant, quaelibet religiosa domus, etsi exempta, nisi solis eleemosynis vivat aut in ea col- legium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum promovendum actu habeatur. $ 2. Hoc tributum debet esse generale eiusdemque proportionis pro omnibus, maius vel minus secundum Seminarii necessitatem, sed quinas quotannis centesi- mas partes (5 96) reditus vectigalis non excedens, mi- nuendum prout reditus Seminarii augentur. $ 9. Reditus tributo obnoxius is est qui, deductis oneribus et necessariis expensis, supersit in anno; nec in eo reditu computari debent distributiones quotidia- nae, vel, si omnes beneficii fructus distributionibus constent, tertia earundem pars; nec fidelium oblatio- nes, nec, si omnes paroeciae reditus coalescant fidelium oblationibus, tertia earundem pars. 314 Codea Iuris Canonici"},{"canon":1359,"latin":". $ 1. Dioecesanis Seminariis bini constituantur coe- tus deputatorum, alter pro disciplina, alter pro admi- nistratione bonorum temporalium. $ 2. Utrumque deputatorum coetum constituunt bini sacerdotes, ab Episcopo, audito Capitulo, electi; sed excluduntur Vicarius Generalis, familiares Epi- scopi, rector Seminarii, oeconomus, et confessarii or- dinarii. Liber Tertius - De Rebus 375 $8 9. Munus deputatorum per sexennium durat, nec electi sine gravi causa amoveantur; sed rursus eligi poterunt. $ 4. Episcopus debet consilium deputatorum in ne- gotiis maioris momenti petere."},{"canon":1360,"latin":". $ I. Firmo praescripto"},{"canon":1361,"latin":". $ 1l. Praeter confessarios ordinarios alii confessarii designentur ad quos libere alumni accedere possint. $ 2. Si ii confessarii extra Seminarium degant, et alumnus aliquem eorum acciri postulet, illum rector arcessat, nullo modo petitionis rationem inquirens ne- que se aegre id ferre demonstrans; si in Seminario habi- tent, ipsos alumnus libere adire potest, salva Semi- narii disciplina. $ 9. Quando agitur de alumno ad ordines admit- tendo vel e Seminario expellendo, nunquam confessa- riorum votum exquiratur."},{"canon":1362,"latin":". Reditus legati pro clericis instituendis tribui pos- sunt alumnis in Seminarium sive maius sive minus rite receptis, licet nondum clericali tonsura initiatis, nisi aliud in tabulis fundationis expresse caveatur. CAN. 13063. $ 1. In Seminarium ab Ordinario ne admittantur, nisi filii legitimi quorum indoles et voluntas spem affe- rant eos cum fructu ecclesiasticis ministeriis perpetuo inservituros. 376 Codez Iuris Canonici $8 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere de- bent de legitimitate natalium, de susceptis baptismate et confirmatione ac de vita et moribus. $ 3. Dimissi ex aliis Seminariis vel ex aliqua reli- gione ne admittantur, nisi prius Episcopus etiam se- creto a Superioribus aliisve notitias requisierit de causa dimissionis, ac de moribus, indole et ingenio di- missorum, et certo compererit nihil in eis esse quod sacerdotali statui minus conveniat; quas notitias, veri- tati conformes, eorum conscientia graviter onerata, suppeditare Superiores debent."},{"canon":1364,"latin":". In inferioribus Seminarii scholis : 1.\" Praecipuum locum obtineat religionis disci- plina, quae, modo singulorum ingenio et aetati accom- modato, diligentissime explicetur; 2.\" Linguas praesertim latinam et patriam alumni accurate addiscant; 3.\" Ea in ceteris disciplinis institutio tradatur quae conveniat communi omnium culturae et statui clericorum in regione ubi alumni saerum ministerium exercere debent."},{"canon":1365,"latin":"determinatam. CAN. 9f. Ordines gradatim conferendi sunt ita ut ordinatio- nes per saltum omnino prohibeantur. Cax. 918. $ 1. In ordinationibus serventur temporum inter- stitia quibus promoti in receptis ordinibus, secundum Episcopi praescriptum, sese exerceant. $ 2. Interstitia primam tonsuram inter et ostiaria- tum vel inter singulos ordines minores prudenti Epi- scopi iudicio committuntur; acolythus vero ad subdia- conatum, subdiaconus ad diaconatum, diaconus ad presbyteratum ne antea promoveantur, quam acoly- thus unum saltem annum, subdiaconus et diaconus tres saltem menses in suo quisque ordine fuerint versati, nisi necessitas aut utilitas Ecclesiae, iudicio Episcopi, aliud exposcat. $ 3. Nunquam tamen, nisi de peculiari licentia Ro- mani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu duove sacri ordines uno eodemque die, reprobata qua- vis contraria consuetudine, conferantur; imo nec pri- mam tonsuram conferre licet una cum aliquo ex ordi- nibus minoribus, neque omnes ordines minores una simul."},{"canon":1366,"latin":", $ 2, dili- genter incumbant, secundum instructiones Apostolicae Sedis. $ 2. Studiorum tempore magistris et alumnis officia ne imponantur quae a studio eos avocent vel scholam quoquo modo impediant; supremus autem Moderator et in casibus particularibus alii quoque Superiores pos- sunt pro sua prudentia eos à nonnullis communitatis actibus, etiam à choro, praesertim nocturnis horis, eximere, quoties id studiis excolendis necessarium vi- deatur. Cawv. 590. Religiosi sacerdotes, iis tantum exceptis qui a Su- perioribus maioribus gravem ob causam fuerint exem- pti, aut qui vel sacram theologiam, vel ius canonicum, vel philosophiam scholasticam doceant, post absolu- tum studiorum curriculum, quotannis, saltem per quinquennium, à doctis gravibusque patribus exami- nentur in variis doctrinae sacrae disciplinis antea op- portune designatis."},{"canon":1367,"latin":". Curent Episcopi ut alumni Seminarii : 1.\" Singulis diebus communiter matutinas et sero- tinas preces recitent, per aliquod tempus mentali ora- tioni vacent, sacrificio Missae intersint; 2.* Remel saltem in hebdomada ad sacramentum poenitentiae accedant et frequenter, qua par est pie- tate, Eucharistico pane se reficiant; 3.\" Dominicis et festis diebus, sacris Missarum et Vesperarum sollemnibus adsint, altari inserviant sa- crasque caeremonias exerceant, praesertim in ecclesia cathedrali, si id, iudicio Episcopi, sine disciplinae et studiorum detrimento fieri possit; 4.* Singulis annis per aliquot dies continuos exer- citiis spiritualibus vacent; 5.\" Remel saltem in hebdomada adsint instru- ctioni de rebus spiritualibus quae pia exhortatione claudatur."},{"canon":1368,"latin":". Exemptum a iurisdictione paroeciali Seminarium esto; et pro omnibus qui in Seminario sunt, parochi 3178 Codex Iuris Canonici officium, excepta materia matrimoniali et firmo prae- scripto"},{"canon":1369,"latin":". . 8 1. Seminarii rector et alii omnes moderatores sub eius auctoritate curent ut alumni statuta ab Episcopo probata studiorumque rationem adamussim servent ac spiritu vere ecclesiastico imbuantur. $ 2. Saepius eis verae et christianae urbanitatis le- ges tradant, eosque exemplo suo ad illas colendas ex- citent; hortentur praeterea ut praecepta hygienica, ve- stium et corporis munditiam et quandam in conver- sando comitatem cum modestia et gravitate coniun- ctam, iugiter servent. $ 9. Redulo vigilent ut magistri suo munere rite fungantur."},{"canon":1371,"latin":". E Seminario dimittantur dyscoli, incorrigibiles, se- ditiosi, ii qui ob mores atque indolem ad statum eccle- siasticum idonei non videantur; itemque, qui in studiis adeo parum proficiant ut spes non affulgeat eos suffi- cientem doctrinam fore assecuturos; praesertim vero statim dimittantur qui forte contra bonos mores aut fidem deliquerint. TITULUS XXII. De scholis."},{"canon":1372,"latin":". $ 1. Fideles omnes ita sunt a pueritia instituendi ut non solum nihil eis tradatur quod catholicae religioni morumque honestati adversetur, sed praecipuum insti- tutio religiosa ac moralis locum obtineat. Liber Tertius - De Rebus 379 $ 9. Non modo parentibus ad normam"},{"canon":1373,"latin":". $ 1. In qualibet elementaria schola, pueris pro eo- rum aetate tradenda est institutio religiosa. 8 2. Iuventus, quae medias vel superiores scholas frequentat, pleniore religionis doctrina excolatur, et locorum Ordinarii curent ut id fiat per sacerdotes zelo et doctrina praestantes."},{"canon":1374,"latin":". Pueri catholici scholas acatholicas, neutras, mixtas, quae nempe etiam acatholicis patent, ne frequentent. Solius autem Ordinarii loci est decernere, ad normam instructionum Sedis Apostolicae, in quibus rerum ad- iunctis et quibus adhibitis cautelis, ut periculum per- versionis vitetur, tolerari possit ut eae scholae cele- brentur."},{"canon":1375,"latin":". Ecclesiae est ius scholas cuiusvis disciplinae non solum elementarias, sed etiam medias et superiores con- dendi."},{"canon":1376,"latin":". $ 1. Canonica constitutio catholicae studiorum Universitatis vel Facultatis Sedi Apostolicae reser- vatur. $ 2. Universitas vel Facultas catholica, etiam reli- giosis familiis quibuslibet concredita, sua debet habere statuta a Sede Apostolica probata."},{"canon":1378,"latin":". Ius est doctoribus rite creatis deferendi, extra sa- cras functiones, annulum etiam cum gemma, et bire- tum doctorale, firmo praeterea praescripto sacrorum canonum, qui in collatione quorundam officiorum et beneficiorum ecclesiasticorum statuunt eos, ceteris pa- ribus, iudicio Ordinarii, esse praeferendos, qui lau- ream vel licentiam obtinuerint."},{"canon":1379,"latin":". 8 1. Ri scholae catholicae ad normam"},{"canon":1380,"latin":". Optandum ut locorum Ordinarii, pro sua prudentia, clericos, pietate et ingenio praestantes, ad scholas mit- tant alicuius Universitatis aut Facultatis ab Ecclesia conditae vel approbatae, ut inibi studia praesertim phi- losophiae, theologiae ac iuris canonici perficiant et aca- demicos gradus consequantur."},{"canon":1381,"latin":". $ 1l. Religiosa iuventutis institutio in scholis qui- buslibet auctoritati et inspectioni Ecclesiae subiicitur. $ 2. Ordinariis locorum ius et officium est vigilandi ne in quibusvis scholis sui territorii quidquam contra fidem vel bonos mores tradatur aut fiat. 8 9. Eisdem similiter ius est approbandi religionis magistros et libros; itemque, religionis morumque causa, exigendi ut tum magistri tum libri removeantur. Liber Tertius - De Rebus 381"},{"canon":1382,"latin":". Ordinarii locorum sive ipsi per se sive per alios pos: sunt quoque scholas quaslibet, oratoria, recreatoria, patronatus, ete., in iis quae religiosam et moralem in- stitutionem spectant, visitare; a qua visitatione quo- rumlibet religiosorum scholae exemptae non sunt, nisi agatur de scholis internis pro professis religionis exemptae. CAN. 13838. In religiosa alumnorum alicuius collegii institutione servetur praescriptum"},{"canon":1384,"latin":". $ 1. Ecclesiae est ius exigendi ne libros, quos ipsa iudicio suo antea non recognoverit, fideles edant, et a quibusvis editos ex iusta causa prohibendi. $ 2. Quae sub hoc titulo de libris praescribuntur, publicationibus diariis, periodicis et aliis editis scriptis quibuslibet applicentur, nisi aliud constet. CAPUT I. De praevia librorum censura."},{"canon":1385,"latin":". $ 1l. Nisi censura ecclesiastica praecesserit, ne edan- tur etiam a laicis: 1.\" Libri sacrarum Scripturarum vel eorundem adnotationes et commentaria; 2. Libri qui divinas Scripturas, sacram theolo- giam, historiam ecclesiasticam, ius canonicum, theo- logiam naturalem, ethicen aliasve huiusmodi religio- sas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli pre- cum, devotionis vel doctrinae institutionisque religio- sae, moralis, asceticae, mysticae aliique huiusmodi, 389. Codex Iuris Canonici quamvis ad fovendam pietatem conducere videantur; ac generaliter scripta in quibus aliquid sit quod reli- gionis ac morum honestatis peculiariter intersit; 3. Imagines sacrae quovis modo imprimendae, sive preces adiunctas habeant, sive sine illis edantur. $8 2. Licentiam edendi libros et imagines de quibus in $ 1, dare potest vel loci Ordinarius proprius aucto- ris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines publici iuris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita tamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegave- rit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi eundem certiorem fecerit de denegata ab alio licentia. $ 3. heligiosi vero licentiam quoque sui Superioris maioris antea consequi debent."},{"canon":1386,"latin":". $ 1l. Vetantur clerici saeculares sine consensu suo- rum Ordinariorum, religiosi vero sine licentia sui Su- perioris maioris et Ordinarii loci, libros quoque, qui de rebus profanis tractent, edere, et in diariis, foliis vel libellis periodicis scribere vel eadem moderari. $ 2. In diariis vero, foliis vel libellis periodicis qui religionem catholicam aut bonos mores impetere solent, nec laici catholici quidpiam conscribant, nisi iusta ac rationabili causa suadente, ab Ordinario loci probata."},{"canon":1387,"latin":". Quae ad causas beatificationum et canonizationum Servorum Dei quoquo modo pertinent, sine licentia Sa- crorum Rituum Congregationis edi nequeunt."},{"canon":1388,"latin":". $ 1. Indulgentiarum libri omnes, summaria, libelli, folia, etc., in quibus earum concessiones continentur, ne edantur sine licentia Ordinarii loci. $ 2. Requiritur vero expressa licentia Sedis Aposto- licae ut typis edere liceat, quovis idiomate, tum colle- ctionem authenticam precum piorumque operum quibus Liber Tertius - De Rebus 383 Sedes Apostolica indulgentias annexuit, tum elenchum indulgentiarum apostolicarum, tum summarium in- dulgentiarum vel antea collectum, sed nunquam appro- batum, vel nunc primum ex diversis concessionibus collizendum. g"},{"canon":1389,"latin":". Collectiones decretorum Romanarum Congregatio- num rursus edi nequeunt, nisi impetrata prius licentia et servatis conditionibus a Moderatoribus uniuscuius- que Congregationis praescriptis."},{"canon":1390,"latin":". In edendis libris liturgicis eorumque partibus, item- que litaniis a Sancta Sede approbatis, debet de concor- dantia cum editionibus approbatis constare ex attesta- tione Ordinarii loci in quo imprimuntur aut publici iuris fiunt."},{"canon":1391,"latin":". Versiones sacrarum Scripturarum in linguam ver- naculam typis imprimi nequeunt, nisi sint à Sede Apo- stolica probatae, aut nisi edantur sub vigilantia Epi- scoporum et cum adnotationibus praecipue excerptis ex sanctis Ecclesiae Patribus atque ex doctis catholi- cisque scriptoribus."},{"canon":1392,"latin":". $ l. Approbatio textus originalis alicuius operis, neque eiusdem in aliam linguam translationibus neque aliis editionibus suffragatur; quare et translationes et novae editiones operis approbati nova approbatione communiri debent. $ 2. Excerpta e periodicis capita seorsim edita no- vae editiones non censentur nec proinde nova appro- batione indigent. Caw. 1393. $ l. In universis Curiis episcopalibus censores ex officio adsint, qui edenda cognoscant. $ 2. Examinatores in suo obeundo officio, omni per- sonarun acceptione deposita, tantummodo prae oculis 384 Codeo Iuris Canonici habeant Ecclesiae dogmata et communem catholicorum doctrinam quae Conciliorum generalium decretis aut Sedis Apostolicae constitutionibus seu praescriptioni- bus atque probatorum doctorum consensu continetur. $ 3. Censores ex utroque clero eligantur aetate, eruditione, prudentia commendati, qui in doctrinis probandis improbandisque medio tutoque itinere eant. 8 4. Censor sententiam scripto dare debet. Quae si faverit, Ordinarius potestatem edendi faciat, cui ta- men praeponatur censoris iudicium, inscripto eius no- mine. Extraordinariis tantum in adiunctis ac perquam raro, prudenti Ordinarii arbitrio, censoris mentio omitti poterit. & 5. Auctoribus censoris nomen pateat nunquam, antequam hic faventem sententiam ediderit."},{"canon":1393,"latin":"; sacerdotes confessio- nibus excipiendis destinati et sacri concionatores, an- tequam facultate donentur ea munia exercendi; 8.\" Coram Ordinario eiusve delegato Rector Univer- sitatis vel Facultatis; coram Rectore vero Universitatis vel Facultatis eiusve delegato, professores-omnes in Uni- versitate seu Facultate canonice erecta, initio cuiusque anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; item- que qui, periculo facto, academicis gradibus donantur; 9.* Coram Capitulo vel Superiore qui eos nomina- vit eorumve delegato, Superiores in religionibus cleri- calibus. $ 2. Qui, priore dimisso, aliud officium vel benefi- cium aut dignitatem etiam eiusdem speciei consequun- tur, rursus debent fidei professionem emittere ad nor- mam huius canonis."},{"canon":1394,"latin":". $ 1. Licentia, qua Ordinarius potestatem edendi facit, in seriptis concedatur, in principio aut in fine libri, folii vel imaginis imprimenda, expresso nomine concedentis itemque loco et tempore concessionis. $ 2. Si vero licentia deneganda videatur, roganti auctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indi- centur. CAPUT II. De prohibitione librorum."},{"canon":1395,"latin":". $ 1. Ius et officium libros ex iusta causa prohibendi competit non solum supremae auctoritati ecclesiasticae pro universa Ecclesia, sed pro suis subditis Conciliis quoque particularibus et locorum Ordinariis. $ 2. Ab hac prohibitione datur ad Sanctam Sedem recursus, non tamen in suspensivo. & 3. Etiam Abbas monasterii sui iuris et supremus religionis clericalis exemptae Moderator, cum suo Ca- pitulo vel Consilio, potest libros ex iusta causa suis subditis prohibere; idemque, si periculum sit in mora, Liber Tertius - De Rebus 385 possunt alii Superiores maiores cum proprio Consilio, ea tamen lege ut rem quantocius deferant ad supremum Moderatorem."},{"canon":1396,"latin":". Libri ab Apostolica Sede damnati ubique locorum et in quodeunque vertantur idioma prohibiti cen- seantur. x cM"},{"canon":1397,"latin":". $ 5. Ipsa una competens est circa ea omnia quae ieiunium eucharisticum pro sacerdotibus Missam cele- brantibus respiciunt. $ 1l. Congregationis Consistorialis Praefectus est ipse Romanus Pontifex. Praeter alios ad eandem per- tinent ex officio Cardinales Secretarius S. Officii, Prae- Cod. Iur."},{"canon":1398,"latin":". $ 1. Prohibitio librorum id efficit ut liber sine de- bita licentia nec edi, nec legi, nec retineri, nec vendi, nec in aliam linguam verti, nec ullo modo cum aliis communicari possit. $ 2. Liber quoquo modo prohibitus rursus in lucem edi nequit, nisi, factis correctionibus, licentiam is de- derit qui librum prohibuerat eiusve Superior vel suc- ^essor. Cod. Iur."},{"canon":1399,"latin":". Ipso iure prohibentur: 1.\" Editiones textus originalis et antiquarum ver- sionum catholicarum sacrae Scripturae, etiam Eccle- siae Orientalis, ab acatholicis quibuslibet publicatae; itemque eiusdem versiones in quamvis linguam, ab eisdem confectae vel editae; 2. Libri quorumvis scriptorum, haeresim vel schisma propugnantes, aut ipsa religionis fundamenta quoquo modo evertere nitentes; 3.' Libri qui religionem aut bonos mores, data opera, impetunt; 4.\" Libri quorumvis acatholicorum, qui ex pro- fesso de religione tractant, nisi constet nihil in eis con- tra fidem catholicam contineri; o. Libri de quibus in"},{"canon":1400,"latin":". Usus librorum de quibus in"},{"canon":1401,"latin":". S. R. E. Cardinales, Episcopi, etiam titulares, alii- que Ordinarii, necessariis adhibitis cautelis, ecclesia- stica librorum prohibitione non adstringuntur."},{"canon":1402,"latin":". $ 1. Ordinarii licentiam, ad libros quod attinet ipso iure vel decreto Sedis Apostolicae prohibitos, concedere suis subditis valent pro singulis tantum libris atque in casibus dumtaxat urgentibus. $ 2. Quod si generalem a Sede Apostolica. faculta- tem impetraverint suis subditis permittendi ut libros proscriptos retineant ac legant, eam nonnisi cum de- lectu et iusta ac rationabili causa concedant."},{"canon":1403,"latin":". $ 1. Qui facultatem apostolicam consecuti sunt le- gendi et retinendi libros prohibitos, nequeunt ideo le- gere et retinere libros quoslibet a suis Ordinariis pro- Scriptos, nisi in apostolico indulto expressa iisdem 388 Codes Iuris Canonici ——— ru c — À A— M ———— ——— ———á 1 AA ME RED EID CCOCLl LÁ facta fuerit potestas legendi et retinendi libros a qui- buslibet damnatos. $ 2. Insuper gravi praecepto tenentur libros prohi- bitos ita custodiendi, ut hi ad aliorum manus non per- niant. x ;"},{"canon":1404,"latin":". Librorum venditores libros de obscenis ex professo tractantes ne vendant, commodent, retineant; ceteros prohibitos venales ne habeant, nisi debitam licentiam a Sede Apostolica impetraverint, neve cuiquam vendant, nisi prudenter existimare possint ab emptore legi- time peti."},{"canon":1405,"latin":". $ 1. Licentia a quovis obtenta nullo modo quis exi- mitur a prohibitione iuris naturalis legendi libros qui ipsi proximum spirituale periculum praestant. 8$ 2. Ordinarii locorum aliique curam animarum habentes opportune moneant fideles de periculo et damno lectionis librorum pravorum, praesertim prohi- bitorum. TITULUS XXIV. De fidei professione."},{"canon":1406,"latin":"-1408, iusiurandum fidelitatis erga Sanctam Sedem edat secundum formulam ab Apostolica Sede probatam."},{"canon":1407,"latin":". Obligationi fidei professionem emittendi non satis- facit qui eam per procuratorem vel coram laico emittit."},{"canon":1408,"latin":". Reprobatur quaelibet consuetudo contra canones huius tituli. 390 Codecs Iuris Canonici PARS QUINTA DE BENEFICIIS ALIISQUE INSTITUTIS ECCLESIASTICIS NON COLLEGIALIBUS TITULUS XXV. De beneficiis eecclesiastieis. Cav. 1409. Beneficium ecclesiasticum est ens iuridicum a com- petente ecclesiastica auctoritate in perpetuum consti- tutum seu erectum, constans officio sacro et iure perci- piendi reditus ex dote officio adnexos."},{"canon":1409,"latin":"seqq. CAPUT I. De provisione officiorum ecclesiasticorum. OAN. 147. $ 1. Officium ecclesiasticum nequit sine provisione canonica valide obtineri. 36 Codeo Iwris Canonici $ 2. Nomine canonicae provisionis venit concessio offieii ecclesiastici a competente auctoritate ecclesia- stica ad normam saerorum canonum facta."},{"canon":1410,"latin":". Dotem beneficii constituunt sive bona quorum pro- prietas est penes ipsum ens iuridicum, sive certae et debitae praestationes alicuius familiae vel personae moralis, sive certae et voluntariae fidelium oblationes, quae ad beneficii rectorem spectent, sive iura, ut dici- tur, stolae intra fines taxationis dioecesanae vel legi- timae consuetudinis, sive chorales distributiones, ex- clusa tertia earundem parte, si omnes reditus beneficii choralibus distributionibus constent."},{"canon":1411,"latin":". Beneficia ecclesiastica dicuntur : 1.\" Consistorialia, quae in Consistorio conferri solent; cetera non consistorialia; 2.\" Saecularia vel religiosa, prout ad solos cleri- cos saeculares vel solos clericos religiosos spectant; omnia autem beneficia, erecta extra ecclesias vel domus religiosorum, in dubio saecularia esse praesumuntur; 3. Duplicia seu residentialia, vel simplicia seu non residentialia, prout, praeter officium beneficiale, adnexam habent, vel minus, obligationem residendi; Liber Tertius - De Rebus 391 4.\" Manualia, temporaria seu amovibilia, vel per- petua seu inamovibilia, prout conferuntur revocabiliter vel in perpetuum; 9.\" Curata vel non curata, prout curam animarum adnexam habent vel non."},{"canon":1412,"latin":". Licet aliquam cum beneficiis similitudinem praese- ferant, in iure tamen beneficii nomine non veniunt : 1.\" Vicariae paroeciales non in perpetuum erectae; 2.\" Cappellaniae laicales, quae scilicet erectae non sunt a competente auctoritate ecclesiastica; 9.\" Ooadiutoriae cum vel sine futura successione; 4.\" Pensiones personales; 5.^ Commenda temporaria, idest concessio redi- tuum alicuius ecclesiae aut monasterii alicui facta ita ut, eo deficiente, reditus ipsi ad ecclesiam vel mona- sterium revertantur."},{"canon":1413,"latin":". $ 1l. Nisi aliud appareat, canones qui sequuntur, de beneficiis tantum non consistorialibus proprie dictis intelligi debent. $ 2. Canones 147-195 etiam officiis beneficialibus seu beneficiis applicantur. CAPUT I. De constitutione sew erectione beneficiorum."},{"canon":1414,"latin":". $ 1. Beneficia eonsistorialia una Sedes Apostolica erigit. 8 2. Praeter Romanum Pontificem, Ordinarii in suo quisque territorio beneficia non consistorialia erigere possunt, salvo praescripto"},{"canon":1415,"latin":". $ 1. Beneficia ne erigantur, nisi constet ea stabilem et congruam dotem habere, ex qua reditus perpetuo percipiantur ad normam"},{"canon":1416,"latin":". Ante erectionem beneficii vocentur et audiantur, si qui sint, ii quorum interest."},{"canon":1417,"latin":". 8 1l. In limine fundationis fundator potest, de con- sensu Ordinarii, conditiones etiam iuri communi con- trarias apponere, dummodo sint honestae et naturae beneficii ne repugnent. $ 2. Conditiones semel admissae supprimi aut im. mutari ab Ordinario loci valide nequeunt, nisi agatur de mutationibus Ecclesiae favorabilibus et aecedat con- sensus ipsius fundatoris, vel, si agatur de iure patro- natus, patroni."},{"canon":1418,"latin":". Erectio beneficiorum fiat per legitimum instrumen- tum, in quo definiatur locus ubi beneficium erectum est, et describantur dos beneficii ac iura et onera bene- ficiarii, Liber Tertius - De Rebus 393 CAPUT II. De unione, translatione, divisione, dismembratione, conversione et suppressione beneficiorum."},{"canon":1419,"latin":". Unio beneficiorum est : 1.\" Ewstinctiva, cum aut ex suppressis duobus vel pluribus beneficiis novum atque unicum beneficium effi- citur, aut unum vel plura ita alii uniuntur ut esse desinant; 2.\" Aeque principalis, cum unita beneficia rema- nent prout sunt, neque alterum alteri subiicitur; 3. Minus principalis, seu per subiectionem. vel accessionem, cum beneficia remanent, sed unum aut plura alii tanquam accessorium principali subiiciuntur."},{"canon":1420,"latin":". $ l. In unione exstinctiva, beneficio quod emergit aut remanet, omnia iura et onera exstinctorum compe- tunt, et, si inter se componi nequeant, meliora ac favo- rabiliora. $ 2. In aeque principali, quodlibet beneficium con- servat suam naturam, iura et onera, sed, vi peractae unionis, uni eidemque clerico unitorum beneficiorum tituli conferri debent. $ 9. In minus principali, beneficium aecessorium sequitur principale, ita ut clerieus, qui principale obti- net, eo ipso et accessorium consequatur atque utriusque onera implere debeat."},{"canon":1421,"latin":". Translatio beneficii habetur cum beneficii sedes de alio in alium locum deducitur; divisio, cum ex uno duo vel plura beneficia. fiunt; dismembratio, cum pars ter- ritorii aut bonorum alicuius beneficii ex eodem detrahi- tur et alii beneficio vel causae piae aut ecclesiastico instituto assignatur; conversio, cum beneficium in aliam speciem mutatur; suppressio, cum prorsus exstinguitur, 394 Codec Iwris Canonici"},{"canon":1422,"latin":". Unio exstinctiva beneficiorum, eorum suppressio, aut dismembratio quae detractis bonis beneficialibus fiat quin novum erigatur beneficium; unio aeque aut minus principalis beneficii religiosi cum saeculari et contra, itemque beneficii religiosi translatio, divisio et dismembratio quaelibet uni Sedi Apostolicae reser- Nan Caw. 1493. 8 1l. Ordinarii locorum, non autem Vicarius Capi- tularis, nec Vicarius Generalis sine mandato speciali, possunt, ob Ecclesiae necessitatem vel magnam et evi- dentem utilitatem, aeque aut minus principaliter unire quaslibet paroeciales ecclesias inter se aut cum bene- ficio non curato, ita tamen ut altero in casu, si unio fiat minus principalis, beneficium non curatum sit ac- cessorium. $ 2. Nequeunt vero paroeciam unire cum mensa ca- pitulari vel episcopali, cum monasteriis, ecclesiis reli- giosorum aut alia persona morali, neque cum dignita- tibus et beneficiis ecclesiae cathedralis vel collegiatae; sed possunt eam cum ecclesia cathedrali aut collegiali, quae in territorio paroeciae sita sit, ita unire ut reditus paroeciae cedant in commodum ipsius ecclesiae, relicta parocho vel vicario congrua portione. $ 9. Unio beneficiorum a locorum Ordinariis fieri non potest, nisi in perpetuum."},{"canon":1423,"latin":", $ 9. |. $ 2. Persona moralis, cui paroecia sit pleno iure unita, habitualem tantum curam animarum retinere |potest, servato, quod ad actualem spectat, praescripto ican. 41. |"},{"canon":1424,"latin":". Ordinarii nunquam possunt beneficia quaevis unire sive curata sive non curata, cum detrimento eorum qui eadem actu obtinent, ipsis invitis; neque beneficium iuris patronatus cum beneficio liberae collationis sine patronorum consensu; neque beneficia unius dioecesis cum beneficiis alterius dioecesis, etiamsi ambae dioe- ceses aeque principaliter unitae ab uno Episcopo re- gantur; neque beneficia exempta vel Sedi Apostolicae reservata cum aliis quibuslibet. Liber Tertius - De Rebus 395"},{"canon":1425,"latin":". $ 1. Si à Sede Apostolica paroecia domui religiosae uniatur ad temporalia tantum quod attinet, domus re- ligiosa particeps fit solummodo fructuum paroeciae, et Superior religiosus sacerdotem e clero saeculari in eadem instituendum, assignata congrua portione, Ordi- nario loci praesentare debet. $ 2. Sin autem pleno iure, paroecia fit religiosa, et Superior potest sacerdotem e sua religione ad curam animarum exercendam nominare, sed Ordinarii loci est eundem probare et instituere, eiusque iurisdictioni, correctioni et visitationi ipse subesse debet in iis re- bus quae ad curam animarum pertinent, ad normam"},{"canon":1426,"latin":". s Propter canonicas causas de quibus in"},{"canon":1427,"latin":". $ 1. Possunt etiam Ordinarii ex iusta et canonica causa paroecias quaslibet, invitis quoque earum recto- ribus et sine populi consensu, dividere, vicariam per- petuam vel novam paroeciam erigentes, aut earum ter- ritorium dismembrare. $8 2. Causa canonica ut divisio aut dismembratio paroeciae fieri possit, ea tantum est, si aut magna sit difficultas accedendi ad ecclesiam paroecialem, aut ni- mia sit paroecianorum multitudo, quorum bono spiri- tuali subveniri nequeat ad normam"},{"canon":1428,"latin":". 8$ 1l. Locorum Ordinarii uniones, translationes, di- visiones, dismembrationes beneficiorum ne faciant nisi per authenticam scripturam, auditis Capitulo cathe- drali et iis, si qui sint, quorum intersit, praesertim rectoribus ecclesiarum. $ 2. Unio, translatio, divisio, dismembratio facta sine canonica causa irrita est. 8 9. Adversus decretum Ordinarii unientis, transfe- rentis, dividentis aut dismembrantis beneficia, datur in devolutivo tantum recursus ad Sanctam Sedem."},{"canon":1429,"latin":". $ 1. Beneficiis quibuslibet nequeunt Ordinarii loco- rum pensiones perpetuas aut temporarias imponere quae ad vitam pensionarii durent, sed possunt, dum beneficium conferunt, ex iusta causa in ipso collationis actu exprimenda, eisdem imponere pensiones tempora- rias, quae durent ad vitam beneficiarii, salva huic con- grua portione. Liber Tertius - De Rebus 397 $ 2. Beneficiis autem paroecialibus non possunt, nisi in commodum parochi vel vicarii eiusdem paroeciae a munere abeuntis, imponere pensiones, quae tamen ne excedant tertiam partem reditus paroeciae, quibusvis deductis expensis et incertis reditibus. $ 3. Pensiones beneficiis sive à Romano Pontifice sive ab aliis collatoribus impositae, cessant morte pen- sionarii, qui tamen nequit eas alienare, nisi id expresse concessum sit."},{"canon":1430,"latin":". $ 1l. Beneficia curata ab Ordinariis in non curata converti nequeunt, nec beneficia religiosa in saecularia, nec saecularia in religiosa. $ 2. E contrario possunt beneficia simplicia ab Or- dinariis locorum in curata converti, dummódo ne obstent conditiones a fundatore expressae. CAPUT III. De beneficiorum collatione."},{"canon":1431,"latin":". Ius Romano Pontifici est beneficia in universa Ec- clesia conferendi eorumque collationem sibimet reser- vandi."},{"canon":1432,"latin":". 8 l. Ad collationem beneficiorum vacantium, Car- dinalis in proprio titulo vel diaconia et Ordinarius loci in proprio territorio habent intentionem in iure fun- datam. $ 2. Conferre autem beneficia nequit Vicarius Ge- neralis sine speciali mandato; Vicarius autem Capitu- laris nec paroecias vacantes, nisi ad normam"},{"canon":1433,"latin":". Coadiutores in beneficiis cum vel sine futura succes- sione ab una Sede Apostolica constitui possunt, salvo tamen praescripto"},{"canon":1434,"latin":". ! Beneficia Sedi Apostolicae reservata ab inferioribus invalide conferuntur."},{"canon":1435,"latin":". Cod. Iur."},{"canon":1436,"latin":". Beneficium ecclesiastieum clerico invito et provisio- nem non expresse acceptanti valide conferri nequit. OAN. 1437. Nemo potest beneficium sibi ipse conferre."},{"canon":1438,"latin":". Omnia beneficia saecularia ad vitam beneficiarii conferenda sunt, nisi aliud ferat vel lex fundationis, vel consuetudo immemorabilis vel peculiare indultum."},{"canon":1439,"latin":". $ 1. Nullus clericus habilis est ad acceptanda et retinenda sive in titulum sive in commendam perpe- iuam plura beneficia incompatibilia, ad normam"},{"canon":1442,"latin":". Beneficia saecularia nonnisi clericis e clero saecu- lari conferenda sunt; religiosa sodalibus illius religio- nis, ad quam beneficia pertinent. A400 Codeo luris Canonici"},{"canon":1443,"latin":"-1445, statim pro gradu suo acquirunt, praeter insignia àc privilegia propria, scamnum in choro, ius percipiendi fructus ac distributiones, ac vocem in capitulo ad nor- mam"},{"canon":1444,"latin":". $ 1. Missio in beneficii possessionem fiat secundum modum iure peculiari praescriptum, vel legitima con- suetudine receptum, nisi iusta ex causa Ordinarius ab eo modo seu ritu expresse in scriptis dispensaverit; quo in casu haee dispensatio locum tenet captae posses- sionis. ; 8 2. Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod possessio beneficii capi debeat; quo inutiliter praeter- lapso, nisi iustum obstiterit impedimentum, beneficium vacare declaret ad normam"},{"canon":1445,"latin":". Possessio beneficii etiam per procuratorem, speciale mandatum habentem, capi potest."},{"canon":1446,"latin":". Si clericus qui beneficium possidet, probaverit se in eiusdem beneficii possessione pacifice per integrum triennium fuisse bona fide, etsi forte cum titulo inva- lido, dummodo absit simonia, beneficium ex legitima praescriptione obtinet. OAN. 1447. Qui beneficium postulat ab alio pacifice possessum, quod certo modo vacare contendat, debet in supplici libello exprimere nomen possessoris, tempus possessio- Liber Tertius - De Rebus 401 nis et causam specialem ex qua constet nullum posses- sori in eo beneficio ius competere; beneficium autem postulanti conferri non potest, nisi prius causa in peti- torio fuerit, ad normam iuris, definita. CAPUT IV. De iure patronatus."},{"canon":1448,"latin":". Ius patronatus est summa privilegiorum, cum qui- busdam oneribus, quae ex Ecclesiae concessione com- petunt fundatoribus catholicis ecclesiae, cappellae aut beneficii, vel etiam eis qui ab illis causam habent."},{"canon":1449,"latin":". Ius patronatus est: 1.\" Reale, vel personale, prout alicui rei cohaeret vel directe ad personam spectat; 2.\" Ecclesiasticum, laicale ,mictwm, prout titulus, quo quis iure patronatus potitur, est ecclesiasticus, vel laicalis, vel mixtus; 3^ Hereditarium, familiare, gentilitium ,müotwum, prout transit ad heredes, vel ad eos qui de familia aut de gente sunt fundatoris, vel ad eos qui simul sunt heredes et de familia vel gente fundatoris."},{"canon":1450,"latin":". $ 1. Nullum patronatus ius ullo titulo constitui in posterum valide potest. $ 2. Loci autem Ordinarius potest : 1. Fidelibus qui ex toto vel ex parte ecclesias exstruxerint vel beneficia fundaverint, spiritualia suf- fragia, eorum liberalitati proportionata, concedere vel ad tempus vel etiam in perpetuum; 2. Fundationem beneficii admittere ea adiecta conditione, ut beneficium prima vice conferatur clerico Fundatori vel alii clerico à fundatore designato. Cod. Iur. Can 96 409. Codecz Iuris Caaonici"},{"canon":1451,"latin":". $ 1. Curent locorum Ordinarii ut patroni, loco iuris patronatus quo fruuntur aut saltem loco iuris praesen- tandi, spiritualia suffragia etiam perpetua pro se suisve acceptent. $8 2. Si patroni id noluerint, eorum ius patronatus canonibus qui sequuntur, regatur."},{"canon":1453,"latin":". $ 1. Ius patronatus personale transmitti valide ne- quit ad infideles, publice apostatas, haereticos, schisma- ticos, adscriptos societatibus secretis ab Ecclesia dam- natis, nec ad quoslibet excommunicatos post senten- tiam declaratoriam vel condemnatoriam. $ 2. Ut ad alios ius patronatus personale transmitti valide possit, requiritur consensus Ordinarii in scriptis datus, salvis legibus fundationis itemque praescripto"},{"canon":1454,"latin":". Nullum ius patronatus admittatur, nisi authenticis documentis aut aliis legitimis probationibus evincatur."},{"canon":1455,"latin":". Privilegia patronorum sunt : 1.\" Praesentandi clericum ad ecclesiam vacantem vel beneficium vacans; 2. ^ Salva exsecutione onerum et honesta benefi- ciarii sustentatione, alimenta ex aequitate obtinendi ex ecclesiae vel beneficii reditibus, si qui supersint, Liber Tertius - De Rebis 403 quoties patronus ad inopiam nulla sua culpa redactus fuerit, etiamsi ipse iuri patronatus renuntiaverit in commodum Ecclesiae, vel pensio in limine fundationis ipsi patrono fuerit reservata, quae ad sublevandam eius inopiam non süfficiat; 9.\" Habendi, si ita ferant legitimae locorum con- suetudines, in sui patronatus ecclesia stemma gentis vel familiae, praecedentiam ante ceteros laicos in pro- cessionibus vel similibus functionibus, digniorem sedem in ecclesia, sed extra presbyterium et sine baldachino."},{"canon":1456,"latin":". Uxor per seipsam ius patronatus exercet, minores per parentes aut per tutores; quod si parentes vel tuto- res acatholici sint, ius patronatus interim suspensum manet."},{"canon":1457,"latin":". Praesentatio, nullo iusto obstante impedimento, sive agatur de patronatu laicali sive de ecclesiastico et mixto, fieri debet, nisi brevius tempus lege fundationis vel legitima consuetudine praescriptum fuerit, saltem intra quatuor menses a die quo is, cui ius est insti- tuendi, patronum certiorem fecerit de vacatione bene- ficii et de sacerdotibus qui in concursu fuerunt probati, si agatur de beneficio quod per concursum conferri debet."},{"canon":1458,"latin":". $ 1. Si intra praescriptum tempus praesentatio facta non fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit liberae collationis. $ 2. Si vero lis, quae intra utile tempus dirimi ne- queat, exoriatur sive circa ius praesentandi inter Or- dinarium et patronum vel inter ipsos patronos, sive circa ius praelationis inter ipsos praesentatos, suspen- datur collatio usque ad finem controversiae, et interim, si opus sit, oeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti Ordinarius praeficiat. 404 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1459,"latin":". $ 1. Si plures singulares personae sint patroni, pos- sunt tum pro se tum pro suis successoribus de alternis praesentationibus inter se convenire. $ 2. Ut autem haec conventio sit valida, accedat oportet Ordinariii consensus in scriptis datus, qui ta- men semel praestitus nequit valide ab eodem Ordinario vel eius successoribus, patronis invitis, revocari."},{"canon":1460,"latin":". $ 1. Si ius patronatus collegialiter exerceatur, ille praesentatus habeatur, qui maiorem suffragiorum nu- merum retulerit, ad normam"},{"canon":1461,"latin":". Nemo potest praesentare seipsum neque aliis patro- nis accedere ut suffragiorum numerum ad praesenta- tionem necessarium pro se compleat. Liber Tertius - De Rebus 405"},{"canon":1462,"latin":". Si ecclesiae vel beneficio provideri debeat per con- cursum, patronus, etiam laicus, non potest praesen- tare, nisi clericum legitime ex concursu probatum. CaN. 14063. Persona praesentata debet esse idonea, idest, ipso praesentationis vel saltem acceptationis die, qualitati- bus omnibus praedita, quae iure seu communi seu pe- culiari vel lege fundationis requiruntur."},{"canon":1464,"latin":". $ 1l. Praesentatio fieri debet loci Ordinario, cuius est iudicare utrum idonea sit persona praesentata. $ 2. Ordinarius ad suum formandum iudicium, de- bet ad normam"},{"canon":1465,"latin":". $ 1. Si praesentatus non idoneus fuerit repertus, patronus, dummodo tempus utile ad praesentandum sua negligentia lapsum ne sit, potest alium intra tem- pus de quo in"},{"canon":1466,"latin":". $ l. Legitime praesentatus, et idoneus repertus, acceptata praesentatione, ius habet ad canonicam insti- tutionem. $ 2. Ius concedendi canonicam institutionem pro- prium est Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. 8 9. Si plures et omnes idonei praesentati sint, Or- dinarius eligit quem magis idoneum in Domino iudica- verit."},{"canon":1468,"latin":". Si praesentatus ante canonicam institutionem re- nuntiaverit vel mortuus fuerit, patronus rursus ius praesentandi habet."},{"canon":1469,"latin":". $ l. Onera seu officia patronorum sunt: 1.\" Ordinarium loci monere, si bona ecclesiae seu beneficii dilapidari viderint, quin tamen se immisceant administrationi eorundem bonorum; 2.^ Aedificare denuo ecclesiam collapsam aut re- parationes, iudicio Ordinarii, necessarias in eadem fa- cere, si ex titulo aedificationis ius patronatus habeant, et nisi onus aedificandae denuo vel reparandae ecclesiae aliis incumbat ad normam"},{"canon":1471,"latin":". Si cui Sedes Apostolica sive in concordatis sive extra coneordata indultum concesserit praesentandi ad ec- clesiam vacantem vel ad beneficium vacans, non inde ius patronatus oritur, et privilegium praesentationis strictam interpretationem pati oportet ex tenore in- dulti. CAPUT V. De iuribus et obligationibus beneficiariorum."},{"canon":1472,"latin":". Quilibet beneficiarius, capta legitime beneficii pos- sessione, omnibus iuribus fruitur tam temporalibus quam spiritualibus, quae beneficio adnexa sint."},{"canon":1473,"latin":". Etsi beneficiarius alia bona non beneficialia habeat, libere uti frui potest fructibus beneficialibus qui ad eius honestam sustentationem sint necessarii; obliga- tione autem tenetur impendendi superfluos pro paupe- ribus aut piis causis, salvo praescripto"},{"canon":1474,"latin":". Si ad beneficium obtinendum susceptio alieuius or- dinis requiratur, beneficiarius talem ordinem ante be- neficii collationem iam receperit oportet."},{"canon":1475,"latin":". 8$ I. Beneficiarius tenetur peculiaria onera beneficio adnexa fideliter adimplere et praeterea canonicas horas quotidie recitare. Liber Tertius - De Rebus A409 moninzto02-010 17 9 4.05: dicli aiit MR QHNUNE GUN EE CREER RD RN $ 2. Si, nullo legitimo detentus impedimento, obli- gationi recitandi horas canonicas non satisfecerit, fru- ctus pro rata omissionis non facit suos, eosque fabricae ecclesiae aut Seminario dioecesano tradat vel in pau- peres eroget."},{"canon":1476,"latin":". $ l. Beneficiarius bona ad suum beneficium perti- nentia, ut beneficii curator, administrare debet, ad nor- mam iuris. $ 2. Si negligens aliove modo in culpa fuerit, damna resarcire beneficio debet, atque ad ea compensanda ab Ordinario loci compellendus est; et, si sit parochus, à paroecia amoveri poterit ad normam"},{"canon":1478,"latin":". Ordinarius loci obligatione tenetur advigilandi etiam per vicarios foraneos ut beneficialia bona conser- ventur et rite administrentur."},{"canon":1479,"latin":". In locatione bonorum beneficialium anticipatae so- lutiones ultra semestre prohibentur sine licentia Ordi- narii loci, qui in casibus extraordinariis congruis prae- scriptionibus caveat ne talis locatio in damnum vergat loci pii aut successorum in beneficio. 410 Codez Iuris Canonici"},{"canon":1480,"latin":". Annui reditus beneficii inter successorem et ante- cessorem eiusve heredes, in casu obitus, pro rata tem- poris quo beneficio uterque deservierit, distribuantur, omnibus proventibus et oneribus currentis anni com- putatis, nisi legitima consuetudo aut peculiaria statuta rite approbata alium iustae compositionis modum in- duxerint."},{"canon":1481,"latin":". Deductis cuiuslibet generis expensis et salvo prae- scripto"},{"canon":1482,"latin":". Quod ad mediam annatam, quam vocant, attinet, ea, ubi viget, retineatur, et peculiaria statuta ac laudabi- les consuetudines in unaquaque regione circa eam vi- centes s : 5 ervontun Cax. 1483. $ 1. Bona mensae episcopalis ab Episcopo diligen- ter administrentur. 8 2. Domus episcopalis sarta tectaque conservetur et, si opus sit, restauretur et reparetur impensis eius- dem mensae, quoties huiusmodi onera ex peculiari ti- tulo aliis non incumbant. $ 3. Curent quoque Episcopi ut, accurato inventa- rio confecto, utensilia omnía vel bona mobilia domu episcopali forte addicta atque in mensae dominio con- stituta, ad successorem ex toto secureque transmit- tantur. CAPUT VI. De dimissione et permutatione beneficiorum."},{"canon":1484,"latin":". Ordinarius ne admittat dimissionem beneficii a cle- rico in maioribus ordinibus constituto factam, nisi con- Liber Tertius - De Rebus 411 stet eum necessaria ad honestam sustentationem aliunde habere, et firmo praescripto"},{"canon":1485,"latin":". Dimissio beneficii, cuius titulo clericus ordinatus fuit, irrita est, nisi expressa mentio fiat clericum illius titulo promotum fuisse, eidemque, de consensu Ordi- narii, alium legitimum ordinationis titulum substi- tuisse."},{"canon":1486,"latin":". Dimissionem beneficiorum in commodum aliorum vel sub aliqua conditione, quae ipsam beneficii provi- sionem aut redituum erogationem attingat, Ordinarius admittere nequit, nisi in casu quo beneficium sit liti- giosum et dimissio fiat ab alterutro ex litigantibus in commodum alterius."},{"canon":1487,"latin":". $ 1. Permutatio duorum beneficiorum fieri valide nequit, nisi propter Ecclesiae necessitatem vel utilita- tem aliave iusta de causa, sine aliorum detrimento, de consensu patroni, si agatur de beneficio iuris patrona- tus, et Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis sine peculiari mandato, nec Vicarii Capitularis, et ser- vato praescripto"},{"canon":1488,"latin":". $ 1. Si beneficia permutanda inaequalia sint, ne- queunt compensari reservatione fructuum aut praesta- tione pecuniae seu cuiusque rei pretio aestimabilis. $ 2. Permutatio fieri nequit inter plures quam duos beneficiarios. m mÓ to ————————————— TITULUS XXVI. De aliis institutis ecclesiasticis non collegialibus."},{"canon":1489,"latin":". $ 1. Hospitalia, orphanotrophia aliaque similia in- stituta, ad opera religionis vel caritatis sive spiritua- lis sive temporalis destinata, possunt ab Ordinario loci erigi et per eius decretum persona iuridica in Ecclesia constitui. $ 2. Loci Ordinarius haec instituta ne approbet, nisi finis fundationis utilis reapse sit, et talis constituta fuerit dos, quae, omnibus perpensis, sufficiat vel suffi- ciens fore prudenter praevideatur ad illum assequen- dum. $ 3. Horum institutorum administrare bona sui cuiusque rectoris est, secundum normas tabulae funda- tionis; hie vero iisdem obligationibus tenetur, iisdem- que iuribus fruitur, quibus administratores aliorum bonorum ecclesiasticorum."},{"canon":1490,"latin":". 8$ 1. In tabulis fundationis pius fundator accurate deseribat totam instituti constitutionem, finem, dota- tionem, administrationem et regimen, usum redituum et successionem in bona, casu exstinctionis ipsius in- stituti. $ 2. Huiusmodi tabulae duplici exemplari confi- eciendae sunt, quorum alterum in archivo instituti, al- terum in archivo Curiae reponatur."},{"canon":1491,"latin":". $ 1l. Loei Ordinarius omnia huiusmodi instituta, etiam in personam moralem erecta et quovis modo ex- empta, visitare potest et debet. $ 2. Imo licet in personam moralem non sint erecta et domui religiosae concredita, si quidem agatur de Liber Tertius - De Rebus 413 domo religiosa iuris dioecesani, iurisdictioni Ordinarii loci penitus subduntur; si de domo religiosa iuris pon- tifieii, episcopali vigilantiae subsunt quod spectat ad religionis magisteria, honestatem morum, exercitatio- nes pietatis, sacrorum administrationem."},{"canon":1492,"latin":". $ 1. Etiamsi fundatione, praescriptione aut privi- legio apostolico pium institutum a iurisdictione et visi- tatione Ordinarii loci exemptum fuerit, ius tamen Or- dinario est redditionem rationum exigendi, reprobata contraria consuetudine. $ 2. Ri fundator velit administratores non teneri ra- tionem Ordinario loci reddere, fundatio ne acceptetur."},{"canon":1493,"latin":". Ordinarius loei advigilet ut piae fidelium volunta- tes, in horum institutorum fundatione expressae, plene serventur."},{"canon":1494,"latin":". Sine venia Sedis Apostolicae haec instituta suppri- mi, uniri, vel in usus a fundatione alienos converti ne- queunt, nisi in tabulis fundationis aliud caveatur. PARS SEXTA DE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS"},{"canon":1495,"latin":". $8 1. Ecclesia catholica et Apostolica Sedes nati- vum ius habent libere et independenter a civili pote- state acquirendi, retinendi et administrandi bona tem- poralia ad fines sibi proprios prosequendos. $ 2. Etiam ecclesiis singularibus aliisque personis moralibus quae ab ecclesiastica auctoritate in iuridi- cam personam erectae sint, ius est, ad normam sacro- rum canonum, bona temporalia acquirendi, retinendi et administrandi. 414 Codeao Iuris Canonici"},{"canon":1496,"latin":". Ecclesiae ius quoque est, independens a civili pote- state, exigendi a fidelibus quae ad cultum divinum, ad honestam clericorum aliorumque ministrorum susten- tationem et ad reliquos fines sibi proprios sint neces- saria."},{"canon":1497,"latin":". $ 1. Bona temporalia, sive corporalia, tum immo- bilia tum mobilia, sive incorporalia, quae vel ad Eccle- siam universam et ad Apostolicam Sedem vel ad aliam in Ecclesia personam moralem pertineant, sunt bona ecclesiastica. $ 2. Dicuntur sacra, quae consecratione vel bene- dictione ad divinum cultum destinata sunt; pretiosa, quibus notabilis valor sit, artis vel historiae vel mate- riae causa."},{"canon":1498,"latin":". In canonibus qui sequuntur, nomine Ecclesiae si- gnificatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apo- stolica, sed etiam quaelibet persona moralis in Eccle- sia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud appareat. TITULUS XXVII. De bonis ecclesiasticis acquirendis."},{"canon":1499,"latin":". $ 1. Ecclesia acquirere bona temporalia potest omnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, quibus id aliis licet. . $ 2. Dominium bonorum, sub suprema auctoritate Sedis Apostolicae, ad eam pertinet moralem personam, quae eadem bona legitime acquisiverit."},{"canon":1500,"latin":"; quae, nisi aliunde haberi queat, desumi debet ex reditibus ad ecclesiam matricem quoquo modo pertinentibus, dum- modo sufficientes reditus eidem matrici ecclesiae re- maneant. 8 4. Bi vicaria perpetua aut nova paroecia dotetur ex reditibus ecclesiae a qua dividitur, debet matrici honorem deferre modo et finibus ab Ordinario praesti- tuendis; qui tamen vetatur baptismalem fontem ma- trici ipsi reservare. 3 59. Divisa paroecia quae ad aliquam religionem iure spectat, vicaria perpetua aut paroecia noviter erectaenon est religiosa; pariter divisa paroecia iuris patronatus, nova paroecia est liberae collationis."},{"canon":1501,"latin":". Exstincta persona morali ecclesiastica, eius bona fiunt personae moralis ecclesiasticae immediate supe- rioris, salvis semper fundatorum seu oblatorum volun- tatibus, iuribus legitime quaesitis atque legibus pecu- liaribus quibus exstincta persona moralis regebatur."},{"canon":1502,"latin":". Ad decimarum et primitiarum solutionem quod at- tinet, peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines in unaquaque regione serventur."},{"canon":1503,"latin":". Salvis praescriptis"},{"canon":1504,"latin":". Omnes ecclesiae vel beneficia iurisdictioni Episcopi subiecta, itemque laicorum confraternitates, debent quotannis in signum subiectionis solvere Episcopo ca- thedraticum seu moderatam taxam determinandam ad normam"},{"canon":1505,"latin":". Loci Ordinarius, praeter tributum pro Seminario, de quo in"},{"canon":1506,"latin":". Aliud tributum in bonum dioecesis vel pro patrono imponere ecclesiis, beneficiis aliisque institutis ecele- siasticis, quanquam sibi subiectis, Ordinarius potest tantummodo in actu fundationis vel consecrationis; sed nullum imponi tributum potest super eleemosynis Mis- sarum sive manualium sive fundatarum."},{"canon":1507,"latin":". & 2. Potiores exigens, ad restitutionem tenetur. Liber Secundus - De Personis 135 $ 3. Licet paroeciale aliquod officium ab alio fuerit expletum, praestationes tamen parocho cedunt, nisi de contraria offerentium voluntate certo constet circa summam quae taxam excedit. $ 4. Gratuitum ministerium ne deneget parochus iis qui solvendo pares non sunt."},{"canon":1508,"latin":". Praescriptionem, tanquam acquirendi et se libe- randi modum, prout est in legislatione civili respecti- vae nationis, Ecclesia pro bonis ecclesiasticis recipit, salvo praescripto canonum qui sequuntur."},{"canon":1509,"latin":". Praescriptioni obnoxia non sunt: 1.\" Quae sunt iuris divini sive naturalis sive po- sitivi; 2. Quae obtineri possunt ex solo privilegio apo- stolico; 3.\" Iura spiritualia, quorum laici non sunt ca- paces, si agatur de praescriptione in commodum 1lai- corum; 4. Fines certi et indubii provinciarum ecclesia- sticarum, dioecesium, paroeciarum, vicariatuum apo- Liber Tertius - De Rebus A17 stolicorum, praefecturarum apostolicarum, abbatiarum vel praelaturarum nullius; 2. Eleemosynae et onera Missarum; 6.\" Beneficium ecclesiasticum sine titulo; 1.\" Ius visitationis et obedientiae, ita ut subditi a nulio Praelato visitari possint et nulli Praelato iam subsint; 8.^ Solutio cathedratici."},{"canon":1510,"latin":". $ I. Res saerae quae in dominio privatorum sunt, praeseriptione acquirt a privatis personis possunt, quae tamen eas adhibere nequeunt ad profanos usus; si vero consecrationem] vel benedictionem amiserint, libere acquiri possunt etiam ad usus profanos, non tamen sordidos. $ 2. Res sacrae, quae in dominio privatorum non sunt, non à persona privata, sed à persona morali ec- clesiastica contra aliam personam moralem ecclesiasti- am praeseribi possunt. CANSOIDED 8 1. Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actio- nes sive personales sive reales, quae pertinent ad Se- dem Apostolicam, spatio centum annorum praeseri- buntur. $ 2. Quae ad aliam personam moralem ecclesiasti- cam, spatio triginta annorum. 7 QAN. 1512. Nulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non solum initio possessionis, sed toto possessionis tempore ad praescriptionem requisito."},{"canon":1513,"latin":". $ 1. Qui ex iure naturae et ecclesiastico libere va- let de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive per actum inter vivos sive per actum mortis causa, bona relinquere. Cod. Iur. Cam. 27 A48 Codeo Iuris Ca^wonici $ 2. In ultimis voluntatibus in bonum Ecclesiae serventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; hae si omissae fuerint, heredes moneantur ut testatoris vo- luntatem adimpleant."},{"canon":1514,"latin":". Voluntates fidelium facultates suas in pias causas donantium vel relinquentium, sive per actum inter vi- vos, sive per acetum mortis causa, diligentissime im- pleantur etiam circa modum administrationis et eroga- tionis bonorum, salvo praescripto"},{"canon":1515,"latin":". $ 1l. Ordinarii omnium piarum voluntatum tam mortis causa quam inter vivos exsecutores sunt. $ 2. Hoc ex iure Ordinarii vigilare possunt, ac de- bent, etiam per visitationem, ut piae voluntates im- pleantur, et alii exsecutores delegati debent, perfuncti munere, illis reddere rationem. $ 3. Olausulae huie Ordinariorum iuri contrariae, ultimis voluntatibus adiectae, tanquam non appositae habeantur."},{"canon":1516,"latin":". $ 1. Clerieus vel religiosus qui bona ad pias causas sive per actum inter vivos, sive ex testamento fiducia- rie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem reddere, eique omnia istiusmodi bona seu mobilia seu immobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si donator id expresse et omnino prohibuerit, fiduciam ne acceptet. $ 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in tuto collocentur et vigilare pro exsecutione piae volun- tatis ad normam"},{"canon":1517,"latin":". $ 1. Ultimarum voluntatum reductio, moderatio, commutatio, quae fieri ex iusta tantum et necessaria causa debent, Sedi Apostolicae reservantur, nisi fun- dator hane potestatem etiam Ordinario loci expresse concesserit. $ 2. Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob imminutos reditus aliamve causam, nulla administra- torum eulpa, impossibilis evaserit, tune Ordinarius quoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore quo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit eadem onera aeque imminuere, excepta Missarum re- ductione quae semper Sedi Apostolicae unice competit. TITULUS XXVIII. De bonis ecclesiasticis administrandis."},{"canon":1518,"latin":". Romanus Pontifex est omnium bonorum ecclesia- sticorum supremus administrator et dispensator."},{"canon":1519,"latin":"-1528, administra- tio bonorum quae destinata sunt reparandae decoran- daeque ecclesiae divinoque in eadem cultui exercendo, pertinet, nisi aliud ex speciali titulo vel legitima con- suetudine constet, ad Episcopum cum Capitulo, si de ecclesia cathedrali agatur; ad Capitulum ecclesiae col- legiatae, si de collegiata; ad rectorem, si de alia ec- clesia. . $ 2. Etiam oblationes factas in commodum paroe- ciae aut missionis, aut ecclesiae sitae intra paroeciae vel missionis fines, administrat parochus vel missiona- rius, nisi agatur de ecclesia propriam administratio- nem habente, distinctam ab administratione paroeciae vel missionis, aut nisi aliud ferat ius peculiare aut legitima consuetudo. $ 9. Parochus, missionarius, rector saecularis ec- clesiae, sive SEE is sit sive religiosus, debet huiusmodi oblationes administrare ad normam sacro- rum canonum, deque eis rationem loci Ordinario red- dere ad normam"},{"canon":1521,"latin":". $ 1. Praeter hoc dioecesanum Consilium admini- strationis, Ordinarius loci in administrationem bono- rum quae ad aliquam ecclesiam vel locum pium perti- nent et ex iure vel tabulis fundationis suum non habent administratorem, assumat viros providos, idoneos et boni testimonii, quibus, elapso triennio, alios sufficiat, nisi locorum circumstantiae aliud suadeant. $8 2. Quod si laicis partes quaedam in administra- tione bonorum ecclesiasticorum vel ex legitimo funda- tionis seu erectionis titulo vel ex Ordinarii loci volun- iate competant, nihilominus universa administratio nomine Ecclesiae fiat, ac salvo iure Ordinarii visitandi, exigendi rationes et praescribendi modum administra- tionis."},{"canon":1522,"latin":",1523; sed nullatenus sese ingerat in ea omnia quae ad spirituale munus pertinent, praesertim : 1.* In exercitium cultus in ecclesia; 2. In modum et tempus pulsandi campanas et in euram tuendi ordinis in ecclesia atque in coeme- terio; 3. In definiendam rationem qua collectae, de- nuntiationes aliique actus ad divinum cultum orna- tumque ecclesiae quoquo modo spectantes in ecclesia fieri possint; 4.^ In dispositionem materialem altarium, men- sae pro distributione sanctissimae Eucharistiae, ca- thedrae sive suggestus e quo ad populum verba fiunt, organorum, loci cantoribus assignati, sedilium, scamno- rum, capsularum oblationibus recipiendis, aliarumque rerum quae ad exercitium religiosi cultus spectent; 5. In admissionem vel reiectionem sacrorum utensilium aliarumque rerum quae sive ad usum, sive ad cultum, sive ad ornatum in ecclesia vel sacrario destinentur; 6.* In scriptionem, dispositionem, custodiam li- brorum paroecialium aliorumque documentorum quae ad archivum paroeciale pertineant. Liber Tertius - De Rebus 397"},{"canon":1523,"latin":". Administratores bonorum ecclesiasticorum diligen- tia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur; ac proinde debent : 1.\" Vigilare ne bona ecclesiastica suae curae con- credita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant; 2.\" Praescripta servare iuris tam canonici quam civilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima auctoritate imposita sint; 3.\" Reditus bonorum ace proventus accurate et iusto tempore exigere exactosque loco tuto servare et secundum fundatoris mentem aut statutas leges vel normas impendere; 4.\" Pecuniam ecclesiae, quae de expensis supersit et utiliter collocari potest, de consensu Ordinarii, in emolumentum ipsius ecclesiae occupare; 9.\" Accepti et expensi libros bene ordinatos habere; 6.^ Documenta et instrumenta, quibus iura eccle- siae in bona nituntur, rite ordinare et in ecclesiae ar- chivo vel armario convenienti et apto custodire; authen- tica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, in archivo vel armario Curiae deponere."},{"canon":1524,"latin":". Omnes, et praesertim clerici, religiosi ac rerum ec- clesiasticarum administratores, in operum locatione 499 Codez Iuris Canonici debent assignare operariis honestam iustamque merce- dem; curare ut iidem pietati, idoneo temporis spatio, vacent; nullo pacto eos abducere a domestica cura par- simoniaeque studio, neque plus eisdem imponere ope- ris quam vires ferre queant neque id genus quod cum aetate sexuque dissideat."},{"canon":1525,"latin":", minime vero parochi, licet in eius territorio erecta sit, nisi aliud Ordinarius ipse sta- tuerit. $ 2. Potest, ad normam statutorum, oblationes re- cipere, et receptas erogare ad pios ipsius associationis usus, salva semper offerentium voluntate. $8 3. Nulli associationi eleemosynas colligere licet, nisi id aut statuta permittant, aut necessitas postulet, et loci Ordinarii consensus accedat ac servetur forma ab eodem praescripta. $ 4. Ad eleemosynas extra territorium colligendas uniuscuiusque Ordinarii venia, scripto data, requi- ritur. $ 5. Oblationum quoque ae eleemosynarum fidelis erogationis rationem associatio reddat Ordinario loci."},{"canon":1526,"latin":". Administratores litem nomine ecclesiae ne inchoent vel contestentur, nisi licentiam obtinuerint scripto da- tam Ordinarii loci, aut saltem, si res urgeat, vicarii foranei, qui statim Ordinarium de concessa licentia certiorem reddere debet."},{"canon":1529,"latin":". Quae ius civile in territorio statuit de contractibus tam in genere, quam in specie, sive nominatis sive in- nominatis, et de solutionibus, eadem iure canonico in materia ecclesiastica iisdem cum effectibus serventur, nisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico caveatur."},{"canon":1530,"latin":". $ 1. Salvo praescripto"},{"canon":1531,"latin":", si agatur de alie- nandis rebus pretiosis aliisve bonis quorum valor su- peret summam triginta millium francorum seu libella- rum, vel de contrahendis debitis et obligationibus ultra indicatam summam, contractus vi caret, nisi benepla- /—————À Liber Secundus - De Personis 159 citum apostolicum antecesserit; secus, requiritur et suf- ficit licentia, in scriptis data, Superioris ad normam constitutionum cuim consensu sui Capituli seu Consilii per secreta suffragia manifestato; sed si agatur de mo- nialibus aut sororibus iuris dioecesani, accedat necesse est consensus, in scriptis praestitus, Ordinarii loci, necnon Superioris regularis, si monialium monaste- rium eidem subiectum sit. $ 2. In precibus pro obtinendo consensu ad con- trahenda debita vel obligationes, exprimi debent alia debita vel obligationes, quibus ipsa persona moralis, religio vel provincià vel domus, ad eum diem gravatur; secus obtenta venia invalida est. CAN. 53b. $ l. In quolibet monialium monasterio etiam ex- empto : 1.\" Administrationis ratio, gratis exigenda, redda- tur semel in anno, aut etiam saepius si id in constitu- tionibus praescribatur, ab Antistita Ordinario loci, itemque Superiori regulari, si monasterium sit eidem subiectum; 2. Ni ratio administrationis Ordinario non pro- betur, ipse potest opportuna remedia adhibere, etiam removendo, si res postulet, oeconomam aliosque admi- nistratores; quod si monasterium sit Superiori regulari subiectum, eum Ordinarius, uti prospiciat, moneat; quod si ille neglexerit, ipse per se consulat. $ 2. In aliis mulierum religionibus, ratio admini- strationis bonorum quae dotes constituunt, Ordinario loci reddatur occasione visitationis et etiam saepius, si Ordinarius id necessarium duxerit. 8 9. Loci Ordinario ius insuper esto cognoscendi : 1. De rationibus oeconomicis domus religiosae iuris dioecesani; 2. De administratione fundorum legatorumque de quibus in"},{"canon":1532,"latin":"licentiam dare debet, exigat ut antea omnes, quorum interest, audiantur, et curet ut, cum primum fieri poterit, aes alienum sol- vatur. $ 2. Hac de causa annuae ratae ab eodem Ordina- rio praefiniantur quae exstinguendo debito sint desti- natae."},{"canon":1534,"latin":". $ I. Ecclesiae competit actio personalis contra eum qui sine debitis sollemnitatibus bona ecclesiastica alie- naverit et contra eius heredes; realis vero, si alienatio nulla fuerit, contra quemlibet possessorem, salvo iure emptoris contra male alienantem. 8 2. Contra invalidam rerum ecclesiasticarum alie- nationem agere possunt qui rem alienavit, eius Supe- rior, utriusque successor in officio, tandem quilibet cle- ricus illi ecclesiae adscriptus, quae damnum passa sit."},{"canon":1535,"latin":". Praelati et rectores de bonis mobilibus suarum ec- clesiarum donationes, praeterquam parvas et modicas secundum legitimam loci consuetudinem, facere ne praesumant, nisi iusta interveniente causa remunera- tionis aut pietatis aut christianae caritatis; secus do- natio a successoribus revocari poterit. | Liber Tertius - De Rebus 495"},{"canon":1536,"latin":". $ Ll. Nisi contrarium probetur, praesumendum ea quae donantur rectoribus ecclesiarum, etiam religioso- rum, esse ecclesiae donata. $ 2. Donatio facta ecclesiae, ab eius rectore seu Su- periore repudiari nequit sine licentia Ordinarii. $ 9. Repudiata illegitime donatione, ob damna quae inde obvenerint actio datur restitutionis in integrum vel indemnitatis. $ 4. Donatio ecclesiae facta et ab eadem legitime ac- ceptata, propter ingratum Praelati vel rectoris animum revocari nequit."},{"canon":1537,"latin":". Res sacrae ne commodentur ad usum qui earundem naturae repugnet."},{"canon":1538,"latin":". $ 1. Si ecclesiae bona, legitima interveniente causa, oppignoranda vel hypothecae nomine obliganda sint, vel agatur de aere alieno contrahendo, legitimus Su- perior, qui ad normam"},{"canon":1539,"latin":". 8 1. In venditione aut permutatione rerum sacra- rum nulla ratio consecrationis vel benedictionis in pre- tii aestimatione habeatur. $ 2. Administratores possunt fitwlos ad. latorem quos vocant, commutare in alios titulos magis aut sal- tem aeque tutos ac frugiferos, exclusa qualibet commer- cii vel negotiationis specie, ac de consensu Ordinarii, dioecesani Consilii administrationis aliorumque quo- rum intersit. A96 Codez .Iuris Canonici Cav. 1540. Bona ecclesiae immobilia propriis administratori- bus eorumque coniunctis in primo aut secundo con- sanguinitatis vel affinitatis gradu non sunt vendenda aut locanda sine speciali Ordinarii loci licentia."},{"canon":1541,"latin":". $ 1. Contractus locationis alicuius fundi ecclesia- stici ne fiant, nisi ad normam"},{"canon":1542,"latin":". $ 1l. In emphyteusi bonorum ecclesiasticorum em- phyteuta nequit canonem redimere sine licentia. legi- timi Superioris ecclesiastici de quo in"},{"canon":1543,"latin":". Si res fungibilis ita alicui detur ut eius fiat et postea tantundem in eodem genere restituatur, nihil lucri, ra- tione ipsius contractus, percipi potest; sed in praesta- tione rei fungibilis non est per se illicitum de lucro legali pacisci, nisi constet ipsum esse immoderatum, aut etiam de lucro maiore, si iustus ac proportionatus titulus suffragetur. TITULUS XXX. De piis fundationibus."},{"canon":1544,"latin":". $1. Nomine piarum fundationum significantur bona temporalia alicui personae morali in Ecclesia quoquo modo data, cum onere in perpetuum vel in diu- turnum tempus ex reditibus annuis aliquas Missas ce- lebrandi, vel alias praefinitas functiones ecclesiasticas explendi, aut nonnulla pietatis et caritatis opera per- agendi. $ 2. Fundatio, legitime acceptata, naturam induit contractus synallagmatici: do ut facias."},{"canon":1545,"latin":". Loci Ordinarii est normas praescribere de dotis quantitate infra quam pia fundatio admitti nequeat et de eius fructibus rite distribuendis."},{"canon":1546,"latin":". $ 1. Ut huiusmodi fundationes a persona morali ac- ceptari possint, requiritur consensus Ordinarii loci, in scriptis datus, qui eum ne praebeat, antequam legi- time compererit personam moralem tum novo oneri suscipiendo, tum antiquis iam susceptis satisfacere posse; maximeque caveat ut reditus omnino respon- Muri Y Los A98 Codec Iuris Canonici deant oneribus adiunctis secundum cuiusque dioecesis morem. $ 2. In acceptatione, constitutione et administra- tione fundationis patronus ecclesiae nullum ius habet."},{"canon":1548,"latin":". 8$ 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto consignentur. $ 2. Alterum tabularum exemplar in Curiae ar- chivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam fundatio spectat, tuto asservetur."},{"canon":1549,"latin":". 8 l. Servatis praescriptis"},{"canon":1550,"latin":". Si agatur de piis fundationibus in ecclesiis, etiam paroecialibus, religiosorum exemptorum, iura et offi- cia Ordinarii loci, de quibus in"},{"canon":1551,"latin":". $ 1. Reductio onerum quae pias fundationes gra- vant, uni Sedi Apostolicae reservatur, nisi in tabulis fundationis aliud expresse caveatur, et salvo praeseri- pto"},{"canon":1552,"latin":". $ 1l. Nomine iudicii ecclesiastici intelligitur contro- versiae in re de qua Ecclesia ius habet cognoscendi, co- ram tribunali ecclesiastico, legitima disceptatio et de- finitio. $ 2. Obiectum iudicii sunt : 1.\" Personarum physicarum vel moralium iura persequenda aut vindicanda, vel earundem personarum facta iuridica declaranda; et tunc iudicium est conten- tiosum; 2. Delicta in ordine ad poenam infligendam vel declarandam; et tunc iudicium est criminale."},{"canon":1553,"latin":". $ 1. Ecclesia iure proprio et exclusivo cognoscit : 1.' De causis quae respiciunt res spirituales et spiritualibus adnexas; 2. De violatione legum ecclesiasticarum deque omnibus in quibus inest ratio peccati, quod attinet ad culpae definitionem et poenarum ecclesiasticarum ir- rogationem; 3.\" De omnibus causis sive contentiosis sive crimi- nalibus quae respiciunt personas privilegio fori gau- dentes ad normam"},{"canon":1554,"latin":". Actor, qui causas mixti fori ad iudicem ecclesiasti- cum deductas ad forum saeculare iudicandas defert, congruis poenis puniri potest ad normam"},{"canon":1555,"latin":". $ 1. Tribunal Congregationis S. Officii suo more in- stitutoque procedit sibique propriam consuetudinem retinet; et etiam inferiora tribunalia, in causis quae ad S. Officii tribunal spectant, normas ab eodem traditas sequantur oportet. $ 2. Cetera tribunalia servare debent praescripta. canonum qui sequuntur. $ 3. In iudicio pro dimissione religiosorum serven- tur praescripta ean. 654-661. SECTIO I. DE IUDICIIS IN GENERE. IPPEBDEDSST. De foro competenti."},{"canon":1556,"latin":", 1551, aliorum iudi- cum incompetentia est absoluta."},{"canon":1557,"latin":", $ 2 aliasve quas Roma- nus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam par- tium ad suum tribunal advocaverit et Sacrae Rotae commiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissio- nis rescripto, Sacra Rota iudicat quoque in secunda et tertia instantia ope turnorum qui sibi invicem succe- dunt."},{"canon":1558,"latin":". In causis de quibus in"},{"canon":1559,"latin":". $ l. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi coram iudice ecclesiastico qui competens sit ob unum ex titulis qui in"},{"canon":1560,"latin":"-1568 determinantur. $ 2. Incompetentia iudicis cui nullus ex his titulis suffragatur, dicitur relativa. $ 3. Actor sequitur forum rei; quod si reus multi- plex forum habeat, optio fori actori conceditur."},{"canon":1561,"latin":". $ I. Ratione domicilii vel quasi-domicilii quilibet conveniri potest coram Ordinario loci. $ 2. Ordinarius autem domicilii vel quasi-domicilii iurisdictionem in subditum, quamvis absentem, habet."},{"canon":1562,"latin":". $ 1. Qui peregrinus est in Urbe, licet per breve tempus, potest in ipsa tanquam in proprio domicilio citari; sed ius habet revocandi domum, idest petendi ut ad proprium Ordinarium remittatur. $ 2. Qui in Urbe ab anno commoratur, ius habet de- clinandi forum Ordinarii et instandi ut coram Urbis tribunalibus citetur."},{"canon":1563,"latin":". Vagus proprium forum habet in loco ubi actu com- moratur; religiosus in loco domus suae."},{"canon":1564,"latin":". Ratione rei sitae pars conveniri potest coram Or- dinario loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in rem directa sit."},{"canon":1565,"latin":". $ 1. Ratione contractus pars conveniri potest co- ram Ordinario loci in quo contractus initus est vel adimpleri debet. $ 2. In actu autem contractus permittitur contra- hentibus, obligationis declarandae, urgendae vel im- plendae gratia, locum eligere, in quo etiam absentes ci- tari et conveniri possint."},{"canon":1566,"latin":". $ 1. Ratione delicti reus forum sortitur in loco pa- trati delicti. $ 2. Licet post delictum reus e loco discesserit, iu- dex loci ius habet illum citandi ad comparendum, et sententiam in eum ferendi. Liber Quartus - De Processibus 490 CAN. 15067. Ratione connexionis seu continentiae ab uno eodem- que iudice cognoscendae sunt causae inter se connexae, nisi legis praescriptum obstet."},{"canon":1568,"latin":". Ratione praeventionis, cum duo vel plures iudices aeque competentes sunt, ei ius est causam cognoscendi qui prius citatione reum legitime convenit. TITULUS II. De variis tribunalium gradibus et speciebus."},{"canon":1569,"latin":". $ 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est cuilibet fideli in toto orbe catholico causam suam sive contentiosam sive eriminalem, in quovis iudicii gradu et in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Se- dem deferre vel apud eandem introducere. $ 2. Reeursus tamen ad Sedem Apostolicam inter- positus non suspendit, excluso casu appellationis, exer- citium iurisdictionis in iudice qui causam iam cogno- scere coepit; quique idcirco poterit iudicium prosequi | usque ad definitivam sententiam, nisi constiterit Sedem Apostolicam causam ad se advocasse."},{"canon":1570,"latin":". $ l. Exceptis causis Sedi Apostolicae reservatis aut ad eandem advocatis, ceterae omnes cognoscuntur à diversis tribunalibus, de quibus in"},{"canon":1571,"latin":". 8 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere de- bet, et ad maiorem suffragiorum partem sententias ferre. 8 2. Eidem praeest officialis vel vice-officialis, cuius est processum dirigere, et decernere quae pro iustitiae administratione in causa quae agitur necessaria sunt."},{"canon":1572,"latin":", $ 2, in prima instantia dirimere."},{"canon":1573,"latin":"-1593; de Vicario Generali, cancellario aliisque notariis, exami- natoribus synodalibus et parochis consultoribus, prae- seripta canonum qui sequuntur. 109 Coder Iuris Canonici Anr. I. — De Vicario Generali."},{"canon":1574,"latin":". $ 1. In qualibet dioecesi presbyteri probatae vitae et in iure canonico periti, etsi extradioecesani, non plu- res quam duodecim eligantur ut potestate ab Episcopo delegata in litibus iudicandis partem habeant; quibus nomen esto iudicum synodalium aut pro-synodaliwm, si extra Synodum constituuntur. $ 2. Quod ad eorum electionem, substitutionem, cessationem aut remotionem a munere attinet, serven- tur praescripta"},{"canon":1575,"latin":". Unieus iudex in quolibet iudicio duos assessores consulentes sibi adsciscere potest; quos tamen ex iudi- cibus synodalibus eligere debet."},{"canon":1576,"latin":", $ 1; 2. Lata est inter partes, quarum altera saltem non habet personam standi in iudicio; 3. Quis nomine alterius egit sine legitimo mandato. |"},{"canon":1579,"latin":", 8 3, servetur praescriptum $8 1, 2, 3 huius canonis."},{"canon":1580,"latin":". $ 1. Potest Ordinarius unum aut plures auditores, seu actorum instructores, sive stabiliter sive pro certa aliqua causa constituere. $ 2. Iudex auditorem eligere potest tantummodo pro causa quam cognoscit, nisi Ordinarius iam pro- viderit."},{"canon":1581,"latin":". Auditores pro tribunali dioecesano, quantum fieri potest, deligantur ex iudicibus synodalibus; pro tribu- nali vero religiosorum deligendi semper sunt ex alum- nis eiusdem religionis ad normam constitutionum."},{"canon":1582,"latin":". Eorum est testes citare et audire, aliaque acta iudi- cialia instruere secundum tenorem mandati, non autem sententiam definitivam ferre."},{"canon":1583,"latin":". Sollemnitates ad normam"},{"canon":1584,"latin":". 'ribunalis collegialis praeses debet unum de iudici- bus collegii ponentem seu relatorem designare qui in coetu iudicum de causa referat et sententias in scriptis redigat; et ipsi idem praeses potest.alium ex iusta causa substituere. Anr. III. — De Notario, Promotore iustitiae, vinculi Defensore."},{"canon":1585,"latin":". $ 1. Cuilibet processui interesse oportet notarium, qui actuarii officio fungatur; adeo ut nulla habeantur 440 Codec Iuris Canonici acta, si actuarii manu non fuerint exarata, vel saltem ab eo subseripta. 8 2. Quare iudex, antequam causam cognoscere in- cipiat, in actuarium assumere debet unum e notariis legitime constitutis, nisi ipse Ordinarius aliquem pro ea causa iam designaverit."},{"canon":1586,"latin":". Constituatur in dioecesi promotor iustitiae et defen- sor vinculi; ille pro causis, tum contentiosis in quibus bonum publicum, Ordinarii iudicio, in discrimen vo- cari potest, tum criminalibus; iste pro causis, in quibus agitur de vinculo sacrae ordinationis aut matrimonii."},{"canon":1587,"latin":". $ 1. In causis in quibus eorum praesentia requiri- tur, promotore iustitiae aut vinculi defensore non ci- tato, acta irrita sunt, nisi ipsi, etsi non citati, revera interfuerint. $ 2. Si legitime citati aliquibus actibus non inter- fuerint, acta quidem valent, verum postea eorum exa- mini subiicienda omnino sunt ut ea omnia sive voce sive scriptis possint animadvertere et proponere quae ne- cessaria aut opportuna iudicaverint."},{"canon":1588,"latin":". $ 1l. Eadem persona officium promotoris iustitiae et defensoris vinculi gerere potest, nisi multiplicitas ne- gotiorum et causarum id prohibeat. $ 2. Promotor et defensor constitui possunt tum ad universitatem causarum tum pro singulis causis. Cav. 1589. $ 1. Ordinarii est promotorem iustitiae et vinculi defensorem eligere, qui sint sacerdotes integrae famae, in iure canonico doctores vel ceteroqui periti; ac pru- dentiae et iustitiae zelo probati. LAber Quartus - De Processibus A41 $ 2. In tribunali religiosorum promotor iustitiae sit praeterea eiusdem religionis alumnus."},{"canon":1590,"latin":". $ 1. Promotor iustitiae et vinculi defensor electi ad universitatem causarum a munere non cessant, sede episcopali vacante, nec a Vicario Capitulari possunt removeri; adveniente autem novo Praelato, indigent confirmatione. $ 2. Iusta tamen intercedente causa, Episcopus eos removere potest. Anr. IV. — De Cursoribus et. Apparitoribus."},{"canon":1591,"latin":"; itemque ex illis de quibus in cit."},{"canon":1594,"latin":", $8 1; 8.^ Controversias, de quibus in"},{"canon":1595,"latin":". Tribunal appellationis eodem modo quo tribunal primae instantiae constitui debet; et eaedem regulae, accommodatae ad rem, in causae discussione servan- dae sunt. CAN. 15960. Si collegialiter causa in prima instantia cognita fue- rit, etiam in gradu appellationis collegialiter nec a minore iudicum numero definiri debet. CAPDTLIT: De ordinariis Apostolicae Sedis tribunalibus."},{"canon":1597,"latin":". Romanus Pontifex pro toto orbe catholico ad nor- mam"},{"canon":1598,"latin":"-1605, salvo iure Con- gregationis S. Officii et Congregationis Sacrorum Ri- tuum in causas sibi proprias. AnT. III. — De Officiis Curiae Romanae."},{"canon":1600,"latin":". Causae maiores penitus excluduntur ab ambitu com- petentiae huius tribunalis."},{"canon":1601,"latin":". Contra Ordinariorum decreta non datur appellatio seu recursus ad Sacram Rotam; sed de eiusmodi recur- sibus exclusive cognoscunt Sacrae Congregationes. AAA Codeam Iuris Canonici AnTr. II. — De Signatura Apostolica. C^N. 1602. Supremum Signaturae Apostolicae Tribunal constat nonnullis S. R. E. Cardinalibus, quorum unus Prae- fecti munere fungitur."},{"canon":1603,"latin":". $ 1. Apostolica Signatura videt potestate ordinaria : 1.\" De violatione secreti, ac de damnis ab Audi- toribus Sacrae Rotae illatis eo quod actum nullum vel iniustum posuerint; 2.\" De exceptione suspicionis contra aliquem Sa- crae Rotae Auditorem; 3.^ De querela nullitatis contra sententiam ro- talem; 4.\" Deexpostulatione pro restitutione in integrum adversus rotalem sententiam quae in rem iudicatam transierit; 5.' De recursibus adversus sententias rotales in causis matrimonialibus quas ad novum examen Sacra Rota admittere renuit; 6.\" De conflictu competentiae quem enasci contin- gat inter tribunalia inferiora, ad normam"},{"canon":1604,"latin":". $ 1. In causa criminali, de qua in"},{"canon":1605,"latin":". $ 1l. Supremi \"Tribunalis Signaturae sententiae suam vim habent, quamvis rationes in facto et in iure non contineant. $ 2. Nihilominus sive ad instantiam partis sive ex officio, si res postulet, Supremum Tribunal edicere potest ut praedictae rationes exponantur secundum re- gulas Tribunalis proprias. CAPUT IV. De tribunali delegato."},{"canon":1606,"latin":". Delegati iudices servare tenentur regulas statutas in"},{"canon":1607,"latin":". $8 1. Iudex a Sancta Sede delegatus uti potest mi- nistris constitutis in Curia dioecesis in qua iudicare debet; sed potest etiam alios quoscunque maluerit eli- gere et assumere, nisi in delegationis rescripto aliud cautum sit. $ 2. Iudices vero ab Ordinariis locorum delegati uti debent ministris Curiae dioecesanae, nisi Episcopus in aliquo peculiari casu ob gravem causam proprios et extraordinarios ministros constituendos decreverit. 446 Codex Iuris Canonici TITULUS III. De disciplina in tribunalibus servanda. CAPUT I. De officio iudicum et tribunalis ministrorum."},{"canon":1608,"latin":". Iudex competens parti legititne requirenti suum mi- nisterium ne recuset, firmo praescripto"},{"canon":1609,"latin":". $ 1. Iudex antequam aliquem ad suum trahat tri- bunal et iudicaturus sedeat, videat utrum ipse sit com- petens, necne. $ 2. Eodemque modo antequam aliquem ad agendum admittat, cognoscere tenetur num is in iudicio possit iure consistere. $ 3. Non est tamen necesse ut de his referatur in actis."},{"canon":1610,"latin":". $ 1. Si exceptio proponatur contra iudicis compe- tentiam, hac de re ipse iudex videre debet. $ 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, si iudex se competentem pronuntiet, eius decisio non admittit appellationem. $ 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars quae se gravatam reputat, potest intra decem dierum spatium appellationem ad. superius tribunal inter- ponere."},{"canon":1611,"latin":". Iudex quovis in stadio causae se absolute incoipe- tentem agnoscens, suam incompetentiam declarare te- netur."},{"canon":1612,"latin":", 82. $ 2. Videt ex potestate delegata de petitionibus per supplices libellos ad Sanctissimum porrectis ad obti- nendam causae commissionem apud Sacram Rotam."},{"canon":1613,"latin":". $ 1. Iudex cognoscendam ne suscipiat causam, in qua ratione consanguinitatis vel affinitatis in quolibet gradu lineae rectae et in primo et secundo gradu lineae collateralis, vel ratione tutelae et curatelae, intimae vitae consuetudinis, magnae simultatis, vel lucri fa- ciendi aut damni vitandi, aliquid ipsius intersit, vel in qua antea advocatum aut procuratorem egerit. $ 2. In iisdem rerum adiunctis ab officio suo absti- nere debent iustitiae promotor et defensor vinculi."},{"canon":1614,"latin":". $ 1. Cum iudex, etsi competens, a parte recusatur ut suspectus, haee exceptio, si proponatur contra iudi- cem delegatum in causa unicum vel contra collegium vel maiorem delegatorum iudicum partem, definienda est a delegante; si contra unum vel alterum ex pluribus iudicibus delegatis, etsi Collegii praesidem, a ceteris iudicibus delegatis et non suspectis; si contra Audito- rem Sacrae Rotae, a Signatura Apostolica ad normam"},{"canon":1615,"latin":". $ 1l. Si iudex unicus aut aliquis vel etiam omnes iudices qui tribunal collegiale constituunt suspecti de- elarentur, personae mutari debent, non vero iudicii gradus. $ 2. Ordinarii autem est in locum iudicum qui su- specti declarati sunt, alios a suspicione immunes sub- rogare. $8 3. Quod si ipsemet Ordinarius declaratus fuerit suspectus, idem peragat iudex immediate superior."},{"canon":1616,"latin":". Exceeptio suspicionis expeditissime definienda est, auditis partibus, promotore iustitiae vel vinculi defen- sore, si intersint, nec in ipsos suspicio cadat. CaAN. 10617. Quod ad tempus attinet quo exceptiones incompe- tentiae et suspicionis proponendae sint, servetur prae- scriptum"},{"canon":1618,"latin":". In negotio quod privatorum solummodo interest, iudex procedere potest dumtaxat ad instantiam partis; sed in delictis. et in iis quae publicum Ecclesiae bonum aut animarum salutem respiciunt, etiam ex officio."},{"canon":1619,"latin":". $ l. Si actor pro re sua probationes quas afferre posset, non afferat, vel reus exceptiones sibi competen- tes non opponat, iudex ne suppleat. $ 2. Si vero agatur vel de publico bono vel de ani- marum salute, eas supplere potest et debet."},{"canon":1620,"latin":". Iudices et tribunalia curent ut quamprimum, salva iustitia, causae omnes-terminentur, utque in tribunali primae instantiae ultra biennium non protrahantur, in tribunali vero secundae instantiae ultra annum. Liber Quartus - De Processibus 449"},{"canon":1621,"latin":". $ 1. Excepto Episcopo qui per se potestatem iudi- ciariam exerceat, omnes qui tribunal constituunt aut eidem opem ferunt, iusiurandum de officio rite et fide- liter implendo coram Ordinario vel coram iudice a quo electi sunt, vel coram viro ecclesiastico ab alterutro delegato, praestare debent : idque ab initio suscepti of- ficii, si sint stabiles, aut antequam causa agatur, si pro peculiari aliqua causa sint constituti. $ 2. Etiam iudex a Sede Apostolica delegatus vel iudex ordinarius in religione clericali exempta idem iusiurandum praestare tenetur cum primum tribunal constituitur, adstante ipsius tribunalis notario. qui de praestito iureiurando actum redigat. C^N. 16292. $ 1. Quotiescumque iusiurandum praestatur sive a iudicibus aut tribunalis administris, sive a partibus, testibus, peritis, semper emitti debet praemissa divini Nominis invocatione et a sacerdotibus quidem tacto pectore, a ceteris fidelibus, tacto Evangeliorum libro. $ 2. Iudex partem, testem aut peritum ad iusiuran- dum recipiens, eum regulariter commonefaciat tum de sanctitate actus et de gravissimo delicto quod admit- tunt iurisiurandi violatores, tum etiam de poenis, qui- bus obnoxii fiunt qui falsum in iudicio iurati affirmant. $ 3. Iusiurandum secundum formulam a iudice pro- batam praestari debet coram eodem iudice aut eius de- legato, adstante utraque aut alterutra parte, quae inte- resse iurisiurandi pruestationi velit."},{"canon":1623,"latin":". $ 1. In iudicio criminali semper, in contentioso au- tem si ex revelatione alicuius actus processualis prae- iudicium partibus obvenire possit, iudices et tribunalis adiutores tenentur ad secretum officii. $ 2. Tenentur etiam semper ad inviolabile secretum servandum de discussione quae in tribunali collegiali Cod. Iur."},{"canon":1624,"latin":". Iudex et omnes tribunalis administri, occasione agendi iudicii, munera quaevis acceptare prohibentur."},{"canon":1625,"latin":". $ 1. Iudices qui cum certe et evidenter competentes sunt, ius reddere recusant, vel qui temere se compe- tentes declarant, vel qui ex culpabili negligentia aut dolo aetum nullum cum aliorum detrimento vel iniu- stum ponunt aut aliud litigantibus damnum inferunt, tenentur de damnis et ab Ordinario loci vel, si de Epi- scopo agatur, a Sede Apostolica, ad instantiam partis aut etiam ex officio, congruis poenis pro gravitate cul- pae puniri possunt, non exclusa officii privatione. $ 2. Iudices qui secreti legem violare vel acta se- creta cum aliis quoquo modo communicare praesumpse- rint, puniantur mulcta pecuniaria aliisque poenis, pri- vatione officii non exclusa, pro diversa reatus gravitate, salvis peculiaribus statutis, quibus graviores poenae praeseribantur. $ 3. Eisdem sanctionibus subsunt tribunalis officia- les et adiutores, si officio suo, ut supra, defuerint, quos omnes etiam iudex punire potest."},{"canon":1626,"latin":". Cum iudex praevidet actorem probabiliter spretu- rum esse sententiam ecclesiasticam si forte haec ipsi sit contraria, et idcirco conventi iuribus non satis con- sultum iri, potest, ad eiusdem conventi instantiam vel Liber Quartus - De Processibus 401 etiam ex officio, actorem adigere ad congruam cautio- nem praestandam pro ecclesiasticae sententiae obser- vantia. CAPUT II. De ordine cognitionum."},{"canon":1628,"latin":". $ Ll. Exceptiones dilatoriae, eae praesertim quae respiciunt personas et modum iudicii, proponendae et cognoscendae sunt ante contestationem litis, nisi con- testata iam lite primum emerserint aut pars iureiu- rando affirmet eas tunc tantum sibi innotuisse. $ 2. Exceptio tamen de incompetentia iudicis abso- luta a partibus opponi potest in quovis statu et gradu causae. $ 9. Pariter exceptio excommunicationis opponi potest in quolibet iudicii statu et gradu, dummodo ante sententiam definitivam; imo si agatur de excommuni- catis vitandis, aut toleratis contra quos sententia con- demnatoria vel declaratoria lata fuerit, ii ex officio semper excludi debent."},{"canon":1629,"latin":". $ 1l. Exceptiones peremptoriae, quae dicuntur litis finitae, veluti exceptio rei iudicatae, transactionis, etc., . Proponi et cognosci debent ante contestationem litis; qui serius eas opposuerit, non est reiiciendus, sed con- demnetur in expensis, nisi probet se oppositionem ma- litiose non distulisse. $ 2. Aliae exceptiones peremptoriae proponi debent post contestatam litem, et suo tempore traetandae sunt secundum. regulas circa quaestiones incidentes. 459. Codez Iuris Canonici"},{"canon":1630,"latin":". $ 1. Actiones reconventionales satius statim post litis contestationem, utiliter quovis iudicii momento, ante sententiam tamen, proponi possunt. $ 2. Cognoscantur autem simul cum conventionali actione, hoc est pari gradu cum ea, nisi eas separatim cognoscere necessarium sit aut iudex opportunius exi- stimaverit."},{"canon":1631,"latin":". Quaestiones de cautione pro expensis iudicialibus praestanda aut de concessione gratuiti patrocinii, quod statim ab initio postulatum fuerit, et aliae huiusmodi videndae regulariter sunt ante litis contestationem."},{"canon":1632,"latin":". : Quoties, proposita principali controversia, quaestio praeiudicialis suboriatur, id est eiusmodi ex cuius sO- lutione pendeat solutio quaestionis principalis, illa ante omnia à iudice cognoscenda est."},{"canon":1633,"latin":". $ 1. Si ex principali controversia quaestiones inci- dentes nascantur, ecognoscantur prius eae quarum $Oo- lutio viam sternat ad aliarum solutionem. $ 2. Quod si nullo nexu logico inter se cohaereant, quae prius ab alterutra parte propositae sunt, illae antea definiantur. $ 3. Si de spolio incidat quaestio, haec ante omnia est dirimenda. CAPUT III. De dilationum terminis fatalibus. Cav. 1634. $ 1. Fatalia legis quae dicuntur, idest termini peri- mendis iuribus a lege constituti, prorogari non possunt. $ 2. Termini autem iudiciales et conventionales, ante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, a iudice, auditis vel petentibus partibus, prorogari. Liber Quartus - De Processibus 453 $ 9. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat ex prorogatione."},{"canon":1635,"latin":". Si dies, pro aetu iudiciali indicta, sit feriata nec in decreto iudicis dicatur expresse tribunal vacaturum nihilominus causis cognoscendis, terminus intelligitur prorogatus ad primam sequentem diem non feriatam. CAPUT IV. De loco et tempore iudicii."},{"canon":1636,"latin":". Quamvis Episcopus in quolibet suae dioecesis loco, qui non sit exemptus, ius habeat erigendi tribunal, nihilominus penes suam sedem aulam statuat, quae sit ordinarius iudiciorum locus: ibique Crucifixi imago emineat, et adsit Evangeliorum liber."},{"canon":1637,"latin":". Iudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione ibi exercenda impeditus, potest extra territorium iu- risdictionem suam exercere et sententiam ferre, cer- tiore tamen hac de re facto loci Ordinario."},{"canon":1638,"latin":". $ 1. In unaquaque dioecesi Ordinarius publico de- creto dies et horas definiri curet, pro loci ac temporum adiunctis opportunas, quibus tribunal adiri regulariter possit, et ab eo iustitiae administratio exigi. $ 2. Iusta tamen de causa, et quoties periculum sit in mora, fas est fidelibus quovis tempore iudicis mini- sterium in sui iuris vel boni publici tutelam invocare. OAN. 1639. $ 1. Dies festi de praecepto, et ultimi tres dies hebdomadae sanctae feriati habeantur; et in iis cita- tiones intimare, audientias habere, partes et testes ex- cutere, probationes assumere, decreta et sententias ferre, denuntiare et exsequi vetitum est, nisi necessi- A54 Codec Iuris Canonici i — M ————— tas, christiana caritas, aut bonum publicum aliud po- stulent. 8 2. Iudicis autem est in singulis casibus statuere et denuntiare, an et quae acta supra dictis diebus ex- pleri debeant. CAPUT V. De personis ad. disceptationem iudicialem admittendis et de modo confectionis et conservationis actorum."},{"canon":1640,"latin":". $ 1. Dum causae coram tribunali aguntur, extra- nei ab aula arceantur et ii tantummodo adsint, quos ad processum expediendum iudex necessarios esse iu- dicaverit. $ 2. Omnes, iudicio assistentes, qui reverentiae et obedientiae tribunali debitae graviter defuerint, iudex, etiam illico et incontinenti si coram tribunali sedente in id quis peccaverit, potest censuris quoque aliisve congruis poenis ad officium reducere, advocatos prae- terea et procuratores etiam iure alias causas apud tri- bunalia ecclesiastica pertractandi privare."},{"canon":1641,"latin":". Si alicui actui processuali interveniat persona lin- guae loci ignara et iudices ac partes linguam huius personae propriam non intelligant, interpres adhibea- tur iuratus, et a iudice designatus, contra quem alter- utra pars legitimam exceptionem non proposuerit."},{"canon":1642,"latin":". $ 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis respiciunt, seu acta causae, ex gr., sententiae et cuius- que generis probationes, tum quae ad formam pro- cedendi pertinent, seu acta processus, ex. gr., citatio- nes, intimationes, ete., scripto redacta esse debent. $ 2. Nisi iusta causa aliud suadeat, quoad eius fieri potest, lingua latina redigantur; sed interrogatio- Liber Quartus - De Processibus A55 nes et responsiones testium, aliaque similia, lingua vernacula confici debent."},{"canon":1643,"latin":". $ 1. Singula folia processus numerentur; et actuarii subscriptio cum sigillo tribunalis apponatur in uno- quoque folio. $ 2. Singulis actis completis vel interruptis seu ad aliam sessionem remissis, apponatur subscriptio actua- rii et iudicis vel tribunalis praesidis. $ 3. Quoties in actis iudicialibus partium aut te- stium subscriptio requiritur, si pars aut testis hanc facere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, simulque iudex et actuarius fidem faciant actum ipsum de verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et partem aut testem vel non potuisse vel noluisse sub- scribere."},{"canon":1644,"latin":". $ 1l. In casu appellationis, actorum exemplaria ad normam"},{"canon":1645,"latin":". $ 1. Iudicio expleto, documenta partibus restitui debent, nisi in eriminalibus, bono publico ita exigente, iudex aliquod retinendum censuerit. 456 Codec Iuris Canonici 8 2. Documenta omnia, quae apud tribunal ma- nent, in archivo Curiae deponantur sive publico sive secreto, prout eorum natura exigit. $ 3. Notarii, actuarii et cancellarius sine iudicis mandato tradere prohibentur exemplar actorum iudi- cialium et documentorum quae sunt processui acquisita. $ 4. Anonymae epistolae quae nihil ad causae me- ritum conferunt, et etiam subsceriptae quae sint certo calumniosae, destruantur. TITULUS IV. De partibus in causa. CAPUT I. De actore et de reo convento."},{"canon":1646,"latin":". Quilibet potest in iudicio agere, nisi a sacris cano- nibus prohibeatur; reus autem legitime conventus re- spondere debet."},{"canon":1648,"latin":". $ 1. Pro minoribus et iis qui rationis usu destituti sunt, agere et respondere tenentur eorum parentes aut tutores vel curatores. $ 2. Si iudex existimet ipsorum iura esse in con- flictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, aut ipsos tam longe distare a parentibus aut tutoribus vel curatoribus, ut hisce uti aut minime aut difficulter liceat, tunc stent in iudicio per curatorem a iudice datum. $ 3. Bed in causis spiritualibus et cum spiritualibus connexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere et respondere queunt sine patris vel tutoris consensu; Liber Quartus - De Processibus A01 et quidem, si aetatem quatuordecim annorum expleve- rint, etiam per seipsos; secus per tutorem ab Ordinario datum, vel etiam per procuratorem a se, Ordinarii au- ctoritate, constitutum."},{"canon":1649,"latin":". Nomine eorum de quibus in"},{"canon":1650,"latin":". Bonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, stare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de propriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iu- dicis: in ceteris agere et respondere debent per suos curatores."},{"canon":1651,"latin":". $ 1. Ut curator ab auctoritate civili alicui datus a iudice ecclesiastico admittatur, debet accedere consen- sus Ordinarii proprii illius cui datus est. $ 2. Ordinarius potest quoque alium curatorem constituere pro foro ecclesiastico, si, omnibus mature perpensis, id statuendum esse prudenter censuerit."},{"canon":1652,"latin":". Religiosi sine Superiorum consensu non habent per- sonam standi in iudicio, nisi in casibus qui sequuntur : 1.\" Si de vindicandis adversus religionem iuribus sibi ex professione quaesitis agatur; 2. Si ipsi extra claustra legitime morentur et iurium suorum tuitio urgeat; 3.\" Si contra ipsum Superiorem denuntiationem instituere velint."},{"canon":1653,"latin":"; in conflictu vero eorum iurium cum iuribus rectoris vel administratoris, procurator ab Ordinario designatus. S"},{"canon":1654,"latin":". $ 1. Excommunicatis vitandis aut toleratis post sen- tentiam declaratoriam vel condemnatoriam permittitur ut per se ipsi agant tantummodo ad impugnandam iu- stitiam aut legitimitatem ipsius excommunicationis; per procuratorem, ad aliud quodvis animae suae praeiudi- cium avertendum; in reliquis ab agendo repelluntur. $ 2. Alii excommunicati generatim stare in iudicio queunt. CAPUT II. De procuratoribus ad. lites et advocatis."},{"canon":1655,"latin":". $ 1l. In iudicio eriminali reus aut a se electum aut a iudice datum semper habere debet advocatum. $ 2. Etiam in iudicio contentioso, si agatur de mi- noribus aut de iudicio in quo bonum publicum vertitur, Liber Quartus - De Processibus 459 iudex parti carenti defensorem ex officio attribuat, aut, si casus ferat, parti etiam habenti alium adiungat. $ 3. Praeter hos casus pars libere potest advoca- tum et procuratorem constituere, sed potest quoque in iudicio per se ipsa agere et respondere, nisi iudex procuratoris vel advocati ministerium necessarium existimaverit. $ 4. At Episcopus, si quando in causa est, aliquem constituat, qui eius personam, procuratorio nomine, gerat."},{"canon":1656,"latin":". $ 1. Unicum quisque potest eligere procuratorem, qui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa fa- cultas eidem facta fuerit. $ 2. Quod si, iusta causa suadente, plures ab eodem deputentur, hi ita constituantur, ut detur inter ipsos locus praeventioni. $ 3. Advocati autem plures simul constitui queunt. $ 4. Utrumque munus, procuratoris et advocati, etiam in eadem causa et pro eodem cliente eadem per- sona exercere potest."},{"canon":1658,"latin":". $ 1. Quilibet pro lubitu a parte potest eligi et de- putari procurator, dummodo secundum praecedentem canonem idoneus sit, quin opus sit ut Ordinarii appro- batio antecesserit. 460 Codez Iuris Canonici $ 2. Advocatus autem, ut ad patrocinium admitta- tur, indiget approbatione Ordinarii, quae aut genera- lis sit ad omnes causas aut specialis pro certa causa. $ 3. In iudicio coram Sanctae Sedis delegato, ipsius delegati est approbare et admittere advocatum, quo pars uti se velle ostenderit. $ 4. Procurator et advocatus, in causis quae ad normam"},{"canon":1659,"latin":". $ 1. Procurator ne prius a iudice admittatur quam speciale mandatum ad lites scriptum, etiam in calce ipsius citationis, mandantis subscriptione munitum, et locum, diem, mensem et annum referens, apud tribunal deposuerit. $ 2. Quod si mandans scribere nesciat, hoc ipsum ex scriptura constet necesse est, et parochus vel nota- rius Curiae vel duo testes, loco mandantis, mandatum subsignent."},{"canon":1660,"latin":". Mandatum procurationis asservari debet in actis causae."},{"canon":1661,"latin":". Advocatus, ut causae patrocinium suscipiat, habeat necesse est a parte vel a iudice comniissionem ad instar mandati procuratorii, de qua in actis constare debet."},{"canon":1662,"latin":". Nisi speciale mandatum habuerit, procurator non potest renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicia- libus, nec transigere, pacisci, compromittere in arbi- tros, deferre aut referre iusiurandum, et generatim ea agere pro quibus ius requirit mandatum speciale. Liber Quartus - De Processibus 461"},{"canon":1663,"latin":". Tum proeurator tum advocatus possunt a iudice, dato decreto, repelli sive ex oficio sive ad instantiam partis, iusta tamen de causa."},{"canon":1664,"latin":". $ 1l. Advocati et procuratores possunt ab eo a quo constituti sunt, removeri, salva obligatione solvendi honoraria ipsis debita; verum ut remotio effectum sor- tiatur, necesse est ut ipsis intimetur, et, si lis iam con- testata fuerit, iudex et adversa pars certiores facti sint de remotione. $ 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appel- landi, si mandans non renuat, procuratori manet."},{"canon":1665,"latin":". $ 1l. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de im- modico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata pacisci. $ 2. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice vel ab Ordinario poterunt poena pecuniaria muletari; advocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam, si recidivus sit, destitui et titulo privari."},{"canon":1666,"latin":". Advocati ae procuratores qui ob dona aut pollicita- tiones aut quamlibet aliam rationem suum officium pro- diderint, ab officio repellantur, et, praeter damnorum refectionem, mulcta pecuniaria aliisve congruis poe- nis plectantur. TITULUS V. De actionibus et exceptionibus. Cav. 1667. Quodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud expresse cautum sit, sed etiam exceptione, quae sem- per competit et est suapte natura perpetua. 4069. Codez Iuris Canonici"},{"canon":1668,"latin":". $ 1. Qui ad rem sibi vindicandam, seu ad ius suum in iudieio persequendum titulo agit iuris auctoritate subnixo, actione dimicat quae petitoria dicitur. 3 2. Si vero rei possessionem vel iuris quasi-pos- sessionem postulat, eius actio possessoria vocatur."},{"canon":1669,"latin":". $ 1. Actor pluribus simul actionibus, quae tamen secum ipsae non confligant, sive de eadem re, sive de diversis, reum convenire potest, si aditi tribunalis com- petentiam non egrediantur. $ 2. Reus non prohibetur pluribus exceptionibus etiam contrariis uti."},{"canon":1670,"latin":". $ 1l. Actor potest una instantia cumulare actiones possessorias et petitorias, nisi spolii exceptio ex ad- verso opponatur. $ 2. Pariter fas est reo convento in petitorio, acto- rem reconvenire in possessorio; et viceversa, nisi res sit de spolio."},{"canon":1671,"latin":". 8 1. Item fas est actori, antequam conclusum fue- rit in causa, ab instituto iudicio petitorio regredi ad possessorium adipiscendae vel recuperandae. $ 2. Imo ex iusta causa iudex etiam post conclusio- nem in causa, sed ante sententiam definitivam, hunc regressum permittere potest. $ 3. Iudicis est, attentis partium allegationibus, aut utramque quaestionem unica sententia definire, aut prius uni, postea alteri satisfacere, prouti magis expedire ipsi videatur ad celeriorem et pleniorem iu- rium tuitionem. Liber Quartus - De Processibus 463 CAPUT I. De rei sequestratione et inhibitione ezercitii iuris."},{"canon":1672,"latin":". $ 1. Qui ostenderit super aliqua re ab alio detenta ius se habere sibique damnum imminere nisi res ipsa custodienda tradatur, ius habet obtinendi a iudice eiusdem rei sequestrationem. $ 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest ut iuris exercitium alicui inhibeatur. $ 9. BSequestratio rei et inhibitio exercitii iuris a iudice decerni potest ex officio, instante praesertim promotore iustitiae aut defensore vinculi, quoties bo- num publicum id postulare videatur."},{"canon":1673,"latin":". $ 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei admittitur, dummodo de creditoris iure liquido constet et servata norma de qua in"},{"canon":1674,"latin":". Sequestratio rei et suspensio exercitii iuris decerni nullatenus possunt, si damnum quod timetur, possit aliter reparari et idonea cautio de eo reparando offe- ratur."},{"canon":1675,"latin":". $ 1. Ad custodiam rei sequestrationi subiectae ido- nea persona, proponentibus partibus, a iudice designe- tur, quae sequester dicitur; si partes inter se dissen- tiant, iudex ex officio sequestrem deligat. $ 2. Sequester in re custodienda, curanda et ser- vanda non minorem diligentiam adhibere debet quam suis adhibet rebus, eamque postea, cui iudex decreve- rit, reddere tenetur cum omni causa. $.3. Iudex congruam decernat mercedem sequestri, Si eam petat. 464 Codez Iuris Canonici CAPUT II. De actionibus ey novi operis nuntiatione et damno infecto."},{"canon":1676,"latin":". $ 4. Etiam sodales religiosi, licet consensum con- stituendae novae domus in dioecesi vel civitate ab Or- dinario loci retulerint, antequam tamen ecclesiam vel oratorium publicum in certo ac determinato loco aedi- ficent, Ordinarii loci licentiam obtinere debent."},{"canon":1680,"latin":". $ I. Nullitas actus tune tantum habetur, cum in eo deficiunt quae actum ipsum essentialiter constituunt, aut sollemnia seu conditiones desiderantur a saeris ca- nonibus requisitae sub poena nullitatis. $ 2. Nullitas alicuius aetus non importat nullita- tem actorum qui praecedunt aut subsequuntur et ab actu non dependent."},{"canon":1681,"latin":". Qui actum posuit nullitatis vitio infectum, tenetur de damnis et expensis erga partem laesam."},{"canon":1682,"latin":". Nullitas actus a iudice declarari non potest ex offi- cio, nisi aut publice id intersit, aut agatur de paupe- ribus vel de minoribus aliisve qui minorum iure cen- sentur."},{"canon":1683,"latin":". Iudex inferior de confirmatione, a Romano Ponti- fice actui vel instrumento adiecta, videre non potest, nisi Apostolicae Sedis praecesserit mandatum. CAPUT IV. De actionibus rescissorüs et de restitutione in integrum."},{"canon":1684,"latin":"-1689 per iudicis sententiam rescindi, sive ad petitionem partis laesae sive ex officio."},{"canon":1685,"latin":". Institui haec actio potest : 1.\" Oontra eum qui metum intulit aut dolum pa- travit, quamvis ipse non in suum, sed in alterius com- modum talia peregerit; 2.^ Contra quemlibet malae fidei et etiam bonae fidei possessorem, qui res metu vel dolo extortas possi- det, salvo iure regressus contra quemlibet usque ad ipsum metus vel doli auctorem."},{"canon":1686,"latin":". Si is qui metum intulit aut dolum patravit, urgeat actus vel contractus exsecutionem, parti laesae seu de- ceptae competit exceptio metus vel doli. OAN. 1687. $ 1. Minoribus vel minorum iure fruentibus gravi- ter laesis eorumque heredibus et successoribus, ad lae- sionem reparandam ex negotio seu actu valido rescin- dibili, praeter alia ordinaria remedia, suppetit reme- dium extraordinarium restitutionis in integrum. $8 2. Hoc benefieium maioribus quoque conceditur quos deficit rescissoria actio aut aliud ordinarium re- medium, dummodo iustam subesse causam et laesio- nem sibi imputandam non esse probaverint."},{"canon":1687,"latin":", 1688, dummodo de evidenti iniustitia rei iudicatae manifesto constet. $ 2. De iniustitia autem manifesto constare non censetur, nisi : 1.\" Sententia documentis innitatur, quae postea fuerint falsa deprehensa; 2.\" Postea detecta fuerint documenta, quae facta nova et contrariam decisionem exigentia peremptorie probent; 2.\" Sententia ex dolo partis prolata fuerit in damnum alterius; 4.? Legis praescriptum evidenter neglectum fuerit."},{"canon":1688,"latin":". $ 1. Restitutio in integrum peti debet ab ordinario iudice, qui competens est respectu illius, contra quem petitur, intra quadriennium ab adepta maioritate com- putandum, si agatur de minoribus, a die laesionis fa- ctae et cessati impedimenti, si de maioribus aut per- sonis moralibus. 8$ 2. Minoribus vel minorum iure fruentibus resti- tutio concedi potest a iudice etiam ex officio, audito vel instante promotore iustitiae. Liber Quartus - De Processibus 467"},{"canon":1689,"latin":". Restitutio in integrum id efficit ut omnia revocen- tur in pristinum, idest restituantur in statum quo erant ante laesionem, salvis iuribus quae alii, bona fide, ante petitam restitutionem quaesiverint. CAPUT V. De mutuis petitionibus sew de actionibus reconventionalibus."},{"canon":1690,"latin":". $ 1. Actio quam reus coram eodem iudice in eodem iudicio instituit contra actorem ad submovendam vel minuendam eius petitionem, dicitur reconventio. $ 2. Reconventio reconventionis non admittitur."},{"canon":1691,"latin":". Actio reconventionalis locum habere potest in omni- bus causis contentiosis, exceptis causis spolii; in cri- minalibus vero non admittitur, nisi ad normam"},{"canon":1692,"latin":". Proponenda est iudici coram quo actio principalis instituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato vel alioquin incompetenti, nisi sit absolute incom- petens. CAPUT VI. De actionibus seu remediis possessoriis."},{"canon":1693,"latin":". Qui ad possessionem alicuius rei adipiscendam, vel ad alicuius iuris exercitium obtinendum munitur titulo legitimo, petere potest, ut in rei possessionem vel iuris exercitium immittatur."},{"canon":1694,"latin":". Non solum possessio, sed etiam simplex detentio praestat, ad normam canonum qui sequuntu r, actionem vel exceptionem possessoriam. 468 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1695,"latin":". 8 1. Qui annum integrum in possessione rei vel in quasi-possessione iuris manserit, si molestiam patiatur quominus suam possessionem vel quasi-possessionem retineat, habet actionem retinendae possessionis. $ 2. Haec actio non admittitur nisi intra annum ab illata molestia adversus molestiae auctorem ut a molestiis desistat."},{"canon":1696,"latin":". $1. Etiam qui vi, clam. vel precario possidet, actione retinendae possessionis uti potest adversus quemlibet deturbatorem : non autem contra personam a qua ipse rem vi vel clam surripuit aut precario ac- cepit. $ 2. In causis quae ad bonum publicum spectant, iustitiae promotori ius est opponendi vitium posses- sionis adversus eum qui vi, clam vel precario possidet."},{"canon":1697,"latin":". $ 1. Si inter duos controversia oriatur uter eorum possideat, ille in possessione praeferendus est qui intra annum frequentiores et potiores possessionis actus exercuit. $ 2. In dubio iudex possessionem pro indiviso utri- que parti attribuat. $ 3. Si rei vel iuris indoles aut contentionum et ri- xarum periculum non patiatur ut litigantibus pro indi- viso possessio interim attribuatur, iudex rem apud sequestrem deponi, aut iuris quasi-possessionem sus- pendi iubeat usque ad iudicii petitorii exitum."},{"canon":1698,"latin":". 8 I. Qui vi aut clam quoquo modo a possessione rei vel quasi-possessione iuris deiectus est, adversus quem- libet spolii auctorem vel rei detentorem habet actionem recuwperandae possessionis vel de spolio et spolii exce- ptionem. Liber Quartus - De Processibus 469 (de toon lr e de e ein. REN Qe Re ABA SEE LA, a SN QD DR Maca $ 2. Haec actio non admittitur praeterlapso anno postquam spolium passus rei notitiam habuit; exceptio, contra, perpetua est."},{"canon":1699,"latin":". $ 1. Spoliatus adversus spoliantem excipiens et probans spolium, non tenetur respondere, nisi prius fuerit in suam possessionem restitutus. $ 2. Spoliatus ut in possessionem restituatur, nil aliud probare debet, nisi spoliationem ipsam. $ 9. Sed si in restitutione rei vel exercitii iuris ali- quod occurrat periculum (ex. gr., saevitiarum, cum vir contra uxorem postulat restitutionem coniugalis consortii), iudex, ad instantiam partis vel promotoris iustitiae, pro diversis personarum causarumve adiun- ctis decernat aut restitutionem suspendi, aut rem vel personam apud sequestrem custodiri, donec causa pe- titorio iudicio definiatur."},{"canon":1700,"latin":". Iudicia possessoria absolvenda sunt, citata dumta- xat adversa parte in iudiciis retinendae vel recupe- randae; citatis vero omnibus iis quorum interest, in iudiciis adipiscendae. CAPUT VII. De ecstinctione actionum."},{"canon":1701,"latin":". In contentiosis actiones tum reales tum personales exstinguuntur praescriptione ad normam"},{"canon":1702,"latin":". Omnis criminalis actio perimitur morte rei, condo- natione legitimae potestatis, et lapsu temporis utilis ad actionem criminalem proponendam, A10 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1703,"latin":". SECTIO 1I. DE POENIS IN SPECIE. TITULUS VIII. De poenis medicinalibus seu de censuris. CAPUT T. De censuris in gencre."},{"canon":1706,"latin":". Qui aliquem convenire vult, debet libellum compe- lenti iudici exhibere, in quo controversiae obiectum proponatur, et ministerium iudieis ad deducta iura persequenda expostuletur."},{"canon":1708,"latin":". Firmo praescripto ean. 1555, $8 1 de delictis Sacrae Congregationi S. Officii reservatis, tempus utile ad actionem criminalem proponendam est triennium, nisi agatur : 1.\" De actione iniuriarum, quae uno anno peri- mitur; 2. De actione ob delicta qualificata contra VI et VII divinum praeceptum, quae quinquennio peri- mitur; 3. De actionibus ob simoniam vel homicidium, contra quae actio eriminalis decennio perdurat. Cav. 1704. Sublata per praescriptionem actione criminali : 1. Non est hoc ipso sublata actio contentiosa, forte ex delicto orta, ad damna sarcienda; 2.? Ordinarius remediis"},{"canon":1709,"latin":". $ 1. Iudex vel tribunal, postquam viderit et rem esse suae competentiae et actori legitimam personam A19 Codeaz Iuris Canonici esse standi in iudicio, debet quantocrus libellum aut admittere aut reiicere, adiectis in hoc altero casu reie- ctionis causis. $ 2. Ri iudicis decreto libellus reiectus fuerit ob vitia quae emendari possunt, actor novum libellum rite confectum potest eidem iudici denuo exhibere; quod si iudex emendatum libellum reiecerit, novae reiectionis rationes exponere debet. $ 9. Adversus libelli reiectionem integrum semper est parti intra tempus utile decem dierum recursum interponere ad superius tribunal: a quo, audita parte, et promotore iustitiae aut vinculi defensore, quaestio reiectionis expeditissime definienda est."},{"canon":1710,"latin":". Si iudex continuo mense ab exhibito libello decre- tum non ediderit quo libellum admittit vel reiicit ad normam ean. 1709, pars cuius interest instare potest ut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus iudex sileat, lapsis quinque diebus a facta instantia, poterit recursum ad Ordinarium loci, si ipse iudex non sit, vel ad superius tribunal interponere ut vel iudex ad definiendam causam adigatur vel alius in eius locum subrogetur. CAPUT II. De citatione et denuntiatione actorum iudicialium. Cav. 1711. $ 1. Libello vel orali petitione admissa, locus est vocationi in ius seu citationi alterius partis. $ 2. Quod si partes litigantes sponte coram iudice se sistant ad causam agendam, opus non est citatione, sed actuarius significet in actis partes sponte sua iudi- cio adfuisse."},{"canon":1712,"latin":". $ 1. Citatio fit a iudice, et libello litis introducto- rio inseribitur aut adiungitur. Liber Quartus - De Processibus 478 $ 2. Denuntiatur autem reo, et, si sint plures, sin- gulis. $ 3. Debet insuper actori nota fieri, ut statuta die et hora ipse quoque coram iudice se sistat."},{"canon":1713,"latin":". Si lis moveatur ei qui non habet liberam admini- strationem rerum, de quibus disceptatur, citatio de- nuntianda est ei qui ipsius nomine iudicium suscipere tenetur ad normam"},{"canon":1714,"latin":". Quaelibet citatio est peremptoria; nec iteretur ne- cesse est, nisi in casu de quo in can. 18415, 8 2. Cav. 1715. $ 1. Citatio denuntietur per schedam, quae prae- ceptum iudicis parti conventae factum ad comparen- dum exprimat, idest a quo iudice, ob quam causam saltem verbis generalibus indicatam, quo actore, reus, nomine et cognomine rite designatus, conveniatur; nec non locum, et tempus, idest annum, mensem, diem et horam ad comparendum praefixam perspicue indicet. $ 2. Citatio, sigillo tribunalis munita, subseribenda est a iudice vel ab eius auditore et a notario."},{"canon":1715,"latin":"praescribuntur aut non fuerit legitime intimata, nul- lius momenti sunt tum citatio tum acta processus. Cav. 1724. Regulae superius statutae pro rei citatione, ceteris quoque iudicii actibus, pro diversa tamen eorum na- tura, accommodandae et applicandae sunt, ut decreto- rum vel sententiarum denuntiationi aliisque huiusmodi. O^N. 1725. Cum citatio legitime peracta fuerit aut partes sponte in iudicium venerint : 1.\" Res desinit esse integra; 2.\" Causa fit propria illius iudicis aut tribunalis, coram quo actio instituta est; 3.' In iudice delegato firma redditur iurisdictio ita ut non exspiret resoluto iure delegantis; 4.* Interrumpitur praescriptio, nisi aliud cautum sit, ad normam"},{"canon":1716,"latin":". $ 1. In domibus autem privatis baptismus sollem- nis administrari non debet, nisi hisce in adiunctis : 1.* Si baptizandi sint filii aut nepotes eorum qui supremum actu tenent populorum principatum vel ius habent succedendi in thronum, quoties isti id rite po- poscerint; 2.\" Si loci Ordinarius, pro suo prudenti arbitrio et conscientia, iusta ac rationabili de causa, in casu aliquo extraordinario id concedendum censuerit. $ 2. In memoratis casibus baptismus conferendus est in sacello domus aut saltem in alio decenti loco, et aqua baptismali de more benedicta. CaPUT VI. De collati baptismi adnotatione et probatione. Cav. \"T1. $ 1. Parochi debent nomina baptizatorum, men- tione facta de ministro, parentibus ac patrinis, de loco ac die collati baptismi, in baptismali libro sedulo et sine ulla mora referre. 8$ 2. Ubi vero de illegitimis filiis agatur, matris no- men est inserendum, si publice eius maternitas constet, vel ipsa sponte sua scripto vel coram duobus testibus id petat; item nomen patris, dummodo ipse sponte sua a parocho vel scripto vel coram duobus testibus id re- quirat, vel ex publico authentico documento sit notus; in ceteris casibus inscribatur natus tanquam filius pa- tris ignoti vel ignotorum parentum. Cav. \"718. Si baptismus nec a proprio parocho nec eo praesente administratus fuerit, minister de ipso collato quam- primum proprium ratione domicilii parochum bapti- zati certiorem reddat. 930 Codec Iuris Canonici CAN. (19. Ad collatum baptismum comprobandum, si nemini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exceptione maior, vel ipsius baptizati iusiurandum, si ipse in adulta aetate baptismum receperit. TITULUS II. De eonfirmatione."},{"canon":1718,"latin":". $8 1. Examen fit a iudice, vel ab eius delegato aut auditore, cui assistat oportet notarius. $ 2. In examine interrogationes non ab alio quam à iudice vel ab eo qui iudicis locum tenet, testibus de- ferendae sunt. Quapropter si partes, vel promotor iusti- tiae, vel defensor vineuli examini intersint et novas interrogationes testi faciendas habeant, has non testi, sed iudici vel eius locum tenenti proponere debent, ut eas ipse deferat."},{"canon":1719,"latin":", 1120. Caxv. 1718. Reus qui citatoriam schedam recipere recuset, legi- time citatus habeatur."},{"canon":1720,"latin":". € 1. Quoties, diligenti inquisitione peracta, adhuc ignoratur ubi commoretur reus, locus est citationi per edictum. $ 2. Hoc autem fit affigendo per cursorem ad fores Curiae schedam citationis ad modum edicti per tem- pus prudenti iudicis arbitrio determinandum et in ali- qua publica ephemeride eam inserendo; si vero utrum- que fieri nequeat, alterutrum sufficiet."},{"canon":1721,"latin":". $ 1. Cursor, cum in manu rei conventi citationis schedam relinquit, debet eam subsignare, adnotatis die et hora qua reo tradita est. 8 9. Idem peragat si eam relinquat in manibus ali- cuius de familia aut famulatu rei conventi, addito in- super nomine personae cui schedam tradidit. 8$ 3. 8i citatio fiat per edictum, cursor in edicti calce signet qua die et hora edictum affixum ad fores Curiae fuerit et quandiu affixum manserit. $ 4. Si reus receptionem schedae recuset, cursor schedam ipsam subsignatam, addita die et hora recu- sationis, iudici remittat. Liber Quartus - De Processibus X15"},{"canon":1723,"latin":". Si scheda citatoria non referat quae in"},{"canon":1725,"latin":". Titulus archisodalitii vel archiconfraternitatis vel unionis primariae, etiam honoris tantum causa, potest associationi ab una Sede Apostolica concedi. LIBER TERTIUS DE REBUS"},{"canon":1726,"latin":". Obiectum seu materia iudicii constituitur ipsa litis contestatione, seu formali conventi contradictione pe- titioni actoris, facta animo litigandi coram iudice, A76 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1728,"latin":". In causis tamen implicatioribus, in quibus petitio actoris nec perspicua sit nec simplex vel contradictio conventi difficultatibus scateat, iudex, ex officio aut ad instantiam actoris vel conventi, partes citet ad rite definiendos controversiae articulos, idest ad causae dubia, ut dicitur, concordanda. CaNv. 1729. $ 1. Si die dubiis concordandis praestituta, pars in ius vocata non compareat nec iustam absentiae excu- sationem alleget, contumax declaretur, et dubiorum formula statuatur ex officio, parte, quae praesens fue- rit, id postulante. Parti autem ceontumaci statim id notum fiat ex officio ut quas velit exceptiones contra dubiorum seu articulorum formulam possit proponere et a contumacia se purgare, intra tempus quod iudici congruum videatur. $ 2. Partibus praesentibus et in formula dubiorum seu articulorum concordibus, si iudex, quod ad se atti- net, nihil excipiendum putaverit, eius rei fiat mentio in decreto quo formula firmatur. 8 3. Si vero partes dissentiant aut earum conclu- siones iudici non probentur, iudex ipse controversiam dirimat decreto. $ 4. Dubiorum seu articulorum formula semel sta- tuta mutari non potest, nisi novo decreto, ex gravi causa, ad instantiam partis, vel promotoris iustitiae, vel defensoris vinculi, audita utraque vel altera parte eiusque rationibus perpensis, Liber Quartus - De Processibus ATI OAN. 1730. Antequam litis contestatio locum habuerit, iudex ad testium aliarumve probationum receptionem ne pro- cedat, nisi in casu contumaciae, aut nisi testium depo- sitionem recipere oporteat, ne ipsa ob probabilem te- stis mortem, ob discessum eiusdem vel ob aliam iustam causam recipi postea nequeat, aut difficulter possit. CaN. 17831. Lite contestata : l1.\" Haud licet actori libellum mutare, nisi, reo consentiente, iudex, iustis de causis, censeat mutatio- nem esse admittendam, salva semper reo compensa- tione damnorum et expensarum, si quae debeatur. Li- bellus non censetur mutatus, si coarctetur aut mutetur probationis modus; si minuantur aut petitio aut acces- soria petitionis; si facti adiuncta in libello pridem po- sita ita illustrentur, compleantur aut emendentur, ut controversiae obiectum idem remaneat; si in locum rei petatur pretium, foenus aut aliquid aequivalens; 2. Iudex congruum tempus partibus praestituat probationibus proponendis et explendis; quod quidem poterit, instantibus partibus, arbitrio suo prorogare, dummodo ne lis, ultra quam aequum sit, protrahatur; 3.\" Possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; quapropter damnatus rem restituere, non solum rem ipsam, sed et rei fructus a litis contestatae tempore re- stituere tenetur et damna praeterea sarcire, si qua se- cuta fuerint. TITULUS VIII. De litis instantia. Cav. 1732. Instantiae initium fit litis contestatione; finis au- tem omnibus modis, quibus iudicium terminatur, sed et antea non solum interrumpi, verum etiam finiri pot- est sive peremptione sive renuntiatione. A18 Codec Iuris Canonici"},{"canon":1729,"latin":". $ 1. Cursor quae peregit ad iudicem referat in scri- ptis manu propria subsignatis, quae in actis serventur. $ 2. Ri per tabellariorum officium citatio transmit- tatur, asservetur in actis fides eiusdem officii."},{"canon":1733,"latin":"contigerit intra terminum ad appellandum utilem sed antequam appel- latio interposita sit, sententia debet iis quorum interest denuntiari eisque concessi intelliguntur termini a iure statuti a die denuntiationis computandi. 8 2. Si contigerit postquam fuerit appellatum, ap- pellatio interposita eisdem denuntietur, in quorum fa- vorem a die denuntiationis denuo currere incipit tem- pus utile ad appellationem prosequendam."},{"canon":1734,"latin":". Si eontrovertatur euinam ex clericis litigantibus ius sit ad beneficium, et alter, lite pendente, moriatur, aut beneficio renuntiet, instantia non interrumpitur, sed contra superstitem eam prosequitur promotor iusti- tiae qui pro beneficii aut ecclesiae libertate dimicet, nisi beneficium sit liberae collationis Ordinarii et hic praeferat causam ut victam superstiti adiudicare."},{"canon":1735,"latin":". Procuratore aut curatore a munere cessante, tandiu interrupta manet instantia, quandiu pars aut ii ad quos pertinet novum procuratorem vel curatorem no- minaverint aut per se ipsi in posterum agere se velle professi fuerint."},{"canon":1736,"latin":". Si nullus actus processualis, quin aliquod obstet impedimentum, ponatur in tribunali primae instantiae per biennium aut in gradu appellationis per annum, instantia perimitur, et in altero casu sententia per ap- pellationem oppugnata transit in rem iudicatam. Cav. 1737. Peremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, mi- nores quoque aliosve minoribus aequiparatos, eaque ex offieio etiam excipi debet, salvo iure regressus ad in- demnitatem adversus tutores, administratores, procu- ratores qui eulpa se caruisse non probaverint. Liber Quartus - De Processibus 419"},{"canon":1740,"latin":". $ 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor instantiae renuntiare; item tum actor tum reus pos- sunt processus actis renuntiare sive omnibus sive non- nullis tantum. $ 2. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scri- ptis, et à parte vel ab eius procuratore, speciali tamen mandato munito, debet subscribi, alteri parti commu- nicari, ab eaque aeceptari, vel saltem non impugnari, et a iudice admitti."},{"canon":1741,"latin":". Admissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem parit effectus ac peremptio instantiae: et obligat re- nuntiantem ad solvendas expensas actorum, quibus re- nuntiatum fuit. TITULUS IX. De interrogationibus partibus in iudicio faciendis."},{"canon":1742,"latin":". $8 Il. Iudex ad eruendam veritatem facti quod pu- blice interest ut extra dubium ponatur, debet partes interrogare. $ 2. In aliis casibus potest unum ex contendentibus interrogare non solum ad instantiam alterius partis, sed etiam ex officio, quoties agitur de illustranda pro- batione adducta. 480 Codea Iwris Canonici $ 3. Interrogatio partium fieri à iudice potest in quovis stadio iudicii ante conclusionem in causa; post conclusionem in causa servetur praescriptum"},{"canon":1743,"latin":". $ 1. Iudici legitime interroganti partes respondere tenentur et fateri veritatem, nisi agatur de delicto ab ipsis commisso. $ 2. Si pars legitime interrogata respondere recu- set, quanti facienda sit haec recusatio, utrum iusta sit, an confessioni aequiparanda, necne, iudicis est aesti- mare. $ 3. Pars, quae respondere debet, si illegitime re- spondere recusaverit aut si postquam responderit men- dax reperta fuerit, puniatur, ad tempus a iudice pro rerum adiunctis definiendum remotione ab actibus le- gitimis ecclesiasticis; et si ante responsionem iusiuran- dum de veritate dicenda praestiterit, laicus interdicto personali, clericus suspensione plectatur."},{"canon":1744,"latin":". Iusiurandum de veritate dicenda in causis crimina- libus nequit iudex accusato deferre; in contentiosis, quoties bonum publicum in causa est, debet illud a par- tibus exigere; in aliis, potest pro sua prudentia."},{"canon":1745,"latin":". $ 1. Tum actor tum reus invicem, tum etiam pro- motor iustitiae et defensor vinculi possunt iudici exhi- bere articulos, seu quaesita, super quibus pars inter- rogetur, quaeque vulgo positiones dicuntur. $ 2. In positionibus exarandis, admittendis et parti proponendis regulae cum proportione serventur quae in"},{"canon":1746,"latin":". Ad iusiurandum praestandum vel interrogationibus respondendum partes personaliter coram iudice se si- stere debent, exceptis iis de quibus in ean. 1770, 8 2, nniyis 2; Liber Quartus - De Processibus 481 TITULUS kX. De probationibus. Cav. 1741. Non indigent probatione : 1.\" Facta notoria, ad normam"},{"canon":1748,"latin":". $ 1. Onus probandi incumbit ei qui asserit. $ 2. Actore non probante, reus absolvitur."},{"canon":1750,"latin":". Assertio de aliquo facto, in scriptis aut oretenus ab una parte contra se et pro adversario coram iudice, sive sponte, sive iudice interrogante peracta, dicitur confes- sio iudicialis. CAN. 17151. Si agatur de negotio aliquo privato et in causa non sit bonum publicum, confessio iudicialis unius partis, dummodo libere et considerate facta, relevat alteram ab onere probandi."},{"canon":1751,"latin":", 8 3, n. 2, ab hac obligatione eximuntur : 1.? Parochi aliique sacerdotes quod attinet ad ea quae ipsis manifestata sunt ratione sacri ministerii ex- tra sacramentalem confessionem; civitatum magistra- tus, medici, obstetrices, advocati, notarii aliique qui ad secretum officii etiam ratione praestiti consilii te- nentur, quod attinet ad negotia huic secreto obnoxia; 2.\" Qui ex testificatione sua sibi vel consanguineis vel affinibus in quolibet gradu lineae rectae et in primo gradu lineae collateralis, infamiam, periculosas vexa- tiones, aliave mala valde gravia obventura timent. 8 3. Testes iudici legitime interroganti scienter fal- sum aflirmantes aut verum occultantes puniantur ad normam"},{"canon":1754,"latin":". Probatio per testes in quibuslibet causis admittitur, sub iudicis tamen moderatione, secundum modum prae- finitum in canonibus qui sequuntur."},{"canon":1756,"latin":". Omnes possunt esse testes, nisi expresse a iure re- pellantur vel in totum vel ex parte."},{"canon":1757,"latin":", ne ad peritorum quidem officium as- sumi possunt. YAN. 1796. $ Il. Easdem ob causas quibus testes, possunt et periti recusari. 8 2. Iudex suo decreto edicat utrum sit admittenda recusatio, necne, et, recusatione admissa, in locum pe- riti recusati alium sufficiat. Liber Quartus - De Processibus 493"},{"canon":1758,"latin":". Non idonei et suspecti audiri poterunt ex decreto iudicis, quo id expedire declaretur; sed eorum testimo- nium valebit tantummodo ut indicium et probationis adminieulum, et generatim iniurati audiantur. A ABA Codec Iuris Canonici Anr. Il. — A quibus, quomodo, et quot testes induci el qui excludi possint."},{"canon":1759,"latin":". $ 1. Testes a partibus inducuntur. $ 2. Possunt quoque induci a promotore iustitiae et defensore vinculi, si id ad causam intersit. $ 3. Sed ipse iudex, quoties agatur de minoribus aliisve qui minoribus aequiparantur, et generatim quo- ties publicum bonum id exigat, potest testes ex officio inducere. $ 4. Pars, quae testem induxit, potest eius examini renunciare; sed adversarius postulare potest, ut, hac non obstante renuntiatione, testis examini subiiciatur."},{"canon":1760,"latin":". $ 1. Si quis sponte compareat testimonii reddendi gratia, iudex poterit eius testimonium admittere vel repellere prout expedire censuerit. $ 2. Debet autem testem, qui se sponte obtulerit, repellere cum comparere sibi videatur moras iudicio nectendi causa vel iustitiae et veritati quoquo modo offi- ciendi."},{"canon":1761,"latin":". 8 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum no- mina et domicilium tribunali indicentur; praeterea ex- hibeantur positiones seu articuli argumentorum super quibus testes sint interrogandi. $ 2. Si neintra diem quidem peremptorium a iudice praestitutum, obtemperatum fuerit, postulatio deserta censetur."},{"canon":1762,"latin":". Iudici ius et obligatio est nimiam multitudinem te- stium refrenandi."},{"canon":1763,"latin":". Partes debent sibi invicem nota facere testium no- mina antequam eorum examen inchoetur, aut, si id, Liber Quartus - De Processibus 485 prudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficul- tate nequeat, saltem ante testificationum publicatio- nem."},{"canon":1764,"latin":". 8 1. Testes debent ex officio excludi, si iudici liquido constet eos a testimonio ferendo prohiberi, salvo prae- scripto"},{"canon":1765,"latin":". Citatio testium fit ministerio iudicis, decreto inter- veniente, et intimanda est testibus ad normam"},{"canon":1766,"latin":". $ 1. Testis rite citatus parere debet aut causam suae absentiae iudici notam facere. | $ 2. Testis inobediens, qui nempe sine legitima causa non comparuit, aut, etsi comparuit, renuit re- spondere vel iusiurandum praestare vel attestationi subscribere, a iudice potest congruis poenis coerceri et insuper muletari pro rata damni quod ex eius inobe- dientia partibus obveniat. 486 Codez Iuris Canonici AnT. III. — De éureiurando testiwm."},{"canon":1771,"latin":". Examini testium partes assistere nequeunt, nisi iudex eas admittendas censuerit."},{"canon":1774,"latin":". Testis primo interrogari debet non modo de gene- ralibus personae adiunctis, hoe est, de nomine, cogno- mine, origine, aetate, religione, conditione, domicilio, sed etiam quae ipsi cum partibus in causa sit neces- situdo; deinde deferendae sunt interrogationes quae causam ipsam respiciunt et sciscitandum unde et quo- modo ea, quae asserit, habeat cognita."},{"canon":1779,"latin":". Actuarius in actis mentionem faciat de praestito, remisso aut recusato iureiurando, de partium aliorum- que praesentia, de interrogationibus ex officio additis et generatim de omnibus memoria dignis quae forte acciderint, cum testes excutiebantur."},{"canon":1780,"latin":". 8 1. Testi, antequam ab auditorio discedat, debent legi quae actuarius de iis quae ipse viva voce testatus est, seripto redegit, data eidem testi facultate addendi, supprimendi, corrigendi, variandi. $ 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex et notarius."},{"canon":1781,"latin":". Testes, quamvis iam excussi, poterunt, parte po- stulante aut ex officio, antequam acta seu testifica- tiones publici iuris fiant, denuo ad examen vocari, si iudex id necessarium vel utile ducat, dummodo tamen omnis collusionis vel corruptelae absit periculum. AnT. V. — De testimoniorum evulgatione eorwmque reprobatione."},{"canon":1782,"latin":". Pars, aliquid confessa in iudicio, non potest contra confessionem suam venire, nisi aut in continenti hoc faciat, aut probet confessionem ipsam vel carere con- Cod. Iur."},{"canon":1784,"latin":". Reprobationem iudex decreto suo reiiciat, si eam futili inniti fundamento aut ad retardandum iudieium factam animadvertat."},{"canon":1785,"latin":". Si iudicium reprobationis admittatur, iudex brevem terminum parti postulanti praestituat ad probandam reprobationem, et deinde procedat uti in aliis inciden- tibus causis. Cav. 1786. Post evulgatas testificationes, testes iam auditi de- nuo super iisdem articulis ne interrogentur, neque novi testes admittantur, nisi caute et ex gravi ratione in causis quae nunquam transeunt in rem iudicatam; ex gravissima ratione in ceteris; et in quolibet casu omni fraudis et subornationis periculo remoto, altera parte audita, et requisito voto promotoris iustitiae vel defen- soris vinculi, si hi iudicio intersint; quae omnia iudex deereto suo definiat. ART. VI. — De indemnitate testiwm. Cav. 1487. . Testis ius habet ad petendam compensationem ut quas sustinuerit ratione itineris et com- morationis in loco iudicii, et ad congruam indemnita- tem pro interruptione sui negotii vel operis. 3 Liber Quartus - De Processibus 491 $ 2. Iudicis est, auditis parte ac teste, et, si opus sit, etiam peritis, taxare indemnitatem et impensas testi solvendas."},{"canon":1786,"latin":", super diversis articulis inducere. $ 2. Si vero testes iam excussi super iisdem arti- culis antea propositis denuo audiendi sint, servetur praescriptum ean. 1781, integro iure defensoris vinculi opportunas proponendi exceptiones."},{"canon":1788,"latin":". Si intra peremptorium terminum a iudice praesti- tutum congrua pecuniae quantitas de qua in"},{"canon":1789,"latin":". In aestimandis testimoniis iudex prae oculis habeat: 1.^ Quae conditio sit personae, quaeve honestas et an aliqua dignitate testis praefulgeat; ^ Utrum de scientia propria, praesertim de visu et auditu proprio testificetur, an de credulitate, de fama, aut de auditu ab aliis; 2.\" Utrum testis constans sit et firmiter sibi cohaereat; an varius, incertus, vel vacillans; 4.^ Denique utrum testimonii contestes habeat, an sit singularis. C^N. 1790. Ni testes inter se discrepent, iudex perpendat utrum edita ab eis testimonia sibi invicem adversentur, an sint dumtaxat diversa vel adminiculativa."},{"canon":1791,"latin":". $ Ll. Unius testis depositio plenam fidem non facit, nisi sit testis qualificatus qui deponat de rebus ex offi- cio pups . Si sub iuramenti fide duae vel tres personae, m cRGERERIRT maiores, sibi firmiter cohaerentes, de aliqua re vel facto in iudicio testificentur de scientia propria, sufficiens probatio habetur; nisi in aliqua causa iudex ob maximam negotii gravitatem, vel ob indicia quae aliquod dubium de veritate rei assertae ingerunt, necessariam censeat pleniorem probationem. 499 Codecs Iwris Canonici CAPUT III. De. peritis."},{"canon":1794,"latin":". Peritorum est peritiam suam ad veritatis et iusti- tiae leges exigere, neque falsum affirmando neque ve- rum occultando; in quo si deliquerint, puniantur ad normam"},{"canon":1795,"latin":". $ 1. Ad periti munus, ceteris paribus, deligantur, qui competentis magistratus auctoritate idonei fuerint comprobati. $8 2. Qui a testimonio ferendo excluduntur ad nor- mam"},{"canon":1798,"latin":". Post iusiurandum praestitum, si periti intra praefi- nitum tempus mandato non paruerint aut sine iusta causa exsecutionem defugiant, tenentur damnorum."},{"canon":1799,"latin":". Si proprius confirmati parochus praesens non fue- rit, de collata confirmatione minister vel per se ipse vel per alium quamprimum eundem certiorem faciat."},{"canon":1800,"latin":". 8 1. Si dubitetur quis scriptum aliquod exaraverit, iudex praeter scripturam quaestioni obnoxiam assignet peritis, proponentibus partibus, scripturas cum quibus illa comparari et conferri debeat. $8 2. Si de scripturis, quae sint inter se comparan- dae, partes dissentiant, iudex seligat, comparationis gratia, eas, quas pars ipsa alias recognovit, aut quas qui accusatur auctor scripturae controversae, scripsit ut persona publica et in archivis aut alio publico tabu- lario custodiuntur; aut eius subscriptiones quas ex fide notarii vel personae publicae constet coram ipsis fuisse exaratas. $ 3. Quod si scripturae a partibus et a iudice pro comparatione designatae, peritorum iudicio, investiga- tioni non sufficiant, et is cui scriptura controversa tri- A94 Codec Iuris Canonici buitur, in vivis sit, iudex ad instantiam partis aut etiam ex officio eum citet, ut manu propria coram iu- dice vel eius delegato scribat quidquid periti, iudex ipse, eiusve delegatus dictaturi sint. $ 4. Recusatio scribendi, non probata legitima re- cusationis causa, habetur ut confessio genuinitatis scri- pturae controversae in praeiudicium recusantis."},{"canon":1801,"latin":". $ 1. Periti votum suum vel in scriptis proferre pos- sunt, vel oretenus coram iudice; sed si ore proferatur, statim in scriptis redigi debet a notario et à peritis subseribi. $ 2. Peritus autem, praesertim si sententiam suam in scriptis protulerit, accersiri potest a iudice ut expli- cationes, quae ulterius necessariae videantur, suppe- ditet. $ 3. Periti debent indicare perspicue qua via et ra- tione processerint in explendo munere sibi demandato et quibus potissimum argumentis sententia ab ipsis prolata nitatur. : Cav. 1802. Periti suam quisque relationem a ceteris distinctam confieciant, nisi, lege non contradicente, iudex unam a singulis subseribendam fieri iubeat; quod si fiat, sen- tentiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adno- tentur. \""},{"canon":1803,"latin":". $ 1. Si periti inter se discrepent, licet iudici aut peritioris suffragium super relatis a primis peritis ex- quirere aut novos de integro peritos adhibere. $ 2. Eadem facultas iudici est quoties periti post electionem in suspicionem inciderint vel impares atque - non idonei muneri perspecti fuerint."},{"canon":1804,"latin":". $ 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi concordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente perpendat. Liber Quartus - De Processibus 495 8 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere de- bet quibus motus argumentis peritorum conclusiones aut admiserit aut reiecerit."},{"canon":1805,"latin":". Peritorum expensas et honoraria iudex, receptam uniuscuiusque loci consuetudinem prae oculis habens, ex bono et aequo taxare debet, salvo iure recursus ad normam"},{"canon":1806,"latin":". Si ad controversiae locum iudex accedere atque ipsam rem controversam inspicere necessarium existi- met, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu praestanda sint, auditis partibus, summatim describat."},{"canon":1807,"latin":". Iudex recognitionem peragere potest vel ipse per se vel per auditorem aut iudicem delegatum."},{"canon":1808,"latin":". $ 1l. Iudex, rem vel locum recognoscens, peritos adhibere potest, si ipsorum opera necessaria vel utilis videatur. $ 2. Bi periti adhibeantur, serventur, quantum fieri potest, quae praescripta sunt"},{"canon":1809,"latin":". Si iurgii vel perturbationis periculum pertimescen- dum iudici videatur, poterit ipse prohibere ne partes vel earum advocati iudiciali recognitioni intersint."},{"canon":1810,"latin":". Iudex testes, vel ex officio accitos vel a partibus ante recognitionem rite productos, potest in ipso iudiciali accessu examini subiicere, si id expedire videatur ad 496 Qodez iuris Canonici pleniorem probationem aut ad removenda dubia ob quae recognitio decerni debuit."},{"canon":1811,"latin":". Oessat votum lapsu temporis ad finiendam obliga- tionem appositi, mutatione substantiali materiae pro- missae, deficiente conditione a qua votum pendet aut eiusdem causa finali, irritatione, dispensatione, com- mutatione."},{"canon":1814,"latin":". Documenta publica sive ecclesiastica sive civilia ge- nuina praesumuntur, donec contrarium evidentibus ar- gumentis evincatur."},{"canon":1815,"latin":". Recognitio aut impugnatio scripturae proponi potest in iudicio tum incidenter, tum ad instar causae principalis. CaN. 18106. Documenta publica fidem faciunt de iis quae directe et principaliter in eisdem affirmantur."},{"canon":1817,"latin":". Documentum privatum, sive agnitum a parte sive recognitum a iudice, probat adversus auctorem vel subscriptorem et causam ab eis habentes, perinde ac confessio extra iudicium facta; sed per se non habet vim probandi adversus extraneos."},{"canon":1818,"latin":". $ 1. Iusiurandum promissorium sequitur naturam et conditiones actus cui adiicitur. $ 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum aut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae 364 Codez Iuris Canonici iusiurandum adiiciatur, nullaia exinde actus consequi- tur firmitatem."},{"canon":1819,"latin":". Documenta vim probandi in iudicio non habent, nisi originalia sint aut in exemplari authentico exhibita et penes tribunalis cancellariam deposita, exceptis docu- mentis quae publiei iuris sunt, ceu leges rite promul- gatae."},{"canon":1820,"latin":". Documenta in forma authentica sunt exhibenda et in iudicio deponenda, ut a iudice et ab adversario exa- minari possint. Cod. Iur."},{"canon":1821,"latin":". $ 1. Si dubium excitetur utrum fideliter exscriptum sit exemplar, an non, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio decernere potest, ut ipsum documentum exhibeatur, unde exemplar est desumptum. $ 2. Si id fieri aut minime aut valde difficulter pos- sit, iudex potest auditorem delegare aut loci Ordina- rium rogare pro examine et collatione documenti, prae- seribens quibus de articulis e£ quemadmodum fieri de- beat collatio; collationi vero utraque pars assistere potest."},{"canon":1822,"latin":". Documenta communia quaeve de communi agunt negotio, ut testamenta et instrumenta quae respiciunt suecessiones, bonorum. partitiones, contractus aliaque huiusmodi de quibus lis est inter partes, quilibet ex litigantibus potest postulare ut in iure exhibeantur ab ea parte quae illa possidere dicitur."},{"canon":1823,"latin":". $ 1. Nemo tamen exhibere tenetur documenta, etsi communia, quae communicari nequeunt sine periculo damni ad normam"},{"canon":1825,"latin":". $ 1. Praesumptio est rei incertae probabilis conie: ctura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; alia hominis, quae a iudice coniicitur. $ 2. Praesumptio iuris alia est iuris simpliciter, alia iuris et de iure."},{"canon":1826,"latin":". Contra praesumptionem iuris simpliciter admitti- tur probatio tum directa tum indirecta; contra prae- sumptionem iuris et de iure, tantum indirecta, hoc est contra factum quod est praesumptionis fundamentum."},{"canon":1828,"latin":". Praesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex ne coniiciat, nisi ex facto certo et determinato, quod eum eo, de quo controversia est, directe cohaereat. CaPUT VII. De iureiurando partium."},{"canon":1829,"latin":". Si habeatur semiplena tantum probatio nec alia probationis adiumenta iam supersint et iudex aut iu- beat aut admittat iusiurandum ad probationes sup- plendas, hoc iusiurandum dicitur suppletorium. 500 Codex Iuris Canonici"},{"canon":1830,"latin":". $ 1. Huie iuriiurando vel maxime locus est cum adiuncta, quae civilem vel religiosum personae statum respiciunt, aliter comperiri nequeunt. $ 2. Sed eodem abstineat iudex tum in causis cri- minalibus, tum in contentiosis, si de iure vel re magni pretii agatur aut de facto nimii momenti, aut si ius, res, factum non sit proprium personae cui iusiurandum esset deferendum. $ 3. Deferri autem hoc iusiurandum potest sive ex officio, sive ad instantiam alterius partis, vel promo- toris iustitiae, vel defensoris vinculi, si iudicio in- tersint. $ 4. Regulariter deferatur ei qui pleniores habet probationes. 8 5. Iudicis tamen est decreto definire an et quando adiuneta concurrant, cur iusiurandum suppletorium deferri debeat."},{"canon":1832,"latin":". 8i de iure ad damni reparationem constet, sed quan- titas damni aestimari certe non possit, iudex potest parti quae damnum passa est, iusiurandum deferre, quod. aestimatorium dicitur."},{"canon":1833,"latin":". In deferendo iureiurando aestimatorio haee ser- vanda sunt: Liber Quartus - De Processibus 501 1.\" Iudex a parte, quae damnum passa est, petat at sub iurisiurandi sanctitate designet res sibi ablatas vel dolo perditas, earumque pretium et valorem secun- dum probabilem suam aestimationem exprimat; 2.* Si taxatio iudici nimia videatur, eam ad aequi- tatem reducat, prae oculis habens omnia indicia et ar- gumenta usu comprobata, adhibitis etiam, si opus sit, peritis, quo magis veritati et iustitiae consulatur."},{"canon":1834,"latin":". $ 1. Non solum ante initam litem partes convenire possunt ut controversia per iusiurandum ab alterutra praestandum transigendo dirimatur, sed pendente quo- que lite et in quolibet eius momento et statu, altera pars potest, iudice probante, alteri iusiurandum de- ferre, ea conditione ut quaestio sive principalis sive incidens, secundum iusiurandum decisa habeatur. $ 2. Iusiurandum huiusmodi dicitur decisorium."},{"canon":1835,"latin":". Decisorium iusiurandum deferri nequit, nisi : 1.\" De re, in qua cessio et transactio admittitur, et quae pro litigantium personis non sit nimii momenti seu pretii; 2.^ Ab eo qui cedere aut transigere potest; 3.^ Ei, qui cedere vel transigere valet, quique pa- riter pro se non habeat plenam probationem; 4.^ De mera notitia facti aut de facto, quod pro- prium sit illius, cui iusiurandum defertur. OAN. 1836. $ 1l. Hoc iusiurandum potest a parte, a qua dela- tum est, revocari quousque praestitum non fuerit, et ab altera parte acceptari et praestari, vel minus, aut referri in adversarium. $ 2. Praestito iureiurando, quaestio secundum iu- ratam formulam finita est, perinde ac si cessio aut transactio iudicialis intercessisset. 509 Codez Iuris Canonici $ 3. Si iusiurandum recusetur nec referatur in adversarium, iudicis est aestimare quanti facienda sit recusatio, utrum iustis innitatur causis an potius con- fessioni sit aequiparanda. $ 4. Si in adversarium referatur, hic debet illud praestare, secus causa cadit. $ 5. Ut iusiurandum in adversarium referri possit, eaedem illae concurrant conditiones necesse est, quae ad illud deferendum requiruntur, atque idem interce: dat iudicis ministerium. TITULUS XI. De eausis ineidentibus."},{"canon":1837,"latin":". Causa ineidens habetur, quoties, incepto saltem per citationem iudicio, ab una ex partibus aut a promotore iustitiae vel vinculi defensore, si iudicio intersint, quae- stio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introdu- citur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad causam pertinet ut resolvi plerumque debeat ante quae- stionem principalem."},{"canon":1838,"latin":". Causa incidens proponitur vel oretenus vel per li. bellum, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et causam principalem, et servatis, quoad eius fieri pote- rit, regulis"},{"canon":1839,"latin":". Iudex, libello vel petitione verbali receptis, auditis partibus, et, si opus sit, promotore iustitiae, vel vinculi defensore, secum deliberet num proposita incidens quaestio futilis sit et ad retardandum principale iudi- cium unice excitata; itemque num causa incidens talis sit naturae et tali nexu cum causa principali cohaereat, ut ante eam resolvi debeat. Si ita se res habeat, libel- lum vel instantiam admittat; aliter decreto suo eam reiiciat, Liber Quartus - De Processibus 503"},{"canon":1840,"latin":". $ Il. Utrum incidens quae excitetur quaestio, defi nienda sit iudicii forma servata, an mero decreto, iudex. attenta rei qualitate et gravitate, aestimet. 8 2. 8&i causa incidens sit iudicialiter definienda, regulae, quoad eius fieri poterit, servandae sunt, quae in ordinariis iudiciis obtinent; curet tamen iudex ut dilationum termini sint quam maxime breves. $ 3. Iudex in decreto quo, non servata iudicii for- ma, vel reiicit vel definit quaestionem incidentem, ra- tiones quibus innititur, in iure et in facto breviter ex- ponat."},{"canon":1841,"latin":". Antequam finiatur causa principalis, iudex interlo- cutoriam sententiam potest, iusta intercedente causa, corrigere aut revocare sive ex se, auditis partibus, sive ad instantiam unius partis audita altera parte, et re- quisito semper voto promotoris iustitiae aut defensoris vinculi, si adsint. CAPUT I. De contumacia."},{"canon":1842,"latin":". Reus citatus qui sine iusta causa nec ipse per se nec per procuratorem comparet, contumax declarari potest. LJ"},{"canon":1843,"latin":". $ 1. Non potest tamen iudex reum contumacem de- clarare nisi prius constiterit : l.* Citationem, legitime factam, tempore utili ad rei notitiam pervenisse aut saltem pervenire debuisse; 2. Reum absentiae excusationem afferre negle- xisse aut non iustam attulisse. $ 2. Haec comprobari possunt sive per novam cita- tionem reo factam ut contumaciam suam, si possit, ex- cuset, sive alio modo. 504 Codec Iuris Canonici OAN. 1844. $ 1. Ad instantiam partis vel promotoris iustitiae vel vineuli defensoris, si iudicio intersint, iudex rei con- tumaciam declarare potest, eaque declarata, procedere, servatis servandis, usque ad sententiam definitivam eiusque exsecutionem. $ 2. Si procedatur ad sententiam definitivam, lite non contestata, sententia respicere tantum debet pe- tita in libello; si lite contestata, ipsum contestationis obiectum."},{"canon":1845,"latin":". Optandum ut in Missis quae, fidelibus adstantibus, diebus festis de praecepto in omnibus ecclesiis vel ora- toriis publicis celebrantur, brevis Evangelii aut ali- cuius partis doctrinae christianae explanatio fiat; quod si loci Ordinarius id praeceperit, opportunis datis in- structionibus, hac lege tenentur non solum sacerdotes e clero saeculari, sed etiam religiosi, exempti quoque, in suis ipsorum ecclesiis. Liber Tertius - De Rebus 311"},{"canon":1846,"latin":". Rei a contumacia recedentis seque in iudicio sisten- tis ante causae definitionem, conclusiones probatio- nesque, si quas afferat, admittantur; caveat autem iudex ne mala fide in longiores et non necessarias mo- ras iudicium protrahatur."},{"canon":1847,"latin":". Post latam vero sententiam, contumax beneficium restitutionis in integrum ad appellandum ab ipso iu- dice qui eam tulit, petere potest, non ultra tamen tri- mestre ab ipsius sententiae intimatione, nisi agatur de causis quae non transeunt in rem iudicatam."},{"canon":1848,"latin":". Regulis superius traditis etiam tum locus est cum reus, etsi primae citationi obtemperaverit, fit tamen postea, progressu iudicii, contumax. Liber Quartus - De Processibus 505"},{"canon":1849,"latin":". Si die et hora, qua reus secundum citationis prae- scriptum coram iudice primum se sistit, actor non adsit, nullamque vel insufficientem absentiae excusa- tionem attulerit, iudex eum ad instantiam rei conventi citet iterum; et si actor novae citationi non paruerit vel postea iudicium inchoare vel inchoatum prosequi ne- glexerit, instante reo convento vel promotore iustitiae aut defensore vinculi, contumax a iudice declaretur, iisdem servatis regulis quae supra traditae sunt pro rei contumacia."},{"canon":1850,"latin":". $ 1. Actoris contumacia a iudice declarata perimit eiusdem actoris ius ad suam instantiam prosequendam. 8 2. Permittitur tamen promotori iustitiae vel vin- culi defensori instantiam facere suam eamque prose- qui, quoties publicum bonum id postulare videatur. $ 9. Reus autem exinde ius habet petendi ut vel libere possit a iudicio abire, vel nulla habeantur omnia eo usque gesta, vel definitive ipse absolvatur a peti- tione actoris, vel iudicium, absente quoque actore, ad finem adducatur."},{"canon":1851,"latin":". Ad amplexandam fidem catholicam nemo invitus co- gatur. TITULUS XXI. De Seminariis."},{"canon":1852,"latin":". $ l. Is euius interest, admitti potest ad interve- niendum in causa in qualibet litis instantia. 506 Codez Iuris Canonici kb LEE EU uei ECL EE e eR eoo eri & 2. Sed ut admittatur, debet ante conclusionem in causa libellum iudici exhibere, in quo breviter de iure interveniendi ipsum edoceat. $ 3. Qui intervenit in causa, admittendus est in eo statu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac peremptorio termino ad probationes suas exhibendas, si causa ad periodum probatoriam pervenerit."},{"canon":1853,"latin":". Si tertii interventus appareat necessarius, iudex ad instantiam partis vel etiam ex officio debet interven- tum in causa iubere. CAPUT III. De attentatis lite pendente. O^N. 1854. Attentatum est quidquid, lite pendente, avt altera pars adversus alteram aut ipse iudex adversus alter- utram vel utramque partem innovat, parte dissentiente et in eius praeiudicium; sive innovatio respiciat litis materiam, salvo tamen praescripto"},{"canon":1855,"latin":". $ 1. Attentata sunt ipso iure nulla. $ 2. Idcirco parti ex attentato laesae competit actio ad obtinendam declarationem nullitatis. $ 3. Actio haec instituenda est coram ipso iudice causae principalis; quod si ob attentatum pars laesa iudicem suspectum habeat, exceptionem suspicionis potest opponere, in qua procedendum est ad normam"},{"canon":1856,"latin":". 8$ I. Pendente quaestione de attentato, cursus cau- sae principalis regulariter suspenditur, sed si iudici opportunius videatur, quaestio de attentato potest una cum causa principali pertractari et resolvi. Liber Quartus - De Processibus 507 $ 2. Quaestiones de attentatis expeditissime sunt pertractandae et decreto iudicis definiendae, auditis partibus et promotore iustitiae vel defensore vinculi. si hi iudicio intersint."},{"canon":1857,"latin":". 8 1. Demonstrato attentato, iudex decernere debet eius revocationem seu purgationem. $ 2. Quod si attentatum vi vel dolo patratum sit. qui illud commisit, tenetur etiam de damnis erga par- tem laesam. TITULUS XII. De processus publicatione, de conclusione in causa et de causae discussione. CO^N. 1858. Ante causae discussionem et sententiam omnes pro- bationes quae sunt in actis et quae adhuc secretae per- manserunt, sunt publicandae."},{"canon":1859,"latin":". Coneessa partibus earumque advocatis facultate acta processualia inspiciendi petendique eorum exem- plar, intelligitur facta publicatio processus. CaN. 18060. $ 1. Expletis omnibus quae ad probationes produ- cendas pertinent, ad conclusionem in causa devenien- dum est. $ 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes a iudice interrogatae declarent se nihil aliud deducen- dum habere, aut utile proponendis probationibus tem- pus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex de- claret se satis instructam causam habere. $ 3. De peracta conclusione in causa, quocunque modo ea acciderit, iudex decretum ferat, 508 Codeam Iuris Canonici ain TRUE UNUM pe MEM EM aA LLLA A LLL AA s US"},{"canon":1860,"latin":". $ 1. Informationes, uti vocant, orales, quibus vide- licet advocati iudicem de adiunctis iuris et facti cau- sam respicientibus instruere satagunt, prohibentur. $ 2. Admittitur tamen moderata disputatio coram iudice pro tribunali sedente ad aliquid illustrandum, si, alterutra vel utraque parte postulante, iudex eam utilem censeat atque admittat. $ 3. Ad disputationem obtinendam partes exhibere debent in scriptis quaestionum capita cum altera parte discutienda, paucis verbis expressa; iudicis autem est ea cum partibus hinc inde communicare, ac diem et ho- ram disputationi assignare et disputationem ipsam mo- derari. $ 4. Disputationi assistat unus ex notariis tribuna- lis ad hoc ut, si iudex praecipiat aut pars postulet et iudex consentiat, possit de disceptatis, confessis aut conclusis, scripto ad tramitem iuris ex continenti re- ferre."},{"canon":1861,"latin":". $ 1. Post conclusionem in causa novae probationes inhibentur, nisi agatur de causis quae nunquam trans- eunt in rem iudicatam aut de documentis nune primum repertis, aut de testibus qui antea ob legitimum impe- dimentum tempore utili induci non potuerunt. $ 2. Si novas probationes admittendas censeat, id decernat iudex, audita altera parte, cui congruum tempus concedat ut novas probationes cognoscere et se defendere possit; aliter iudicium nullius est momenti. CAN. 18062. $ 1. Facta conclusione in causa, iudex, pro suo prudenti arbitrio, partibus congruum temporis spa- tium praestituat ad defensiones suas seu allegationes sive per se sive per advocatum exhibendas. $ 9. Hic terminus prorogari a iudice potest instante una parte, audita altera; vel etiam coarctari, utraque consentiente."},{"canon":1863,"latin":". $ 1. Defensio in scriptis est conficienda, et regula- riter tot exemplaribus conscribenda quot sunt iudices, ut singula singulis iudicibus possint exemplaria dis: tribui. $ 2. Sed etiam promotori iustitiae et defensori vin- culi, si iudicio intersint, debet exemplar tradi; prae- terea partes inter se exemplaria commutare debent. $ 3. Tribunalis praeses, quoties pro suo prudenti arbitrio necessarium censeat, et sine nimio partium gravamine fieri animadvertat, mandare potest ut de- fensio typis imprimatur una cum documentis princi- palibus in fasciculo coniungendis, qui actorum et do- cumentorum summarium continet. $ 4. Quo in casu iubeat ne quidquam imprimatur, nisi prius exhibito manuscripto et venia illud publi- candi obtenta; praeterea sedulo caveat de secreto, si quod sit in eausa servandum, Liber Quartus - De Processibus 509 CAN. 18064. ludicis et in tribunali collegiali praesidis est mo- derari, pro sua prudentia, nimiam defensionum exten- sionem, nisi de hoc peculiari tribunalis lege sit cautum."},{"canon":1865,"latin":". $ 1. Communicatis vicissim inter partes defensio- num scripturis, utrique parti responsiones exhibere liceat, intra breve tempus a iudice praestitutum, et servatis regulis et cautelis de quibus in"},{"canon":1867,"latin":". In causis contentiosis, si partes parare sibi tempore utili defensionem negligant, aut se remittant iudicis 510 Codeao Iuris Canonici scientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis rem habeat plane perspectam, poterit statim senten- tiam pronuntiare. TITULUS XIII. De sententia. OaN. 18068. $ l. Legitima pronuntiatio qua iudex causam à li- tigantibus propositam et iudiciali modo pertractatam definit, sententia est: eaque interlocutoria dicitur, si dirimat incidentem causam; definitiva, si principalem. $ 2. Ceterae iudicis pronuntiationes decreta vocan- ud"},{"canon":1869,"latin":". $ 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae re- quiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem sententia definiendam. $ 2. Hane certitudinem iudex haurire debet ex actis et probatis. $ 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex sua conscientia, nisi lex aliquid expresse statuat de effi- cacia alicuius probationis. $ 4. Iudex qui eain certitudinem efformare sibi non potuit, pronuntiet non constare de iure actoris et reum dimittat, nisi agatur de causa favorabili, quo in casu pro ipsa pronuntiandum est, et salvo praescripto"},{"canon":1870,"latin":". Sententia feri1 a iudice debet, expleta causae disce- ptatione; et si causa sit implicatior et contentionum vel documentorum mole difficilior, interponi potest con- gruum temporis intervallum."},{"canon":1871,"latin":". $ 1. In tribunali collegiali, qua die et hora iudices ad deliberandum conveniant, collegii praeses consti- tuat; et nisi peculiaris causa aliud suadeat, in ipsa tri- bunalis sede conventus habeatur. Liber Quartus - De Processibus 511 $ 2. Assignata conventui die, singuli iudices scri- ptas afferent conclusiones suas in merito causae, et rationes tam in facto quam in iure, quibus ad conclu- sionem suam venerint: quae conclusiones actis causae adiungantur, secreto servandae. $ 3. Prolatis ex ordine, secundum praecedentiam, ita tamen ut semper a causae ponente seu relatore ini- tium fiat, singulorum conclusionibus, habeatur mode- rata discussio sub tribunalis praesidis ductu, praeser- tim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dis- positiva sententiae. $ 4. In discussione autem fas unicuique est a pri- stina sua conclusione recedere. $ 9. Quod si iudices in prima discussione ad hanc sententiam devenire aut nolint aut nequeant, differri poterit decisio ad novum conventum; qui tamen ultra hebdomadam comperendinari non debet."},{"canon":1872,"latin":". Sj unicus sit iudex, ipsius tantum est sententiam exarare; in tribunali vero collegiali servetur praescri- ptum"},{"canon":1873,"latin":". $8 1. Sententia debet : 1.\" Definire controversiam coram tribunali agita- tam; hoc est reum absolvere vel condemnare quod atti. net ad petitiones vel accusationes adversus eum prola tas, data singulis dubiis, seu controversiae articulis, congrua responsione; 2. Determinare (saltem quatenus fas sit et ma- teria patiatur), quid pars damnata dare, facere, prae- Stare, aut pati debeat, aut a quo abstinere; itemque quo modo, loco vel tempore obligatio implenda sit; 3.\" Continere rationes seu motiva quae dicuntur, tam in facto quam in iure, quibus dispositiva senten- tiae pars innititur; | 4.* Statuere de litis expensis. 512 Codecs Iuris Canonici $ 2. In tribunali collegiali motiva ab extensore de- sumantur ex iis quae singuli iudices in discussione at- tulerunt, nisi ab ipsa iudicum maiore parte praefinitum fuerit quaenam sint motiva proferenda. Cav. 1874. $ 1. Sententia ferri debet, divino Nomine ab initio semper invocato. $ 2. Dein exprimat oportet ex ordine qui sit iudex aut tribunal; qui sit actor, reus, procurator, nominibus et domicilio rite designatis, promotor iustitiae, defen- sor vinculi, si partem in iudicio habuerint. $ 3. Referre postea debet breviter facti speciem cum partium conclusionibus. $ 4. Hisce subsequatur pars dispositiva sententiae, praemissis rationibus quibus innititur. $ 5. Claudatur cum indicatione diei et loci in quibus exarata est et cum subscriptione iudicis vel omnium iu- dicum, si plures fuerint, et notarii."},{"canon":1875,"latin":". Regulae superius positae locum habent potissimum in proferenda sententia definitiva; sed applicantur etiam, quantum diversa res patitur, in proferenda in- terlocutoria."},{"canon":1876,"latin":". Sententia, hac ratione redacta, quamprimum pu- blicetur. OAN. 1877. Publicatio sententiae fieri potest tribus modis, vel citando partes ad audiendam sententiae lectionem sol- lemniter factam a iudice pro tribunali sedente; vel par- tibus denuntiando sententiam esse penes cancellariam tribunalis, unaque facultatem ipsis fieri eandem legendi et eiusdem exemplar petendi; vel tandem, ubi usus vi- get, sententiae exemplar transmittendo ad partes per. publicos tabellarios ad normam"},{"canon":1878,"latin":". $ 1. Si agatur de errore materiali qui inciderit vel in transcribenda parte dispositiva sententiae vel in re- ferendis factis aut partium petitionibus aut in ponen- dis calculis, errorem corrigere valet ipse iudex. $ 2. Iudex ad hanc correctionem deveniat edito de- creto ad instantiam partis, nisi pars altera refragetur. $ 9. Si altera pars refragetur, quaestio incidens ad normam"},{"canon":1880,"latin":". Non est locus appellationi : l.^ A sententia ipsius Summi Pontificis vel Si- gnaturae Apostolicae; 2.\" A sententia iudicis qui a Sancta Sede delega- Lus est ad videndam causam cum clausula « appellatione remota »; 9.\" A sententia vitio nullitatis infecta; 4.\" A sententia quae in rem iudicatam transiit; 9.^ A definitiva quae iureiurando litis decisorio innixa est; Cod. Iur."},{"canon":1881,"latin":". $ 1. Pars cui iusiurandum suppletorium defertur in rebus quae ad eius statum civilem vel religiosum non pertinent, potest ex iusta causa illud recusare vel in adversarium referre. $ 2. Quanti autem haec recusatio facienda sit, utrum iusta sit, an potius confessioni aequiparanda, iudicis est aestimare. $ 3. Iusiurandum suppletorium, ab una parte prae- stitum, potest ab altera impugnari."},{"canon":1882,"latin":". $ 1l. Appellatio fieri potest oretenus coram iudice pro tribunali sedente, si publice sententia legatur, sta- timque ab actuario scriptis redigenda est. $ 2. Aliter facienda est in scriptis, salvo casu de quo in"},{"canon":1883,"latin":". Appellatio prosequenda est coram iudice ad quem dirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iu- dex « quo longius tempus ad eam prosequendam parti praestituerit."},{"canon":1884,"latin":". $ 1l. Ad prosequendam appellationem requiritur et suffieit ut pars ministerium invocet iudicis superioris ad impugnatae sententiae emendationem, adiuncto exemplari huius sententiae et libelli appellatorii quem iudici inferiori exhibuerat. 8 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae intra utile tempus a tribunali a quo obtinere nequeat, interim termini non decurrunt et impedimentum signi- ficandum est iudici appellationis, qui iudicem « quo. praecepto obstringat offieio suo quamprimum satisfa- ciendi. | Liber Quartus - De Processibus 515"},{"canon":1885,"latin":". $ 1. Si casus de quo in"},{"canon":1886,"latin":". Inutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram iudice «& quo, sive coram iudice ad quem, deserta cen- setur appellatio. :"},{"canon":1887,"latin":". $ 1l. Appellatio facta ab actore prodest etiam reo, et vicissim. $ 2. Siinterponatur ab una parte super aliquo sen- tentiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis fuerint transacta, potest super aliis capitibus inciden- ter appellare; idque facere potest etiam sub conditione recedendi, si prior pars ab instantia recesserit. $ 9. Si sententia plura capita contineat, et appel- lans quaedam tantummodo capita impugnet, cetera capita exclusa habeantur; si nullum determinavit ca- put, appellatio praesumitur facta contra omnia capita."},{"canon":1888,"latin":". Si unus ex pluribus correis aut actoribus senten- tiam impugnet, impugnatio censetur ab omnibus facta, quoties res petita sit individua aut obligatio solidalis; expensas vero iudiciales ille tantum sustinere debet qui appellavit, si iudex appellationis primam senten- E confirmaverit."},{"canon":1889,"latin":". $ 1l. Appellatio in suspensivo exsecutionem appel- atae sententiae suspendit ac propterea in suo robore ermanet principium : « lite pendente mihil innove- 516. Codez Iuris Canonici tur »: appellatio autem in devolutivo tantum, non sus- pendit exsecutionem sententiae, licet lis adhuc peu- deat circa meritum causae. $ 2. Omnis appellatio est in suspensivo, nisi aliud in iure expresse caveatur, firmo praescripto"},{"canon":1890,"latin":". Interposita appellatione tribunal « quo debet ad iudicem ad quem actorum causae authenticum exem- plar vel ipsamet originalia acta causae transmittere ad normam"},{"canon":1891,"latin":". $ 1. In gradu appellationis non potest admitti nova petendi causa, ne per modum quidem utilis cumulatio- nis; ideoque litis contestatio in eo tantum versari potest ut prior sententia vel confirmetur, vel reformetur sive ex toto sive ex parte. $ 2. Sed novis exhibitis documentis et novis proba- tionibus poterit causa instrui, servatis regulis traditis in"},{"canon":1892,"latin":". Sententia vitio insanabilis nullitatis — laborat, quando : 1.* Lata est a iudice absolute incompetente vel in tribunali collegiali a non legitimo iudicum numero contra praescriptum"},{"canon":1893,"latin":". Nullitas de qua in"},{"canon":1894,"latin":". Sententia vitio sanabilis nullitatis laborat, quando : 1.* Legitima defuit citatio; 2. Motivis seu rationibus decidendi est destituta, salvo praescripto"},{"canon":1896,"latin":". Si pars vereatur ne iudex, qui sententiam, querela nullitatis impugnatam, tulit, praeoceupatum animum habeat et proinde eum suspectum merito existimet, exigere potest ut alius iudex, sed in eadem iudicii sede, in eius locum subrogetur ad normam"},{"canon":1897,"latin":". $ 1. Querelam nullitatis interponere possunt ne- dum partes, quae se gravatas putant, sed etiam pro- motor iustitiae aut defensor vinculi, quoties iudicio interfuerunt. $ 2. Imo ipse iudex potest ex officio sententiam nullam a se latam retractare et emendare intra termi- nos ad agendum supra statutos. CAPUT III. De oppositione tertii."},{"canon":1898,"latin":". | Ni sententiae definitivae praescriptum iura aliorum ffendat, hi habent remedium extraordinarium quod ppositio tertii dicitur, vi cuius qui ex sententia suo- 518 Codeco Iuris Canonici rum iurium laesionem verentur, possunt sententiam ipsam ante eius exsecutionem impugnare eique se op- ponere."},{"canon":1899,"latin":". $ 1. Oppositio fieri potest ad recurrentis arbitrium sive postulando revisionem sententiae ab ipso iudice qui eam tulit, sive appellando ad iudicem superiorem. $ 9. In utroque easu oppositor probare debet ius suum revera esse laesum aut probabiliter laedendum. $ 3. Laesio autem oriri debet ex ipsa sententia qua- tenus aut ipsa sit causa laesionis, aut, si exsecutioni mandetur, oppositorem gravi praeiudicio sit affectura. 8 4. Si neutrum probetur, iudex, non obstante tertii oppositione, sententiae exsecutionem decernat."},{"canon":1900,"latin":". Admissa instantia, si oppositor agere velit in gradu appellationis, tenetur legibus pro appellatione statu- tis; si coram ipso iudice qui sententiam tulit, regulae servandae sunt pro causis incidentibus datae."},{"canon":1901,"latin":". Causa ab oppositore vieta, sententia antea lata mu- tanda est a iudice, secundum oppositoris instantiam. TITULUS XV. De re iudicata et de restitutione in integrum."},{"canon":1902,"latin":". Res iudicata habetur : 1.? Duplici sententia conformi; 2.\" Sententia intra utile tempus non appellata; aut quae, licet appellata coram iudice a quo, deserta fuit coram iudice ad quem; 3. Sententia definitiva unica, a qua non datur appellatio ad normam"},{"canon":1904,"latin":". $8 I. Res iudicata praesumptione iuris et de iure habetur vera et iusta nec impugnari directe potest. $ 2. Facit ius inter partes et dat exceptionem ad impediendam novam eiusdem causae introductionem."},{"canon":1905,"latin":". $ 1. Adversus sententiam contra quam non suppe- tat ordinarium remedium appellationis aut querelae nullitatis, datur remedium extraordinarium restitutio- nis in integrum intra fines"},{"canon":1906,"latin":". Ad restitutionem in integrum concedendam compe- tens est iudex qui sententiam tulit, nisi ea petatur ex neglecto a iudice praescripto legis; quo in casu eam coneedit tribunal appellationis."},{"canon":1907,"latin":". $ l1. Petitio restitutionis in integrum sententiae ex- secutionem nondum inceptam suspendit. 590 Codec Iuris Canonici $ 2. Si tamen suspicio sit ex probabilibus indiciis petitionem factam esse ad moras exsecutioni nectendas, iudex decernere potest ut sententia exsecutioni deman- detur, assignata tamen restitutionem petenti idonea cautione ut, si restituatur in integrum, indemnis fiat. TITULUS XVI. De expensis iudicialibus et gratuito patrocinio. CAPUT I. De ecpensis iudicialibus."},{"canon":1908,"latin":". Nunquam transeunt in rem iudicatam causae de statu personarum; sed ex duplici sententia conformi in his causis consequitur, ut ulterior propositio non de- beat admitti, nisi novis prolatis iisdemque gravibus argumentis vel documentis."},{"canon":1909,"latin":", $ 2, ab eo qui testes inducere vult deposita non sit, is testium examini renuntiasse censeatur. ART. VII. — De testimoniorwm fide."},{"canon":1910,"latin":". $ 1. Vietus victori iudiciales expensas regulariter reficere tenetur tum in causa principali tum in inci denti. $ 2. Si actor vel reus temere litigaverit, etiam ad damnorum refectionem damnari debet. Liber Quartus - De Processibus 521"},{"canon":1911,"latin":". Si actor vel reus partialiter tantum succubuerit, aut lis agitata fuerit inter consanguineos vel affines, aut de quaestione valde ardua actum fuerit, aut quacunque alia iusta et gravi de causa, poterit iudex pro suo pru- denti arbitrio ex toto vel ex parte inter litigantes ex- pensas compensare; idque debet exprimere in ipso sen- tentiae tenore. CAN. 19129. Si plures sint in causa qui condemnationem ad ex- pensas mereantur, iudex eos damnet in solidum, si aga- tur de obligatione solidali; aliter pro rata."},{"canon":1912,"latin":". Matrimonium, quod, utroque coniuge vivente, non fuerit aceusatum, post mortem alterutrius vel utrius- que coniugis ita praesumitur validum fuisse, ut contra hanc praesumptionem non admittatur probatio, nisi incidenter oriatur quaestio. OaN. 1973. Soli coniuges ius habent petendi dispensationem super matrimonio rato et non consummato. CAPUT IV. De probationibus. Anm. L. — De testibus."},{"canon":1913,"latin":", 3 1. CAPUT IV. De accessu et recognitione iudiciali."},{"canon":1914,"latin":". Pauperes, si in totum impares sint expensis iudicia- libus sustinendis, ius habent ad gratuitum patroci- nium; si ex parte tantum, ad expensarum deminu- tionem."},{"canon":1915,"latin":". $ 1. Qui exemptionem ab expensis vel earum demi- nutionem assequi vult, eam a iudice postulare debet, dato supplici libello, allatisque documentis quibus quae conditio sit postulantis quaeve eius rei familiaris copia demonstret; praeterea probare debet se non futilem ne- que temerariam causam agere. 599 Codez Iuris Canonici $ 2. Iudex postulationem nec admittat nec reiiciat, nisi requisitis, si opus sit, notitiis etiam secretis qui- bus statum rei familiaris ipsius postulantis compertum habere possit auditoque promotore iustitiae; imo con- cessam potest etiam revocare, si in decursu processus assertam paupertatem non adesse compertum habuerit."},{"canon":1916,"latin":". $ I. Ad gratuitum pauperum patrocinium iudex in singulis causis eligat aliquem ex advocatis in suo foro approbatum, qui ab hoe munere explendo, nisi ex causa iudici probata, sese subducere nequit, secus a iudice congrua poena, etiam suspensionis ab officio, plecti potest. $ 2. Deficientibus advocatis, iudex Ordinarium loci roget ut aliam idoneam personam, si opus sit, designet ad pauperis patrocinium suscipiendum. TITULUS XVII. De exsecutione sententiae."},{"canon":1917,"latin":". $ 1. Sententia quae transiit in rem iudicatam, exse- cutioni mandari potest. $ 2. Iudex tamen potest sententiae, quae nondum transiit in rem iudicatam, provisoriam exsecutionem iubere : 1.* Si agatur de provisionibus seu praestationibus ad necessariam sustentationem ordinatis; 2.^ Bi alia gravis urgeat necessitas, ita tamen ut, concessa provisoria exsecutione, per cautiones, fideiius- siones aut pignora satis consultum sit indemnitati al- terius partis casu quo exsecutio revocanda sit."},{"canon":1918,"latin":". Non antea exsecutioni locus esse poterit, quam eX-- secutorium iudicis decretum habeatur, quo scilicet edi- catur sententiam ipsam exsecutioni mandari debere; Liber Quartus - De Processibus 593 quod decretum pro diversa causarum natura vel in ipso sententiae tenore includatur vel separatim edatur. Cav. 1919. Si sententiae exsecutio praeviam rationum redditio- nem exigat, causa incidens habetur, ab illo ipso iudice, servatis de iure servandis, decidenda, qui tulit senten- tiam exsecutioni mandandam."},{"canon":1920,"latin":". $ 1. Sententiam exsecutioni mandare debet per se vel per alium Ordinarius loci in quo sententia primi gradus lata est. $ 2. Quod si hic renuat vel negligat, parte cuius interest instante vel etiam ex officio, exsecutio spectat ad iudicem appellationis. $ 9. Inter religiosos exsecutio sententiae spectat ad Superiorem, qui definitivam sententiam tulit aut iudi- cem delegavit."},{"canon":1921,"latin":". $ 1. Exsecutor, nisi quid eius arbitrio in ipso sen- tentiae tenore fuerit permissum, debet sententiam ipsam, secundum obvium verborum sensum, exsecu- tioni mandare. $ 2. Licet ei videre de exceptionibus cirea modum et vim exsecutionis, non autem de merito causae; quod si habeat aliunde compertum sententiam esse manifeste iniustam, abstineat ab exsecutione, et partem ad eum qui exsecutionem commisit, remittat."},{"canon":1922,"latin":". $ Il. Quod attinet ad reales actiones, adiudicata actori re aliqua, haec actori tradenda est statim ac res iudicata habetur. $ 2. Quod vero attinet ad actiones personales, euin reus damnatus est ad rem mobilem praestandam, vel ad solvendam pecuniam, vel ad aliud dandum aut fa- ciendum, quadrimestre conceditur pro implenda obli- gatione. 594. Codec Iuris Canonici $ 3. Iudex potest terminum praescriptum vel redu- cere vel protrahere, ita tamen ut neque infra bimestre coarctetur, neque semestre excedat."},{"canon":1923,"latin":". $ 1. In exsecutione peragenda exsecutor caveat ut quam minimum damnato noceatur, eaque de causa in- cipiat exsecutionem a distrahendis rebus quae minus ei necessariae sunt, salvis semper quae eius victui vel industriae deserviunt; et si agatur de clerico, salva honesta eiusdem sustentatione ad normam"},{"canon":1924,"latin":". Exsecutor utatur prius monitis et praeceptis erga reluctantem; ad poenas autem spirituales et ad censu- ras ne deveniat, nisi ex necessitate et gradatim. SECTIO II. DE PECULIARIBUS NORMIS IN CERTIS QUIBUSDAM IUDICIIS SERVANDIS. TITULUS XVIII. pe modis evitandi iudicium eontentiosum. CAPUT I. De transactione."},{"canon":1925,"latin":". $ 1. Cum valde optandum sit ut lites inter fideles evitentur, iudex exhortationes adhibeat, ut cum aliqua contentiosa controversia quae privatum eorum bonum respiciat, ei proponitur iudieii forma dirimenda, per transactionem, si qua concordiae spes affulgeat, lis componatur. Liber Quartus - De Processibus 595 $ 2. Huic officio iudex satisfacere poterit sive ante- quam partes in iudicium vocentur, sive cum primum iudicio steterint, sive denique quocunque tempore et efficacius et opportunius id tentari posse existimaverit. $ 3. Convenit tamen dignitati iudicantis ne ipse per se, regulariter saltem, hoc negotium suscipiat tractan- dum, sed ut illud alicui sacerdoti, praesertim ex iudi- cibus synodalibus, committat."},{"canon":1926,"latin":". In transactione serventur normae statutae a legi- bus civilibus loci in quo transactio initur, nisi iuri divino vel ecclesiastico adversentur et salvo praescripto canonum qui sequuntur."},{"canon":1927,"latin":". $ 1. Transactio fieri valide nequit sive in causa cri- minali, sive in contentiosa in qua agitur vel de matri- monio dissolvendo, vel de materia beneficiaria, cum de ipso beneficii titulo disceptatur, nisi legitima accedat auctoritas, nec de rebus spiritualibus quotiescumque interveniat solutio rei temporalis. $ 2. Sed si quaestio fiat de bonis temporalibus ec- clesiasticis et de iis rebus quae, etsi spiritualibus sunt adnexae, seorsum tamen a spiritualibus considerari queunt, transactio fieri potest, servatis tamen, si mate- ria id postulet, sollemnitatibus a iure statutis pro alie- natione rerum ecclesiasticarum."},{"canon":1928,"latin":", $ 2, locum parochi tenet in omnibus quae ad curam animarum spectant, nisi Ordinarius loci vel parochus aliquid exceperint."},{"canon":1929,"latin":". Ad evitandas iudiciales contentiones, partes pos- sunt quoque inire conventionem, qua controversia com- mittatur iudicio unius vel plurium qui ad normam iuris quaestionem dirimant, vel de bono et aequo negotium pertractent et transigant; illi arbitri, isti arbitratores proprio nomine appellantur."},{"canon":1930,"latin":". Praescripta"},{"canon":1931,"latin":". Prohibentur ab arbitri munere valide gerendo laici in causis ecclesiasticis, excommunicati et infames post sententiam declaratoriam vel condemnatoriam; reli- giosi vero munus arbitri ne suscipiant sine venia Su- perioris."},{"canon":1932,"latin":". Si nee in transactionem nec in compromissum in arbitros vel arbitratores partes consentire velint, con- troversia dirimenda erit per formale iudicium ad nor- mam Seectionis Primae. TITULUS XIX. De iudicio criminali."},{"canon":1933,"latin":". $ I. Delicta quae cadunt sub criminali iudicio sunt delicta publica. $ 2. Excipiuntur delicta plectenda sanctionibus poenalibus de quibus in ean. 2168-2194. $ 3. In delietis mixti fori Ordinarii regulariter ne procedant cum reus laicus est et civilis magistratus, in reum animadvertens, publico bono satis consulit. Liber Quartus - De Processibus 597 8 4. Poenitentia, remedium poenale, excommunica- tio, suspensio, interdictum, dummodo delictum certum sit, infligi possunt etiam per modum praecepti extra iudicium. CAPUT I. De accusatoria actione et denuntiatione."},{"canon":1934,"latin":". Actio seu accusatio criminalis uni promotori iusti- tiae, ceteris omnibus exclusis, reservatur."},{"canon":1935,"latin":". $ I. Quilibet tamen fidelium semper potest delictum alterius denuntiare ad satisfactionem petendam vel damnum sibi resarciendum, vel etiam studio iustitiae ad alieuius scandali vel mali reparationem. $ 2. Imo obligatio denuntiationis urget quotiescum- que ad id quis adigitur sive lege vel peculiari legitimo praecepto, sive ex ipsa naturali lege ob fidei vel reli- gionis periculum vel aliud imminens publicum malum."},{"canon":1936,"latin":". Denuntiatio scriptis a denuntiante subsignatis vel oretenus fieri debet loci Ordinario, vel cancellario Cu- riae vel vicariis foraneis vel parochis, a quibus tamen, si viva voce facta fuerit, scriptis est consignanda et statim ad Ordinarium deferenda."},{"canon":1937,"latin":". Qui delictum denuntiat debet promotori iustitiae adiumenta suppeditare ad eiusdem delicti probationem. |"},{"canon":1938,"latin":". |. $ 1. Incausa iniuriarum aut diffamationis, ut actio criminalis instituatur, requiritur praevia denuntiatio aut querela partis laesae. $8 2. Bed si agatur de iniuria aut diffamatione gravi, clerico vel religioso, praesertim in dignitate constituto, ilata, aut quam clericus vel religiosus alii intulerit, actio criminalis institui potest etiam ex officio. 528 Codex luris Canonici CAPUT II. De inquisitione."},{"canon":1939,"latin":". $ 1. Si delictum nec notorium sit nec omnino cer- tum, sed innotuerit sive ex rumore et publica fama, sive ex denuntiatione, sive ex querela damni, sive ex inquisitione generali ab Ordinario facta, sive alia qua- vis ratione, antequam quis citetur ad respondendum de delicto, inquisitio specialis est praemittenda ut con- stet an et quo fundamento innitatur imputatio. $ 2. Huic regulae locus est sive agatur de irroganda poena vindicativa vel censura, sive de ferenda senten- tia declaratoria poenae vel censurae in quam quis inciderit."},{"canon":1941,"latin":". $ 1. Inquisitor delegetur non ad universitatem cau- sarum, sed toties quoties et ad unam causam. $ 2. Inquisitor tenetur iisdem obligationibus quibus iudices ordinarii, ae praesertim praestare debet iusiu- randum de secreto servando deque officio fideliter im- plendo et abstinere ab accipiendis muneribus ad nor- mam"},{"canon":1942,"latin":". $8 1. Prudenti Ordinarii iudicio committitur sta- tuere quandonam ea, quae praesto sunt argumenta, sufficiant ad inquisitionem instituendam. Liber Quartus - De Processibus 599 $ 2. Nihili faciendae sunt denuntiationes quae ab inimico manifesto, aut ab homine vili et indigno pro- veniunt, vel anonymae iis adiunctis iisque aliis ele- mefitis carentes, quae accusationem forte probabilem reddant."},{"canon":1943,"latin":". Inquisitio secreta semper esse debet, et cautissime ducenda, ne rumor delicti diffundatur, neve bonum cuiusquam nomen in discrimen vocetur."},{"canon":1944,"latin":". $ 1. Ad finem suum assequendum potest inquisitor aliquos, quos de re edoctos censeat, ad se accire et in- terrogare sub iureiurando veritatis dicendae et secreti servandi. : $ 2. In eorum examine servet inquisitor, quantum fieri potest et natura inquisitionis patitur, regulas sta- tutas in"},{"canon":1945,"latin":". Inquisitor, antequam inquisitionem elaudat, potest promotoris iustitiae consilium exquirere quoties in ali- quam difficultatem inciderit, et cum eo acta commu- nicare. ["},{"canon":1947,"latin":", 1948 potest correptio ab Ordi- nario adhiberi non solum antequam gradus fiat ad for- male iudicium, sed etiam eo incepto ante conclusionem in causa; ac tune quidem iudicium suspenditur, nisi: Liber Quartus - De Processibus 531 e EU EIN Irc. us suvenpeisisieyve Tape donde vea i Ren tamen prosequendum idcirco sit quia correptio in irri- tum cesserit. Cax. 1951. $ 1. Correptio adhiberi etiam potest, cum interpo- sita fuit querela damni ex delicto. $ 2. Quo in casu Ordinarius potest de bono et aequo, partibus consentientibus, videre et dirimere quaestionem de damno. 3 9. Red si censuerit quaestionem de damno diffi- culter de bono et aequo posse definiri, licet ipsi, remiss: ordini iudiciario solutione huius quaestionis, per cor- reptionem consulere reparationi scandali et emenda- tioni delinquentis."},{"canon":1948,"latin":". Jorreptio iudicialis locum habere nequit : 1.\" In delictis quae poenam secumferunt excom- municationis specialissimo vel speciali modo Sedi Apo- stolicae reservatae, aut privationis beneficii, infamiae, depositionis aut degradationis; 2.^ Quando agitur de ferenda sententia declara- toria poenae vindicativae vel censurae in quam quis inciderit; 3. Quando Ordinarius existimet eam non suffi- cere reparationi scandali et restitutioni iustitiae."},{"canon":1949,"latin":". $ 1. Correptioni locus esse potest semel et iterum, non autem tertio contra eundem reum. $ 2. Quare si post alteram correptionem reus idem delictum commiserit, criminale iudicium instrui aut inceptum continuari debet ad normam"},{"canon":1950,"latin":". Intra fines"},{"canon":1951,"latin":". Pariter si iudex censeat aeeusatum posse testibus ti- morem incutere aut eos subornare, aut alio modo iusti- tiae cursum impedire, potest, audito promotore iu- stitiae, decreto suo mandare, ut ille ad tempus de- serat oppidum vel paroeciam quandam, vel etiam ut secedat in praefinitum locum ibique sub peculiari vigi- lantia maneat."},{"canon":1952,"latin":". $8 1. Correptio iudicialis, praeter monita salutaria, debet plerumque coniuncta habere quaedam opportuna remedia, aut poenitentiarum vel piorum operum prae- scriptionem, quae valeant ad publicam reparationem laesae iustitiae aut scandali. $ 2. Salutaria remedia, poenitentiae, pia opera reo praescribenda, mitiora et leviora esse debent lis, quae in criminali iudicio per sententiam condemnatoriam ipsi infligi possent et deberent."},{"canon":1953,"latin":". Correptio censetur inutiliter adhibita, si reus reme- dia, poenitentias et pia opera sibi praescripta non ac- ceptat aut acceptata non exsequatur. CAPUT IV. De instructione processus criminalis et de rei constitutione,"},{"canon":1954,"latin":", ut in eadem paroeciali domo commoretur. $ 6. Eius iura et obligationes ex statutis dioecesa- nis, ex litteris Ordinarii et ex ipsius parochi commis- sione desumantur; sed, nisi aliud expresse caveatur, ipse oo UM UUMUMMMMNMBRI SPERM Liber Secundus - De. Personis 141 debet ratione officii parochi vicem supplere eumque adiuvare in universo paroeciali ministerio, excepta ap- plicatione Missae pro populo. $ T. Subest parocho, qui eum paterne instruat ac dirigat in cura animarum, ei invigilet et saltem quot- annis ad Ordinarium de eodem referat. $ 8. Si nec per vicarios cooperatores spirituali fide- lium bono consuli rite queat, Episcopus provideat ad normam can. 1427T. CAN. 4T. 8 l. Vicarii paroeciales de quibus in"},{"canon":1955,"latin":". Promotor statim conficiat accusationis libellum eumque exhibeat iudici secundum normas in Sectione Prima statutas."},{"canon":1956,"latin":". In delictis gravioribus, si Ordinarius censeat cum fidelium offensione imputatum ministrare sacris aut óffieio aliquo spirituali ecclesiastico vel pio fungi aut ad sacram Synaxim publice accedere, potest, audito promotore iustitiae, eum a saero ministerio, ab illorum officiorum exercitio, vel etiam a publica sacrae Synaxis participatione prohibere ad normam"},{"canon":1958,"latin":". Decreta de quibus in"},{"canon":1959,"latin":". In reliquis serventur regulae in Sectione Prima huius Libri traditae et in inflietione poenarum sanctio- nes in Libro Quinto statutae. Liber Quartus - De Processibus 533 TITULUS XX. De causis matrimonialibus. CAPUT I. De foro competenti."},{"canon":1960,"latin":". Causae matrimoniales inter baptizatos iure proprio et exclusivo ad iudicem ecclesiasticum spectant."},{"canon":1961,"latin":". Causae de effectibus matrimonii mere civilibus, si principaliter agantur, pertinent ad civilem magistra- tum ad normam"},{"canon":1962,"latin":". Causas matrimoniales ad eos spectantes de quibus in"},{"canon":1963,"latin":". | $ 1. Quare nullus iudex inferior potest processum in causis dispensationis super rato instruere, nisi Sedes Apostolica facultatem eidem fecerit. $ 2. Si tamen iudex competens auctoritate propria iudicium peregerit de matrimonio nullo ex capite im- potentiae et ex eo, non impotentiae, sed nondum con- summati matrimonii emerserit probatio, omnia acta ad Sacram Congregationem transmittantur, quae iis uti poterit ad sententiam super rato et non consummato ferendam. 534 Codec Iwris Canonici"},{"canon":1964,"latin":". In aliis causis matrimonialibus iudex competens est iudex loci in quo matrimonium celebratum est aut in quo pars conventa vel, si una sit acatholica, pars ca- tholica domicilium vel quasi-domicilium habet."},{"canon":1965,"latin":". Si matrimonium aceusatur ex defectu consensus, curet ante omnia iudex ut monitionibus opportunis partem, euius consensus deesse affirmatur, ad consen- sum renovandum inducat; si ex defectu formae substan- tialis vel ex impedimento dirimenti quod dispensari potest et solet, partes inducere studeat ad consensum in forma legitima renovandum vel ad dispensationem petendam. CAPUT II. De tribunali constituendo."},{"canon":1966,"latin":". Firmo praescripto"},{"canon":1968,"latin":". Defensoris vinculi est : 1.^ Examini partium, testium et peritorum ad- esse; exhibere iudici interrogatoria clausa et obsignata, in actu examinis a iudice aperienda, et partibus aut testibus proponenda; novas interrogationes, ab examine emergentes, iudici suggerere; 2.\" Articulos a partibus propositos perpendere, eisque, quatenus opus sit, contradicere; documenta a partibus exhibita recognoscere; Liber Quartus - De Processibus 535 3.' Animadversiones contra matrimonii nullita- tem ac probationes pro validitate aut pro consumma- tione matrimonii scribere et allegare, eaque omnia de- ducere, quae ad matrimonium tuendum utilia cen- suerit."},{"canon":1969,"latin":". Defensori vinculi ius esto: 1.\" Semper et quolibet causae momento acta pro- cessus, etsi nondum publicati, invisere; novos terminos ad scripta perficienda flagitare, prudenti iudicis arbi- trio prorogandos; 2. De omnibus probationibus vel allegationibus ita certiorem fieri, ut contradicendi facultate uti possit; 9.\" Petere ut alii testes inducantur vel iidem ite- rum examini subiiciantur, processu etiam absoluto vel publicato, novasque animadversiones edere; 4.' Exigere ut alia acta, quae ipse suggesserit, conficiantur, nisi tribunal unanimi suffragio dis- sentiat. CAPUT III. De iure accusandi matrimonium et postulandi dispensationem super rato."},{"canon":1971,"latin":". In peritis eligendis, praeter normas in cam. 1192- 1805 datas, serventur praescripta canonum qui se- quuntur."},{"canon":1974,"latin":". Consanguinei et affines de quibus in"},{"canon":1978,"latin":". Ad periti munus ne admittantur qui coniuges pri- vatim inspexerint circa factum cui innititur petitio declarationis nullitatis vel inconsummationis; licet ta- men hos tanquam testes inducere."},{"canon":1979,"latin":". $ l. Ad inspiciendum virum, duo periti medici ex officio deputari debent. ? $ 2. Ad mulierem vero inspiciendam duae obstetri- ces, quae legitimum peritiae testimonium habeant, ex officio designentur; nisi maluerit mulier a duobus me dicis ex officio pariter designandis inspici vel id Ordi. narius necessarium habuerit. $ 93. Corporalis mulieris inspectio fieri debet, ser- vatis plene christianae modestiae regulis et adstante semper honesta matrona ex officio designanda."},{"canon":1980,"latin":". $ 1. Mulieris inspectionem obstetrices vel periti, seorsum singuli, exsequi debent. $ 2. Singuli medici vel obstetrices singulas rela- tiones conficiant, intra terminum a iudice praefinitum tradendas. M .$ 9. Potest iudex relationes ab obstetricibus con- rectas examini alicuius periti medici subiicere, si id opportunum existimaverit, 538 Codeoz Iuris Canonici"},{"canon":1981,"latin":". Peracta relatione, periti, obstetrices ac matrona, seorsum singuli, a iudice interrogentur, secundum ar- tieulos a vineuli defensore antea concinnatos quibus ipsi, praestito iuramento, respondeant."},{"canon":1982,"latin":". Etiam in causis defectus consensus ob amentiam, requiratur suffragium peritorum, qui infirmum, si ca- süs ferat, eiusve acta quae amentiae suspicionem inge- runt, examinent secundum artis praecepta; insuper uti testes audiri debent periti qui infirmum antea visi- taverint. CAPUT V. De publicatione processus, conclusione in causa et sententia."},{"canon":1983,"latin":". & 1. Publicato processu fas adhuc est partibus no- vos testes, ad normam tamen"},{"canon":1984,"latin":". $ 1. Defensor vinculi ius habet ut in allegando, pe- tendo et respondendo tam in scriptis quam in defen- sione orali, audiatur postremus. $ 2. Quare tribunal ad definitivam sententiam ne deveniat, nisi prius vinculi defensor interrogatus de- claraverit sibi nihil deducendum vel inquirendum su- peresse. $ 3. Si vero ante praefinitum a iudice iudicii diem defensor nihil deduxerit, praesumitur eum nihil iam deducendum habere. Liber Quartus - De Processibus 539"},{"canon":1985,"latin":". In causis quae spectant ad dispensationem matri- monii rati et non consummati, iudex instructor neque ad publicationem processus neque ad sententiam super ipsa inconsummatione et causis ad dispensandum de- veniat, sed omnia acta una cum voto scripto Episcopi et defensoris vinculi transmittat ad Sedem Aposto- licam. CAPUT VI. De appellationibus."},{"canon":1986,"latin":". A prima sententia, quae matrimonii nullitatem de- claraverit, vinculi defensor, intra legitimum tempus, ad superius tribunal provocare debet; et si negligat officium suum implere, compellatur auctoritate iudicis."},{"canon":1987,"latin":". Post secundam sententiam, quae matrimonii nulli- tatem confirmaverit, si defensor vinculi in gradu ap- pellationis pro sua conscientia non crediderit esse appellandum, ius coniugibus est, decem diebus a sen- tentiae denuntiatione elapsis, novas nuptias con- trahendi."},{"canon":1988,"latin":". Decreta matrimonii nullitate, Ordinarius loci cu- rare debet, ut de ea mentio fiat in baptismorum et ma- trimoniorum regestis, ubi matrimonii celebratio con- signata invenitur. |"},{"canon":1989,"latin":". Cum sententiae in causis matrimonialibus nunquam ;ranseant in rem iudicatam, causae ipsae, si nova ar- frumenta praesto sint, retractari semper poterunt, irmo praescripto can, 1903, 540 Codeo Iuris Canonici CaPuT VII. De casibus exceptis a regulis hucusque traditis."},{"canon":1990,"latin":". Cum ex certo et authentico documento, quod nulli contradictioni vel exceptioni obnoxium sit, constiterit de exsistentia impedimenti disparitatis cultus, ordinis, voti sollemnis castitatis, ligaminis, consanguinitatis, affinitatis aut cognationis spiritualis, simulque pari certitudine apparuerit dispensationem super his impe- dimentis datam non esse, hisce in casibus, praeter- missis sollemnitatibus hucusque recensitis, poterit Ordinarius, citatis partibus, matrimonii nullitatem declarare, cum interventu tamen defensoris vinculi."},{"canon":1991,"latin":". Adversus hanc declarationem defensor vinculi, si prudenter existimaverit impedimenta de quibus in"},{"canon":1992,"latin":". Iudex alterius instantiae, cum solo interventu de- fensoris vinculi, decernet eodem modo de. quo in"},{"canon":1993,"latin":"-1998. SECTIO 1I. DE CLERICIS IN SPECIE."},{"canon":1994,"latin":". $ 1. Validitatem sacrae ordinationis accusare valet clericus peraeque ac Ordinarius cui clericus subsit vel in euius dioecesi ordinatus sit. $ 2. Solus clericus, qui existimet se ex sacra ordi- natione obligationes ordini adnexas non contraxisse, potest declarationem nullitatis onerum petere."},{"canon":1995,"latin":". Ea omnia, quae tum in Sectione Prima huius Par- is, tum in peculiari titulo de processu in causis ma- irimonialibus sunt dicta, servari etiam debent, con- grua congruis referendo, in causis contra sacram ordinationem."},{"canon":1996,"latin":". Defensor vinculi sacrae ordinationis iisdem gaudet iuribus iisdemque tenetur officiis quibus defensor vin- ;'uli matrimonialis. |"},{"canon":1997,"latin":". Quamvis actio instituta fuerit non super ipsamet acrae ordinationis nullitate, sed super obligationibus 549 ; Codex Iuris Canonici tantum ex ipsa sacra ordinatione exsurgentibus, nihilo- minus clerieus est ad cautelam ab exercitio ordinum prohibendus."},{"canon":1998,"latin":". $ 1. Ut clericus liber sit ab obligationibus quae a vineulo ordinationis manant, requiruntur duae senten- tiae conformes. $ 2. Quod ad appellationem attinet, in his causis serventur praescripta"},{"canon":1999,"latin":"seqq., vel uti testes in his causis vocati sunt, pro diebus et horis quibus hoc offieium praestant; 14.* Parochi consultores, examinatores et iudices synodales, dum proprio munere funguntur. $ 2. Distributiones vero quae inter praesentes di- cuntur, ii tantum percipiunt, qui in $ 1, nn. 7, 11, 13, enumerantur, nisi obstet fundatorum expressa vo- luntas."},{"canon":2001,"latin":". 8 1. Causae martyrum sive procedant per viam or- dinariam sive per extraordinariam non sunt cumulan- dae, sed unaquaeque singillatim tractanda est, nisi agatur de martyribus qui in eadem persecutione eodem- que loco passi sunt. $ 2. Id extendi quoque debet ad distinctos proces- sus et discussiones quae in iis causis fieri praeseribun- tur inde a causae introductione usque ad finem."},{"canon":2002,"latin":". 'In canonibus qui sequuntur, nomine Ordinarii non intelligitur Vicarius Generalis, nisi habuerit manda- tum speciale. TITULUS XXII. De nonnullis personis quae in his processibus partem habent. CAPUT I. De Actore et Postulatore."},{"canon":2003,"latin":". $ 1. Quivis fidelis vel legitimus Christifidelium coe- tus ius habet petendi ut causa apud tribunal compe- tens instruatur. 8 2. Si petitio a legitima et conipetente Ecclesiae iuctoritate admissa fuerit, eo ipso petenti ius est cau- 'am legitime promovendi et ad exitum perducendi. $ 3. Loci Ordinarius potest sive ex officio sive ad nstantiam causam beatificationis instruere"},{"canon":2004,"latin":". $ 1l. Actor potest agere vel per se vel per procura- orem ad hoc legitime constitutum; mulieres nonnisi er procuratorem. 544 Codec Iuris Canonici $ 2. Qui apud tribunal competens causam pertra- ctat dicitur postulator. $ 3. Postulator, sive proprio sive alieno nomine agat, debet esse sacerdos vel saecularis vel religiosus, in Urbe fixam habens sedem."},{"canon":2005,"latin":". Singuli pro singulis causis postulatores admittun- tur: nec alii quam causae postulatori competit ius substituendi sibi per legitimum mandatum alios qui vice-postulatores dicuntur."},{"canon":2006,"latin":". $ 1. Tum postulator tum vice-postulatores, si ex alius mandato causam agant, antequam ad munus suum exercendum admittantur, debent mandatum tri- bunali exhibere. $ 2. Mandatum postulatoris exactum sit ad nor- mam"},{"canon":2009,"latin":". $ 1. In causis, quae agitantur apud Sacram Con- gregationem, relatorem seu ponentem agat unus e Pa- tribus Cardinalibus eidem Congregationi adscriptis, a Romano Pontifice designatus. $ 2. Eius officium est causae sibi demandatae pe- culiare studium impendere et in plenaria seu ordina- ria congregatione ea omnia referre, quae sive in favo- rem causae sive contra eam facere videntur."},{"canon":2010,"latin":". $ 1l. Ad ius tuendum in quolibet processu partem habere debet promotor fidei, qui semper citari debet ad normam"},{"canon":2012,"latin":". $ l1. Promotoris fidei est concinnare interrogatoria sobria, mere historica, quae non eo spectent ut certam uandam responsionem ab interrogato eliciant, quae- ue apta sint ad veritatem eruendam etiam super Cod. Iur. Cam. 35 546. Codex Iuris Canonici artieulis a postulatore propositis, eaque iudicibus exhibere sub secreti obligatione. $ 2. Est praeterea. eiusdem promotoris instare ut testes ex officio citentur et opportunas promovere ex- ceptiones; sed iudex potest testes, etiam promotore fi- dei non instante aut renuente, ipso tamen monito, ex officio arcessere. CAPUT III. De notario, cancellario et advocatis."},{"canon":2013,"latin":". $8 1. Processibus sive apostolicis sive ab Ordinario loci iure proprio instruendis assistere debet notarius seu actuarius. $ 2. Notarius apud Saeram Congregationem debet esse e numero Protonotariorum participantium."},{"canon":2014,"latin":". Religiosi fungi valide nequeunt munere notarii, nisi ex necessitate; in causis autem propriae religionis sen- per excluduntur."},{"canon":2015,"latin":". In processibus ab Ordinario loci instruendis extra Urbem, notarii munere fungi potest ipsemet Curiae no- tarius; in Urbe notarii munere fungatur Protonotarius Sacrae Congregationis, eoque absente, notarius Vica- riatus Urbis. Cav. 20106. Notario dari potest adiutor seu, ut aiunt, adiunctus qui ei auxilium praestet in conferendis transumptis cum actis originalibus, et exemplaribus cum doeumen- tis quae ex autographis in bibliothecis, tabulariis, etc., servatis transeribantur. CaN.. 2017. Notarius adiunctus et cancellarius Sacrae Congre- gationis debent esse sacerdotes, integrae famae et omni. exceptione maiores; cancellarius vero sit praeterea lau- rea in iure canonico donatus. Liber Quartus - De Processibus 547"},{"canon":2018,"latin":". Advocati et procuratores in causis beatificationis et canonizationis apud Sacram Congregationem debent esse potiti laurea in iure canonico et saltem licentia iu sacra theologia, et fecerint oportet tirocinium penes aliquem ex advocatis Sacrae eiusdem Congregationis vel penes ipsum fidei Sub-promotorem generalem; pro advocatis insuper requiritur legitimus titulus advocati rotalis. TITULUS XXIII. De probationibus in his processibus adhibendis. CAPUT [. De probationibus generatim."},{"canon":2019,"latin":". In his causis probationes debent esse omnino plenae; nec aliae sunt admittendae, nisi quae ex testibus et ex documentis eruantur."},{"canon":2020,"latin":". $ 1l. Ad probandum nunquam Servo Dei cultum 'uisse praestitum, quatuor saltem testes sunt neces- sarii. $ 2. Ad probandam famam virtutum, martyrii ac niraculorum, octo saltem testes requiruntur, qui sin- zulares esse possunt singularitate, ut aiunt, adminicu- ativa; praeterea duo saltem testes ex officio vocandi iunt. . $38. Ad probandas virtutes vel martyrium, requi- 'untur testes de visu et contestes : historica. monumenta dminiculum tantum praestare possunt. $ 4. Si habeantur in processu apostolico testes ex uditu a videntibus et in informativo testes de visu, ossunt ii omnes coniungi in linea probationis. . $ 9. Si vero adsint in informativo testes de visu et apostolico testes tantummodo ex auditu auditus, hi l Jj 548 Codec Iuris Canonici habent vim adminiculi, magis vel minus gravis pro prudenti iudicum aestimatione; et tunc tantum ad ul- teriora, idest ad miraculorum disceptationem, procedi potest, cum ex horum omnium testium coniunctione talis habeatur probatio quae viro prudenti de re gravi iudicaturo fidem factura sit et auctoritatem. 8$ 6. In causis tamen antiquis per viam non cultus procedentibus, in quibus deficiunt oculati testes vel ex auditu a videntibus, et in causis procedentibus per viam casus excepti, virtutes et martyrium probari pot- erunt per testes ex auditu atque ex publica fama, quae annulatam, uti aiunt, traditionem ex auditu constituat, et per documenta coaeva vel monumenta uti authen- tica recognita. $ 7T. Denique miracula semper probanda sunt per testes de visu et contestes."},{"canon":2021,"latin":". Cultus immemorabilis probatur per authentica mo- numenta, quae constitutioni Urbanianae, an. 1634 pro- mulgatae, centum annorum spatio antecedant vel illo saeculo perdurante sint edita, dummodo facta referant quae saltem centum ante annos contigerint una cum populi traditione nunquam interrupta."},{"canon":2022,"latin":". Longissimi temporis cultus a Sede Apostolica per- missus per documenta coaeva probatur. CAPUT II. De testibus et peritis. OaN. 2023. In processibus beatificationis omnes Christifideles, salvo praescripto"},{"canon":2023,"latin":"-2025 in memoriam revocet atque urgeat. $ 2. Si vero agatur de causa Servi Dei ad religio- nem aliquam pertinentis, vulgari praeterea debet edi- ctum in singulis eiusdem religionis domibus; et Su- periores gravi obligatione tenentur curandi ut haec publicatio fiat, habita expressa mentione praescripti"},{"canon":2025,"latin":", $ 2, itemque ut omnes subditi qui habeant, scripta remittant. 8 9. Munus est promotoris fidei instare ut edictum publicetur etiam in aliis locis ubi spes sit fore ut ali- quis inveniatur qui scriptum aliquod penes se habeat."},{"canon":2027,"latin":", 8 2, n. 1, tenentur, licet non vocati, ea in Ecclesiae notitiam perferre, quae con- tra virtutem aut miracula aut martyrium Servi Dei facere ipsis videantur. [1 E [e Liber Quartus - De Processibus Cav. 2024. Tanquam testes vocandi in primis sunt a promotore fidei, etsi a postulatore non inducti, ii omnes qui cum Servo Dei familiaritatem vel consuetudinem habue- runt. CaNv. 2025. $ 1. Omnes de quibus in ean. 2023, 2024, nisi iam tanquam testes se inductos sciverint, dare litteras de- bent ad proprium Ordinarium, quibus utrum consue- tudinem cum Servo Dei habuerint, an aliquod factum peculiare aperiendum cognoscant et quodnam illud sit, breviter exponant; Ordinarius vero has litteras promo- tori fidei transmittendas curet. $ 2. Religiosi vel religiosae litteras eiusmodi, si- gillo clausas, immediate et directe ad Ordinarium aut fidei promotorem transmittant, vel confessario tradant qui illas quamprimum ad Ordinarium vel promotorem fidei deferendas curet. $ 3. Illitterati rem parocho exponant, qui ad Ordi- narium vel promotorem fidei eam referat. Cav. 2026. Superiores religiosi gravi obligatione tenentur cu- randi ut omnes subditi, qui debent, accedant ad depo- rendum, quos tamen nec directe nec indirecte impel- lant ad testandum in unum potius quam in alium sen- sum. CAN. 202T. $ 1. Admittuntur ut testes consanguinei, affines, familiares, haeretici quoque et infideles. $ 2. Admitti nequeunt : 1.? Oonfessarius ad normam can. 17571, $ 3, n. 2; 2.\" Postulator, advocatus aut procurator in causa, durante munere; si vero munus penitus dimiserint, admittuntur, sed adminiculum tantum suppeditare possunt; 3.\" Qui munere iudicis aliquando in causa functi sunt. 550 Codes Iwris Canonici"},{"canon":2028,"latin":". $ 1. Medici a curatione, quicumque ii sint, cum de miraculis agitur, tanquam testes sunt inducendi. $ 2. Quod si renuerint se tribunali sistere, curet iudex ut saltem scriptam et iuratam relationem de morbo eiusque processu conficiant actis inserendam, vel eorum sententia per interpositam personam exci- piatur, deinde examini subiiciendam. Caw. 2029. Testes in sua testificatione propriae scientiae cau- sam reddere debent circa ea quae asserunt; secus eorum testimonium nihili faciendum est."},{"canon":2030,"latin":". Ad probandam famam sanctitatis vel martyrii Servi Dei qui pertinuerit ad aliquam religionem, dimidia saltem pars testium debent esse extranei."},{"canon":2032,"latin":". $ 1. Documenta, quibus postulator innititur, inte- gra exhibenda sunt tribunali. $ 2. Sed alia quoque documenta poterit a postula- tore tribunal exigere, quae ad veritatem detegendam conferre eidem tribunali videantur."},{"canon":2033,"latin":". $ 1. Testimonia extraiudicialia scripto consignata sive ab iis quos postulator in processu interrogari cu- raverit circa virtutes et martyrium Servi Dei, sive ab aliis quos postulator interrogandos proposuerit, etsi in processibus afferantur, recenseri tamen nequeunt inter documenta quae in iudicio de Servi Dei sanctitate vel martyrio vim probativam habent. $ 2. Nec elogia funebria et necrologia illico post mortem Servi Dei exarata vel typis edita legitimam probationem constituunt. $ 3. Multoque minus testimonia virorum quamvis iliustrium circa virtutes et opera Servi Dei non sponte, sed amicorum precibus, eo adhuc vivente, scripto tradita."},{"canon":2034,"latin":". Qui documenta exhibent, debent declarare eorum originem et authenticitatem."},{"canon":2036,"latin":". Cav. 2046. Notarius diligenter describat tum scriptorum nu- merum et qualitatem, tum acta omnia perquisitionis ipsorum; quae acta debent praeterea ab Ordinario vel 556 Codec Iwris Canonici ab eius delegato et promotore fidei subseribi ac Ordi- narii sigillo muniri. Cav. 2047. $ 1. Postulator iusiurandum coram Ordinario emit- tat de scriptorum perquisitione a se diligenter facienda, et postea de eadem diligenter peracta. € 2. 8i agatur de Serva Dei quae ad aliquam reli- gionem pertinuerit, suprema religionis Moderatrix vel Antistita monasterii iusiurandum pariter praestet se diligentem scriptorum perquisitionem peregisse, omnia quae possidebat Servae Dei scripta tradidisse, neque sibi constare aliquam ex suis subditis aliasve personas eiusdem Servae Dei scripta adhuc retinere."},{"canon":2039,"latin":". $ Ll. Ad haec competens est Ordinarius loci in quo Servus Dei supremum diem obiit, aut miracula conti- gerunt; qui tamen non debet ipse per se iudicium instruere, si sit de gente Servi Dei. 554 Codec Iuris Canonici $ 2. Cum antiquus exstat processus super fama sanctitatis vel martyrii ante annos triginta confectus, sed causa, antequam a Sede Apostolica obtineret legi- timam introductionem, qualibet de causa fuerit inter- missa, ad eosdem Ordinarios eorumve successores per- tinet processum informativum conficere super conti- nuatione famae sanctitatis vel martyrii."},{"canon":2040,"latin":". $ 1. Tribunal constare debet praeside, qui est ipse- met Ordinarius per se vel per sacerdotem ad hoc dele- gatum, et in hoc altero casu duobus aliis iudicibus ab eodem Ordinario eligendis inter iudices synodales. $ 2. Ordinarius per decretum designet tribunalis praesidem, sive hoc munus sibi reservet, sive delega- tum eum duobus aliis iudicibus nominet; eodemque de- creto nominet fidei promotorem et notarium."},{"canon":2041,"latin":". $ 1. Sessiones tribunalis pro excipiendo iureiu- rando et examine testium habeantur diurno, quoad fieri potest, tempore et in loco sacro. $ 2. Post unamquamque sessionem acta causae claudi et iudicis sigillo obsignari debent, non ape- rienda, nisi in sequenti sessione, postquam iudex sigil- Ium integrum et intactum recognoverit; si sigillum in- tegrum et intactum non inveniatur, iudex rem deferat ad Sacram Congregationem. AnT. L — De perquisitione scriptorum Servi Dei. Ca4x. 2042. Nomine scriptorum veniunt non modo opera inedita Servi Dei, sed etiam quae iam typis fuerint impressa; item conciones, epistolae, diaria, autobiographiae, quidquid denique vel ipse per se, vel aliena manu exa- raverit. Liber Quartus - De Processibus 555"},{"canon":2043,"latin":". $ 1. Ordinarius per publicum edictum in singulis paroeciis, si fieri potest, vulgandum vel alio opportu- niore modo scripta Servi Dei ab omnibus penes quos exstent ad tribunal deferri iubeat, et praescripta"},{"canon":2044,"latin":". $ 1. Ordinarius non solum ad instantiam postula- toris, sed etiam ex officio scripta Servi Dei diligenter perquirat. $8 2. Quando scripta in aliena dioecesi reperiuntur, iudex roget Ordinarium illius dioecesis, ut ea ipse per- quirat ad normam iuris et ad se una cum actis trans- mittat. OaN. 2045. $ 1. Si qui ex possessoribus authographa retinere cupiant, horum apographum authenticum ipse nota- rius conficiendum curet, ad Sacram Congregationem una cum processu transmittendum. 8$ 2. Quod attinet ad scripta in bibliotheca aut ta- bulario asservata, standum praescripto"},{"canon":2048,"latin":". Si agatur de causa alicuius martyris, perquisitio scriptorum fieri etiam potest post signatam commissio- nem introductionis causae apud Sacram Congregatio- nem, secundum instructiones a. Promotore generali fi- dei ea de re dandas. AnT. ll. — De processu informativo. Cav. 2049. Processus informativus per Ordinarios instruitur; et si inchoatus non fuerit intra triginta annos a morte Servi Dei, ut ad ulteriora procedi possit, probari debet nullam in casu fraudem vel dolum aut culpabilem ne- gligentiam adfuisse."},{"canon":2050,"latin":". $ 1. In testium exeussione super fama. sanctita- tis, martyrii et miraculorum serventur praescripta"},{"canon":2051,"latin":". Absolvi nequit processus informativus, nisi prius promotor fidei omnes ad se remissas litteras, de qui- bus in"},{"canon":2052,"latin":". . \"Tribunal cum iudicaverit probationes omnes sive per testium examen sive per documentorum exhibitio- nem fuisse collectas et scripta omnia Servi Dei, quae haberi poterant, in actis esse, audito promotore fidei, moneat postulatorem ut, si alia habeat, offerat intra certum temporis spatium, quo elapso, processui finis imponitur."},{"canon":2053,"latin":". Iubente iudice et non contradicente promotore fidei, notarius publicet processum; qui scribae a tribunali de- signato transcribendus tradatur."},{"canon":2054,"latin":". Exemplar processus, seu, ut aiunt, transumptum, sieut acta archetypa, manu transcribantur."},{"canon":2055,"latin":". Absoluto transumpto, fiat eius collatio cum arche- typo a notario et ab eius adiuncto, praesentibus uno ex iudicibus et promotore fidei; qua collatione expleta, ad authenticitatem transumpti probandam tum notarius tum iudex et promotor fidei subscriptione sua et sigillo transumptum communiant. [21 ex oo CaN. 20506. $ 1. Absoluta collatione, archetypum clauditur et sigillis munitur in archivo Curiae diligenter asservan- dum et nunquam aperiendum sine venia Sedis Apo- stolicae. $ 2. Transumptum vero clauditur et obsignatur si- gillo Ordinarii atque hac de re notarius instrumentum in duplici exemplari conficit, alterum Romam trans- mittendum, alterum in archivo Curiae asservandum. AnT. III. — De processw super mon cultu."},{"canon":2058,"latin":". Tribunal adeat praeterea et diligenter inspiciat se- pulcrum Servi Dei, cubiculum in quo habitavit vel obiit, et si qua sint alia loca ubi cultus signa adesse merito quis suspicari possit."},{"canon":2059,"latin":". Si in processus decursu non levia habeantur indicia cultus interea Servo Dei praestiti, munus esto promo- toris fidei instare ut ulterior inquisitio hac de re pera- gatur. Cav. 2060. Tribunal debet sententia definire utrum cultus Servo Dei fuerit praestitus, necne. ART. IV. — De transmissione processus scriptorum Servi Dei, processus informativi et de non cultu ad Sacram Congregationem."},{"canon":2061,"latin":". Ordinarius statim ac expleverit perquisitionem scri- ptorum, ea Romam una cum 9processiculo mittat dili- gentiarum, idest cum iuridica relatione diligentiarum quibus in perquirendis scriptis usus est. Liber Quartus - De Processibus 559 CaN.. 2062. Si post perquisitionem scriptorum Servi Dei alia in decursu causae reperiantur, ea statim ad Sacram Con- gregationem transmittenda sunt, nec ad ulteriora pro- cedi potest, nisi prius revisa fuerint."},{"canon":2063,"latin":". $ 1. Transumptum processus informativi Ordina- rius postulatori tradat ad Sacram GCongregationem transmittendum. $ 2. Una cum transumpto mittat quoque litteras tum iudicum ad Sacram Congregationem tum promo- toris fidei ad Promotorem fidei generalem, ut Sacra Congregatio certior fiat tum de fide testibus praestanda tum de omnibus actis legitime absolutis. $ 3. Transmittat quoque Ordinarius descriptionem formae sigilli, quo transumptum obsignavit, vel eius- dem sigilli exemplar."},{"canon":2064,"latin":". Item Ordinarius expletum processum de non cultu ad Sacram Congregationem per postulatorem trans- mittat. CAPUT II. De causae introductione «pud. Saeram. Congregationem. Anr. L — De revisione scriptorum."},{"canon":2065,"latin":". Statim ac scripta Servi Dei Romam transmissa fue- rint, sunt illa quidem examini subiicienda; sed Sacra Congregatio debet opportune investigare utrum, prae- ter exhibita, alia quoque Servi Dei scripta sive a pri- vatis custodita sive in publicis archivis consignata ex- stent. 560 Codegz luris Canonici"},{"canon":2066,"latin":". $ 1. Revisores scriptorum in singulis causis deli- gantur a Cardinali Ponente, audito Promotore generali fidei; eorumque nomina secreto serventur. $ 2. Ad hoc munus adsciscantur sacerdotes qui lau- rea saltem in theologia vel, si religiosi fuerint, aequi- valenti titulo sint donati."},{"canon":2068,"latin":". $ 1. Iudicium revisorum debet referre num in seri- ptis aliquid habeatur quod fidei ac bonis moribus ad- versetur, et edocere generali quadam ratione quaenam indoles, quinam virtutum habitus vel defectus ex scri- ptis appareant propria fuisse Servi Dei. $ 2. Hoc iudicium revisores scripto proferant, ar- gumentis et rationibus suffultum."},{"canon":2069,"latin":". Si quando iudicia revisorum discrepent, designetur ad normam"},{"canon":2070,"latin":". Promotor generalis fidei obiectiones ex scriptis Servi Dei ac revisorum iudicio desumptas, si quas habeat, Patribus Cardinalibus diseutiendas proponat. Caw. 2011. Si quid in scriptis Servi Dei fidei non omnino con- sonum contineri certo fuerit demonstratum aut aliquid liabeatur quod in praesenti fidelium offensioni esse pos- Liber Quartus - De Processibus 561 sit, Romanus Pontitex, audito Patrum Cardinalium voto et perpensis omnibus casus circumstantiis, deci- dit num ad ulteriora procedi possit."},{"canon":2071,"latin":". Litteràáe postulatoriae, quibus personae insigniores in dignitate sive ecclesiastica sive civili constitutae vel personae morales expostulant a Summo Pontifice ut causae beatificationis alieuius Servi Dei manus appo- natur, utiliter exhibentur, dummodo sponte et ex pro- pria scientia datae sint."},{"canon":2073,"latin":"- 2015. Liber Quartus - De Processibus 567 AnT. II. — De processus apostolici validitate diiwdicanda. OaN. 2098. Processu apostolico ad Sacram Congregationem re- misso, in primis de eiusdem processus validitate con- stare debet, simulque ad examen revocetur validitas processus informativi."},{"canon":2075,"latin":". Transumptum processus ab Ordinario missum in tabulario Sacrae Congregationis asservetur; eiusque exemplar a cancellario ad iuris praescriptum recogni- tum postulatori tradatur."},{"canon":2078,"latin":". Si, scriptis perpensis, decretum fuerit ad ulteriora procedi posse, Promotor generalis fidei obiectiones suas exaret contra causae introductionem, quibus respon- deat advocatus causae."},{"canon":2081,"latin":". Cum peritorum opera est necessaria: 1.? Periti sint saltem duo, quorum alter alteri sit ignotus, salvo praescripto n. 4; 2. Deputentur a tribunali per maiorem suffra- giorum partem, audito fidei promotore, vel, si penes Sacram Congregationem operam suam praestare de- beant, a Cardinali Ponente, audito fidei generali Pro- motore; semper autem excludi debent qui in causa te- stis munere functi sunt; 3. Postulator certior ne fiat quinam periti fue- rint designati; et ipsimet periti de sua designatione secretum servent; 4.\" Periti seorsim singuli ad peritiam deveniant, nisi ex iusta causa iudex, assentiente promotore fidei, permittat ut ii simul peritiam instituant; 5. Ringuli relationem peritiae a se confectae scri- pto tradant; sed deinde seorsim interrogentur, etsi pe- ritiam simul confecerint. Liber Quartus - De Processibus 551 CAPUT III. De documentis processu inserendis."},{"canon":2082,"latin":". Iudicium cirea valorem processus informativi ab Ordinario instructi, circa famam sanctitatis vel mar- tyrii et circa absentiam cuiuslibet obstaculi peremptorii profertur a Patribus Cardinalibus in comitiis ordina- riis, Cardinali Ponente referente ac proponente du- Liber Quartus - De Processibus 563 bium : an signanda sit commissio introductionis causae in casu et ad effectum de quo agitur."},{"canon":2083,"latin":". $ Il. Si Patrum Cardinalium iudicium fuerit favo- rabile, proponatur Sanctissimo ut signet, si placeat, commissionem introductionis causae. $ 2. Si Sanctissimus commissionem signaverit, Se- cretarius Sacrae Congregationis hac de re decretum conficiat et publici iuris faciat."},{"canon":2084,"latin":". 3 1. Edito decreto introductionis causae, Ordinarii nihil ultra cirea eam agere possunt sine expressa licen- tia Sacrae Congregationis. $ 2. Servum Dei, cuius causa introducta tantum est, venerabilis titulo decorari prohibitum est; et ca- veant postulatores ne occasione introductionis causae quidquam fiat in honorem Servi Dei, quod publicum cultum redoleat. AnT. III. — De discussione processus super non cultu. Cax. 2085. Signata commissione introductionis causae, a Pa- tribus Cardinalibus in comitiis ordinariis particulari- bus discutiendum est dubium num confirmanda sit sen- tentia de non eultu ab Ordinario prolata. Si sententia Patrum Cardinalium cultum praestitum fuisse edixe- rit, eorundem Patrum arbitrio, omnibus circumstantiis attentis, causa suspendatur quousque omnia signa ve- titi cultus remota fuerint, et haec obedientia ad certum tempus, ab ipsis Patribus statuendum, fuerit praestita."},{"canon":2085,"latin":". $ 1. Historiae non habent vim documentorum, nisi documentis innixae in processu exhibitis. $ 2. Si qui magnae auctoritatis viri his documentis usi sint eaque probaverint, eorum testimonium afferri debet tantum ad confirmandam documentorum authen- ticitatem et auctoritatem. Codes Iuris Canonici [5]! cQ tS Cav. 2036. $8 1. Documenta historica sive manu scripta, sive tvpis impressa, quibus postulator Servi Dei virtutes aut cultus eidem praestiti antiquitatem eiusque non in- terruptam continuationem probare intendit, inseran- tur in processum et cum ipso transmittantur ad Sa- cram Congregationem et a viris peritis examinentur. 8 2. At si quod ex his in bibliotheca vel tabulario asservetur, unde deduci nequeat, eius exemplar scri- ptum vel photographice redditum exhibeatur cum testi- fieatione scripto reddita a notario tribunalis de eius authenticitate. $ 3. Si ne id quidem fieri possit, res deferatur ad Saeram Congregationem, quae peritos designet ut ea recognoscant ubi asservantur. TITULUS XXIV. De processu beatificationis Servorum Dei per viam non cultus. Cav. 2087. $ 1. Personae quae in processu, sive a locorum Or- dinariis iure proprio sive a delegatis Sedis Apostolicae instruendo, partem habent, scilicet iudices, promotor fidei ac sub-promotores, notarius et adiunctus debent, initio uniuscuiusque processus, secundum formulam a Sacra Congregatione praescriptam, iusiurandum prae- stare de munere fideliter adimplendo, de secreto ser- vando nsque ad processus publicationem et de donis euiusvis generis non accipiendis. $8 2. Ordinarius, etsi partes iudicis non agat, tene- tur tamen praestare iusiurandum de secreto servando. $ 3. Praeterquam quod de secreto servando, iurare praeterea debent testes, nemine excepto aut dispen- sato, de veritate dicenda, antequam interrogentur, de veritate dictorum, post factam interrogationem; periti, interpretes, revisores et scriba, de munere bene adim- Liber Quartus - De Processibus 553 plendo, antequam peritiam, conversionem de uno ser- mone in alium, revisionem, transeriptionem peragant; de munere bene adimpleto, post peractam peritiam, conversionem, transcriptionem, revisionem. Etiam cur- sor seu nuntius iusiurandum praestet de officio fideliter obeundo. $ 4. Postulatores ac vice-postulatores praestare de- bent iusiurandum calumniae, idest iurent se veritatem per totum processum dicturos nullaque fraude usuros. $ 9. Penes Sacram Congregationem, quod ad iusiu- randum attinet, servetur lex eiusdem propria. CAPUT I. De processibus a loci Ordinario iwre proprio instruendis."},{"canon":2086,"latin":". $ 1. Si Ordinarius processum super non cultu non- dum confecerit ante causae introductionem, ad eundem processum deveniendum est auctoritate apostolica. $ 2. Ad hunc finem fidei Promotor generalis inter- rogatoria exaret quae una cum litteris remissorialibus, 564. Codez Iuris Canonici de quibus in"},{"canon":2088,"latin":". $ 1l. Ad introductionem causae beatificationis Servi Dei, a Sede Apostolica obtinendam, debet prius iure constare de puritate doctrinae in eius scriptis, de eius- dem fama sanctitatis, virtutum et miraculorum vel martyrii, de absentia cuiuslibet obstaculi quod perem- ptorium videatur; mox vero de cultu publico eidem non praestito. $ 2. Quare ad preces postulatoris Ordinarius, si pe- titionem admittendam esse existimaverit, debet : 1.\" Scripta Servi Dei perquirere; 2.\" Processum informativum instruere super fama sanctitatis, virtutum in genere vel martyrii, causae martyrii et miraculorum; 9.\" Processum instruere super non cultu."},{"canon":2090,"latin":". Interrogatoria conficiantur a Promotore generali fidei super obiectionibus in causae introductione agi- tatis et super testimoniis receptis in processu informa- tivo ad normam"},{"canon":2091,"latin":". $ 1. Litterae remissoriales tradantur causae postu- latori qui eas ad delegatum praesidem tribunalis trans- mittendas curet. $ 2. Una simul mittantur ad aliquem ex sub-pro- motoribus, clausa et non aperienda nisi in actu exami- nis, interrogatoria, super quibus qui inducentur testes, sint interrogandi. : Cawv. 2092. Iudices delegati, antequam muneris obeundi initium faciant, Ordinario ostendant litteras delegationis, qui debet eisdem praestare auxilium auctoritatis suae."},{"canon":2093,"latin":". $ 1. Receptis litteris remissorialibus, praeses tribu- nalis curet quantocius tribunal convocare et nunquam 566 Codec Iuris Canonici hanc convocationem differat ultra trimestre, nisi iustum intercedat impedimentum, de quo tamen intra idem tempus Sacram Congregationem monere ne omittat. $ 2. Tribunal in ipsa prima sessione eligat nota- rium, eius adiunctum, peritum, si casus ferat, et cur- sorem, ac de eiusmodi electione fidem faciat notarius Curiae."},{"canon":2094,"latin":". Quamvis omnes, ad quos remissoriales litterae datae sunt, adesse possint singulis processus apostolici ses- sionibus, ad validitatem tamen sufficit ut adsint praeses cum duobus iudicibus vel, ipso annuente et absente, tres alii iudices, itemque unus ex sub-promotoribus fi- dei, notarius vel adiunctus."},{"canon":2095,"latin":". Processus saltem intra biennium, computandum a die aperitionis litterarum, absolvendus est; quo biennio elapso, cum processus continuari nequeat sine venia Apostolicae Sedis, Sacra Congregatio moneatur de im- pedimentis ob quae apostolicum mandatum non fuerit ad exitum perductum. Cav. 2096. Antequam absolvatur processus apostolicus super virtutibus in specie, fiat a tribunali recognitio iuridica exuviarum Servi Dei secundum praescripta litterarum remissorialium."},{"canon":2097,"latin":". $ 1. In transcriptione, collatione et Romam trans- missione exemplaris actorum originalium serventur quae supra"},{"canon":2099,"latin":". Quare ante disceptationem paretur à causae advo- cato positio, quae constet : 1. Informatione qua, productis documentis ad rem necessariis in processu contentis, omnia in eo ad normam iuris peracta fuisse demonstretur; 2» Animadversionibus Promotoris generalis fidei contra validitatem, cum responsionibus advocati, utris- que ad normam"},{"canon":2100,"latin":". $ 1. Pro diiudicanda validitate processus habeatur congregatio, praesentibus Cardinali Sacrae Congrega- tionis Praefecto, Cardinali Ponente et aliis tribus eius- dem Sacrae Congregationis Cardinalibus ab ipso Ro- mano Pontifice electis, necnon Secretario, Protonotario Apostolico, Promotore generali fidei et Sub-promotore. 8 2. In congregatione, referente Cardinali Ponente, praelati supradicti suum votum proferunt; et Promotor generalis fidei obiectiones, si quas habet, proponit. $ 3. His omnibus discussis, Patres Cardinales iu- dicium ferant; quod si fuerit favorabile et a Summo Pontifice confirmatum, decretum de processus validi- tate fiat. AnT. III. — De iudicio super heroicitate virtutwm in specie vel super marliyrio eiusque causa. Cav. 2101. Disceptatio virtutum non ante quinquaginta annos a morte Servi Dei inchoanda est. 568 Codes Iuris Canonici Mo EED DER cM vadiciiculidekt cesses us oie o"},{"canon":2102,"latin":". Tribus congregationibus disceptatur de Servi Dei virtutum heroicitate vel de eius martyrio eiusque causa; scilicet in antepraeparatoria, praeparatoria et generali."},{"canon":2103,"latin":". $ 1. Praelati officiales et consultores in qualibet congregatione suffragia scripto proferunt. $ 2. Postquam omnes praelati et consultores suffra- gium suum protulerint tum in congregatione anteprae- paratoria tum in praeparatoria, singuli poterunt ite- rum declarare, antequam dimittatur congregatio, se à suffragio iam lato recedere. $ 9. Conclusiones singulorum suffragiorum scripto mandentur a Secretario et secretae serventur; ipsa vero scripta suffragia Promotori generali fidei tradantur."},{"canon":2104,"latin":". In causis confessorum discuti debet dubium: an constet de virtutibus theologalibus Fide, Spe, Caritate tum in Deum tum in provimum, necnon de cardinali- bus Prudentia, Iustitia, Temperantia, Fortitudine, earumque adneris in gradu heroico in casu et ad effe- ctum de quo agitur; in causis vero martyrum : an con- stet de martyrio eiusque causa ct de signis seu miraculis in casu et ad. effectum de quo agitur."},{"canon":2105,"latin":". Congregatio antepraeparatoria habetur coram Car- dinali Ponente una cum praelatis officialibus et con- sultoribus."},{"canon":2106,"latin":". $ 1. Territorium cuiuslibet dioecesis dividatur in distinctas partes territoriales; unicuique autem parti sua peculiaris ecclesia eum populo determinato est as- signanda, suusque peculiaris rector, tanquam proprius eiusdem pastor, est praeficiendus pro necessaria ani- marum cura. $ 2. Pari modo vicariatus apostolicus et praefe- ctura apostolica, ubi commode fieri possit, dividantur. $ 3. Partes dioecesis de quibus in $ 1, sunt paroe- ciae; partes vicariatus apostolici, ac praefecturae apo- stolicae, si peculiaris rector eisdem fuerit assignatus, appellantur quasi-paroeciae. $ 4. Non possunt sine speciali apostolico indulto constitui paroeciae pro diversitate sermonis seu natio- nis fidelium in eadem civitate vel territorio degentium, nec paroeciae mere familiares aut personales; ad con- stitutas autem quod attinet, nihil innovandum, incon- sulta Apostolica Sede."},{"canon":2108,"latin":". Oongregatio praeparatoria habetur ab omnibus Pa- tribus Cardinalibus Sacrae Congregationis, assistenti- » bus praelatis officialibus et consultoribus."},{"canon":2109,"latin":". Positio pro congregatione praeparatoria confletur : 1.\" Difficultatibus Promotoris generalis fidei; 2.\" Diffieultatibus quae a consultoribus in suis suffragiis propositae fuerint, si Promotori generali non spernendae videantur; 3.\" Responsionibus advocati; i.^ Documentis nuper repertis sive pro causa sive contra causam, cum summariis additionalibus sive ad impugnationem sive ad defensionem."},{"canon":2110,"latin":". $ 1. In congregatione praeparatoria Patres Cardi- nales, auditis consultoribus, decernunt num ad ulte- riora procedi possit. 5170 Codec Iwris Canonici $ 2. Recretario et Promotori generali fidei, etiam si rogati non fuerint, licet semper interloqui quo magis et quaestio fiat perspicua et facta illustrentur."},{"canon":2111,"latin":". Post discussionem res Summo Pontifici deferatur a Cardinali Praefecto qui Sanctissimum certiorem fa- ciat non solum de exitu discussionis, sed etiam de prae- cipuis rationibus quae hinc inde allatae sunt."},{"canon":2112,"latin":". Congregatio generalis habetur coram Sanctissimo, assistentibus Patribus Cardinalibus Sacrae Congrega- tionis, praelatis officialibus et consultoribus."},{"canon":2113,"latin":". * Pro congregatione generali paratur novissima po- sitio ad normam"},{"canon":2115,"latin":". $ 1. Mandante Sanctissimo, exaretur a Secretario Sacrae Congregationis decretum, quo, nomine Summi Pontifieis, authentice declaretur Servi Dei virtutes omnes in gradu heroico vel martyrium bene esse pro- bata: quod decretum publicetur tempore et modo a Sanctissimo praescribendis. $ 2. Publicato hoc decreto, Servus Dei nuncupari potest venerabilis; qui tamen titulus nullam publiei cultus permissionem importat. Liber Quartus - De Processibus 571 AnT. IV. — De iudicio super Servi Dei miraculis in. specie. CaN.. 2116. $ 1. Praeter virtutum heroicitatem aut martyrium, ad beatificationem Servi Dei requiruntur miracula eius intercessione patrata. $ 2. Verum, si de martyre agatur et evidenter con- stet de martyrio et causa martyrii tum materialiter tum formaliter spectati, sed deficiant miracula, Sacrae Con- gregationis est decidere an signa in casu sufficiant et, lis deficientibus. an supplicandum sit Sanctissimo pro dispensatione a signis in casu."},{"canon":2116,"latin":". Ordinarius clericum | qui contra praescriptum"},{"canon":2117,"latin":". Ad beatificationem Servorum Dei requiruntur duo tantum miracula, si testes oculati in utroque processu tum informativo tum apostolico probationem virtutum confecerint, vel si testes, in processu apostolico excussi, fuerint saltem ex auditu a videntibus; tria, si testes fuerint oculati in processu informativo et de auditu au- ditus in processu apostolico; quatuor, si in utroque processu de virtutibus constiterit per solos testes tra- ditionis et per documenta."},{"canon":2118,"latin":". $ I1. Ad probationem miraculorum duo periti ex of- ficio inducendi sunt initio discussionis; et si ambo fue- rint concordes in reiiciendo miraculo, ad ulteriora ne procedatur. $ 2. Cum saepissime in discussione miraculorum agatur de sanatione ab aliquo morbo diiudicanda, periti esse debent in re medica vel chirurgica celebriores, imo, cum fieri potest, ii eligantur, qui in morbis, de quibus in proposito miraculo agitur, dignoscendis et curandis singulari peritia sint praediti. 519 Codea Iuris Canonici ."},{"canon":2119,"latin":". Vota peritorum, breviter sed dilucide conseripta ra- tionibusque fulta, haec duo contineant, scilicet : 1.\" Utrum, si de sanatione agatur, is qui eam con- secutus dicitur, vere sanus haberi debeat; 2.^ Utrum factum, tanquam miraculum proposi- tum, per naturae leges explicari possit, necne."},{"canon":2120,"latin":". Miracula discutienda sunt in tribus congregationi- bus eodem plane modo qui supra pro virtutum heroi- citate statutus est; discussioni vero in una eademque congregatione, excepta generali coram Sanctissimo, nunquam plura quam duo miracula subiiciantur."},{"canon":2121,"latin":". Positio pro congregatione antepraeparatoria con- stare debet : 1.\" Informatione ab advocato conscripta; 2.\" Summario depositionum testium; 3.\" Duobus votis quae circa unumquodque mira- culorum pro veritate a peritis conscripta fuerint; 4.\" Obiectionibus Promotoris generalis fidei; 5.\" Responsionibus advocati."},{"canon":2122,"latin":". $ 1. Procongregatione praeparatoria positio confle- tur quemadmodum in"},{"canon":2123,"latin":". Pro congregatione generali serventur praescripta"},{"canon":2125,"latin":". $ 1. Pro Servis Dei, qui post pontificatum Alexan- dri III et ante tempus a constitutione Urbaniana prae- fixum ex tolerantia cultum habuerunt, peti potest po- sitiva approbatio Romani Pontificis. $8 2. Ad hoc autem requiritur processus ad normam canonum qui sequuntur."},{"canon":2129,"latin":". Signata commissione, expediantur litterae remisso- riales ad viros ab ipsa Sacra Congregatione designatos, ut ad tramitem iuris processus apostolicus instruatur super casu excepto et sententia a iudice delegato fe- ratur."},{"canon":2130,"latin":". Ex processu probari debet tum cultus initium tum uon interrupta eius continuatio usque ad sententiam delegati iudicis."},{"canon":2131,"latin":". Processu ad Sacram Congregationem transmisso et aperto parataque a causae advocato positione cum ani- madversionibus Promotoris generalis fidei et responsio- nibus ipsius patroni, in ordinaria congregatione pro- ponatur dubium : An confirmanda sit sententia iudicis delegati vel am ita constet de casu excepto ut ad ute. riora procedi possit."},{"canon":2132,"latin":". Confirmatio sententiae iudicis delegati ex parte Ro- mani Pontificis eam solam vim habet, ut probet factum immemorabilis cultus Servo Dei praestiti et usque ad sententiam perseverantis. Liber Quartus - De Processibus Qt -] Qt"},{"canon":2133,"latin":". Si sententia super casu excepto favorabilis fuerit et a Summo Pontifice approbata, expediantur litterae re- missoriales ad conficiendum processum super virtuti- bus vel.super martyrio eiusque causa secundum diver- sitatem causarum; et serventur praescripta"},{"canon":2134,"latin":". Edito decreto de facto cultus immemorabilis et de heroicitate virtutum vel de martyrio, Servus Dei haben- dus est aequipollenter beatificatus, si eiusdem cultus confirmatio per decretum Romani Pontificis accesserit."},{"canon":2135,"latin":". Servis Dei aequipollenter beatificatis iidem concedi possunt actus publici cultus, quibus honorari consue- verunt formaliter beatificati. TITULUS XXVI. De Beatorum ecanonizatione."},{"canon":2136,"latin":". Nemo potest alicuius canonizationem petere aut in eius honorem certos actus cultus a Sacra Congrega- tione impetrare nisi prius constiterit Servum Dei, de quo agitur, inter Beatos vel formaliter vel aequipol- lenter relatum esse. Cav. 2137. $ 1. Ut Sacrae Congregationi de formali aut aequi- pollenti beatificatione in casu constet, authenticum do- cumentum exhibendum est. $ 2. Si documentum huiusmodi non habeatur, legi- timus processus est instituendus ad probandum factum positivae permissionis cultus ex parte Romani Pon- tificis. $ 3. Processu absoluto, edatur in ordinaria congre- gatione sententia approbationi Romani Pontificis subii- cienda. 576 Codec Iuris Canonici C EURO suicides e liae LaL sso"},{"canon":2138,"latin":". $1. Ad canonizationem Beatorum qui formaliter beatificati sunt, requiritur approbatio duorum miracu- lorum, quae supervenerint post formalem beatifica- tionem. ; $ 2. Ad canonizationem vero Beatorum, qui aequi- pollenter fuerunt beatificati, requiritur approbatio trium miraculorum, quae post aequipollentem beatifi- cationem patrata sint."},{"canon":2139,"latin":". $ 1. Cum aliquod miraculum ad intercessionem ali- cuius Beati patratum. dicitur, Sacra Congregatio ad instantiam postulatoris decretum edit, si id Sanctis- simo placuerit, de resumenda causa et de novis pro- cessibus instruendis secundum normas in superioribus canonibus traditas. $ 2. Probata validitate processuum, discussio de no- vis miraculis regitur iisdem legibus quae superius sta- tutae sunt"},{"canon":2140,"latin":". Post haec omnia, Romanus Pontifex, auditis votis Patrum Cardinalium et consultorum, si et quando Op- portunum iudicaverit, decretum fert, quo decernit tuto procedi posse ad sollemnem Beati eanonizationem."},{"canon":2141,"latin":". Sollemnis Beatorum canonizatio, postquam in Con- sistorio decreta fuerit, fit servatis ritibus et sollemni- tatibus in Romana Curia receptis. - Liber Quartus - De Processibus 91 PARS TERTIA DE M0DO PROCEDENDI IN NONNULLIS EXPEDIENDIS NEGOTIIS VEL SANCTIONIBUS POENALIBUS APPLICANDIS Cav. 2142. In processibus de quibus infra, adhibeatur semper notarius, qui scripto consignet acta quae ab omnibus subseribi debent et in archivo servari."},{"canon":2143,"latin":". $ 1l. Quoties monitiones praescribuntur, hae fieri debent vel oretenus coram cancellario aliove officiali Curiae aut duobus testibus, vel per epistolas ad nor- mam"},{"canon":2145,"latin":". $ l. In iis processibus summarie procedendum est; at duo vel tres testes sive ex officio arcessiti sive a parte Cod. Iur."},{"canon":2146,"latin":". $ 1l. A definitivo decreto unicum datur iuris reme- dium, idest recursus ad Sedem Apostolicam. $ 2. Quo incasu ad Sanctam Sedem omnia acta pro- cessus transmittenda sunt. $ 9. Pendente recursu, Ordinarius paroeciam vel beneficium quo clericus privatus sit, alii stabiliter con- ferre valide nequit. TITULUS XXVII. De modo procedendi in remotione parochorum inamovibilium."},{"canon":2147,"latin":". $ 1. Parochus inamovibilis à sua paroecia amoveri potest ob causam, quae ipsius ministerium, etiam citra gravem suam culpam, noxium aut saltem inefficax reddit. $ 2. Hae causae sunt praesertim quae sequuntur : 1.\" Imperitia vel permanens infirmitas mentis aut corporis, quae parochum suis muneribus rite obeundis imparem reddit, si, iudicio Ordinarii, per vicarium adiutorem bono animarum provideri nequeat ad nor- mam"},{"canon":2148,"latin":". $ 1. Quoties, prudenti Ordinarii iudicio, in unam ex causis de quibus in"},{"canon":2149,"latin":", declaret paroeciam aliudve beneficium vacare."},{"canon":2150,"latin":". $ 1. Si parochus paroeciae renuntiet, Ordinarius paroeciam ex renuntiatione vacantem declaret. 580 Codex Iuris Canonici $ 2. Potest vero parochus, loco causae ab Ordina- rio invocatae, aliam ad renuntiandum atferre sibi mi- nus molestam vel minus gravem, dummodo vera et ho- nesta sit, ex. gr., ut obsequatur Ordinarii desideriis. $ 9. Renuntiatio fieri potest non solum pure et sim- pliciter, sed etiam sub conditione, dummodo haec ab Ordinario legitime acceptari possit et reapse accepte- tur, et firmo praescripto"},{"canon":2151,"latin":". Parochus, si oppugnare velit causam adductam in invitatione, potest dilationem ad probationes atferen- das postulare, quam Ordinarius pro suo prudenti arbi- trio concedere potest, dummodo ne sit cessura in detri- mentum animarum. Cawv. 2152. $ 1. Rationes à parocho contra invitationem addu- ctas Ordinarius, ut valide agat, auditis iisdem exami- natoribus de quibus in"},{"canon":2153,"latin":", 8 1, 23045 recu- perat vero, si haec poena remittatur aut ipse rursus inter clericos admittatur. TITULUS III. De obligationibus elericorum."},{"canon":2154,"latin":". $ 2. Quod si non constet de superius indicatis duo- bus adiunctis, Ordinarius opportune provideat aut ite- rando invitationem ad renuntiandum aut prorogando tempus utile ad respondendum."},{"canon":2155,"latin":". Negotium novae provisionis parochi amoti potest Ordinarius sive ipso amotionis decreto sive postea, quamprimum tamen, expedire."},{"canon":2156,"latin":". $ l. Sacerdos a paroecia amotus debet quampri- mum liberam relinquere paroecialem domum, et omnia quae ad paroeciam pertinent novo parocho vel oecono- mo ab Ordinario interim deputato tradere. $ 2. Si autem de infirmo agatur qui e paroeciali domo sine incommodo nequit alio transferri, Ordina- rius eidem relinquat eius usus etiam exclusivum, ea- dem necessitate durante. TITULUS XXVIII. De modo procedendi in remotione parochorum amovibilium."},{"canon":2158,"latin":". Si Ordinarius aliquam ex his causis adesse existi- maverit, parochum paterne moneat atque hortetur ut 5892 Codec Iuris Canonici paroeciae renuntiet, causam indicans, quae paroeciale ipsius ministerium fidelibus noxium aut saltem ineffi- cax reddit. Cav. 2159. Firmo praescripto"},{"canon":2160,"latin":". Si, auditis examinatoribus, Ordinarius allatas ratio- nes legitimas non iudicaverit, paternas iteret hortatio- nes ad parochum, comminata amotione, si intra con- gruum definitum tempus paroeciam sponte non di- mittat."},{"canon":2161,"latin":". $ 1. Expleto praefinito tempore, quod pro sua pru- dentia prorogare potest, Ordinarius decretum amotio- nis emittat. $ 2. Parocho autem renuntianti aut amoto provi- dere tenetur ad normam"},{"canon":2162,"latin":"-2167, quod ad translationem attinet parochorum. A8 Codemo luris Canomacíi"},{"canon":2164,"latin":". 8i parochus consilio ae suasionibus Ordinarii non obsequatur, rationes in scriptis exponat."},{"canon":2165,"latin":". Ordinarius, si, non obstantibus allatis causis, iudi- cet a proposito non esse recedendum, debet, ut valide agat, super eisdem causis audire duos, parochos con- sultores, et cum eisdem perpendere adiuncta in quibus versatur tum paroecia a qua tum paroecia ad quam, et rationes quae translationis utilitatem aut necessitatem suadent. Cax. 2166. Si, auditis parochis, Ordinarius translationem per- agendam censeat, paternas exhortationes iteret ut pa- rochus voluntati sui Superioris morem gerat. :"},{"canon":2167,"latin":". * $ 1. His peractis, si parochus adhuc renuat et Or- dinarius adhuc putet translationem esse faciendam, pa- rocho praecipiat ut intra certum tempus ad novam se conferat paroeciam, eidem in scriptis significans, ela- pso praefinito tempore, paroeciam, quam in praesens obtinet, ipso facto vacaturam esse. $ 2. Hoc tempore inutiliter transacto, paroeciam vacantem declaret. TITULUS XXX De modo procedendi contra clericos nou residentes. CaN. 21068. $ 1. Parochum, canonicum aliumve clericum, qui residentiae legem, qua ratione beneficii tenetur, negli- gat, Ordinarius moneat, et interim, si agatur de paro- cho, eiusdem impensis provideat ne salus animarum de- trimentum patiatur. $ 2. In monitione Ordinarius recolat poenas quas incurrunt clerici non residentes itemque praescriptum 584 Codec Iuris Canonici"},{"canon":2169,"latin":". Si intra praestitutum terminum clericus nec resi- dentiam instauret nec absentiae causas afferat, Ordina- rius, servato praescripto"},{"canon":2173,"latin":". Si parochus amovibilis intra praescriptum tempus non redierit, Ordinarius statim procedere potest ad pa- roeciae privationem; si redierit, Ordinarius det ei prae- ceptum ne rursus discedat sine scripta sua licentia sub poena privationis paroeciae ipso facto ineurrenda."},{"canon":2174,"latin":". 8 1. Si clericus, qui beneficium inamovibile obtinet, residentiam non instauret, sed novas alleget deductio- nes, Ordinarius eas cum eisdem examinatoribus ad exa- men revocet ad normam"},{"canon":2175,"latin":"-280, Metropolita in pro- pria dioecesi easdem obligationes eademque iura habet quae Episcopus in sua."},{"canon":2176,"latin":"-2181. $ 2. Si delictum admiserint contra sextum decalogi praeceptum cum minoribus infra aetatem sexdecim an- norum, vel adülterium, stuprum, bestialitatem, sodo- miam, lenocinium, incestum cum consanguineis aut affinibus in primo gradu exercuerint, suspendantur, infames declarentur, quolibet officio, beneficio, digni- tate, munere, si quod habeant, priventur, et in casibus gravioribus deponantur. $ 2. Si aliter contra sextum decalogi praeceptum deliquerint, congruis poenis secundum casus gravita- tem coerceantur, non excepta officii vel beneficii priva- lione, maxime si curam animarum gerant. TITULUS XV. De erimine falsi. Cav. 2360. 8 1. Omnes fabricatores vel falsarii litterarum, de- cretorum vel rescriptorum Sedis Apostolicae vel iisdem litteris, decretis vel rescriptis scienter utentes incur- runt ipso facto in excommunicationem speciali modo Sedi Apostolicae reservatam. $ 2. Clerici delictum de quo in $ 1 committentes aliis poenis praeterea coerceantur, quae usque ad pri- vationem beneficii, officii, dignitatis et pensionis eccle- siasticae extendi possunt; religiosi autem priventur omnibus officiis quae in religione habent et voce activa ac passiva, praeter alias poenas in propriis cuiusque constitutionibus statutas. 044. Codez Iwris Canonici CaN. 23061. Si quis in precibus ad rescriptum a Sede Apostolica vel a loci Ordinario impetrandum fraude vel dolo ve- rum reticuerit aut falsum exposuerit, potest a suo Or- dinario pro culpae gravitate puniri, salvo praescripto"},{"canon":2177,"latin":"coercere potest; si vero aga- tur de clerico qui, beneficium inamovibile obtinens, non paret, sed novas allegat deductiones, Ordinarius eas ad examen revocet ad normam"},{"canon":2181,"latin":". Si ne eae quidem iudicentur legitimae, Ordinarius clerico rursus praecipiat ut intra congruum tempus mandato obtemperet; quo tempore inutiliter transacto, procedat ad normam"},{"canon":2183,"latin":", perseverante ac eulpabili officiorum paroecialium omissione vel viola- tione in re gravi, parochum amovibilem sua paroecia statim privare potest; parochum vero inamovibilem beneficii fructibus, pauperibus ab Ordinario distribuen- dis, pro gravitate culpae in totum vel ex parte privet."},{"canon":2184,"latin":". Si et correptio et punitio in irritum cesserint, Ordi- narius, probata, ad normam"},{"canon":2185,"latin":". Mala voluntate persistente ac probata, ut supra, Ordinarius etiam parochum inamovibilem e sua paroe- . cia removeat. TITULUS XXXIII. De modo procedendi in suspensione ex informata conscientia infligenda. Cav. 2186. $ 1. Ordinariis licet ex informata conscientia cle- ricos suos subditos suspendere ab officio sive ex parte sive etiam in totum. $ 2. Extraordinarium hoc remedium adhibere non licet, si Ordinarius potest sine gravi incommodo ad iuris normam in subditum procedere. O^N. 2181. Ad ferendam hanc suspensionem neque formae iudi- ciales neque canonicae monitiones requiruntur; sed sa- tis est si Ordinarius, servato praescripto canonum qui sequuntur, simplici decreto declaret se suspensionem indicere. 588 Codex Iuris Canonici"},{"canon":2188,"latin":". Huiusmodi decretum detur in scriptis, nisi adiuncta aliud exigant, designato die, mense et anno; in eoque : 1.\" Expresse dicatur suspensionem ferri ex infor- mata conscientia seu ex causis ipsi Ordinario notis; 2.\" Indicetur tempus durationis poenae; abstineat autem Ordinarius ab ipsa infligenda in perpetuum. Potest vero infligi etiam tanquam censura, dummodo hoc in casu clerico patefiat causa propter quam suspen- sio irrogatur; 3. Clare indicentur actus qui prohibentur, si suspensio non in totum sed ex parte infligatur."},{"canon":2189,"latin":". $ 1. Si clericus suspensus sit ab officio in quo alius in eius locum substituendus est, ut, ex. gr., oeconomus in eura animarum, qui substituitur mercedem ex fru- ctibus beneficii percipiat secundum prudens Ordinarii. iudicium determinandam. $ 2. Clerieus suspensus, si se gravatum senserit, potest imminutionem pensionis petere ab immediato Superiore qui in via iudiciaria esset iudex appella- tionis."},{"canon":2190,"latin":". Ordinarius, qui fert suspensionem ex informata conscientia, debet ex peractis investigationibus tales collegisse probationes, quae eum certum reddant cle- ricum delictum revera perpetrasse et quidem adeo grave ut eiusmodi poena coercendus sit."},{"canon":2191,"latin":". $ 1l. Suspensioni ex informata conscientia iustam ac legitimam causam praebet delictum occultum ad normam"},{"canon":2193,"latin":". TITULUS VI. De subiecto coactivae potestati obnoxio."},{"canon":2194,"latin":". Si clericus recursum a suspensione sibi inflicta in- terponat, Ordinarius ad Sedem Apostolicam mittere debet probationes quibus constet clericum delictum re- vera perpetrasse quod extraordinaria hac poena pu- niri queat. Cosi Mt AM \"nn uM nt A 1 vij HL BIDAOS ^ i *9totd dá I d ii i Noo den ide LIBER QUINTUS bl DELICTIS ET POENIS PARS PRIMA DE DELIOCTIS TITULUS I. De natura delieti eiusque divisione."},{"canon":2195,"latin":". $ 1. Nomine delicti, iure ecclesiastico, intelligitur externa et moraliter imputabilis legis violatio cui ad- dita sit sanctio canonica saltem indeterminata. $ 2. Nisi ex adiunctis aliud appareat, quae dicun- tur de delictis, applicantur etiam violationibus prae- cepti eui poenalis sanctio adnexa sit."},{"canon":2196,"latin":". Qualitas delicti desumenda est ex obiecto legis; quantitas vero dimetienda non solum ex diversa gravi- tate legis laesae, sed etiam ex maiore minoreve impu- tabilitate aut damno illato. Delictum est : EUAEUTS 1. Publicum, si iam divulgatum est aut talibus contigit seu versatur in adiunctis ut prudenter iudicari possit et debeat facile divulgatum iri; 2. Notorium notorietate iuris, post. sententiam iudicis competentis quae in rem iudicatam transierit aut post confessionem delinquentis in iudicio factam ad normam"},{"canon":2197,"latin":"; 2.\" Quae ab ipsa lege praesumuntur; 3. Facta ab uno ex contendentibus asserta et ab altero admissa, nisi a iure vel a iudice probatio nihilo- minus exigatur."},{"canon":2198,"latin":". His omnibus ad Sacram Congregationem transmis- sis ad normam"},{"canon":2199,"latin":". Imputabilitas delicti pendet ex dolo delinquentis vel ex eiusdem culpa in ignorantia legis violatae aut in omissione debitae diligentiae; quare omnes causae quae augent, minuunt, tollunt dolum aut culpam, eo ipso augent, minuunt, tollunt delicti imputabilitatem. Cav. 2200. $ 1l. Dolus heic est deliberata voluntas violandi le- gem, eique opponitur ex parte intellectus defectus co- gnitionis et ex parte voluntatis defectus libertatis. $ 2. Posita externa legis violatione, dolus in foro externo praesumitur, donec contrarium probetur. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 593"},{"canon":2201,"latin":". $ 1. Delicti sunt incapaces qui actu carent usu ra- tionis. $ 2. Habitualiter amentes, licet quandoque lucida intervalla habeant, vel in certis quibusdam ratiocina- tionibus vel actibus sani videantur, delicti tamen inca- paees praesumuntur. $ 3. Delietum in ebrietate voluntaria commissum aliqua imputabilitate non vacat, sed ea minor est quam cum idem delictum committitur ab eo qui sui plene compos sit, nisi tamen ebrietas apposite ad delictum patrandum vel excusandum quaesita sit; violata autem lege in ebrietate involuntaria, imputabilitas exsulat omnino, si ebrietas usum rationis adimat ex toto; mi- nuitur, si ex parte tantum. Idem dicatur de aliis simi- libus mentis perturbationibus. $ 4. Debilitas mentis delicti imputabilitatem mi- nuit, sed non tollit omnino."},{"canon":2202,"latin":". $ 1. Violatio legis ignoratae nullatenus imputatur, si ignorantia fuerit inculpabilis; secus inculpabilitas minuitur plus minusve pro ignorantiae ipsius culpa- bilitate. $ 2. Ignorantia solius poenae imputabilitatem de- licti non tollit, sed aliquantum minuit. 8 39. Quae de ignorantia statuuntur, valent quoque de inadvertentia et errore."},{"canon":2204,"latin":". Minor aetas, nisi aliud constet, minuit imputabili- tatem eoque magis quo ad infantiam propius accedit."},{"canon":2205,"latin":". $ 1. Vis physica quae omnem adimit agendi facul- tatem, delictum prorsus excludit. $ 2. Metus quoque gravis, etiam relative tantum, necessitas, imo et grave incommodum, plerumque de- lietum, si agatur de legibus mere ecclesiasticis, penitus tollunt. $ 9. Si vero actus sit intrinsece malus aut vergat in contemptum fidei vel ecclesiasticae auctoritatis vel in animarum damnum, causae, de quibus in $ 2, delicti imputabilitatem minuunt quidem, sed non auferunt. $ 4. Causa legitimae tutelae contra iniustum ag- gressorem, si debitum servetur moderamen, delictum omnino aufert; secus imputabilitatem tantummodo mi- nuit, sicut etiam causa provocationis. Caw. 22006. Passio, si fuerit voluntarie et deliberate excitata vel nutrita, imputabilitatem potius auget; secus eam mi- nuit plus minusve pro diverso passionis aestu; et omnino tollit, si omnem mentis deliberationem et vo- luntatis consensum praecedat et impediat."},{"canon":2206,"latin":". Post sententiam condemnatoriam vel declaratoriam excommunicatus manet privatus fructibus dignitatis, officii, beneficii, pensionis, muneris, si quod habeat in Ecclesia; et vitandus ipsamet dignitate, officio, benefi- cio, pensione, munere. Cav. 2261. Communionem in profanis cum excommunicato vi- tando fideles vitare debent, nisi agatur de coniuge, parentibus, liberis, famulis, subditis, et generatim nisi rationabilis causa excuset. Amr. IT. — De interdicto."},{"canon":2207,"latin":". Praeter alia adiuncta aggravantia, delictum augetur: 1.* Pro maiore dignitate personae quae delictum committit, aut quae delicto offenditur; 2. Ex abusu auctoritatis vel officii ad delictum patrandum."},{"canon":2208,"latin":". $ 1. Si quis legem violaverit ex omissione debitae diligentiae, imputabilitas minuitur pro modo a pru- denti iudice ex adiunctis determinando; quod si rem praeviderit, et nihilominus cautiones ad eam evitandam omiserit, quas diligens quivis adhibuisset, culpa est proxima dolo. Cod. Iur."},{"canon":2209,"latin":". $ 1. Qui communi delinquendi consilio simul phy- sice coneurrunt in delictum, omnes eodem modo rei habentur, nisi adiuncta alicuius eulpabilitatem augeant vel minuant. $ 2. In delicto quod sua natura complicem postulat, unaquaeque pars est eodem modo culpabilis, nisi ex adiunctis aliud appareat. $ 3. Non solum mandans qui est principalis delicti auctor, sed etiam qui ad delicti consummationem indu- cunt vel in hanc quoquo modo concurrunt, non mino- rem, ceteris paribus, imputabilitatem contrahunt, quam ipse delicti exsecutor, si delictum sine eorum opera commissum non fuisset. $ 4. Si vero eorum concursus facilius tantum reddi- dit delictum, quod etiam sine eorundem concursu com- missum fuisset, ninorem imputabilitatem secumfert. $ 5. Qui suum influxum in delictum patrandum op- portuna retractatione abduxerit plene, ab omni impu- tabilitate liberatur, etiamsi exsecutor delictum ob alias causas sibi proprias nihilominus patraverit; si non abduxerit plene, retractatio minuit, sed non aufert cul- pabilitatem. $ 6. Qui in delictum concurrit suum dumtaxat offi- cium negligendo, imputabilitate tenetur proportionata obligationi qua adigebatur ad delictum suo officio im- pediendum. $ 7. Delicti patrati laudatio, fructuum participatio, delinquentis occultatio et receptatio aliive actus deli- ctum iam plene absolutum subsequentes, nova delicta constituere possunt, si nempe poena in lege plectan- 596 Codex Iuris Canonici tur; sed, nisi cum delinquente de illis actibus ante de- lictum conventum fuerit, non secumferunt delicti pa- trati imputabilitatem."},{"canon":2210,"latin":". $8 1. Ex delicto oritur: 1. Actio poenalis ad poenam declarandam vel in- fligendam et ad satisfactionem petendam; 2.* Actio civilis ad reparanda damna, si cui deli- etum damnum intulerit. $ 2. Utraque actio explicatur ad normam"},{"canon":2211,"latin":". Omnes qui in delietum coneurrunt ad normam"},{"canon":2212,"latin":". $ 1. Quicunque actus posuerit vel praetermiserit qui ad exsecutionem delicti natura sua conducunt, sed de- lictum non consummaverit, sive quia consilium suum deseruit, sive quia delictum propter insufficientiam vel ineptitudinem mediorum perficere non potuit, delicti conatum committit. $ 2. Cum omnes actus positi vel omissi sunt qui ad exsecutionem delicti natura sua conducunt et ad deli- ctum perficiendum sufficiunt, si ex alia causa, praeter voluntatem agentis, effectum sortiti non sint, delicti conatus dicitur proprio nomine delictum frustratum. $ 3. Conatui delicti accedit actio illius qui alium ad delictum committendum inducere studuerit, sed inefficaciter. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 597 $ 4. Si conatus delicti peculiari poena in lege mul- ctetur, verum constituit delictum."},{"canon":2213,"latin":". $ 1l. Delicti conatus suam habet imputabilitatem, eo maiorem, quo magis ad consummationem accedit, quanquam minorem prae delicto consummato, salvo praescripto $ 3. $ 2. Delictum frustratum magis culpabile est, quam simplex delicti conatus. $ 9. Ab omni imputabilitate liberatur qui sponte ab incepta delicti exsecutione destiterit, si nullum ex conatu damnum aut scandalum ortum sit. PARS SECUNDA DE POENIS SECTIO I. DE POENIS IN GENERE."},{"canon":2214,"latin":". $ l. Nativum et proprium Ecclesiae ius est, inde. pendens a qualibet humana auctoritate, coercendi de- linquentes sibi subditos poenis tum spiritualibus tum etiam temporalibus. $ 2. Prae oculis autem habeatur monitum Conc. Trid., sess. XIII, de ref., cap. 1: « Meminerint Epi- scopi citis Ordinafii se pastores non percussores esse, atque ita praeesse sibi subditis oportere, ut non in eis dominentur, sed illos tanquam filios et fratres diligant elaborentque ut hortando et monendo ab illicitis deter- reant, ne, ubi deliquerint, debitis eos poenis coercere cogantur; quos tamen si quid per humanam fragilitatem peccare contigerit, illa Apostoli est ab eis servanda praeceptio ut illos arguant, obsecrent, increpent in 598 Codec Iuris Canonici omni bonitate et patientia, cum saepe plus erga corri- gendos agat benevolentia quam austeritas, plus exhor- tatio quam comminatio, plus caritas quam potestas; sin autem ob delicti gravitatem virga opus erit, tune cum mansuetudine rigor, cum misericordia iudicium, cum lenitate severitas adhibenda est, ut sine asperitate disciplina, populis salutaris ac necessaria, conservetur et qui correcti fuerint, emendentur aut, si resipiscere noluerint, ceteri, salubri in eos animadversionis exem- plo, a vitiis deterreantur ». TITULUS IV. De poenarum notione, speciebus, interpretatione atque applicatione."},{"canon":2215,"latin":". Poena ecclesiastica est privatio alicuius boni ad de- linquentis correctionem et delicti punitionem a legitima auctoritate inflicta. CaN. 22106. In Ecclesia delinquentes pleetuntur : 1.\" Poenis medicinalibus seu censuris; 2.* Poenis vindicativis; 2.\" Remediis poenalibus et poenitentiis. O^AN. 2217. $ 1. Poena dicitur: 1. Determinata, si in ipsa lege vel praecepto ta- xative statuta sit; indeterminata, si prudenti arbitrio iudicis vel Superioris relicta sit sive praeceptivis sive facultativis verbis; 2.\" Latae sententiae, si poena determinata ita sit addita legi vel praecepto ut incurratur ipso facto com- missi delicti; ferendae sententiae, si a iudice vel Supe- riore infligi debeat; 9.\" À iure, si poena determinata in ipsa lege sta- tuatur, sive latae sententiae sit sive ferendae; ab Liber Quintus - De Delictis et Poenis 599 homine, si feratur per modum praecepti peculiaris vel per sententiam iudicialem condemnatoriam, etsi in iure statuta; quare poena ferendae sententiae, legi ad- dita, ante sententiam condemnatoriam est a iure tan- tum, postea a iure simulet ab homine, sed consideratur tanquam ab homine. $ 2. Poena intelligitur semper ferendae sententiae, nisi expresse dicatur eam esse latae sententiae vel ipso facto seu ipso iure contrahi, vel nisi alia similia verba adhibeantur."},{"canon":2216,"latin":". Qui interdicto locali vel interdicto in communita- tem seu collegium subest, quin eidem causam dederit, nec alia censura prohibeatur, potest, si sit rite dispo- situs, Sacramenta recipere, ad normam canonum prae- cedentium, sine absolutione ab interdicto aliave satis- factione. Cav. 22Tf. Interdictum ab ingressu ecclesiae secumfert prohi- bitionem ne quis in ecclesia divina officia celebret vel l————————————— Liber Quintus - De Delictis et Poenis 619 eisdem assistat aut ecclesiasticam sepulturam habeat; si autem assistat, non est necesse ut expellatur, nec, si sepeliatur, oportet ut cadaver amoveatur. AnT. III. — De suspensione."},{"canon":2218,"latin":". $ I. In poenis decernendis servetur aequa proportio cum delicto, habita ratione imputabilitatis, scandali et damni; quare attendi debent non modo obiectum et gra- vitas legis, sed etiam aetas, scientia, institutio, sexus, conditio, status mentis delinquentis, dignitas personae quae delicto offenditur, aut quae delictum committit, finis intentus, locus et tempus quo delictum commissum est, num ex passionis impetu vel ob gravem metum de- linquens egerit, num eum delicti poenituerit eiusdemque malos effectus evitare ipse studuerit, aliaque similia. $ 2. Non solum quae ab omni imputabilitate excu- sant, sed etiam quae a gravi, excusant pariter a qua- libet poena tum latae tum ferendae sententiae etiam in foro externo, si pro foro externo excusatio evincatur. $ 9. Mutua iniuria compensatur, nisi una pars pro- pter maiorem iniuriae ab eadem illatae gravitatem damnari debeat, deminuta, si casus ferat, poena."},{"canon":2219,"latin":". $ 1. In poenis benignior est interpretatio facienda. $8 2. At si dubitetur utrum poena, a Superiore com- petente inflicta, sit iusta, necne, poena servanda est in utroque foro, excepto casu appellationis in suspensivo. $ 39. Non licet poenam de persona ad personam vel de casu ad casum producere, quamvis par adsit ratio, imo gravior, salvo tamen praescripto"},{"canon":2221,"latin":". Legislativam habentes potestatem, possunt intra li- mites suae iurisdictionis, non solum legem a se vel a decessoribus latam, sed etiam, ob peculiaria rerum adiuncta, legem tam divinam, quam ecclesiasticam a superiore potestate latam, in territorio vigentem, con- £rua poena munire aut poenam lege statutam ag- gravare."},{"canon":2222,"latin":"et privatur iure contra eandem personam de eadem re et de connexis causam agendi in foro ecclesiastico."},{"canon":2223,"latin":", 8 4. $ 2. Sententia declaratoria poenam ad momentum commissi delicti retrotrahit."},{"canon":2226,"latin":". $ 1. Poenae adnexae legi aut praecepto obnoxius est qui lege aut praecepto tenetur, nisi expresse exi- matur. $ 2. Licet lex poenalis posterior obroget anteriori, si tamen delictum, quando lex posterior lata est, iam commissum erat, applicanda est lex reo favorabilior. $ 9. Quod si lex posterior tollat legem vel poenam tantum, haec statim cessat, nisi agatur de censuris iam contractis. , $ 4. Poena reum ubique terrarum tenet, etiam re- soluto iure Superioris, nisi aliud expresse caveatur. Cax. 2227. $ 1. Poena nonnisi a Romano Pontifice infligi aut declarari potest in eos de quibus in"},{"canon":2229,"latin":". 8 1. A nullis latae sententiae poenis ignorantia af- fectata sive legis sive solius poenae excusat, licet lex verba de quibus in $ 2 contineat. $ 2. Silex habeat verba : praesumpserit, ausus fue- rit, scienter, studiose, temerarie , consulto egerit aliave similia quae plenam cognitionem ac deliberationem exigunt, quaelibet imputabilitatis imminutio sive ex parte intellectus sive ex parte voluntatis eximit a poe- nis latae sententiae. $ 3. Si lex verba illa non habeat : 1.* Ignorantia legis aut etiam solius poenae, si fue- rit crassa vel supina, a nulla poena latae sententiae exi- mit: si non fuerit crassa vel supina, excusat a medicina- libus, non autem a vindicativis latae sententiae poenis; 2.\" Ebrietas, omissio debitae diligentiae, mentis debilitas, impetus passionis, si, non obstante imputa- bilitatis deminutione, actio sit adhuc graviter culpa- bilis, a poenis latae sententiae non excusant; 9.\" Metus gravis, si delictum vergat in contem. ptum fidei aut ecclesiasticae auctoritatis vel in publi- cum animarum damnum, a poenis latae sententiae nul- latenus eximit. $ 4. Licet reus censuris latae sententiae ad normam 8$ 9, n. 1 non teneatur, id tamen non impedit quominus, si res ferat, congrua alia poena vel poenitentia affici queat."},{"canon":2230,"latin":". Impuberes excusantur a poenis latae sententiae, et potius punitionibus educativis, quam censuris aliisve poenis gravioribus vindicativis corrigantur; puberes vero qui eos ad legem violandam induxerint vel cum 604 Codec Iwris Canonici eis in delietum concurrerint ad normam"},{"canon":2231,"latin":". 600 Codecs Iwris Canonici TITULUS V. De Superiore potestatem coactivam habente. . Cax. 2220. $ 1. Qui pollent potestate leges ferendi vel prae- cepta imponendi, possunt quoque legi vel praecepto poenas adnectere; qui iudiciali tantum, possunt solum- ' modo poenas, legitime statutas, ad normam iuris ap- plicare. $ 2. Vicarius Generalis sine mandato speciali non habet potestatem infligendi poenas."},{"canon":2232,"latin":". $ 1l. Poena latae sententiae, sive medicinalis sive vindicativa, delinquentem, qui delicti sibi sit conscius, ipso facto in utroque foro tenet; ante sententiam tamen declaratoriam a poena observanda delinquens excusa- tur quoties eam servare sine infamia nequit, et in foro externo ab eo eiusdem poenae observantiam exigere nemo potest, nisi delictum sit notorium, firmo prae- scripto"},{"canon":2233,"latin":". $ 1. Nulla poena infligi potest, nisi certo constet delictum commissum fuisse et non esse legitime prae- seriptum. $ 2. Licet id legitime constet, si agatur de infligenda censura, reus reprehendatur aec moneatur ut a contu- macia recedat ad normam"},{"canon":2234,"latin":". Qui plura delicta commisit, non modo gravius pu- niri, sed si, prudenti iudicis arbitrio, res id ferat, subiici etiam debet vigilantiae vel alii remedio poenali. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 605"},{"canon":2235,"latin":". Delietum frustratum aut conatus delicti, nisi tanquam distincta delicta lege plectantur, possunt congrua poena pro gravitate puniri, salvo praescripto"},{"canon":2236,"latin":". $ 1l. Remissio poenae sive per absolutionem, si aga- tur dE censuris, sive per dispensationem, si de poenis vindicativis, concedi tantum potest ab eo qui poenam tulit, vel ab eius competente Superiore aut successore, vel ab eo cui haec potestas commissa est. $ 2. Qui potest a lege eximere, potest quoque poe- nam legi adnexam remittere. $ 3. Iudex qui ex officio applicat poenam a Supe- riore constitutam, eam semel applicatam remittere nequit."},{"canon":2238,"latin":". Poenae remissio, vi aut metu gravi extorta, ipso iure irrita est. Cax. 2239. $ 1l. Poena valide remitti potest praesenti vel absenti, absolute vel sub conditione, in foro externo vel interno tantum. $ 2. Licet poena etiam oretenus remitti possit, si tamen scripto inflicta fuerit, expedit ut etiam eius remissio scriptis concedatur."},{"canon":2240,"latin":". Ad praescriptionem actionis poenalis quod attinet, servetur dispositio"},{"canon":2241,"latin":". $ 1. Censura est poena qua homo baptizatus, delin- quens et contumax, quibusdam bonis spiritualibus vel spiritualibus adnexis privatur, donec, a contumacia recedens, absolvatur. $ 2. Censurae, praesertim latae sententiae, maxime excommunicatio, ne infligantur, nisi sobrie et magna cum circumspectione."},{"canon":2242,"latin":", $ 3, dato, si pru- denti eiusdem iudicis vel Superioris arbitrio casus id ferat, congruo ad resipiscentiam tempore; contumacia persistente, censura infligi potest."},{"canon":2243,"latin":". $ 1l. Censurae inflictae per sententiam iudicialem, statim ac latae fuerint, exsecutionem secumferunt, nec ab eis datur appellatio, nisi in devolutivo; item a cen- suris ad 1nodum praecepti inflictis datur recursus, sed in devolutivo tantum. $ 2. Appellatio vero vel recursus a sententia iudi- ciali vel praecepto comminante censuras etiam latae sententiae nondum contractas, nec sententiam aut praeceptum nec censuras suspendunt, si agatur de re in qua ius non admittit appellationem vel recursum etiam cum effectu suspensivo; secus censuras suspen- dunt, firma tamen obligatione servandi id quod senten- tia aut praecepto mandatur, nisi reus appellationem vel recursum interposuerit non a sola poena, sed ab ipsa quoque sententia vel praecepto."},{"canon":2244,"latin":". $ 1. Non solum diversae, sed etiam eiusdem speciei censura potest in eodem subiecto multiplicari. $ 2. Censura latae sententiae multiplicatur : 1.? Si diversa delicta, quorum singula censuram secumferunt, eadem vel distincta actione committantur; 608 Codex Iuris Canonici 2.\" Si idem delictum, censura punitum, pluries repetatur ita ut plura sint delicta distincta; 3.* Si delictum, diversis censuris a distinetis Su- perioribus punitum, semel aut pluries committatur. $ 9. Censura ab homine multiplicatur, si plura praecepta vel plures sententiae vel plures distinctae partes eiusdem praecepti aut sententiae suam quaeque censuram infligant."},{"canon":2245,"latin":". $ 1. Censurae aliae sunt reservatae, aliae non re- servatac. $ 2. Censura ab omine est reservata ei qui censu- ram inflixit aut sententiam tulit, eiusve Superiori com- petenti, vel successori aut delegato; ex censuris vero a iure reservatis aliae sunt reservatae Ordinario , aliae Apostolicae Sedi. $ 9. E reservatis Apostolicae Sedi aliae sunt reser- vatae simpliciter, aliae speciali modo, aliae specialis- simo modo. $ 1. Censura latae sententiae non est reservata, nisi in lege vel praecepto id expresse dicatur; et in dubio sive iuris sive facti reservatio non urget. CaN. 22416. $ 1l. Ne reservetur censura, nisi attenta peculiari gravitate delictorum et necessitate aptius providendi disciplinae ecclesiasticae et medendi conscientiis fi- delium. $ 2. Reservatio strictam recipit interpretationem. $ 3. Reservatio censurae impedientis receptionem Sacramentorum importat reservationem peccati cui censura adnexa est; verum si quis a censura excusatur vel ab eadem fuit absolutus, reservatio peccati penitus HEN"},{"canon":2246,"latin":", 2947. O4N. 894. Unicum peccatum ratione sui reservatum Sanctae Sedi est falsa delatio, qua sacerdos innocens aecusatur de crimine sollicitationis apud iudices ecclesiasticos. 956 Codeoz luris Canonici"},{"canon":2248,"latin":". $ 1. Quaelibet censura, semel contracta, tollitur tantum legitima absolutione. $ 2. Absolutio denegari nequit cum primum delin- quens à contumacia recesserit ad normam"},{"canon":2249,"latin":". $ 1. Si quis pluribus censuris detineatur, potest ab una absolvi, ceteris minime absolutis. $ 2. Petens absolutionem, debet casus omnes indi- care, secus absolutio valet tantum pro casu expresso; quod si absolutio, quamvis particularis petitio facta sit, fuerit generalis, valet quoque pro reticitis bona fide, excepta censura specialissimo modo Sedi Aposto- licae reservata, non autem pro reticitis mala fide. Cav. 2250. $ 1. Si agatur de censura quae non impedit Sacra- mentorum receptionem, censuratus, rite dispositus et a contumacia recedens, potest absolvi a peccatis, firma censura. Cod. Iur."},{"canon":2250,"latin":". In canonibus qui sequuntur : l1. Nomine divinorum officiorum intelliguntur functiones potestatis ordinis, quae de instituto Christi vel Ecclesiae ad divinum cultum ordinantur et a solis clericis fieri queunt; 2. Nomine autem actuum legitimorum ecclesia- sticorum significantur: munus administratoris gerere bonorum ecclesiasticorum; partes agere iudicis, audi- toris et relatoris, defensoris vinculi, promotoris iusti- tiae et fidei, notarii et cancellarii, qursoris et appari- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 613 toris, advocati et procuratoris in causis ecclesiasticis; munus patrini agere in sacramentis baptismi et confir- mationis; suffragium ferre in electionibus ecclesiasticis; ius patronatus exercere. AnT. I. — De excommunicatione."},{"canon":2251,"latin":".* Si absolutio censurae detur in foro externo, utrum- que forum afficit; si in interno, absolutus, remoto scan- dalo, potest uti talem se habere etiam in actibus fori externi; sed, nisi concessio absolutionis probetur aut saltem legitime praesumatur in foro externo, censura potest a Superioribus fori externi, quibus reus parere debet, urgeri, donec absolutio in eodem foro habita fuerit. Caw. 2252. Qui in periculo mortis constituti, a sacerdote, spe- cialis facultatis experte, receperunt absolutionem ab aliqua censura ab homine vel a censura specialissimo modo Sedi Apostolicae reservata, tenentur, postquam convaluerint, obligatione recurrendi, sub poena reinci- dentiae, ad illum qui censuram tulit, si agatur de censura ab homine; ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum aliumve facultate praeditum, ad normam"},{"canon":2253,"latin":". Ixxtra mortis pariculum possunt absolvere : 1.\" A censura non reservata, in foro sacramentali quilibet confessarius; extra forum sacramentale qui- . cunque iurisdictionem in foro externo habeat in reum; 2.\" A censura ab homine, ille, cui censura reser- vata est ad normam"},{"canon":2254,"latin":"et 2290, potest Ordinarius poenas latae sen- tentiae iure communi statutas per se vel per alium re- mittere, exceptis censuris specialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservatis. 606 Codecz Iuris Canonici"},{"canon":2255,"latin":". $ 1. Gensurae sunt: 1. Excommunicatio; 2.^ Interdictum; 3.\" Suspensio. $ 2. Excommunicatio afficere potest tantum perso- nas physicas, et ideo, si quando feratur in corpus morale, intelligitur singulos afficere qui in delictum concurrerint; interdictum et suspensio, etiam commu- nitatem, ut personam moralem; excommunicatio et in- terdictum, etiam laicos; suspensio, clericos tantuin; interdictum, etiam locum; excommunicatio est semper censura; interdictum et suspensio possunt esse vel cen- surae vel poenae vindicativae, sed in dubio praesumun- tur censurae."},{"canon":2258,"latin":". $ 1. Excommunicati alii sunt vitandi, alii tolerati. $ 2. Nemo est vitandus, nisi fuerit nominatim a Sede Apostolica excommunicatus, excommunicatio fue- rit publice denuntiata et in decreto vel sententia ex- presse dicatur ipsum vitari debere, salvo praescripto"},{"canon":2259,"latin":". $ 1. Excommunicatus quilibet caret iure assistendi divinis officiis, non tamen praedicationi verbi Dei. $ 2. Si passive assistat toleratus, non est necesse ut expellatur; si vitandus, expellendus est, aut, si ex- pelli nequeat, ab officio cessandum, dummodo id fieri possit sine gravi incommodo; ab assistentia vero activa, quae aliquam secumferat participationem in celebran- dis divinis officiis, repellatur non solum vitandus, sed etiam quilibet post sententiam declaratoriam vel con- demnatoriam aut alioquin notorie excommunicatus. CAN. 22060. ; $ 1l. Nee potest excommunicatus Sacramenta reci- pere; imo post sententiam declaratoriam aut condemna- toriam nec Sacramentalia. 614 Codec Iuris Canonici $ 2. Quod attinet ad ecclesiasticam sepulturam, ser- vetur praescriptum"},{"canon":2260,"latin":", S«]s 226015 2. Praescripto"},{"canon":2261,"latin":". $ 1. Prohibetur excommunicatus licite Sacramenta et Saeramentalia conficere et ministrare, salvis exce- ptionibus quae sequuntur. $ 2. Fideles, salvo praescripto $ 3, possunt ex qua- libet iusta causa ab excommunicato Sacramenta et Sa-- cramentalia petere, maxime si alii ministri desint, et tunc excommunicatus requisitus potest eadem mini- strare neque ulla tenetur obligatione causam a requi- rente percontandi. $ 3. Sed ab excommunicatis vitandis necnon ab aliis excommunicatis, postquam intercessit sententia con- demnatoria aut declaratoria, fideles in solo mortis pe- rieulo possunt petere tum absolutionem saeramentalem ad normam"},{"canon":2262,"latin":", 8 2, n. 2."},{"canon":2264,"latin":". Actus iurisdictionis tam fori externi quam fori in- terni positus ab excommunicato est illicitus; et, si lata Liber Quintus De Delictis et Poenis 615 fuerit sententia condemnatoria vel declaratoria, etiam invalidus, salvo praescripto"},{"canon":2265,"latin":", $ 2, 2215, n. 3, 2283."},{"canon":2268,"latin":". Removetur excommunicatus ab actibus legitimis ecclesiasticis intra fines suis in locis iure definitos; ne- quit in causis ecclesiasticis agere, nisi ad normam"},{"canon":2269,"latin":". $ 1. Generale interdictum tam locale in territorium dioecesis, reipublicae, quam personale in populum dioecesis, reipublicae, ferri tantum potest a Sede Apo- stolica vel de eius mandato; interdictum vero generale in paroeciam vel paroeciae populum, et particulare sive locale sive personale, etiam Episcopus ferre potest. $ 2. Interdictum personale sequitur personas ubi. que; locale non urget extra locum interdictum, sed in loco interdicto omnes etiam exteri aut exempti, exeluso speciali privilegio, illud servare debent."},{"canon":2271,"latin":", 2212. $ 2. In die Nativitatis Domini, Paschatis, Pente- costes, sanctissimi Corporis Christi et Beatae Mariae Virginis in caelum assumptae interdictum locale su- spenditur, et prohibetur tantum collatio ordinum et sollemnis nuptiarum benedictio."},{"canon":2278,"latin":". $ 1. Suspensio est censura qua clericus officio vel beneficio vel utroque prohibetur. $ 2. Etiam suspensionis effectus separari queunt; sed, nisi aliud constet, in suspensione generaliter lata comprehenduntur omnes effectus qui in canonibus huius articuli enumerantur; contra, in suspensione ab officio vel a beneficio omnes tantum effectus alterutrius speciei."},{"canon":2280,"latin":". $ 1. Suspensio « beneficio privat fructibus beneficii, excepta habitatione in aedibus beneficialibus, non au- tem iure administrandi bona beneficialia, nisi decre- tum vel sententia suspensionis ipsam administrandi potestatem suspenso expresse adimat et alii tribuat. $ 2. Ri, quamvis censura obstet, beneficiarius fru- ctus percipiat, fructus restituere debet et ad hane re- stitutionem cogi potest canonicis quoque, si opus sit, sanctionibus."},{"canon":2281,"latin":". Suspensio generaliter lata vel suspensio ab officio aut « beneficio afficit omnia officia aut beneficia, quae clericus habet in dioecesi Superioris suspendentis, nisi aliud appareat. CaN. 292829. Loci Ordinarius nequit clericum suspendere a de- terminato officio vel beneficio quod in aliena dioecesi reperiatur; sed suspensio latae sententiae, iure com- muni irrogata, afficit omnia officia vel beneficia in qua- cunque dioecesi possideantur. Cav. 2283. Quae de excommunicatione"},{"canon":2284,"latin":". Si ineursa fuerit censura suspensionis quae vetat administrationem Saeramentorum et Sacramentalium, servetur praescriptum ean. 2261; si censura suspensio- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 691 nis quae prohibet actum iurisdictionis in foro seu in- terno seu externo, actus est invalidus, ex. gr., abso- lutio sacramentalis, si lata sit sententia condemnatoria vel declaratoria, aut Superior expresse declaret se ipsam iurisdictionis potestatem revocare; secus est illi- citus tantum, nisi a fidelibus petitus fuerit ad normam mem."},{"canon":2286,"latin":". Poenae vindicativae illae sunt, quae directe ad de- lieti expiationem tendunt ita ut earum remissio e ces- satione contumaciae delinquentis non pendeat."},{"canon":2290,"latin":". $ 1. In casibus occultis urgentioribus, si ex obser- vatione poenae vindicativae latae sententiae, reus seipsum proderet cum infamia et scandalo, quilibet confessarius potest in foro sacramentali obligationem servandae poenae suspendere, iniuncto onere recur- rendi saltem intra mensem per epistolam et per con- fessarium, si id fieri possit sine gravi incommodo, reti- cito nomine, ad S. Poenitentiariam vel ad Episcopum facultate praeditum et standi eius mandatis. $ 2. Etsiin aliquo casu extraordinario hic recursus sit impossibilis, tunc ipsemet confessarius potest di- spensationem concedere ad normam"},{"canon":2291,"latin":". Mulctas pecuniarias iure communi inflictas, qua- rum erogatio non sit eodem iure praefinita, aliasque iure peculiari statutas vel statuendas, Ordinarii loco- rum erogare debent in pios usus, non vero in commo- dum mensae episcopalis aut capitularis. CAPUT II. De peculiaribus clericorum poenis vindicativis."},{"canon":2293,"latin":". 8 1. Infamia est vel iuris vel facti. $ 2. Infamia iuris illa est quae casibus iure com- muni expressis statuitur. 8 3. Infamia facti contrahitur, quando quis, ob pa- tratum delictum vel ob pravos mores, bonam existima- tionem apud fideles probos et graves amisit, de quo iu- dicium spectat ad Ordinarium. 8 4. Neutra afficit delinquentis consanguineos aut afüines, firmo praescripto"},{"canon":2294,"latin":". $ 1. Qui infamia iuris laborat, non solum est irre- gularis ad normam"},{"canon":2295,"latin":". Infamia iuris desinit sola dispensatione a Sede A po- stolica concessa; infamia facti cum bona existimatio apud fideles probos et graves, omnibus perpensis adiun- ctis et praesertim diuturna rei emendatione, fuerit, prudenti Ordinarii iudicio, recuperata. Caw. 2290. $ 1. Si agatur de rebus ad quas assequendas capa- citas iure communi statuitur, inhabilitatis poenam in- fligere una Sedes Apostolica potest. $ 2. Iura iam quaesita non amittuntur ob superve- nientem inhabilitatem, nisi huic addatur poena priva- tionis."},{"canon":2298,"latin":". Poenae vindicativae quae clericis tantum applican- tur, sunt : 1.* Prohibitio exercendi sacrum ministerium prae- terquam in certa ecclesia; Liber Quintus - De Delictis et Poenis 695 2. Suspensio in perpetuum vel ad tempus praefi- nitum, vel ad beneplacitum Superioris; 3.' Translatio poenalis ab officio vel beneficio obtento ad inferius; 4.\" Privatio alicuius iuris cum beneficio vel officio coniuncti; 9.\" Inhabilitas ad omnes vel ad aliquot dignitates, officia, beneficia aliave munera propria clericorum; 6. Privatio poenalis beneficii vel officii cum vel sine pensione; (1. Prohibitio commorandi in certo loco vel ter- ritorio; 8.^ Praescriptio commorandi in certo loco vel ter- ritorio; 9.\" Privatio ad tempus habitus ecclesiastici; 10.\" Depositio; 11.\" Privatio perpetua habitus ecclesiastici; 12.\" Degradatio."},{"canon":2299,"latin":". $ 1l. Si clericus beneficium inamovibile obtineat, eodem in poenam privari potest solum in casibus iure expressis; si amovibile, etiam ob alias rationabiles causas. $ 2. Clerici obtinentes beneficia, officia, dignitates, possunt etiam aliquo tantum ministerio cum iisdem coniuncto, ex. gr., ministerio praedicandi, confessiones audiendi, etc., prohiberi ad certum tempus. $ 9. Nequit clericus privari beneficio aut pensione euius titulo ordinatus fuit, nisi aliunde eius honestae sustentationi provideatur, salvo praescripto"},{"canon":2301,"latin":". Ordinarius nequit praescribere ut clericus certo in loco, extra fines suae dioecesis, commoretur, nisi ac- cedat consensus Ordinarii illius loci vel agatur de domo poenitentiae seu emendationis clericis non solum dioe- cesanis, sed etiam extraneis destinata, aut de domo re- ligiosa exempta, Superiore eiusdem consentiente. Cav. 2302. Tam praescriptio quam prohibitio certo in loco com- morandi et collocatio in domo poenitentiae aut in domo religiosa, praesertim si diu duraturae sint, imponantur tantum in casibus gravibus, in quibus, prudenti Ordi- narii iudicio, eae poenae necessariae sint ad clerici emendationem aut scandali reparationem. Cawv. 2303. $ 1. Depositio, firmis obligationibus e suscepto or- dine exortis et privilegiis clericalibus, secumfert tum suspensionem ab officio, et inhabilitatem ad quaelibet officia, dignitates, beneficia, pensiones, munera in Ec- clesia, tum etiam privationem illorum quae reus habeat, licet eorum titulo fuerit ordinatus. $ 2. Sed hoc ultimo in casu, si clericus vere indi- geat, Ordinarius pro sua caritate, quo meliore modo fieri potest, ei providere curet, ne cum dedecore status clericalis mendicare cogatur. $ 3. Poena depositionis infligi nequit, nisi in casi- bus iure expressis. Cav. 2304. $ 1l. Si clericus depositus non det emendationis signa et praesertim si scandalum dare pergat moni- tusque non resipiscat, Ordinarius potest eum perpetuo privare iure deferendi habitum ecclesiasticum. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 627 $ 2. Haec privatio secumfert privationem pri- vilegiorum clericalium et cessationem praescripti"},{"canon":2303,"latin":", 2304. Caw. 2300. 8i clericus gravia scandala praebeat et monitus non resipiscat, nec scandalum queat aliter removeri, potest interim privari iure deferendi habitum ecclesiasticum; quae privatio, dum perdurat, secumfert prohibitionem Cod. Iur. Cam. 40 696€ Codex Iuris Canonici E e i ——— exercendi ministeria quaevis ecclesiastica et privatio- nem privilegiorum clericalium."},{"canon":2305,"latin":". 3 1. Degradatio in se continet depositionem, perpe- tuam privationem habitus ecclesiastici et reductionem clerici ad statum laicalem. $ 2. Haec poena ferri solummodo potest propter de- lictum in iure expressum, aut si clericus, iam depositus et habitu clericali privatus, grave adhuc scandalum | per annum praebere pergat. $ 3. Alia est verbalis seu edictalis, quae sola sen- tentia irrogatur, ita tamen ut omnes suos effectus iuri- dicos statim habeat sine ulla exsecutione; alia realis, Si serventur sollemnia praescripta in Pontificali Ro- mano. í DULUDUSTX: De remediis poenalibus et poenitentiis. CAPUT T, De remediis poenalibus."},{"canon":2306,"latin":". Remedia poenalia sunt : 1.\" Monitio; 2.\" Correptio; 3.\" Praeceptum; 4.* Vigilantia. Cav. 2301. Eum qui versatur in proxima. occasione delictum committendi vel in quem, ex inquisitione peracta, gra- vis suspicio cadit delicti commissi, Ordinarius per se vel per interpositam personam moneat. OaN. 2308. Si ex alicuius conversatione scandalum vel gravis ordinis perturbatio oriantur, est locus correptioni, ab 628 Codec Iwris Canonici Ordinario per se vel per interpositam personam, etiam per epistolam faciendae, peculiaribus accommodatae conditionibus personae et facti de quo agitur. Cav. 2309. $ 1. Tam monitio quam correptio potest esse vel pu- blica vel secreta. $ 2. Correptio vel monitio publica fiat vel coram notario aut duobus testibus, vel per epistolam ita ta- men ut de receptione et tenore epistolae ex aliquo do- cumento constet. $ 3. Correptio publica fieri tantum potest adversus reum de delicto convictum vel confessum; et est iudi- cialis, si fiat a iudice pro tribunali sedente vel ab Or- dinario ante processum criminalem. $ 4. Correptio iudicialis vel habetur loco poenae vel fit ad augendam poenam, praecipue si agatur de re- cidivo. $ 5. De monitione et correptione, etsi secreto factae fuerint, constare debet ex aliquo documento in secreto archivo Curiae asservando. $ 6. Tam correptio quam monitio fieri potest semel vel pluries, pro Superioris arbitrio et prudentia."},{"canon":2307,"latin":"; Cod. Iur."},{"canon":2310,"latin":". Monitionibus et correptionibus incassum factis, vel si ex eisdem effectum sperare non liceat, datur prae- ceptum, quo quid agere quidve evitare praeventus de- beat, accurate indicetur, cum poenae comminatione in easu transgressionis."},{"canon":2312,"latin":". $ 1. Poenitentiae in foro externo imponuntur ut delinquentes vel poenam effugiat, vel poenae contra- ctae absolutionem aut dispensationem recipiat. $8 2. Ob delictum aut transgressionem occultam nunquam poenitentia publica imponatur. $ 3. Poenitentiae non tam secundum quantitatem delicti, quam secundum poenitentis contritionem mode- randae sunt, pensatis qualitatibus personarum et deli- etorum adiunctis."},{"canon":2313,"latin":". $ 1. Praecipuae poenitentiae sunt praecepta : 1.\" Recitandi determinatas preces; 2.\" Peragendi piam aliquam peregrinationem vel alia pietatis opera; 3.? Servandi peculiare ieiunium; 4.\" Erogandi eleemosynas in pios usus; 5. Peragendi exercitia spiritualia in pia aut reli- giosa domo per aliquot dies. $ 2. Poenitentias Ordinarius pro sua prudentia ad- dere potest poenali remedio monitionis et correptionis. PARS TERTIA DE POENIS IN SINGULA DELICTA u— TITULUS XI. De delietis eontra fidem et unitatem Eecelesiae. Cav. 2314. 8 1. Omnes a christiana fide apostatae et omnes et singuli haeretici aut schismatici : 1.\" Ineurrunt ipso facto excommunicationem; 2. Nisi moniti resipuerint, priventur beneficio, dignitate, pensione, officio aliove munere, si quod in Ec- 630 Codes Iwris Canonici Pe ORNTIVE ace Cd eet Mie OC IXDID AE clesia habeant, infames declarentur, et clerici, iterata monitione, deponantur; 3.\" Si sectae acatholicae nomen dederint vel pu- blice adhaeserint, ipso facto infames sunt et, firmo praescripto"},{"canon":2316,"latin":". Qui quoquo modo haeresis propagationem sponte et scienter iuvat, aut qui communicat in divinis cum hae- reticis contra praescriptum"},{"canon":2317,"latin":"; si haereses, in eum praeterea, ad normam iuris, agatur."},{"canon":2318,"latin":". 8$ 1. In excommunicationem Sedi Apostolicae spe- ciali modo reservatam ipso facto incurrunt, opere pu- bliei iuris facto, editores librorum apostatarum, haere- ticorum et schismaticorum, qui apostasiam. haeresim, schisma propugnant, itemque eosdem libros aliosve per apostolicas litteras nominatim prohibitos defendentes aut scienter sine debita licentia legentes vel retinentes. 8 2. Auctores et editores qui sine debita licentia sacrarum Scripturarum libros vel earum adnotationes aut commentarios imprimi curant, incidunt ipso facto in excommunicationem nemini reservatam."},{"canon":2319,"latin":". 8 1. Subsunt excommunicationi latae sententiae Or- dinario reservatae catholici : 1.? Qui matrimonium ineunt coram ministro aca- tholico contra praescriptum can. 10063; 2.\" Qui matrimonio uniuntur cum pacto explicito vel implicito ut omnis vel aliqua proles educetur extra catholicam Ecclesiam; 3.\" Qui scienter liberos suos acatholicis ministris baptizandos offerre praesumunt; 4.' Parentes vel parentum locum tenentes qui li- beros in religione acatholica educandos vel instituendos scienter tradunt. $ 2. Ii de quibus in $ 1, nn. 2-4, sunt praeterea su- specti de haeresi. 632 Codec luris Canonici LITUDDSSZXIL De delietis contra religionem."},{"canon":2320,"latin":". Qui species consecratas abiecerit vel ad malum fi- nem abduxerit aut retinuerit, est suspectus de haeresi; incurrit in excommunicationem latae sententiae spe- cialissimo modo Sedi Apostolicae reservatam; est ipso facto infamis, et clericus praeterea est deponendus."},{"canon":2321,"latin":". Sacerdotes qui contra praescripta"},{"canon":2322,"latin":". Ad ordinem sacerdotalem non promotus : 1.\" Si Missae celebrationem simulaverit aut sa- cramentalem confessionem exceperit, excominunicatio- nem ipso facto contrahit, speciali modo Sedi Aposto- licae. reservatam; et insuper laicus quidem privetur pensione aut munere, si quod habeat in Ecclesia, aliis- que poenis pro gravitate culpae puniatur; clericus vero deponatur; $ 2. Si alia munia sacerdotalia usurpaverit, ab Or- dinario pro gravitate culpae puniatur. Cav. 2823. Qui blasphemaverit vel periurium extra iudicium commiserit, prudenti Ordinarii arbitrio puniatur,maxi- me clericus. CAN. 92394. Qui deliquerint contra praescriptum"},{"canon":2326,"latin":". Qui falsas reliquias conficit, aut scienter vendit, distribuit vel publicae fidelium venerationi exponit, ipso facto excommunicationem Ordinario reservatam"},{"canon":2330,"latin":". Quod attinet ad. poenas statutas in delicta quae in eligendo Summo Pontifice committi possunt, unice stan- dum const. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec.1904. Caw. 2331. $ 1. Qui Romano Pontifici vel proprio Ordinario aliquid legitime praecipienti vel prohibenti pertinaciter non obtemperant, congruis poenis, censuris non exclu- sis, pro gravitate culpae puniantur. 634 Codeao Iuris Canonici $8 2. Conspirantes vero contra auctoritatem Romani Pontifieis eiusve Legati vel proprii Ordinarii aut con- tra eorum legitima mandata, itemque subditos ad ino- bedientiam erga ipsos provocantes, censuris aliisve poenis coerceantur; et dignitatibus, beneficiis aliisve muneribus, si sint clerici; voce activa et passiva atque officio, si religiosi, priventur. Caw. 2332. Omnes et singuli cuiuscunque status, gredus seu conditionis etiam regalis, episcopalis vel cardinalitiae fuerint, a legibus, decretis, mandatis Romani Pontifi- cis pro tempore exsistentis ad universale Concilium appellantes, sunt suspecti de haeresi et ipso facto con- trahunt excommunicationem Sedi Apostolicae speciali modo reservatam; Universitates vero, Collegia, Capi- tula aliaeve personae morales, quocunque nomine nun- eupentur, interdictum speciali modo Sedi Apostolicae pariter reservatum incurrunt. CaN. 23833. Recurrentes ad laicam potestatem ad impediendas litteras vel acta quaelibet a Sede Apostolica vel ab eiusdem Legatis profecta, eorumve promulgationem vel exsecutionem directe vel indirecte prohibentes, aut eorum causa sive eos ad quos pertinent litterae vel acta sive alios laedentes vel perterrefacientes, ipso facto subiaceant excommunicationi Sedi Apostolicae speciali modo reservatae."},{"canon":2334,"latin":", 9335, praeter poenas citatis canonibus sta- tutas, poena suspensionis vel privationis ipsius bene- ficii, officii, dignitatis, pensionis aut muneris, si qua forte in Ecclesia habeant; religiosi autem privatione officii et vocis activae ac passivae aliisque poenis ad normam constitutionum plectantur. $8 2. Insuper clerici et religiosi nomen dantes sectae massonicae aliisque similibus associationibus denun- tiari debent Sacrae Congregationi S. Officii. Caw. 233T. 8 1. Si parochus, ad impediendum exercitium eccle- siasticae iurisdictionis, ausus fuerit turbas ciere, pu- blieas pro se subscriptiones promovere, populum ser- monibus aut scriptis excitare aliaque similia agere, pro gravitate culpae, secundum prudens Ordinarii iudi- cium, puniatur, non exclusa, si res ferat, suspensione. $ 2. Eodem modo puniat Ordinarius sacerdotem qui multitudinem quoquo modo excitet ad impediendum ingressum in paroeciam sacerdotis legitime nominati in parochum aut oeconomum."},{"canon":2335,"latin":". Nomen dantes sectae massonicae aliisve eiusdem ge- neris associationibus quae contra Ecclesiam vel legiti- mas civiles potestates machinantur, contrahunt ipso facto excommunicationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam."},{"canon":2336,"latin":". $ 1. Clerici qui delictum commiserunt de quo in"},{"canon":2338,"latin":". $ 1. Absolvere praesumentes sine debita facultate ab excommunicatione latae sententiae specialissimo vel speciali modo Sedi Apostolicae reservata, incurrunt ipso facto in excommunicationem Sedi Apostolicae sim- pliciter reservatam. $ 2. Impendentes quodvis auxilium vel favorem ex- communicato vitando in delicto propter quod excom- 636 Codec Iuris Canonici municatus fuit; itemque clerici scienter et sponte in divinis cum eodem communicantes et ipsum in divinis officiis recipientes, ipso facto incurrunt in excommuni- cationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam. $ 3. Scienter celebrantes vel celebrari facientes di- vina in locis interdictis vel admittentes ad celebranda officia divina per censuram vetita clericos excommuni- catos, interdictos, suspensos post sententiam declara- toriam vel condemnatoriam, interdictum ab ingressu ecclesiae ipso iure contrahunt, donee, arbitrio eius cuius sententiam contempserunt, congruenter satisfe- cerint. $ 4. Qui causam dederunt interdicto locali aut in- terdicto in communitatem seu collegium, sunt ipso facto personaliter interdicti."},{"canon":2339,"latin":". Qui ausi fuerint mandare seu cogere tradi ecclesia- sticae sepulturae infideles, apostatas a fide, vel haere- ticos, schismaticos, aliosve sive excommunicatos sive interdictos contra praescriptum"},{"canon":2340,"latin":". $ 1l. Si quis, obdurato animo, per annum insordue- rit in censura excommunicationis, est de haeresi su- spectus. $ 2. Ri clericus in censura suspensionis per seme- stre perseveraverit, graviter moneatur; et si, exacto a monitione mense, à contumacia non recesserit, privetur beneficiis aut officiis, si qua in Ecclesia forte habeat."},{"canon":2341,"latin":". Si quis contra praescriptum"},{"canon":2342,"latin":". Plectuntur ipso facto excommunicatione Sedi Apo- stolicae simpliciter reservata : 1. Olausuram monialium violantes, cuiuscunque generis aut conditionis vel sexus sint, in earum mona- steria sine legitima licentia ingrediendo, pariterque eos introducentes vel admittentes; quod si clerici sint, prae- terea suspendantur per tempus pro gravitate culpae ab Ordinario definiendum; 2. Mulieres violantes regularium virorum clau- suram et Superiores aliique, quicunque ii sint, eas cuiuscunque aetatis introducentes vel admittentes; et praeterea religiosi introducentes vel admittentes pri- ventur officio, si quod habeant, et voce activa ae passiva; 3.*? Moniales e clausura illegitime exeuntes contra praescriptum"},{"canon":2343,"latin":", 8 1, n. 1."},{"canon":2344,"latin":". Qui Romanum Pontificem, S. R. E. Cardinalem, Legatum Homani Pontificis, Sacras Congregationes Romanas, T'ribunalia Sedis Apostolicae eorumque offi- ciales maiores, proprium Ordinarium publicis epheme- ridibus, concionibus, libellis sive directe sive indirecte, iniuriis affecerit, aut simultates vel odia contra eorun- dem acta, decreta, decisiones, sententias excitaverit, ab Ordinario non solum ad instantiam partis, sed etiam ex officio adigatur, per censuras quoque, ad satisfactio- nem praestandam, aliisve congruis poenis vel poeni- tentiis, pro gravitate culpae et scandali reparatione, puniatur. CaN. 284b. Usurpantes vel detinentes per se vel per alios bona aut iura ad Ecclesiam Romanam pertinentia, subia- ceant excommunicationi latae sententiae speciali modo Sedi Apostolicae reservatae; et si clerici fuerint, prae-. terea dignitatibus, beneficiis, officiis, pensionibus pri- ventur atque inhabiles ad eadem declarentur. o e M—Mexe— A, Liber Quintus - De Delictis et Poenis 639"},{"canon":2347,"latin":". Firma nullitate actus et obligatione, etiam per cen- suram urgenda, restituendi bona illegitime acquisita ac reparandi damna forte illata, qui bona ecclesiastica alienare praesumpserit aut in iis alienandis consensum praebere contra praescripta"},{"canon":2348,"latin":". Qui legatum vel donationem ad causas pias sive actu inter vivos sive testamento, etiam per fiduciam, obti- nuerit et implere negligat, ab Ordinario, etiam per cen- suram, ad id cogatur."},{"canon":2350,"latin":". $ l1. Procurantes abortum, matre non excepta, in- currunt, effectu secuto, in excommunicationem latae sententiae Ordinario reservatam; et si sint clerici, prae- terea deponantur. $ 2. Quiin seipsos manus intulerint, si quidem mors secuta sit, sepultura ecclesiastica priventur ad normam"},{"canon":2351,"latin":". 8 1l. Servato praescripto"},{"canon":2352,"latin":". Excommunicatione nemini reservata ipso facto ple- ctuntur omnes, qualibet etiam dignitate fulgentes, qui quoquo modo cogant sive virum ad statum clericalem amplectendum, sive virum aut mulierem ad religionem ingrediendam vel ad emittendam religiosam professio- nem tam sollemnem quam simplicem, tam perpetuam quam temporariam. CAN. 23538. Qui intuitu matrimonii vel explendae libidinis causa rapuerit mulierem nolentem vi aut dolo, vel mulierem minoris aetatis consentientem quidem, sed insciis vel contradicentibus parentibus aut tutoribus, ipso iure exclusus habeatur ab actibus legitimis ecclesiasticis et insuper aliis poenis pro gravitate culpae plectatur."},{"canon":2354,"latin":". $ 1. Laicus qui fuerit legitime damnatus ob deli- ctum homicidii, raptus impuberum alterutrius sexus, venditionis hominis in servitutem vel alium malum fi- nem, usurae, rapinae, furti qualificati vel non qualifi- ecatiin re valde notabili, incendii vel malitiosae ac valde notabilis rerum destructionis, gravis mutilatio- nis vel vulnerationis vel violentiae, ipso iure exclusus habeatur ab actibus legitimis ecclesiasticis et a quolibet munere, si quod in Ecclesia habeat, firmo onere repa- randi damna. $ 2. Clericus vero qui aliquod delictum commiserit de quibus in $ 1, a tribunali ecclesiastico puniatur, pro diversa reatus gravitate, poenitentiis, censuris, priva- Cod. Iur. Can. A1 to 64 Codea luris Canonici tione officii ac beneficii, dignitatis, et, si res ferat, etiam depositione; reus vero homicidii culpabilis de- gradetur."},{"canon":2359,"latin":"statutis. ON AIL Si clericus neque praecepto pareat, neque respon- deat, Ordinarius, postquam sibi constiterit id clericum praestare potuisse : 1.^ Eum suspendat a divinis; 2.\" Parochum praeterea statim paroecia privet; 3.* Clerieum vero qui aliud beneficium sine ani- marum cura habet, si, exacto bimestri tempore a sus- pensione, sese non emendaverit, privet dimidia parte fructuum beneficii; post alios tres menses, omnibus be- neficii fructibus; post alios tres menses, ipsomet bene- ficio. 586 Codecs Iuris Canonici Caw. 21178. Si clericus non obediat, sed causas excusationis ad- ducat, Ordinarius debet super eisdem audire duos exa- minatores. Cav. 2179. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius existimave- rit allatas causas non esse legitimas, id clerico quam- primum significet eique det formale praeceptum ut in- tra breve tempus a se definiendum pareat. Caw. 2180. Parochum amovibilem inobedientem Ordinarius sta- tim ad normam"},{"canon":2363,"latin":". Si quis per seipsum vel per alios confessarium de sollicitationis erimine apud Superiores falso denuntia- verit, ipso facto incurrit in excommunicationem spe- ciali modo Sedi Apostolicae reservatam, a qua nequit ullo in casu absolvi, nisi falsam denuntiationem for- maliter retractaverit, et damna, si qua inde secuta sint, pro viribus reparaverit, imposita insuper gravi ac diuturna poenitentia, firmo praescripto"},{"canon":2365,"latin":". Presbyter qui nec a iure nec ex Romani Pontificis concessione facultatem habens sacramentum confirma- tionis ministrare ausus fuerit, suspendatur; si vero fa- Liber Quintus - De Delictis et Poenis 645 cultatis sibi factae limites praetergredi praesumpserit, eadem facultate eo ipso privatus exsistat. Cav. 23606. Sacerdos qui sine necessaria iurisdictione praesum- pserit sacramentales confessiones audire, est ipso facto suspensus a divinis; qui vero a peccatis reservatis absol- vere, ipso facto suspensus est ab audiendis confessio- AME Caw. 2307. $ 1l. Absolvens vel fingens absolvere complicem in peecato turpi incurrit ipso facto in excommunicationem specialissimo modo Sedi Apostolicae reservatam; idque etiam in mortis articulo, si alius sacerdos, licet non approbatus ad confessiones, sine gravi aliqua exoritura infamia et scandalo, possit excipere morientis confes- sionem, excepto casu quo moribundus recuset alii con- fiteri. $ 2. Eandem excommunicationem non effugit absol- vens vel fingens absolvere complicem qui peccatum quidem complicitatis, a quo nondum est absolutus, non confitetur, sed ideo ita se gerit, quia ad id a complice confessario sive directe sive indirecte inductus est. CaN. 23068. $ 1. Qui sollicitationis crimen de quo in"},{"canon":2367,"latin":", potest absolutionem con- cedere sine onere de quo supra, iniunctis tamen de iure iniungendis, et imposita congrua poenitentia et satisfactione pro censura, ita ut poenitens, nisi intra congruum tempus à confessario praefiniendum poeni- tentiam egerit ac satisfactionem dederit, recidat in cen- suram. CAPUT II. De censuris in. specie."},{"canon":2368,"latin":", $8 1. $2. Quicunque praescriptum"},{"canon":2369,"latin":". $ 1. Oonfessarium, qui sigillum sacramentale dire- cte violare praesumpserit, manet excommunicatio spe- cialissimo modo Sedi Apostolicae reservata; qui vero indirecte tantum, obnoxius est poenis, de quibus in"},{"canon":2379,"latin":". Clerici, contra praescriptum"},{"canon":2380,"latin":". Cleriei vel religiosi mercaturam vel negotiationem per se aut per alios exercentes contra praescriptum"},{"canon":2381,"latin":", sed potest etiam, si casus ferat, pro gra- vitate culpae eum congrue punire. Cax. 2171. Si clericus residentiam non instauret, sed absentiae causas afferat, Ordinarius, accitis duobus examihato- ribus et institutis, si opus fuerit, opportunis investiga- tionibus, videre debet num causae sint legitimae. Cav. 2172. Si, auditis examinatoribus, Ordinarius censeat ad- ductas causas non esse legitimas, rursus clerico praefi- gat terminum intra quem redire debet, salva semper privatione fructuum pro tempore absentiae."},{"canon":2383,"latin":". Parochus qui paroeciales libros diligenter, ad nor- mam iuris, non consceripserit aut servaverit, a proprio Ordinario pro gravitate culpae puniatur."},{"canon":2384,"latin":". Ixcommunicatione latae sententiae speciali modo Sedi Apostolicae reservata plectuntur : 1.? Qui leges, mandata, vel decreta contra liber- tatem aut iura Ecclesiae edunt; 2.^ Qui impediunt directe vel indirecte exercitium iurisdictionis ecclesiasticae sive interni sive externi. fori, ad hoe recurrentes ad quamlibet laicalem pote- statem. Liber Qwintus - De Delictis et Poenis 635"},{"canon":2386,"latin":". Religiosus fugitivus ipso facto incurrit in privatio- nem officii, si quod in religione habeat, et in suspen- sionem proprio Superiori maiori reservatam, si sit in sacris; cum autem redierit, puniatur secundum consti- tutiones, et si constitutiones nihil de hoc caveant, Su- perior maior pro gravitate culpae poenas infligat, 650 Codecx Iwris Canonici"},{"canon":2388,"latin":". $ 1l. Oleriei in sacris constituti vel regulares aut moniales post votum sollemne castitatis, itemque omnes cum aliqua ex praedictis personis matrimonium etiam civiliter tantum contrahere praesumentes, incurrunt in excommunicationem latae sententiae Sedi Apostoli- cae simpliciter reservatam; clerici praeterea, si moniti, tempore ab Ordinario pro adiunctorum diversitate praefinito, non resipuerint, degradentur, firmo prae- scripto"},{"canon":2389,"latin":". Religiosi legem vitae communis constitutionibus praescriptae in re notabili violantes, graviter monean- tur et, emendatione non secuta, puniantur etiam pri- vatione vocis activae et passivae et, si Superiores sint, etiam officii. TITULUS XVIII. De delietis in collatione, susceptione et dimissione di- gnitatum, officiorum et beneficiorum eeclesiasti- corum. Cav. 2390. $ 1l. Libertatem electionum ecclesiasticarum quovis modo per se vel per alios impedientes, vel electores aut electum, peracta canonica electione, propter eam quo- quo modo gravantes, pro modo culpae puniantur. Liber Quintus - De Delictis et Poenis 651 $ 2. Quod si electioni a collegio clericorum vel re- ligiosorum peragendae, laici vel saecularis potestas sese illegitime, contra libertatem canonicam, immiscere praesumpserint, electores qui hanc immixtionem sol- licitaverint vel sponte admiserint, ipso facto privati sunt pro ea vice iure eligendi; qui vero suae electioni taliter factae scienter consenserit, fit ad officium vel beneficium, de quo agitur, ipso facto inhabilis."},{"canon":2391,"latin":". $ Il. Collegium quod indignum scienter elegerit, ipso facto privatur pro ea vice iure ad novam electio- nem procedendi. $ 2. Singuli vero electores qui substantialem ele- ctionis formam scienter non servaverint, possunt pro gravitate culpae ab Ordinario puniri. $ 9. Clerici vel laici qui indignum scienter praesen- taverint vel nominaverint, iure praesentandi vel nomi- nandi ipso facto pro ea vice carent."},{"canon":2392,"latin":". Firmo praescripto"},{"canon":2393,"latin":". Omnes qui iure eligendi, praesentandi, vel nomi- nandi legitime fruuntur, si, neglecta auctoritate illius cui confirmatio vel institutio competit, officium, bene- ficium aut dignitatem ecclesiasticam conferre praesum- pserint, suo iure pro ea vice ipso facto privati manent. 659 Codec Iuris Canonici"},{"canon":2394,"latin":". Qui beneficium, officium vel dignitatem ecclesiasti- cam propria auctoritate occupaverit vel, ad ea electus, praesentatus, nominatus in eorundem possessionem vel regimen seu administrationem sese ingesserit, ante- quam necessarias litteras confirmationis vel institutio- nis acceperit easque illis ostenderit, quibus de iure debet : 1.* Sit ipso iure ad eadem inhabilis et praeterea ab Ordinario pro gravitate culpae puniatur; 2.\" Per suspensionem, privationem beneficii, of- fieii, dignitatis antea obtentae et, si res ferat, etiam per depositionem, cogatur a beneficii, officii, dignitatis oc- cupatione eorumque regimine vel administratione sta- tim, monitione praemissa, recedere; 3.\" Oapitula vero, conventus aliique omnes ad quos spectat, huiusmodi electos, praesentatos vel nominatos ante litterarum exhibitionem admittentes, ipso facto a iure eligendi, nominandi vel praesentandi suspensi ma- neant ad beneplacitum Sedis Apostolicae."},{"canon":2395,"latin":". Qui scienter aeceptat collationem officii, beneficii vel dignitatis de iure non vacantis et pariter se in eius possessionem immitti, sit ipso facto inhabilis ad illa postea assequenda aliisque poenis pro modo culpae pu- niatur. Cav. 2396. Clericus, qui assecutus pacificam. possessionem of- ficii vel beneficii cum priore incompatibilis, prius quoque retinere praesumpserit contra praescriptum"},{"canon":2399,"latin":". Ecclesiae vel coemeterii violatores, de quibus in"},{"canon":2400,"latin":". Clericus qui in manus laicorum officium, beneficium aut dignitatem ecclesiasticam resignare praesumpserit, ipso facto in suspensionem a divinis incurrit."},{"canon":2401,"latin":". Si quis in detinendo officio, beneficio, dignitate, non obstante legitima privatione aut remotione, persistat, aut ne ea dimittat, moras illegitime nectat, ea, prae- missa monitione, deserere cogatur per suspensionem a divinis aliasve poenas, depositione, si res ferat, non exclusa."},{"canon":2402,"latin":". Abbas vel Praelatus nullius qui contra praescriptum"},{"canon":2403,"latin":". Qui contra praescriptum"},{"canon":2404,"latin":". Abusus potestatis ecclesiasticae, prudenti legitimi Superioris arbitrio, pro gravitate culpae puniatur, salvo praescripto canonum qui certam poenam in ali- quos abusus statuunt."},{"canon":2405,"latin":". Vicarius Capitularis aliive omnes tam de Capitulo, quam extranei, qui documentum quodlibet ad Curiam episcopalem pertinens sive per se sive per alium subtra- xerint vel destruxerint vel celaverint vel substantia- liter immutaverint, incurrunt ipso facto in excommu- nicationem Sedi Apostolicae simpliciter reservatam, et ab Ordinario etiam privatione officii, beneficii, plecti poterunt. . R"},{"canon":2406,"latin":". $ l1. Quicunque officio tenetur acta vel documenta seu libros Curiarum ecclesiasticarum vel libros paroe- ciales conficiendi, conscribendi aut conservandi, si ea falsare, adulterare, destruere vel occultare praesumpse- rit, suo officio privetur aliisve gravibus poenis ab Or- dinario pro modo culpae puniatur. $ 2. Qui vero acta, documenta vel libros hos legi- time petenti exscribere, transmittere seu exhibere do- lose detrectaverit aliove quovis modo officium suum prodiderit, privatione officii vel suspensione ab eodem et mulcta ad arbitrium Ordinarii pro gravitate casus uniri potest. P P"},{"canon":2408,"latin":". Taxas consuetas et legitime approbatas ad normam"},{"canon":2409,"latin":". Vicarius Capitularis concedens litteras dimissorias pro ordinatione contra praescriptum"},{"canon":2410,"latin":". Superiores religiosi qui, contra praescriptum"},{"canon":2411,"latin":". Superiores religiosi qui candidatum non idoneum contra praescriptum"},{"canon":2412,"latin":". Religiosarum etiam exemptarum Antistitae pro gravitate culpae, non exclusa, si res ferat, officii pri- vatione, ab Ordinario loci puniantur: 1.* Si contra praescriptum"},{"canon":2414,"latin":". Antistita quae contra praescriptum"}],"raw_latin_text":"LIBER PRIMUS \nNORMAE GENERALES \n\nCaN. 1. \n\nLicet in Codice iuris canonici Ecclesiae quoque \nOrientalis disciplina saepe referatur, ipse tamen unam \nrespicit Latinam I2eclesiam, neque Orientalem obligat, \nnisi de iis agatur, quae ex ipsa rei natura etiam Orien- \ntalem afficiunt. \n\nCaN. 2. \n\nOodex, plerumque, nihil decernit de ritibus et cae- \nremoniis quas liturgici libri, ab Ecclesia Latina pro- \nbati, servandas praecipiunt in celebratione sacrosancti \nMissae sacrificii, in administratione Sacramentorum \net Sacramentalium aliisque sacris peragendis. Quare \nomnes liturgicae leges vim suam retinent, nisi earum \naliqua in Codice expresse corrigatur. \n\nCAN. 3. \njodicis canones initas ab Apostolica Sede cum va- \nriis Nationibus conventiones nullatenus abrogant aut \niis aliquid obrogant; eae idcirco perinde ac in praesens \nvigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis \nminime obstantibus. \nCAN. 4. \nIura aliis quaesita, itemque privilegia atque in- \ndulta quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora \nCod. Iur. Can. 1 \n\nà Codezo luris Canonici \n\npersonis sive physicis sive moralibus concessa, in usu \nadhue sunt nec revocata, integra manent, nisi huius \nCodicis canonibus expresse revocentur. \n\nCaN. b. \n\nVigentes in praesens contra horum statuta canonum \nconsuetudines sive universales sive particulares, si qui- \ndem ipsis canonibus expresse reprobentur, tanquam \niuris corruptelae corrigantur, licet sint immemorabiles, \nneve sinantur in posterum reviviscere; aliae, quae qui- \ndem centenariae sint et immemorabiles, tolerari pote- \nrunt, si Ordinarii pro locorum ace personarum adiun- \nctis existiment eas prudenter submoveri non posse; ce- \nterae suppressae habeantur, nisi expresse Codex aliud \ncaveat. \n\nCAN. 6. \n\nCodex vigentem huc usque disciplinam plerumque \nretinet, licet opportunas immutationes afferat. Itaque : \n1.? Leges quaelibet, sive universales sive particu- \nlares, praescriptis huius Codicis oppositae, abrogantur, \nnisi de particularibus legibus aliud expresse caveatur; \n2.^ Canones qui ius vetus ex integro referunt, ex \nveteris iuris auctoritate, atque ideo ex receptis apud \nprobatos auctores interpretationibus, sunt aestimandi; \n3. Canones qui ex parte tantum cum veteri iure \ncongruunt, qua eongruunt, ex iure antiquo aestimandi \nsunt; qua diserepant, sunt ex sua ipsorum sententia \ndiiudicandi; \n\n4. In dubio num aliquod canonum praescriptum \ncum veteri iure discrepet, a veteri iure non est rece- \ndendum; \n\n5.\" Quod ad poenas attinet, quarum in GCodice \nnulla fit mentio, spirituales sint vel temporales, medi- \ncinales vel, ut vocant, vindicativae, latae vel ferendae \nsententiae, eae tanquam abrogatae habeantur; \n\n6.* Si qua ex ceteris disciplinaribus legibus, quae \nusque adhue viguerunt, nec explicite nec implicite in \n\nLiber Primus - Normae Generales 3 \n\nCodice contineatur, ea vim omnem amisisse dicenda \nest, nisi in probatis liturgicis libris reperiatur, aut lex \nsit iuris divini sive positivi sive naturalis. \n\nOsN. T. \n\nNomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc \nCodice veniunt non solum Romanus P ontifex, sed etiam, \nnisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appa- \nreat, Congregationes, Tribunalia, Officia, per quae \nidem Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae \nexpedire solet. \n\nTIDTUDOR-I \n. De legibus ecelesiastieis. \n\nCAN. 8. \n$ 1. Leges instituuntur, cum promulgantur. \n$ 2. Lex non praesumitur personalis, sed territo- \nrialis, nisi aliud constet. \n\nCaN. 9. \n\nLeges ab Apostolica Sede latae promulgantur per \neditionem in Actorum Apostolicae Sedis commentario \nofficiali, nisi in casibus particularibus alius promul- \ngandi modus fuerit praescriptus; et vim suam exserunt \ntantum expletis tribus mensibus a die qui Actorum \nnumero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent \naut in ipsa lege brevior vel longior vacatio specialiter \net expresse fuerit statuta. \n\nCaN. 10. \nLeges respiciunt futura, non praeterita, nisi nomi- \nnatim in eis de praeteritis caveatur. \n\nCAN. 11. \n\nIrritantes aut inhabilitantes eae tantum leges ha- \nbendae sunt, quibus aut actum esse nullum aut inha- \nbilem esse personam expresse vel aequivalenter sta- \ntuitur. \n\nCodec [uris Canonici \n\n| mS \n\nCAN. 12. \n\nLegibus mere ecclesiasticis non tenentur qui ba- \nptismum non receperunt, nec baptizati qui sufficienti \nrationis usu non gaudent, nec qui, licet rationis usum \nassecuti, septimum aetatis annum nondum expleverunt, \nnisi aliud iure expresse caveatur. \n\nCawN. 13. \n\n$ 1. Legibus generalibus tenentur ubique terrarum \nomnes pro quibus latae sunt. \n\n$ 2. Legibus conditis pro peculiari territorio ii sub- \niiciuntur pro quibus latae sunt quique ibidem domici- \nlium vel quasi-domicilium habent et simul actu ceom- \nmorantur, firmo praescripto can. 14. \n\nOAN. 14. \n$ 1l. Peregrini: \n\n1. Non adstringuntur legibus particularibus sui \nterritorii quandiu ab eo absunt, nisi aut earum trans- \ngressio in proprio territorio noceat, aut leges sint per- \nsonales; \n\n2. ^ Neque legibus territorii in quo versantur, iis \nexceptis quae ordini publico consulunt, vel actuum sol- \nlemnia determinant; \n\n3. At legibus generalibus tenentur, etiamsi hae \nsuo in territorio non vigeant, minime vero si in loco \nin quo versantur non obligent. \n\n$ 2. Vagi obligantur legibus tam generalibus quam \nparticularibus quae vigent in loco in quo versantur. \n\nCaN. 15. \n\nLeges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio \niuris non urgent; in dubio autem facti potest Ordina- \nrius in eis dispensare, dummodo agatur de legibus in \nquibus Romanus Pontifex dispensare solet. \n\nLiber Primus - Normae Generales 5 \n\nCaN. 16. \n\n$8 1. Nulla ignorantia legum irritantium aut inha- \nbilitantium ab eisdem excusat. nisi aliud expresse di- \ncatur. \n\n$ 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam \naut circa factum proprium aut circa factum alienum \nnotorium generatim non praesumitur; circa factum \nalienum non notorium praesumitur, donec contrarium \nprobetur. \n\nCav. 17. \n\n8 1. Leges authentice interpretatur legislator eiusve \nsuccessor et is cui potestas interpretandi fuerit ab eis- \ndem commissa. \n\n$ 2. Interpretatio authentica, per modum legis ex- \nhibita, eandem vim habet ac lex ipsa; et si verba legis \nin se certa declaret tantum, promulgatione non eget et \nvalet retrorsum; si legem coarctet vel extendat aut du- \nbiam explicet, non retrotrahitur et debet promulgari. \n\n$ 3. Data autem per modum sententiae iudicialis \naut rescripti in re peculiari, vim legis non habet et ligat \ntantum personas atque afficit res pro quibus data est. \n\nCav. 18. \n\nLeges ecclesiasticae intelligendae sunt secundum \npropriam verborum significationem in textu et contextu \nconsideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad \nlocos Codicis parallelos, si qui sint, ad legis finem ac \ncircumstantias et ad mentem legislatoris est recur- \nrendum. \n\nCAN. 19. \n\nLeges quae poenam statuunt, aut liberum iurium \nexercitium coarctant, aut exceptionem a lege conti- \nnent, strictae subsunt interpretationi. \n\nCAN. 20. \nSi certa de re desit expressum praescriptum legis \nsive generalis sive particularis, norma sumenda est, nisi \n\n6 Codec Iuris Canonici \n\nagatur de poenis applicandis, a legibus latis in simili- \nbus; a generalibus iuris principiis cum aequitate cano- \nnica servatis; a stylo et praxi Curiae Romanae; a com- \nmuni constantique sententia doctorum. \n\nCAN. 21. \nLeges latae ad praecavendum periculum generale, \nurgent, etiamsi in casu peculiari periculum non adsit. \n\nCAN. 22. \n\nLex posterior, a competenti auctoritate lata, obro- \ngat priori, si id expresse edicat, aut sit illi directe con- \ntraria, aut totam de integro ordinet legis prioris mate- \nriam; sed firmo praescripto can. 6, n. 1, lex generalis \nnullatenus derogat locorum specialium et personarum \nsingularium statutis, nisi aliud in ipsa expresse ca- \nveatur. \n\nCav. 23. \n\nIn dubio revocatio legis praeexsistentis non prae- \nsumitur, sed leges posteriores ad priores trahendae sunt \net his, quantum fieri possit, conciliandae. \n\nCaN. 24. \n\nPraecepta, singulis data, eos quibus dantur, ubique \nurgent, sed iudicialiter urgeri nequeunt et cessant reso- \nluto iure praecipientis, nisi per legitimum documentum \naut coram duobus testibus imposita fuerint. \n\nTITULUS II. \nDe consuetudine. \nCaN. 25. \n\nConsuetudo in Ecclesia vim legis a consensu compe- \ntentis Superioris ecclesiastici unice obtinet. \n\nC^N. 26. \nCommunitas quae legis ecclesiasticae saltem reci- \npiendae capax est, potest consuetudinem inducere quae \nvim legis obtineat. \n\nLiber Primus - Normae Generales 7 \n\nOaN. 2T. \n\n$ 1. Iuri divino sive naturali sive positivo nulla \nconsuetudo potest aliquatenus derogare; sed neque iuri \necclesiastico praeiudicium affert, nisi fuerit rationabi- \nlis et legitime per annos quadraginta continuos et com- \npletos praescripta; contra legem vero ecclesiasticam \nquae clausulam contineat futuras consuetudines pro- \nhibentem, sola praescribere potest rationabilis consue- \ntudo centenaria aut immemorabilis. \n\n$ 2. Consuetudo quae in iure expresse reprobatur, \nnon est rationabilis. \n\nCaN. 28. \n\nConsuetudo praeter legem, quae scienter a commu- \nnitate cum animo se obligandi servata sit, legem indu- \ncit, si pariter fuerit rationabilis et legitime per annos \nquadraginta continuos et completos praescripta. \n\nC^N. 29. \nConsuetudo est optima legum interpres. \n\nCAN. 30. \n\nFirmo praescripto can. 5, consuetudo contra legem \nvel praeter legem per contrariam consuetudinem aut \nlegem revocatur; sed, nisi expressam de iisdem men- \ntionem fecerit, lex non revocat consuetudines centena- \nrias aut immemorabiles, nec lex generalis consuetudi- \nnes particulares. \n\nTITULUS III. \nDe temporis supputatione. \n\nCAN. 81. \n\nSalvis legibus liturgicis, tempus, nisi aliud expresse \ncaveatur, supputetur ad normam canonum qui se- \nquuntur. \n\nCAN. 32. \n\n$ 1. Dies constat 24 horis continuo supputandis a \n\nmedia nocte, hebdomada * diebus. \n\n8 Codeo Iuris Canonici \n\n$8 2. In iure nomine mensis venit spatium 30, anni \nvero spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur \nsumendi prout sunt in calendario. \n\nCAN. 33. \n\n$ l. In supputandis horis diei standum est com- \ninuni loci usui; sed in privata Missae celebratione, in \nprivata horarum canonicarum recitatione, in sacra \ncommunione recipienda et in ieiunii vel abstinentiae \nlege servanda, licet alia sit usualis loci supputatio, \npotest quis sequi loci tempus aut locale sive verum \nsive medium, aut legale sive regionale sive aliud extra- \nordinarium. \n\n$ 2. Quod attinet ad tempus urgendi contractuum \nobligationes, servetur, nisi aliter expressa pactione \nconventum fuerit, praescriptum iuris civilis in terri- \ntorio vigentis. \n\nO4N. 34. \n\n$ 1. Si mensis et annus designentur proprio no- \nmine vel aequivalenter, ex. gr., mense februario, anno \nproc mne futuro, sumantur prout sunt in calendario. \n\n$ 2. 8i terminus «a quo nec explicite nec implicite \nassignetur, ex. gr., suspensio « Missae celebratione \nper mensem aut duos annos, tres in anno vacationum \nmenses, etc., tempus supputetur de momento ad mo: \nmentum; et si tempus sit continuum, ut in allato primo \nexemplo, menses et anni sumantur prout sunt in ca- \nlendario; si intermissum, hebdomada intelligatur  die- \nrum, mensis 30, annus 365. \n\n$ 3. Si tempus constet uno vel pluribus mensibus \naut annis, una vel pluribus hebdomadibus aut tandem \npluribus diebus, et terminus «a quo explicite vel impli- \ncite assignetur : \n\n1.* Menses et anni sumantur prout sunt in calen- \ndario; \n2.\" Si terminus « quo coincidat cum initio diei, \n\nex. gr., duo vacationum menses a die 15 augusti, primus \n\nLiber Primus - Normae Generales 9 \n\ndies ad explendam numerationem computetur et tem- \npus finiatur incipiente ultimo die eiusdem numeri; \n\n9. Si terminus «à quo non coincidat cum initio \ndiei, ex. gr., decimus quartus aetatis amnus, annus no- \nvitiatus, octiduwm a vacatione sedis episcopalis, decen- \ndium ad. appellandum, ete., primus dies ne computetur \net tempus finiatur expleto ultimo die eiusdem numeri; \n\n4.? Quod si mensis die eiusdem numeri careat, ex. \ngr., unus mensis a die 30 iamuarii, tunc pro diverso \ncasu tempus finiatur incipiente vel expleto ultimo die \nmensis; \n\n5. Ri agatur de actibus eiusdem generis statis \ntemporibus renovandis, ex. gr., triennium ad. profes- \nsionem perpetuam post temporariam, trienniwm aliudve \ntemporis spatium ad electionem renovandam, etc., tem- \npus finitur eodem recurrente die quo incepit, sed novus \nactus per integrum eundem diem poni potest. \n\nCAN. 35. \n\nTempus «tile illud intelligitur quod pro exercitio \naut prosecutione sui iuris ita alicui competit ut igno- \nranti aut agere non valenti non currat; continwwm, \n. quod nullam patitur interruptionem. \n\nTITULUS IV. \nDe rescriptis. \n\nCaN. 36. \n$ 1. hescripta tum Sedis Apostolicae tum aliorum \nOrdinariorum impetrari libere possunt ab omnibus qui \nexpresse non prohibentur. \n$ 2. Gratiae et dispensationes omne genus a Sede \nApostolica concessae etiam censura irretitis validae \nsunt, salvo praescripto can. 2265, $ 2, 2215, n. 3, 2283. \n\nCAN. 37. \nRescriptum impetrari potest pro alio etiam praeter \neius assensum; et licet ipse possit gratia per rescriptum \n\n10 Codem Iuris Canonici \n\nconeessa non uti, rescriptum tamen valet ante eius ac- \nceptationem, nisi aliud ex appositis clausulis appareat. \n\nCAN. 38. \n\nRescripta quibus gratia conceditur sine interiecto \nexsecutore, effectum habent a momento quo datae sunt \nlitterae; cetera a tempore exsecutionis. \n\nCaN. 839. \nOonditiones in rescriptis tunc tantum essentiales \npro eorundem validitate censentur, cum per particulas \n, dummodo, vel aliam eiusdem significationis expri- \nmuntur. \nCAN. 40. \nIn omnibus rescriptis subintelligenda est, etsi non \nexpressa, conditio: S6 preces veritate nitantur, salvo \npraescripto can. 45, 1054. \n\nCAN. 41. \n\nIn rescriptis quorum nullus est exsecutor, preces \nveritate nitantur oportet tempore quo rescriptum da- \ntum est; in ceteris tempore exsecutionis. \n\nCAN. 42. \n\n$ I. Reticentia veri, seu subreptio, in precibus non \nobstat quominus rescriptum vim habeat ratumque sit, \ndummodo expressa fuerint quae de stylo Curiae sunt \nad validitatem exprimenda. \n\n$ 2. Nec obstat expositio falsi, seu obreptio, dum- \nmodo vel.unica causa proposita vel ex pluribus propo- \nsitis una saltem motiva vera sit. \n\n$ 3. Vitium obreptionis vel subreptionis in una tan- \ntum parte rescripti aliam non infirmat, si una simul \nplures gratiae per rescriptum concedantur. \n\nOAN. 43. \nGratia ab una Sacra Congregatione vel Officio Ro- \nmanae Curiae denegata, invalide ab alia Sacra Congre- \n\nLiber Primus - Normae Generales T1 \n\ngatione vel Officio aut a loci Ordinario, etsi potestatem \nhabente, conceditur sine assensu Sacrae Congregatio- \nnis vel Officii quocum vel quibuscum agi coeptum fuit, \nsalvo iure S. Poenitentiariae pro foro interno. \n\nCAN. 44. \n\n$ 1. Nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam \nab alio Ordinario petat, nulla facta denegationis men- \ntione; facta autem mentione, Ordinarius gratiam ne \nconcedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis \nrationibus. \n\n$ 2. Gratia a Vicario Generali denegata et postea, \nnulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo \nimpetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo de- \nnegata nequit valide, etiam facta denegationis men- \ntione, a Vicario Generali, non consentiente Episcopo, \nimpetrari. \n\nCaN. 45. \n\nCum rescriptis ad preces alicuius impetratis appo- \nnitur clausula: Motu proprio, valent quidem ea, si in \nprecibus reticeatur veritas alioquin necessario expri- \nmenda, non tamen si falsa causa finalis eaque unica \nproponatur, salvo praescripto can. 1054. \n\nCAN. 46. \n\nRescripta etiam Motu proprio concessa personae de \niure communi inhabili ad consequendam gratiam de \nqua agitur, itemque edita contra alicuius loci legiti- \nmam consuetudinem vel statutum peculiare, vel contra \nius alteri iam quaesitum, non sustinentur, nisi expressa \nderogatoria elausula rescripto apponatur. \n\nCaN. 4T. \n\nRescripta non fiunt irrita ob errorem in nomine \npersonae eui vel a qua conceduntur, aut loci in quo \nipsa moratur, aut rei de qua agitur, dummodo, iudicio \nOrdinarii, nulla sit de ipsa persona vel re dubitatio. \n\n19 Codex Iuris Camonici \n\nCAN. 48. \n\n$ 1. Si contingat ut de una eademque re duo re- \nscripta inter se contraria impetrentur, peculiare, in iis \nquae peculiariter exprimuntur, praevalet generali. \n\n$ 2. Ri sint aeque peculiaria aut generalia, prius \ntempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat expressa \nmentio de priore, aut nisi prior impetrator dolo vel no- \ntabili negligentia suo rescripto usus non fuerit. \n\n8 3. Quod si eodem die fuerint concessa nec liqueat \nuter prior impetraverit, utrumque irritum est, et, si res \nferat, rursus ad eum qui rescripta dedit, est recur- \nrendum. \n\nCaN. 19. \n\nRescripta intelligenda sunt secundum propriam \nverborum significationem et communem loquendi usum, \nnee debent ad casus alios praeter expressos extendi. \n\nCaN. 50. \n\nIn dubio, reseripta quae ad lites referuntur, vel \niura aliis quaesita laedunt, vel adversantur legi in com- \nmodum privatorum, vel denique impetrata fuerunt ad \nbeneficii ecclesiastici assecutionem, strictam interpre- \ntationem recipiunt; cetera omnia latam. \n\nCAN. 51. \n\nRescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur \nexsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis \npraesentari, cum id in eisdem litteris praecipitur, aut \nde rebus agitur publicis, aut comprobare conditiones \nquasdam oportet. \n\nCaN. 52. \n\nReseripta, quorum praesentationi nullum est defi- \nnitum tempus, possunt exsecutori exhiberi quovis tem- \npore, modo absit fraus et dolus. \n\nOaN. 53. \nRescripti exsecutor invalide munere suo fungitur, \nantequam litteras receperit earumque authenticitatem \n\nLiber Primus - Normae Generales 18 \n\net integritatem recognoverit, nisi praevia earundem \nnotitia ad eum fuerit auctoritate rescribentis trans- \nmissa. \nCAN. 54. \n\n$ 1. Si in rescripto committatur merum exsecutio- \nnis ministerium, exsecutio rescripti denegari non pot- \nest, nisi aut manifeste pateat rescriptum vitio subre- \nptionis aut obreptionis nullum esse, aut in rescripto \napponantur conditiones quas exsecutori constet non \nesse impletas, aut qui rescriptum impetravit adeo, iu- \ndicio exsecutoris, videatur indignus ut aliorum offen- \nsioni futura sit gratiae concessio; quod ultimum si ac- \ncidat, exsecutor, intermissa exsecutione, statim ea de \nre certiorem faciat rescribentem. \n\n$ 2. Quod si in rescripto concessio gratiae exsecu- \ntori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio \net conscientia gratiam concedere vel denegare. \n\nCAN. 55. \n\nIExsecutor procedere debet ad mandati normam, et \nnisi conditiones essentiales in litteris appositas imple- \nverit ac substantialem procedendi formam servaverit, \nirrita est exsecutio. \n\nCAN. 56. \n\nLxsecutio rescriptorum quae forum externum re- \n\nspiciunt, scripto facienda est. \n\nCaN. DT. \n$ 1l. Rescriptorum exsecutor potest alium pro suo \nprudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio \nprohibita fuerit, aut substituti persona praefinita. \n$ 2. Ri tamen fuerit electa industria personae, ex- \nsecutori non licet alteri committere, nisi actus praepa- \nratorios. \nCAN. D8. \nhescripta quaelibet exsecutioni mandari possunt \netiam ab exsecutoris successore in dignitate vel officio, \nnisi fuerit electa industria personae. \n\n14 Codex Iuris Canonici \nCAN. 59. \n$8 1. Exsecutori fas est, si quoquo modo in rescri- \nptorum exsecutione erraverit, iterum eadem exsecutioni \nmandare. \n$ 2. Quod attinet ad taxas pro reseriptorum exse- \ncutione, servetur praescriptum can. 1507, 8 1. \n\nCaAN. 60. \n$ 1. Rescriptum, per peculiarem Superioris acetum \nrevocatum, perdurat usque dum revocatio ei, qui illud \nobtinuit, significetur. \n$ 2. Per legem contrariam nulla rescripta revocan- \ntur, nisi aliud in ipsa lege caveatur, aut lex lata sit a \nSuperiore ipsius rescribentis. \n\nCaN. 61. \n\nPer Apostolicae Sedis aut dioecesis vacationem \nnullum eiusdem Sedis Apostolicae aut Ordinarii re- \nscriptum perimitur, nisi aliud ex additis clausulis ap- \npareat, aut rescriptum contineat potestatem alicui \nfaetam ceoncedendi gratiam peculiaribus personis in \neodem expressis, et res adhuc integra sit. \n\nCaAN. 62. \nSi rescriptum contineat non simplicem gratiam, \nsed privilegium vel dispensationem, serventur insuper \npraescripta canonum qui sequuntur. \n\nTITULUS V. \nDe privilegiis. \n\nCAN. 608. \n$ 1l. Privilegia acquiri possunt non solum per dire- \nctam concessionem competentis auctoritatis et per com- \nmunicationem, sed etiam per legitimam consuetudineni \naut praescriptionem. \n$ 2. Possessio centenaria vel immemorabilis indu- \ncit praesumptionem concessi privilegii. \n\nLiber Primus - Normae Generales 15 \n\nCAN. 64. \n\nPer communicationem privilegiorum, etiam in \nforma aeque principali, ea tantum privilegia impertita \ncensentur, quae directe, perpetuo et sine speciali rela- \ntione ad certum locum aut rem aut personam concessa \nfuerant primo privilegiario, habita etiam ratione capa- \ncitatis subiecti, cui fit communicatio. \n\nCAN. 65. \n\nCum privilegia acquiruntur per communicationem \nin forma accessoria, augentur, imminuuntur vel amit- \ntuntur ipso facto, si forte augeantur, imminuantur vel \ncessent in principali privilegiario; secus si acquirantur \nper communicationem in forma aeque principali. \n\nCAN. 606. \n\n$ 1. Facultates habituales quae conceduntur vel in \nperpetuum vel ad praefinitum tempus aut certum nu- \nmerum casuum, accensentur privilegiis praeter ius. \n\n$8 2. Nisi in earum concessione electa fuerit indu- \nstria personae aut aliud expresse cautum sit, faculta- \ntes habituales, IEZpiscopo aliisve de quibus in can. 198, \n$1 ab Apostolica Sede concessae, non evanescunt, re- \nsoluto iure Ordinarii cui concessae sunt, etiamsi ipse \neas exsequi coeperit, sed transeunt ad Ordinarios qui \nipsi in regimine succedunt; item concessae Episcopo \ncompetunt quoque Vicario Generali. \n\n$8 3. Concessa facultas secumfert alias quoque po- \ntestates quae ad illius usum sunt necessariae; quare in \nfacultate dispensandi includitur etiam potestas absol- \nvendi a poenis ecclesiasticis, si quae forte obstent, sed \nad effectum dumtaxat dispensationis conseauendae. \n\nCAN. 067. \n\nPrivilegium ex ipsius tenore aestimandum est, nec \nlicet illud extendere aut restringere. \n\n16 Codex [uris Canonici \n\nCAN. 68. \nIn dubio privilegia interpretanda sunt ad normam \ncan. 50; sed ea semper adhibenda interpretatio, ut pri- \n\nvilegio aucti aliquam ex indulgentia concedentis vi- \ndeantur gratiam consecuti. \n\nCAN. 69. \nNemo cogitur uti privilegio in sui dumtaxat favo- \nrem concesso, nisi alio ex capite exsurgat obligatio. \n\nCAN. \"770. \n\nPrivilegium, nisi aliud constet, censendum est per- \npetuum. \n\nCAN. \"11. \n\nPer legem generalem revocantur privilegia in hoc \nCodice contenta; ad cetera quod attinet, servetur prae- \nscriptum can. 60. \n\nCav. 772. \n\n$ 1. Privilegia cessant per renuntiationem à com- \npetente Superiore aecceptatam. \n\n$ 2. Privilegio in sui tantum favorem constituto \nquaevis persona privata renuntiare potest. \n\n$ 3. Concesso alicui communitati, dignitati locove \nrenuntiare privatis personis non licet. \n\n$ 4. Nec ipsi communitati seu coetui integrum est \nrenuntiare privilegio sibi dato per modum legis, vel si \nrenuntiatio cedat in Ecclesiae aliorumve praeiudicium. \n\nCaN. 73. \n\nhesoluto iure concedentis, privilegia non exstin- \nguuntur, nisi data fuerint cum clausula : ad beneplaci- \ntum nostrum, vel alia aequipollenti. \n\nOAN. \"4. \nPrivilegium personale personam sequitur et cum \nipsa exstinguitur. \n\nLiber Primus - Normae Generales 17 \n\n. CAN. 15. \nPrivilegia realia cessant per absolutum rei vel loci \ninteritum; privilegia vero localia, si locus intra qua- \ndraginta annos restituatur, reviviscunt. \n\nCaN. 16. \n\nPer non usum vel per usum contrarium privilegia \naliis haud onerosa non cessant; quae vero in aliorum \ngravamen cedunt, amittuntur, si accedat legitima prae- \nscriptio vel tacita renuntiatio. \n\nCav. 11. \n\nCessat quoque privilegium, si temporis progressu \nrerum adiuncta sic, iudicio Superioris, immutentur ut \nnoxium evaserit, aut eius usus illicitus fiat; item elapso \ntempore vel expleto numero casuum pro quibus privi- \nlegium fuit concessum, firmo praescripto can. 207, 8 2. \n\nOsN. \"8. \n\nQui abutitur potestate sibi ex privilegio permissa, \nprivilegio ipso privari meretur; et Ordinarius Sanctam \nSedem monere ne omittat, si quis privilegio ab eadem \nconcesso graviter abutatur. \n\nCaN. '(9. \n\nQuamvis privilegia, oretenus a Sancta Sede ob- \ncenta, ipsi petenti in foro conscientiae suffragentur, \nnemo tamen potest cuiusvis privilegii usum adversus \nquemquam in foro externo vindicare, nisi privilegium \nipsum sibi concessum esse legitime evincat. \n\nTITULUS VI. \nDe dispensationibus. \nCav. S80. \n\nDispensatio, seu legis in casu speciali relaxatio, \nconcedi potest a conditore legis, ab eius successore vel \nSuperiore, nec non ab illo cui iidem facultatem dispen- \nsandi concesserint. \n\nCod. Iur. Can. 2 \n\n18 Codem Iuris Canonici \n\nCAN. 81. \n\nA generalibus Ecclesiae legibus Ordinarii infra Ro- \nmanum Pontificem dispensare nequeunt, ne in casu qui- \ndem peculiari, nisi haec potestas eisdem fuerit explicite \nvel implicite concessa, aut nisi difficilis sit recursus ad \nSanctam Sedem et simul in mora sit periculum gravis \ndamni, et de dispensatione agatur quae a Sede Aposto- \nliea concedi solet. \n\nCAN. 82. \n\nEpiscopi aliique locorum Ordinarii dispensare va- \nlent in legibus dioecesanis, et in legibus Concilii provin- \ncialis ae plenarii ad normam can. 291, 8$ 2, non vero in \nlegibus quas speciatim tulerit Romanus Pontifex pro \nillo peculiari territorio, nisi ad normam can. 81. \n\nCaN. 83. \n\nParochi nec a lege generali nec a lege peculiari \ndispensare valent, nisi haec potestas expresse eisdem \nconcessa sit. \n\nCAN. 84. \n\n$ l. A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta \net rationabili eausa, habita ratione gravitatis legis a \nqua dispensatur; alias dispensatio ab inferiore data illi- \ncita et invalida est. \n\n$ 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae li- \ncite petitur et potest licite et valide concedi. \n\nCaN. 85. \nStrictae subest interpretationi non solum dispensa- \ntio ad normam can. 50, sed ipsamet facultas dispen- \nsandi ad certum casum concessa. \n\nCAN. 86. \nDispensatio quae tractum habet successivum, ces- \nsat iisdem modis quibus privilegium, nec non certa ac \ntotali cessatione causae motivae. \n\nLIBER SECUNDUS \nDE PERSONIS \n\nCAN. 8'f. \n\nBaptismate homo constituitur in Ecclesia Christi \npersona cum omnibus christianorum iuribus et officiis, \nnisi, ad iura quod attinet, obstet obex, ecclesiasticae \ncommunionis vinculum impediens, vel lata ab Ecclesia \ncensura. \n\nCAN. 88. \n\n$ 1l. Persona quae vicesimum primum aetatis an- \nnum explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor. \n\n$ 2. Minor, si masculus, censetur pubes a decimo- \nquarto, si femina, a duodecimo anno completo. \n\n$ 3. Impubes, ante plenum septennium, dicitur in- \nfans seu puer vel parvulus et censetur non sui compos; \nexpleto autem septennio, usum rationis habere prae- \nsumitur. Infanti assimilantur quotquot usu rationis \nsunt habitu destituti. \n\nCAN. 89. \n\nPersona maior plenum habet suorum iurium exer- \ncitium; minor in exercitio suorum iurium potestati pa- \nrentum vel tutorum obnoxia manet, iis exceptis in qui- \nbus ius minores à patria potestate exemptos habet. \n\nCAN. 90. \n$ 1. Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in \nquo, cum filius natus est, domicilium, aut, in defectu \ndomicilii, quasi-domicilium habebat pater vel, si filius \nsit illegitimus aut postumus, mater. \n\n9() Codec [luris Canonici \n\n& 2. Si agatur de filio vagorum, locus originis est \nipsemet nativitatis locus; si de exposito, est loeus in \nquo inventus fuit. \n\nCAN. 91. \n\nPersona dicitur : incola, in loco ubi domicilium, ad- \nvena, in loco ubi quasi-domicilium habet; peregrinus, \nsi versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod \nadhuc retinet; vagus, si nullibi domicilium habeat vel \nquasi-domicilium. \n\nCaw. 92. \n\n$ 1. Domicilium acquiritur commoratione in aliqua \nparoecia aut quasi-paroecia, aut saltem in dioecesi, vi- \ncariatu apostolico, praefectura apostolica; quae commo- \nratio vel coniuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi, \nsi nihil inde avocet, vel sit protracta ad decennium \ncompletum. \n\n$ 2. Quasi-domicilium acquiritur commoratione \nuti supra, quae vel coniuncta sit cum animo ibi ma- \nnendi saltem ad maiorem anni partem, si nihil inde \navocet, vel sit reapse protracta ad maiorem anni \npartem. \n\n$ 3. Domicilium vel quasi-domicilium in paroecia \nvel quasi-paroecia dicitur paroeciale; in dioecesi, vica- \nriatu, praefectura, non autem in paroecia vel quasi- \nparoecia, dioecesanum. \n\nCAN. 93. \n$ 1. Uxor, a viro legitime non separata, necessario \nretinet domicilium viri sui; amens, domicilium curato- \nris; minor, domicilium illius euius potestati subiicitur. \n$ 2. Minor infantia egressus potest quasi-domici- \nlium proprium obtinere; item uxor a viro legitime non \nseparata, legitime autem separata etiam domicilium. \n\nCaN. 94. \n\n$ 1. Sive per domicilium sive per quasi-domicilium \nsuum quisque parochum et Ordinarium sortitur. \n\nLiber Secundus - De Personis 91 \n\n$ 2. Proprius vagi parochus vel Ordinarius est pa- \nrochus vel Ordinarius loci in quo vagus actu commo- \nratur. \n\n8$ 3. Hlorum quoque qui non habent nisi dioecesa- \nnum domicilium vel quasi-domicilium parochus pro- \nprius est parochus loci in quo actu commorantur. \n\nCAN. 95. \n\nDomicilium et quasi-domicilium amittitur disces- \nsione a loco cum animo non revertendi, salvo praescri- \npto ean. 93. \n\nOAN. 96. \n\n$ 1. Consanguinitas computatur per lineas et \ngradus. \n\n$ 2. In linea recta, tot sunt gradus quot generatio- \nnes, seu quot personae, stipite dempto. \n\n$ 3. In linea obliqua, si tractus uterque sit aequa- \nlis, tot sunt gradus quot generationes in uno tractu \nlineae: si duo tractus sint inaequales, tot gradus quot \ngenerationes in tractu longiore. \n\nO^N. 9T. \n$ 1. Affinitas oritur ex matrimonio valido sive rato \ntantum sive rato et consummato. \n8$ 2. Viget inter virum dumtaxat et consanguineos \nmulieris, itemque mulierem inter et viri consanguineos. \n$ 3. Ita computatur ut qui sunt consanguinei viri, \niidem in eadem linea et gradu sint affines mulieris, et \nvice versa. \nCAN. 98. \n$ 1. Inter varios catholicos ritus ad illum quis per. \ntinet, cuius caeremoniis baptizatus fuit, nisi forte \nbaptismus a ritus alieni ministro vel fraude collatus \nfuit, vel ob gravem necessitatem, cum sacerdos proprii \nritus praesto esse non potuit, vel ex dispensatione apo- \nstolica, cum facultas data fuit ut quis certo quodam \nritu baptizaretur, quin tamen eidem adscriptus ma- \nneret. \n\n99 Codes Iwris Canonici \n\n$ 2. Oleriei nullo modo inducere praesumant sive \nlatinos ad orientalem, sive orientales ad latinum ritum \nassumendum. \n\n$ 3. Nemini lieet sine venia Apostolicae Sedis ad \nalium ritum transire, aut, post legitimum transitum, \nad pristinum reverti. \n\n$ 4. Integrum est mulieri diversi ritus ad ritum \nviri, in matrimonio ineundo vel eo durante, transire; \nmatrimonio autem soluto, resumendi proprii ritus li- \nbera est potestas, nisi iure particulari aliud cautum sit. \n\n$ 5. Mos, quamvis diuturnus, sacrae Synaxis ritu \nalieno suscipiendae non secumfert ritus mutationem. \n\nOaN. 99. \n\nIn Ecclesia, praeter personas physicas, sunt etiam \npersonae morales, publica auctoritate constitutae, quae \ndistinguuntur in oersonas morales collegiales et non \ncollegiales, ut ecclesiae, Seminaria, beneficia, etc. \n\nCaN. 100. \n\n$ 1. Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes moralis \npersonae rationem habent ex ipsa ordinatione divina; \nceterae inferiores personae morales in Ecclesia eam \nsortiuntur sive ex ipso iuris praescripto sive ex speciali \ncompetentis Superioris ecclesiastici concessione data \nper formale decretum ad finem religiosum vel carita- \ntivum. \n\n$ 2. Persona moralis collegialis constitui non \npotest, nisi ex tribus saltem personis physicis. \n\n$ 3. Personae morales sive collegiales sive non col- \nlegiales minoribus aequiparantur. \n\nOsN. 101. \n$ l1. Cirea aetus personarum moralium collegia- \nlium : \n1.\" Nisi aliud expresse iure communi aut particu- \nlari statutum fuerit, id vim iuris habet, quod, demptis \n\n: Liber Secundus - De Personis 93 \n\nsuffragiis nullis, placuerit parti absolute maiori eorum \nqui suffragium ferunt, aut, post duo inefficacia scruti- \nnia, parti relative maiori in tertio scrutinio; quod si \nsuffragia aequalia fuerint, post tertium serutinium \npraeses suo voto paritatem dirimat aut, si agatur de \nelectionibus et praeses suo voto paritatem dirimere no- \nlit, electus habeatur senior ordine vel prima profes- \nsione vel aetate; \n2.^ Quod autem omnes, uti singulos, tangit, ab \nomnibus probari debet. \n$ 2. Si de actibus personarum moralium non colle- \ngialium agatur, serventur particularia statuta ac nor- \nmae iuris communis, quae easdem personas respiciunt. \n\nCav. 102. \n$ 1l. Persona moralis, natura sua, perpetua est; \nexstinguitur tamen si a legitima auctoritate supprima- \ntur, vel si per centum annorum spatium esse desierit. \n$ 2. Si vel unum ex personae moralis collegialis \nmembris supersit, ius omnium in illud recidit. \n\nCaN. 103. \n\n$ 1. Actus, quos persona sive physica sive moralis \nponit ex vi extrinseca, cui resisti non possit, pro infe- \netis habentur. \n\n$ 2. Actus positi ex metu gravi et iniuste incusso \nvel ex dolo, valent, nisi aliud iure caveatur; sed pos- \nsunt ad normam can. 1684-1689 per iudicis sententiam \nrescindi, sive ad petitionem partis laesae sive ex officio. \n\nCAN. 104. \n\nError actum irritum reddit, si versetur cirea id \nquod constituit substantiam actus vel recidat in con- \nditionem sine qua non; secus actus valet, nisi aliud iure \ncaveatur; sed in contractibus error locum dare potest \nactioni rescissoriae ad normam iuris. \n\n94, Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 105. \n\nCum ius statuit Superiorem ad agendum indigere \nconsensu vel consilio aliquarum personarum : \n\n1.* Si consensus exigatur, Superior contra earun- \ndem votum invalide agit; si consilium tantum, per \nverba, ex. gr. : de consilio consultorum, vel audito Ca- \npitulo, parocho, etc., satis est ad valide agendum ut \nSuperior illas personas audiat; quamvis autem nulla \nobligatione teneatur ad eorum votum, etsi concors, ac- \ncedendi, multum tamen, si plures audiendae sint per- \nsonae, concordibus earundem suffragiis deferat, nec ab \neisdem, sine praevalenti ratione, suo iudicio aesti- \nmanda, discedat; \n\n2. Ri requiratur consensus vel consilium non \nunius tantum vel alterius personae, sed plurium simul, \neae personae legitime convocentur, salvo praescripto \ncan. 162, 8 4, et mentem suam manifestent; Superior \nautem pro sua prudentia ac negotiorum gravitate potest \neas adigere ad iusiurandum de secreto servando prae- \nstandum; \n\n3.^ Omnes de consensu vel consilio requisiti de- \nbent ea qua par est reverentia, fide ac sinceritate sen- \ntentiam suam aperire. \n\nCaN. 106. \n\nCirea praecedentiam inter varias personas seu phy- \nSicas seu morales, serventur normae quae sequuntur, \nsalvis normis specialibus quae suis in locis traduntur: \n\n1.?^ Qui alius personam gerit, ex eadem obtinet \npraecedentiam; sed qui in Conciliis aliisque similibus \nconventibus procuratorio nomine intersunt, sedent post \nillos eiusdem gradus qui intersunt nomine proprio; \n\n2.^ Cui est auctoritas in personas sive physicas \nsive morales, eidem ius est praecedentiae supra illas; \n\n2.\" Inter diversas personas ecclesiasticas quarum \nnulla habeat in alias auctoritatem; qui ad gradum po- \n\nLiber Secundus - De Personis 95 \nc dolelnilinnecc E ec ocu iae enl suut Md aiiud aset Kn MET \n\ntiorem pertinent, praecedunt eis qui sunt inferioris \ngradus; inter eiusdem gradus personas sed non eiusdem \nordinis, qui altiorem ordinem tenet, praecedit iis qui \nin inferiore sunt positi; si denique ad eundem gradum \npertineant eundemque ordinem habeant, praecedit qui \nprius est promotus ad gradum; si eodem tempore pro \nmoti sint, senior ordinatione, nisi iunior ordinatus fue- \nrit à Romano Pontifice; et si eodem tempore ordinem \nreceperint, senior aetate; \n\n4. In praecedentia diversitas ritus non atten- \nditur; \n\n5.' Inter varias personas morales eiusdem speciei \net gradus, illa praecedit quae est in pacifica quasi-pos- \nsessione praecedentiae et, si de hoc non constet, quae \nprius in loco, ubi quaestio oritur, instituta est; inter \nsodales vero alicuius collegii, ius praecedentiae deter- \nminetur ex propriis legitimis constitutionibus; secus \nex legitima consuetudine; qua deficiente, ex praeseripto \niuris communis; \n\n6. Loci Ordinarii est in sua dioecesi statuere \npraecedentias inter suos subditos, ratione habita prin- \ncipiorum iuris communis, legitimarum dioecesis con- \nsuetudinum et munerum ipsis commissorum; et omnes \nde praecedentia controversias, etiam inter exemptos, \nquatenus ii collegialiter cum aliis procedant, compo- \nnere in casibus urgentioribus, remota omni appella. \ntione in suspensivo, sed sine praeiudicio iuris unius- \ncuiusque; \n\n1. Circa personas quae ad Domum pontificalem \npertinent, praecedentia moderanda est secundum pecu- \nliaria privilegia, regulas et traditiones eiusdem ponti- \nfieiae Domus. \n\nCAN. 107. \n\nEx divina institutione sunt in Ecclesia clerici a \nlaicis distineti, licet non omnes clerici sint divinae \ninstitutionis; utrique autem possunt esse religiosi, \n\n96 Codecs Iuris Canonici \n\nPARS PRIMA \nDE CLERICIS \n\nSECTIO I. \nDE CLERICIS IN GENERE. \n\nCaN. 108. \n\n$ 1. Qui divinis ministeriis per primam saltem ton- \nsuram mancipati sunt, clerici dicuntur. \n\n$8 2. Non sunt omnes in eodem gradu, sed inter eos \nsacra hierarchia est in qua alii aliis subordinantur. \n\n$ 3. Ex divina institutione sacra hierarchia ratione \nordinis constat Episcopis, presbyteris et ministris; ra- \ntione iurisdictionis, pontificatu supremo et episcopatu \nsubordinato; ex Eeclesiae autem institutione alii quo- \nque gradus accessere. \n\nCaN. 109. \n\nQui in eeclesiasticam hierarchiam cooptantur, non \nex populi vel potestatis saecularis consensu aut voca- \ntione adleguntur; sed in gradibus potestatis ordinis \nconstituuntur sacra ordinatione; in supremo pontifi- \n. catu, ipsomet iure divino, adimpleta conditione legiti- \nmae electionis eiusdemque acceptationis; in reliquis \ngradibus iurisdictionis, canonica missione. \n\nCAN. 110. \n\nQuamvis Praelati titulo, honoris causa, a Sede Apo- \nstolica etiam nonnulli clerici donentur sine ulla iurisdi- \netione, proprio tamen nomine Praelati in iure dicuntur \nclerici sive saeculares sive religiosi qui iurisdictionem \nordinariam in foro externo obtinent. \n\nLiber Secundus - De Personis 9f \n\nTITULUS I. \n\nDe eclerieorum adseriptione alicui dioecesi. \n\nOsN. 111. \n$ 1. Quemlibet clericum oportet esse vel alicui dioe- \ncesi vel alicui religioni adscriptum, ita ut clerici vagi \nnullatenus admittantur. \n$ 2. Per receptionem primae tonsurae clericus \nadscribitur seu, ut aiunt, incardinatur dioecesi pro \ncuius servitio promotus fuit. \n\nCAN. 112. \n\nPraeter casus de quibus in can. 114, 641, 8$ 2, ut cle- \nrieus alienae dioecesi valide incardinetur, a suo Ordi- \nnario obtinere debet litteras ab eodem subseriptas ex- \ncardinationis perpetuae et absolutae; et ab Ordinario \nalienae dioecesis litteras ab eodem subscriptas incardi- \nnationis pariter perpetuae et absolutae. \n\nCAN. 113. \n\nExcardinationem et incardinationem concedere ne- \nquit Vicarius Generalis sine mandato speciali, nec Vi- \ncarius Capitularis, nisi post annum a vacatione sedis \nepiscopalis et cum consensu Capituli. \n\nCAN. 114. \n\nHabetur excardinatio et incardinatio, si ab Ordina- \nrio alienae dioecesis clericus beneficium residentiale \nobtinuerit cum consensu sui Ordinarii in scriptis dato, \nvel cum licentia ab eodem in scriptis concessa e dioecesi \ndiscedendi in perpetuum. \n\nCaN. 115. \nEtiam per professionem religiosam quis a propria \ndioecesi excardinatur, ad normam can, 585, \n\n98 Codex Iuris Canonici \n\nCav. 116. \n\nExcardinatio fieri nequit sine iustis causis, et effe- \nctum non sortitur, nisi incardinatione secuta in alia \ndioecesi, euius Ordinarius de eadem priorem Ordina- \nrium quantocius certiorem reddat. \n\nCav. 117. \nAd incardinationem alieni clerici Ordinarius ne de: \nveniat, nisi : \n\n1.? Necessitas aut utilitas dioecesis id exigat, et \nsalvis iuris praescriptis circa canonicum ordinationis \ntitulum; \n\n2. Ex legitimo documento sibi constiterit de \nobtenta legitima excardinatione, et habuerit praeterea \na Curia dimittente, sub secreto, si opus sit, de clerici \nnatalibus, vita, moribus ae studiis opportuna testimo- \nnia, maxime si agatur de incardinandis clericis diver- \nsae linguae et nationis; Ordinarius autem dimittens, \ngraviter onerata eius conscientia, advigilare debet ut \ntestimonia sint veritati conformia; \n\n3.\" Olerieus iureiurando coram eodem Ordinario \neiusve delegato declaraverit se in perpetuum novae \ndioecesis servitio velle addici ad normam sacrorum ca- \nnonum. \n\nTITULUS II. \nDe iuribus et privilegiis clericorum. \n\nCav. 118. \n\nSoli cleriei possunt potestatem sive ordinis sive iu- \nrisdictionis ecclesiasticae et beneficia ac pensiones ec- \nclesiasticas obtinere. \n\nCaN. 119. \n\nOmnes fideles debent clericis, pro diversis eorum \ngradibus et muneribus, reverentiam, seque sacrilegii \ndelicto commaculant, si quando clericis realem iniu- \nriam intulerint. \n\nLiber Secundus - De Personis 90 \n\nCAN. 120. \n\n$ 1. Olerici in omnibus causis sive contentiosis sive \neriminalibus apud iudicem ecclesiasticum conveniri \ndebent, nisi aliter pro locis particularibus legitime pro- \nvisum fuerit. \n\n$ 2. Patres Cardinales, Legati Sedis Apostolicae, \nEpiscopi etiam titulares, Abbates vel Praelati nullius, \nsupremi religionum iuris pontificii Superiores, Offi- \nciales maiores Romanae Curiae, ob negotia ad ipsorum \nmunus pertinentia, apud iudicem laicum conveniri ne- \nqueunt sine venia Sedis Apostolicae; ceteri privilegio \nfori gaudentes, sine venia Ordinarii loci in quo causa \nperagitur; quam tamen licentiam Ordinarius, praeser- \ntim cum actor est laicus, ne deneget sine iusta et gravi \ncausa, tum maxime cum controversiae inter partes com- \nponendae frustra operam dederit. \n\n$ 9. Ri nihilominus ab eo qui nullam praehabuerit \nveniam, conveniantur, possunt, ratione necessitatis, ad \nvitanda maiora mala comparere, certiore tamen facto \nSuperiore a quo venia obtenta non fuit. \n\nCAN. 121. \n\nClerici omnes à servitio militari, a muneribus et \npublicis civilibus officiis a statu clericali alienis immu- \nnes sunt. \n\nCaN. 122. \n\nClericis qui creditoribus satisfacere coguntur, salva \nsint quae ad honestam sui sustentationem, prudenti \neeclesiastiei iudicis arbitrio, sunt necessaria, firma ta- \nmen eorundem obligatione creditoribus quamprimum \nsatisfaciendi. \n\nCaN. 123. \n\nMemoratis privilegiis clerieus renuntiare nequit; \nsed eadem amittit, si ad statum laicalem reducatur aut \nprivatione perpetua iuris deferendi habitum ecclesia- \n\n30 Codecs Iuris Canonici \n\nsticum plectatur, ad normam can. 2153, 8 1, 23045 recu- \nperat vero, si haec poena remittatur aut ipse rursus \ninter clericos admittatur. \n\nTITULUS III. \nDe obligationibus elericorum. \n\nCAN. 124. \nClerici debent sanetiorem prae laicis vitam interio- \nrem et exteriorem ducere eisque virtute et recte factis \nin exemplum excellere. \n\nCax. 125. \nCurent locorum Ordinarii : \n\n1.? Ut elerici omnes poenitentiae sacramento fre- \nquenter conscientiae maculas eluant; \n\n2.* Ut iidem quotidie orationi mentali per aliquod \ntempus incumbant, sanctissimum Sacramentum visi- \ntent, Deiparam Virginem mariano rosario colant, con- \nscientiam suam discutiant. \n\nCaN. 126. \n\nOmnes sacerdotes saeculares debent tertio saltem \nquoque anno spiritualibus exercitiis, per tempus a pro- \nprio Ordinario determinandum, in pia aliqua religio- \nsave domo ab eodem designata vacare; neque ab eis \nquisquam eximatur, nisi in casu particulari, iusta de \ncausa ae de expressa eiusdem Ordinarii licentia. \n\nCO^N. 121. \nOmnes clerici, praesertim vero presbyteri, speciali \nobligatione tenentur suo quisque Ordinario reverentiam \net obedientiam exhibendi. \n\nCaN. 128. \nQuoties et quandiu id, iudicio proprii Ordinarii, exi- \ngat IEeclesiae necessitas, ac nisi legitimum impedimen- \ntum exeuset, suscipiendum est clericis ac fideliter im- \n\nLiber Secundus - De Personis 31 \n\nplendum munus quod ipsis fuerit ab Episcopo com- \nmissum. \nCAN. 129. \n\nClerici studia, praesertim sacra, recepto sacerdotio, \nne intermittant; et in sacris disciplinis solidam illam \ndoctrinam a maioribus traditam et communiter ab IEc- \neclesia receptam sectentur, devitantes profanas vocum \nnovitates et falsi nominis scientiam. \n\nOaN. 130. \n\n$ 1. Expleto studiorum curriculo, sacerdotes omnes, \netsi beneficium paroeciale aut canonicale consecuti, nisi \nab Ordinario loci ob iustam causam fuerint exempti, \nexamen singulis annis saltem per integrum triennium \nin diversis sacrarum scientiarum disciplinis, antea \nopportune designatis, subeant secundum modum ab \neodem Ordinario determinandum. \n\n$8 2. In collatione officiorum et beneficiorum eccle- \nsiasticorum ratio habeatur eorum, qui, ceteris paribus, \nin memoratis periculis magis praestiterunt. \n\nCAN. 131. \n\n$ 1l. In civitate episcopali et in singulis vicariatibus \nforaneis saepius in anno, diebus arbitrio Ordinarii loci \npraestituendis, conventus habeantur, quos collationes \nseu conferentias vocant, de re morali et liturgica; qui- \nbus addi possunt aliae exercitationes, quas Ordinarius \nopportunas iudicaverit ad scientiam et pietatem cleri- \ncorum promovendam. \n\n$ 2. Si conventus haberi difficile sit, resolutae quae- \nstiones scriptae mittantur, secundum normas ab Ordi- \nnario statuendas. \n\n$ 9. Conventui interesse, aut, deficiente conventu, \nscriptam casuum solutionem mittere debent, nisi a loci \nOrdinario exemptionem antea expresse obtinuerint, \n(um omnes sacerdotes saeculares, tum religiosi licet \n\n39 Codex Iuris Canonici \n\nexempti curam animarum habentes et etiam, si collatio \nin eorum domibus non habeatur, alii religiosi qui facul- \ntatem audiendi confessiones ab Ordinario obtinuerunt. \n\nCAN. 132. \n\n$8 1l. Oleriei in maioribus ordinibus constituti a \nnuptiis arcentur et servandae castitatis obligatione ita \ntenentur, ut contra eandem peccantes sacrilegii quo- \nque rei sint, salvo praescripto can. 214, $8 1. \n\n$ 2. Clerici minores possunt quidem nuptias inire, \nsed, nisi matrimonium fuerit nullum vi aut metu \neisdem incusso, ipso iure e statu clericali decidunt. \n\n$ 9. Ooniugatus qui sine dispensatione apostolica \nordines maiores, licet bona fide, suscepit, ab eorundem \nordinum exercitio prohibetur. \n\nCAN. 133. \n\n$ 1. Caveant clerici ne mulieres, de quibus suspicio \nesse possit, apud se retineant aut quoquo modo fre- \nquentent. \n\n$ 2. Eisdem licet cum illis tantum mulieribus coha- \nbitare in quibus naturale foedus nihil mali permittit \nsuspicari, quales sunt mater, soror, amita et huius- \nmodi, aut a quibus spectata morum honestas, cum pro- \nvectiore aetate coniuncta, omnem suspicionem amoveat. \n\n$ 3. Iudicium an retinere vel frequentare mulieres, \netiam illas in quas communiter suspicio non cadit, in \npeeuliari aliquo easu seandalo esse possit aut inconti- \nnentiae afferre periculum, ad Ordinarium loci pertinet, \ncuius est clericos ab hae retentione vel frequentatione \nprohibere. \n\n$ 4. Contumaces praesumuntur concubinarii. \n\nCAN. 184. \nConsuetudo vitae communis inter clericos laudanda \nac suadenda est, eaque, ubi viget, quantum fieri potest, \nservanda. \n\nLiber Secundus - De Personis 33 \n\nCaN. 135. \n\nOleriei, in maioribus ordinibus constituti, exceptis \niis de quibus in can. 213, 214, tenentur obligatione \nquotidie horas canonicas integre recitandi secundum \nproprios et probatos liturgicos libros. \n\nCAN. 136. \n\n$ 1. Omnes clerici decentem habitum ecclesiasti- \ncum, secundum legitimas locorum consuetudines et Or- \ndinarii loci praescripta, deferant, tonsuram seu coro- \nnam clericalem, nisi recepti populorum mores aliter \nferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhi- \nbeant. \n\n$8 2. Annulo ne utantur, nisi id ipsis a iure aut apo- \nstolico privilegio sit concessum. \n\n$ 3. Clerici minores qui propria auctoritate sine le- \ngitima causa habitum ecclesiasticum et tonsuram dimi- \nserint, nec, ab Ordinario moniti, sese intra mensem \nemendaverint, ipso iure e statu clericali decidunt. \n\nO^x. 137. \nA fideiubendo, etiam de bonis propriis, clericus \nprohibetur, inconsulto loci Ordinario. \n\nCaN. 138. \n\nClerici ab iis omnibus quae statum suum dedecent, \nprorsus abstineant: indecoras artes ne exerceant; alea- \ntoriis ludis, pecunia exposita, ne vacent; arma ne ge- \nstent, nisi quando iusta timendi causa subsit; venationi \nne indulgeant, clamorosam autem nunquam exerceant; \ntabernas aliaque similia loca sine necessitate aut alia \niusta causa ab Ordinario loci probata ne ingrediantur. \n\nCaN. 139. \n$ 1. Ea etiam quae, licet non indecora, à clericali \ntamen statu aliena sunt, vitent. \n$ 2. Rine apostolico indulto medicinam vel chirur- \ngiam ne exerceant; tabelliones seu publicos notarios, \nCod. Iur. Can. 3 \n\n34 Codeo Iuris Canonici \n\nnisi in Curia ecclesiastica, ne agant; officia publica, \nquae exercitium laicalis iurisdictionis vel administra- \ntionis secumferunt, ne assumant. \n\n$8 3. Sine licentia sui Ordinarii ne ineant gestiones \nbonorum ad laicos pertinentium aut officia saecularia \nquae secumferant onus reddendarum rationum; procu- \nratoris aut advocati munus ne exerceant, nisi in tribu- \nnali ecclesiastico, aut in civili quando agitur de causa \npropria aut suae ecclesiae; in laicali iudicio criminali, \ngravem personalem poenam prosequente, nullam par- \ntem habeant, ne testimonium quidem sine necessitate \nferentes. \n\n$ 4. Senatorum aut oratorum legibus ferendis, quos \ndeputatos vocant, munus ne sollicitent neve acceptent \nsine licentia Sanctae Sedis in locis ubi pontificia prohi- \nbitio intercesserit; idem ne attentent aliis in locis sine \nlicentia tum sui Ordinarii, tum Ordinarii loci in quo \nelectio facienda est. \n\nCAN. 140. \n\nSpectaculis, choreis et pompis quae eos dedecent, \nvel quibus clericos interesse scandalo sit, praesertim \nin publicis theatris, ne intersint. \n\nCAN. 141. \n\n$ 1. Saecularem militiam ne capessant voluntarii, \nnisi cum sui Ordinarii licentia, ut citius liberi evadant, \nid fecerint; neve intestinis bellis et ordinis publici per- \nturbationibus opem quoquo modo ferant. \n\n$ 2. Olericus minor qui contra praescriptum $ 1 \nsponte sua militiae nomen dederit, ipso iure e statu cle- \nricali decidit. \n\nCAN. 142. \n\nProhibentur clerici per se vel per alios negotiatio- \nnem aut mercaturam exercere sive in propriam sive in \naliorum utilitatem. \n\nLiber Secundus - De Personis 35 \n\nCAN. 143. \n\nClerici, licet beneficium aut officium residentiale non \nhabeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus sine \nlicentia saltem praesumpta Ordinarii proprii ne disce- \ndant. \n\nO^N. 144. \n\nQui cum licentia sui Ordinarii in aliam dioecesim \ntransierit, suae dioecesi manens incardinatus, revocari \npotest, iusta de causa et naturali aequitate servata; et \netiam Ordinarius alienae dioecesis potest ex iusta causa \neidem denegare licentiam ulterioris commorationis in \nproprio territorio, nisi beneficium eidem contulerit. \n\nTITULUS IV. \nDe officiis ecelesiastieis. \n\nCaN. 145. \n$ 1. Officium ecclesiasticum lato sensu est quodli- \nbet munus quod in spiritualem finem legitime exerce- \ntur; stricto autem sensu est munus ordinatione sive di- \nvina sive ecclesiastica stabiliter constitutum, ad nor- \nmam sacrorum canonum conferendum, aliquam saltem \nsecumferens participationem ecclesiasticae potestatis \nsive ordinis sive iurisdictionis. \n$ 2. In iure officium ecclesiasticum accipitur stri- \ncto sensu, nisi aliud ex contextu sermonis appareat. \n\nCAN. 146. \nDe beneficialibus officiis in specie, praeter cano- \nnes qui sequuntur, custodiantur insuper praescripta \ncan. 1409 seqq. \nCAPUT I. \nDe provisione officiorum ecclesiasticorum. \nOAN. 147. \n\n$ 1. Officium ecclesiasticum nequit sine provisione \ncanonica valide obtineri. \n\n36 Codeo Iwris Canonici \n\n$ 2. Nomine canonicae provisionis venit concessio \noffieii ecclesiastici a competente auctoritate ecclesia- \nstica ad normam saerorum canonum facta. \n\nCaN. 148. \n\n$ 1. Provisio officii ecclesiastici fit vel per liberam \ncollationem a legitimo Superiore, vel per eius institutio- \nnem, si praecesserit praesentatio a patrono aut nomi- \nnatio, vel per eius confirmationem aut admissionem, si \npraecesserit electio aut postulatio, vel tandem per sim- \nplicem electionem et electi acceptationem, si electio non \negeat confirmatione. \n\n$ 2. De officiorum provisione per institutionem ser- \nventur praescripta can. 1448-1471. \n\nCaN. 149. \n\nElecti, postulati, praesentati vel nominati a quibus- \nvis personis ad ecclesiastica officia ne confirmentur, ad- \nmittantur, instituantur a Superiore infra Romanum \nPontificem, nisi antea fuerint a proprio Ordinario ido- \nnei reperti, etiam per examen, si id ius vel officii ratio \npostulet aut Ordinarius opportunum iudicaverit. \n\nCAN. 150. \n\n$ 1l. Provisio officii de iure non vacantis ad normam \ncan. 183, $ 1, est ipso facto irrita, nec subsequente va- \ncatione convalescit. \n\n8 1l. Nec promissio eiusdem officii, quicunque illud \npromiserit, ullum paàrit iuridicum effectum. \n\nCaN. 151. \n\nOfficium de iure vacans quod forte adhuc ab aliquo \nillegitime possidetur, conferri potest, dummodo rite se- \ncundum sacros canones declaratum fuerit eam posses- \n\nsionem non esse legitimam, et de hac declaratione men- \n\ntio fiat in litteris collationis. \n\ndibensbeitdis \n\nLiber Secundus - De Personis 31 \n\nAnT. I. — De libera collatione. \n\nO^N. 152. \n\nLoci Ordinarius ius habet providendi officiis eccle- \nsiasticis in proprio territorio, nisi aliud probetur; hac \ntamen potestate caret Vicarius Generalis sine mandato \nspeciali. \n\nCaN. 153. \n\n$ 1. Ad vacans officium promovendus debet esse cle- \n. ricus, iis qualitatibus praeditus, quae à iure communi \nvel particulari aut a lege fundationis ad idem officium \nrequiruntur. \n\n8$ 2. Assumatur, omnibus perpensis, magis idoneus \nsine ulla personarum acceptione. \n\n$ 9. Cum provisus caret qualitatibus requisitis, pro- \nvisio est nulla, si ita cautum sit iure communi vel par- \ntieulari aut lege fundationis; secus est valida, sed per \nsententiam a legitimo Superiore irritari potest. \n\nCAN. 154. \nOfficia quae curam animarum sive in foro externo \nsive in interno secumferunt, clericis nondum sacerdotio \ninitiatis conferri valide nequeunt. \n\nCAN. 155. \n\nOfficiorum provisio cui nullus terminus fuit speciali \nlege praeseriptus, nunquam differatur ultra sex men- \nses utiles ab habita notitia vacationis, firmo praescripto \ncan. 458. \n\nCAN. 156. \n\n8 1l. Nemini conferantur duo officia incompatibilia. \n\n$ 2. Bunt incompatibilia officia quae una simul ab \neodem adimpleri nequeunt. \n\n8 9. Firmo praescripto can. 188, n. 3, concessio al- \nterius officii a Sede Apostolica facta non valet, nisi in \nsupplici libello mentio prioris incompatibilis habeatur, \naut clausula derogatoria adiiciatur. | \n\n38 Codeo lIwris Canonici \n\nCAN. 151. \n\nOfficium vacans per renuntiationem vel per senten- \ntiam privationis nequit ab Ordinario, qui renuntiatio- \nnem acceptavit aut sententiam tulit, valide conferri suis \naut resignantis familiaribus, consanguineis vel affinibus \nusque ad secundum gradum inclusive. \n\nCAN. 158. \n\nQui, alius negligentiam vel impotentiam supplens, \noffieium confert, nullam inde potestatem aequirit in \nnominatum; sed huius iuridicus status perinde consti- \ntuitur, ae si provisio ad ordinariam iuris normam per- \nacta fuisset. \n\nCAN. 159. \n\nCuiuslibet officii provisio seripto consignetur. \n\nAmT. ll. — De electione. \nCAN. 160. \nRomani Pontificis electio unice regitur const. Pii X \nVacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904; in aliis electio- \nnibus ecclesiasticis serventur praeseripta canonum qui \n\nsequuntur, et peeuliaria, si qua sint, pro singulis offi- \nciis legitime statuta. \n\nCAN. 161. \n\nSi cui collegio sit ius eligendi ad vacans officium, \nelectio, nisi aliud iure cautum fuerit, nunquam differa- \ntur ultra trimestre utile computandum ab habita notitia \nvacationis officii; quo termino inutiliter elapso, Supe- \nrior ecclesiasticus, cui ius confirmandae electionis vel \nius providendi successive competit, officio vacanti li- \nbere provideat. \n\nCAN. 162. \n\n$ 1. Salvis peculiaribus constitutionibus vel con- \nsuetudinibus, collegii praeses, statuto modo, loco ac \ntempore electoribus convenienti, convocet omnes de col- \n\nLiber Secundus - De Personis 39 \n\nlegio; et convocatio, quando personalis esse debet, va- \nlet, si fiat vel in loco domicilii aut quasi-domicilii vel in \nloco commorationis. \n\n$ 2. Si quis ex vocandis neglectus et ideo absens \nfuerit, electio valet, sed ad eius instantiam debet, pro- \nbata praeteritione et absentia, a competente Superiore \nirritari, etiam secuta confirmatione, dummodo iuridice \nconstet recursum saltem intra triduum ab habita noti- \ntia electionis fuisse transmissum. \n\n$ 3. Quod si plures quam tertia pars electorum ne- \nglecti fuerint, electio est ipso iure nulla. \n\n$ 4. Defectus convocationis non obstat, si praeter- \nmissi nihilominus interfuerint. \n\n$ 5. Ri agatur de electione ad officium quod electus \nad vitam retinet, convocatio electorum ante officii va- \ncationem nullum habet iuridicum effectum. \n\nCAN. 163. \n\nOConvocatione legitime secuta, ius eligendi pertinet \nad eos qui praesentes sunt die in convocatione statuto, \nexelusa facultate ferendi suffragia non solum per epi- \nstolam, sed etiam per procuratorem, nisi lege peculiari \naliud caveatur. \n\nCAN. 164. \n\nIitsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine \n\nproprio suffragii, non potest nisi unicum ferre. \n\nCAN. 165. \nNullus collegio extraneus admitti potest ad suffra- \n\n.gium, salvis privilegiis legitime quaesitis; secus, electio \n\nest ipso facto nulla. \nCAN. 166. \nSi laici contra canonicam libertatem electioni ecele- \n\nsiasticae quoquo modo sese immiscuerint, electio ipso \niure invalida est. \n\n40 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 161. \n\n$ 1. Nequeunt suffragium ferre : \n1.? Incapaces actus humani; \n2.^ Impuberes; \n9.\" Censura vel infamia iuris affecti, post senten- \ntiam tamen declaratoriam vel condemnatoriam; \n4.\" Qui sectae haereticae vel schismaticae nomen \ndederunt vel publice adhaeserunt; \n5.\" Carentes voce activa sive ob legitimam iudicis \nsententiam sive ex iure communi aut particulari. \n$ 2. 8i quis ex praedictis admittatur, eius suffra- \ngium est nullum, sed electio valet, nisi constet, eo dem- \npto, electum non retulisse requisitum suffragiorum nu- \nmerum, aut nisi scienter admissus fuerit excommuni- \ncatus per sententiam declaratoriam vel condemnato- \nriam. \nCAN. 168. \n\nSi quis ex electoribus praesens in domo sit in qua \nfit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem inter- \nesse nequeat, suffragium eius scriptum a scerutatoribus \nexquiratur, nisi aliter particularibus legibus vel legiti- \nmis consuetudinibus fuerit constitutum. \n\nCaN. 169. \n\n$ 1. Suffragium est nullum, nisi fuerit : \n\n1.\" Liberum; et ideo invalidum est suffragium, si \nelector metu gravi aut dolo, directe vel indirecte, ada- \nctus fuerit ad eligendam certam personam aut plures \ndisiunctive; \n\n2.\" Secretum, certum, absolutum, determinatum.: \n\n$ 2. Conditiones ante electionem suffragio apposi- \ntae tanquam non adiectae censentur. \n\nCav. 170. \nSuffragium sibimetipsi nemo valide dare potest. \n\nLiber Secundus - De Personis 41 \n\nCAN. 171. \n\n8$ 1. Ante electionem per secreta suffragia deputen- \ntur, nisi iam propriis statutis deputati sint, e greniio \ncollegii duo saltem scrutatores, qui una cum praeside, \nsi et ipse e gremio collegii sit, iusiurandum interpo- \nnant de munere fideliter implendo ac de secreto ser- \nvando circa acta in comitiis, etiam expleta electione. \n\n$ 2. Serutatores curent ut suffragia secreto, dili- \ngenter, singillatim et servato praecedentiae ordine ab \nunoquoque electore ferantur; collectisque ad ultimum \nsuffragiis, coram praeside electionis, secundum formam \npropriis constitutionibus vel legitimis consuetudinibus \nstatutam, inspiciant an suffragiorum numerus respon- \ndeat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur pa- \nlamque faciant quot quisque retulerit. \n\n$ 9. Si numerus suffragiorum superet numerum eli- \ngentium, nihil est actum. \n\n$ 4. Suffragia statim, peracto unoquoque scrutinio, \nvel post sessionem, si in eadem sessione habeantur plura \nscrutinia, comburantur. \n\n$ 5. Omnia electionis acta ab eo, qui actuarii mu- \nnere fungitur, accurate describantur, et saltem ab eo- \ndem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in \ncollegii tabulario diligenter asserventur. \n\nCAN. 172. \n\n$ L. Electio, nisi aliud iure caveatur, fieri etiam \npotest per compromissum, si nempe electores, unanimi \net scripto consensu, in unum vel plures idoneos sive de \ngremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transfe- \nrant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant. \n\n$ 2. Bi agatur de clericali collegio, compromissarii \ndebent esse sacerdotes, secus electio est invalida. \n\n$ 9. Compromissarii debent pro validitate electionis \nconditiones compromisso appositas, quae non sint con-. \ntrà ius commune, observare; si nullae conditiones addi- \n\n49 Codec Iuris Canonici \n\nhangNNE——————————— ÀJ———d——L——ÉHu— DA — \n\ntae fuerint, servandum ipsis est ius commune circa ele- \nctiones; conditiones autem contra ius pro non appositis \nhabeantur. \n\n$ 4. Si ab electoribus in unam tantum compromis- \nsum fuerit personam, haec nequit seipsam eligere; si \nplures designati fuerint compromissarii, nemo ex iis \nproprio consensu potest accedere reliquis ipsum eligen- \ntibus ut electionem sui compleat. \n\n(as. T(9. \nCessat compromissum et ius eligendi redit ad com- \npromittentes : \n1.\" Revocatione a collegio facta, re integra; \n2.\" Non secuta aut non servata aliqua conditione \ncompromisso apposita; \n9. Electione absoluta, si fuerit nulla. \n\nCAN. 174. \n\nIs electus habeatur et a collegii praeside proclame- \ntur, qui requisitum suffragiorum numerum retulerit, \nad normam can. 101, 8 1, n. 1. \n\nCAN. 15. \n\nElectio illico intimanda est electo, qui debet saltent \nintra octiduum utile à recepta intimatione manifestare \nutrum electioni consentiat, an eidem renuntiet; secus \nomne ius ex electione quaesitum amittit. \n\nCaAN. 116. \n8$ 1. 8i electus renuntiaverit, omne ius ex electione \nquaesitum amittit, etsi renuntiationis eum postea poe- \nniteat; sed rursus eligi potest; collegium autem intra \nmensem a cognita renuntiatione ad novam electionem \nprocedere debet. \n$ 2. Acceptatione electionis electus, si confirma- \n\ntione non egeat, plenum ius statim obtinet; secus, non \nacquirit nisi ius ad rem. \n\nLiber Secundus - De Personis A9 \n\n$ 3. Ante acceptatam confirmationem ipsi praetextu \nelectionis non licet sese immiscere administrationi offi- \ncii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actus \nab eo forte positi nulli sunt. \n\nOsN. 171. \n\n$ 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, sal- \ntem intra octiduum a die acceptatae electionis confir- \nmationem a competente Superiore petere per se vel per \nalium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit \nse a petenda confirmatione iusto impedimento fuisse \ndetentum. \n\n$ 2. Superior, si electum repererit idoneum, et ele- \netio ad normam iuris fuerit peracta, nequit confirma- \ntionem denegare. \n\n$ 3. Confirmatio in scriptis dari debet. \n\n$8 4. Recepta confirmatione, electus obtinet plenum \nius in officio, nisi aliud in iure caveatur. \n\nCaN. 178. \n$i electio intra praescriptum tempus peracta non \nfuerit, aut collegium iure eligendi privetur in poenam, \nlibera officii provisio ad eum Superiorem devolvitur, a \nquo confirmanda esset electio vel cui ius providendi \nsuccessive competit. \n\nART. III. — De postulatione. \n\nCAN. 179. ; \n\n$ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem pu- \ntent ae praeferant, impedimentum obest, super quo dis- \npensari possit ae soleat, suis ipsi suffragiis eum pos- \nsunt, nisi aliud iure caveatur, a competente Superiore \npostulare, etsi agatur de officio, pro quo electus con- \nfirmatione non egeat. \n\n$ 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in \n\nmandato aut compromisso fuerit expressum. \n\nAA Codeos Iuris Canonici \n\nCAN. 180. \n\n$ 1. Ut postulatio vim habeat, pro ea stet oportet \nmaior suffragiorum pars, imo, si cum electione concur- \nrat, saltem duae tertiae partes requiruntur. \n\n$ 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per \nverbum: postulo, aut aequivalens; formula: eligo vel \npostulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impe- \ndimentum non exsistat, secus pro postulatione. \n\nCAN. 181. \n\n$8 1. Postulatio saltem intra octiduum mitti debet \nad Superiorem ad quem pertinet electionem confirmare, \nsi facultatem habeat ab impedimento dispensandi; secus \nad Romanum Pontificem aut ad alium habentem facul- \ntatem. \n\n$ 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa \nnon fuerit, ipso facto nulla evadit et electores pro ea \nvice privantur iure eligendi aut postulandi, nisi pro- \nbent se a mittenda postulatione iusto detentos fuisse \nimpedimento. \n\n$ 3. Per postulationem nullum ius postulato acqui- \nritur et Superiori licet eandem repellere. \n\n$ 4. Praesentatam Superiori postulationem electo- \nres revocare non possunt, nisi Superiore consentiente. \n\nCaN. 182. \n\n8 1l. Reiecta a Superiore postulatione, ius eligendi \nad collegium redit, nisi electores scienter illum postula- \nverint qui tali detinetur impedimento in quo nequeat \naut non soleat dispensari; tunc enim provisio ad Supe- \nriorem pertinet. \n\n$ 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significe- \ntur postulato, qui respondere debet ad normam \ncan. 1'/5. \n\n8 29. Si eam acceptet, plenum ius in officio eidem sta- \ntim acquiritur. \n\nLiber Secundus - De Personis 4D \n\nCAPUT II. \nDe amissione officiorum ecclesiasticorum. \n\nCAN. 183. \n\n$ 1l. Amittitur offieium ecclesiasticum . renuntia- \ntione, privatione, amotione, translatione, lapsu tem- \nporis praefiniti. \n\n$ 2. Resoluto quovis modo iure Superioris à quo \nfuerat concessum, officium eeclesiasticum non amitti- \ntur, nisi lex aliud caveat aut nisi in concessione habea- \ntur clausula: ad beneplacitum | nostrum, wel alia \naequipollens. \n\nCAN. 184. \n\nQuisque sui compos potest oflicio ecclesiastico \niusta de causa renuntiare, nisi speciali prohibitione \nrenuntiatio sit ipsi interdicta. \n\nCAN. 185. \n\nRenuntiatio e& metu gravi, iniuste incusso, dolo aut \nerrore substantiali vel simoniace facta, irrita est \nipso iure. \n\nCAN. 186. \n\nhenuntiatio, ut valida sit, fieri debet a renuntiante \naut scripto aut oretenus coram duobus testibus aut \netiam per procuratorem speciali mandato munitum; et \nscriptum renunptiationis documentum in Curia depo- \nnatur. \n\nCaN. 187. \n\n$ I1. Renuntiatio generatim, ut valeat, ei fieri de- \nbet à quo est acceptanda, vel, si aecceptatione non \negeat, a quo clericus officium acenpit vel qui eiusdem \nlocum tenet. \n\n$ 2. Quare si officium per confirmationem, admis- \nsionem vel institutionem collatum fuerit, renuntiatio \nfieri debet Superiori ad quem de iure ordinario confir- \nmatio, admissio vel institutio spectat. \n\n46 Codea Iuris Canonici \n\nCav. 188. \n\nOb tacitam renuntiationem ab ipso iure admissam \nquaelibet officia vacant ipso facto et sine ulla declara- \ntione, si clericus : \n\n1.\" Professionem religiosam emiserit, salvo, circa \nbeneficia, praescripto can. 584; \n\n2. [ntra tempus utile iure statutum vel, defi- \nciente iure, ab Ordinario determinatum, de officio pro- \nvisus illud adire neglexerit; \n\n3.\" Aliud officium eecclesiastieum cum priore in- \ncompatibile aeceptaverit et eiusdem pacificam posses- \nsionem obtinuerit; \n\n4.\" A fide catholica publice defecerit; \n\n5. Matrimonium, etiam civile tantum, ut aiunt, \ncontraxerit; \n\n6.\" Contra praescriptum can. 141, 8$ 1 militiae \nsaeculari nomen sponte dederit; \n\n(. Habitum ecclesiastieum propria auctoritate \nsine iusta causa deposuerit, nec illum, ab Ordinario \nmonitus, intra mensem a monitione recepta resum- \npserit; \n\n8. Residentiam, qua tenetur, illegitime deserue- \nrit et receptae Ordinarii monitioni, legitimo impedi- \nmento non detentus, intra congruum tempus ab Ordi- \nnario praefinitum, nec paruerit nec responderit. \n\nCAN. 189. \n$ 1l. Superiores sine iusta et proportionata causa \nrenuntiationes ne acceptent. \n$ 2. Renuntiationem Ordinarius loci intra mensem \nvel admittat vel reiiciat. \n\nCAN. 190. \n$ I. Officium, renuntiatione legitime facta et acce- \nptata, vacat postquam renuntianti significata est ac- \nceptatio. \n\nLiber Secundus - De Personis AT \n\n$ 2. Renuntians in officio permaneat donec de Su- \nperioris acceptatione certum nuntium acceperit. \n\nCAN. 191. \n\n$ 1. Semel legitime facta renuntiatione, non datur \namplius poenitentiae locus, licet renuntians possit offi- \neium ex alio titulo consequi. \n\n$ 2. Acceptata renuntiatio tempestive nota fiat iis \nqui aliquod ius in officii provisionem habent. \n\nCaN. 192. \n\n$ 1. Privatio officii incurritur sive ipso iure, sive \nex facto legitimi Superioris. \n\n$2. Ni agatur de officio inamovibili, Ordinarius \nnequit clericum eodem privare, nisi mediante processu \nad normam iuris. \n\n$ 3. Ri de amovibili, privatio decerni ab Ordinario \npotest ex qualibet iusta causa, prudenti eius arbitrio, \netiam citra delietum, naturali aequitate servata, sed \ncertum procedendi modum sequi minime tenetur, salvo \ncanonum praeseripto circa paroecias amovibiles; pri- \nvatio tamen effectum non habet, nisi postquam fuerit \n.a Superiore intimata; et ab Ordinarii decreto datur \n\nrecursus ad Sedem Apostolicam, sed in devolutivo \ntantum. \n\nJAN. 193. \n\n8$ 1. Translatio ab uno ad aliud officium ecclesiasti- \ncum ab eo tantum perfici potest, qui ius habet tum ac- \nceptandi renuntiationem, tum removendi a primo offi- \n€io et promovendi ad alterum. \n\n$ 2. Ad translationem, si de consensu clerici fiat, \nquaelibet iusta causa sufficit; si invito clerico, eadem \nfere causa requiritur idemque procedendi modus ac \npro privatione, firmo praescripto can. 2162-2167, quod \nad translationem attinet parochorum. \n\nA8 Codemo luris Canomacíi \n\nCaN. 194. \n$ 1. In translatione prius officium vacat cum cle- \nricus alterius possessionem canonice capit, nisi aliud \na iure cautum sit vel a legitimo Superiore prae- \nscriptum. \n$ 2. Reditus prioris officii translatus percipit, do- \nnec aliud oceupaverit. \n\nCAN. 195. \n\nQui clericum ad officium elegerunt vel postulave- \nrunt aut praesentaverunt, nequeunt eundem officio pri- \nvare aut ab eo revocare seu amovere aut ad aliud \ntransferre. \n\nDULPIEMSSU \nDe potestate ordinaria et delegata. \n\nJAN. 196. \n\nPotestas iurisdictionis seu regiminis quae ex divina \ninstitutione est in Eeclesia, alia est fori externi, alia \nfori interni, seu conscientiae, sive sacramentalis sive | \nextra-sacramentalis. \n\nO^N. 197. \n$ I. Potestas iurisdictionis ordinaria ea est quae \nipso iure adnexa est officio; delegata, quae commissa est \npersonae. | \n$ 2. Potestas ordinaria potest esse sive propria sive \nvicaria. \nCaN. 198. \n$ 1. In iure nomine Ordinarii intelliguntur, nisi \nquis expresse excipiatur, praeter Romanum Pontifi- \ncem, pro suo quisque territorio Episcopus residentialis, \nAbbas vel Praelatus nullius eorumque Vicarius Gene- \nralis, Administrator, Vicarius et Praefectus Apostoli- | \neus, itemque ii qui praedictis deficientibus interim ex \niuris praescripto aut ex probatis constitutionibus suc- \n\nLiber Secundus - De Personis 49 \n\ncedunt in regimine, pro suis vero subditis Superiores \nmaiores in religionibus clericalibus exemptis. \n\n$ 2. Nomine autem Ordinarii loci. seu locorum. ve- \nniunt omnes recensiti, exceptis Superioribus religiosis. \n\nCAN. 199. \n\n$ Il. Qui iurisdictionis potestatem habet ordina- \nriam, potest eam alteri ex toto vel ex parte delegare, \nnisi aliud expresse iure caveatur. \n\n$ 2. Etiam potestas iurisdictionis ab Apostolica \nSede delegata subdelegari potest sive ad actum, sive \netiam habitualiter, nisi electa fuerit industria perso- \nnae aut subdelegatio prohibita. \n\n$ 3. Potestas delegata ad universitatem  negotio- \nrum ab eo qui infra Romanum Pontificem habet ordi- \nnariam potestatem, potest in singulis casibus subde- \nlegari. \n\n$ 4. In aliis casibus potestas iurisdictionis delegata \nsubdelegari potest tantummodo ex concessione expresse \nfacta, sed articulum aliquem non iurisdictionalem \netiam sine expressa commissione iudices delegati pos- \nsunt subdelegare. \n\n$ 5. Nulla subdelegata potestas potest iterum sub- \ndelegari, nisi id expresse concessum fuerit. \n\nCaN. 200. \n\n8 1. Potestas iurisdictionis ordinaria et ad univer- \nsitatem negotiorum delegata, late interpretanda est; \nalia quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, \nea quoque intelliguntur concessa, sine quibus eadem \nexerceri non posset. \n\n$ 2. Ei, qui delegatum se asserit, incumbit onus \nprobandae delegationis. \n\nCaN. 201. \n\n$ 1. Potestas iurisdictionis potest in solos subditos \ndirecte exerceri. \n\nCod. Iur. Can. & \n\n50 Codewv Iuris Canonici \n\n8 2. Iudicialis potestas tam ordinaria quam dele- \ngata exerceri nequit in proprium commodum aut extra \nterritorium, salvis praescriptis can. 401, 8 1, 881, 8 2 \net 1637. \n\n8$ 3. Nisi aliud ex rerum natura aut ex iure constet, \npotestatem iurisdictionis voluntariam seu non-iudicia- \nlem quis exercere potest etiam in proprium commo- \ndum, aut extra territorium exsistens, aut in subditum \ne territorio absentem. \n\nCAN. 202. \n\n$ 1. Actus potestatis iurisdictionis sive ordinariae \nsive delegatae collatae pro foro externo, valet quoque \npro interno, non autem e converso. \n\n$ 2. Potestas collata pro foro interno exerceri \npotest etiam in foro interno extra-sacramentali, nisi \nsacramentale exigatur. \n\n$ 3. Si forum, pro quo potestas data est, expressum \nnon fuerit, potestas intelligitur concessa pro utroque \nforo, nisi ex ipsa rei natura aliud constet. \n\nCaN. 203. \n$ 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas \nmandati sui fines excedit, nihil agit. \n$ 2. Hos tamen excessisse non intelligitur delega- \ntus, qui alio modo ac deleganti placuerit, ea ad quae \ndelegatus est, peragit, nisi modus ipse fuerit a dele- \ngante praeseriptus tanquam conditio. \n\nCON. 204. \n$ 1. Quod quis Superiorem adit, inferiore praeter- \nmisso, nop idcirco voluntaria suspenditur inferioris \npotestas, sive haec ordinaria fuerit sive delegata. \n$ 2. Attamen rei ad Superiorem delatae ne se im- \nmisceat inferior, nisi ex gravi urgentique causa; et hoc \nin casu statim Superiorem de re moneat. \n\nLiber Secundus - De Personis 51 \n\nCaN. 205. \n\n$ 1. Si plures iurisdictionem delegatam obtinue- \nrint pro eodem negotio, et dubitetur utrum delegatio \nfacta fuerit in solidum an collegialiter, praesumitur \nfacta in solidum in re voluntaria, collegialiter in re \niudiciali. \n\n$ 2. Pluribus in solidum delegatis, qui antea nego- \ntium oecupavit, alios ab eodem excludit, nisi aut \nposthac impediatur aut nolit ulterius in negotio pro- \ncedere. \n\n$ 3. Pluribus collegialiter delegatis, omnes simul \npro aetorum validitate in negotio expediendo proce- \ndere debent, nisi in mandato aliud cautum sit. \n\nCAN. 206. \nPluribus successive delegatis, ille negotium expe- \ndire debet cuius mandatum anterius est nec posteriore \nrescripto expresse abrogatum fuit. \n\nCav. 207. \n\n$ 1l. Potestas delegata exstinguitur, expleto man- \ndato; elapso tempore aut exhausto numero casuum pro \nquo concessa fuit; cessante causa finali delegationis; \nrevocatione delegantis delegato directe intimata aut \nrenuntiatione delegati deleganti directe intimata et ab \neodem acceptata; non autem resoluto iure delegantis, \nnisi in duobus casibus de quibus in can. 61. \n\n$ 2. Red potestate pro foro interno concessa, actus \nper inadvertentiam positus, elapso tempore vel exhau- \nsto casuum numero, validus est. \n\n$8 3. Pluribus collegialiter delegatis, si unus defi- \nciat, aliorum quoque delegatio exspirat, nisi aliud ex \ntenore delegationis constet. \n\nCaN. 208. \n\nAd normaiun can. 183, $ 2, potestas ordinaria non \nexstinguitur resoluto iure concedentis officium cui \n\n592 Codecs Iuris Canonici \n\nadnexa est; sed cessat, amisso officio; silet, legitima \nappellatione interposita, nisi forte appellatio sit tan- \ntum in devolutivo, firmo praescripto can. 2264, 2284. \n\nCAN. 209. \nIn errore communi aut in dubio positivo et proba- \nbili sive iuris sive facti, iurisdictionem supplet Eecle- \nsia pro foro tum externo tum interno. \n\nCAN. 210. \n\nPotestas ordinis, a legitimo Superiore ecclesiastico \nsive adnexa officio sive commissa personae, nequit aliis \ndemandari, nisi id expresse fuerit iure vel indulto \nconcessum. \n\nTITULUS VI. \nDe reductione elerieorum ad statum laicalem. \n\nCAN. 211. \n\n$ l. Etsi sacra ordinatio, semel valide recepta, \nnunquam irrita fiat, clericus tamen maior ad statum \nlaicalem redigitur rescripto Sanctae Sedis, decreto vel \nsententia ad normam can. 214, demum poena degrada- \ntionis. \n\n8 2. Clericus minor ad statum laicalem regreditur, \nnon solum ipso facto ob causas in iure descriptas, sed \netiam sua ipsius voluntate, praemonito loci Ordinario, \naut eiusdem Ordinarii decreto iusta de causa lato, si \nnempe Ordinarius, omnibus perpensis, prudenter iudi- \ncaverit clericum non posse cum decore status clericalis \nad ordines sacros promoveri. \n\nCaN. 212. \n$ 1. Qui in minoribus ordinibus constitutus ad sta- \ntum laicalem quavis de causa regressus est, ut inter \nclericos denuo admittatur, requiritur licentia Ordinarii \n\nLiber Secundus - De Personis 53 \n\ndioecesis cui incardinatus fuit per ordinationem, non \nconcedenda, nisi post diligens examen super vita et \nmoribus, et congruum, iudicio ipsius Ordinarii, expe- \nrimentum. \n\n$ 2. Clerieus vero maior qui ad statum laicalem \nrediit, ut inter clericos denuo admittatur, indiget San- \nctae Sedis licentia. \n\nCAN. 213. \n\n$ 1. Omnes qui e clericali statu ad laicalem legi- \ntime redacti aut regressi sunt, eo ipso amittunt officia, \nbeneficia, iura ac privilegia clericalia et vetantur in \nhabitu ecclesiastico incedere ac tonsuram deferre. \n\n$8 2. Clerieus tamen maior obligatione coelibatus \ntenetur, salvo praescripto can. 214. \n\nCAN. 214. \n\n$ 1. Clericus qui metu gravi coactus ordinem sacrum \nrecepit nec postea, remoto metu, eandem ordinationem \nratam habuit saltem tacite per ordinis exercitium, vo- \nlens tamen per talem actum obligationibus clericalibus \nse subiicere, ad statum laicalem, legitime probata \ncoactione et ratihabitionis defectu, sententia iudicis \nredigatur, sine ullis coelibatus ac horarum canonica- \nrum obligationibus. \n\n$.2. Coactio autem et defectus ratihabitionis pro- \nbari debent ad normam can. 1993-1998. \n\nSECTIO 1I. \nDE CLERICIS IN SPECIE. \n\nCAN. 215. \n$ 1l. Unius supremae ecclesiasticae potestatis est \nprovincias ecclesiasticas, dioeceses, abbatias vel prae- \nlaturas nullius, vicariatus apostolicos, praefecturas \n\nDÁ Codex luris Canonici \n\napostolicas erigere, aliter cireumsceribere, dividere, \nunire, supprinere. \n\n$ 2. In iure nomine dioecesis venit quoque abbatia \nvel praelatura nullius; et nomine Episcopi, Abbas vel \nPraelatus nullius, nisi ex natura rei vel sermonis con- \ntextu aliud constet. \n\nCAN. 2106. \n\n$ 1. Territorium cuiuslibet dioecesis dividatur in \ndistinctas partes territoriales; unicuique autem parti \nsua peculiaris ecclesia eum populo determinato est as- \nsignanda, suusque peculiaris rector, tanquam proprius \neiusdem pastor, est praeficiendus pro necessaria ani- \nmarum cura. \n\n$ 2. Pari modo vicariatus apostolicus et praefe- \nctura apostolica, ubi commode fieri possit, dividantur. \n\n$ 3. Partes dioecesis de quibus in $ 1, sunt paroe- \nciae; partes vicariatus apostolici, ac praefecturae apo- \nstolicae, si peculiaris rector eisdem fuerit assignatus, \nappellantur quasi-paroeciae. \n\n$ 4. Non possunt sine speciali apostolico indulto \nconstitui paroeciae pro diversitate sermonis seu natio- \nnis fidelium in eadem civitate vel territorio degentium, \nnec paroeciae mere familiares aut personales; ad con- \n\nstitutas autem quod attinet, nihil innovandum, incon- \nsulta Apostolica Sede. \n\nCaN. 217. \n\n$ l1. Episcopus territorium suum in regiones seu \ndistrictus, pluribus paroeciis constantes, distribuat, \nqui veniunt nomine vicariatus foranei, decanatus, ar- \nchipresbyteratus, etc. \n\n$ 2. Ri haec distributio, ratione circumstantiarum, \nvideatur impossibilis aut inopportuna, Episcopus con- \n\nsulat Sanctam Sedem, nisi ab eadem iam fuerit pro- \nvisum. \n\nLiber Secundus - De Personis 55 \n\nTITULUS VII. \n\nDe suprema potestate deque iis qui eiusdem sunt \necclesiastieo iure participes. \n\nCAPUT I. \n\nDec Romano Pontifice. \n\nCAN. 218. \n\n8 1. Romanus Pontifex, Beati Petri in primatu \nSuccessor, habet non solum primatum honoris, sed su- \npremam et plenam potestatem iurisdictionis in univer- \nsam Ecclesiam tum in rebus quae ad fidem et mores, \nium in iis quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae \nper totum orbem diffusae pertinent. \n\n$ 2. Haec potestas est vere episcopalis, ordinaria \net immediata tum in omnes et singulas ecclesias, tum \nin omnes et singulos pastores et fideles, à quavis \nhumana auctoritate independens. \n\nCAN. 219. \n\nRomanus Pontifex, legitime electus, statim ab ac- \nceptata electione, obtinet, iure divino, plenam supre- \nmae iurisdictionis potestatem. \n\nCAN. 220. \n\nGravioris momenti negotia quae uni Romano Pon- \ntifiel reservantur sive natura sua, sive positiva lege, \ncausae maiores appellantur. \n\nCAN. 221. \n\nSi contingat ut Romanus Pontifex renuntiet, ad \neiusdem renuntiationis validitatem non est necessaria \nOardinalium aliorumve acceptatio. \n\n56 Codec Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe Concilio Oecumenico. \n\nCaN. 222. \n\n$ 1. Dari nequit Oecumenicum Concilium quod a \nRomano Pontifice non fuerit convocatum. \n\n$ 2. Eiusdem Romani Pontificis est Oecumenico \nConcilio per se vel per alios praeesse, res in eo tractan- \ndas ordinemque servandum constituere ac designare, \nConcilium ipsum transferre, suspendere, dissolvere, \neiusque decreta confirmare. \n\nCaN. 223. \n\n$ 1. Vocantur ad Concilium in eoque ius habent \nsuffragii deliberativi : \n\n1.\" S. R. E. Cardinales, etsi non Episcopi; \n\n2.\" Patriarchae, Primates, Archiepiscopi, Epi- \nscopi residentiales, etiam nondum consecrati; \n\n9.* Abbates vel Praelati nullius; \n\n4. Abbas Primas, Abbates Superiores Congrega- \ntionum monasticarum, aec supremi Moderatores reli- \ngionum clericalium exemptarum, non autem aliarum \nreligionum, nisi aliud convocationis decretum ferat. \n\n$ 2. Etiam Episcopi titulares, vocati ad Concilium, \nsuffragium obtinent deliberativum, nisi aliud in con- \nvocatione expresse caveatur. \n$ 3. Theologi ac sacrorum canonum periti, ad Con- \ncilium forte invitati, suffragium non habent, nisi con- \nsultivum. \nCAN. 224. \n\n$ I. Si quis ex vocatis ad Concilium ad normam \ncan. 223, 8 1, eidem, iusto impedimento detentus, inter- \nesse non possit, mittat procuratorem et impedimentum \nprobet. \n\n$ 2. Procurator, si fuerit unus e Concilii Patribus, \nduplici suffragio non gaudet; si non fuerit, publicis tan- \n\nLiber Secundus - De Personis 57 \n\ntum sessionibus interesse potest, sed sine suffragio; ex- \npleto autem Concilio, huius acta subseribendi ius habet. \n\nCAN. 225. \n\nNemini eorum qui Concilio interesse debent, licet \nante discedere, quam Concilium sit rite absolutum, nisi \na Concilii praeside cognita ac probata discessionis \neausa et impetrata abeundi licentia. \n\nCaN. 226. \nPropositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres \npossunt alias addere, a Concilii tamen praeside antea \n\nprobatas. \nCaN. 221. \n\nConcilii decreta vim definitivam obligandi non ha- \nbent, nisi a Romano Pontifice fuerint confirmata et eius \niussu promulgata. \n\nCAN. 228. ; \n\n$ 1. Concilium Oecumenicum suprema pollet in uni- \nversam Ecclesiam potestate. \n\n$2. A sententia Romani Pontificis non datur ad \nConcilium Oecumenicum appellatio. \n\nCAN. 229. \n\nSi contingat Romanum Pontificem, durante Concilii \ncelebratione, e vita decedere, ipso iure hoc intermitti- \ntur, donee novus Pontifex illud resumi et continuari \n\niusserit. \n\nCAPUT III. \nDe Sanctae Romanae Ecclesiae Cardánalibus. \n\nCAN. 230. \nS. R. E. Cardinales Senatum Romani Pontificis con- \nstituunt eidemque in regenda Ecclesia praecipui con- \nsiliarii et adiutores assistunt. \n\n58 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 281. \n8$ 1. Sacrum Collegium in tres ordines distribuitur : \nepiscopalem, ad quem soli pertinent sex Cardinales \ndioecesibus suburbicariis praepositi; presbyteralem, \nqui constat Cardinalibus quinquaginta; diaconalem, qui \nquatuordecim. \n$ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diacona- \nlis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignatur \na Romano Pontifice. \nCav. 232. \n$ 1. Cardinales libere a Romano Pontifice ex toto \nterrarum orbe eliguntur, viri, saltem in ordine presby- \nteratus constituti, doctrina, pietate ac rerum agenda- \nrum prudentia egregie praestantes. \n$ 2. A cardinalatus dignitate arcentur : \n\n1.\" Illegitimi, etiamsi per subsequens matrimo- \nnium fuerint legitimati; itemque alii irregulares vel a \nsaeris ordinibus impediti secundum canonicas sanctio- \nnes, etsi cum ipsis auctoritate apostolica fuerit ad or- \ndines et dignitates etiam episcopalem dispensatum; \n\n2.\" Qui prolem etiam ex legitimo matrimonio su- \nsceptam, vel nepotem ex ea habent; \n\n3.* Qui primo aut secundo gradu consanguinitatis \nalicui Cardinali viventi coniuncti sunt. \n\nCAN. 233. \n\n$ 1. Cardinales creantur et publicantur à Romano \nPontifice in Consistorio sicque creati et publicati obti- \nnent ius ad electionem Romani Pontificis et privilegia \nde quibus in can. 239. \n\n$ 2. 8i tamen Romanus Pontifex creationem alicuius \nin Consistorio annuntiaverit, eius nomine sibi in pe- \nctore reservato, sic promotus nullis interim gaudet Car- \ndinalium iuribus aut privilegiis, sed, postquam a Ro- \nmano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem \nfruitur a publicatione, iure vero praecedentiae a reser- \nvatione in pectore. \n\nLiber Secundus - De Personis 59 \n\nCAN. 234. \nPromotus absens a Curia debet in recipiendo bireto \nrubro iurare se intra annum, nisi legitimo detineatur \nimpedimento, Summum Pontificem aditurum. \n\nCAN. 235. \n\nNisi aliter in casibus particularibus fuerit a Sancta \nSede provisum, per promotionem ad sacram purpuram \nnon solum ipso facto vacant dignitates omnes, eccle- \nsiae, beneficia quae promotus possideat, sed etiam pen- \nsiones ecclesiasticae amittuntur. \n\nCAN. 236. \n\n$ 1. Per optionem in Consistorio factam et a Sum- \nmo Pontifice approbatam, possunt, servata prioritate \nordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyte- \nrali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine \ndiaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum de- \n'cennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad \nordinem presbyteralem. \n| 8$ 2. Cardinalis ex ordine diaconali, transiens per \n| optionem ad ordinem presbyteralem, locum obtinet ante \n|omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad \n|Sacrae purpurae honorem assumpti sunt. \n| $ 3. Suburbicaria si vacet sedes, Cardinales ex or- \ndine presbyterali, qui momento vacationis praesentes \nfuerint in Curia vel ab ea absentes ad tempus ob sibi \ncommissum negotium aliquod a Romano Pontifice, \n|optare eam possunt in Consistorio, servata prioritate \npromotionis. \n\" $ 4. Cardinales quibus una ex ecclesiis suburbica- \nls est assignata, aliam optare nequeunt; cum vero \n' Cardinalis gradum Decani attigerit, dioecesim suam \n/ Ostiensi cumulat, quae proinde cum alia atque alia \n|dioecesi suburbicaria in persona Cardinalis Decani \nsemper coniungitur. \n\n60 Codea luris Canonici \n\nCAN. 231. \n\n$ 1. Sacro Cardinalium Collegio praeest Decanus, \nidest antiquior promotione ad aliquam sedem suburbi- \ncariam, cui tamen nulla est in ceteros Cardinales iuris- \ndietio, sed ipse primus habetur inter aequales. \n\n$ 2. Vacante decanatu, ipso iure succedit Subde- \ncanus, sive is tempore vacationis sit praesens in Curia, \nsive in sua suburbicaria dioecesi commoretur, sive ab- \nsit ad tempus ob sibi commissum munus a Romano \nPontifice. \n\nCaN. 288. \n\n$ 1. Cardinales tenentur obligatione residendi in \nCuria, nec fas est ipsis ab eadem discedere sine licen- \ntia Romani Pontificis, salvo praescripto $$ 2, 3 huius \ncanonis. \n\n$ 2. Haec obligatio urget quoque Cardinales Epi- \nscopos suburbicarios; sed ipsi non indigent licentia ut \nsese conferant ad dioeceses sibi commissas, quoties op- \nportunum iudicaverint. \n\n$ 9. Cardinales qui sunt Episcopi alicuius dioecesis \nnon suburbicariae, lege residendi in Curia eximuntur; \nsed cum ad Urbem venerint, Summum Pontificem \nadeant, nec ab Urbe discedant antequam ab eodem \nabeundi licentiam impetraverint. \n\nCav. 239. : \n\n$ 1. Praeter alia privilegia quae in hoc Codice suis \n\nin titulis enumerantur, Cardinales omnes a sua promo- \ntione in Consistorio facultate gaudent : \n1. Audiendi ubique terrarum confessiones etiam \nreligiosorum utriusque sexus et absolvendi ab omnibus \npeccatis et censuris etiam reservatis, exceptis tantum \ncensuris Sedi Apostolicae specialissimo modo reserva- \ntis et illis quae adnexae sunt revelationi secreti S. Of- \nficii; \n2.^ Bibi suisque familiaribus eligendi sacerdotem \nconfessionibus excipiendis, qui, si iurisdictione careat, \n\nLiber Secundus - De Personis 61 \n\neam ipso iure obtinet, etiam quod spectat ad peccata \net censuras, reservatas quoque, illis tantum censuris \nexceptis, de quibus in n. 1; \n\n3.\" Verbum Dei ubique praedicandi; \n\n4.\" Celebrandi vel alii permittendi ut coram se ce- \nlebret unam Missam in feria V maioris hebdomadie ac \ntres Missas in nocte Nativitatis Domini; \n\n5.\" Benedicendi ubique, solo crucis signo, cum \nomnibus indulgentiis a Sancta Sede concedi solitis, ro- \nsaria, aliasque coronas precatorias, cruces, numismata, \nstatuas, scapularia a Sede Apostoliea probata eaque \nimponendi sine onere inscriptionis; \n\n6.^ Sub unica benedictione erigendi, in ecclesiis et \noratoriis etiam privatis aliisque piis locis, stationes \nViae Crucis cum omnibus indulgentiis, quae huiusmodi \npium exercitium peragentibus impertitae sunt; nec non \nbenedicendi pro fidelibus, qui causa infirmitatis vel \nalius legitimi impedimenti sacras stationes Viae Crucis \nvisitare nequeant, Crucifixi icones cum applicatione \nomnium indulgentiarum devoto exercitio eiusdem Viae \nCrucis a Romanis Pontificibus adnexarum; \n\n1.\" Oelebrandi super aram portatilem non solum \nju domo propriae habitationis, sed ubicunque degunt; et \npermittendi ut alia Missa, ipsis adstantibus, celebretur; \n\n8,* Oelebrandi in mari, debitis cautelis adhibitis; \n\n9.^ In omnibus ecclesiis et oratoriis Missam ce- \nlebrandi proprio calendario conformem; \n\n10.* Fruendi altari privilegiato personali quoti- \ndiano; \n11.? Lucrandi in propriis sacellis indulgentias, ad \nquas acquirendas praescripta sit visitatio templi ali- \neuius vel publicae aediculae civitatis seu loci, in quo \nCardinales actu commorentur, quo privilegio etiam eo- \nrum familiares frui possunt; \n\n12.* Benedicendi ubique populo more Episcopo- \nrum; sed in Urbe in ecclesiis tantum, piis locis et fide- \nlium consessibus; \n\n62 Codec Iwris Canonici \n\n13.\" More Episcoporum gestandi erucem ante pe- \nctus etiam supra mozetam atque utendi mitra et baculo \npastorali; \n\n14.* Sacrum celebrandi in quolibet privato sacello \nsine praeiudicio illius qui indulto gaudet; \n\n15.* Pontificalia cum throno et baldachino pera- \ngendi in omnibus ecclesiis extra Urbem, Ordinario prae- \nmonito, si ecclesia sit cathedralis; j \n\n16.\" Honoribus locorum Ordinariis tribui solitis \nfruendi quocumque se conferant; \n\n17.\" Fidem faciendi in foro externo, de oraculo: \npontificio testantes; \n\n18.' Fruendi sacello ab Ordinarii visitatione | \nexempto; \n\n19.\" De reditibus beneficiariis libere disponendi! \netiam per testamentum, salvo praescripto can. 1298; | \n\n20.\" Consecrationes et benedictiones ecclesiarum, \naltarium, sacrae supellectilis, Abbatum aliasve simi-? \nles, excepta oleorum saerorum consecratione, si Cardi-. \nnàlis charactere episcopali careat, ubique locorum, ser- | \nvatis servandis, peragendi, firmo praescripto can. 1157 : \n\n21.\" Praecedendi omnibus Praelatis etiam Pa-. \ntriarchis, imo ipsis Legatis Pontificiis, nisi Legatus sit. \nGardisialis in proprio territorio residens; Cardinalis. \nautem Legatus a latere praecedit extra Urbem omni-. \nbus aliis; \n\n22.\" Oonferendi primam tonsuram et ordines mi-. \nnores, dummodo promovendus habeat dimissorias pro-. \nprii Ordinarii litteras; \n\n23. Ministrandi sacramentum confirmationis, \nfirmo onere inscriptionis nominis confirmati ad normam \niuris; \n\n24.\" Concedendi indulgentias ducentorum die- \nrum, etiam toties quoties lucrandas, in locis vel insti-. \ntutis ac pro personis suae iurisdictionis vel protectio- | \nnis; item in aliis locis, sed à praesentibus solummodo, \nsingulis vicibus, lucrandas. ] \n\n| \n\n|] \n\nLiber Secundus - De Personis 63 \n\n$ 2. Cardinalis Decanus gaudet privilegio ordi- \nnandi et consecrandi electum Pontificem, si hie ordi- \nnatione vel episcopali consecratione indigeat, et tunc \npallio utitur; quod privilegium, absente Cardinali De- \ncano, competit Subdecano, eoque etiam absente, anti- \nquiori Cardinali Episcopo suburbicario. \n\n$8 3. Demum Cardinalis Proto-diaconus pallia Ar- \nchiepiscopis et Episcopis privilegio fruentibus eorumve \nprocuratoribus, vice Romani Pontificis, imponit; et no- \nmen novi electi Pontificis populo annuntiat. \n\nCaN. 240. \n\n$ 1. Cardinalis ad sedem suburbicariam promotus \net in eiusdem possessionem canonice immissus est ve- \nrus Episcopus suae dioecesis, eaque potestate in eam \npollet, quam Episcopi residentiales in propria dioecesi \nobtinent. \n\n$ 2. Ceteri Cardinales in suis titulis vel diaconiis, \npostquam eorundem canonicam possessionem ceperint, \nomnia possunt quae locorum Ordinarii in suis ecclesiis, \nexceptis ordine iudiciorum et qualibet iurisdictione in \nfideles, sed salva potestate in iis quae ad disciplinam, \nmorum correctionem, servitium ecclesiae pertinent. \n\n$ 3. Cum throno et baldachino Cardinalis ordinis \npresbyteralis potest in suo titulo pontificalia peragere \net Cardinalis ordinis diaconalis in sua diaconia ponti- \nficaliter assistere, et nemo alius ibidem id potest sine \nCardinalis assensu; in aliis vero Urbis ecclesiis Cardi- \nnales throno et baldachino uti nequeunt sine licentia \nRomani Pontificis. \n\nCAN. 241. \n\nSede Apostolica vacante, Sacrum Cardinalium Col- \nlegium et Romana Curia non aliam habent potestatem, \nquam quae definitur in const. Pii X Vacante Sede A po- \n| stolica, 25 Dec. 1904. \n\n64 Codems Iuris Canonici \n\nCAPUT IV. \nDe Curia Romana. \n\nCaN. 242. \n\nCuria Romana constat Sacris Congregationibus, \nTribunalibus et Officiis, prout inferius enumerantur et \ndescribuntur. \n\nCAN. 243. \n\n$ 1. In singulis Congregationibus, Tribunalibus, \nOfficiis servanda est disciplina et tractanda sunt nego- \ntia secundum normas tum generales tum particulares, \nquas ipsis Romanus Pontifex praestituerit. \n\n$8 2. Omnes qui ad Congregationes, Tribunalia, Of- \nfieia Romanae Curiae pertinent, ad secretum servan- \ndum tenentur intra fines et secundum modum ex disci- \nplina unicuique propria determinatum. \n\nCax. 244. \n\n$ 1. Nihil grave aut extraordinarium in iisdem Con- \ngregationibus, Tribunalibus, Officiis agatur, nisi a Mo- \nderatoribus eorundem Romano Pontifici fuerit antea \nsignificatum. \n\n$ 2. Gratiae quaevis ac resolutiones indigent ponti- \nfieia approbatione, exceptis iis pro quibus eorundem \nOffieiorum, Tribunalium, Congregationum Moderatori- \nbus speciales facultates tributae sint, exceptisque sen- \ntentiis Tribunalis Sacrae Romanae Rotae et Signaturae \nApostolicae. \n\nCaN. 245. \n\nControversiam, si qua exoriatur, de competentia in- \nter Sacras Congregationes, Tribunalia vel Officia Ro- \nmanae Curiae, dirimit coetus S. R. E. Cardinalium, | \nquos Romanus Pontifex singulis vicibus designaverit. | \n\nAnT. Il. — De Sacris Congregationibus. \n\nCAN. 246. \nSingulis Congregationibus praeest Cardinalis Prae- \nfectus vel, si eisdem praesit ipsemet Romanus Ponti- \n\nLiber Secundus. De Personis 65 \n\nfex, eas dirigit Cardinalis Secretarius; quibus adiun- \nguntur Cardinales quos Pontifex eis adscribendos cen- \nsuerit, cum aliis necessariis administris. \n\nCaN. 241. \n\n$ 1. Congregatio S. Officii, cui ipse Summus Pon- \ntifex praeest, tutatur doctrinam fidei et morum. \n\n$ 2. Iudicat de iis delictis quae sibimet secundum \npropriam eiusdem legem reservantur, cum potestate \nhas eriminales causas videndi non solum in gradu ap- \npellationis à tribunali Ordinarii loci, sed etiam in \nprima instantia, si directe ad ipsam delatae fuerint. \n\n$ 3. Ipsa sola cognoscit ea quae, sive directe sive \nindirecte, in iure aut in facto, circa privilegium, uti \naiunt, Paulinum et matrimonii impedimenta dispari- \ntatis cultus et mixtae religionis versantur; itemque ad \neam spectat facultas dispensandi in hisce impedimen- \ntis. Quare quaelibet huiusmodi quaestio ad hane Con- \ngregationem est deferenda, quae tamen potest, si ita \ncenseat et casus ferat, quaestionem remittere ad aliam \nCongregationem vel ad \"Tribunal Sacrae Romanae \nRotae. \n\n$ 4. Ad eandem pertinet non solum delatos sibi li- \nbros diligenter excutere, eos, si oportuerit, prohibere, \net dispensationes concedere; sed etiam ex officio inqui- \nrere, qua opportuniore licebit via, quae in vulgus edan- \ntur scripta cuiuslibet generis damnanda, et in memo- \nriam Ordinariorum reducere, quam religiose teneantur \nin perniciosa scripta animadvertere eaque Sanctae Sedi \ndenuntiare, ad normam can. 1397. \n\n$ 5. Ipsa una competens est circa ea omnia quae \nieiunium eucharisticum pro sacerdotibus Missam cele- \nbrantibus respiciunt. \n\n$ 1l. Congregationis Consistorialis Praefectus est \nipse Romanus Pontifex. Praeter alios ad eandem per- \ntinent ex officio Cardinales Secretarius S. Officii, Prae- \n\nCod. Iur. Can. 5 \n\n66 Codec Iuris Canonici \n\nfeetus Congregationis de Seminariis et Universitatibus \nstudiorum et Secretarius Status. Inter Consultores \neiusdem semper sunt Assessor S. Officii, Secretarius \nCongregationis pro negotiis ecclesiasticis extraordina- \nriis et Secretarius Congregationis de Seminariis et \nUniversitatibus studiorum. \n\n$ 2. Ad hanc Congregationem spectat non modo pa- \nrare agenda in Consistoriis, sed praeterea, in locis \nCongregationi de Prop. Fide non obnoxiis, novas dioe- \nceses ac provincias et capitula tum cathedralia tum \ncollegialia constituere; dioeceses iam constitutas divi- \ndere; Episcopos, Administratores Apostolicos, Coadiu- \ntores et Auxiliares Episcoporum constituendos pro- \nponere, canonicas inquisitiones seu processus super \npromovendis indicere actosque diligenter expendere, \nipsorum periclitari doctrinam, salvo praescripto \ncan. 2950. \n\n$ 3. Ab hae Congregatione dependent ea omnia \nquae pertinent ad constitutionem, conservationem et \nstatum dioecesium. Quare ipsa vigilat super impletis \nvel minus obligationibus, quibus Ordinarii tenentur; \ncognoscit ea quae ab Episcopis scripto relata sint de \nstatu suarum dioecesium; indicit visitationes apostoli- \ncas examinatque eas quae fuerint absolutae, transmis- \nsis in utroque casu ad singulas Congregationes iis ad \ndeliberandum negotiis quae ad eas peculiariter per- \ntinent. \n\nCav. 249. \n\n$1. Congregationi de disciplina Sacramentorum pro- \nposita est universa legislatio circa disciplinam septem \nSacramentorum, incolumi iure Congregationis S. Of- \nficii cirea ea quae in can. 247 statuta sunt, et Sacro- \nrum Rituum Congregationis circa ritus et caeremonias \nquae in Sacramentis conficiendis, ministrandis et reci- \npiendis servari debent. | \n\n8$ 2. Ad illam itaque spectant ea omnia, quae de- \ncerni eoncedique solent tum in disciplina matrimonii, \n\nLibor Secundus - De Personis 01 \ntum in disciplina aliorum Sacramentorum nec non in \ncelebratione Sacrificii Eucharistici, iis tantum exceptis \nquae aliis Congregationibus reservata sunt. \n\n$ 93. ipsa cognoscit quoque et exclusive de facto \ninconsummationis matrimonii et de exsistentia causa- \nrum ad dispensationem concedendam, nec non de iis \nomnibus, quae cum his sunt connexa. Potest tamen \ncognitionem horum omnium, si id expedire iudicaverit, \nad Sacram Romanam Rotam remittere. Pariter ad \neam deferri possunt quaestiones de validitate matri- \nmonii, quas tamen, si aceuratiorem disquisitionem aut \ninvestigationem exigant, ad tribunal competens remit- \ntat. Eodem modo ad ipsam pertinet videre de obliga- \ntionibus ordinibus maioribus adnexis, atque examinare \nquaestiones de ipsa validitate sacrae ordinationis, aut \neas ad tribunal competens remittere. Et ita porro de \naliis Sacramentis. \n\nCaN. 250. \n\n$ 1l. Congregationi Concilii ea pars negotiorum est \ncommissa, quae ad universam disciplinam cleri saecu- \nlaris populique christiani refertur. \n\n$ 2. Quamobrem ipsius est curare ut christianae \nvitae praecepta serventur, cum facultate opportune ab \neisdem fideles dispensandi; moderari quae parochos et \ncanonicos spectant; aut quae pias sodalitates, pias \nuniones (etiamsi dependeant a religiosis vel erectae \nsint in eorum ecclesiis seu domibus), pia legata, pia \nopera, Missarum stipes, beneficia aut officia, bona ec- \nclesiastica, mobilia et immobilia, tributa dioecesana, \ntaxas Curiarum episcopalium aliaque huiusmodi attin- \ngunt. Eidem reservata est facultas eximendi a condi- \ntionibus requisitis ad assecutionem beneficiorum, quo- \nties ad Ordinarios eorum collatio spectat; admittendi \nad compositionem eos qui occuparunt bona ecclesia- \nstica, etiam pertinentia ad religiosos; permittendi ut \nfideles acquirant bona ecclesiastica, a potestate civili \nusurpata. \n\n68 Codec luris Canonici \n\n8 3. Videt quoque de iis omnibus, quae ad immuni- \ntatem ecclesiasticam pertinent, itemque de controver- \nsiis circa praecedentiam, salvo iure Congregationis de \nsodalibus religiosis et Congregationis Caeremonialis. \n\n8$ 4. Ad eandem pertinent ea omnia quae ad Conci- \nliorum celebrationem et recognitionem atque ad Epi- \nscoporum coetus seu conferentias referuntur, extra \nloca quae subsunt Congregationi de Prop. Fide. \n\n$ 5. Est. autem haec Congregatio competens in \nomnibus controversiis negotia eidem commissa spectan- \ntibus, quas in linea disciplinari pertractandas censue- \nrit; cetera ad tribunal competens sunt deferenda. \n\nCAN. 251. \n\n$ 1. Congregatio negotiis religiosorum sodalium \npraeposita ea sibi exclusive vindicat quae respiciunt \nregimen, disciplinam, studia. bona et privilegia reli- \ngiosorum sodalium utriusque sexus tum sollemnibus \ntum simplicibus votis adstrictorum, eorumque qui, \nquamvis sine votis, in communi tamen vitam agunt \nmore religiosorum, itemque tertiorum Ordinum saecu- \nlarium, incolumi iure Congregationis de Prop. Fide. \n\n$ 2. Quapropter, quaestionibus ordine iudiciario \ntractandis ad tribunal competens remissis et incolumi \nsemper iure Congregationis S. Officii et Congregatio- \nnis Concilii circa negotia, ad ipsas spectantia, haec \nCongregatio quaestiones omnes suae competentiae in \nlinea disciplinari dirimit; sed. si quaestio vertatur inter \nreligiosum sodalem et personam non religiosam, ipsa, \npraesertim ad instantiam partis, potest quoque, si' \naequum iudicaverit, eandem quaestionem ad aliam \nCongregationem aut tribunal remittere. \n\n$ 2. Huie denique Congregationi reservatur con- \ncessio dispensationum a iure communi pro sodalibus \nreligiosis, firmo praescripto can. 247, 8 5. \n\nCaN. 282. \n\n$ 1l. Congregatio de Propaganda Fide missionibus \n\nad praedicandum Evangelium et catholicam doctrinam \n\nLiber Secundus - De Personis 69 \n\npraeest, ministros necessarios constituit et mutat, fa- \neultatemque habet tractandi, agendi et exsequendi \nomnia hac in re necessaria et opportuna. \n\n$ 2. Curat ea omnia quae ad Conciliorum celebra- \ntionem in locis sibi subiectis pertinent. \n\n$ 3. Eius iurisdictio iis est circumscripta regioni- \nbus, ubi, sacra hierarchia nondum constituta, status \nmissionis perseverat. Huic Congregationi sunt etiam \nsubiectae regiones, quae, etsi hierarchia inibi consti- \ntuta sit, adhuc inchoatum aliquid praeseferunt. Eidem \npariter subsunt societates ecclesiasticorum ac Semi- \nnaria quae exclusive fundata sunt eo fine, ut in eis \ninstituantur missionarii pro exteris missionibus, prae- \nsertim quod attinet ad eorum regulas, administratio- \nnem atque opportunas eonceessiones ad sacram ordina- \ntionem alumnorum requisitas. \n\n$ 4. Haec autem Congregatio tenetur ad competen- \ntes Congregationes deferre negotia quae aut fidem at- \ntingunt, aut causas matrimoniales, aut generales nor- \nmas cirea sacrorum rituum disciplinam tradendas vel \ninterpretandas. \n\n$ 5. Quod vero spectat ad sodales religiosos, eadem \nCongregatio sibi vindicat quidquid religiosos qua mis- \nsionarios, sive uti singulos sive simul sumptos, tangit. \nQuidquid vero religiosos qua tales, sive uti singulos \nsive simul sumptos attingit, ad Congregationem reli- \ngiosorum negotiis praepositam remittat aut relinquat. \n\nOaxN. 253. \n\n$ l1. Congregatio Saerorum Rituum ius habet vi- \ndendi et statuendi ea omnia quae sacros ritus et caere- \nmonias Eeclesiae Latinae proxime spectant, non autem \nquae latius ad saeros ritus referuntur, cuiusmodi sunt \npraecedentiae iura aliaque id genus, de quibus sive ser- \nvato ordine iudiciario sive in linea disciplinari disce- \nptetur. \n\n$ 2. Eius proinde est praesertim advigilare, ut sa- \ncri ritus ac caeremoniae diligenter serventur in Sacro \n\n0 Codex Iuris Canonici \n\ncelebrando, in Sacramentis administrandis, in divinis \nofficiis persolvendis, in iis denique omnibus quae Ec- \nclesiae Latinae cultum respiciunt; dispensationes con- \ncedere opportunas; insignia et honoris privilegia tam \npersonalia et ad tempus, quam localia et perpetua, quae \nad sacros ritus vel caeremonias pertineant, elargiri, et \ncavere ne in haec abusus irrepant. \n\n8 3. Denique ea omnia agit quae ad beatificationem \net canonizationem Servorum Dei vel ad sacras reli- \nquias quoquo modo referuntur. \n\nCaN. 254. \n\nAd Congregationem Caeremonialem pertinet mode- \nratio caeremoniarum in Sacello Aulaque Pontificali \nservandarum et sacrarum functionum quas Patres Car- \ndinales extra pontifieale sacellum peragunt; itemque \neadem Congregatio cognoscit quaestiones de praece- \ndentia tum Patrum Cardinalium tum Legatorum quos \nrariae Nationes ad Sanctam Sedem mittunt. \n\nC^N. 255. \n\nAd Congregationem pro negotiis ecclesiasticis ex- \ntraordinariis spectat dioeceses constituere vel dividere \net ad vacantes dioeceses idoneos viros promovere, quo- \nties hisce de rebus cum civilibus Guberniis agendum \nest; insuper Congregatio in ea negotia incumbit, quae \neius examini subiiciuntur a Summo Pontifice per Car- \ndinalem Secretarium Status, praesertim ex illis quae \ncum legibus civilibus coniunctum aliquid habent et ad \npacta conventa eum variis Nationibus referuntur. \n\nO^N. 256. \n$8 1l. Congregatio de Seminariis et Universitatibus \nstudiorum vigilat super omnibus quae ad regimen, di- \nsciplinam, temporalem administrationem et studia Se- \nminariorum pertinent, incolumi iure Congregationis \nde Prop. Fide. Eidem pariter commissa est moderatio \nregiminis ac studiorum, in quibus versari debent \n\nLiber Secundus - De Personis 74 \n\nathenaea seu quas vocant Universitates vel Facultates \nquae ab Ecclesiae auctoritate dependent, comprehensis \niis quae a religiosae alicuius familiae sodalibus diri- \nguntur. Novas institutiones perpendit approbatque; \nfacultatem concedit academicos gradus conferendi nor- \nmasque tradit quibus ii conferri debeant, et, ubi agitur \nde viro singulari doctrina commendato, potest eos ipsa \nconferre. \n\n$8 2. In hae Sacra Congregatione connumerantur \ninter alios Cardinales Secretarius Congregationis Con- \nsistorialis et inter Consultores Assessor eiusdem Con- \ngregationis. \n\nCav. 251. \n\n$ I1. Congregationi pro Ecclesia Orientali praeest \nipse Romanus Pontifex. Huic Congregationi reservan- \ntur omnia cuiusque generis negotia quae sive ad per- \nsonas, sive ad disciplinam, sive ad ritus Ecclesiarum \norientalium referuntur, etiamsi sint mixta, quae sci- \nlicet sive rei sive personarum ratione latinos quoque \nattingant. \n\n$ 2. Quare pro Ecclesiis ritus orientalis haec Con- \ngregatio omnibus facultatibus potitur, quas aliae Con- \ngregationes pro Ecclesiis ritus latini obtinent, incolumi \ntamen iure Congregationis S. Officii ad normam \ncan. 247. \n\n$ 3. Haec Congregatio controversias dirimit via di- \nsciplinari; quas vero ordine iudiciario dirimendas iudi- \ncaverit, ad tribunal remittet quod ipsa Congregatio \ndesignaverit. \n\nAnT. IT. — De Tribunalibus Curiae Romanae. \n\nO^N. 258. \n$ 1. Sacrae Poenitentiariae praeficitur Cardinalis \nPoenitentiarius Maior. Huius tribunalis iurisdictio \neoarctatur ad ea quae forum internum, etiam non sa- \neramentale, respiciunt; quare hoc tribunal pro solo \nforo interno gratias largitur, absolutiones, dispensa- \n\n19 Codem Iuris Canonici \n\ntiones, commutationes, sanationes, condonationes; ex- \ncutit praeterea quaestiones conscientiae easque dirimit. \n\n$ 2. Eiusdem insuper est de iis omnibus iudicare \nquae speetant ad usum et concessionem indulgentia- \nrum, salvo iure S. Officii videndi ea quae doctrinam \ndogmaticam circa easdem indulgentias vel circa novas \norationes et devotiones respiciunt. \n\nOaN. 259. \n\nCausae ordinem iudiciarium requirentes aguntur \napud Sacram Romanam Rotam et apud Supremum \nTribunal Signaturae Apostolicae intra fines et secun- \ndum normas traditas in can. 1598-1605, salvo iure Con- \ngregationis S. Officii et Congregationis Sacrorum Ri- \ntuum in causas sibi proprias. \n\nAnT. III. — De Officiis Curiae Romanae. \n\nCAN. 260. \n\n$ 1. Cancellariae Apostolicae, cui praeest Cardina- \nlis Cancellarius Sanctae Romanae Ecclesiae, hoc est \nproprium munus, apostolicas expedire litteras, seu \nbullas pro beneficiorum et offieiorum consistorialium \nprovisione, novarum provinciarum et dioecesium ac \ncapitulorum institutione et pro aliis maioribus Eccle- \nsiae negotiis conficiendis. \n\n$ 2. Quae litterae seu bullae ne expediantur nisi de \nmandato Congregationis Consistorialis circa negotia \nad eius competentiam spectantia, aut de mandato \nSummi Pontificis circa alia negotia, servatis in singu- \nlis casibus ipsius mandati terminis. \n\nCaN. 261. \n\nDatariae Apostolicae, quam moderatur Cardinalis \nDatarius Sanctae Romanae Ecclesiae, commissum est \ncognoscere de idoneitate promovendorum ad beneficia \nnon consistorialia Apostolicae Sedi reservata; conficere \net expedire apostolicas litteras pro eorum collatione; \neximere in conferendo benefieio a conditionibus requi- \n\nLiber Secundus - De Personis 73 \n\nsitis, quoties eius collatio ad Ordinarium non pertinet; \ncurare pensiones et onera quae Summus Pontifex in \nmemoratis conferendis beneficiis imposuerit. \n\nO^N. 262. \n\nCamerae Apostolicae, cui praesidet Sanctae Roma- \nnae Ecclesiae Cardinalis Camerarius, cura est atque \nadministratio bonorum ac iurium temporalium San- \nctae Sedis, quo tempore praesertim haec vacua habea- \ntur; et tune adamussim serventur normae statutae in \nconst. Pii X Vacante Sede Apostolica, 25 Dec. 1904. \n\nCAN. 263. \n\nOfficium Secretariae Status, cuius moderator est \nCardinalis Secretarius Status, constat triplici parte \nhoc ordine : \n\n1.^ Prima pars, eui praesidet Secretarius Congre- \ngationis pro negotiis ecclesiasticis extraordinariis, ver- \nsatur in negotiis quae eidem Congregationi exami- \nnanda subiici debent ad normam can. 255, ceteris pro \ndiversa eorum natura ad peculiares Congregationes \nremissis; \n\n2.\" Altera pars, cui praeest Substitutus, incum- \nbit in ordinaria negotia; \n\n3.\" Tertiam partem dirigit Cancellarius Brevium \nApostolicorum, qui vacat expeditioni Brevium. \n\nC^N. 264. \nAd Secretarias Drevium ad Principes et Epistola- \nrum latinarum spectat munus latine scribendi acta \nSummi Pontificis, ab eodem illis commissa. \n\nCAPUT V. \nDe Legatis Romani Pontificis. \nCav. 265. \nRomano Pontifici ius est, a civili potestate indepen- \ndens, in quamlibet mundi partem Legatos cum vel sine \necclesiastica iurisdictione mittendi. \n\n74 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 266. \n\nDicitur Legatus a latere Cardinalis qui à Summo \nPontifice tanquam «alter ego cum hoc titulo mittitur, \net tantum potest, quantum ei à Summo Pontifice de- \n\nmandatum est. \nCAN. 201. \n\n$ 1. Legati qui mittuntur cum titulo Nuntii aut \nInternuntii : \n\n1.\" Fovent, secundum normas a Sancta Sede re- \nceptas, relationes inter Sedem Apostolicam et civilia \nGubernia apud quae legatione stabili funguntur; \n\n2.* In territorio sibi assignato advigilare debent \nin Ecclesiarum statum et Romanum Pontificem de \neodem certiorem reddere; \n\n3.\" Praeter has duas ordinarias potestates, alias \nplerumque facultates obtinent quae tamen sunt omnes \ndelegatac. \n\n$8 2. Qui vero mittuntur cum titulo felegati Apo- \nstolici unam habent ordinariam potestatem de qua in \n$ 1, n. 2, praeter alias facultates delegatas ipsis a San- \ncta Sede commissas. \nCO^N. 208. \n$ 1. Legatorum munus cum omnibus facultatibus \neisdem commissis non exspirat vacante Sede Aposto- \nlica, nisi aliud in litteris pontificiis fuerit statutum. \n$ 2. Cessat autem, expleto mandato, revocatione \neisdem intimata, renuntiatione a Romano Pontifice \nacceptata. \nCav. 269. \n$ 1. Legati Ordinariis locorum liberum suae iuris- \ndictionis exercitium relinquant. \n$ 2. Licet forte charactere episcopali careant, prae- \ncedunt tamen omnibus Ordinariis qui non sint cardi- \nnalitia dignitate insigniti. \n$ 3. 8&i charactere episcopali sint aucti, possunt \nsine Ordinariorum licentia in omnibus eorum ecclesiis, \n\nLiber Secundus - De Personis 15 \n\nexcepta cathedrali, populo benedicere et officia divina \netiam in pontificalibus, adhibito quoque throno et ba- \neulo, peragere. \nCaN. 210. \nEpiscopis qui, ratione sedis, titulo Legati Aposto- \nliei decorantur, nullum exinde competit speciale ius. \n\nCAPUT VI. \nDe Patriarchis, Primatibus, Metropolitis. \n\nCaxN. 211. \n\nPatriarchae aut Primatis titulus, praeter praeroga- \ntivam honoris et ius praecedentiae ad normam can. 280, \nnullam secumfert specialem iurisdictionem, nisi iure \npartieulari de aliquibus aliud constet. \n\nCaN. 2712. \n\nProvinciae ecclesiasticae praeest Metropolita seu \nArchiepiscopus; quae dignitas coniuncta est cum sede \nepiscopali a Romano Pontifice determinata vel probata. \n\nCav. 2113. \n\nSalvo praeseripto can. 2175-280, Metropolita in pro- \npria dioecesi easdem obligationes eademque iura habet \nquae Episcopus in sua. \n\nCaN. 2\"14. \n\nIn dioecesibus vero suffraganeis Metropolita potest \n\ntantum : \n\n1.* A patronis ad beneficia praesentatos instituere, \nsi Suffraganeus intra tempus iure statutum, iusto im- \npedimento non detentus, id facere omiserit; \n| 2.\" Indulgentias centum dierum, sicuti in propria \ndioecesi, concedere; \n\n3. Deputare Vicarium Capitularem ad normam \ncan. 432, $ Z; \n\n4.\" Vigilare ut fides ac disciplina ecclesiastica \naecurate serventur, ac de abusibus Romanum Pontifi- \ncem certiorem facere; \n\n76 Codec Iuris Canonici \n\n5.\" Canonicam visitationem peragere, causa prius \nab Apostolica Sede probata, si eam Suffraganeus ne- \nglexerit; tempore autem visitationis, potest praedicare, \nconfessiones audire etiam absolvendo a casibus Epi- \nscopo reservatis, de vita et honestate clericorum inqui- \nrere, clericos infamia notatos Ordinariis ipsorum, ut \neos puniant, denuntiare, notoria crimina, manifestas \net notorias offensas tum sibi tum suis forte illatas, \niustis poenis, censuris non exclusis, punire; \n\n6. In omnibus ecclesiis, etiam exemptis, Ordi- \nnario loci praemonito, si ecclesia sit cathedralis, per- \nagere pontificalia, uti Episcopus in proprio territorio, \npopulo benedicere, cruce ante se delata incedere, non \nautem alia exercere quae iurisdictionem importent; \n\n'(.^ Appellationem recipere a sententiis definitivis \naut interlocutoriis definitivarum vim habentibus, pro- \nlatis in Curiis suffraganeis, ad normam can. 1594, $8 1; \n\n8.^ Controversias, de quibus in can. 1572, $ 2, in \nprima instantia dirimere. \n\nCAN. 2715. \n\nMetropolita obligatione tenetur, intra tres menses \nà consecratione vel, si iam consecratus fuerit, a pro- \nvisione canonica in Consistorio, per se vel per procu- \nratorem a Romano Pontifice pallium petendi, quod . \nsignificat potestatem archiepiscopalem. \n\nCAN. 216. \nQuare ante pallii impositionem, excluso speciali | \nindulto apostolico, ipse illieite poneret actus sive iu- | \nrisdictionis metropolitanae, sive ordinis episcopalis in \nquibus, ad normam legum liturgicarum, usus pallii \nrequiritur. \nCAN. 271. \nMetropolita uti potest pallio intra quamlibet eccle- | \nsiam etiam exemptam suae provinciae in Missarum \nsollemnibus, diebus in Pontificali Romano designatis \n\nLiber Secundus - De Personis \n\n-] \n\naliisque forte sibi concessis; nullatenus vero extra pro- \nvineiam, etsi Ordinarii loci consensus accedat. \nCAN. 218. \nSi Metropolita pallium amittat vel ad aliam sedem \narchiepiscopalem transferatur, novo indiget pallio. \n\nCAN. 219. \nPallium neque commodari potest neque donari nec \nin morte alicui relinqui, sed omnia pallia quae Metro- \npolita obtinuit, cum eodem sunt sepelienda. \n\nCav. 280. \nPatriarcha praecedit Primati, Primas Archiepi- \nscopo, hic Episcopis, salvo praescripto can. 347. \n\nCAPUT VII. \nDe Conciliis plenariis et provincialibus. \nCaN. 281. \n\nOrdinarii plurium provinciarum ecclesiasticarum \nin Concilium plenarium convenire possunt, petita ta- \nmen venia à Romano Pontifice, qui suum Legatum de- \nsignat ad Concilium convocandum eique praesidendum. \n\nCaN. 282. \n\n$ 1. Concilio plenario assistere debent cum suffra- \ngio deliberativo, praeter Legatum Apostolicum, Metro- \npolitae, IZpiscopi residentiales, qui, sui loco, mittere \npossunt Coadiutorem vel Write. Apostolici dioe- \ncesium Administratores, Abbates vel Praelati nullius, \nVicarii Apostolici, Praefecti Apostolici, Vicarii Capi- \ntulares. \n\n$ 2. Etiam Episcopi titulares, in territorio degen- \ntes, si a Legato Pontificio, secundum receptas instru- \nctiones, ad Concilium vocentur, adesse debent habent- \nque suffragium deliberativum, nisi in convocatione \naliud expresse caveatur. \n\n8 3. Alii ex utroque clero viri, forte ad Concilium \ninvitati, suffragio non gaudent nisi consultivo. \n\n78 Codecs Iuris Canonici \n\nC^N. 283. \nIn singulis provinciis ecclesiasticis celebretur pro- \nvinciale Concilium vicesimo saltem quoque anno. \n\nOAN. 284. \n\nMetropolita, eoque legitime impedito vel sede ar- \nchiepiscopali vacante, Suffraganeus antiquior promo- \ntione ad ecclesiam suffraganeam : \n\n1. Locum ad celebrandum Concilium intra pro- \nvinciae territorium, auditis omnibus qui assistere de- \nbent cum suffragio deliberativo, eligit; cessantibus \ntamen iustis impedimentis, metropolitana ecclesia ne \nnegligatur; \n\n2.\" Concilium convocat eique praeest. \n\nCAN. 285. \n\nEpiscopi qui nulli Metropolitae subiiciuntur, Ab- \nbates vel Praelati nullius, et Archiepiscopi Suffraga- \nneis carentes, aliquem viciniorem Metropolitam, nisi \nforte iam elegerint, semel pro semper, praevia Sedis \nApostolicae approbatione, eligant, cuius Concilio pzo- \nvinciali cum aliis intersint, et quae ibi ordinata fue- \nrint, observent et observanda curent. \n\nCAN. 286. \n\n$ 1. Praeter Episcopos, Abbates vel Praelatos nul- \nlius et Archiepiscopos de quibus in can. 285, ad Conci- \nlium provinciale vocandi sunt et convenire debent cum \nvoto deliberativo Suffraganei omnes aliique de quibus \nin can. 282, S 1. \n\n$ 2. Episcopi titulares qui in provincia degunt, \npossunt a praeside, cum consensu maioris partis illo- \nrum qui cum voto deliberativo intersunt, convocari, et \nsi convocentur, votum habent deliberativum, nisi aliud \nin econvocatione caveatur. ? \n\n$ 9. Capitula cathedralia aut consultores dioece- : \nsani cuiusvis dioecesis cuius Ordinarius ad no;m:un \n$ 1 vocari debet, invitentur ad Concilium et invitati \n\nLiber Secuadus - De Personis 19 \n\nmittant duos ex capitularibus aut consultoribus colle- \ngialiter designatos, qui tamen obtinent votum tantum \nconsultivum. \n\n$ 4. Maiores quoque religionum clericalium exem- \nptarum ac Congregationum monasticarum Superiores, \nqui in provincia resideant, invitandi sunt, debentque \ninvitati adesse aut impedimentum, quo detinentur, \nConcilio notum facere; sed his, quemadmodum aliis ex \nutroque clero viris ad Concilium forte vocatis, votum \nest dumtaxat consultivum. \n\nO^N. 281. \n\n$ 1. Qui Concilio plenario aut provinciali interesse \ndebent eum voto deliberativo, si iusto impedimento de- \ntineantur, mittant procuratorem et impedimentum \nprobent. \n\n$ 2. Procurator, si fuerit unus ex Patribus quibus \nest votum deliberativum, duplici voto non gaudet; si \nnon fuerit, habet votum dumtaxat consultivum. \n\nCAN. 288. \n\nIn Concilio sive plenario sive provinciali praeses, \nhabito, si de provinciali agatur, Patrum consensu, de- \nterminat ordinem servandum in quaestionibus exami- \nnandis et ipsum Concilium aperit, transfert, prorogat, \nabsolvit. \n\nCaN. 289. \n\nConcilio plenario vel provinciali inchoato, nemini \neorum qui interesse debent, licet discedere, nisi iustam \nob causam à Legato Pontificio vel a Concilii provin- \ncialis Patribus probatam. \n\nCaN. 290. \n\nPatres in Concilio plenario vel provinciali congre- \ngati studiose inquirant ac decernant quae ad fidei in- \ncrementun, ad moderandos mores, ad corrigendos abu- \n$us, ad controversias componendas, ad unam eandem- \nque disciplinam servandam vel inducendam, opportuna \nfore pro suo cuiusque territorio videantur. \n\n80 Codex luris Canonici \n\nCAN. 291. \n\n$ 1. Absoluto Concilio plenario aut provinciali, \npraeses acta et decreta omnia ad Sanctam Sedem trans- \nmittat, nec eadem antea promulgentur, quam a Sacra \nCongregatione Concilii expensa et recognita fuerint; \nipsimet autem Concilii Patres designent et modum \npromulgationis decretorum et tempus quo decreta pro- \nmulgata obligare incipiant. \n\n$ 2. Decreta Concilii plenarii et provincialis pro- \nmulgata obligant in suo cuiusque territorio universo, \nnee Ordinarii locorum ab iisdem dispensare possunt, \nnisi in casibus particularibus et iusta de causa. \n\nCAN. 292. \n\n$ 1. Nisi aliter pro peculiaribus locis à Sede Apo- \nstolica provisum fuerit, Metropolita, eoque deficiente, \nantiquior e Suffraganeis ad normam can. 284, curet ut \nOrdinarii locorum, saltem quinto quoque anno, stato \ntempore apud Metropolitam aliumve IZpiscopum com- \nprovincialem conveniant, ut, collatis consiliis, videant \nquaenam in dioecesibus agenda sint ut bonum religio- \nnis promoveatur, eaque praeparent de quibus in futuro \nConcilio provinciali erit agendum. \n\n$8 2. Etiam Episcopi aliique de quibus in can. 285, \nuna eum aliis Ordinariis convocari et convenire debent. \n\n$ 3. Iidem Ordinarii congregati sedem proximi con- \nventus designent. \n\nCAPUT VIII. \nDe Vicariis et Praefectis Apostolicis. \nCAN. 293. \n$ 1. Territoria quae erecta non sunt in dioeceses re- \nguntur per Vicarios aut Praefectos Apostolicos; qui \nomnes ab una Apostolica Sede nominantur. \n\n$ 2. Vicarius et Praefectus Apostolicus possessio- \nnem sui territorii capiunt, ille litteras apostolicas, hic \n\nLiber Secundus - De Personis 81 \n\ndecretum seu patentes litteras Sacrae Congregationis \nde Prop. Fide per se vel per procuratorem ostendentes \nei qui territorium regit ad normam can. 309. \n\nCaN. 294. \n\n$ 1l. Viearii et Praefecti Apostolici iisdem iuribus \net facultatibus in suo territorio gaudent, quae in pro- \npriis dioecesibus competunt Episcopis residentialibus, \nnisi quid Apostolica Sedes reservaverit. \n\n$ 2. Etiam ii qui charactere episcopali carent, pos- \nsunt, intra sui territorii fines ac perdurante munere, \nomnes benedictiones Ijpiscopis reservatas, una pontifi- \ncali excepta, impertiri, calices, patenas et altaria por- \ntatilia cum saeris oleis ab Episcopo benedictis conse- \ncrare, indulgentias quinquaginta dierum concedere, \nconfirmationem, primam tonsuram et ordines minores \nconferre ad normam can. 782, $ 3, 951, 8$ 2. \n\nCaN. 295. \n\n$ 1. Vicarii et Praefecti Apostolici ab omnibus mis- \nsionariis, etiam religiosis, possunt ac debent exigere \nut suas patentes seu alias quasvis eorum missionis, \ndestinationis, constitutionis ac deputationis litteras \nexhibeant, easque exhibere recusantibus exercitium \ncuiusvis ministerii ecclesiastici prohibere. \n\n$ 2. Omnes missionarii, etiam regulares, licentiam \nsacri ministerii exercendi petant a Vicariis et Praefe- \nctis Apostolicis, qui tamen eam ne denegent, nisi sin- \ngulis et gravem ob causam. \n\nCAN. 296. \n\n$ 1l. Etiam missionarii regulares subiiciuntur Vi- \ncarii et Praefecti Apostolici iurisdictioni, visitationi \net correctioni in iis quae pertinent ad missionum re- \ngimen, curam animarum, Sacramentorum administra- \ntionem, scholarum directionem, oblationes intuitu \nmissionis factas, implementum piarum voluntatum in \nfavorem eiusdem missionis. \nj Cod. Iur. Can. 6 \n\n89 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Quamvis Vicariis et Praefectis Apostolicis \nnullo modo liceat, praeter casus in iure praevisos, se \nin disciplinam religiosam ingerere quae a Superiore \nreligioso dependet, si tamen circa ea, de quibus in su- \nperiore paragrapho, conflictus oriatur inter mandatum \nVicarii aut Praefecti Apostolici et mandatum Supe- \nrioris, prius praevalere debet, salvo iure recursus in \ndevolutivo ad Sanctam Sedem et salvis peculiaribus \nstatutis a Sede Apostolica probatis. \n\nCaAN. 291. \n\nDeficientibus e clero saeculari sacerdotibus, Vicarii \net Praefecti Apostolici possunt, audito eorum Supe- \nriore, cogere religiosos, etiam exemptos, vicariatui vel \npraefecturae addictos, ad animarum curam exercen- \ndam, salvis pariter peculiaribus statutis a Sede Apo- \nstolica probatis. \n\nCav. 298. \n\nSi qua dissidia in iis quae ad curam animarum per- \nLtinent, sive inter singulos missionarios, sive inter di- \nversas religiones, sive inter missionarios et alios quos- \nlibet oriri contigerit, ea quamprimum componere curent \nVicarii ac Praefecti Apostolici, qui huiusmodi quae- \nstiones, ubi opus fuerit, dirimant, integro tamen iure \nrecursus ad Apostolicam Sedem, qui decreti effectum \nnon suspendit. \n\nCav. 299. \n\nVicarii Apostolici obligatione tenentur Sacra Li- \nmina Beatorum Apostolorum Petri et Pauli visitandi \neadem prorsus lege, qua Episcopi residentiales ad nor: \nmam can. 341; cui tamen muneri, si quid graviter obstet \nne per se ipsi illud expleant, satisfacere possunt per \nprocuratorem etiam in Urbe degentem. \n\nCav. 300. \n\n$ Il. Ad normam can. 310, Vicarii ac Praefecti Apo: \nstolici tenentur obligatione Sedi Apostolicae exhibendj \n\nLiber Secundus - Dc Personis 83 \n\nplenam aecuratamque relationem de suo quisque pa- \nstorali officio, deque omnibus quaecunque ad statum \nvicariatus vel praefecturae, ad missionarios, ad reli- \ngiosos, ad populi disciplinam, ad scholarum frequen- \ntiam, ad fidelium denique ipsorum curae commissorum \nsalutem quavis ratione pertineant; quae relatio scripta \nesse debet et subscripta tum ab ipso Vicario aut Prae- \nfecto tum ab uno saltem ex consiliariis de quibus in \ncan. 302. \n\n$ 2. Imo etiam sub cuiusque anni exitum ad San- \nctam Sedem mittant elenchum seu numerum conver- \nsorum, baptizatorum annuaeque Sacramentorum admi- \nnistrationis una cum aliis notatu dignioribus. \n\nCAN. 301. \n\n$ 1. In regione sibi commissa commorentur, a qua \nsine gravi et urgenti causa per notabile tempus iis \nabesse ne liceat, inconsulta Sede Apostolica. \n\n$ 2. Regionem sibi concreditam, quandocumque sit \nopus, debent ipsi per se vel, si legitime impediti fue- \nrint, per alium visitare eaque omnia in visitatione ex- \npendere, quae ad fidem, bonos mores, Sacramentorum \nadministrationem, praedicationem verbi Dei, festorum \nobservantiam, cultum divinum, iuventutis institutio- \nnem, disciplinam ecclesiasticam referuntur. \n\nCav. 302. \n\nConstituant Consilium ex tribus saltem antiquiori- \nbus et prudentioribus missionariis, quorum sententiam. \nsaltem per epistolam, audiant in gravioribus et diffici. \n lioribus negotiis. \n\nOax. 308. \nProut siverit opportunitas, missionarios saltem \n- praecipüos tum religiosos tum saeculares proprii terri- \ntorii congregent semel saltem in anno, ut possint ex \nsingulorum experientia et consilio deducere quae sint \nordinanda perfectius. \n\n84 Codex Iuris Canonici \n\nCax. 304. \n\n$ l. Legibus quae de archivo constituendo Episco- \npis praeseribuntur, etiam Vicarii ac Praefecti Aposto- \nlici, habita locorum personarumque ratione, aeque te- \nnentur. \n\n$ 2. Pariter quae de Conciliis plenariis et provin- \ncialibus can. 281-291 praescribuntur, applicari debent, \ncongrua congruis referendo, Conciliis plenariis vel re- \ngionalibus et provincialibus in regionibus Sacrae Con- \ngregationi de Prop. Fide subiectis; quae de Synodo dioe- \ncesana ean. 356-362, Synodo vicariatus apostolici; sed \nnullum est praefinitum tempus pro Concilii provincia- \nlis et Synodi celebratione, et canones Conciliorum, an- \ntequam promulgentur, recognosci debent a Sacra Con- \ngregatione de Prop. Fide. \n\nCAN. 305. \n\nStudiosissime curent, onerata graviter eorum con- \nscientia, ut ex christianis indigenis seu incolis suae re- \ngionis probati clerici rite instituantur ac sacerdotio ini- \ntientur. \n\nCav. 306. \n\nMissae sacrificium pro populis sibi commissis appli- \ncare debent saltem in sollemnitatibus Nativitatis Do- \nmini, Epiphaniae, Paschatis, Ascensionis, Pentecostes, \nsanetissimi Corporis Christi, Immaculatae Conceptio- \nnis et Assumptionis Beatae Mariae Virginis, Sancti Jo- \nseph eius sponsi, Sanctorum Apostolorum Petri et \nPauli; Omnium Sanctorum, servato praescripto \ncan. 339, 88 2 seqq. \n\nCav. 307. \n\n$ 1. Ipsis non licet, inconsulta Sede Apostolica, \nconcedere missionariis ab ea missis veniam in perpe- \ntuum deserendi vicariatum aut praefecturam, vel alio \ntranseundi, nec eos quoquo modo expellere. \n\n$ 2. In easu autem publici scandali possunt ipsi, \naudito suo Consilio, et si agatur de religiosis, praemo- \n\nLiber Secundus - D2 Personis 85 \n\nnito, quantum fieri potest, Superiore, missionarium \nstatim removere, facta tamen illico certiore Apostolica \nSede. \n\nCax. 308. \n\nVicariis et Praefectis, charactere episcopali auctis, \nprivilegia honorifica competunt, quae ius concedit Epi- \nscopis titularibus; si autem charactere episcopali ca- \nreant, habent tantum, durante munere et in proprio \nterritorio, insignia et privilegia Protonotariorum apo- \nstolicorum de numero participantium. \n\nCav. 309. \n\n$ Ll. Vicarii et Praefecti, ubi primum in territorium \nsuum advenerint, deputent ex uno vel altero clero Pro- \nvicarium vel Pro-praefectum idoneum, nisi Coadiutor \ncum futura successione a Sancta Sede datus fuerit. \n\n$ 2. Pro-vicarius aut Pro-praefectus nullam habet, \nvivente Vicario aut Praefecto, potestatem, nisi quae \nfuerit ab eodem sibi commissa; sed deficiente Vicario \naut Praefecto, vel eorum iurisdictione impedita ad nor- \nmam can. 429, $8 1, totum debet regimen assumere et \nin hoe munere permanere, donec a Sancta Sede aliter \nfuerit provisum. \n\n$ 3. Pari modo Pro-vicarius aut Pro-praefectus, qui \ntitulari suecesserit, statim deputet ecclesiasticum vi- \nrum, qui sibi, ut supra, in munere succedat. \n\n$ 4. Si forte contingat ut nemo sive a titulari sive \nà pro-titulari uti administrator fuerit designatus, tunc \nsenior in vicariatu vel praefectura, is, nempe, qui sit \npraesens in territorio et suas destinationis litteras in \neodem prius exhibuerit, censetur delegatus a Sancta \nSede ut regimen assumat, et inter plures aeque senio- \nres antiquior sacerdotio. \n\nCax. 310. \n| $ 1l. Ad quos vicariatus aut praefecturae cura de- \nvenerit ad normam can. 309, ii debent quamprimum cer- \ntiorem facere Apostolicam Sedem. \nl \n\n86 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Interim uti possunt omnibus facultatibus sive \nordinariis ad normam can. 294, sive delegatis, quibus \nVicarius vel Praefectus pollebat, nisi commissae fue- \nrint ob industriam personae. \n\nCAN. 311. \n\nQui vicariatui vel praefecturae apostolicae ad cer- \ntum tempus praepositus est, debet in regimine cum \nomnibus facultatibus sibi concessis permanere, licet de- \nfinitum tempus fuerit praeterlapsum, donec successor \ncanonicam sui muneris possessionem ceperit. \n\nCAPUT IX. \nDe Administratoribus Apostolicis. \n\nCAN. 312. \n\nDioecesis canonice erectae regimen, sive plena, sive \nvacante sede, aliquando Summus Pontifex ob graves \net speciales eausas Administratori Apostolico vel in \nperpetuum vel ad tempus committit. \n\nCAN. 313. \n\n$ 1. Quilibet Administrator Apostolicus, si datus \nfuerit dioecesi, sede plena, canonicam administrationis \npossessionem init, ostendens litteras suae nominatio- \nnis tum Iipiscopo, si sit mentis consiliique compos et \niu dioecesi versetur, tum etiam Capitulo, ad normam \ncan. 3834, 8 3. \n\n$ 2. Si sedes fuerit vacans, vel si Episcopus non sit \nmentis consiliique compos, aut in dioecesi non more- \niur, Administrator Apostolicus possessionem sumit ad \ninstar Episcopi secundum cit. can. 334, 8 3. \n\nCaN. 314. \n\nIura, officia ac privilegia Administratoris Aposto- \nlici desumantur ex litteris suae deputationis, vel, nisi \nin eisdem aliud caveatur expresse, ex praescripto cano- \nnum qui sequuntur. \n\nLiber Secundus - De Personis 81 \n\n.CQaN. 315. \n\n$ 1. Administrator Apostolicus permanenter con- \nstitutus iisdem iuribus et honoribus fruitur, iisdemque \nobligationibus tenetur, ac Episcopus residentialis. \n\n8 2. Si ad tempus datus sit: \n\n1.^ Eadem iura ac officia habet, ac Vicarius Capi- \ntularis; sed, sede plena, potest dioecesim visitare ad \ntramitem iuris; nec tenetur obligatione applicandae \nMissae pro populo, quae Episcopum gravat; \n\n2.Ad honorifica privilegia quod attinet, valeat \npraescriptum can. 308; sed Episcopo qui, ad aliam se- \ndem translatus, prioris retinet administrationem, in \nhae quoque omnia Episcoporum residentialium hono- \nrifica privilegia competunt. \n\nCAN. 316. \n\n$ 1. Si Administrator Apostolicus dioecesi, sede \nplena, praeficiatur, iurisdictio Episcopi eiusque Vicarii \nGeneralis suspenditur. \n\n$ 2. Quanquam autem Administrator Apostolicus \nIpiscopi auctoritati non subest, non debet tamen se \nimmiscere causis Episcopum ipsum spectantibus, ne- \nque in Vicarium eius Generalem iudicium seu proces- \nsum instruere aut animadvertere ob acta praeteritae \nadministrationis. \n\nCAN. 9317. \n\nSi impedita fuerit iurisdictio Administratoris Apo- \nstoliei aut si idem Administrator defecerit, Sedes Apo- \nstolica statim moneatur; et interim, si dioecesis vacet \naut Episcopus non sit sui compos, valent praescripta \ncan. 429 seqq.; secus Ijpiscopus dioecesim regit, nisi \n- Redes Apostolica aliud praestituerit. \n\nCaN. 318. \n\n$ 1. Administratoris Apostolici iurisdictio Romani \nPontificis aut IZpiscopi obitu non cessat. \n\n$ 2. Cessat vero cum Episcopus dioecesis vacantis \npossessionem legitime ceperit ad normam can. 394, $ 3. \n\n88 Code» Iuris Canonici \n\nCAPUT X. \nDe Praelatis inferioribus. \n\nCaN. 319. \n\n8 1. Praelati qui praesunt territorio proprio, sepa- \nrato ab omni dioecesi, cum clero et populo, dicuntur \nAbbates vel Praelati nullis, nempe dioecesis, prout eo- \nrum ecclesia dignitate abbatiali vel simpliciter praela- \ntitia gaudet. \n\n8 2. Abbatia vel praelatura mullius, tribus saltem \nparoeciis non constans, singulari iure regitur, nec ei- \ndem applicantur quae canones statuunt de abbatiis vel \npraelaturis nullius. \n\nCas. 320. \n\n$ 1. Abbates vel Praelati nullius nominantur et in- \nstituuntur a Romano Pontifice, salvo iure electionis aut \npraesentationis, si cui legitime competat; quo in casu \nab eodem Romano Pontifice confirmari aut institui \ndebent. \n\n8$ 2. Assumendi ad abbatiam vel praelaturam nul- \nlius iisdem qualitatibus ornati esse debent, quas ius in \nEpiscopis requirit. \n\nCAN. 321. \n\nSi cui collegio est ius eligendi Abbatem vel Praela- \ntum nullius, ad validam electionem requiritur numerus \nsuffragiorum absolute maior, demptis suffragiis nullis, \nfirmo peculiari iure quod maiorem suffragiorum nume- \nrum exigat. \n\nCN. 322. \n\n8 1. Abbas vel Praelatus nullius nequit quovis ti- \ntulo sive per se sive per alios in regimen abbatiae vel \npraelaturae se ingerere, antequam eiusdem possessio- \nnem eeperit, ad normam can. 334, 8 3. \n\n8$ 2. Abbates vel Praelati nullius qui ex praescripto \napostolico vel ex propriae religionis constitutionibus . \nbenediei debent, intra tres menses a receptis litteris | \n\nLiber Secundus - De Personis 89 \n\napostolicis, cessante legitimo impedimento, benedictio- \nnem ab IZpiscopo, quem maluerint, accipiant. \n\nCav. 323. \n\n8 1. Abbas vel Praelatus nullius easdem potestates \nordinarias easdemque obligationes cum iisdem sanctio- \nribus habet, quae competunt IZpiscopis residentialibus \nin propria dioecesi. \n\n$ 2. Ri charactere episcopali non sit ornatus et be- \nnedictionem, si eam recipere debet, receperit, praeter \nalia munera quae in can. 291, $ 2 describuntur, potest \nquoque ecclesias et altaria immobilia consecrare. \n\n$ 3. Quod attinet ad Vicarii Generalis constitutio- \nnem, serventur praescripta can. 366-371. \n\nCAN. 324. \nCapitulum religiosum abbatiae vel praelaturae nul- \nlius regitur propriis legibus ac constitutionibus; Capi- \ntulum saeculare, iure communi. \n\nCAN. 325. \n\nAbbas vel Praelatus nullius, licet charactere episco- \npali careat, utitur tamen in proprio territorio insigni- \nbus pontificalibus cum throno ac baldachino et iure ibi- \ndem officia divina pontificali ritu celebrandi; crucem \nautem pectoralem, annulum cum gemma, ac pileolum \nviolaceum potest etiam extra territorium deferre. \n\nCAN. 326. \n\nSi praelatura saecularis Capitulo careat, eligantur \nconsultores ad normam can. 423-428. \n\nCav. 321. \n$ 1l. Abbatia vel praelatura nullius vacante, si aga- \ntur de abbatia vel praelatura religiosa, succedit Capi- \ntulum religiosorum, nisi constitutiones aliud ferant; si \nde saeculari, Capitulum canonicorum; utrumque autem \nCapitulum intra octiduum debet Vicarium Capitula- \nrem deputare ad normam can. 432 seqq., qui abbatiam \n\n90 Codem Iuris Canonici \n\nvel praelaturam regat usque ad novi Abbatis vel Prae- \nlati electionem. \n\n$ 2. Abbatia vel praelatura impedita, servetur \npraescriptum can. 429. \n\nCAN. 328. \nCirea Romani Pontificis Familiares, sive praelati \ntitulo gaudeant, sive non, standum privilegiis, regulis \net traditionibus pontificiae Domus. \n\nTITULUS VIII. \n\nDe potestate episcopali \ndeque iis qui de eadem participant. \n\nCAPUT I. \nDe Episcopis. \n\nCaN. 329. \n\n$ 1. Episcopi sunt Apostolorum successores atque \nex divina institutione peculiaribus ecclesiis praeficiun- \ntur quas cum potestate ordinaria regunt sub auctoritate \nRomani Pontificis. \n\n$8 2. Eos libere nominat Romanus Pontifex. \n\n$ 3. Si cui collegio concessum sit ius eligendi Epi- \nscopum, servetur praescriptum can. 321. \n\nCax. 330. \nAntequam quis in Ipiscopum assumatur, constare \ndebet, secundum modum a Sede Apostolica determina- \ntum, eum esse idoneum. \n\nCAN. 331. \n8$ 1. Ut quis idoneus habeatur, debet esse: \n1.' Natusex legitimo matrimonio, non autem legi- \ntimatus etiam per subsequens matrimonium; \n2.^ Annos natus saltem triginta; \n3. A quinquennio saltem in sacro presbyteratus \nordine constitutus; \n\nLiber Secundus - De Personis 91 \n\n4.\" Donis moribus, pietate, animarum zelo, pru- \ndentia, ceterisque dotibus praeditus, quae ipsum aptum \nefficiant ad gubernandam dioecesim de qua agitur; \n\n5. Laurea doctoris vel saltem licentia in sacra \ntheologia aut iure canonico potitus in athenaeo aliquo \nvel in Instituto studiorum a Sancta Sede probatis, vel \nsaltem earundem disciplinarum vere peritus; quod si \nad religionem aliquam pertineat, a suis Superioribus \nmaioribus vel similem titulum vel saltem verae peritiae \ntestimonium habeat. \n\n$ 2. Etiam electus, praesentatus vel quoquo modo \nab illis designatus, qui privilegio a Sancta Sede con- \ncesso eligendi, praesentandi seu designandi gaudent, \ndebet memoratis qualitatibus pollere. \n\n$ 3. Iudicare num quis idoneus sit, ad Apostolicam \nSedem unice pertinet. \n\nCav. 332. \n\n$ 1. Cuilibet ad episcopatum promovendo, etiam \nelecto, praesentato vel designato a civili quoque Gu- \nbernio, necessaria est canonica provisio seu institutio, \nqua Episcopus vacantis dioecesis constituitur, quaeque \nab uno Romano Pontifice datur. \n\n$ 2. Ante canonicam institutionem seu provisionem \ncandidatus, praeter fidei professionem de qua in \ncan. 1406-1408, iusiurandum fidelitatis erga Sanctam \nSedem edat secundum formulam ab Apostolica Sede \nprobatam. \n\nCN. 333. \n\nNisi legitimo impedimento prohibeatur, promotus \nad episcopatum, etiamsi S. R. E. sit Cardinalis, debet, \nintra tres menses a receptis apostolicis litteris, conse- \nerationem suscipere, et intra quatuor ad suam dioece- \nsim pergere, salvo praescripto can. 238, $8 2. \n\nCav. 334. \n$ I. Episcopi residentiales sunt ordinarii et imme- \ndiati pastores in dioecesibus sibi commissis. \n\n99 Coder Iuris Canonici \n\n$ 2. In regimen tamen dioecesis neque per se ne- \nque per alios, nec ullo sub titulo sese ingerere possunt, \nnisi prius eiusdem dioecesis possessionem canonice ce- \nperint; sed si ante suam ad episcopatum designationem \nvicarii capitulares, officiales, oeconomi fuerint renun- \ntiati, haec officia etiam post designationem retinere et \nexercere possunt. \n\n$ 3. Canonicam dioecesis possessionem capiunt Epi- \nscopi residentiales simul ac in ipsa dioecesi vel per se \nvel per procuratorem apostolicas litteras Capitulo ec- \nclesiae cathedralis ostenderint, praesente secretario Ca- \npituli vel cancellario Curiae, qui rem in acta referat. \n\nCav. 335. \n\n$ 1. Ius ipsis et officium est gubernandi dioecesim \ntum in spiritualibus tum in temporalibus cum pote- \nstate legislativa, iudiciaria, coactiva ad normam sa- \ncrorum canonum exercenda. \n\n$ 2. Leges episcopales statim a promulgatione obli- \ngare incipiunt, nisi aliud in ipsis caveatur; modus au- \ntem promulgationis ab ipsomet IZpiscopo determinatur. \n\nCAN. 3306. \n\n$ I. Observantiam legum ecclesiasticarum Episcopi \nurgeant; nec in iure communi dispensare possunt, nisi \nad normam can. S1. \n\n$ 2. Advigilent ne abusus in ecclesiasticam discipli- \nnam irrepant, praesertim circa administrationem Sa- \ncramentorum et Sacramentalium, cultum Dei et San- \nctorum, praedicationem verbi Dei, sacras indulgentias, \nimplementum piarum voluntatum; curentque ut puritas \nfidei ae morum in clero et populo conservetur, ut fide- \nlibus, praecipue pueris ac rudibus, pabulum doctrinae \nchristianae praebeatur, ut in scholis puerorum ac iuve- \nnum institutio secundum catholicae EOIODIS princi- \npia tradatur. \n\n$ 3. Circa praedicationis munus, servetur praescri- \nptum can. 1327. \n\nLiber Secundus - De Personis 93 \n\nCaN. 331. \n\n$ I. Episcopus in tota dioecesi, ne exceptis quidem \nlocis exemptis, potest pontificalia exercere; non vero \nextra dioecesim sine expresso vel saltem rationabiliter \npraesumpto consensu Ordinarii loci, et, si agatur de \necclesia exempta, de consensu Superioris religiosi. \n\n$ 2. Exercere pontificalia in iure est sacras functio- \nnes peragere quae ex legibus liturgicis requirunt insi- \ngnia pontificalia, idest baculum et mitram. \n\n$ 3. Episcopus, licentiam concedens pontificalia \nexercendi in suo territorio, potest quoque permittere \nusum throni cum baldachino. \n\nCav. 338. \n\n$ I. Etiamsi Episcopi Coadiutorem habeant, tenen- \ntur lege personalis in dioecesi residentiae. \n$ 2. Praeterquam causa visitationis Sacrorum Limi- \nnum, Conciliorum, quibus interesse debent, vel civilis \noffieii suis ecclesiis legitime adiuncti, abesse possunt \naequa de causa non ultra duos vel ad summum tres men- \nses intra annum, sive continuos sive intermissos, dum- \nmodo cautum sit ne ex ipsorum absentia dioecesis quid- \nquam detrimenti capiat: quod tamen tempus coniungi \nnequit sive cum tempore sibi concesso occasione suae \npromotionis, vel visitationis Sacrorum Liminum, vel \nassistentiae Concilio, sive cum tempore vacationum \nanni subsequentis. \n$ 9. Ab ecclesia cathedrali ne absint tempore Ad- \nventus et Quadragesimae, diebus Nativitatis, Resurre- \nctionis Domini, Pentecostes et Corporis Christi, nisi \nex gravi et urgenti causa. \n\n$ 4. Si ultra sex menses e diocesi illegitime abfue- \nrint, Episcopum Metropolita, ad normam can. 2'(4, n. 4, \nMetropolitam antiquior Suffraganeus residens Sedi \nApostolicae denuntiet. \n\n| CaN. 339. \n$ 1. Debent quoque, post captam sedis possessio- \nnem, omni exiguitatis redituum excusatione aut alia \n\n94 Codeao Iwris Canonici \n\nquavis exceptione remota, omnibus dominicis aliisque \nfestis diebus de praecepto, etiam suppressis, Missam \npro populo sibi commisso applicare. \n\n$ 2. In festo Nativitatis Domini, et si quod festum \nde praecepto in diem dominicam incidat, satis est ut \nMissam unam pro populo applicent. \n\n8 3. Si festum ita transferatur ut in die ad quem \nnon solum fiat officium cum Missa festi translati, sed \nserventur quoque obligationes audiendi Missam et ab- \nstinendi a servilibus, Missa pro populo applicanda est \nin die ad quem; secus in die a quo. \n\n$ 4. Episcopus Missam pro populo diebus supra in- \ndicatis per se ipse applicare debet; si ab eius celebra- \ntione legitime impediatur, statis diebus applicet per \nalium; si neque id praestare possit, quamprimum vel \nper se ipse vel per alium applicet alia die. \n\n$ 5. Licet Episcopus duas vel plures dioeceses aeque \nprincipaliter unitas regat aut, praeter propriam dioe- \ncesim, aliam vel alias in administrationem habeat, obli- \ngationi tamen satisfacit per celebrationem et applica- \ntionem unius Missae pro universo populo sibi com. \nmisso. \n\n$ 6. Episcopus, qui obligationi de qua in superio- \nribus paragraphis, non satisfecerit, quam citius pro \npopulo tot applicet Missas, quot omisit. \n\nCAN. 340. \n\n$ 1. Omnes Episcopi tenentur singulis quinquen- \nniis relationem Summo Pontifici-facere super statu \ndioecesis sibi commissae secundum formulam ab Apo- \nstolica Sede datam. \n\n$ 2. Quinquennia sunt fixa et communia, atque \ncomputantur a die 1 Ianuarii 1911; in primo quinquen- \nnii anno relationem exhibere debent Episcopi Italiae, \ninsularum Corsicae, Sardiniae, Siciliae, Melitae, et \naliarum minorum adiacentium; in altero, Episcopi Hi- \nspaniae, Portugalliae, Galliae, Belgii, Hollandiae, An- \ngliae, Scotiae et Hiberniae, cum insulis adiacentibus; \n\nLiber Secundus - De Personis 95 \n\nin tertio, ceteri Iuropae Episcopi, cum insulis adiacen- \ntibus; in quarto, IlZpiscopi totius Americae et insularum \nadiacentium; in quinto, lZpiscopi Africae, Asiae, Au- \nstraliae et insularum his orbis partibus adiacentium. \n\n$ 3. Siannus pro exhibenda relatione assignatus in- \nciderit ex toto vel ex parte in primum biennium ab inito \ndioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda \net exhibenda relatione abstinere potest. \n\nCAN. 841. \n\n$ I. Omnes et singuli Episcopi eo anno quo relatio- \nnem exhibere tenentur, ad Urbem, Deatorum Aposto- \nlorum Petri et Pauli sepulera veneraturi, accedant et \nRomano Pontifici se sistant. \n\n$ 2. Sed Episcopis qui extra Iuropam sunt, per- \nmittitur ut alternis quinquenniis, idest singulis decen- \nniis, Urbem petant. \n\nCAN. 342. \n\nEpiscopus debet praedictae obligationi satisfacere \nper se vel per Coadiutorem, si quem habeat, aut, ex iu- \nstis causis a Sancta Sede probandis, per idoneum sa- \ncerdotem qui in eiusdem Episcopi dioecesi resideat. \n\nCAN. 343. \n\n$ 1. Ad sanam et orthodoxam doctrinam conser- \nvandam, bonos mores tuendos, pravos corrigendos, pa- \ncem, innocentiam, pietatem et disciplinam in populo \net clero promovendam ceteraque pro ratione adiuncto- \nrum ad bonum religionis constituenda, tenentur Ipi- \nscopi obligatione visitandae quotannis dioecesis vel ex \ntoto vel ex parte, ita ut saltem singulis quinquenniis \nuniversam vel ipsi per se vel, si fuerint legitime impe- \nditi, per Vicarium Generalem aliumve lustrent. \n\n$ 2. Fas est Episcopo clericos duos etiam e Capi- \ntulo sive cathedrali sive collegiali sibi adsciscere visi- \ntationis comites atque adiutores; eosque, quos malue- \nrit, eligere, reprobato quocunque contrario privilegio \nvel consuetudine. \n\n96 Codex Iuris Canonici \n\n$ 3. Si obligationi de qua in $ 1, Episcopus gravi- \nter defuerit, servetur praescriptum can. 214, nn. 4, 5. \n\nCav. 344. \n\n$ 1. Ordinariae episcopali visitationi obnoxiae sunt \npersonae, res ac loca pia, quamvis exempta, quae intra \ndioecesis ambitum continentur, nisi probari possit spe- \ncialem a visitatione exemptionem fuisse ipsis ab Apo- \nstolica Sede concessam. \n\n$ 2. heligiosos autem exemptos Episcopus visitare \npotest in casibus tantum in iure expressis. \n\nCax. 345. \n\nVisitator, in iis quae obiectum et finem visitationis \nrespiciunt, debet paterna forma procedere, et ab eius \npraeceptis ac decretis datur recursus in devolutivo tan- \ntum; in aliis vero causis, etiam tempore visitationis, \nI:piscopus ad normam iuris procedat necesse est. \n\nCaN. 346. \n\nStudeant Episcopi debita cum diligentia, sine inu- \ntilibus tamen moris, pastoralem visitationem absol- \nvere : caveant, ne superfluis sumptibus cuiquam graves \nonerosive sint, neve ratione visitationis ipsi aut quis- \nquam suorum pro se suisve dona quodvis genus petant \naut accipiant, reprobata quavis contraria consuetudine; \ncirca vero victualia sibi suisque ministranda vel pro- \ncurationes et expensas itineris, servetur legitima loco- \nrum consuetudo. \n\nCAN. 847. \n\nIn suo territorio Episcopus praecedit omnibus Ar- \nchiepiscopis et Episcopis, exceptis Cardinalibus, Lega- \ntis Pontifieiis et proprio Metropolita; extra territorium \nserventur normae traditae in can. 106. \n\nCAN. 348. \n3 1l. Episcopi titulares nullam possunt exercere po- \n\ntestatem in sua dioecesi, cuius nec possessionem ca- \npiunt. \n\nLiber Secundus - De Personis 97 \n\n$ 2. Decet ex caritate, citra tamen obligationem, \nut aliquando Missae sacrificium pro sua dioecesi appli- \ncent. \nOaN. 349. \n$ 1. Ab accepta authentica notitia peractae cano- \nnicae provisionis, Episcopi sive residentiales sive titu- \nlares : \n\n1.\" Praeter alia privilegia quae suis in titulis re- \ncensentur, fruuntur privilegiis de quibus in can. 2539, \n5 1, nn. 1-12; nec non n. 2, etiam quod spectat ad casus \nOrdinario loci reservatos; n. 3, cum consensu saltem \npraesumpto Ordinarii loci; n. 4, dummodo non tenean- \ntur celebrare in cathedrali; nn. 5, 6, ritibus tamen ab \nEcclesia praeseriptis; \n\n2.\" Ius habent deferendi insignia episcopalia ad \nnormam legum liturgicarum. \n\n$ 2. A capta vero possessione Episcopi residentia- \nles habent praeterea ius: \n\n1.\" Percipiendi reditus mensae episcopalis; \n\n2.^ Concedendi indulgentias quinquaginta dierum \nin suae iurisdictionis locis; \n\n23.\" Elevandi in omnibus ecclesiis suae dioecesis \nthronum eum baldachino. \n\nCAPUT II. \nDe Coadiutoribus et Auciliaribus Episcoporum. \nCAN. 350. \n$ 1. Unius Romani Pontificis est Episcopo Coadiu- \ntorem constituere. \n$ 2. Ooadiutor dari solet personae Episcopi cuin \niure successionis; sed nonnunquam datur quoque sedi. \n$ 3. Ooadiutor, datus personae Episcopi sine iure \nsuecessionis, speciali nomine dicitur Auailiaris. \n\nCAN. 351. \n$ 1. Iura Coadiutoris dati personae Episcopi de- \nsumantur ex litteris apostolicis, quibus constituitur. \nCod. Iur. Can. p \n\n98 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Nisi aliud in his litteris caveatur, Coadiutor \nqui datur Episcopo prorsus inhabili, habet omnia iura \nac officia episcopalia; ceteri tantum possunt quantum \nEpiscopus eisdem commiserit. \n\n$ 3. Quae Coadiutor potest et vult exercere, Epi- \nscopus habitualiter alii ne deleget. \n\n8 4. Coadiutor, iusto impedimento non detentus, de- \nbet, quoties fuerit a Coadiuto requisitus, pontificalia \net alias functiones obire, ad quas Episcopus ipse tene- \nretur. \n\nCAN. 352. \n\nCoadiutor sedi datus potest in territorio ea quae \nsunt ordinis episcopalis exercere, excepta sacra ordina- \ntione; aliis in rebus tantum potest, quantum eidem a \nSaneta Sede vel ab Episcopo fuerit commissum. \n\nCaN. 398. \n\n$ 1. Quilibet Coadiutor, ut canonicam sui officii \npossessionem capiat, necesse est litteras apostolicas \nostendat Episcopo. \n\n$ 2. Coadiutor cum futura successione et Coadiu- \ntor sedi datus debent praeterea easdem ostendere Ca- \npitulo ad normam can. 334, $ 3. \n\n$ 3. Si Episcopus eum in statum inciderit ut eli- \nciendi actus humani sit impos, praetermisso praescri- \npto $ 1, solum praescriptum $ 2 ab omnibus Coadiu- \ntoribus servetur. \n\nCAN. 354. \n\nCoadiutor quilibet obligatione tenetur, sicut lpi- \nscopus, residendi in dioecesi, e qua, extra tempus va- \ncationum, ad normam can. 338, ipsi non licet, nisi ad \nbreve tempus, Coadiuto permittente, discedere. \n\nCAN. 3505. \n$ 1. Coadiutor cum iure successionis, vacante sede \nepiscopali, statim evadit Ordinarius dioecesis, pro qua \nfuerat constitutus, dummodo possessionem legitime \nceperit, ad normam can. 353, $8 2, 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 9t \n\n$ 2. Cum Episcopi munere exspirat Auxiliaris of- \nfieium, nisi aliud in litteris apostolicis caveatur. \n\n$ 3. Si Coadiutor datus fuerit sedi, eius officium \netiam sede vacante perdurat. \n\nCAPUT III. \nDe Synodo dioecesana. \n\nCAN. 3506. \n$ 1. In singulis dioecesibus celebranda est decimo \nsaltem quoque anno dioecesana Synodus, in qua de \niis tantum agendum quae ad particulares cleri popu- \nlique dioecesis necessitates vel utilitates referuntur. \n$ 2. Si Episcopus plures dioeceses aeque principa- \nliter unitas regat, aut unam habet in titulum, alteram \naliasve in perpetuam administrationem, potest unam \ntantum dioecesanam Synodum ex omnibus dioecesibus \nconvocare. \nCAN. 357. \n$ 1. Synodum dioecesanam convocat eique praeest \nEpiscopus, non autem Vicarius Generalis sine man- \ndato speciali nec Vicarius Capitularis. \n$ 2. Oelebranda est in ecclesia cathedrali, nisi aliud \nrationabilis causa suadeat. \n\nCAN. 358. \n$ 1l. Ad Synodum vocandi sunt ad eamque venire \n\ndebent : \n\nl.* Viearius Generalis; \n\n2.^ Canonici ecclesiae cathedralis aut consulto- \nres dioecesani; \n\n3. Rector Seminarii dioecesani saltem maioris; \n\n4.\" Vicarii foranei; \n\n5. Deputatus uniuscuiusque collegialis ecclesiae \n. & Capitulo eiusdem ecclesiae e gremio eligendus; \n\n6.\" Parochi civitatis in qua Synodus celebratur; \n\n'(.^ Unus saltem parochus ex unoquoque vicariatu \nforaneo eligendus ab omnibus qui curam animarum \n\n100 Codex Iuris Canonici \n\nactu inibi habeant; parochus autem electus debet pro \ntempore absentiae vicarium substitutum sibi sufficere \nad normam can. 465, 3 4 \n8? Abbates de regimine et unus e Superioribus \n\ncuiusque religionis clericalis qui in dioecesi commo- \nrentur, designatus a Superiore provinciali, nisi domus \nprovincialis sit in dioecesi et Superior provincialis in- \nteresse ipse maluerit. \n\n8$ 2. Episcopus, si opportunum iudicaverit, potest \nad Synodum vocare alios quoque et etiam omnes cano- \nnicos, parochos, Superiores religiosos, imo et singulos \nsuae dioecesis saeculares sacerdotes, iis tamen exceptis \nqui necessarii sunt ne in paroeciis animarum cura \ndesit; invitati autem ius suffragii in omnibus habent, \nperinde ac ceteri, nisi Episcopus in invitatione aliud \nexpresse caverit. \n\nCav. 359. \n\n$ 1. Iis qui ad Synodum venire debent, si legitimo \nimpedimento detineantur, non licet mittere procurato- \nrem qui eorum nomine Synodo intersit; sed Episcopum \nde impedimento certiorem faciant. \n\n$ 2. Negligentes Episcopus potest iustis poenis \ncompellere et punire, nisi de religiosis exemptis agatur \nqui parochi non sunt. \n\nCAN. 93060. \n$ 1. Episcopus, si id ipsi expedire videatur, oppor- \ntuno ante Synodum tempore, unam vel plures e clero \ncivitatis et dioecesis comanissiones nominet, seu coetus \nvirorum qui res in Synodo traetandas parent. \n$ 2. Ante Synodi sessiones Episcopus omnibus qui \nconvocati sunt et convenerunt, decretorum schema tra- \ndendum curet. \nJAN. 9061. \nPropositae quaestiones omnes, praesidente vel per \nse vel per alium Episcopo, liberae adstantium disce- \nptationi in sessionibus praeparatoriis subiiciantur. \n\nLiber Secundus - De Personis 101 \n\nCAN. 302. \n\nUnieus est in Synodo legislator Episcopus, ceteris \nvotum tantum consultivum habentibus; unus ipse \nsubscribit synodalibus constitutionibus; quae, si in \nSynodo promulgentur, eo ipso obligare incipiunt, nisi \naliud expresse caveatur. - \n\nCAPUT IV. \nDe Curia dioecesana. \n\nCaN. 363. \n\n$ 1. Curia dioecesana constat illis personis quae \nEpiscopo aliive qui, loco Episcopi, dioecesim regit, \nopem praestant in regimine totius dioecesis. \n\n$ 2. Quare ad eam pertinent Vicarius Generalis, \noffieialis, cancellarius, promotor iustitiae, defensor \nvinculi, synodales iudices et examinatores, parochi \nconsultores, auditores, notarii, cursores et apparitores. \n\nCAN. 364. \n\n$ 1l. Nominatio eorum qui. praedicta officia vel \nmunera exercent, scripto consignetur, ad normam \ncan. 159. \n\n$ 2. Nominati vero debent : \n\n1. In manibus Episcopi iusiurandum praestare \nde munere fideliter exercendo, quavis personarum ac- \nceptione posthabita; \n\n2.^ Negotia ad se spectantia sub auctoritate Epi- \nscopi tractare ad normam iuris; \n\n3.\" Secretum servare intra fines et secundum mo- \ndum a iure vel ab Episcopo determinatum. \n\nCaN. 365. \n\nDe officiali, promotore iustitiae, defensore vinculi, \niudicibus synodalibus, auditoribus, cursoribus et appa- \nritoribus, serventur praescripta can. 1573-1593; de \nVicario Generali, cancellario aliisque notariis, exami- \nnatoribus synodalibus et parochis consultoribus, prae- \nseripta canonum qui sequuntur. \n\n109 Coder Iuris Canonici \n\nAnr. I. — De Vicario Generali. \nCAN. 366. \n\n$ 1. Quoties rectum dioecesis regimen id exigat, \nconstituendus est ab Episcopo Vicarius Generalis, qui \nipsum potestate ordinaria in toto territorio adiuvet. \n\n$ 9. Vicarius Generalis libere ab Episcopo designa- \ntur, qui eum potest ad nutum removere. \n\n$ 3. Unus tantum constituatur, nisi vel rituum \ndiversitas vel amplitudo dioecesis aliud exigat; sed, \nVieario Generali absente vel impedito, Episcopus \nalium constituere potest qui eius vices suppleat. \n\nCaN. 367. \n\n$ 1. Vicarius Generalis sit sacerdos e clero saecu- \nlari, annos natus non minus triginta, in theologia et \niure canonico doctor aut licentiatus, vel saltem earum \ndisciplinarum vere peritus, sana doctrina, probitate, \nprudentia ac rerum gerendarum experientia commen- \ndatus. \n\n$ 2. Si dioecesis alicui religioni commissa fuerit, \nVicarius Generalis potest esse eiusdem religionis \nalumnus. \n\n$ 3. Viearii Generalis munus ne committatur ca- \nnonico poenitentiario, aut Episcopi consanguineis \npraesertim in primo gradu vel in secundo mixto cum \nprimo, aut, exclusa necessitate, parocho ceterisque \ncuram animarum habentibus; sed non prohibetur Epi- \nscopus Vicarium ex ipsa dioecesi assumere. \n\nCav. 368. \n\n€ 1. Vicario Generali, vi officii, ea competit in uni- \nversa dioecesi iurisdictio in spiritualibus ac tempora- \nlibus, quae ad Episcopum iure ordinario pertinet, ex- \nceptis iis quae Episcopus sibi reservaverit, vel quae ex \niure requirant speciale Episeopi mandatum. \n\n$ 2. Nisi aliud expresse cautum fuerit, Vicarius \nGeneralis exsequi potest rescripta apostolica quae \n\nLiber Secundus - De Personis 103 \n\nEpiscopo vel praecedenti rectori dioecesis remissa sint, \nac generatim ad ipsum quoque pertinent facultates \nhabituales Ordinario loci a Sancta Sede concessae, ad \nnormam can. 66. \n\nCaN. 369. \n\n$ 1. Vicarius Generalis praecipua acta Curiae ad \nEpiscopum referat, ipsumque certiorem faciat de iis \nquae gesta aut gerenda sint ad tuendam in clero et po- \npulo disciplinam. \n\n$ 2. Caveat ne suis potestatibus utatur contra men- \ntem et voluntatem sui Episcopi, firmo praescripto \ncan. 44, $ 2. \n\nCaxv. 370. \n\n$ 1. Praesente etiam Episcopo, Vicarius Generalis \npublice privatimque praecedentiae ius habet super \nomnibus dioecesis clericis, non exclusis dignitatibus et \ncanonicis ecclesiae cathedralis, etiam in choro et acti- \nbus capitularibus, nisi clericus charactere episcopali \npraefulgeat, et Vicarius Generalis eodem careat. \n\n$82. 8i Vicarius Generalis sit Episcopus, omnia \nhonorifica privilegia Episcoporum titularium obtinet; \nsecus durante munere habet tantum privilegia et insi- \nenia Protonotarii apostolici titularis. \n\nCav. 31. \n\nExspirat Vicarii Generalis iurisdictio per ipsius re- \nnuntiationem ad normam can. 183-191, aut revocatio- \nnem ei ab Episcopo intimatam, aut sedis episcopalis \nvacationem; suspenditur vero suspensa episcopali iuris- \ndictione. \n\nAnT. IIl. — De cancellario aliisque notariis \net archivo episcopali. \nCAN. 372. \n\n$ l. In. qualibet Curia constituatur ab Episcopo \ncancellarius qui sit sacerdos, cuius praecipuum munus \n\n104 Code» Iuris Canonici \n\nsit acta Curiae in archivo custodire, ordine chronolo- \neico disponere et de eisdem indicis tabulam conficere. \n$ 2. Poscente necessitate, adiutor ei dari potest, \neui nomen sit vice-cancellarii seu vice-tabularii. \n$ 3. Cancellarius est eo ipso notarius. \n\nCaN. 318. \n$ 1. Episcopus praeter cancellarium potest alios \nquoque notarios constituere, quorum seriptura aut \nsubscriptio publicam fidem facit. \n$ 2. Iidem constitui possunt aut ad quaelibet acta, \naut ad acta iudicialia dumtaxat, aut ad acta tantum. \nmodo certae causae vel negotii conficienda. \n$ 3. Si clerici desint, possunt e laicis assumi; sed \nnotarius in criminalibus clericorum causis debet esse \nsacerdos. \n$ 4. Cancellarius aliique notarii debent esse inte- \ngrae famae et omni suspicione maiores. \n$ 5. Omnes possunt removeri aut suspendi ab eo \nqui illos constituit aut ab eius successore aut Supe- \nriore, non autem à Vicario Capitulari, nisi de consensu \nCapituli. \nCaN.. 3914. \n$ 1. Officium notariorum est: \n\n1.\" Conscribere acta seu instrumenta circa dispo- \nsitiones, obligationes, citationes et intimationes iudi- \nciales, decreta, sententia aliave cirea quae eorum opera \nrequiritur; \n\n2.\" In seriptis fideliter redigere quae geruntur \neaque cum significatione loei, diei, mensis et anni subsi- \ngnare; \n\n3.\" Acta vel instrumenta legitime petenti ex re- \ngesto, servatis servandis, exhibere et eorum exempla- \nria cum autographo conformia declarare. \n\n8$ 2. Conscribere acta nequit notarius nisi in ter- \nritorio illius Episcopi a quo est electus aut pro negotio \nad quod est legitime constitutus. \n\nLiber Secundus - De Personis 105 \n\nOaN. 375. \n$ 1. Episcopi in loco tuto ac commodo archivum \nseu tabularium dioecesanum erigant, in quo instru- \nmenta et seripturae, quae negotia dioecesana tum spi- \nritualia tum temporalia spectant, apte dispositae et \ndiligenter clausae custodiantur. \n$ 2. Omni diligentia ae sollicitudine conficiatur in- \nventarium seu catalogus documentorum quae in ar- \nchivo continentur cum brevi singularum scripturarum \nSynopsi. \nCaN. 316. \n. $ I. Quotannis, primo bimestri, inventario seu ca- \ntalogo illae seripturae adiungantur, quae anno prae- \ncedenti confectae vel alias neglectae fuerunt. \n$ 2. Ordinarii sedulo inquirant chartas et scriptu- \nras forte alio distractas atque dispersas; et quaelibet \nnecessaria remedia adhibeant ut eaedem scripturae \narchivo restituantur. \nOaN. 3TT. \n$ 1l. Archivum clausum sit oportet et nemini illud \ningredi liceat sine Episcopi aut Vicarii Generalis et \ncancellarii licentia. \n$ 2. Unus cancellarius illius clavem habeat. \n\nCav. 378. \n$ Il. Ex archivo non licet efferre scripturas sine \nEpiscopi vel Vicarii Generalis consensu eaedemque \npost triduum in suum locum referantur. Ordinario \nautem reservatur facultas prorogandi hoc tempus, quae \ntamen prorogatio nonnisi moderate concedatur. \n$ 2. Qui aliquam seripturam ex archivo effert, syn- \ngrapham sua manu signatam, hoc ipsum significantem, \ncancellario relinquat. \nCaN. 319. \n$ 1. Habeant praeterea Episcopi aliud archivum \nsecretum vel saltem in communi archivo armarium seu \nserinium omnino clausum et obseratum, quod de loco \n\n106 Codem Iuris Canonici \n\namoveri nequeat. In eo scripturae secreto servandae \ncautissime custodiantur; sed singulis annis quampri- \nmum comburantur documenta causarum criminalium \nin materia morum, quarum rei vita cesserint vel quae \na decennio sententia condemnatoria absolutae sunt, re- \ntento facti brevi summario cum textu sententiae defi- \nnitivae. \n\n$ 9. Etiam huius secreti archivi vel armarii in- \nventarium seu ceatalogus conficiatur ad normam \nCn9 iD S2: \n\n$ 3. Hoc archivum vel armarium duabus clavibus \ninter se diversis aperiatur, quarum altera apud Epi- \nscopum vel Administratorem Apostolicum, altera apud \nVicarium Generalem vel, eo deficiente, Curiae cancel- \nlarium asservetur. \n\n8$ 4. Episcopus vel Administrator Apostolicus, re- \npetita altera clave, ipse solus, nemine adstante, archi- \nvum vel armarium secretum, ubi opus fuerit, aperire \net inspicere potest, quod deinde utraque clavi iterum \nclaudatur. \n\nCaN. 380. \n\nStatim a capta possessione, Episcopus sacerdotem \ndesignet, qui, sede vacante aut impedita, clavem se- \nereti tabularii seu armarii quae apud Episcopum erat, \nassumat. \n\nCAN. 38381. \n\n$ 1. Nisi Administrator Apostolicus dioecesi datus \nfuerit : \n\n1.* Sede impedita ad normam can. 429, $ 1, sacer- \ndos ab Episcopo designatus, si quidem regimen dioe- \ncesis sit penes virum ecclesiasticum ab Episcopo dele- \ngatum, clavem eidem remittat; si penes Vicarium Ge- \nneralem, eam ipse retineat; \n\n2. Sede vero vacante aut impedita ad normam \ncit. can. 429, $3, idem sacerdos clavem remittat Vicario \nCapitulari statim post eius designationem; Vicarius \nvero Generalis vel cancellarius aliam clavem a se re \n\nLiber Secundus - De Personis 107 \n\ntentam remittere eodem tempore debet primae Capituli \ndignitati vel consultori dioecesano munere antiquiori. \n\n$ 2. Antequam claves iis, quibus tradi debent ad \nnormam $1, remissae fuerint, Vicarius Generalis vel \ncancellarius et sacerdos, ut supra, ab Episcopo desi- \ngnatus, tabularium vel armarium sigillis Curiae obsi- \nenent. \n\nCAN. 382. \n\n$ I. Tabularium vel armarium nunquam aperiatur \nnec sigilla ab eo removeantur, nisi urgente necessitate \net ab ipso Vicario Capitulari coram duobus canonicis \nvel dioecesanis consultoribus, qui evigilent ne qua seri- \nptura e tabulario auferatur; solus autem Vicarius Ca- \npitularis documenta in tabulario asservata potest, \niisdem canonicis vel consultoribus adstantibus, inspi- \nsere, nunquam tamen auferre. Archivum autem, post \ninspectionem, iterum sigillis obsignetur. \n\n$ 2. Advenienti novo Episcopo, si sigilla remota \n'uerint et tabularium aut armarium apertum, Vicarius \nCapitularis rationem reddat urgentis necessitatis, qua \nid hoe motus fuerit. \n\nCaN. 383. \n\n$ 1. Curent Episcopi ut archivorum quoque eccle- \nsarum  eathedralium, collegiatarum, paroecialium, \n1ecnon confraternitatum et piorum locorum inventa- \n\"ia seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quo- \n\"um alterum in proprio archivo, alterum in archivo \npiscopali servetur, firmo praescripto can. 470, 8 3, \n1522, nn. 2, 3, 1523, n. 6. \n\n$ 2. Documenta originalia ex praedictis archivis ne \nferantur, nisi ad normam can. 378. \n\nCAN. 384. \n$ 1. Documenta quae in paroeciarum et Curiarum \nwchivis sub secreto servanda, non sunt, fit cuilibet euius \nntersit inspiciendi potestas; itemque postulandi ut sua \n\nmpensa sibi legitimum eorum exemplar exscribatur et \nradatur. \n\n108 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Cancellarii autem Curiarum, parochi, aliique \narchivorum custodes in communicandis documentis et \neorum exemplaribus describendis tradendisque regulas \nservent a legitima auctoritate ecclesiastica datas, et in \ncasibus dubiis loci Ordinarium consulant. \n\nAnr. III. — De examinatoribus synodalibus, \nel parochis consultoribus. \nCaN. 385. \n$ 1. In quavis dioecesi habeantur examinatores \nEodqes et parochi consultores qui omnes in Synodo \nconstituantur, propositi ab Episcopo, a Synodo ap- \nprobati. \n$ 2. Tot eligantur quot Episcopus prudenti suo iu- \ndicio necessarios iudicaverit, non tamen infra quatuor, \nnec ultra duodecim. \nCAN. 386. \n\n& 1. Examinatoribus et parochis consultoribus me- \ndio tempore inter unam et aliam Synodum demortuis \nvel alia ratione a munere cessantibus, alios pro-syno- \ndales Episcopus substituat de consilio Capituli cathe- \nMon \n\n2. Quae regula servetur quoque in examinatoribus \net AA consultoribus constituendis quoties Syno- \ndus non habeatur. \n\nCav. 387. \n\n$ 1. Examinatores et parochi consultores, sive in \nSynodo sive extra Synodum constituti, post decennium \nab incepto munere vel etiam prius, adveniente nova \nSynodo, officio cadunt; possunt tamen negotium iam \ncoeptum ad exitum perducere et, servatis de iure ser: \nvandis, denuo constitui. \n\n2. Qui loco examinatorum ae parochorum consul: \ntorum defieientium constituantur, in officio persistuni \ndumtaxat quousque perstitissent ii quibus substitug \nfuerunt. \n\nLiber Secundus - De Personis 109 \n\nOAN. 388. \nhemoveri ab Episcopo nequeunt, nisi ex gravi causa \net de consilio Capituli cathedralis. \n\nCaN. 389. \n\n$ 1l. Examinatores synodales operam suam diligen- \nter navent praesertim experimentis habendis ad provi- \nsionem paroeciarum nec non processibus de quibus in \ncan. 214'í seqq. \n\n$ 2. Pro experinientis vero habendis ad clericorum \nordinationem et approbationem sacerdotum qui petunt \nfaeultatem excipiendi sacramentales confessiones aut \nsacras conciones habendi, et pro examinibus de quibus \nin can. 130, integrum est Ijpiscopo vel examinatorum \nsynodalium vel aliorum opera uti. \n\nCAN. 390. \nIdem potest esse examinator et parochus consultor, \nnon autem in eadem causa. \n\nOAPUT V. \nDe Capitulis canonicorum. \n\nCAN. 391. \n$ 1. Oapitulum canonicorum sive cathedrale sive \ncollegiale seu collegiatum est clericorum collegium \nideo institutum ut sollemniorem cultum Deo in ecclesia \nexhibeat et, si agatur de Capitulo cathedrali, ut Ipi- \nscopum, ad normam sacrorum canonum, tanquam \neiusdem senatus et consilium, adiuvet, ac, sede vacante, \neius vices suppleat in dioecesis regimine. \n$8 2. Capitulum collegiale appellatur insigne aut \nperinsigne, si hoc titulo ex apostolico privilegio vel ab \nimmemorabili gaudeat. \nCaN. 392. \n— Oapitulorum tum cathedralium tum collegialium \ninstitutio seu erectio, innovatio ae suppressio Sedi Apo- \nstolicae reservatur. \np \n' \n\n110 Codec lwris Canonici \n\nCAN. 393. \n\n$ 1. In qualibet ecclesia capitulari sint dignitates \net canonici inter quos varia officia distribuantur; pos- \nsunt esse etiam alia minora beneficia in uno vel plu- \nribus gradibus. \n\n$8 2. Capitulum constat dignitatibus et canonicis, \nnisi, ad dignitates quod attinet, aliud ex capitularibus \nconstitutionibus eruatur; non autem inferioribus bene- \nfieiariüis seu mansionariis, qui canonicis auxilium \npraestant. \n\n$ 3. Canonicatus sine adnexis emolumentis ne insti-. \n\ntuantur sine speciali Apostolicae Sedis concessione. \n\nCAN. 394. \n\n$ 1. In Capitulis numeratis tot sint praebendati, \ndot praebendae; in non numeratis, quot ex proventibus \ndecenter sustentari posse, Episcopus, audito Capitulo, \niudicaverit. \n\n$ 2. Erectio dignitatum Sedi Apostolicae reserva- \ns sed est in ljpiscopi potestate, consentiente Capi- \ntulo, exstinctas forte dignitates restituere et praebendis \nin Capitulo iam exstantibus alias sive canonicales sive \nbeneficiales addere. \n\n$ 3. In ecclesiis cathedralibus et collegialibus insi- \nMUR ubi adeo tenues praebendae sunt una cum distri- \nbutionibus quotidianis, ut sustinendo canonicorum de- \ncori plane sint impares, Episcopi, audito Capitulo et \nimpetrata Sanctae Sedis licentia, vel beneficia aliquot \nsimplicia praebendis uniant, vel, si hac ratione provi \nderi non possit, aliquibus praebendis suppressis, cuir \npatronorum consensu, si de iure patronatus laicorum \nsint, quarum fructus et proventus reliquarum praeben \ndarum distributionibus quotidianis applicentur, eai \nad minorem numerum reducant, ita tamen ut tot super \nsint, quot divino cultui celebrando ae dignitati eccle \nsiae commode respondeant. \n\nLiber Secundus - De Personis 111 \n\nCAN. 395. \n\n8 l. In ecclesiis tam cathedralibus quam collegiali- \nbus in quibus nullae sunt quotidianae distributiones vel \nità tenues ut verisimiliter negligantur, Episcopi tertiam \n\npartem separent fructuum, proventuum, obventionum \nquae ex dignitatibus, canonicatibus, officiis aliisque \nillius ecclesiae beneficiis percipiuntur et in distribu- \ntiones quotidianas convertant. \n\n$ 2. Si distributiones quavis de causa introduci ne- \nqueant, Episcopus in dignitates, canonicos ac benefi- \nciarios negligentes pecuniarias constituat muletas, \nquae distributionibus respondeant earumque locum \nteneant. \n\n3$ 3. Distributiones cedunt diligentibus, quavis col- \nlusione aut remissione exclusa; si vero dignitates \nhabeant proventus a massa seu bonis canonicorum di- \nversos et separatos, distributiones ab eis amissae ce- \ndunt aliis dignitatibus praesentibus, si adsint, secus \nfabricae ecclesiae, quatenus indigeat, aut alii pio loco, \nEpiscopi arbitrio. \n\n8 4. Ab unoquoque Capitulo, secundum sua cuius- \nque statuta, unus vel plures censores, seu punctatores \nnominentur, qui absentes a divinis officiis quotidie no- \ntent, praestito prius coram Capitulo vel eius praeside \niureiurando de suo munere fideliter obeundo; quibus \nEpiscopus alium addere potest punetatorem; quod si \nabfuerint punctatores, senior e canonicis qui adsunt, \nillorum vices suppleat. \n\nCAN. 396. \n\n$ 1. Collatio dignitatum tum in Capitulis cathedra- \nlibus tum in collegialibus Sedi Apostolicae reservatur. \n\n. $ 2. Prohibetur optio, reprobata contraria consue- \ntudine, sed salva fundationis lege. \n\n8 3. Prima saltem dignitas in Capitulo cathedrali, . \n\nquantum fieri potest et ceteris paribus, laurea docto- \nrali in sacra theologia vel iure canonico polleat. \n\n119 Codec luris Canonici \n\nCaN. 39. \n\nNisi aliud in statutis capitularibus caveatur, digni- \ntatibus et canonicis secundum ordinem praecedentiae \njus et officium est : \n\n1.? Episcopi vicem supplere in peragendis functio- \nnibus saeris in sollemnioribus anni festivitatibus; \n\n2.* Episcopo celebranti in pontificalibus, asperso- \nrium in ingressu ecclesiae porrigere et presbyteri asgi- \nstentis fungi officio; \n\n3» Eidem decumbenti ministrare Sacramenta; de- \nfuncto iusta funebria persolvere; \n\n4.» Gonvocare Capitulum eique praeesse ac prae-| \nscribere et ordinare quae ad chori directionem referan-- \ntur, dummodo dignitas sit de gremio Capituli. \n\n| \n\nCav. 398. \n\n$ 1. In nulia ecelesia cathedrali desit officium cano- \nnici theologi et, ubi id fieri poterit, canonici poeniten- \ntiarii. | \n8 2. Etiam in collegialibus, praesertim insignibus, \nofficium canonici theologi et poenitentiarii constitui \npotest. | \n\nCaNv. 399. \n\n$ 1. Canonicus theologus et poenitentiarius eligan- \ntur qui aptiores pro loci qualitate ad propria munera \nadimplenda reperiantur; sed, ceteris paribus, praefe- \nrantur doctores in sacra theologia, si agatur de cano \nnico theologo, in sacra theologia vel iure canonico, sj \nde poenitentiario; expedit praeterea ut canonicus poe \nnitentiarius aetatis annum tricesimum expleverit. \n\n$ 2. Praebenda theologalis et poenitentiaria ne con \nferantur, nisi prius de vita, moribus, doctrina candida \ntorum plane constiterit, salva lege concursus, ubi si \nconstituta. \n\n$ 3. Canonicus poenitentiarius prohibetur aliud si \nmul officium in dioecesi suscipere aut exercere, cui ad \nnexa sit iurisdictio in foro externo. \n\nLiber Secundus - De Personis 113 \n\nCAN. 400. \n\n$ 1. Canonici theologi est, diebus et horis ab Epi- \nscopo eum Capituli consilio designatis, publice in eccle- \nsia explanare saeram Seripturam; sed Episcopus, si id \nutilius iudicet, potest eidem alia doctrinae catholicae \nargumenta in ecclesia explicanda committere. \n\n$ 2. Canonicus theologus munus expleat suum ipse \nper se, vel, si ultra sex menses fuerit impeditus, pro- \npriis expensis per alium sacerdotem ab Episcopo de- \nputandum. \n\n$ 3. Episcopus gravi de causa potest canonico theo- \nlogo committere ut, loco lectionum in ecclesia, sacras \ndisciplinas in Seminario doceat. \n\nCaN. 401. \n\n$ 1. Poenitentiarius canonicus tum ecclesiae cathe- \ndralis tum eeclesiae collegialis obtinet a iure potesta- \ntem ordinariam, quam tamen aliis delegare non potest, \nabsolvendi etiam a peccatis et a censuris Episcopo re- \nservatis, in dioecesi extraneos quoque, et dioecesanos \nextra territorium quoque dioecesis. \n\n$ 2. Debet in sede excipiendis confessionibus sibi in \ncapitulari ecclesia destinata residere tempore ad fide- \nlium commoditatem, iudicio Episcopi, opportuniore et \npraesto esse iis qui ad confitenda sua peccata aecedunt \nipso quoque divinorum officiorum tempore. \n\nCAN. 402. \nSi Capitulo adnexa sit cura animarum, haec exer- \nceatur a vicario paroeciali ad normam can. 471. \n\nCAN. 403. \n\nExceptis dignitatibus, ad Episcopum pertinet, au- \ndito Capitulo, conferre omnia et singula beneficia ac \ncanonicatus in ecclesiis tum cathedralibus tum colle- \ngialibus, reprobata quavis contraria consuetudine et re- \nvocato quolibet contrario privilegio, sed firma contraria \nfundationis lege et praescripto can. 1435. \n\nCod. Iur. Can. 8 \n\n114 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 404. \n$ 1. Canonieatus Episcopus conferat sacerdotibus \ndoctrina vitaeque integritate praestantibus. \n$ 2. Incanonicatuum collatione, ceteris paribus, ra- \ntio habeatur illorum qui doctores in sacra theologia vel \n\niure canonico renuntiati fuerint in aliquo athenaeo, vel : \n\nlaudabiliter ministerium ecclesiasticum aut magiste- \nrium exercuerint, firmo praescripto can. 130, 8 2. \n\nCaN. 405. \n$ 1. Dignitates, canonici et beneficiarii, capta legi- \ntime beneficii sui possessione ad normam can. 1443-1445, \n\nstatim pro gradu suo acquirunt, praeter insignia àc \n\nprivilegia propria, scamnum in choro, ius percipiendi \nfructus ac distributiones, ac vocem in capitulo ad nor- \nmam can. 411, $ 3. \n\n$ 2. De fidei professione ab ipsis ante captam pos- - \n\nbad \n\nsessionem emittenda servetur praescriptum can. 1406- \n\n1408. \nCa4N. 406. \n\n$ 1. Episcopo, non autem Vicario Generali, nee Vi: \ncario Capitulari, ius est canonicos ad honorem nomi- \nnandi sive dioecesanos sive extra-dioecesanos cum con- \nsilio Capituli cui canonicus est adscribendus, sed Epi- \nscopus raro et caute hoc iure utatur. \n\n$ 2. Sacerdotem alienae dioecesis canonicum ad ho- \nnorem nominaturus, Episcopus, praeter Capituli sui \nconsilium, Ordinarii, cui subiectus est nominandus, as- \nsensum impetret, sub poena nominationis irritae, eun- \ndemque Ordinarium insignia edoceat ac privilegia quo- \nrum usum nominandus exinde habiturus sit. \n\n$ 3. Canonici ad honorem extra dioecesim in qua \nnominati sunt degentes, numero sint tertia parte mino- \nres canonicis titularibus. \n\nCaN. 407. \n$ 1. Canonici ad honorem alicuius basilicae vel ec: \nclesiae collegialis almae Urbis, privilegiis et insignibus \n\nLiber Secundus - De Personis 115 \n\nuti possunt tantum intra eiusdem basilicae vel collegia- \ntae ecclesiae eiusque filialium ambitum; canonici vero \nad honorem aliarum ecclesiarum extra Urbem, privile- \ngiis et insignibus utantur in dioecesi tantum ubi nomi- \nnati sunt, non autem extra dioecesim, nisi ad normam \ncan. 409, 8 2. \n\n$ 2. Canonici ad honorem, praeter insignia et pri- \nvilegia seu iura honorifica, obtinent etiam scamnum in \nchoro. \n\nCaN. 408. \n\n$ 1. Capitulum  eathedrale praecedit collegiali, \netiam insigni, in ipsa quoque collegiali ecclesia; Capi- \ntulum insigne praecedit non insigni; in eodem Capitulo, \nsalvis peculiaribus statutis, vel legitimis consuetudini- \nbus, dignitates, servato inter se praecedentiae ordine, \npraecedunt canonicis; canonici antiquiores, qui nempe \nprius possessionem ceperunt, posterioribus; canonici ti- \ntulares, honorariis; honorarii, beneficiariis; dignitates \nvero aut capitulares charactere episcopali ornati omni- \nbus dignitatibus ac canonicis in presbyterali tantum or- \ndine constitutis praecedunt. \n\n$ 2. In Capitulis in quibus habentur distinctae \npraebendae presbyterales, diaconales, subdiaconales, \nservetur praecedentia ordinis; et in eodem ordine prae- \ncedentia receptionis in ordinem, non autem in Capi- \ntulum. \n\nCav. 409. \n\n$ 1. In unaquaque ecclesia tum cathedrali tum col- \nlegiali, qui in dignitate episcopali sunt constituti, de- \nferant in choro vestem episcopalem; ceteri omnes, digni- \ntates, canonici et beneficiarii, vestem sibi in bulla ere- \nctionis assignatam vel apostolico indulto concessam; \nsecus censeantur tanquam absentes. \n. $8 2. Vestem choralem aut specialia insignia capi- \ntularia adhibere possunt in tota dioecesi in qua est Ca- \npitulum, sed, reprobata contraria consuetudine, non \nXtra dioecesim, nisi vel Episcopum comitentur vel Epi- \n\n116 Codex Iuris Canonici \n\nscopum aut Capitulum rep 'aesentent in Conciliis aliisve \nsollemnitatibus. \nCaNv. 410. \n\n$ 1. Sua cuique Capitulo statuta ne desint, ab om- \nnibus dignitatibus, canonicis, beneficiariis religiose ser- \nvanda. \n\n$ 2. Statuta capitularia, per legitimum actum ca- \npitularem condita, approbanda subiiciantur Episcopo, \n\nsine cuius auctoritate postea nec abrogari possunt nec . \n\nmutari. \n\n$ 3. Si, Episcopo edicente ut statuta conficiantur, \nCapitulum id praestare neglexerit, exacto sexto ab inti- \nmatione mense, Episcopus eadem conficiat imponatque \nCapitulo. \n\nCav. 411. \n\n$ 1. Stato tempore ac loco conveniat canonicorum \ncoetus de suae ecclesiae et Capituli negotiis acturus; \nalii praeterea conventus haberi poterunt, quoties id aut \nEpiscopo aut Capituli praesidi aut maiori canonicorum \nparti expedire videatur. \n\n$ 2. Ad habendum coetum ordinarium non est ne- \ncessaria specialis convocatio; quae tamen ad extraordi- \nnarium requiritur, et facienda est secundum statuta ca- \npitularia. \n\n$ 3. In capitulis vocem habent canonici, exclusis \nhonorariis, et dignitates, si una cum canonicis Capitu- \nlum eonstituant ad normam can. 393, 8 2. \n\nCaN. 412. \n\n$ 1. Canonici sive eeclesiae cathedralis sive colle- \ngialis IZpiscopo solemniter Missam celebranti aut alia \npontificalia exercenti, etiam in aliis ecclesiis civitatis \naut suburbii, ab eodem invitati, assistere et inservirt \ndebent, dummodo iudicio Episcopi sufficiens canonico \nrum et ministrorum in ecclesia numerus maneat: e \neundem accedentem ad eeclesiam eathedralem et re \ndeuntem comitari ad normam Caeremonialis Episco \nporum. \n\nLiber Secundus - De Personis 117 \n\n$ 2. Episcopus potest duos e Capitulo sive cathe- \ndrali sive collegiali assumere ac retinere ut sibi in ec- \nclesiastico ministerio ac dioecesis servitio assistant. \n\nCaN. 413. \n\n$ 1. Quodlibet Capitulum obligatione tenetur quo- \ntidie divina officia in choro rite persolvendi, salvis fun- \ndationis legibus. \n\n8 2. Divinum officium comprehendit psalmodiam \nhorarum canonicarum et celebrationem cum cantu Mis- \nsae conventualis, praeter alias Missas vel secundum ru- \nbricas Missalis vel ex piis fundationibus celebrandas. \n\n$ 3. Missam conventualem sine cantu celebrare li- \ncet hebdomadario, cum in ecclesia, pontificali ritu, Epi- \nscopus vel alius loco Episcopi celebrat. \n\nCAN. 414. \n\nOmnes et singuli qui chorale beneficium obtinent, \ntenentur in ipso choro divina officia persolvere singulis \ndiebus, nisi servitium per turnum a Sede Apostolica aut \nfundationis legibus fuerit indultum. \n\nCAN. 415. \n\n$ 1. Si ecclesia cathedralis aut collegialis simul sit \nparoecialis, relationes iuridicae inter Capitulum et pa- \nrochum reguntur normis quae sequuntur, nisi aliud fe- \nrat aut Sedis Apostolicae indultum aut particularis \nconventio in erectione paroeciae inita et a loci Ordina- \nrio legitime probata. \n\n$ 2. Ad parochum spectat : \n\n1.' Applicare Missam pro populo et, debito tem- \n\npore, praedicare ae christianam doctrinam fideles edo- \ncere; \n2.\" Custodire libros paroeciales et ex iis attesta- \ntiones extrahere; \n; 3.\" Functiones paroeciales peragere de quibus in \n.ean. 462. Tusta funebria, in ecclesia ad normam iuris \nperagenda, non exclusa Missa exsequiali, persolvere ad \n\"Capitulum pertinet tantum in casu quo de funere aga- \n\n118 Codes Iuris Canonici \n\ntur alicuius dignitatis, vel canonici, etiam honorarii \ntantum, vel beneficiarii; \n\n4. Alias functiones non stricte paroeciales pera: \ngere quae in paroeciis fieri solent, modo non impediatur \nchorale servitium, nec Capitulum easdem functiones \nperagat; \n\n5.» Eleemosynas in bonum paroecianorum colli- \ngere, easdem directe vel indirecte oblatas recipere, ad- - \nministrare et secundum offerentium voluntatem distri- \nbuere. \n\n$ 3. Ad Capitulum spectat : \n\ni. Custodire sanctissimum Eucharistiae Saera- \nmentum; sed altera sacri ciborii clavis apud parochum \nservari debet; \n\n2 Invigilare ut in functionibus a parocho in capi- \ntulari ecclesia peragendis leges liturgicae observentur; \n\n3.» Eeclesiae curam habere eiusque bona admini- \nstrare cum piis legatis. \n\n8 4. Nec parochus capitulares nec Capitulum paroe- \nciales functiones et munera impediat; exorto autem con- \nflictu, quaestionem dirimat loei Ordinarius, qui in pri- \nmis curare debet ut catechetica instructio et Evangelii \nexplicatio hora fidelibus commodiore semper habeatur. \n\n$ 5. Non solum Capitulum impedire nequit paro- \nchum in exercenda paroeciali cura, sed insuper sciant \ncapitulares se ex caritate teneri, maxime si designati \ncoadiutores desint, eidem adiutricem operam navare, \nsecundum modum ab Ordinario loci determinandum. \n\nCav. 416. \n\nIn statutis capitularibus iusta designetur norma, \nad quam canonici et beneficiarii in servitio altaris fun: \ngantur per turnum tum offieio celebrantis tum etiam \nministerio diaconi ac subdiaconi, exclusis tamen ab ho \nministerio dignitatibus, canonico theologo, poenitentia \nrio et, si praebendae distinctae habeantur, canonici: \nordinis presbyteralis. \n\nLiber Secundus - De Personis 119 \n\nCAN. 417. \n\n$ 1. Missa conventualis applicanda est pro benefa- \nctoribus in genere. \n\n$ 2. Capitularis infirmitate detentus non tenetur \neleemosynam praebere sacerdoti capitulari, qui ipsius \nvicem supplet in Missae conventualis celebratione et ap- \nplicatione, nisi statuta capitularia vel particularis con- \nsuetudo aliud ferant. \n\n$ 9. Servari potest consuetudo praebendi stipem ce- \nlebranti vel ex cumulo distributionum vel ex reditibus \nomnium praebendarum per contributum. \n\nCAN. 418. \n\n$ 1. Reprobata contraria consuetudine, canonici ac \nbeneficiarii quotidiano choro adstricti, possunt singuli \nabesse tres tantum menses in anno, sive continuos sive \nintermissos, dummodo propriae ecclesiae statuta aut \nlegitima consuetudo servitium diuturnius non requi- \nrant. \n\n$ 2. Bine causa legitima et speciali Episcopi licen- \ntia nec feriari licet Quadragesimae et Adventus tem- \npore, aut in praecipuis anni sollemnitatibus de quibus \nin can. 338, $ 3; nec permittitur uno eodemque tempore \ncapitulares ultra tertiam partem abesse. \n\n$ 9. Tempore vacationum omne genus distributio- \nnes amittuntur, non obstante remissione ab aliis capi- \ntularibus facta; sed percipiuntur praebendae proventus \naut duae tertiae distributionum partes, si omnes prae- \nbendae proventus in distributionibus consistant. \n\nCAN. 419. \n\n$ l1. In ecclesiis in quibus non omnes simul choro \nintersunt, qui ad eum adstringuntur nequeunt per \nalium huic obligationi satisfacere, nisi in casibus par- \nticularibus, iusta ac rationabili de causa, et modo sub- \nstitutus eodem tempore servitio chori non sit adstri- \nctus, et sit in eadem ecclesia canonicus, si agatur de \n\n190 Codes Iuris Canonici \n\nsupplenda vice canonici, beneficiarius, si de beneficiarii; \nqui vero ad chorum non adstringuntur, obligatione re- \n«idendi in loco beneficii non tenentur per dies quibus à \nchoro absunt. \n\n$ 2. Si quis eodem die urgeatur onere utriusque \nMissae et pro populo et conventuali, hane ipse celebret \napplicetque per se, illam per alium vel per se die se- \nquenti. \n\nCav. 420. \n\n$ 1. Ita excusantur a choro ut percipiant fructus \n\npraebendae ac distributiones quotidianas : \n1.» Capitulares iubilati ad normam can. 422, 8 2; \n\n2» Canonicus theologus singulis diebus quibus . \n\nsuo munere fungitur; \n\n3.\" Canonicus poenitentiarius dum tempore chori | \n\nvacat confessionibus audiendis; \n\n4.* Vicarius paroecialis aliusve e Capitulo sive pa- \nrochus sive coadiutor ab Episcopo deputatus, dum pa- \nroecialibus vacat officiis; \n\n5. Qui infirmitate aliove physico impedimento \nchoro prohibentur assistere; \n\n6.? Qui pontificia legatione alibi funguntur aut \npersonae Romani Pontificis actu inserviunt; \n\n1? Qui piis exercitiis vacant ad normam can. 126; \nquo tamen indulto semel tantum in anno chori servitio \nliberantur; \n\n8^ Accedentes una cum Episcopo aut eiusdem vice \nad visitanda Limina Apostolorum; \n\n9. Qui ab Episcopo vel Capitulo mittuntur ad \nConcilium Oecumenicum, plenarium, provinciale aut \nad Synodum dioecesanam; \n\n10.» Qui de Capituli consensu, non contradicente. \n\nEpiscopo, absunt a choro ob Capituli seu propriae ec- \nclesiae utilitatem; \n\n11. Qui Episcopo sacra eragenti assistunt ad. \no . \n\nnormaàm can. 412, 3 1; \n\nLiber Secundus - De Personis 191 \n\n12. Qui Episcopum comitantur in visitatione \ndioecesis vel visitationem ipsam eius nomine et mandato \nperagunt; \n\n19. Qui operam navant conficiendis processibus \nin causis de quibus in can. 1999 seqq., vel uti testes in \nhis causis vocati sunt, pro diebus et horis quibus hoc \noffieium praestant; \n\n14.* Parochi consultores, examinatores et iudices \nsynodales, dum proprio munere funguntur. \n\n$ 2. Distributiones vero quae inter praesentes di- \ncuntur, ii tantum percipiunt, qui in $ 1, nn. 7, 11, 13, \nenumerantur, nisi obstet fundatorum expressa vo- \nluntas. \n\nCAN. 421. \n\n$ 1. Excusantur a choro, sed pereipiunt praebendae \nfructus dumtaxat, non autem distributiones : \n\n1.? Qui de nons Ordinarii loci publice docent in \nscholis ab Ecclesia recognitis sacram theologiam aut ius \ncanonicum; \n\n2 Dantes operam studio sacrae theologiae aut iu- \nris canonici in publicis scholis ab Ecclesia probatis, de \nOrdinarii licentia; \n\n3.' Vicarius Capitularis, Vicarius Generalis, of- \nficialis ae cancellarius, si de gremio sint, dum suis mu- \nneribus vacant; \n\n4.? Canonitei qui Episcopo inserviunt ad normam \ncan. 412, 8 92. \n\n$ 2. Quod si omnes praebendae fructus consistant \nin distributionibus, vel adeo sint tenues ut tertiam dis- \ntributionum partem non attingant, tunc memorati om- \nnes duas tantum tertias partes distributionum lucran- \ntur, cumulatas ex fructibus praebendae ac distributio- \nnibus. \n\nCAN. 422. \n\n$ I. Praebenda fruentes ab Apostolica tantum Sede \nES ours: possunt indultum emeriti seu, ut aiunt, ubi- \nlationis post continuum et laudabile quadraginta anno- \n\n193 Codem Iuris Camonici \n\nrum in eadem vel distinctis ecclesiis eiusdem civitatis \nvel saltem dioecesis chori servitium. \n\n$ 2. Iubilatus, etiamsi in loco beneficii non resideat, \npereipit tum fructus praebendae tum distributiones \netiam inter praesentes, nisi obstent expressa fundato- \nrum vel oblatorum voluntas, ecclesiae statuta aut con- \nsuetudo. \n\n$ 3. Ius optandi, si ex lege fundationis competat, \nnon est capitulari iubilato. \n\nCAPUT VI. \nDe consultoribus dioecesamis. \n\nCAN. 423. \n\nIn quibus dioecesibus nondum constitui potuit resti- \ntuive cathedrale canonicorum Capitulum, instituantur \nab Episcopo, salvis peculiaribus Apostolicae Sedis \npraescriptis, consultores dioecesani, hoc est sacerdotes \npietate, moribus, doctrina ac prudentia commendati. \n\nCAN. 424. \n\nConsultores nominat Episcopus, firmo praescripto \n\ncan. 426. \nCAN. 425. \n\n$ 1. Consultores dioecesani numero sint saltem sex; \nin dioecesibus ubi pauci sint sacerdotes, saltem qua- \ntuor; iidemque omnes in civitate episcopali vel in locis \nvicinioribus commorentur. \n\n$ 2. Antequam munus huiusmodi suscipiant, iusiu- \nrandum interponant de officio fideliter exsequendo sine \nulla acceptione personarum. \n\nCAN. 426. \n\n$ 1. Officium consultorum est ad triennium. \n\n$ 2. Exacto triennio, Episcopus vel alios in eorum \nlocum substituat, vel eosdem ad aliud triennium con- \nfirmet, quod idem servetur singulis trienniis. \n\n\"\"— stem \n\nLiber Secundus - De Personis 193 \n\n8 3. Deficiente, quavis de causa, aliquo consultore \nintra triennium, Episeopus alium de consilio cetero- \nrum consultorum substituat, isque in officio maneat \nusque ad expletum idem triennium. \n\n$ 4. Cum vero triennium excidisse contigerit va- \ncante sede episcopali, consultores in officio maneant \nusque ad accessum novi Episcopi, qui intra sex menses \nab inita possessione providere debet ad normam huius \ncanonis. \n\n$ 5. Si, sede vacante, aliquis consultor moriatur \nvel renuntiet, Vicarius Capitularis, de consensu alio- \nrum consultorum, alium nominet, qui tamen, ut mu- \nnere, sede plena, fungatur, indiget novi Episcopi con- \nfirmatione. \n\nCAN. 427. \n\nCoetus consultorum dioecesanorum vices Capituli \ncathedralis, qua Episcopi senatus, supplet; quare quae \ncanones ad gubernationem dioecesis, sive sede plena \nsive ea impedita aut vacante, Capitulo cathedrali tri- \nbuunt, ea de coetu quoque consultorum dioecesanorum \nintelligenda sunt. \n\nCAN. 428. \n\nDurante munere, consultores ne removeantur, nisi \nob iustam causam ac de consilio ceterorum consul- \ntorum. \n\nCaPvT VII. \nDe sede impedita aut vacante ac de Vicario Capitulari. \n\nCAN. 429. \n\n$ 1. Sede per Episcopi captivitatem, relegationem, \nexsilium, aut inhabilitatem ita impedita, ut ne per lit- \nteras quidem cum dioecesanis communicare ipse possit, \ndioecesis regimen, nisi Sancta Sedes aliter providerit, \npenes Episcopi Vicarium. Generalem vel alium virum \necclesiasticum ab Episcopo delegatum esto. \n\n$ 2. Potest in casu Episcopus, gravi de causa, plu- \nres delegare, qui sibi invicem in munere succedant. \n\n124 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 3. His deficientibus, vel, uti supra dictum est, \nimpeditis, Capitulum eeclesiae cathedralis suum Vica- \nrium constituat, qui regimen assumat cum potestate \nVicarii Capitularis. \n\n$ 4. Qui dioecesim regendam, ut supra, suscepit, \nquamprimum Sanctam Sedem moneat de sede impedita \nae de assumpto munere. \n\n$ 5. Si Episcopus in excommunicationem, interdi- \nctum vel suspensionem inciderit, Metropolita, eoque \ndeficiente, vel, si de eodem agatur, antiquior inter Suf- \nfraganeos ad Sedem Apostolicam illico recurrat, ut ipsa \nprovideat; quod si de dioecesi agatur vel praelatura de \nquibus in can. 285, Metropolita qui fuit legitime ele- \nctus, obligatione recurrendi tenetur. \n\nCaN. 430. \n\n$ 1. Sedes episcopalis vacat Episcopi morte, renun- \ntiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac \nprivatione Episcopo intimata. \n\n$ 2. Nihilominus, excepta collatione beneficiorum \naut officiorum ecclesiasticorum, omnia vim habent quae - \ngesta sunt a Vicario Generali, usque dum hic certam \nde obitu Episcopi notitiam acceperit, vel ab Episcopo \naut Vicario Generali, usque dum certa de memoratis \nactibus pontificiis notitia ad eosdem pervenerit. \n\n8$ 3. A certa translationis notitia Episcopus intra \nquatuor menses debet dioecesim ad quam petere eius- \ndemque canonicam possessionem assumere ad normam : \ncan. 333, 334 et a die captae possessionis dioecesis a qua \nplene vacat; interim vero in eadem Episcopus : \n\n1.\" Viearii Capitularis potestatem obtinet eisdem- \nque obligationibus tenetur, cessante qualibet Vicarii \nGeneralis potestate; \n\n2. Honorifica Episcoporum residentialium privi- \nlegia conservat; | \n\n3.\" Integros percipit fructus mensae episcopalis. \nad normam can. 194, $ 2. \n\nQ \n\nLiber Secundus - De Personis 19 \n\nCaN. 431. \n\n$ 1l. Sede vacante, nisi adfuerit Administrator Apo- \nstolieus vel aliter a Sancta Sede provisum fuerit, ad \nCapitulum ecclesiae cathedralis regimen dioecesis de- \nvolvitur. \n\n$ 2. Sicubi ex speciali Sanctae Sedis dispositione \nArchiepiscopus aliusve Episcopus Administratorem \ndioecesis vacantis designet, hic omnes et solas facul- \ntates habet quae Vicario Capitulari competunt, eisdem \nobligationibus ac poenis obnoxius. \n\nCAN. 432. \n\n$ 1. Capitulum ecclesiae cathedralis, sede vacante, \nintra octo dies ab accepta notitia vacationis, debet Vi- \ncarium Capitularem qui loco sui dioecesim regat et, si \nfructuum percipiendorum ei munus incumbat, oecono- \nmum unum vel plures fideles ac diligentes constituere. \n\n8$ 2. &i Capitulum intra praescriptum tempus Vi- \ncarium aut oeconomum, quavis de causa, nullum depu- \ntaverit, deputatio ad Metropolitam devolvitur; si autem \necclesia ipsa metropolitana fuerit vacans vel metropo- \nlitana simul et suffraganea, ad antiquiorem ex Episco- \npis suffraganeis. \n\n$ 3. Etiam vacante dioecesi aut abbatia vel prae- \nlatura de quibus in can. 285, si Capitulum intra octi- \nduum Vicarium vel oeconomum non nominaverit, hunc \nMetropolita qui fuit legitime electus ad normam citati \ncanonis, constituat, nisi in abbatia vel praelatura nul- \nlius religiosa aliter ad normam constitutionum provi- \ndeatur. \n\n$ 4. Capitulum quaníocius de morte Episcopi et \ndeinde electus in Vicarium Capitularem de sua ele- \nctione Sedem Apostolicam certiorem faciant. \n\nCAN. 433. \n\n$ 1. Unus deputetur Vicarius Capitularis, repro- \nbata contraria consuetudine; secus electio irrita est. \n\n196 Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Vicarii Capitularis et oeconomi constitutio \nfieri debet per actum capitularem ad normam can. 160- \n182, salvis peculiaribus huius Capitis normis, et ad \neius validitatem requiritur numerus suffragiorum abso- \nlute maior demptis suffragiis nullis. \n\n$ 3. Idem potest in Vicarium Capitularem et oeco- \nnomum deputari. \n\nCAN. 434. \n\n8 1. Ad Vicarii Capitularis munus deputari valide \nnequit clericus qui ad sacrum presbyteratus ordinem \nnondum fuerit promotus, aut tricesimum aetatis an- \nnum non expleverit, aut ad eandem vacantem sedem \nfuerit electus, nominatus vel praesentatus. \n\n€ 2. Vicarius Capitularis sit praeterea in theologia \naut iure canonico doctor vel licentiatus aut saltem \nearundem disciplinarum vere peritus, in eoque morum \nintegritas, pietas, sana doctrina cum prudentiae laude \nconspirent. \n\n$ 3. Si praeseriptae $ 1 conditiones posthabitae fue- \nrint, Metropolita, aut si ecclesia metropolitana vacans \nfuerit, vel de ipso Capitulo metropolitano agatur, anti- \nquior provinciae Episcopus, agnita rei veritate, Vica- \nrium pro ea vice deputet; actus autem illius qui a Ca- \npitulo electus fuerat, ipso iure sunt nulli. \n\nCAN. 435. \n\n$ 1. Sicut ad Capitulum ante deputationem Vicarii \nCapitularis, ita deinde ad Vicarium Capitularem tran- \nsit ordinaria Episcopi iurisdictio in spiritualibus et \ntemporalibus, exceptis iis quae in iure expresse sunt \neidem prohibita. \n\n8 2. Quare Capitulum et postea Vicarius Capitula- \nris omnia possunt quae enumerata sunt can. 368, $2; \nitem facultate pollent exercitium pontificalium in dioe- \ncesi cuilibet Episcopo permittendi, imo, si Vicarius \nCapitularis sit Episcopus, potest ipse eadem exercere, \nexcluso tamen usu throni cum baldachino. \n\nLiber Secundus - De Personis 197 \n\n$ 9. Vicario Capitulari et Capitulo non licet agere \nquidpiam quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus \npraeiudicium aliquod afferre possit; nominatim vero \nVicarius Capitularis aliique sive de Capitulo sive ex- \ntranei, clerici aut laici, per se vel per alium prohiben- \ntur Curiae episcopalis documenta quaelibet subtrahere \nvel destruere vel celare vel immutare. \n\nCAN. 430. \nSede vacante nihil innovetur. \n\nCAN. 431. \n\nIn Vicario constituendo nullam sibi iurisdictionis \npartem Capitulum retinere potest, nec gerendo muneri \ntempus praefinire aliasve restrictiones praestituere. \n\nCAN. 438. \nVicarius Capitularis, edita fidei professione de qua \nin can. 1406-1408, statim iurisdictionem obtinet, quin \nnecessaria sit ullius confirmatio. \n\nCAN. 439. \n\nQuae in can. 310 de Vicario Generali praescripta \nsunt, eadem de Vicario quoque Capitulari dicta intel- \nligantur. \n\nCaN. 440. \n\nVicarius Capitularis obligatione tenetur residendi \nin dioecesi et applicandae Missae pro populo ad nor- \nmam can. 338, 339. \n\nCAN. 441. \n\nNisi aliter fuerit legitime provisum : \n\n1.\" Vicarius Capitularis et oeconomus ius habent \nad congruam retributionem, in Concilio provinciali de- \nsignatam vel recepta consuetudine concedi solitam, de- \nsumendam ex reditibus mensae episcopalis aut ex aliis \nemolumentis; \n\n2.\" Cetera emolumenta, quo tempore sedes epi- \nScopalis vacaverit, futuro Episcopo pro dioecesi neces- \n\n198 Codem Iuris Canonici \n\nsitatibus reserventur, si ad lIipiscopum, ecclesia non \nvacante, pertinuissent. \n\nCAN. 442. \n\nOeconomus rerum ecclesiasticarum et proventuum \ncuram et administrationem gerat, sub auctoritate ta- \nmen Vicarii Capitularis. \n\nCAN. 443. \n$ 1. Vicarii Capitularis et oeconomi remotio San- \nctae Sedi reservatur; renuntiatio authentica forma est \nexhibenda Capitulo, a quo tamen eam acceptari ne- \ncesse non est, ut valeat; novi autem Vicarii vel oeco- \n\nnomi constitutio post prioris renuntiationem, obitum : \n\nvel remotionem ad ipsum Capitulum pertinet, facienda \nad normam can. 432. \n\n$ 2. Cessat praeterea eorum munus per initam a \nnovo Episcopo possessionem ad normam can. 334, $ 3. \n\nCAN. 444. \n\n$ 1. Novus Episcopus a Capitulo, a Vicario Capi . \ntulari, ab oeconomo et ab aliis officialibus, qui, sede | \nvacante, fuerunt constituti, rationem exigere debet: \nofficiorum, iurisdictionis, administrationis munerisve \n\nipsorum cuiuslibet, et in eos animadvertere, qui in suo \nofficio seu administratione deliquerint, etiamsi, redditis \n\nrationibus, a Capitulo vel a Capituli deputatis abso-.- \n\n]utionem aut liberationem impetraverint. \n\n$ 2. Iidem rationem reddant novo Episcopo scri- \npturarum ad Ecclesiam pertinentium, si quae ad ipsos \npervenerint. \n\nCaPUT VIII. \nDe vicariis foraneis. \n\nCAN. 445. \nViearius foraneus est sacerdos qui vicariatui fora- \nneo, de quo in can. 217, ab Episcopo praeficitur. \n\n' \nI \n1 \n\n- \n\n3 \n\nLiber secundus - De  Personis 199 \n\nCAN. 446. \n\n8 1l. Ad munus vicarii foranei Episcopus eligat sa- \ncerdotem quem dignum iudicaverit, praesertim inter \nrectores ecclesiarum paroecialium. \n\n$ 2. Vicarius foraneus ad nutum Episcopi amoveri \npotest. \n\nCaN. 441. \n\n$ I. Vicario foraneo, praeter facultates quas ei tri- \nbuit Synodus provincialis vel dioecesana et secundum \nnormas in eadem Synodo legitime statutas vel ab Epi- \nscopo statuendas, ius et officium est invigilandi potis- \nsimum : \n\n1.^ Num ecclesiastici viri sui ambitus seu distri- \nctus vitam ducant ad normam sacrorum canonum suis- \nque officiis diligenter satisfaciant, praesertim circ: \nresidentiae legem, divini verbi praedicationem, imper- \ntiendam pueris atque adultis catechesim et obligatio- \nnem infirmis assistendi; \n\n2.^ Num decreta lata ab Episcopo in sacra visi- \ntatione exsecutioni mandentur; \n\n3. Num debitae cautelae circa materiam Sacri- \nficii Eucharistici adhibeantur; \n\n4. Num decor et nitor ecclesiarum et sacrae su- \npellectilis, maxime in custodia sanctissimi Sacramenti \net in Missae celebratione, accurate servetur; an sacrae \nfunctiones secundum sacrae liturgiae praescripta cele- \nbrentur; bona ecclesiastica diligenter administrentur, \nadnexaque illis onera, in primis Missarum, rite im- \npleantur; rectene consceribantur et asserventur libri \nparoeciales. \n\n$ 2. De iis omnibus ut reddatur certior, vicarius \nforaneus debet, statutis ab Episcopo temporibus, sui \ndistrictus paroecias visitare. \n\n8 9. Pertinet etiam ad vicarium foraneum, statim \natque audierit aliquem sui districtus parochum graviter \naegrotare, operam dare ne spiritualibus ac materiali- \nbus auxiliis honestoque funere, cum decesserit, careat; \n\nCod. Iur. Cam. 9 \n\n130 Codem Iuris Canonici \n\net eurare ne, eo aegrotante vel decedente, libri, docu \nmenta, sacra supellectilis aliaque quae ad ecclesiam \npertinent, depereant. aut asportentur. \n\nCaN. 448. \n\n$ 1. Vicarius foraneus debet, diebus ab lLpiscopo \ndesignatis, convocare presbyteros proprii districtus ad \nconventus seu collationes de quibus in can. 131 eisdem- \nque praeesse; ubi vero plures habeantur huiusmodi coe- \ntus in variis districtus locis, invigilare ut rite cele- \nbrentur. \n\n$ 2. Si non sit parochus, debet residere in territorio \nvicariatus vel alio in loco non valde distanti secundum \nnormas ab Episcopo definiendas. \n\nCaN. 449. \n\nSaltem semel in anno vicarius foraneus proprii vi- \ncariatus rationem reddere debet Ordinario loci, expo- \nnens non solum quae intra annum bene gesta sint, sed \netiam quae mala obrepserint, quae scandala exorta | \nsint, quae remedia ad ea reparanda adhibita et quid- \nquid agendum existimet ad ea radicitus exstirpanda. \n\nCax. 450. | \n\n$ 1. Viearius foraneus sigilium habeat vicariatus | \nproprium. | | \n$ 9. Praecedit omnibus parochis aliisque sacerdoti- \nbus sui districtus. | \n\nCaPUT IX. \nDe parochis. \nCax. 451. \n$ 1. Parochus est sacerdos vel persona moralis eui. \nparoecia collata est in titulum cum cura animarum sub. \nOrdinarii loci auctoritate exercenda. \n$ 2. Parochis aequiparantur cum omnibus iuribus \net obligationibus paroecialibus et parochorum nomine \nin iure veniunt : \n1.» Quasi-parochi, qui quasi-paroecias regunt, de \nquibus in can. 216, $ 3; \n\nLiber Secundus - De  Personis 131 \n———— ME RR EA UFQUC E e MUS a E E ETC ETE E mo \n\n2.\" Vicarii paroeciales, si plena potestate paroe- \nciali sint praediti. \n\n$ 9. Circa militum cappellanos sive maiores sive \nminores, standum peculiaribus Sanctae Sedis prae- \nscriptis. \n\nCAN. 452. \n\n$ 1. Bine Apostolicae Sedis indulto paroecia nequit \npersonae morali pleno iure uniri, ita nempe ut ipsamet \npersona moralis sit parochus, ad normam can. 1423, $ 9. \n|. $ 2. Persona moralis, cui paroecia sit pleno iure \nunita, habitualem tantum curam animarum retinere \n|potest, servato, quod ad actualem spectat, praescripto \nican. 41. \n| CAN. 453. \n\n$ 1. Ut quis in parochum valide assumatur, debet \nesse in sacro presbyteratus ordine constitutus. \n\n8 2. Rit insuper bonis moribus, doctrina, animarum \nzelo, prudentia, ceterisque virtutibus ac qualitatibus \npraeditus, quae ad vacantem paroeciam cum laude gu- \nbernandam iure tum communi tum particulari requi- \nruntur. \n\nCAN. 454. \n\n$ l. Qui paroeciae administrandae praeficiuntur \nqua proprii eiusdem rectores, stabiles in ea esse debent; \nquod tamen non impedit quominus omnes ab ea remo- \nveri queant ad normam iuris. \n\n$ 2. At non omnes parochi eandem obtinent stabi- \nlitatem; qui maiore gaudent, inamovibiles; qui minore, \namovibiles appellari solent. \n\n$ 9. Paroeciae inamovibiles nequeunt amovibiles \nreddi sine beneplacito apostolico; amovibiles possunt \nab Episcopo, non autem a. Vicario Capitulari, de Capi- \ntuli cathedralis consilio, inamovibiles declarari; novae \nquae erigantur, sint inamovibiles, nisi Episcopus, pru- \ndenti suo arbitrio, attentis peculiaribus locorum 2ac \npersonarum adiunctis, audito Capitulo, amovibilitatem \nmagis expedire decreverit. \n\n139 Codex Iuris Canonici \n\n$ 4. Quasi-paroeciae sunt omnes amovibiles. \n\n$ 5. Parochi autem, ad religiosam familiam perti- \nnentes, sunt semper, ratione personae, amovibiles ad \nnutum tam loci Ordinarii, monito Superiore, quam Su- \nperioris, monito Ordinario, aequo iure, non requisito \nalterius consensu: nec alter alteri causam judicii sui \naperire multoque minus probare tenetur, salvo recursu \nin devolutivo ad Apostolicam Sedem. \n\nCaN. 455. \n\n& 1. Ius nominandi et instituendi parochos compe- \ntit Ordinario loci, exceptis paroeciis Sanctae Sedi re \nservatis, reprobata contraria consuetudine, sed salvo \nprivilegio electionis aut praesentationis, si cui legitime \ncompetat. \n\n$ 2. Sede vacante aut impedita ad normam can. 429, \nad Vicarium Capitularem aliumve qui dioecesim regat, \npertinet : \n\ni. Viearios paroeciales constituere ad normam \ncan. 412-416; \n\n2» (Yonfirmare electionem aut aeceptare praeser \ntationem ad paroeciam vacantem, et institutionem \nelecto aut praesentato concedere; \n\n2» Paroecias liberae collationis conferre, si sedes \nab anno saltem. vacaverit. \n\n$ 3. Horum nihil Vicario Generali competit sint \nmandato speciali, salvo praescripto cit. ean. 429, $ 1. \n\nCaN. 456. \n\nAd paroecias religiosis conereditas Superior, eui € \nconstitutionibus id competit, sacerdotem suae religio \nnis praesentat Ordinario loci; qui eidem, servato prae \nseripto ean. 459, 8 2, institutionem concedit. \n\nCQaAN. 45. \n\nQuasi-parochos e clero saeculari proprius loci Ord: \nnarius nominat, audito Consilio de quo in can. 302. \n\nLiber Secundus - De Personis 133 \n\n—————————————— —— \n\nCAN. 458. \n\nVacanti paroeciae curet loci Ordinarius providere \nad normam can. 155, nisi peculiaria locorum ac perso- \nnarum adiuncta, prudenti Ordinarii iudicio, collatio- \nnem tituli paroecialis differendam suadeant. \n\nCAN. 459. \n\n.. $ l. Loci Ordinarius, graviter onerata eius con- \nEienus, obligatione tenetur vacantem paroeciam illi \nconferendi, quem magis idoneum ad eam regendam \npreis sine ulla personarum acceptione. \n\n$ 2. In hoc iudicio ratio haberi debet non solum \ndoctrinae, sed etiam earum omnium qualitatum, quae \nad paroeciam vacantem rite regendam requiruntur. \n\n8$ 3. Quare loci Ordinarius : \n\n1.\" Ne omittat documenta, si qua sint, ex Curiae \ntabulario desumere quae clericum nominandum respi- \nciunt et notitias, secretas quoque, si opportunum iudi- \ncaverit, prudenter exquirere etiam ex locis extra dioe- \ncesim; \n\n2.\" Prae oculis habeat praescriptum can. 130, 8 2; \n\n2.\" Clericum examini super doctrina coram se et \nexaminatoribus synodalibus subiiciat; a quo, de con- \nsensu eorundem examinatorum, potest dispensare, si \nagatur de sacerdote doctrinae theologicae laude com- \nmendato. \n\n$ 4. In regionibus in quibus paroeciarum provisio \nfit per concursum sive specialem ad normam const. Be- \nnedieti XIV. Cum. illud, 14 Dec. 1742, sive generalem, \nhaec forma retineatur, donec Sedes Apostolica aliud \ndecreverit. \n\nCaxN. 460. \n\n— $1. Parochus ad normam can. 156 unam tantum \ntitulo paroeciam habeat, nisi de paroeciis agatur aeque \nprincipaliter unitis. \n\n.. $ 2. In eadem paroecia unus tantum debet esse pa- \nrochus qui actualem animarum curam gerat, reprobata \nE \n\n134 Codes Iwris Canonici \n\ndE EE MERE ESSI \n\ncontraria consuetudine et revocato quolibet contrario \nprivilegio. \nCAN. 461. \nCuram animarum parochus obtinet a momento \n\ncaptae possessionis ad normam can. 1443-1445; et ante \npossessionem aut in ipso possessionis capiendae actu \nfidei professionem edere debet, de qua in can. 1406, \nSTA n2 \nCAN. 462. \nFunetiones parocho reservatae sunt, nisi aliud iure \ncaveatur: \n\n1.\" Baptismum conferre sollemniter; \n\n9^» &anctissimam Eucharistiam publice ad infir- \nmos in propria paroecia deferre; \n\n3.» Sanctissimam Eucharistiam publice aut priva- \ntim tanquam Viaticum ad infirmos deferre atque in pe- \nrieulo mortis constitutos extrema, unctione roborare, \nsalvo praeseripto can. 397, n. 3, 514, 848, 8 2, 938, 8 Z; \n\n45 S&aeras ordinationes et ineundas nuptias de- \nnuntiare; matrimoniis assistere; nuptialem benedictio- \nnem impertiri; \n\n5.\" Iusta funebria persolvere ad normam can. 1216; \n\n6 Domibus ad normam librorum liturgicorum \nbenedicere Sabbato Sancto vel alia die pro locorum \nconsuetudine; \n\n1? Fontem baptismalem in Sabbato Sancto bene \ndicere, publicam processionem extra ecclesiam ducere \nbenedictiones extra ecclesiam cum pompa ac sollemni \ntate impertiri, nisi agatur de ecclesia capitulari et Ca \npitulum has functiones peragat. \n\nCAN. 468. \n\n$ 1. Ius est parocho ad praestationes quas ei tribui \nvel probata consuetudo vel legitima taxatio ad norman \ncan. 1507. \n\n& 2. Potiores exigens, ad restitutionem tenetur. \n\nLiber Secundus - De Personis 135 \n\n$ 3. Licet paroeciale aliquod officium ab alio fuerit \nexpletum, praestationes tamen parocho cedunt, nisi de \ncontraria offerentium voluntate certo constet circa \nsummam quae taxam excedit. \n\n$ 4. Gratuitum ministerium ne deneget parochus \niis qui solvendo pares non sunt. \n\nCAN. 464. \n\n$ 1. Parochus ex officio tenetur curam animarum \nexercere in omnes suos paroecianos, qui non sint legi- \ntime exempti. \n\n$ 2. Potest Episcopus iusta et gravi de causa reli- \ngiosas familias et pias domos, quae in paroeciae terri- \ntorio sint et a iure non exemptae, a parochi cura \nsubducere. \n\nCaN. 465. \n\n$ 1. Parochus obligatione tenetur residendi in domo \nparoeciali prope suam ecclesiam; loci tamen Ordina- \nrius potest iusta de causa permittere ut alibi commo- \nretur, dummodo domus ab ecclesia paroeciali non ita \ndistet ut paroecialium perfunctio munerum aliquid \ninde detrimenti capiat. \n\n$& 9. Eidem abesse permittitur per duos ad summum \nintra annum menses sive continuos sive intermissos, \nnisi gravis causa, iudicio ipsius Ordinarii, vel diutur- \nniorem absentiam requirat vel breviorem tantum per- \nmittat. \n\n$ 3. Dies quibus parochus piis exercitiis vacat ad \nnormam can. 126, non computantur, semel in anno, in \nduobus vacationum mensibus, de quibus in $ 2. \n\n$ 4. Sive continuum sive intermissum sit vacatio- \n\n- num tempus, cum absentia ultra hebdomadam est du- \n\nratura, parochus, praeter legitimam causam, habere \ndebet Ordinarii scriptam licentiam et vicarium substi- \ntutum sui loco relinquere ab eodem Ordinario proban- \ndum; quod si parochus sit religiosus, indiget praeterea \n\n136 Codex [uris Canonici \n\nconsensu Superioris et substitutus tum ab Ordinario \nium a Superiore probari debet. \n\n& 5. Si parochus repentina et gravi de causa disce- \ndere atque ultra hebdomadam cogatur abesse, quam- \nprimum per litteras Ordinarium commonefaciat, ei in- \ndicans eausam discessus et sacerdotem supplentem, \neiusque stet mandatis. \n\n& 6. Etiam pro tempore brevioris absentiae paro- \nchus debet fidelium. necessitatibus providere, maxime \n«ij id peculiaria rerum adiuncta postulent. \n\nCAN. 4606. \n\n8 1. Applicandae Missae pro populo obligatione te- \nnetur parochus ad normam can. 339, quasi-parochus \nad normam can. 306. \n\n$ 2. Parochus qui plures forte paroecias aeque prin- \ncipaliter unitas regat aut, praeter propriam paroeciam, \naliam vel alias in administrationem habeat, unam tan- \ntum debet Missam pro populis sibi commissis diebus \npraescriptis applicare. \n\n$ 3. Ordinarius loci iusta de causa permittere \npotest ut parochus Missam pro populo alia die applicet \nab ea qua iure adstringitur. \n\n€ 4. Parochus Missam pro populo applicandam ce- \nlebret in eeclesia paroeciali, nisi rerum adiuncta Mis- \nsam alibi celebrandam exigant aut suadeant. \n\n$ 5. Legitime absens parochus potest Missam pro \npopulo applieare vel ipse per se in loco in quo degit, \nvel per sacerdotem qui eius vices gerat in paroecia. \n\nCAN. 4061. \n$ 1. Debet parochus officia divina celebrare, admi- \nnistrare Sacramenta fidelibus, quoties legitime petant, \nsuas oves cognoscere et errantes prudenter corrigere, \npauperes ac miseros paterna caritate complecti, maxi- \nmam euram adhibere in catholica puerorum institu- \ntione, \n\nLiber Secundus - De  Personis 137 \n\n| $ 2. Monendi sunt fideles ut frequenter, ubi com- \n| mode id fieri possit, ad suas paroeciales ecclesias acce- \n| dant ibique divinis officiis intersint et verbum Dei \n| audiant. \n\n| CAN. 468. \n\n| $ 1. Sedula cura et effusa caritate debet parochus \n| aegrotos in sua paroecia, maxime vero morti proximos, \n| adiuvare, eos sollicite Sacramentis reficiendo eorumque \nanimas Deo commendando. \n\n$ 2. Parocho aliive sacerdoti qui infirmis assistat, \nfacultas est eis concedendi benedictionem apostolicam \ncum indulgentia plenaria in articulo mortis, secundum \nformam a probatis liturgicis libris traditam, quam be- \n,nedictionem impertiri ne omittat. \n\nCAN. 469. \nParochus diligenter advigilet ne quid contra fidem \nc mores in sua paroecia, praesertim in scholis publicis \net privatis, tradatur, et opera caritatis, fidei ac pie- \ntatis foveat aut instituat. \n\nCAN. 4'10. \n$ I. Habeat parochus libros paroeciales, idest li- \nbrum baptizatorum, iere ds inatrimornienm, \ndefunctorum; etiam librum de statu animarum acecu- \nate conficere pro viribus curet; et omnes hos libros, \nsecundum usum ab Ecclesia probatum vel a proprio \nOrdinario praescriptum, conscribat ac diligenter as- \nservet. \n| $2. In libro baptizatorum adnotetur quoque si \nbaptizatus confirmationem receperit, matrimonium \ncontraxerit, salvo praescripto can. 1107, aut sacrum , \nsubdiaconatus ordinem susceperit, vel professionem \nsollemnem emiserit, eaeque adnotationes in documenta \naccepti baptismatis semper referantur. \n| $ 3. In fine cuiuslibet anni parochus authenticum \nexemplar librorum paroecialium ad Curiam episcopa- \nem transmittat, excepto libro de statu animarum. \n\n138 Codecs Iuris Canonici \n\n———————M———————————————————————————— \n\n$ 4. Paroeciali utatur sigillo habeatque tabularium, \nseu archivum, in quo memorati libri custodiantur una \ncum Episcoporum epistolis, aliisque documentis, ne- \ncessitatis vel utilitatis causa servandis; quae omnia, ab \nOrdinario vel eius delegato visitationis vel alio oppor- \ntuno tempore inspicienda, religiose caveat ne ad extra- \nneorum manus perveniant. \n\nCAPUT X. \nDe vicariis paroecialibus. \nCAN. 411. \n\n$ 1. Si paroecia pleno iure fuerit unita domui reli- \ngiosae, ecclesiae capitulari vel alii personae morali, \ndebet constitui vicarius, qui actualem curam gerat ani- \nmarum, assignata eidem congrua fructuum portione, \narbitrio Episcopi. \n\n$ 2. Excepto casu tum legitimi privilegii aut con- \nsuetudinis, tum dotationis vicariae ab Episcopo factae, \nreservata sibi libera nominatione, vicarium praesentat \nSuperior religiosus, Capitulum aliave persona moralis; \nloci autem Ordinarius eundem, si idoneum, servato \npraescripto can. 459, repererit, instituat. \n\n$ 3. Vicarius si sit religiosus, est amovibilis sicut \nparochus religiosus de quo in can. 454, $8 5; ceteri omnes \nvicarii ex parte praesentantis sunt perpetui, sed ab Or- \ndinario possunt, ad instar parochorum, removeri, mo- \nnito eo qui praesentavit. \n\n8$ 4. Ad vicarium exclusive pertinet tota animarum \ncura eum omnibus parochorum iuribus et obligationi- \n\nbus ad normam iuris communis et secundum probata. \n\n- statuta dioecesana vel laudabiles consuetudines. \n\nCaN. 472. \nVacante paroecia : \n1.\" Ordinarius loci in ea quamprimum constituat \nidoneum vicarium oeconomum, de consensu Superioris, \nsi de religioso agatur, qui eam tempore vacationis re- \n\nLiber Secundus - De Personis 139 \n\ngat, assignata eidem parte fructuum pro congrua su- \nstentatione; \n\n2. ^ Ante oeconomi constitutionem, paroeciae re- \ngimen, nisi aliter provisum fuerit, assumat interim \nvicarius cooperator; si plures vicarii sint, primus; si \nomnes aequales, munere antiquior; si vicarii desint, \nparochus vicinior; si tandem agatur de paroecia reli- \ngiosis concredita, domus Superior; loci autem Ordina- \nrius in Synodo vel extra Synodum tempestive deter- \nminet quaenam paroecia cuique paroeciae vicinior \nhabenda sit; \n\n3.' Qui paroeciae regimen ad normam n. 2 as- \nsumpsit, debet loci Ordinarium de paroeciae vacatione \nstatim certiorem facere. \n\nCAN. 418. \n\n$ 1. Vicarius oeconomus iisdem iuribus gaudet \niisdemque officiis adstringitur, ac parochus, in iis quae \nanimarum curam spectant; nihil tamen ipsi agere in \nparoecia licet, quod praeiudicium afferre possit iuri. \nbus parochi aut beneficii paroecialis. \n\n$ 2. Oeconomus novo parocho vel oeconomo succes: \nsori coram vicario foraneo vel alio sacerdote ab Ordi- \nnario designato tradat clavem archivi et inventarium \nlibrorum aec documentorum aliarumque rerum quae ad \nparoeciam pertinent, et rationem reddat accepti et \nexpensi tempore administrationis. \n\nCaN. 44. \n\nVicarius MOSES qui constituitur ad normam \ncan. 465, 88 4, 5 et can. 1928, $ 2, locum parochi tenet \nin omnibus quae ad curam animarum spectant, nisi \nOrdinarius loci vel parochus aliquid exceperint. \n\nCAN. 4'i5. \n$ 1. Si parochus ob senectutem, mentis vitium, im- \nperitiam, caecitatem aliamve permanentem causam suis \nmuniis rite obeundis impar evaserit, Ordinarius loci \ndet vicarium adiutorem, praesentatum a Superiore, si \n\n140 Coder Iuris €anonici \n\nde paroecia agatur religiosis concredita, qui suppleat \neius vicem, assignata eidem congrua fructuum por- \ntione, nisi aliter provisum sit. \n\n$ 9. Adiutori, si in omnibus suppleat parochi vicem, \niura omnia et officia competunt parochorum propria, \nexcepta Missae applicatione pro populo quae parochum \ngravat; si vero suppleat ex parte dumtaxat, eius iura \net obligationes desumantur ex litteris deputationis. \n\n$ 3. Si parochus sit sui compos, adiutor operam \nsuam praestare debet sub eiusdem auctoritate secundum \nOrdinarii litteras. \n\n$ 4. Quod si per vicarium adiutorem bono animarum \nprovideri nequeat, locus est parochi amotioni ad nor- \nmam. can. 2141-2161. \n\nCAN. 416. \n\n$ 1. Si parochus propter populi multitudinem \naliasve eausas nequeat, iudicio Ordinarii, solus conve- \nnientem euram gerere paroeciae, eidem detur unus vel \nplures vicarii cooperatores, quibus congrua remunera- \ntio assignetur. \n& 2. Vicarii cooperatores constitui possunt sive pro \nuniversa paroecia, sive pro determinata paroeciae \nparte. \n\n8$ 3. Non ad parochum, sed ad loci Ordinarium, au- \ndito parocho, competit ius nominandi vicarios coopera- \ntores e clero saeculari. \n\n$ 4. Vicarios cooperatores religiosos Superior cui id \nex constitutionibus competit, audito parocho, praesen- \ntat Ordinario, cuius est eosdem approbare. \n\n$ 5. Vicarius cooperator obligatione tenetur in pa- \nroecia residendi secundum statuta dioecesana vel lau- \ndabiles consuetudines aut Episcopi praescriptum; imo \nprudenter curet Ordinarius, ad normam can. 1954, ut in \neadem paroeciali domo commoretur. \n\n$ 6. Eius iura et obligationes ex statutis dioecesa- \nnis, ex litteris Ordinarii et ex ipsius parochi commis- \nsione desumantur; sed, nisi aliud expresse caveatur, ipse \n\noo UM UUMUMMMMNMBRI SPERM \n\nLiber Secundus - De. Personis 141 \n\ndebet ratione officii parochi vicem supplere eumque \nadiuvare in universo paroeciali ministerio, excepta ap- \nplicatione Missae pro populo. \n\n$ T. Subest parocho, qui eum paterne instruat ac \ndirigat in cura animarum, ei invigilet et saltem quot- \nannis ad Ordinarium de eodem referat. \n\n$ 8. Si nec per vicarios cooperatores spirituali fide- \nlium bono consuli rite queat, Episcopus provideat ad \nnormam can. 1427T. \n\nCAN. 4T. \n\n8 l. Vicarii paroeciales de quibus in can. 472-476, \nsi religiosi sint, amoveri possunt ad normam can. 451, \n$ 5; secus ad nutum Episcopi vel Vicarii Capitularis, \nnon autem Vicarii Generalis sine mandato speciali. \n\n8 2. Quod si vicaria sit beneficialis, vicarius coope- \n'àtor removeri potest processu ad normam iuris, non \nsolum ob causas propter quas alii parochi removeri pos- \nsunt, sed etiam si graviter subiectioni defecerit paro- \ncho debitae in exercitio suarum functionum. \n\nCaN. 478. \n\n$ 1. Sicut parochus ecclesiae cathedralis, ita vica- \nrius paroecialis Capituli cathedralis praecedit omnibus \naliis dioecesis parochis aut vicariis; oeconomi vero ius \npraecedentiae regitur normis in can. 106 statutis. \n\n$ 2. Vicarii substituti et adiutores praecedunt, dum \nin munere manent, vicariis cooperatoribus; hi aliis sa- \ncerdotibus ecclesiae paroeciali addictis. \n\nCAPUT XI. \nDe ecclesiarum rectoribus. \n\nCAN. 419. \n$ 1. Nomine rectorum ecclesiarum hic veniunt sa- \ncerdotes, quibus cura demandatur alicuius ecclesiae, \nquae nec paroecialis sit nec capitularis, nec adnexa do- \nmui communitatis religiosae, quae in eadem officia ce- \nlebret. \n\n149 Codes luris Canonici \n\n$ 2. Decappellano religiosarum, sodalium virorum \nreligionis laicalis, confraternitatis vel alius legitimae \nassociationis, serventur particularium canonum prae- \nseripta. \nCaN. 480. \n$ 1. Ecclesiarum rectores libere nominantur ab Or- \ndinario loci, salvo iure eligendi aut praesentandi, si cui \nlegitime competat; quo in casu Ordinarii est rectorem \napprobare. \n$ 2. Licet ecclesia pertineat ad aliquam religionem \nexemptam, rector tamen a Superiore nominatus debet \nab Ordinario loci approbari. \n$ 3. Si ecclesia coniuncta sit cum Seminario aliove \ncollegio quod a clericis regitur, Superior Seminarii \nvel collegii est simul ecclesiae rector, nisi aliter loci Or- \ndinarius constituerit. \nCaN. 481. \nIn ecclesia sibi commissa rector functiones paroe- \nciales peragere nequit. \nCaN. 482. \nEcclesiae rector potest divina officia etiam sollemnia \nibidem celebrare, salvis legitimis fundationis legibus et \ndummodo non noceant ministerio paroeciali; in dubio \n\nautem utrum huiusmodi detrimentum contingat, necne, | \n\nOrdinarii loci est rem dirimere et opportunas normas \npraeseribere ad illud evitandum. \n\nCaN. 483. \n\nSi ecclesia, Ordinarii loci iudicio, ita a paroeciali di- \nstet ut paroeciani non sine gravi incommodo possint \nparoecialem ecclesiam adire ibique divinis officiis inte- \nresse : , \n\n1. Loci Ordinarius, gravibus quoque statutis poe- \nnis, potest rectori praecipere ut horis populo commo- \n\ndioribus officia celebret, fidelibus dies festos ac ieiunia | \n\ndenuntiet et catecheticam instructionem et Evangelii \nexplieationem tradat; \n\n—— s.n \n\nLiber Secundus - De Personis 143 \n\n2. Parochus potest ex eadem sanctissimum Sa- \ncramentum, inibi ad normam can. 1265 forte asserva- \ntum, pro infirmis desumere. \n\nCAN. 484. \n\n$ 1. Sine rectoris vel alius legitimi Superioris li- \ncentia saltem praesumpta, nemini licet in ecclesia Mis- \nsam celebrare, Sacramenta ministrare aliasve functio- \nnes sacras peragere; haec vero licentia dari vel negari \ndebet ad normam iuris. \n\n$ 2. Quod attinet ad conciones in ecclesia habendas, \nserventur praescripta can. 1337-1342. \n\nCAN. 485. \n\nRector ecclesiae, sub auctoritate Ordinarii loci ser- \nvatisque legitimis statutis ac quaesitis iuribus, debet \ncurare seu advigilare ut divina. officia ad sacrorum ca- \nnonum praescripta ordinate in ecclesia celebrentur, \nonera fideliter adimpleantur, bona rite administrentur, \nsacrae supellectilis atque aedium sacrarum conserva- \ntioni et decori prospiciatur, et ne quidpiam fiat quod \nsanctitati loci ac reverentiae domo Dei debitae quoquo \n\nmodo repugnet. \npug CAN. 486. \n\nRectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut prae- \nsentatum, Ordinarius loci removere ad nutum potest ex \nqualibet iusta causa; quod si rector fuerit religiosus, \nservetur, circa eius remotionem, praescriptuni can. 454, \n\ng 5. \nPARS SECUNDA \nDE RELIGIOSIS \n\nCaN. 48T. \nStatus religiosus seu stabilis in communi vivendi \nmodus, quo fideles, praeter communia praecepta, evan- \n| gelica quoque consilia servanda per vota obedientiae, \n| castitatis et paupertatis suscipiunt, ab omnibus in ho \nnore habendus est. \n\n144 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 488. \nIn canonibus qui sequuntur, veniunt nomine : \n\n1. Religionis, societas, a legitima ecclesiastica \nauetoritate approbata, in qua sodales, secundum pro- \nprias ipsius societatis leges, vota publica, perpetua vel \niemporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncu- \npant, atque ita ad evangelicam perfectionem tendunt; \n\n2 Ordinis, religio in qua vota sollemnia nuncu- \npantur; Congregationis monasticae, plurium monaste- \nriorum sui iuris inter se coniunctio sub eodem Supe- \nriore; religionis exemptae, religio sive votorum sollem- \nnium sive simplicium, a iurisdictione Ordinarii loci \nsubducta; Congregationis religiosae vel Congregationis \nsimpliciter, religio in qua vota dumtaxat simplicia sive \nperpetua sive temporaria emittuntur; \n\n3. Religionis iuris pontificii, religio quae vel ap- \nprobationem vel saltem laudis decretum ab Apostolica \nSede est consecuta; iwris dioecesani, religio quae ab Or- \ndinariis erecta, hoc laudis decretum nondum obtinuit; \n\n4.^ Religionis clericalis, religio cuius plerique so- \ndales sacerdotio augentur; secus est laicalis; \n\n5. Domus religiosae, domus alicuius religionis in \ngenere; domus regularis, domus Ordinis; domus forma- \ntae, domus religiosa in qua sex saltem religiosi professi \ndegunt, quorum, si agatur de religione clericali, qua- \ntuor saltem sint sacerdotes; \n\n6.» Provinciae, plurium religiosarum domorum \ninter se coniunctio sub eodem Superiore, partem eius- \ndem religionis constituens; | \n\n1. Religiosorum, qui vota nuncuparunt in aliqua. \nreligione; religiosorum votorum simplicium, qui in Con-- \ngregatione religiosa; regularium, qui in Ordine; SOrO- \nrum, religiosae votorum simplicium; monialium, reli- \ngiosae votorum sollemnium aut, nisi ex rei natura vel ex. \ncontextu sermonis aliud constet, religiosae quarum vota. \nex instituto sunt sollemnia, sed pro aliquibus locis ex \nApostolieae Sedis praescripto sunt simplicia; ] \n\nLiber Secundus - De Personis 145 \n\n8.\" Superiorum maiorum, Abbas Primas, Abbas \nSuperior Congregationis monasticae, Abbas monaste- \nrii sui iuris, licet ad monasticam Congregationem per- \ntinentis, supremus religionis Moderator, Superior pro- \nvincialis, eorundem vicarii aliique ad instar provincia- \nlium potestatem habentes. \n\nCAN. 489. \n\nRegulae et particulares constitutiones singularum \nreligionum, canonibus huius Codicis non contrariae, \nvim suam servant; quae vero eisdem opponuntur, abro- \ngatae sunt. \n\nCAN. 490. \n\nQuae de religiosis statuuntur, etsi masculino voca- \nbulo expressa, valent etiam pari iure de mulieribus, \nnisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud con- \nstet. \n\nCAN. 491. \n\n8 1l. Religiosi praecedunt laicis; religiones clerica- \nles, laicalibus; canoniei regulares, monachis; monachi. \nceteris regularibus; regulares, Congregationibus reli- \ngiosis; Congregationes iuris pontificii, Congregationi- \nbus iuris dioecesani; in eadem specie servetnr praeseri- \n\n. ptum can. 106, n. 5. \n\n$ 2. At clerus saecularis praecedit tum laicis tum \nreligiosis extra eorum ecclesias atque etiam in eorum \necclesiis, si agatur de religione laicali; Capitulum vero \ncathedrale vel collegiale eisdem praecedit ubique lo- \ncorum. \n\nTITULUS IX. \nDe erectione et suppressione religionis, \nprovinciae, domus. \nCAN. 492. \n\n$ 1l. Episcopi, non autem Vicarius Capitularis vel \nVicarius Generalis, condere possunt Congregationes \nreligiosas; sed eas ne condant neve condi sinant, incon- \n| Cod. Iur. Can. 10 \n\n146 Codez Iuris Canonici \n\nsulta Sede Apostolica; quod si agatur de tertiariis in \ncommuni viventibus, requiritur praeterea ut a supremo \nModeratore primi Ordinis suae religioni aggregentur. \n\n& 2. Congregatio iuris dioecesani, quamvis decursu \ntemporis in plures dioeceses diffusa, usque tamen dum \npontificiae approbationis aut laudis testimonio carue- \nsit, remanet dioecesana, Ordinariorum iurisdictioni \nad normam iuris plane subiecta. \n\n$ 3. Nec nomen nec habitus religionis iam consti- \ntutae assumi potest ab iis qui ad illam legitime non per- \ntinent aut a nova religione. \n\nCav. 493. \n\nQuaelibet religio etiam iuris dioecesani tantum, se- \nmel legitime condita, etiamsi unica domo constet, sup- \nprimi nequit nisi a Sancta Sede, cui etiam reservatur \nde bonis in easu statuere, semper tamen salva offeren- \ntium voluntate. \n\nCAN. 494. \n\n$ 1. Religionem pontificii iuris in provincias divi- \ndere, constitutas iam provincias coniungere vel aliter \ncireumsceribere, novas condere conditasve supprimere, \nmonasteria sui iuris a monastica Congregatione sepa- \nrare et alii unire, ad unam pertinet Sedem Apostolicam. | \n\n$ 2. Exstincta provincia, de eius bonis statuere, \nsalvis iustitiae legibus et fundatorum voluntate, spe- \nctat, nisi constitutiones aliud caveant, ad Capitulum. \ngenerale vel, extra tempus Capituli, ad Moderatorem \ngeneralem cum suo Consilio. \n\nOaN. 495. \n\n$ 1. Congregatio religiosa iuris dioecesani in alia \ndioecesi domos constituere non potest, nisi consentiente: \nutroque Ordinario, tum loci ubi est domus princeps, \ntum loci quo velit commigrare; Ordinarius autem loci \nunde excedit, consensum sine gravi causa ne deneget. - \n8 2. Si ad dioeceses alias eam propagari accidat, ni- \nhil de ipsius legibus mutari liceat, nisi de consensu sin- \n\nT3 \n\ndecae. \n\nÉ \n\nLiber Secundus - De  Personis 147 \n\ngulorum Ordinariorum quorum in dioecesibus aedes \nhabeat, salvis iis quae, ad normam can. 492 8 1, Sedi \n\nhj l 2 2. b) \nApostolicae fuere subiecta. \n\nCAN. 496. \n\nNulla religiosa domus erigatur, nisi iudicari pru- \ndenter possit vel ex reditibus propriis vel ex consuetis \neleemosynis vel alio modo congrue sodalium habitationi \net sustentationi provisum iri. \n\nCAN. 497. \n\n$ l. Ad erigendam domum religiosam exemptam, \nsive formatam sive non formatam, aut monasterium \nmonialium, aut in locis Sacrae Congregationi de Prop. \nFide subiectis quamlibet religiosam domum, requiritur \nbeneplacitum Sedis Apostolicae et Ordinarii loci con- \nsensus in scriptis datus; secus, satis est Ordinarii venia. \n\n$ 2. Constituendae novae domus permissio faculta- \ntem secumfert pro religionibus clericalibus habendi ec- \nclesiam vel publicum oratorium domui adnexum, salvo \npraescripto can. 1162, 8 4, et sacra ministeria per- \nagendi, servatis de iure servandis; pro omnibus religio- \nnibus, pia opera exercendi religionis propria, salvis \nconditionibus in ipsa permissione appositis. \n\n8 39. Ut aedificentur et aperiantur schola, hospitium \nvel similis rationis aedes separata a domo etiam exem- \npta, necessaria est et sufficit specialis Ordinarii scripta \nlicentia. \n\n8 4. Ut constituta domus in alios usus convertatur, \neaedem sollemnitates requiruntur de quibus in $ 1, nisi \n\nagatur de conversione quae, salvis fundationis legibus, \nad internum regimen et disciplinam religiosam dum- \ntaxat referatur. \n| CAN. 498. \n\nDomus religiosa sive formata sive non formata, si \n,&d religionem exemptam pertineat, supprimi nequit \n'Sine beneplacito apostolico; si ad Congregationem iuris \npontificii non exemptam, supprimi potest a supremo \n\n| | \n\n148 Codec Iwris Canonici \n\nModeratore, consentiente Ordinario loci; si ad Congre- \ngationem iuris dioecesani, sola Ordinarii loci auctori- \ntate, audito Congregationis Moderatore, salvo prae- \nscripto can. 493, si de unica domo agatur, salvoque iure \nrecursus in suspensivo ad Sedem Apostolicam. \n\nTITULUS X. \nDe religionum regimine. \nCAPUT I. \nDe Superioribus et de Capitulis. \nCaN. 409. \n& 1. Religiosi omnes, tanquam. supreno Superiori, \n\n————— \n—————————————— \n\nsubduntur Romano Pontifici cui obedire tenentur etiam | \n\nvi voti obedientiae. \n\n$ 2. Cardinalis Protector cuiuslibet religionis, nisi \naliud expresse cautum fuerit in peculiaribus casibus, \niurisdictione in religionem aut in singulos sodales non \npollet, nec potest se interiori disciplinae et bonorum \nadministrationi immiscere, sed eius est tantummodo \nbonum religionis consilio et patrocinio promovere. \n\nCAN. 500. \n\n$ 1. S8ubduntur quoque religiosi Ordinario loci, iis \n\nexceptis qui a Sede Apostolica exemptionis privilegium \nconsecuti sunt, salva semper potestate quam ius etiam. \n\nin eos locorum Ordinariis concedit. \n8 \n\nregularium ex praescripto constitutionum sunt, Ordi- \n\nnario loci subduntur tantum in casibus iure expressis. \n\n$ 3. Nulla virorum religio sine speciali apostolico. \n\nindulto potest sibi subditas habere religiosas Congre- \ngationes mulierum aut earum religiosarum curar et di- \nrectionem retinere sibi specialiter commendatam. \n\nCAN. 501. \n$ 1. Superiores et Capitula, ad normam constitutio- \nnum et iuris communis, potestatem habent dominati \n\n: 2. Moniales quae sub iurisdictione Superiorum. \n\nLiber Secundus - De Personis 149 \n\nepu urs edem rrr M UR Mieter yen. Vd \nvam in subditos; in religione autem clericali exempta, \nhabent iurisdictionem ecclesiasticam tam pro foro in- \nterno, quam pro externo. \n\n$ 2. Ruperioribus quibuslibet districte prohibetur \nquominus in causis ad S. Officium spectantibus se in- \ntromittant. \n\n8 9. Abbas Primas et Superior Congregationis mo- \nnasticae non habent omnem potestatem et iurisdictio- \nnem quam ius commune tribuit Superioribus maiori- \nbus, sed eorum potestas et iurisdictio desumenda est ex \npropriis constitutionibus et ex peculiaribus Sanctae \nSedis decretis, firmo praescripto can. 6055, 1594, 8 4. \n\nCAN. 502. \n\nSupremus religionis Moderator potestatem obtinet \nin omnes provincias, domos, sodales religionis, exercen- \ndam secundum constitutiones; alii Superiores ea gau- \ndent intra fines sui muneris. \n\nCAN. 503. \nSuperiores maiores in religionibus clericalibus ex- \nemptis possunt notarios constituere, sed tantum pro \nnegotiis ecclesiasticis suae religionis. \n\nCAN. 504. \n\nFirmis propriis cuiusvis religionis constitutionibus \nquae provectiorem aetatem aliaque potiora requisita \nexigant, ad munus Superioris maioris inhabiles sunt \nqui eandem religionem professi non sunt a decem sal- \ntem annis à prima professione computandis, non sunt \nex legitimo matrimonio nati et annos quadraginta non \nexpleverunt, si agatur de supremo religionis Modera- \ntore aut de Antistita in monialium monasterio; annos \ntriginta, si de aliis Superioribus maioribus. \n\nCAN. 505. \nSuperiores maiores sint temporarii, nisi aliter fe- \nrant constitutiones; Superiores autem minores locales \n\n150 '  Qodem Iuris Canonici \n\nne constituantur ad tempus ultra triennium; quo exa- \ncto, possunt ad idem munus iterum assumi, si consti- \ntutiones ita ferant, sed non tertio immediate in eadem \nreligiosa domo. \n\nCAN. D06. \n\n8 1. Antequam ad Superiorum maiorum electionem \ndeveniatur in religionibus virorum, omnes et singuli e \nCapitulo iureiurando promittant se electuros quos se- \ncundum Deum eligendos esse existimaverint. \n\n$ 2. In monasteriis monialium, comitiis eligendae \nAntistitae praesit, quin tamen clausuram ingrediatur, \nOrdinarius loci aut eius delegatus cum duobus sacer- \ndotibus scrutatoribus, si moniales eidem subiectae sint; \nsecus, Superior regularis; sed etiam hoc in casu Ordina- \nrius tempestive moneri debet de die et hora electionis, \ncui potest una eum Superiore regulari per se ipse vel \nper alium assistere et, si assistat, praeesse. \n\n& 3. In serutatores ne assumantur ipsarum monia- \nlium confessarii ordinarii. \n\n& 4. In mulierum Congregationibus electioni Anti- \nstitae generalis praesideat per se vel per alium Ordina- \nrius loci, in quo electio peragitur; cui, si agatur de \nCongregationibus iuris dioecesani, peractam electionem \nconfirmare vel rescindere integrum est pro conscien- \ntiae officio. \n\nCav. 507. \n\n$ 1. In electionibus quae a Capitulis fiunt, serve-- \ntur ius commune de quo in can. 160-182, praeter cuius- \nque religionis constitutiones eidem non contrarias. \n\n8 2. Caveant omnes a directa vel indirecta suffra- \neiorum procuratione tam pro seipsis quam pro aliis. \n\n$ 3. Postulatio admitti potest solum in casu extra- \nordinario et dummodo in constitutionibus non prohi- \nbeatur. : \n\nCaN. 508. \n\nIn sua quisque domo Superiores commorentur nec \n\nab eadem discedant, nisi ad normam eonstitutionum. . \n\ndi ai \n\nLíber Secuadus . De Personis 151 \n\nCAN. 509. \n$ 1. Omnis Superior debet notitiam et exsecutionem \ndecretorum Sanctae Sedis, quae religiosos respiciunt, \nsuos inter subditos promovere. \n$ 2. Curent Superiores locales : \n\n1.\" Ut saltem semel in anno, statis diebus, publice \nlegantur propriae constitutiones, itemque decreta quae \npublice legenda Sancta Sedes praescribet; \n\n2. Ut saltem bis in mense, firmo praescripto \ncan. 565. $ 2, christianae catechesis habeatur instructio \npro eonversis et familiaribus, audientium conditioni \naccommodata, et, praesertim in religionibus laicalibus, \npia ad omnes de familia exhortatio. \n\nCAN. 510. \n\nAbbas Primas, Superior Congregationis monasticae \net, cuiusvis religionis iuris pontificii Moderator supre- \nmus debet quinto quoque anno vel saepius, si ita ferant \nconstitutiones, relationem de statu religionis ad San- \nctam Sedem per documentum mittere, subsignatum a \nse cum suo Consilio et, si agatur de Congregatione mu- \nlierum, etiam ab Ordinario loci in quo suprema An- \ntistita eum suo Consilio residet. \n\nCav. 511. \n\nMaiores religionum Superiores quos ad hoc munus \nconstitutiones designant, temporibus in eisdem defini- \ntis, omnes domos sibi subiectas visitent per se, vel per \nalios. si fuerint legitime impediti. \n\nCAN. 512. \n$ 1. Ordinarius loci per se vel per alium quinto \nquoque anno visitare debet : \n1.\" Singula monialium monasteria quae sibi vel \nNedi Apostolicae immediate subiecta sunt; \n2. Ringulas domos sive virorüm sive mulierum \nCongregationis iuris dioecesani. \n\n153 Codeo Iuris Canonici \n\n$ 2. Visitare quoque eodem tempore debet : \n\n1.? Monasteria monialium, quae regularibus sub- \nduntur, circa ea quae clausurae legem spectant; imo \netiam circa alia omnia, si Superior regularis ea a quin- \nque annis non visitaverit; \n\n2. Singulas domos Congregationis clericalis iuris \npontificii etiam exemptae, in iis quae pertinent ad ec- \nclesiam, sacrarium, oratorium publicum, sedem ad sa- \ncramentum poenitentiae; \n\n3. Singulas domos Congregationis laicalis iuris \npontifieii non solum in iis, de quibus in superiore nu- \nmero, sed etiam in aliis, quae internam disiphngm \nJoa ad normam tamen can. 618, 8 2, n. 2. \n\n8 3. Quod ad bonorum Sane ionem attinet, \nventur praescripta can. 533-535. \n\nCAN. 513. \n\n$ 1. Visitator ius et officium habet interrogandi re- \nligiosos quos oportere iudicaverit et cognoscendi de iis \nquae ad visitationem spectant; omnes autem religiosi \nobligatione tenentur respondendi secundum veritatem, \nnec Superioribus fas est quoquo modo eos ab hae obli- \ngatione avertere aut visitationis scopum aliter im- \npedir, \n\n8 2. A decretis V ONU recursus datur in devo- \nlutivo tantum, nisi Visltator ordine iudiciario proces- \nserit. \n\nCAN. 514. \n\n1. In omni religione clericali ius et officium Su- \nperioribus est per se vel per alium aegrotis professis, \nnovitiis, aliisve in religiosa domo diu noctuque degen- \ntibus causa famulatus aut educationis aut hospitii aut \ninfirmae valetudinis, Eucharisticum Viaticum et ex- \ntremam unctionem ministrandi. \n\n8 2. In monialium domo idem ius et officium habet \nordinarius confessarius vel qui eius vices gerit. \n\nLiber Secundus - De Personis 153 \n\n$ 9. In alia religione laicali hoc ius et officium spe- \nctat ad parochum loci vel ad.cappellanum quem Ordi- \nnarius parocho suffecerit ad normam can. 464, $8 2. \n\n8 14. In funeribus servetur praescriptum can. 1221, \n\n1230, 8 5. \nCAN. 515. \n\nProhibentur tituli dignitatum vel officiorum mere \nhonorifici; soli, si id permittant constitutiones, toleran- \ntur tituli officiorum maiorum, quibus religiosi in pro- \npria religione reapse functi sint. \n\nCAN. 516. \n\n8 Il. Supremus religionis aut monasticae Congrega- \ntionis Moderator, Superior provincialis et localis sal- \ntem formatae domus habeant suos consiliarios, quorum \nconsensum aut consilium exquirant ad normam consti- \ntutionum et sacrorum canonum. \n\n8 2. Sint etiam pro administratione bonorum tem- \nporalium oeconomi: generalis qui religionis universae \nbona administret, provincialis qui provinciae, localis \nqui singularum domorum; qui omnes officio suo fungan- \ntur sub directione Superioris. \n\n$ 3. Oeconomi generalis et provincialis munus ge- \nrere Superior ipse non potest; munus vero oeconomi \nlocalis, quamvis melius a munere Superioris distingua- \ntur, componi tamen cum eo potest, si necessitas id \nexigat. \n\n8$ 4. Ni de modo oeconomos eligendi constitutiones \nsileant, a Superiore maiore cum consensu sui Consilii \n\nelieantur. \nCAN. 517. \n\n.. 8 I. Quaevis virorum religio iuris pontificii procu- \nratorem generalem habeat, qui, secundum constitutio- \nnes designatus, negotia propriae religionis apud San- \nctam Sedem pertractet. \n\n$ 2. Antequam praescriptum in constitutionibus \ntempus exspiret, ne amoveatuür, inconsulta Sede Apo- \nstolica. \n\n154 Codes Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe confessariis et cappellanis. \n\nCAN. 518. \n\n$ 1. In singulis religionis clericalis domibus depu- \ntentur plures pro sodalium numero confessarii legitime \napprobati, cum potestate, si agatur de religione exem- \npta, absolvendi etiam a casibus in religione reservatis. \n\n€ 9. Superiores religiosi, potestatem audiendi con- \nfessiones habentes, possunt, servatis de iure servandis, \nconfessiones audire subditorum, qui ab illis sponte sua \nac motu proprio id petant, at sine gravi causa id per \nmodum habitus ne agant. \n\n$ 3. Caveant Superiores ne quem subditum aut ipsi \nper se aut per alium vi, metu, importunis suasionibus \naliave ratione inducant ut peccata apud se confiteatur. \n\nCAN. 519. \n\nFirmis constitutionibus quae confessionem statis \ntemporibus praecipiunt vel suadent apud determinatos \nconfessarios peragendam, si religiosus, etiam exemptus, \nad suae conscientiae quietem, confessarium adeat ab \nOrdinario loci approbatum, etsi inter designatos non \nrecensitum, confessio, revocato quolibet contrario pri- \nvilegio, valida et licita est; et confessarius potest reli- \ngiosum absolvere etiam a peccatis et censuris in reli- \ngione reservatis. \n\nCav. 520. \n\n$ 1. Singulis religiosarum domibus unus dumtaxat \ndetur confessarius ordinarius, qui saeramentales con- \nfessiones universae communitatis excipiat, nisi propter \nmagnum ipsarum numerum vel aliam iustam causam. \nsit opus altero vel pluribus. \n\n& 2. Si qua religiosa, ad animi sui quietem, et ad \nmaiorem in via Dei progressum, aliquem specialem \nconfessarium vel moderatorem spiritualem postulet, \neum facile Ordinarius concedat; qui tamen invigilet ne \n\nLiber Secundus - De Personis 155 \n\nex hae concessione abusus irrepant; quod si irrepserint, \neos caute et prudenter eliminet, salva conscientiae li- \nbertate. \nCAN. 521. \n\n$ I. Unieuique religiosarum communitati detur \nconfessarius extraordinarius qui quater saltem in anno \nad domum religiosam aecedat et cui omnes religiosae \nse sistere debent, saltem benedictionem recepturae. \n\n$ 2. Ordinarii locorum, in quibus religiosarum com- \nmunitates exsistunt, aliquot sacerdotes pro singulis \ndomibus designent, ad quos pro sacramento poeniten- \ntiae in casibus particularibus recurrere eae facile pos- \nsint, quin necessarium sit ipsum Ordinarium toties \nquoties adire. \n\n$ 9. Si qua religiosa aliquem ex iis confessariis \nexpetat, nulli Antistitae liceat nec per se nec per alios, \nneque directe neque indirecte, petitionis rationem in- \nquirere, petitioni verbis aut factis refragari, aut quavis \nratione ostendere se id aegre ferre. \n\nCAN. 522. \n\nSi, non obstante praescripto ean. 520, 521, aliqua \nreligiosa, ad suae conscientiae tranquillitatem, confes- \nsarium adeat ab Ordinario loci pro mulieribus appro- \nbatum, confessio in qualibet ecclesia vel oratorio etiam \nsemi-publico peracta, valida et licita est, revocato quo- \nlibet contrario privilegio; neque Antistita id prohibere \npotest aut de ea re inquirere, ne indirecte quidem; et \nreligiosae nihil Antistitae referre tenentur. \n\nCav. 523. \n\nReligiosae omnes, cum graviter aegrotant, licet mor- \ntis periculum absit, quemlibet sacerdotem ad mulierum \nconfessiones excipiendas approbatum, etsi non destina- \ntum religiosis, arcessere possunt eique, perdurante \ngravi infirmitate, quoties voluerint, confiteri, nec An- \ntistita potest eas sive directe sive indirecte prohibere. \n\n156 Coder Iuris Canonici \n\nCAN. 524. \n\n& 1. In munus confessarii religiosarum et ordinarii \net extraordinarii deputentur sacerdotes, sive e clero \nsaeculari, sive religiosi de Superiorum licentia, morum \nintegritate ac prudentia praestantes; sint insuper an- \nnos nati quadraginta, nisi iusta causa, iudicio Ordi- \nnarii, aliud exigat, nullam potestatem in easdem reli- \ngiosas in foro externo habentes. \n\n$ 2. Confessarius ordinarius non potest renuntiari \nextraordinarius nec, praeter casus in can. 526 recensi- \ntos, rursus deputari ordinarius in eadem communitate, \nnisi post annum ab expleto munere; extraordinarius \nvero immediate ut ordinarius renuntiari potest. \n\n$ 3. Confessarii religiosarum tum ordinarii tum \nextraordinarii interno vel externo communitatis regi- \nmini nullo modo sese immisceant. \n\nCAN. 5295. \n\nSi religiosarum domus Sedi Apostolicae immediate \nsubiecta sit vel Ordinario loci, hic eligit sacerdotes à \nconfessionibus tum ordinarios tum extraordinarios; si \nSuperiori regulari, hic confessarios Ordinario praesen- \ntat, cuius est eosdem pro audiendis illarum monialium \nconfessionibus approbare et Superioris negligentiam, \nsi opus sit, supplere. \n\nCAN. 5206. \n\nReligiosarum confessarius ordinarius suum munus \nne exerceat ultra triennium; Ordinarius tamen eum ad \nseeundum, imo etiam ad tertium triennium confirmare \npotest, si vel ob sacerdotum ad hoc officium idoneorum \npenuriam aliter providere nequeat, vel maior religio- \nsarum pars, earum quoque quae in aliis negotiis ius \nnon habent ferendi suffragium, in eiusdem confessarii \nconfirmationem, per secreta suffragia, convenerit; dis- \nsentientibus tamen, si velint, aliter providendum est. \n\nLiber Secundus - De Personis 15 \n\nMOT \n\nCAN. 52. \n\nLoci Ordinarius, ad normam can. 880, potest, gra- \nvem ob causam, religiosarum confessarium tam ordi- \nnarium quam extraordinarium amovere, etiamsi mo- \nnasterium regularibus subdatur et ipse sacerdos a \nconfessionibus sit regularis, nec tenetur causam amo- \ntionis cuiquam significare, excepta Apostolica Sede, si \nab ea requiratur; de amotione autem debet Superiorem \nregularem monere, si moniales regularibus subdantur. \n\nCAN. 9528. \n\nEtiam in iaicalibus virorum religionibus deputetur, \nad normam can. 814, $ 1, 875, $ 2, confessarius ordina- \nrius et extraordinarius; et si religiosus aliquem specia- \nlem confessarium expostulet, illum Superior concedat, \nnullo modo petitionis rationem inquirens neque id \naegre se ferre demonstrans. \n\nCAN. 529. \n\nSi agatur de religionibus laicalibus non exemptis, \nOrdinarii loci est sacerdotem a sacris designare et a \nconcionibus probare; si de exemptis, Superior regula- \nris eosdem sacerdotes designat eiusque negligentiam \nsupplet Ordinarius. \n\nCAN. 530. \n\n8 l. Omnes religiosi Superiores districte vetantur \npersonas sibi subditas quoquo modo inducere ad con- \nscientiae manifestationem sibi peragendam. \n\n$ 2. Non tamen prohibentur subditi quominus li- \nbere ac ultro aperire animum suum Superioribus va- \nleant; imo expedit ut ipsi filiali cum fiducia Superiores \nadeant, eis, si sint sacerdotes, dubia quoque et anxie- \ntates suae conscientiae exponentes. \n\nCAPUT III. \nDe bonis temporalibus eorumque administratione. \nCAN. 531. \nNon modo religio, sed etiam provincia et domus sunt \ncapaces acquirendi et possidendi bona temporalia cum \n\n158 Codex Iuris Canonici \n\nreditibus stabilibus seu fundatis, nisi earum capacitas \n\nin regulis et constitutionibus excludatur aut coar- \nctetur. \nOAN. 532. \n\n$ 1. Bona tum religionis, tum provinciae domus- \nque, administrentur ad normam constitutionum. \n\n$ 9. Expensas et actus iuridicos ordinariae admi- \nnistrationis valide, praeter Superiores, faciunt, intra \nfines sui muneris, officiales quoque, qui in constitutio- \nnibus ad hoc designantur. \n\nCAN. 533. \n$ 1. Pro pecuniae quoque collocatione servetur prae- \nseriptum can. 532, $ 1; sed praevium consensum Ordi- \nnarii loci obtinere tenentur : \n\n1.\" Antistita monialium et religionis iuris dioece- \nsani pro euiusvis pecuniae collocatione; imo, si monia- \nlium monasterium sit Superiori regulari subiectum, \nipsius quoque consensus est necessarius; \n\n2. Antistita in Congregatione religiosa iuris pon- \ntificii, si pecunia dotem professarum constituat, ad nor- \nmam can. 519; \n\n3.\" Superior vel Antistita domus Congregationis \nreligiosae, si qui fundi domui tributi legative sint ad \nDei cultum beneficentiamve eo ipso loco impendendam; \n\n4.\" Religiosus quilibet, etsi Ordinis regularis \n\nalumnus, si pecunia data sit paroeciae vel missioni, aut - \n\nreligiosis intuitu paroeciae vel missionis. \n$ 2. Haec item servanda sunt pro qualibet colloca- \ntionis mutatione. \nCaN. 534. \n\n$ 1. Firmo praescripto can. 1531, si agatur de alie- \n\nnandis rebus pretiosis aliisve bonis quorum valor su- \nperet summam triginta millium francorum seu libella- \nrum, vel de contrahendis debitis et obligationibus ultra \nindicatam summam, contractus vi caret, nisi benepla- \n\n/—————À \n\nLiber Secundus - De  Personis 159 \n\ncitum apostolicum antecesserit; secus, requiritur et suf- \nficit licentia, in scriptis data, Superioris ad normam \nconstitutionum cuim consensu sui Capituli seu Consilii \nper secreta suffragia manifestato; sed si agatur de mo- \nnialibus aut sororibus iuris dioecesani, accedat necesse \nest consensus, in scriptis praestitus, Ordinarii loci, \nnecnon Superioris regularis, si monialium monaste- \nrium eidem subiectum sit. \n\n$ 2. In precibus pro obtinendo consensu ad con- \ntrahenda debita vel obligationes, exprimi debent alia \ndebita vel obligationes, quibus ipsa persona moralis, \nreligio vel provincià vel domus, ad eum diem gravatur; \nsecus obtenta venia invalida est. \n\nCAN. 53b. \n\n$ l. In quolibet monialium monasterio etiam ex- \nempto : \n\n1.\" Administrationis ratio, gratis exigenda, redda- \ntur semel in anno, aut etiam saepius si id in constitu- \ntionibus praescribatur, ab Antistita Ordinario loci, \nitemque Superiori regulari, si monasterium sit eidem \nsubiectum; \n\n2. Ni ratio administrationis Ordinario non pro- \nbetur, ipse potest opportuna remedia adhibere, etiam \nremovendo, si res postulet, oeconomam aliosque admi- \nnistratores; quod si monasterium sit Superiori regulari \nsubiectum, eum Ordinarius, uti prospiciat, moneat; \nquod si ille neglexerit, ipse per se consulat. \n\n$ 2. In aliis mulierum religionibus, ratio admini- \nstrationis bonorum quae dotes constituunt, Ordinario \nloci reddatur occasione visitationis et etiam saepius, si \nOrdinarius id necessarium duxerit. \n\n8 9. Loci Ordinario ius insuper esto cognoscendi : \n\n1. De rationibus oeconomicis domus religiosae \niuris dioecesani; \n\n2. De administratione fundorum legatorumque \nde quibus in can. 533, $ 1, nn. 3, 4. \n\n160 Codex luris Canonici \n\n€ M À— — — M — \n\nCAN. 536. \n\n$ 1. Si persona moralis (sive religio, sive provincia, \nsive domus) debita et obligationes contraxerit etiam \ncum Superiorum licentia, ipsa tenetur de eisdem re- \nspondere. \n\n$ 2. Si contraxerit regularis cum licentia Superio- \nrum, respondere debet persona moralis, cuius Superior \nlicentiam dedit; si religiosus votorum simplicium, ipse \nrespondere debet, nisi de Superioris licentia negotium \nreligionis gesserit. \n\n$ 3. Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum \nlicentia, ipsemet respondere debet, non autem religio \nvel provincia vel domus. \n\n& 4. Firmum tamen semper esto, contra eum, in \ncuius rem aliquid ex inito contractu versum est, sem- \nper posse actionem institui. \n\n$ 5. Caveant Superiores religiosi ne debita con- \nirahenda permittant, nisi certo constet ex consuetis \nreditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non \nnimis longum per legitimam | amortizationem | reddi \nsummam capitalem. \n\nCAN. 581. \n\nLargitiones ex bonis domus, provinciae, religionis \nnon permittuntur, nisi ratione eleemosynae vel alia \niusta de eausa, de venia Superioris et ad normam con- \nstitutionum. \n\nTITULUS XI. \nDe admissione in religionem. \nCaN. 538. \nIn religionem admitti potest quilibet catholicus \nqui nullo legitimo detineatur impedimento rectaque \n\nintentione moveatur, et ad religionis onera ferenda \nsit idoneus. \n\nLiber Secundus - De Personis 161 \n\nCAPUT I. \nDe postulatu. \nCaN. 539. \n$ l. In religionibus a votis perpetuis mulieres \nomnes et, si agatur de religione virorum, conversi, \nantequam ad novitiatum admittantur, postulatum ad \nsex saltem integros menses peragant; in religionibus \nvero a votis temporariis, ad necessitatem et tempus \npostulatus quod attinet, standum constitutionibus. \n$ 2. Superior maior praescriptum postulatus tem- \npus potest prorogare, non tamen ultra aliud semestre. \n\nO4N. 540. \n\n$ 1. Postulatus peragi debet vel in domo novitiatus \nvel in alia religionis domo in qua disciplina secundum \nconstitutiones accurate servetur sub speciali cura pro- \nbati religiosi. \n\n$8 2. Postulantes vestem induant modestam ac di- \nversam a veste novitiorum. \n\n$ 3. In monasteriis monialium adspirantes, dum \npostulatum peragunt, lege clausurae tenentur. \n\nCAN. 541. \n\nPostulantes, antequam novitiatum incipiant, exer- \ncitiis spiritualibus vacent per octo saltem integros dies; \net, iuxta prudens confessarii iudicium, praemittant \ngeneralem anteactae vitae confessionem. \n\nCAPUT II. \nDe novitiatu. \nAnT. |. — De requisitis ut quis in novitiatwn admittatur. \nCAN. 542. \nFirmo praeseripto can. 539-541, aliisque in propriis \ncuiusque religionis constitutionibus, \n1. Invalide, ad novitiatum admittuntur : \nQui sectae acatholicae adhaeserunt; \nQui aetatem ad novitiatum requisitam non habent; \n\nCod. Iur. Can. E \n\n169 Codex Iuris Canonici \n\nQui religionem ingrediuntur vi, metu gravi aut \ndolo inducti, vel quos Superior eodem modo inductus \nrecipit; \n\nConiux, durante matrimonio; \n\nQui obstringuntur vel obstricti fuerunt vinculo \nprofessionis religiosae; \n\nHi quibus imminet poena ob grave delictum com- \nmissum de quo aeceusati sunt vel accusari possunt; \n\nEpiscopus sive residentialis sive titularis, licet a \nRomano Pontifice sit tantum designatus; \n\nOlerici qui ex instituto Sanctae Sedis iureiurando \ntenentur operam suam navare in bonum suae dioecesis \nvel missionum, pro eo tempore quo iurisiurandi obli- \ngatio perdurat. \n\n2.* Illicite, sed valide admittuntur : \n\nOlerici in saeris constituti, inconsulto loci Ordi- \nnario aut eodem contradicente ex eo quod eorum disces- \nsus in grave animarum detrimentum cedat, quod aliter \nvitari minime possit; \n\nAere alieno gravati qui solvendo pares non sint; \n\nReddendae rationi obnoxii aut aliis saecularibus \nnegotiis implicati, ex quibus lites et molestias religio \ntimere possit; \n\nFilii qui parentibus, idest patri vel matri, avo vel \naviae, in gravi necessitate constitutis, opitulari debent, \net parentes quorum opera sit ad liberos alendos vel \neducandos necessaria; \n\nAd sacerdotium in religione destinati, a quo ta- \nmen removeantur irregularitate aliove canonico impe- \ndimento; \n\nOrientales in latinis religionibus sine venia seri- \npto data Saerae Congregationis pro Ecclesia Orientali. \n\nCAN. 543. \n\nIus admittendi ad novitiatum et subsequentem pro- \nfessionem religiosam tam temporariam quam perpe- \ntuam pertinet ad Superiores maiores cum suffragio \n\nLiber Secundus - De Personis 163 \n\nConsilii seu Capituli, secundum peculiares cuiusque \nreligionis constitutiones. \n\nCAN. 544. \n\n$ 1. In quavis religione omnes adspirantes, ante- \nquam admittantur, exhibere debent testimonium re- \ncepti baptismatis et confirmationis. \n\n$ 2. Adspirantes viri debent praeterea testimonia- \nles litteras exhibere Ordinarii originis ac cuiusque loci \nin quo, post expletum decimum quartum aetatis an- \nnum, morati sint ultra annum moraliter continuum, \nsublato quolibet contrario privilegio. \n\n8 9. Si agatur de admittendis illis qui in Seminario, \ncollegio vel alius religionis postulatu aut novitiatu fue- \nrunt, requiruntur praeterea litterae testimoniales, da- \ntae pro diversis casibus a rectore Seminarii vel collegii, \naudito Ordinario loci, aut a maiore religionis Supe- \nriore. \n\n$4. Pro clericis admittendis, praeter testimonium \nordinationis, sufficiunt litterae testimoniales Ordina- \nriorum in quorum dioecesibus post ordinationem ultra \nannum moraliter continuum sint commorati, salvo \npraescripto $8 3. \n\n$ 5. Religioso professo, ad aliam religionem ex apo- \nstolico indulto transeunti, satis est testimonium Supe- \nrioris maioris prioris religionis. \n\n$ 6. Praeter haec testimonia a iure requisita, pos- \nsunt Superiores, quibus ius est adspirantes in religio- \nnem cooptandi, alia quoque exigere, quae ipsis ad hunc \n\nfinem necessaria aut opportuna videantur. \n\n$ 7. Mulieres denique ne recipiantur, nisi praemis- \nSis accuratis investigationibus cirea earum indolem et \n\nmores, firmo praescripto 8 3. \n\nCAN. 545. \n$ 1l. Qui litteras testimoniales ex praescripto iuris \n\ndare debent, eas non ipsis adspirantibus, sed Superio- \nribus religiosis dent gratuito intra trimestre spatium \n\n164 Codex Iuris Canonici \n\nab earum requisitione, sigillo clausas et, si agatur de \nillis qui in Seminario, collegio vel alius religionis po- \nstulatu aut novitiatu fuerint, a Superiore iu 'amento \nfirmatas. \n\n$ 2. Siob graves rationes iudicaverint se eis respon- \ndere non posse, causas Apostolicae Sedi intra idem \ntempus exponant. \n\n$ 3. Si reposuerint adspirantem satis non esse sibi \ncognitum, per aliam accuratam investigationem ac fide \ndignam relationem Superior religiosus suppleat; si vero \nnil reposuerint, Superior requirens de non recepta re- \nsponsione Sanctam Sedem certiorem reddat. \n\n$ 4. In suis litteris testimonialibus, postquam dili- \ngentem investigationem, etiam per secretas notitias, \ninstituerint, referre debent, graviter eorum conscientia \nonerata super veritate expositorum, de adspirantis na- \ntalibus, moribus, ingenio, vita, fama, conditione, scien- \ntia; sitne inquisitus, aliqua censura; irregularitate aut \nalio canonico impedimento irretitus, num propria fami- \nlia eius auxilio indigeat, et tandem, si agatur de illis \nqui in Seminario, collegio, aut alius religionis postu- \nlatu aut novitiatu fuerint, quanam de causa dimissi \n'sint vel sponte discesserint. \n\nCaN. 546. \n\nOmnes qui praedictas informationes receperint, \nstricta obligatione tenentur secreti servandi circa no- \ntitias habitas et personas quae illas tradiderunt. \n\nCaN. 547. \n\n$ 1. In monasteriis monialium postulans afferat \ndotem in constitutionibus statutam aut legitima con- \nsuetudine determinatam. \n\n$ 2. Haec dos ante susceptionem habitus monaste- \nrio tradatur aut saltem eius traditio tuta reddatur \nforma iure civili valida. \n\n$ 3. In religionibus votorum simplicium, quod ad \nreligiosarum dotem pertinet, standum constitutio- \nnibus. \n\nLiber Secundus - De Personis 165 \n\n$ 4. Dos praescripta condonari ex toto vel ex parte \nnequit sine indulto Sanctae Sedis, si agatur de reli- \ngione iuris pontificii; sine venia Ordinarii loci, si de \nreligione iuris dioecesani. \n\nCAN. 548. \nDos monasterio seu religioni irrevocabiliter acqui- \nritur per obitum religiosae, licet haec nonnisi vota \ntemporaria nuncupaverit. \n\nCN. 549. \n\nPost primam religiosae professionem dos in tutis, \nlicitis ac fructiferis nominibus collocetur ab Antistita \ncum suo Consilio, de consensu Ordinarii loci et Supe- \nrioris regularis, si domus ab hoc dependeat; omnino \nautem prohibetur eam quoquo modo ante religiosae \nobitum impendi, ne ad aedificandam quidem domum \naut ad aes alienum exstinguendum. \n\nCAN. 550. \n\n$ 1. Dotes caute et integre administrentur apud \nmonasterium vel domum habitualis residentiae supre- \nmae Moderatricis aut Antistitae provincialis. \n\n$ 2. Ordinarii locorum conservandis religiosarum \ndotibus sedulo invigilent; et praesertim in sacra visita- \ntione de eisdem rationem exigant. \n\nCAN. 551. \n\n$ 1. Dos religiosae professae sive votorum sollem- \nnium sive votorum simplicium quavis de causa disce- \ndenti integra restituenda est sine fructibus iam ma- \nturis. \n\n$ 2. Si vero religiosa professa ad aliam religionem \nex apostolico indulto transeat, durante novitiatu, fru- \nctus, salvo praescripto can. 570, $ 1; emissa vero nova \nprofessione, dos ipsa huic religioni debentur; si ad \naliud eiusdem Ordinis monasterium, huic debetur ipsa \ndos a die transitus, \n\n166 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 552. \n\n$ 1. Religiosarum etiam exemptarum Antistita de- \nbet Ordinarium loci, duobus saltem mensibus ante, cer- \ntiorem facere de proxima admissione ad novitiatum et \nad professionem tum temporariam tum perpetuam sive \nsollemnem sive simplicem. \n\n$ 2. Ordinarius loci vel, eo absente aut impedito, \nsacerdos ab eodem deputatus, adspirantis voluntatem, \nsaltem triginta diebus ante novitiatum et ante profes- \nsionem, ut supra, diligenter et gratuito exploret, non \ntamen clausuram ingrediens, num ea coacta seductave \nsit, an sciat quid agat; et, si de pia eius ae libera volun- \ntate plane constiterit, tunc adspirans poterit ad novi- \ntiatum vel novitia ad professionem admitti. \n\nAnm. II. — De novitiorum institutione. \nCAN. 553. \nNovitiatus incipit susceptione habitus, vel alio modo \nin constitutionibus praescripto. \n\nCAN. 554. \n\n$ 1. Erigatur domus novitiatus ad normam consti- \ntutionum; si vero agatur de religione iuris pontificii, \nad eam erigendam necessaria est licentia Sedis Apo- \nstolicae. \n\n$8 2. Plures in eadem provineia novitiatus domus, \nsi religio in provincias divisa sit, designari nequeunt, \nnisi gravi de causa et eum speciali apostolico indulto. \n\n$ 3. Superiores in novitiatus ac studiorum domo \nne collocent, nisi religiosos qui sint ad exemplum re- \ngularis observantiae studio. \n\nCaN. 555. \n$ 1. Praeter alia quae in can. 543 ad novitiatus va- \nliditatem enumerantur, novitiatus ut valeat, peragi | \ndebet : \n1.\" Post completum decimum quintum saltem \naetatis annum; \n\nLiber Secundus - De Personis 167 \n\n2.* Per annum integrum et continuum; \n3.\" In domo novitiatus. \n$ 2. Bi longius tempus in constitutionibus pro no- \nvitiatu praescribatur, illud ad validitatem professionis \nnon requiritur, nisi in eisdem constitutionibus aliud \nexpresse dicatur. \nCAN. 556. \n\n$ 1l. Novitiatus interrumpitur, ita ut denuo inci- \npiendus ac perficiendus sit, si novitius, a Superiore \ndimissus, e domo exierit, aut domum sine illius licen- \ntia non reversurus deseruerit, aut extra domum, etsi \nreversurus, ultra triginta dies sive continuos sive non \ncontinuos permanserit quacunque ex causa, etiam de \nSuperiorum licentia. \n\n$ 2. Si novitius ultra quindecim, sed non ultra tri- \nginta dies etiam non continuos, de Superiorum licentia \nvel vi coactus extra domus septa permanserit sub Su- \nperioris obedientia, ad validitatem novitiatus necesse \net satis est dies hoc modo transactos supplere; si non \nultra quindecim dies, supplementum potest a Superio- \nribus praescribi, sed non est ad validitatem neces- \nsarium. \n\n$ 9. Superiores licentiam manendi extra septa no- \nvitiatus, nisi iusta et gravi de causa, ne impertiant. \n\n$ 1. Si novitius a Superioribus in aliam novitiatus \ndomum eiusdem religionis transferatur, novitiatus non \ninterrumpitur. \n\nCAN. 551. \n\nInteger novitiatus peragatur in habitu quem consti- \ntutiones pro novitiis praescribunt, nisi speciales loco- \nrum circumstantiae aliud exigant. \n\nCaxN. 558. \nIn religionibus in quibus duae sunt sodalium clas- \nses, novitiatus pro altera classe peraetus, pro altera \nnon valet. \n\n168 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 559. \n\n$ 1. Novitiorum institutioni praeficiendus est Ma- \ngister, qui sit annos natus quinque saltem ac triginta, \ndecem saltem ab annis a prima professione professus, \nprudentia, caritate, pietate, religionis observantia con- \nspicuus et, si de clericali religione agatur, in sacerdotio \nconstitutus. \n\n& 2. Si ob novitiorum numerum vel aliam iustam \ncausam expedire visum fuerit, Magistro novitiorum \nadiungatur socius, eidem immediate subiectus in iis \nquae ad novitiatus regimen spectant, annos natus sal- \ntem triginta, quinque saltem ab annis a prima profes- \nsione professus, cum ceteris dotibus necessariis et op- \nportunis. \n\n$ 3. Uterque ab omnibus officiis oneribusque vacare \ndebet, quae novitiorum curam et regimen impedire \nvaleant. \n\nCAN. 560. \n\nMagister novitiorum eiusque socius eligantur ad \nnormam constitutionum, et si quod in his tempus ad \ndurationem muneris praescriptum sit, eo durante, ne \nremoveantur sine iusta gravique causa; sed iidem rur- \nsus eligi possunt. \n\nCAN. 561. \n\n$ 1. Uni Magistro ius est et officium consulendi no- \nvitiorum institutioni, ad ipsumque unum novitiatus \nregimen spectat, ita ut nemini liceat hisce se, quovis \ncolore, immiscere, exceptis Superioribus quibus id a \nconstitutionibus permittitur ae Visitatoribus; ad disci- \nplinam vero universae domus quod attinet, Magister, \nperinde ac novitii, Superiori est obnoxius. \n\n$ 2. Novitius potestati Magistri ac Superiorum re- \nligionis subest eisque obedire tenetur. \n\nCAN. 5062. \nGravi obligatione tenetur Magister novitiorum \nomnem adhibendi diligentiam ut sui alumni in reli- \n\nLiber Secundus - De Personis 169 \n\ngiosa disciplina, secundum constitutiones, sedulo exer- \nceantur, ad normam can. 565. \n\nCAN. 563. \nIntra annum novitiatus Magister, ad normam con- \nstitutionum, de agendi ratione singulorum alumnorum \nrelationem Capitulo vel Superiori maiori exhibeat. \n\nOAN. 564. \n\n$ 1l. Novitiatus ab ea parte domus, in qua degunt \nprofessi, sit, quantum fieri potest, segregatus ita ut, \nsine speciali causa ac Superioris vel Magistri licentia, \nnovitii nullam habeant communicationem cum profes- \nsis, neque hi cum novitiis. \n\n$ 2. Conversis autem novitiis locus separatus adsi- \ngnetur. \n\nOAN. 565. \n\n$ 1. Annus novitiatus debet sub disciplina Magistri \nhoc habere propositum, ut informetur alumni animus \nstudio regulae et constitutionum, piis meditationibus \nassiduaque prece, iis perdiscendis quae ad vota et ad \nvirtutes pertinent, exercitationibus opportunis ad vi- \ntiorum semina radicitus exstirpanda, ad compescendos \nanimi motus, ad virtutes acquirendas. \n\n$ 2. Conversi praeterea diligenter in christiana do- \ncirina instituantur, speciali collatione ad eos habita \nsemel saltem in hebdomada. \n\n$ 9. Anno novitiatus ne destinentur novitii concio- \nnibus habendis aut audiendis confessionibus aut exte- \nrioribus religionis muniis, neve dedita opera studiis \nvacent litterarum, scientiarum aut artium; conversi \nautem in ipsa religiosa domo eatenus tantum fungi \n. possunt officiis fratrum conversorum (non tamen uti \nprimarii officiales), quatenus ab exercitiis novitiatus \npro ipsis constitutis non praepediantur. \n\nCaN. 566. \n\n$ 1. Circa sacerdotem a confessionibus in mulie- \nrum novitiatibus serventur praescripta can. 520-527. \n\n170 Codes Iuris Canonici \n\n8 2. In religionibus virorum, salvo praescripto \ncan. 519: \n\n1. Pro novitiorum numero unus vel plures ha- \nbeantur ordinarii confessarii, salvo praescripto \ncan. 891; \n\n2» (onfessarii ordinarii, si agatur de religione \nclericali, in ipsa novitiatus domo commorentur; si de \nlaicali, saltem frequenter ad domum novitiatus acce- \ndant, novitiorum confessiones audituri; \n\n3. Praeter confessarios ordinarios, designentur \naliqui confessarii, quos novitii in casibus particulari- \nbus adire libere possint, nec Magister aegre id se ferre \ndemonstret; \n\n4.? Quater saltem in anno detur novitiis confes- \nsarius extraordinarius, ad quem omnes accedant sal- \ntem benedictionem recepturi. \n\nCaN. 561. \n\n$ 1. Novitii privilegiis omnibus ac spiritualibus \ngratiis religioni concessis gaudent; et si morte praeve- \nniantur, ad eadem suffragia ius habent, quae pro pro- \nfessis praescripta sunt. \n\n$ 2. Ad ordines, durante novitiatu, ne promo- \nveantur. \n\nCAN. 568. \n\nIn novitiatus decursu, si suis beneficiis vel bonis \nquovis modo novitius renuntiaverit eademve obligave- \nrit, renuntiatio vel obligatio non solum illicita, sed \nipso iure irrita est. \n\nCav. 569. \n\n$ 1. Ante professionem votorum simplicium sive \ntemporariorum sive perpetuorum novitius debet, ad \ntotum tempus quo simplicibus votis adstringetur, bo- \nnorum suorum administrationem cedere cui maluerit \net, nisi constitutiones aliud ferant, de eorundem usu, \net usufructu libere disponere. \n\nLiber Secundus - De Personis 171 \n\n$ 2. Ea cessio ac dispositio, si praetermissa fuerit \nob defectum bonorum et haec postea supervenerint, \naut si facta fuerit et postea alia bona quovis titulo \nobvenerint, fiat aut iteretur secundum normas $1 sta- \ntutas, non obstante simplici professione emissa. \n\n$ 3. Novitius in Congregatione religiosa ante pro- \nfessionem votorum temporariorum testamentum de bo- \nnis praesentibus vel forte obventuris libere condat. \n\nCav. 570. \n\n$ 1. Nisi pro alimentis et habitu religioso in consti- \ntutionibus vel expressa conventione aliquid in postu- \nlatu vel novitiatu ineundo solvendum caveatur, nihil \npro impensis postulatus vel novitiatus exigi potest. \n\n$ 2. Quae adspirans attulerit et usu consumpta non \nfuerint, si e religione, non emissa professione, egredia- \ntur, ei restituantur. \n\nCAN. 511. \n\n$ 1. Novitius potest religionem libere deserere, aut a \nSuperioribus vel a Capitulo, secundum constitutiones, \nquavis iusta de causa dimitti, quin Superior vel Capitu- \nlum teneantur dimissionis causam dimisso patefacere. \n\n$ 2. Exacto novitiatu, si iudicetur idoneus, novi- \ntius ad professionem admittatur, secus dimittatur; si \ndubium supersit sitne idoneus, potest a Superioribus \nmaioribus probationis tempus, non tamen ultra sex \nmenses, prorogari. \n\n$ 3. Votis nuncupandis spiritualia exercitia novi- \ntius praemittat per octo saltem solidos dies. \n\nCAPUT III. \nDe professione religiosa. \n\nCAN. 572. \n$ 1. Ad validitatem cuiusvis religiosae professionis \nrequiritur ut : \n1. Qui eam emissurus est, legitimam aetatem \nhabeat ad normam can, 573; \n\n! \n\n; \n\n173. Codec luris Canonici \n\n2» Eum ad professionem admittat legitimus Su- \nperior secundum constitutiones; \n35 Novitiatus validus ad normam can. 555 prae- \n\ncesserit; \n\n4. Professio sine vi aut metu gravi aut dolo \nemittatur; \n\n5.* Sit expressa; \n\n6.* A legitimo Superiore secundum constitutiones \nper se vel per alium recipiatur. \n\n$ 2. Ad validitatem vero professionis perpetuae \nsive sollemnis sive simplicis, requiritur insuper ut \npraecesserit professio simplex temporaria ad normam \ncan. 514. \n\nCaN. 518. \n\nQuilibet professionem religiosam emissurus oportet \nut decimum sextum aetatis annum expleverit, si de - \ntemporaria professione agatur; vicesimum primum, si \nde perpetua sive sollemni, sive simplici. \n\nCav. 514. \n\n$ 1. In quolibet Ordine tam virorum quam mulie- \nrum et in qualibet Congregatione quae vota perpetua \nhabeat, novitius post expletum novitiatum, in ipsa \nnovitiatus domo debet votis perpetuis, sive sollemni- \nbus sive simplicibus, praemittere, salvo praescripto \ncan. 624, votorum simplicium professionem ad trien- \nnium valituram, vel ad longius tempus, sj aetas ad \nperpetuam professionem requisita longius distet, nisi \nconstitutiones exigant annuales professiones. \n\n$ 2. Hoc tempus legitimus Superior potest, reno- \nvata a religioso temporaria professione, prorogare, non \ntamen ultra aliud triennium. \n\nCaw. 515. \n\n$ 1. Exacto professionis temporariae tempore, reli-- \ngiosus, ad normam can. 637, vel emittat perpetuam \nprofessionem, sollemnem vel simplicem secundum con- | \nstitutiones, vel ad saeculum redeat; sed etiam, durante. \n\nJ \n\ny \n\nCRM LM uda t. 1 Load 5 tes n 0 adea LL m \n\nI-A \n\nE] \n\n1 \n\nLiber Secundus - De Personis T9 \n\ntempore professionis temporariae, potest, si dignus \nnon habeatur qui vota perpetua nuncupet, dimitti a \nlegitimo Superiore ad normam can. 647. \n\n$ 2. Suffragium Consilii seu Capituli pro prima \nprofessione temporaria est deliberativum; pro subse- \nquente professione perpetua, sollemni vel simplici, est \nconsultivum tantum. \n\nCAN. 516. \n\n$ l1. In emittenda professione religiosa servetur \npraescriptus in constitutionibus ritus. \n\n$ 2. Documentum emissae professionis, ab ipso pro- \nfesso et saltem ab eo coram quo professio emissa est, \nsubscriptum, servetur in tabulario religionis; et insu- \nper, si agatur de professione sollemni, Superior eam \nexcipiens debet profitentis parochum baptismi de eadem \ncertiorem reddere, ad normam can. 470, 8 9. \n\nCaN. 511. \n$ 1. Elapso tempore ad quod vota sunt nuncupata, \nrenovationi votorum nulla est interponenda mora. \n$ 2. Superioribus tamen facultas est ex iusta causa \npermittendi ut renovatio votorum temporariorum per \naliquod tempus, non tamen ultra mensem, anticipetur. \n\nCAN. 518. \nProfessi à votis temporariis, de quibus in can. 574 : \n1. Fruuntur iisdem indulgentiis, privilegiis et \nspiritualibus gratiis, quibus gaudent professi a votis \nsollemnibus aut professi a votis simplicibus perpetuis; \net si morte praeveniantur, ad eadem suffragia ius ha- \nbent; \n2. Eadem obligatione tenentur observandi regu- \n. las et constitutiones, sed, ubi viget chori obligatio, di- \nvini officii privatim recitandi lege non obstringuntur, \nnisi sint in sacris constituti aut aliud constitutiones \n. expresse praescribant; \n2.\" Voce activa et passiva carent, nisi aliud in \nconstitutionibus expresse caveatur; tempus autem prae- \n\n174 Codec Iuris Canonici \n\nscriptum ad fruendum voce activa et passiva, silenti- \nbus constitutionibus, computetur a prima professione. \n\nCAN. 519. \n\nSimplex professio, temporaria sit vel perpetua, \naetus votis contrarios reddit illicitos, sed non invali- \ndos, nisi aliud expresse cautum fuerit; professio autem \nsollemnis, si sint irritabiles, etiam invalidos. \n\nCAN. 580. \n\n$ 1. Quilibet professus a votis simplicibus, sive per- \npetuis sive temporariis, nisi aliud in constitutionibus \ncautum sit, conservat proprietatem bonorum suorum \net capacitatem alia bona acquirendi, salvis quae in \ncan. 569 praescripta sunt. \n\n$ 2. Quidquid autem industria sua vel intuitu reli- \ngionis acquirit, religioni acquirit. \n\n$ 3. Cessionem vel dispositionem de qua in can. 569, \n$ 2, professus mutare potest non quidem proprio arbi- \ntrio, nisi constitutiones id sinant, sed de supremi Mo- \nderatoris licentia, aut, si de monialibus agatur, de li- \ncentia Ordinarii loci et, si monasterium regularibus \nobnoxium sit, Superioris regularis, dummodo mutatio, \nsaltem de notabili bonorum parte, non fiat in favorem \nreligionis; per discessum autem a religione eiusmodi \ncessio ac dispositio habere vim desinit. \n\nCaN. 581. \n\n$ 1. Professus a votis simplicibus antea nequit \nvalide, sed intra sexaginta dies ante professionem sol- \nlemnem, salvis peculiaribus indultis a Sancta Sede \nconcessis, debet omnibus bonis quae actu habet, cui \nmaluerit, sub conditione secuturae professionis, renun- \ntiare. \n\n8 2. Secuta professione, ea omnia statim fiant, quae \nnecessaria sunt ut renuntiatio etiam iure civili effe- \nctum consequatur. \n\nc \n\nLiber Secundus - De Personis 17 \n\nCAN. 589. \n\nPost sollemnem professionem, salvis pariter pecu- \nliaribus Apostolicae Sedis indultis, omnia bona quae \nquovis modo obveniunt regulari : \n\n1.^ In Ordine capaci possidendi, cedunt Ordini \nvel provinciae vel domui secundum constitutiones; \n2.\" In Ordine incapaci, acquiruntur Sanctae Sedi \nin proprietatem. \nCaN. 583. \n\nProfessis a votis simplicibus in Congregationibus \nreligiosis non licet : \n\n: 1.\" Per actum inter vivos dominium bonorum Suo- \nrum titulo gratioso abdicare; \n\n2.\" Testamentum conditum ad normam can. 569, \n$ 3, mutare sine licentia Sanctae Sedis, vel, si res ur- \ngeat nec tempus suppetat ad eam recurrendi, sine licen- \ntia Superioris maioris aut, si nec ille adiri possit, lo- \ncalis. \n\nCAN. 584. \n\nPost annum ab emissa qualibet professione reli- \ngiosa, vacant beneficia paroecialia; post triennium ce- \ntera. \n\nCAN. 585. \n\nProfessus a votis perpetuis sive sollemnibus sive \nsimplicibus amittit ipso iure propriam quam in saeculo \nhabebat dioecesim. \n\nCAN. 586. \n\n$ 1. Professio religiosa irrita ob impedimentum ex- \nternum non convalescit per subsequentes actus, sed \nopus est ut a Sede Apostolica sanetur, vel denuo, co- \ngnita nullitate et impedimento sublato, legitime emit- \ntatur. \n\n$ 2. Si autem irrita fuerit ob consensus defectum \nmere internum, hoc praestito, convalescit, dummodo \nex parte religionis consensus non fuerit revocatus. \n\n176 Codes Iuris Canonici \n\n€ 3. Si contra validitatem professionis religiosae \ngravia sint argumenta et religiosus renuat ad cautelam \nsive professionem renovare sive eiusdem. sanationem \npetere, res ad Sedem Apostolicam deferatur. \n\nTITULUS XII. \nDe ratione studiorum in religionibus clericalibus. \n\nCAN. 58T. \n\n$ 1. Quaelibet clericalis religio habeat studiorum \nsedes a Capitulo generali vel à Superioribus approba- \ntas, firmo praescripto can. 554, $ 9. \n\n$ 2. In studiorum domo vigeat perfecta vita com- \nmunis; secus studentes ad ordines promoveri nequeunt. \n\n$ 3. Si religio aut provineia studiorum domos rite \ninstructas habere nequeat, aut si quas habet, adire, \nSuperiorum iudicio, difficile sit, religiosi alumni mit. \ntantur vel ad recte ordinatam studiorum sedem alius \nprovinciae aut religionis, vel ad scholas Seminarii epi- \nscopalis, vel ad publicum catholicum athenaeum. \n\n$ 4. Religiosis, qui studiorum causa longe à pro- \npria domo mittuntur, non licet in privatis domibus ha- \nbitare, sed opus est ut in aliquam suae religionis do- \nmum se recipiant, vel, si id fieri non possit, apud reli- \ngiosum aliquod institutum virorum, vel Seminarium \naliamve piam domum, cui sacri ordinis viri praesint, | \nquaeque ab ecclesiastica auetoritate approbata sit. 3 \n\nCaN. 588. \n\n8 1. Toto studiorum curriculo religiosi committan- | \ntur speciali curae Praefecti seu Magistri spiritus qui \neorum animos ad vitam religiosam informet opportu- \nnis monitis, instructionibus atque exhortationibus. \n\n$ 2. Praefectus vel Magister spiritus iis qualitati- \nbus praeditus sit oportet, quae in Magistro novitiorum \nrequiruntur ad normam can. 559, 88 2, 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 171 \n\n$ 9. Superiores vero sedulo invigilent ut ea quae \ncan. 595 pro omnibus religiosis praescribuntur, in stu- \ndiorum domo perfectissime observentur. \n\nCAN. 589. \n\n$ 1. heligiosi in inferioribus disciplinis rite instru- \ncti, in philosophiae studia saltem per biennium et sa- \ncrae theologiae saltem per quadriennium, doctrinae \nD. Thomae inhaerentes ad normam can. 1366, $ 2, dili- \ngenter incumbant, secundum instructiones Apostolicae \nSedis. \n\n$ 2. Studiorum tempore magistris et alumnis officia \nne imponantur quae a studio eos avocent vel scholam \nquoquo modo impediant; supremus autem Moderator et \nin casibus particularibus alii quoque Superiores pos- \nsunt pro sua prudentia eos à nonnullis communitatis \nactibus, etiam à choro, praesertim nocturnis horis, \neximere, quoties id studiis excolendis necessarium vi- \n\ndeatur. \nCawv. 590. \n\nReligiosi sacerdotes, iis tantum exceptis qui a Su- \nperioribus maioribus gravem ob causam fuerint exem- \npti, aut qui vel sacram theologiam, vel ius canonicum, \nvel philosophiam scholasticam doceant, post absolu- \ntum studiorum curriculum, quotannis, saltem per \nquinquennium, à doctis gravibusque patribus exami- \nnentur in variis doctrinae sacrae disciplinis antea op- \nportune designatis. \n\nCAN. 591. \n\nIn qualibet saltem formata domo, minimum semel in \nmense, habeatur solutio casus moralis et liturgici, cui, \n..si Superior opportunum existimaverit, addi potest ser- \nmo de re dogmatica coniunctisve doctrinis; et omnes \nclerici professi qui studio sacrae theologiae operam \n navant aut illud expleverunt et in domo degunt, assi- \n- Stere tenentur, nisi aliud in constitutionibus caveatur. \n\nCod. Iur. Cam. 12 \n\n178 Codec Iuris Canonici \n\nTITULUS XIII. \nDe obligationibus et privilegiis religiosorum. \n\nCAPUT I. \nDe obligationibus. \n\nCAN. 592. \nObligationibus communibus clericorum, de quibus \nin can. 124-142, etiam religiosi omnes tenentur, nisi ex \ncontextu sermonis vel ex rei natura aliud constet. \n\nOaN. 5938. \n\nOmnes et singuli religiosi, Superiores aeque ac sub- \nditi, debent, non solum quae nuncuparunt vota fideli- \nter integreque servare, sed etiam secundum regulas et \nconstitutiones propriae religionis vitam componere at- \nque ita ad perfectionem sui status contendere. \n\n: CaN. 594. | \n$ 1. In quavis religione vita communis accurate ab \nomnibus servetur etiam in iis quae ad vietum, ad ve- \nstitum et ad supellectilem pertinent. \n$ 2. Quidquid a religiosis, etiam a Superioribus, \nacquiritur ad normam can. 580, $ 2, et can. 582, n. 1, \nbonis domus, provinciae vel religionis admisceatur, et \npecunia quaelibet omnesque tituli in capsa communi \ndeponantur. \n$ 3. Religiosorum supellex paupertati conveniat \nquam professi sunt. M \nCaw. 595. \n$ 1. Curent Superiores ut omnes religiosi : \n1.? Quotannis spiritualibus exercitiis vacent; \n2.» Legitime non impediti quotidie Sacro inter- \nsint, orationi mentali vacent, et in alia pietatis officia, \nquae a regulis et constitutionibus praescripta sint, se- \ndulo incumbant; \n3.* Ad poenitentiae sacramentum semel saltem in \nhebdomada accedant. \n\nLiber Secundus - De Personis 179 \n\n$ 2. Superiores suos inter subditos promoveant fre- \nquentem, etiam quotidianam, - sanctissimi Corporis \nOhristi receptionem; frequens autem, imo etiam quoti- \ndianus accessus ad sanctissimam Eucharistiam religio- \nsis rite dispositis libere pateat. \n\n$ 3. Si autem post ultimam sacramentalem confes- \nsionem religiosus communitati gravi scandalo fuerit aut \ngravem et externam culpam patraverit, donec ad poeni- \ntentiae sacramentum denuo accesserit, Superior potest \neum, ne ad sacram communionem accedat, prohibere. \n\n3 4. Si quae sint religiones votorum sive sollemnium \nsive simplicium, quarum in regulis aut constitutioni- \nbus vel etiam calendariis communiones aliquibus die- \nbus affixae aut iussae reperiantur, hae normae vim \ndumtaxat directivam habent. \n\nCaN. 596. \n\nReligiosi omnes proprium suae religionis habitum \ndeferant tum intra tum extra domum, nisi gravis causa \nexcuset, iudicio Superioris maioris aut, urgente neces- \nsitate, etiam localis. \n\nCAN. 597. \n\n$ 1. In domibus regularium sive virorum sive mu- \nlierum canonice constitutis, etiam non formatis, serve- \ntur clausura papalis. \n\n$ 2. Lege clausurae papalis afficitur tota domus \nquam communitas regularis inhabitat, cum hortis et \nviridariis accessui religiosorum reservatis; excluso, \npraeter publicum templum cum continente sacrario, \netiam hospitio pro advenis, si adsit, et collocutorio, \nquod, quantum fieri potest, prope ianuam domus con- \nstitui debet. \n\n$ 3. Partes clausurae legi obnoxiae patenter indi- \ncentur; Superioris vero maioris vel Capituli generalis \nsecundum constitutiones, aut, si agatur de monasterio \nmonialium, Episcopi erit clausurae fines accurate prae- \nscribere aut legitimis de causis mutare. \n\n180 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 598. \n\n$ 1. Intra regularium virorum clausuram ne admit- \ntantur mulieres cuiusvis aetatis, generis aut conditio- \nnis sub quovis praetextu. \n\n$ 2. Eximuntur ab hac lege uxores eorum qui su- \npremum actu tenent populorum principatum, cum co- \nmitatu. \n\nCAN. 599. \n\n$ 1. Si domus regularium virorum adnexum habeat \nconvictum pro alumnis internis vel alia opera religio- \nnis propria, separata saltem aedis pars, si fieri possit, \nreligiosorum habitationi reservetur, clausurae legi \nsubiecta. \n\n$ 2. Etiam in loca extra clausuram alumnis exter- \nnis aut internis vel operibus religionis propriis reser- \nvata, personae alterius sexus, nisi aequa de causa et \nde Superioris licentia, ne admittantur. \n\nCaN. 600. \n\nIntra monialium clausuram nemo, cuiusvis generis. \nconditionis, sexus, aetatis admittatur sine Sanctae Se- \ndis licentia, exceptis personis quae sequuntur : \n\n1.\" Ordinario loci aut Superiori regulari, mona- \nsterium visitantibus vel aliis Visitatoribus ab ipsis de- \nlegatis licet clausuram ingredi dumtaxat inspectionis \ncausa, cautoque ut unus saltem clericus vel religiosus : \nvir maturae aetatis eos comitetur; \n\n2. Qonfessarius vel qui eius vices gerit potest, \ncum debitis cautelis, ingredi clausuram ad ministranda \nSacramenta infirmis aut ad assistendum morientibus; \n\n3.» Possunt clausuram ingredi qui supremum actu \ntenent populorum principatum eorumque uxores cum \ncomitatu; itemque S. R. E. Cardinales; \n\n4. Antistitae est, adhibitis debitis cautelis, in- \ngressum permittere medicis, chirurgis, aliisque quorum. \nopera sit necessaria, impetrata prius saltem habituali: \n\nLiber Secundus - De Personis 181 \n\napprobatione ab Ordinario loci; si vero necessitas ur- \ngeat nec tempus suppetat approbationem petendi, haec \niure praesumitur. \nCaN. 601. \n\n$ 1. Nemini monialium liceat post professionem \nexire e monasterio, etiam ad breve tempus, quovis prae- \ntextu, sine speciali Sanctae Sedis indulto, excepto casu \nimminentis periculi mortis vel alius gravissimi mali. \n\n$ 2. Hoc periculum, si tempus suppetat, scripto re- \ncognoscendum est a loci Ordinario. \n\nCAN. 602. \nClausura monasterii monialium ita circumsepta esse \ndebet ut, quoad fieri potest, nullus sit in eam vel ab ea \nprospectus externarum personarum. \n\nCAN. 608. \n\n$ 1. Clausura monialium, etsi regularibus subiecta- \nrum, sub vigilantia est Ordinarii loci, qui potest delin- \nquentes, regularibus viris non exceptis, poenis quoque \nac censuris corrigere et coercere. \n\n$ 2. Etiam Superiori regulari custodia clausurae \nmonialium sibi subiectarum commissa est, qui monia- \nles aut alios suos subditos, si quid hac in re delique- \nrint, poenis quoque punire potest. \n\nCAN. 604. \n\n$ 1. In domibus etiam Congregationum religiosa- \nrum sive pontificii sive dioecesani iuris clausura serve- \ntur, in quam nemo alterius sexus admittatur, nisi ii \nde quibus in can. 598, $ 2 et can. 600, aliique quos ex \niustis ac rationabilibus causis Superiores admitti posse \ncensuerint. \n\n$ 2. Praescriptam can. 599 etiam domibus Congre- \ngationum religiosarum sive virorum sive mulierum ap- \nplicetur. \n\n8 3. Episcopus in adiunctis peculiaribus, gravibus- \nque intercedentibus causis, potest hanc clausuram, nisi \n\n1898 Codec luris Canonici \n\nagatur de religione clericali exempta, censuris mu- \nnire; semper autem curet ut eadem rite servetur et \nquidquid in eam irrepat vitii corrigatur. \n\nCawv. 605. \n\nOmnes quibus est clausurae custodia, sedulo advi- \ngilent ne, alienis invisentibus, inutili collocutione disci- \nplina perturbetur et spiritus religiosus detrimentum \npatiatur. \n\nCav. 606. \n\n$ 1. Curent Superiores religiosi ut aceurate obser- \nventur quae sive circa egressum subditorum e claustris, \nsive cirea excipiendos vel adeundos extraneos, in pro- \npriis constitutionibus praescripta sunt. \n\n$ 2. Superioribus fas non est, salvis praescriptis in \ncan. 621-624, permittere ut subditi extra domum pro- \npriae religionis degant, nisi gravi et iusta de causa \natque ad tempus quo fieri potest brevius secundum \nconstitutiones; pro absentia vero quae sex menses exce- \ndat, nisi causa studiorum intercedat, semper Aposto- \nlicae Sedis venia requiritur. \n\nCaN. 607. \n\nAntistitae et Ordinarii locorum serio advigilent ne \nreligiosae, citra casum necessitatis, singulae extra do- \nmum pergant. \n\nCAN. 608. \n\n$ 1. Curent Superiores ut religiosi subditi, a se \ndesignati, praesertim in dioecesi in qua degunt, cum a \nlocorum Ordinariis vel parochis eorum ministerium \nrequiritur ad consulendum populi necessitati, tum in- \ntra tum extra proprias ecclesias aut oratoria publiea, \nillud, salva religiosa disciplina, libenter praestent. \n\n& 2. Vicissim locorum Ordinarii ac parochi libenter \nutantur opera religiosorum, praesertim in dioecesi de- \ngentium, in sacro ministerio et maxime in admini- \nstrando sacramento poenitentiae. \n\nLiber Secundus - De Personis 183 \n\nCAN. 609. \n\n$ 1. Si ecclesia, apud quam residet communitas re- \nligiosa, sit simul paroecialis, servetur, congrua con- \ngruis referendo, praescriptum can. 415. \n\n$ 2. In ecclesia religiosarum a votis sive sollemni- \nbus sive simplicibus paroecia erigi nequit. \n\n$ 9. Advigilent Superiores ne divinorum officiorum \nin propriis ecclesiis celebratio catecheticae instructioni \naut Evangelii explanationi in ecclesia paroeciali tra- \ndendae nocumentum afferat; iudicium autem utrum \nnocumentum afferat, necne, ad loci Ordinarium per- \n\nEu CaN.. 610. \n\n$ 1. In religionibus sive virorum sive mulierum, qui- \nbus est chori obligatio, in singulis domibus ubi quatuor \nsaltem sint religiosi choro obligati et actu legitime non \nimpediti, et etiam pauciores, si ita ferant constitutio- \nnes, debet ad normam constitutionum quotidie divinum \nofficium communiter persolvi. \n\n$ 2. Missa quoque officio diei respondens secundum \nrubricas quotidie celebrari debet in religionibus viro- \nrum et etiam, quoad fieri possit, in religionibus mu- \nlierum. \n\n$ 9. In eisdem religionibus sive virorum sive mulie- \nrum, sollemniter professi qui a choro abfuerunt, de- \nbent, exceptis conversis, horas canonicas privatim re- \n\npliare. CAN. 611. \n\nOmnes religiosi sive viri sive mulieres, libere pos- \nsunt mittere litteras, nulli obnoxias inspectioni, ad \nSanctam Sedem eiusque in natione Legatum, ad Car- \ndinalem Protectorem, ad proprios Superiores maiores, \nad Superiorem domus forte absentem, ad Ordinarium \nloci cui subiecti sint et, si agatur de monialibus quae \nsub regularium iurisdictione sunt, etiam ad Superiores \nmaiores Ordinis; et ab istis omnibus praedicti religiosi, \nviri aut mulieres, litteras item nemini inspiciendas re- \ncipere. \n\n184 Codec lwris fanonici \n\nCAN. 612. \n\nPraeter praescriptum can. 1345, si loci Ordinarius \nob causam publicam sonitum campanarum, preces ali- \nquas vel sacra sollemnia indicat, religiosi omnes, etiam \nexempti, obedire debent, salvis constitutionibus et pri- \nvilegiis suae cuiusque religionis. \n\nCAPUT II. \nDe privilegiis. \nCAN. 613. \n$ 1. Quaelibet religio iis tantum privilegiis gaudet, \nquae vel hoc in Codice continentur, vel a Sede Aposto- \nlica directe eidem concessa fuerint, exclusa in posterum \nqualibet communicatione. \n$ 2. Privilegia quibus gaudet Ordo regularis, com- \npetunt quoque monialibus eiusdem Ordinis, quatenus \neorum sint capaces. \nCAN. 614. \nReligiosi , etiam laici ac novitii, fruuntur clerico- \nrum privilegiis de quibus in can. 119-123. \n\nCaN. 615. \n\nRegulares, novitiis non exclusis, sive viri sive mu- \nlieres, cum eorum domibus et ecclesiis, exceptis lis \nmonialibus quae Superioribus regularibus non subsunt, \nab Ordinarii loci iurisdictione exempti sunt, praeter- \nquam in casibus a iure expressis. \n\nCawN. 616. \n\n$ 1. Regulares extra domum illegitime degentes, \n\netiam sub praetextu accedendi ad Superiores, exem- \nptionis privilegio non gaudent. \n\n& 2. Si extra domum delictum commiserint nec à \nproprio Superiore praemonito puniantur, à loci Ordi- \nnario puniri possunt, etsi e domo legitime exierint et \ndomum reversi fuerint. \n\npoe us \n\nLiber Secundus - De Personis 185 \n\nCAN. 617. \n\n$ I. Si in regularium aliorumve religiosorum exem- \nptorum domibus eorumve ecclesiis abusus irrepserint, \net Superior monitus prospicere neglexerit, Ordinarius \nloci obligatione tenetur rem ad Sedem Apostolicam sta- \ntim deferendi. \n\n8 2. Domus autem non formata manet sub peculiari \nvigilantia Ordinarii loci, qui, si abusus irrepserint et \nfidelibus scandalo fuerint, ipse per se potest interim \nprovidere. \n\nCAN. 618. \n\n$ 1l. Religiones votorum simplicium exemptionis \nprivilegio non gaudent, nisi specialiter eisdem fuerit \nconcessum. \n\n$ 2. In religionibus tamen iuris pontificii Ordinario \nloci non licet : \n\nl.' Constitutiones ullatenus immutare aut de re \noeconomica cognoscere, salvo praescripto can. 539-095; \n\n2. Rese ingerere in regimen internum ac discipli- \nnam, exceptis casibus in iure expressis; nihilominus in \nreligionibus laicalibus ipse potest ac debet inquirere \nnum disciplina ad constitutionum normam vigeat, num \nquid sana doctrina morumve probitas detrimenti cepe- \nrit, num contra clausuram peccatum sit, num Sacra- \nmenta aequa stataque frequentia suscipiantur; et, si \nSuperiores de gravibus forte abusibus admoniti oppor- \ntune non providerint, ipse per se consulat; si qua ta- \nmen maioris momenti occurrant, quae moram non pa- \ntiantur, decernat statim; decretum vero ad Sanctam \nSedem deferat. \n\nCAN. 619. \n\nIn omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario \n\nloei, possunt ab eodem etiam poenis coerceri. \n\nCAN. 620. \nPer indultum ab Ordinario loci legitime concessum, \nobligatio legis communis cessat quoque pro religiosis \n\n186 Codec Iuris Canonici \n\nomnibus in dioecesi commorantibus, salvis votis et \nconstitutionibus propriis cuiusvis religionis. \nCaN. 621. \n\n$ 1. Regulares, qui ex instituto mendicantes vocan- \ntur et sunt, eleemosynas in dioecesi, ubi eorum reli- \ngiosa domus est constituta, quaerere valent de sola Su- \nperiorum suorum licentia; extra dioecesim vero indi. \ngent praeterea licentia scripto data ab Ordinario loci \nin quo eleemosynas colligere cupiunt. \n\n$ 2. Hanc licentiam Ordinarii locorum, praecipue \ndioecesium finitimarum, nisi gravibus et urgentibus de \ncausis, ne denegent neve revocent, si religiosa domus \nex mendicatione in sola dioecesi, in qua est constituta, \nvivere nullo modo possit. \n\nCaN. 622. \n\n$ 1. Alii omnes religiosi Congregationum iuris pon- \ntificii, sine peculiari Sanctae Sedis privilegio, stipem \npetere prohibentur; quibus, si hoc privilegium impetra- \nverint, opus erit praeterea licentia seripto data ab Or- \ndinario loci, nisi aliter in ipso privilegio cautum fuerit. \n\n8 2. Religiosi Congregationum iuris dioecesani sti- \npem quaeritare nequaquam possunt sine licentia scripto \ndata tum ab Ordinario loci in quo sita est eorum do- \nmus, tum ab Ordinario loci in quo stipem quaerere \ncupiunt. \n\n$ 3. Religiosis, de quibus in $$ 1 et 2 huius canonis, \nOrdinarii locorum licentiam quaeritandae stipis ne \nconcedant, praesertim ubi sunt conventus regularium \nnomine et re mendicantium, nisi sibi constet de vera \ndomus vel pii operis necessitate, cui alio modo occurri \nnequeat; quod si necessitati provideri possit stipe quae- \nrenda intra locum seu districtum vel dioecesim in qua \niidem commorantur, ampliorem licentiam ne lar- \ngiantur. \n\n$ 4. Sine authentico et recenti rescripto Sacrae \n'Congregationis pro Ecclesia Orientali, Ordinarii latini \n\nLiber Secundus - De Personis 187 \n\nnec sinant orientalem ullum cuiusvis ordinis et digni- \ntatis in proprio territorio pecuniam colligere, nec suum \nsubditum in orientales dioeceses ad eundem finem mit- \ntant. \n\nCAN. 623. \n\nNon licet Superioribus stipem colligendam commit- \ntere, nisi professis aetate animoque maturis, maxime \nsi de mulieribus agatur, nunquam autem iis qui in \nstudia adhuc incumbunt. \n\nCAN. 624. \n\nQuod vero attinet ad modum in quaeritanda stipe \nservandum et ad disciplinam a quaestuantibus custo- \ndiendam, religiosi utriusque sexus stare debent instru- \nctionibus a Sede Apostolica hac de re datis. \n\nCAN. 625. \n\nAbbates regulares de regimine, legitime electi, de- \nbent intra tres menses ab electione benedictionem ac- \ncipere ab Episcopo dioecesis in qua monasterium situm \nest; postquam vero benedictionem receperint, praeter- \nquam potestate conferendi ordines ad normam can. 964, \nn. 1, fruuntur privilegiis de quibus in can. 325, excepto \npileolo violaceo. \n\nCAPUT III. \n\nDe obligationibus et privilegiis religiosi ad. ecclesiasti- \ncam, dignitatem promoti vel paroeciam regentis. \nCAN. 626. \n\n$ 1. Religiosus nequit, sine Sedis Apostolicae au- \n(toritate, ad dignitates, officia aut beneficia promo- \nreri, quae cum statu religioso componi non possint. \n\n$ 2. Legitime ab aliquo collegio electus, nequit ele- \ntioni assentiri sine licentia Superioris. \n\n$ 9. Si voto teneatur non acceptandi dignitates, \npecialis Romani Pontificis dispensatio est necessaria. \n\n188 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 621. \n\n$ 1. Religiosus, renuntiatus Cardinalis aut IZpisco- \npus sive residentialis sive titularis, manet religiosus, \nparticeps privilegiorum suae religionis, votis ceterisque \nsuae professionis obligationibus adstrictus, exceptis lis \nquas eum sua dignitate ipse prudenter iudicet componi \nnon posse, salvo praescripto can. 628. \n\n$ 2. Eximitur tamen a potestate Superiorum et, vi \nvoti obedientiae, uni Romano Pontifiei manet obno- \n\nm ON. 698. \nReligiosus ad dignitatem episcopalem vel aliam \nextra propriam religionem evectus : \n\n1.\" Si per professionem dominium bonorum ami- \nserit, bonorum quae ipsi obveniunt, habet usum, usum- \nfructum et administrationem; proprietatem vero Epi- \nscopus residentialis, Vicarius Apostolicus, Praefectus \nApostolicus, aequirit dioecesi, vicariatui, praefecturae; \nceteri, Ordini vel Sanctae Sedi, ad normam can. 582, \nsalvo praeseripto can. 239, $ 1, n. 19; \n\n2.\" Si per professionem dominium bonorum non \namiserit, bonorum quae habebat, recuperat usum, \n\nusumfructum et administrationem; quae postea ipsi. \n\nobveniant, sibi plene acquirit; \n3. In utroque autem casu de bonis, quae ipsi \nobveniunt non intuitu personae, debet disponere secun- \ndum offerentium voluntatem. \nCaN. 029. \n\n& 1. Dimisso cardinalatu vel episcopatu vel expleto \nmunere extra religionem sibi a Sede Apostolica com- \nmisso, religiosus ad religionem redire tenetur. \n\n$ 2. Potest tamen Cardinalis et Episcopus religio- \nsus quamlibet suae religionis domum eligere in quà \ndegat; sed caret voce activa et passiva. \n\nCawN. 630. \n\n$ 1. Religiosus, qui paroeciam regit sive titulo pa- \n\nrochi sive titulo vicarii, manet adstrictus ad observa: \n\nLiber Secundus - De Personis \n\n180 \n\ntionem votorum et constitutionum, quatenus haec \nobservatio potest cum muneris sui officiis consistere. \n\n$ 2. Quare, in iis quae ad religiosam disciplinam \nattinent, subest Superiori, cuius proinde est, et quidem \nprivative respectu Ordinarii loci, in eius agendi ratio- \nnem circa haec omnia inquirere eumque, si casus ferat, \ncorrigere. \n\n$ 3. Bona quae ipsi obveniunt intuitu paroeciae cui \npraeficitur, ipsi paroeciae acquirit; cetera aequirit ad \ninstar aliorum religiosorum. \n\n$ 4. Non obstante voto paupertatis, eidem licet \neleemosynas in bonum paroecianorum, vel pro scholis \ncatholicis aut locis piis paroeciae coniunctis, quovis \nmodo oblatas accipere aut colligere, et acceptas sive \ncollectas administrare, itemque, servata offerentium \nvoluntate, pro prudenti suo arbitrio, erogare, salva \nsemper vigilantia sui Superioris; sed eleemosynas pro \necclesia paroeciali aedificanda, conservanda, instau- \nranda, exornanda accipere, apud se retinere, colligere \naut administrare pertinet ad Superiores, si ecclesia sit \ncommunitatis religiosae; secus ad loci Ordinarium. \n\nCAN. 631. \n\n$ 1. Idem parochus vel vicarius religiosus, licet mi- \nnisterium exerceat in domo seu loco ubi maiores Supe- \nriores religiosi ordinariam sedem habent, subest imme- \ndiate omnimodae iurisdictioni, visitationi et correctioni \nOrdinarii loci, non secus ac parochi saeculares, regu- \nlari observantia unice excepta. \n\n$ 2. Ordinarius loci, ubi eum suo muneri defecisse \n\ncompererit, opportuna decreta condere ac meritas in \neum poenas statuere potest; in quo nihilominus Ordi- \nnarii facultates minime privativae sunt, sed Superior \nius cumulativum cum ipso habet, ita tamen ut, si ali- \nter a Superiore, aliter ab Ordinario decerni contingat, \ndecretum Ordinarii praevalere debeat. \n\n190 Codex Iuris Canonici \n\n$ 3. Quod attinet ad parochi vel vicarii religiosi re- \nmotionem e paroecia, servetur praescriptum can. 454, \n$ 5; et quod ad bona temporalia, praescriptum can. 533, \n8 1, n. 4, et can. 535, 8 3, n. 2. \n\nTITULUS XIV. \nDe transitu ad aliam religionem. \n\nCAN. 632. \nReligiosus nequit ad aliam religionem, etiam stri- \nctiorem, vel e monasterio sui iuris ad aliud transire \nsine auctoritate Apostolicae Sedis. \n\nCaN. 633. \n\n$ 1. Transiens ad aliam religionem novitiatum per- \nagere debei; quo durante, manentibus votis, iura et \nobligationes particulares, quas in religione derelicta - \nhabuit, suspensa manent, et ipse obligatione tenetur | \nSuperioribus novae religionis et ipsi novitiorum Ma- \ngistro parendi etiam ratione voti obedientiae. \n\n8 2. Si in religione ad quam transiit, professionem \nnon edat, ad pristinam religionem redire debet, nisi \ninterim votorum tempus exspiraverit. \n\n$ 3. Transiens ad aliud monasterium eiusdem Or- \ndinis nec novitiatum peragit nec novam emittit pro- \nfessionem. \n\nCaw. 634. \n\nSollemniter professus aut professus a votis simpli- \ncibus perpetuis, si transierit ad aliam religionem cum \nvotis sollemnibus vel simplicibus perpetuis, post novi- \ntiatum, praetermissa professione temporaria, de qua in \ncan. Dí4, vel admittatur ad professionem sollemnem \naut simplicem perpetuam, vel ad pristinam redeat reli-: \ngionem; ius tamen est Superiori eum probandi diutius, \nsed non ultra annum ab expleto novitiatu. \n\nLiber Secundus - De Personis 191 \n\nCAN. 635. \n\nTranseuntes ad aliud monasterium eiusdem religio- \nnis a die transitus, ad aliam vero religionem ab edita \nnova professione : \n\n1. Amittunt omnia iura et obligationes prioris \nreligionis vel monasterii et alterius iura et officia susci- \npiunt; \n\n2.\" Religio vel monasterium « quo bona servat, \nquae ipsius religiosi ratione iam ei quaesita fuerunt; \nquod spectat ad dotem eiusve fructus et alia bona per- \nsonalia, si qua habeat religiosus, servandum praeseri- \nptum can. 551, $ 2; demum nova religio ius habet pro \nnovitiatus tempore ad iustam retributionem, si eidem \nlocus sit ad normam can. 510, 8 1. \n\nCaN. 636. \n\nSollemnitas votorum in eo qui legitime secundum \nsuperiores canones vota simplicia in Congregatione re- \nligiosa nuncupat, eo ipso exstinguitur, nisi aliud in \napostolico indulto expresse caveatur. \n\nTITULUS XV. \nDe egressu e religione. \n\nCAN. 637. \n\nProfessus a votis temporariis, expleto votorum tem- \npore, libere potest religionem deserere; pariter religio \nob iustas ac rationabiles causas eundem potest a reno- \nvandis votis temporariis vel ab emittenda professione \nperpetua excludere, non tamen ratione infirmitatis, nisi \ncerto probetur eam ante professionem fuisse dolose re- \nticitam aut dissimulatam. \n\nCAN. 638. \nIndultum manendi extra claustra, sive tempora- \nrium, idest indultum ezclaustrationis, sive perpetuum, \nidest indultum saecularizationis, sola Sedes Apostolica \n\n199 Codex luris Canonici \n\nin religionibus iuris pontificii dare potest; in religioni- \nbus iuris dioecesani etiam loci Ordinarius. | \n\nCaN. 639. - \nQui indultum exclaustrationis ab Apostolica Sede | \nimpetravit, votis ceterisque suae professionis obligatio- \nnibus, quae cum suo statu componi possunt, manet | \nobstrictus; exteriorem tamen debet habitus religiosi | \nformam deponere; perdurante tempore indulti caret | \nvoce activa et passiva, sed gaudet privilegiis mere spl- \nritualibus suae religionis, et Ordinario territorii ubi \ncommoratur, loco Superiorum propriae religionis, \nsubditur etiam ratione voti obedientiae. \n\nCaN. 640. \n$ 1. Qui, impetrato saecularizationis indulto, reli- \ngionem relinquit: \n\n1. A sua religione separatur, habitus eiusdem \nexteriorem formam debet deponere, et in Missa et horis \ncanonicis, in usu et dispensatione Sacramentorum $Sae- \ncularibus assimilatur; \n\n2.» A votis liberatus manet, firmis oneribus ordini \nmaiori adnexis, si in sacris fuerit; non tenetur obliga- \ntione horas canonicas vi professionis recitandi nec aliis \nregulis et constitutionibus adstringitur. | \n\n$ 2. Si ex apostolico indulto in religionem rursus \nrecipiatur, novitiatum ac professionem instaurat et \nlocum inter professos obtinet a die novae professionis. \n\nCAN. 641. \n\n$ 1. Si religiosus in sacris constitutus propriam \ndioecesim ad normam can. 585 non amiserit, debet, non. \nrenovatis votis, vel obtento saecularizationis indulto, \nad propriam redire dioecesim et à proprio Ordinario \nrecipi; si amiserit, nequit extra religionem sacros Or- \ndines exercere, donec Episcopus benevolum receptorem \ninvenerit, aut Sedes Apostolica aliter providerit. \n\nf \n\nLiber Secundus - De Personis 193 \n\n3 2. Episcopus religiosum recipere potest sive pure \net simpliciter, sive pro experimento ad triennium : in \npriore casu religiosus eo ipso est dioecesi incardinatus; \nin altero, Episcopus potest probationis tempus proro- \ngare, non ultra tamen aliud triennium; quo etiam \ntransacto, religiosus, nisi antea dimissus fuerit, ipso \nfacto dioecesi incardinatus manet. \n\nCaN. 642. \n$ 1. Quilibet professus, ad saeculum regressus, licet \nvaleat, ad normam can. 641, sacros ordines exercere, \nprohibetur tamen sine novo et speciali Sanctae Sedis \nindulto : \n\n1.\" Quolibet beneficio in basilicis inaioribus vel \nminoribus, et in ecclesiis cathedralibus; \n\n2. Quolibet magisterio. et officio in Seminariis \nmaioribus et minoribus seu collegiis, in quibus clerici \neducantur, itemque in Universitatibus et Institutis, \nquae privilegio apostolico gaudent conferendi gradus \nacademicos; i \n\n9^ Quocunque officio vel munere in Curiis episco- \npalibus et in religiosis domibus sive virorum sive mu- \nlierum, etiamsi agatur de Congregationibus. dioece- \nsanis. \n\n$ 2. Haec valent quoque de iis qui vota temporaria, \nvel iuramentum perseverantiae, vel peculiàres quasdam \npromissiones ad normam suarum constitutionum edi- \nderunt et ab eisdem dispensati fuerunt, si per sex in- \ntegros annos eisdem ligati fuerint. \n\nCAN. 643. \n\n$ 1. Qui e religione, expleto votorum temporario- \nrum tempore aut obtento saecularizationis indulto, \negrediantur vel ex eadem fuerint dimissi, nihil possunt \nrepetere ob quamlibet operam religioni praestitam. \n\n$ 2. Si tamen religiosa sine dote recepta fuerit nec \nex propriis bonis sibimet providere valeat, religio ex \ncaritate eidem dare debet ea quae requiruntur ut modo \n\nCod. Iur. Can. 13 \n\n194 Codes Iuris Canonici \n\ntuto ae eonvenienti domum redeat, ac providere ut, \nnaturali aequitate servata, per aliquod tempus, mutuo \nconsensu vel in casu dissensus ab Ordinario loci deter- \nminandum, honeste vivere possit. \n\nCAN. 6044. \n\n$ 1. Apostata a religione dicitur professus a votis \nperpetuis sive sollemnibus sive simplicibus qui e domo \nreligiosa illegitime egreditur cum animo non redeundi, \nvel qui, etsi legitime egressus, non redit eo animo ut \nreligiosae obedientiae sese subtrahat. \n\n$ 2. Malitiosus animus, de quo in $ 1, iure prae- \nsumitur, si religiosus intra mensem nec reversus fuerit \nnec Superiori animum redeundi manifestaverit. \n\n$ 3. Fugitivus est qui, sine Superiorum licentia, \ndomum religiosam deserit cum animo ad religionem \nredeundi. \n\nCAN. 645. \n\n$ 1. Apostata et fugitivus ab obligatione regulae \net votorum minime solvuntur et debent sine mora ad \nreligionem redire. \n\n$ 2. Superiores debent eos sollicite requirere, et \nipsos, si vera poenitentia acti redeant, suscipere; redi- \ntum vero monialis apostatae vel fugitivae caute curet \nloei Ordinarius, et, si agatur de monasterio exempto, \netiam Superior regularis. \n\nTITULUS XVI. \nDe dimissione religiosorum. \n\nCAN. 646. \n$ 1. Ipso faeto habendi sunt tanquam legitime di- \n\nmissi religiosi : \n\n1.? Publiei apostatae a fide catholica; \n\n2. Religiosus, qui fugam arripuerit cum muliere; \naut religiosa quae cum viro; \n\n3.\" Attentantes aut contrahentes matrimonium \naut etiam vinculum, ut aiunt, civile. \n\nLiber Secundus - De .Personis 195 \n\n$ 2. In his casibus sufficit ut Superior maior cum \nsuo Capitulo vel Consilio ad normam constitutionum \nemittat declarationem facti; curet autem probationes \nfacti collectas in domus regestis asservare. \n\nCAPUT I. \nDe dimissione religiosorum qui vota temporaria \nnwuncuparunt. \nCaN. 641. \n$ 1. Professum a votis temporariis sive in Ordini- \nbus sive in Congregationibus iuris pontificii dimittere \npotest supremus religionis Moderator vel Abbas mona- \nsterii sui iuris cum consensu sui cuiusque Consilii per \nsecreta suffragia manifestato, vel, si agatur de monia- \nlibus, Ordinarius loci et, si monasterium sit regulari- \nbus obnoxium, Superior regularis, postquam mona- \nsterii Antistita cum suo Consilio fidem de causis scripto \nfecerit; in Congregationibus vero iuris dioecesani, Or- \ndinarius loci in quo religiosa domus sita est, qui ta- \nmen iure suo ne utatur Moderatoribus insciis vel iuste \ndissentientibus. \n$ 2. Ii omnes, graviter eorum onerata conscientia, \nreligiosum dimittere nequeunt, nisi servatis quae se- \nquuntur: \n\n1.\" Causae dimissionis debent esse graves; \n\n2.\" Possunt se habere sive ex parte religionis sive \nex parte religiosi. Defectus spiritus religiosi qui aliis \nscandalo sit, est sufficiens dimissionis causa, si repe- \ntita monitio una eum salutari poenitentia incassum \ncesserit, non vero infirma valetudo, nisi certo constet \neam ante professionem fuisse dolose reticitam aut dis- \nsimulatam; \n\n3.' Lieet Superiori dimittenti certo innotescere \ndebeant, non est tamen necesse ut formali iudicio com- \nprobentur. At religioso semper manifestari debent, \ndata eidem plena respondendi licentia; eiusque respon- \nsiones Superiori dimittenti fideliter subiiciantur; \n\n196 Codeaz lIwris Canonici \n\npoda RT UE semi demie Aie iu diri CAT ESDMS \n\n4. Contra dimissionis decretum est religioso fa- \ncultas recurrendi ad Sedem Apostolicam; et pendente \nrecursu, dimissio nullum habet iuridicum effectum; \n\n5. Si de mulieribus agatur, servari debet prae- \nscriptum can. 643, $ 2. \n\nCAN. 618. \n\nReligiosus dimissus ad normam can. 647 ipso facto \nsolvitur ab omnibus votis religiosis, salvis oneribus or- \ndini maiori adnexis, si sitin sacris, et firmo praescripto \ncan. 641, & 1, 642; clerieus autem in minoribus ordini- \nbus constitutus eo ipso redactus est in statum laicalem. \n\nCAPUT II. \n\nDe dümissione religiosorum qui vota perpetua mwncu- \nparunt in religione clericali non egempta vel in reli- \ngione laicali. \n\nCAN. 6419. \n\nIn virorum religionibus elericalibus non exemptis \netlaicalibus, ut professus a votis perpetuis dimitti \npossit, praecedant necesse est iria delicta cum du- \npliei monitione ac defectu emendationis ad normam \ncan. 656-662. \n\nCax. 650. \n\n$ 1. Haec si constiterint, supremus religionis Mo- \nderator cum suo Consilio, perpensis omnibus facti \nadiunctis, deliberet num locus sit dimissioni. \n\n$ 2. Si maior suffragiorum numerus pro dimissione \nsteterit : \n\n1.* In religione iuris dioecesani res tota deferatur \nad Ordinarium loci in quo religiosa professi domus sita \nest, cuius est dimissionem pro suo prudenti arbitrio \ndecernere ad normam can. 641; \n\n2.* In religione iuris pontificii ipse supremus re- \nligionis Moderator dimissionis decretum ferat; quod | \ntamen ut suum sortiatur effectum, debet a Sede Apo- \nstolica confirmari. \n\nà Liber Secundus - De Personis 197 \n\n$ 3. Religioso ius est suas rationes libere expo- \nnendi; eiusque responsiones in actis fideliter referendae \nsunt. \n\nCAN. 651. \n\n$ 1. Etiam ad dimittendas religiosas professas a vo- \ntis perpetuis sive sollemnibus sive simplicibus exigun- \ntur graves causae exteriores una cum incorrigibilitate, \nexperimento prius habito ita ut spes resipiscentiae eva- \nnuerit, iudicio Antistitae. \n\n$ 2. Praescriptum can. 650, $ 3 etiam in religiosa- \nrum dimissione servandum est. \n\nCaxN. 652. \n\n8 1. Si agatur de religiosis iuris dioecesani, Ordi- \nnarii loci in quo sita est sororis professae domus, est \ncausas dimissionis expendere et decretum dimissionis \nferre. \n\n$ 2. Si de monialibus, Ordinarius loci omnia acta et \ndocumenta transmittat ad Sacram Congregationem \ncum suo et Superioris regularis voto, si monasterium \nregularibus sit subiectum. \n\n$ 9. Si de aliis religiosis iuris pontificii, suprema \nreligionis Moderatrix rem totam ad Sacram Congrega- \ntionem pariter deferat cum omnibus actis et documen- \ntis; Saera autem Congregatio tum in hoc tum in prae- \ncendenti casu quod magis expedire censuerit, decernet, \nfirmo praescripto can. 643, 8 2. \n\nOAN. 653. \n\nÍn casu gravis scandali exterioris vel gravissimi no- \ncumenti communitati imminentis, religiosus statim \npotest a Superiore maiore cum consensu sui Consilii \nvel etiam, si periculum sit in mora et tempus non adsit \nadeundi Superiorem maiorem, a Superiore locali cum \nconsensu sui Consilii et Ordinarii loci, ad saeculum \nremitti, babitu religioso illico deposito, ita tamen ut res \nper ipsum Ordinarium aut per Superiorem maiorem, si \nadsit, Sanctae Sedis iudicio sine mora subiiciatur. \n\n198 Codem Iuris Canonici \n\nCAPUT III. \n\nDe processu iudiciali 4n dimissione religiosorum qui \nvota perpetua sive sollemnia sive simplicia nuncu- \nparunt in religione clericali ezvempta. \n\nCaN. 654. \n\nVir professus a votis sollemnibus aut a votis simpli- \ncibus perpetuis in religione clericali exempta ne dimit- \ntatur, nisi processu instituto, salvo praescripto \ncan. 646, 668 et revocato quolibet contrario privilegio. \n\nCaN. 655. \n\n$ 1. Ad sententiam dimissionis ferendam compe- \ntens est supremus religionis vel monasticae Congrega- \ntionis Moderator cum suo Consilio seu Capitulo, quod \nquatuor saltem religiosis constet; si qui deficiant , eo- \nrum loco totidem religiosos eligat praeses de consensu \naliorum qui eum ipso tribunal collegiale constituunt. \n\n$ 2. Praeses de aliorum consensu promotorem iu- \nstitiae nominet ad normam can. 1589, $ 2. \n\nCAN. 656. \n\nAd processum instruendum deveniri nequit nisi \n\npraecesserint : \n1.? Gravia delicta externa sive contra ius com- \nmune sive contra speciale religiosorum ius; \n2. Monitiones; \n3. Defectus emendationis. \nCaN. 651. \n\nDelicta debent esse saltem tria eiusdem speciei, vel, \nsi diversae, talia ut simul sumpta manifestent perver- \nsam voluntatem in malo pervicacem, aut unum tantum \npermanens, quod ex repetitis monitionibus virtualiter \ntriplex fiat. \n\nCaN. 658. \n\n€ 1. Ad monitionem faciendam necesse est ut aut \n\ndelictum sit notorium aut de eodem constet ex rei con- \n\nLiber Secundus - De Personis : 199 \n\nfessione extraiudiciali vel ex aliis sufficientibus proba. \ntionibus quas praevia inquisitio suppeditaverit. \n\n$ 2. In inquisitione peragenda serventur, congrua \ncongruis referendo, praescripta can. 1939 seqq. \n\nCaN. 659. \n\nMonitio fieri debet ab immediato Superiore maiore \nper se vel per alium de eius mandato; sed Superior \nmandatum ne det, nisi praevia informatione facti ad \nnormam can. 658, $ 1; datum vero mandatum pro pri- \nma monitione valeat etiam pro altera. \n\nCaN. 660. \n\nDuae debent esse monitiones, scilicet singulae pro \nsingulis duobus primis delictis; in delictis autem con \ntinuatis seu permanentibus intercedat necesse est in- \nter primam et alteram monitionem saltem trium dierum \nintegrum spatium. \n\nCaN. 661. \n\n$ 1l. Monitionibus Superior addat opportunas ex- \nhortationes et correctiones, praescriptis insuper poe: \nnitentiis aliisque remediis poenalibus, quae apta cen- \nseantur ad emendationem rei et scandali reparationem. \n\n$ 2. Praeterea tenetur Superior reum ab occasioni- \nbus relabendi removere etiam per translationem,. si \nopus fuerit, ad aliam domum, ubi facilior sit vigilantia \net remotior delinquendi occasio. \n\n$ 3. Singulis monitionibus adiiciatur dimissionis \ncomminatio. \n\nCaN. 662. \n\nReligiosus censetur se non emendasse, si post se- \ncundam monitionem novum delictum commiserit vel in \neodem permanenter perstiterit; post ultimam monitio- \nnem sex saltem dies erit expectandum, antequam ad \nulteriora progressus fiat. \n\nCaN. 663. \nImmediatus Superior maior, postquam monitiones \net correctiones incassum cesserint, omnia acta et docu- \n\n900 Codex luris Canonici \n\nmenta diligenter colligat et ad supremum Moderatorem \ntransmittat; hie autem ea tradere debet promotori iusti- \ntiae, qui ea examinet et suas conclusiones proponat. \n\nCaN. 664. \n\n$ 1. Ri promotor iustitiae, cui fas est etiam ulte- \nriores inquisitiones quas opportunas iudicaverit per- \nagere, accusationem proponat, instruatur processus, \nservatis praescriptis canonum in Parte Prima Libri \nQuarti, congrua congruis referendo. \n\n$ 2. Ex processu constare debet de delictis patratis, \nde praemissa duplici monitione et de defectu emenda- \ntionis. \n\nCAN. 665. \n\nTribunal, diligenter perpensis allegationibus tum \npromotoris iustitiae tum rei, si quidem iudicaverit satis \nprobata esse ea de quibus in can. 664, $ 2, sententiam \ndimissionis pronuntiet. \n\nCawN. 6606. \n\nSententia exsecutioni mandari nequit, nisi fuerit a \nSacra Congregatione confirmata; ad quam tribunalis \npraeses et sententiam et omnia acta processus quam- \nprimum transmittere curabit. \n\nCAN. 661. \n\nPro dissitis regionibus etiam in casibus ordinariis \nsupremi Moderatores cum consensu sui Consilii seu \nCapituli possunt dimittendi facultatem demandare \nprobis ae prudentibus religiosis, qui saltem tres esse \ndebent, firmo praescripto can. 663-666. \n\nCAN. 668. \n\nIn casu, de quo in can. 653, religiosus statim potest \na Superiore maiore, vel si periculum sit in mora et \ntempus non adsit recurrendi ad Superiorem maiorem, \na Superiore quoque locali, cum consensu sui Consilii, \n\nLiber Secundus - De Personis 901 \n\nad saeculum remitti, habitu religioso illico deposito; \nreligioso autem dimisso, statim processus, si nondum \nfuerit institutus, instituatur ad normam canonum qui \npraecedunt. \n\nCAPUT IV. \nDe religiosis dinissis qui vota perpetua muncuparunt. \n\nCAN. 669. \n\n$ 1l. Professus qui vota perpetua emisit, a religione \ndimissus, votis religiosis manet adstrictus, salvis con- \nstitutionibus aut Sedis Apostolicae indultis quae aliud \nferant. \n\n$ 2. Si clericus est in minoribus ordinibus consti- \ntutus, eo ipso reducitur ad statum laicalem. \n\nCav. 610. \n\nClericus in sacris qui aliquid delictum commisit de \nquo in ean. 646, aut dimissus est ob delictum quod iure \ncommuni punitur infamia iuris vel depositione vel de- \ngradatione, perpetuo prohibetur deferre habitum eccle- \nsiasticum. | \n\nCav. 611. \n\nSi vero dimittatur ob delicta minora iis de quibus \nin can. 670 : \n\n1.\" Ipso faeto suspensus manet, donec a Sancta \nSede absolutionem obtinuerit; \n\n2.\" Saera Congregatio, si id expedire iudicaverit, \ndimisso praecipiat ut, habitu cleri saecularis indutus, \ncommoretur in certa. dioecesi, indicatis Ordinario cau- \nsis ob quas dimissus fuit; \n\n3.\" Si dimissus praecepto de quo n. 2 non parue- \nrit, religio ad nihil tenetur, et dimissus eo ipso priva- \ntus est iure deferendi habitum ecclesiasticum; \n\n4.\"^ Ordinarius dioecesis pro eius commoratione \ndesignatae, religiosum in domum poenitentiae mittat, \nvel eum committat curae et vigilantiae pii ac prudentis \n\n909 Codex Turis Canonici \n\nsacerdotis; et si religiosus non paruerit, servetur prae: \nscriptum n. 3; \n\n5. Religio, per manus Ordinarii loci commora- \ntionis, caritativum subsidium dimisso suppeditet pro \nnecessariis ad vitae sustentationem, nisi ipse aliunde \nsibimet providere valeat; \n\n6.\" Si dimissus vitae rationem ecclesiastico viro \ndignam non agat, transacto anno aut etiam prius, iudi- \ncio Ordinarii, privetur caritativo subsidio, eiiciatur e \ndomo poenitentiae eique auferatur ius deferendi habi- \ntum ecclesiasticum ab ipso Ordinario, qui statim mit- \ntere curet opportunam relationem tum ad Sedem Apo- \nstolicam tum ad religionem; \n\n1. 8i vero dimissus praedicto tempore tam lau- \ndabiliter se gesserit ut merito haberi possit vere emen- \ndatus, Ordinarius eius preces apud Sanctam Sedem \ncommendabit pro absolutione a censura suspensionis, \net, ea obtenta, eidem in sua dioecesi permittat, adhi- \nbitis opportunis cautelis et limitationibus, Missae ce- \nlebrationem et etiam, pro suo arbitrio et prudentia, \naliud sacrum ministerium, unde honeste vivere queat; \nquo in casu religio caritativum subsidium intermittere \npotest. Quod si agatur de diacono aut subdiacono, res \nad Sanctam Sedem deferatur. \n\nCax. 012. \n\n$ 1. Dimissus, votis in religione emissis non solutus, \ntenetur ad claustra redire; et si argumenta plenae \nemendationis per triennium dederit, religio tenetur \neum recipere; quod si graves obstent rationes sive ex \nparte religionis sive ex parte religiosi, res iudicio Sedis \nApostolicae subiiciatur. \n\n$ 2. Quoties vero vota in religione emissa cessave- \nrint, si dimissus Episcopum benevolum receptorem in- \nvenerit, sub eius iurisdictione et speciali vigilantia \nmaneat, servato praescripto can. 642; secus res ad San- \nctam Sedem deferatur. \n\nLiber Secundus - De Personis 908 \n\nTPLULONSXEVIDL, \n\nDe societatibus sive virorum sive mulierum \nin eommuni viventium sine votis. \n\nCaN. 613. \n\nS 1. Societas sive virorum sive mulierum, in qua \nsodales vivendi rationem religiosorum imitantur in \ncommuni degentes sub regimine Superiorum secundum \nprobatas constitutiones, sed tribus consuetis votis pu- \nblieis non obstringuutur, non est proprie religio, nec \neius sodales nomine religiosorum proprie designantur. \n\n$ 2. Huiusmodi societas est clericalis vel laicalis, iu- \nris pontificii vel dioecesani ad normam can. 488, nn. 3,4. \n\nCAN. 674. \nCirca erectionem et suppressionem societatis eius- \nque provinciarum vel domorum, eadem valent quae de \nCongregationibus religiosis constituta sunt. \n\nCAN. 615. \nRegimen determinatur in uniuscuiusque societatis \nconstitutionibus; sed in omnibus serventur, congrua \ncongruis referendo, can. 499-530. \n\nCaN. 616. \n\n$ 1l. Societas eiusque provinciae et domus capaces \nsunt aequirendi et possidendi bona temporalia. \n\n$ 2. Administratio bonorum regitur praescripto \ncan. 532-5831. \n\n$ 93. Quidquid sodalibus obvenit intuitu societatis, \neidem acquiritur; cetera bona sodales secundum consti- \ntutiones retinent, acquirunt et administrant. \n\nCAN. 611. \nIn admittendis candidatis serventur constitutiones, \nsalvo praescripto can. 542. \nCAN. 618. \nIn iis quae ad studiorum rationem et ad suscipien- \n. dos ordines pertinent, sodales iisdem legibus tenentur \n\n904. Codex Iuris Canonici \n\nac saeculares clerici, salvis peculiaribus praeseriptio- \nnibus a. Sancta Sede datis. \n\nCaN. 619. \n\n$ 1. Sodales societatis, praeter obligationes quibus, \nuti sodales, obnoxii sunt secundum constitutiones, te- \nnentur communibus clericorum obligationibus, nisi ex \nnatura rei vel ex sermonis contextu aliud constet, pa- \nriterque stare debent praescriptis can. 595-612, nisi \nconstitutiones aliud ferant. \n\n$ 2. Clausuram servent ad normam constitutionum \nsub Ordinarii loci vigilantia. \n\nCaN. 680. \n\nIidem, etiam laiei, gaudent clericorum privilegiis, \nde quibus in ean. 119-123, aliisque societati directe \nconcessis, non autem privilegiis religiosorum sine spe- \neiali indulto. \n\nCaN. 681. \n\nPraeter proprias cuiusque societatis constitutiones, \ncirea transitum ad aliam societatem vel ad aliquam \nreligionem aut circa sodalium exitum a societate etiam \niuris pontificii, serventur, congrua congruis referendo, \npraescripta can. 632-635, 645; circa eorum dimissionem, \npraescripta can. 646-612. \n\nPARS TERTIA \nDE LAICIS \n\nCaN. 682. \nLaici ius habent recipiendi a clero, ad normam ec- : \nclesiasticae disciplinae, spiritualia bona et potissimum \nadiumenta ad salutem necessaria. \nCAN. 683. \nNon licet laieis habitum clericalem deferre, nisi \nagatur vel de Seminariorum alumnis aliisque adspiran- \ntibus ad ordines de quibus in can. 972, 8& 2, vel de laicis, | \n\nLiber Secundus - De Personis 905 \n\nservitio eeclesiae legitime addictis, dum intra eandem \necclesiam sunt aut extra ipsam in aliquo ministerio \necclesiastico partem habent. \n\nTITULUS XVIII. \nDe fidelium associationibus in genere. \n\nCAN. 684. \n\nFideles laude digni sunt, si sua dent nomina asso- \nciationibus ab Ecclesia erectis vel saltem commenda- \ntis; caveant autem ab associationibus secretis, damna- \ntis, seditiosis, suspectis aut quae studeant sese à \nlegitima Ecclesiae vigilantia subducere. \n\nCAN. 685. \n\nAssociationes distinctae a religionibus vel societati- \nbus de quibus in can. 481-681, ab Ecclesia constitui \npossunt vel ad perfectiorem vitam christianam inter \nsocios promovendam, vel ad aliqua pietatis aut caritatis \nopera exercenda, vel denique ad incrementum publici \ncultus. \n\nCAN. 686. \n\n$ 1. Nulla in Ecclesia recognoscitur associatio quae \na legitima auctoritate ecclesiastica erecta vel saltem \napprobata non fuerit. \n\n$ 2. Associationes erigere vel approbare pertinet, \npraeter Romanum Pontificem, ad loci Ordinarium, ex- \nceptis illis quarum instituendarum ius, apostolico ex \nprivilegio, aliis reservatum est. \n\n$ 3. Licet privilegium concessum probetur, semper \ntamen, nisi aliud in ipso privilegio cautum sit, requi- \nritur ad validitatem erectionis consensus Ordinarii loci \nscripto datus; consensus tamen ab Ordinario praestitus \npro erectione domus religiosae valet etiam proó erigenda \nin eadem domo vel ecclesia ei adnexa associatione, quae \nnon sit constituta ad modum organici corporis et illius \nreligionis sit propria. \n\n906 Codex Iuris Canonici \n\n$ 4. Viearius Generalis ex solo mandato generali, \net Vicarius Capitularis nequeunt associationes erigere \naut consensum praebere pro earum erectione aut ag- \ngregatione. \n\n$ 5. Erectionis litterae ab iis qui ex privilegio apo- \nstolico associationem erigunt, gratis concedantur, sola \nexcepta taxa pro expensis necessariis. \n\nCaN. 68T. \n\nAd normam can. 100, tunc tantum fidelium associa- \ntiones iuridicam in Eeclesia personam acquirunt, cum \na legitimo Superiore ecclesiastico formale obtinuerunt \nerectionis decretum. \n\nCaN. 688. \n\nAssociatio titulum seu nomen ne assumat quod levi- \ntatem aut absonam novitatem sapiat, vel speciem devo- \ntionis a Sede Apostolica non probatam exprimat. \n\nCAN. 689. \n$ 1. Quaelibet associatio sua statuta habeat, a Sede \nApostolica vel ab Ordinario loci examinata et ap- \nprobata. \n$ 2. Statuta quae non sint confirmata a Sede Apo- \nstolica, moderationi et correctioni Ordinarii loci sem- \nper subiecta manent. \nCav. 690. \n$ 1. Omnes associationes, etiam ab Apostolica Sede \nerectae, nisi speciale obstet privilegium, iurisdictioni \nsubsunt et vigilantiae Ordinarii loci, qui ad normas \nsacrorum eanonum eas invisendi ius habet et munus. \n$ 2. Associationes tamen, quae vi privilegii aposto- \nliei a religiosis exemptis in suis ecclesiis institutae \nsunt, Ordinariis locorum fas non est visitare quod atti- \nnet ad ea quae internam disciplinam seu spiritualem \nassociationis directionem spectant. \n\nCaN. 691. \n\n$ 1. Associatio legitime erecta, nisi aliud expresse \ncautum sit, bona temporalia possidere et administrare \n\n| \nl \n\n| \n\nLiber Secundus - De Personis 907 \n\npotest sub auctoritate Ordinarii loci, cui rationem \nadministrationis saltem quotannis reddere debet, ad \nnormam can. 1525, minime vero parochi, licet in eius \nterritorio erecta sit, nisi aliud Ordinarius ipse sta- \ntuerit. \n\n$ 2. Potest, ad normam statutorum, oblationes re- \ncipere, et receptas erogare ad pios ipsius associationis \nusus, salva semper offerentium voluntate. \n\n$8 3. Nulli associationi eleemosynas colligere licet, \nnisi id aut statuta permittant, aut necessitas postulet, \net loci Ordinarii consensus accedat ac servetur forma \nab eodem praescripta. \n\n$ 4. Ad eleemosynas extra territorium colligendas \nuniuscuiusque Ordinarii venia, scripto data, requi- \nritur. \n\n$ 5. Oblationum quoque ae eleemosynarum fidelis \nerogationis rationem associatio reddat Ordinario loci. \n\nCaN. 692. \n\nAd fruendum associationis iuribus, privilegiis, in- \ndulgentiis, aliisque gratiis spiritualibus, necesse est et \nsufficit ut quis in eam valide receptus sit, secundum \npropria associationis statuta et ab ea legitime non ex- \npulsus. \n\nCAN. 693. \n\n$ 1. Acatholici et damnatae sectae adscripti aut \ncensura notorie irretiti et in genere publici peccatores \nvalide recipi nequeunt. \n\n$ 2. Eadem persona potest adscribi pluribus asso- \nciationibus, salvo praescripto can. 705. \n\n$ 3. Absentes ne adscribantur associationibus ad \nmodum organici corporis constitutis; praesentes au- \ntem, nonnisi scientes ac volentes adseribi possunt. \n\n$ 4. Salvo praescripto can. (04, religiosi possunt \npiis associationibus nomen dare, exceptis iis quarum \nleges, Superiorum iudicio, cum observantia regulae et \nconstitutionum conciliari nequeant. \n\n908 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 694. \n$ 1. Receptio fiat ad normam iuris ac statutorum \nuniuscuiusque associationis. \n\n.$ 2. Ut autem de receptione constet, inscriptio in \nalbo associationis fieri omnino debet; imo haec inscri- \nptio, si associatio in personam moralem erecta fuerit, \nest ad validitatem necessaria. \n\nCAN. 695. \n\nOccasione receptionis in associationem nihil directe \nvel indirecte exigatur, praeter id quod in statutis legi- \ntime approbatis designatum sit, aut ab Ordinario loci, \nratione specialium circumstantiarum, expresse permis- \nsum in associationis favorem. \n\nCAN. 696. \n$ 1. Nemo, legitime adscriptus, ab associatione di- \nmittatur, nisi iusta de causa ad normam statutorum. \n$ 2. Quiin casum inciderint, de quo in can. 693, $ 1, \nexpungantur, praemissa monitione, servatis propriis \nstatutis et salvo iure recursus ad Ordinarium. \n$8 3. Etiamsi in statutis nihil expresse caveatur, \netiam loci Ordinarius quod ad omnes associationes, et \nSuperior religiosus quod ad associationes ex apostolico \nindulto a religiosis erectas attinet, possunt socios di- \nmittere. | \nCav. 697. \n\n$ 1l. Associationes legitime erectae ius habent, ad \nnormam statutorum et sacrorum canonum, celebrandi \ncomitia, edendi peculiares normas. quae ipsum sodali- \ntium respiciant, eligendi administratores bonorum, \nofficiales et ministros, firmo praescripto can. 715. \n\n$ 2. In iis quae convocationem ad comitia et ele- \nctiones respiciunt, serventur ius commune, quod pro- \nstat in can. 161-182 et statuta iuri communi non con- \ntraria. \n\nLiber Secundus - De Personis 909 \n\nCAN. :698. \n\n$ 1l. Nisi privilegium apostolicum aliud expresse \ncaveat, nominatio moderatoris et cappellani pertinet \nad loci Ordinarium in associationibus ab ipso vel ab \nApostolica Sede erectis aut approbatis, et in associa- \ntionibus a religiosis vi apostolici privilegii erectis extra \nproprias ecclesias; in associationibus vero erectis a re- \nligiosis in propriis ecclesiis requiritur tantum Ordi- \nnarii loci consensus, si a Superiore moderator et cap- \npellanus e clero saeculari eligantur. \n\n& 2. Moderator et cappellanus possunt, durante mu- \nnere, benedicere associationis habitum seu insignia, \nscapularia, etc., eaque adscribendis imponere; quod vero \nad conciones attinet, serventur praescripta can. 133T- \n1342. \n\n$ 3. Moderatorem et cappellanum revocare ex iusta \ncausa possunt qui illos nominaverunt eorumque succes- \nsores vel Superiores. \n\n$ 4. Idem potest esse MiRERS d et cappellanus. \n\nCAN. 699. \n\n$ 1. Ob gràves causas et salvo iure recursus ad Apo- \nstolicam Sedem, potest loci Ordinarius supprimere non \nsolum associationem à se vel à decessoribus suis ere- \nctam, sed etiam associationem ex apostolico indulto a \nreligiosis erectam de consensu Ordinarii loci. \n\n$ 2. Associationes vero ab ipsa Apostolica Sede ere- \nctae nonnisi ab eadem supprimi possunt. \n\n! TITULUS XIX. \nDe fidelium associationibus in specie. \n\nCAN. '100. \n\nTriplex distinguitur in Ecclesia associationum spe- \ncles: tertii Ordines saeculares, confraternitates, piae \nuniones. \n\nCod. Iur. Can. 14 \n\n910 Codecs Iuris Canonici \n\nrr e ——— — M — —MÓÁ———— \n\nCav. 1701. \n$ 1. Inter pias laicorum associationes, ordo praece- \ndentiae est qui sequitur, firmo praescripto can. 106, \nnn. 5, 6: \n1.* Tertii Ordines; \n2. Archiconfraternitates; \n3.* Confraternitates; \n4.\" Piae uniones primariae; \n?^ Aliae piae uniones. \n$ 2. Confraternitates sanctissimi Sacramenti, si \nagatur de processione in qua defertur sanctissimum \nSacramentum, praecedit ipsis archiconfraternitatibus. \n8$ 3. Omnes autem tunc solummodo ius praeceden- \ntiae habent, cum collegialiter incedunt sub propria \ncruce vel vexillo et cum habitu seu insignibus associa- \ntionis. \n\nCAPUT I. \nDe tertiis Ordinibus saecularibus. \n\nCAN. '(02. \n\n$ 1. Tertiarii saeculares sunt qui in saeculo, sub \nmoderatione alicuius Ordinis, secundum eiusdem spi- \nritum, ad christianam perfectionem contendere nitun- \ntur, modo saeculari vitae consentaneo, secundum re- \ngulas ab Apostolica Sede pro ipsis approbatas. \n\n$ 2. Si tertius saecularis Ordo in plures associatio- \nnes dividatur, harum quaelibet legitime constituta di- \ncitur sodalitas tertiariorum. \n\nCaN. 108. à \n$ 1. Firmo privilegio nonnullis Ordinibus concesso, \nnulla religio potest tertium Ordinem sibi adiungere. \n$ 2. Dato etiam apostolico privilegio, Superiores re- \nligiosi possunt quidem personas particulares tertio Or- \ndini adseribere, sed nequeunt sodalitatem tertiariorum \n\nvalide erigere sine consensu Ordinarii loci, ad normam \ncan. 686, 8 3. \n\nLiber Secundus - De Personis 911 \n\n$ 3. Nee sodalitatibus a se erectis possunt conce- \ndere usum particularium vestium, in publicis sacris \nfunctionibus deferendarum, sine speciali eiusdem Ordi- \nnarii licentia. \n\nCaw. 704. \n\n$ 1. Qui vota nuncupavit vel in perpetuum vel ad \ntempus in aliqua religione, nequit simul ad ullum ter- \ntium Ordinem pertinere, etsi eidem antea fuerit \nadscriptus. \n\n$ 2. Si solutus a votis ad saeculum redierit, anti- \nqua adscriptio reviviscit. \n\nCaw. 105. \n\nNulla tertiariorum sodalitas, sine apostolico in- \ndulto, adscribere potest sodales alius tertii Ordinis in \neodem remanentes; singulis tamen sodalibus licet iusta \nde causa transire sive ab alio ad alium tertium Ordi- \nnem, sive ab alia ad aliam sodalitatem eiusdem tertii \nOrdinis. \n\nCaN. 706. \n\nPublicis processionibus, funeribus aliisque ecclesia- \nsticis functionibus tertiarii possunt, sed non tenentur \ncollegialiter interesse; at si intersint, cum suis insigni- \nbus sub cruce propria incedant necesse est. \n\nCAPUT Il. \nDe confraternitatibus et piis wunionibus. \n\nCax. 107. \n\n$ 1. Associationes fidelium quae ad exercitium ali- \ncuius operis pietatis aut caritatis erectae sunt, nomine \nveniunt piarum unionmum; quae, si ad modum organici \ncorporis sint constitutae, sodalitia audiunt. \n\n$ 2. Sodalitia vero in inerementum quoque publici \ncultus erecta, speciali nomine confraternitates appel- \nlantur. \n\n919 Codex Iuris Canouisi \n\nCAN. \"108. \n\nConfraternitates nonnisi per formale erectionis de- \ncretum constitui possunt; pro piis autem unionibus \nsufficit Ordinarii approbatio, qua obtenta, ipsae, licet \nmorales personae non sint, capaces tamen sunt obti- \nnendi gratias spirituales ac praesertim indulgentias. \n\nCaN. 109. \n$ 1. Confratres nequeunt saeris functionibus ope- \nram praestare, nisi confraternitatis habitum seu insi- \nenia deferant. \n$ 2. Mulieres confraternitatibus adseribi tantum \npossunt ad lucrandas indulgentias et gratias spiritua- \nles confratribus concessas. \n\nCaN. 110. \n\nTitulus seu nomen confraternitatis vel piae unionis \ndesumatur vel a Dei attributis, vel a, christianae reli- \ngionis mysteriis, vel a festis Domini et Beatae Virgi- \nnis Mariae, vel a Sanctis, vel à pio opere ipsius so- \ndalitii. \n\nCaN. \"11. \n\n$ 1. Plures confraternitates vel piae uniones eius- \ndem tituli ac instituti, nisi id eis specialiter concessum \nsit aut iure cautum, ne erigantur neve approbentur in \neodem loco; si vero agatur de magnis civitatibus, id \nlicet, dummodo inter ipsas intercedat conveniens, iu- \ndicio Ordinarii loci, distantia. \n\n$8 2. Curent locorum Ordinarii ut in qualibet paroe- \ncia instituantur confraternitates sanctissimi Sacra- \nmenti, ac doctrinae christianae; quae, legitime erectae, \nipso iure aggregatae sunt eisdem Archiconfraternita- \ntibus in Urbe à Cardinali Urbis Vicario erectis. \n\nCAN. 712. \n$ 1. Confraternitates vel piae uniones ne erigan- \ntur, nisi in ecclesia aut oratorio publico vel saltem se- \nmi-publico. \n\nLiber Secundus - De Personis 913 \n\n$ 2. Ne instituantur, sine. Capituli consensu, in \necclesia cathedrali aut collegiali. \n\n$ 3. In ecclesiis vel oratoriis religiosarum Ordina- \nrius loei permittere potest erectionem associationis \nmulierum tantum, aut piae unionis quae nonnisi pre- \ncationibus incumbat et gratiarum dumtaxat spiritua- \nlium communicatione gaudeat. \n\nCAN. 113. \n\n.$& 1. Religiosi cum confraternitatibus piisve unioni- \nbus a se erectis possunt et debent communicare omnes \net solas gratias spirituales, quas in facultatibus a Sede \nApostolica receptis specifice et nominatim communica- \nbiles declarentur, eaeque in actu erectionis manifestan- \ndae sunt singulis, servato praescripto can. 919. \n\n8 2. Confraternitatibus, ab iisdem erectis, non licet \nvestem propriam seu insignia, quae in publicis proces- \nsionibus aliisque sacris functionibus deferenda sunt, \nassumere sine speciali Ordinarii loci licentia. \n\nCaN. \"14. \n\nConfraternitas proprium habitum vel insignia, sine \nlicentia Ordinarii loci, ne dimittat neve immutet. \n\nCaN. 715. \n\n8$. 1. Comitiis confraternitatum, etsi in regularium \necclesiis et oratoriis celebrandis, per se vel per dele- \ngatum praeesse sine iure tamen suffragii, dignos et \nidoneos officiales et ministros electos confirmare, indi- \ngnos vel non idoneos respuere aut removere, statuta \naliasve ordinationes, nisi a Sede Apostolica approbatae \nfuerint, corrigere et approbare, pertinet ad loci Ordi- \nnarium. \n\n$ 2. De comitiorum extraordinariorum celebratione \nconfraternitas Ordinarium loci eiusve delegatum tem- \npestive praemoneat; secus Ordinario ius est comitia im- \npediendi vel eorum decreta penitus infirmandi. \n\n914 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. '(16. \n\n$ 1. Oonfraternitates et piae uniones, in propriis \necclesiis erectae, functiones non paroeciales, servatis \nservandis, independenter a parocho exercere possunt, \ndummodo ministerio paroeciali in paroeciali ecclesia \nnon noceant. \n\n$ 2. Idem servetur etiam in casu quo paroecia erecta \nsit in ipsa confraternitatis ecclesia. \n\n$ 3. In dubio utrum functiones confraternitatis vel \npiae unionis noceant, necne, ministerio paroeciali, ad \nOrdinarium loci spectat ius decidendi, itemque sta- \ntuendi practicas normas servandas. \n\nCaN. \"1T. \n\n$ 1. Si in eeclesiis non suis erectae sint, proprias \nfunctiones ecclesiasticas in sacello tantum vel altari, \nin quo sunt erectae, peragere possunt ad normam \ncan. 716 et peculiarium statutorum. \n\n$ 2. Patrimonium confraternitatis et piae unionis, \nquae erecta sit in ecclesia non sua, aut cuius ecclesia \nsit simul ecclesia paroecialis, debet esse separatum. a \nbonis fabricae vel communitatis. \n\nCAN. 718. \n\nOConfraternitates processionibus consuetis et aliis, \nquas Ordinarius loci indixerit, tenentur collegialiter \neum propriis insignibus et sub proprio vexillo inter- \nesse, nisi Ordinarius aliud praescripserit. \n\nCaN. 719. \n\n$ 1. De Ordinarii loci consensu confraternitas vel \npia unio de alia ad aliam sedem transferri potest, nisi \niure aut statutis a Sede Apostolica probatis translatio \nprohibeatur. \n\n8 2. Quoties agatur de transferenda confraternitate \nvel pia unione alicui religioni reservata, Superioris \nconsensus est requirendus, \n\nLiber Secundus - De Personis 915 \n\nCAPUT III. \nDe archiconfraternitatibus et primariis wunionibus. \n\nCaw. 720. -^ \n\nSodalitia quae iure pollent alias eiusdem : speciei \nassociationes sibi aggregandi, archisodalitia, vel archi- \nconfraternitates, vel piae uniones, congregationes, SO- \neietates primariae appellantur. \n\nCaN. 721. \n\n$ 1. Nulla associatio potest sine apostolico indulto \nalias sibi valide aggregare. \n\n8$ 2. Archiconfraternitas vel primaria unio eas tan- \ntum potest confraternitates vel pias uniones sibi ag- \ngregare, quae sint eiusdem tituli ae finis, nisi indultum \napostolicum aliud ferat. \n\nCaN. 722. \n\n$ 1. Per aggregationem communicantur omnes in- \ndulgentiae, privilegia et aliae gratiae spirituales com- \nmunieabiles quae associationi aggreganti directe et \nnominatim a Sede Apostolica concessae fuerint vel in \nposterum concedantur, nisi aliud in indulto apostolico \ncaveatur. \n\n$ 2. Ex hae communicatione nullum ius associatio \naggregans acquirit supra aggregatam. \n\nCaN. 728. \nAd aggregationis validitatem requiritur ut: \n\n1.\" Associatio iam fuerit canonice erecta nec alii \narchiconfraternitati vel primariae unioni aggregata; \n\n2. Fiat de consensu Ordinarii loci scriptis dato \nuna cum eius litteris testimonialibus; \n\n3.' Indulgentiae, privilegia et aliae gratiae spi- \nrituales quae per aggregationem communicantur, enu- \nmerentur in elencho, ab Ordinario loci in quo archicon- \n\n916 Codex Iuris Cangnici \n\nfraternitas sita est, recognito et societati aggregatae \ntradendo; \n\n4.\" Aggregatio fiat formula in statutis praescri- \npta et in perpetuum; \n\n5. Litterae aggregationis expediantur gratis \nomnino et nulla prorsus mercede etiam sponte oblata, \nexceptis necessariis expensis. \n\nCAN. 124. \n\nArchiconfraternitas vel primaria unio de alia ad \naliam sedem nonnisi ab Apostolica Sede transferri \npotest. \n\nCAN. 1725. \n\nTitulus archisodalitii vel archiconfraternitatis vel \nunionis primariae, etiam honoris tantum causa, potest \nassociationi ab una Sede Apostolica concedi. \n\nLIBER TERTIUS \nDE REBUS \n\nCAN. 126. \n\nRes de quibus in hoc libro agitur quaeque totidem \nmedia sunt ad Ecclesiae finem consequendum, aliae \nsunt spirituales, aliae temporales, aliae mixtae. \n\nCav. 792. \n\n$ l. Studiosa voluntas emendi vel vendendi pro \npretio temporali rem intrinsece spiritualem, ex. gr., \nSacramenta, ecclesiasticam iurisdictionem, consecra- \ntionem, indulgentias, etc., vel rem temporalem rei spi- \nrituali adnexam ita ut res temporalis sine spirituali \nnullo modo esse possit, ex. gr., beneficium ecclesiasti- \ncum, etc., aut res spiritualis sit obiectum, etsi partiale, \ncontractus, ex. gr., consecratio in calicis consecrati \nvenditione, est simonia iuris divini. \n\n3 2. Dare vero res temporales spirituali adnexas \npro temporalibus spirituali adnexis, vel res spirituales \npro spiritualibus, vel etiam temporales pro temporali- \nbus, si id ob periculum irreverentiae erga res spiritua- \nles ab Ecclesia prohibeatur, est simonia iuris ecclesia- \nstici. \n\nCAN. 128. \n\nCum de simonia agitur, emptio-venditio, permuta- \ntio, etc., late accipiendae sunt pro qualibet conven- \ntione, licet ad effectum non deducta, etiam tacita, in \nquà scilicet animus simoniacus expresse non manife- \nstetur, sed ex circumstantiis colligatur, \n\n918 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 129. \n\nFirmis poenis in simoniacos iure statutis, contra- \nctus ipse simoniaceus et, si simonia committatur circa \nbeneficia, officia, dignitates, subsequens provisio omni \nvi caret, licet simonia a tertia persona commissa fue- \nrit, etiam inscio proviso, dummodo hoc non fiat in frau- \ndem eiusdem provisi aut eo contradicente. Quare : \n\n1. Ante quamlibet iudicis sententiam res simo- \nniace data et accepta, si restitutionis sit capax nec \nobstet reverentia rei spirituali debita, restitui debet, \net beneficium, officium, dignitas dimitti; \n\n2.^ Nimoniace provisus non facit fructus suos; \nquod si eos bona fide perceperit, prudentiae iudicis vel \nOrdinarii permittitur fructus perceptos ex toto vel ex \nparte eidem condonare. \n\nCaN. 130. \n\nNon habetur simonia, cum temporale datur non pro \nre spirituali, sed eius occasione ex iusto titulo a sacris \ncanonibus vel a legitima consuetudine recognito; item \ncum datur res temporalis pro re temporali, quae tan- \nquam subiectum habeat adnexum aliquid spirituale, \nex. gr., calix consecratus, dummodo pretium non au- \ngeatur propter adnexam rem spiritualem. \n\nPARS PRIMA \nDE SACRAMENTIS \n\nCawN. 4131. \n\n$ 1. Cum omnia Sacramenta Novae Legis, a Christo \nDomino Nostro instituta, sint praecipua sanctificatio- \nnis et salutis media, summa in iis opportune riteque \nadministrandis ac suscipiendis diligentia et reverentia \nadhibenda est. \n\nLiber Tertius - De Rebus 919 \n\n$ 2. Vetitum est Sacramenta Ecclesiae ministrare \nhaereticis aut schismaticis, etiam bona fide errantibus \neaque petentibus, nisi prius, erroribus reiectis, Eccle- \nsiae reconciliati fuerint. \n\nCAN. 732. \n$ 1. Saeramenta baptismi, confirmationis et ordi- \nnis, quae characterem imprimunt, iterari nequeunt. \n$ 2. Si vero prudens dubium exsistat num revera \nvel num valide collata fuerint, sub conditione iterum \nconferantur. \nCAN. 733. \n$ 1. In Sacramentis conficiendis, administrandis ac \nsuscipiendis accurate serventur ritus et caeremoniae \nquae in libris ritualibus ab Ecclesia probatis praeci- \npiuntur. \n$ 2. Unusquisque autem ritum suum sequatur, \nsalvo praescripto can. 851, $ 2, 866. \n\nCaN. 784. \n\n$ 1. Saera olea quae quibusdam Sacramentis admi- \nnistrandis inserviunt, debent esse ab Episcopo bene- \ndicta feria V in Coena. Domini proxime superiore; ne- \nque adhibeantur vetera, nisi necessitas urgeat. \n\n$ 2. Mox deficienti oleo benedicto aliud oleum de \nolivis non benedictum adiiciatur, etiam iterato, minore \ntamen copia. \n\nCav. \"735. \n\nParochus olea saera a suo Ordinario petere debet \net in ecclesia in tuta ac decenti custodia sub clavi dili- \ngenter asservare; nec ea domi retineat, nisi propter \nnecessitatem aliamve rationabilem causam, aecedente \nOrdinarii licentia. \n\nCAN. 136. \n\nPro administratione Saeramentorum minister nihil \nquavis de causa vel occasione sive directe sive indirecte \nexigat aut petat, praeter oblationes de quibus in \ncan. 1507. \n\n99) Codem Iuris Canonici \n\nTITULUS I. \nDe baptismo. \n\nCaN. 131. \n\n$ 1l. Daptismus, Sacramentorum ianua ae funda- \nmentum, omnibus in re vel saltem in voto necessarius \nad salutem, valide non confertur, nisi per ablutionem \naquae verae et naturalis cum praescripta verborum \nforma. \n\n8$ 2. Cum ministratur servatis omnibus ritibus et \ncaeremoniis quae in ritualibus libris praecipiuntur, \nappellatur sollemnis; secus, non sollemnis seu privatus. \n\nCa4PUT I. \nDe ministro baptismi. \n\nCAN. 188. \n\n$ 1. Minister ordinarius baptismi sollemnis est sa- \ncerdos; sed eius collatio reservatur parocho vel alii sa- \ncerdoti de eiusdem parochi vel Ordinarii loci licentia, \nquae in easu necessitatis legitime praesumitur. \n\n$ 2. Etiam peregrinus a parocho proprio in sua pa- \nroecia sollemniter baptizetur, si id facile et sine mora \nfieri potest; secus peregrinum quilibet parochus in suo \nterritorio potest sollemniter baptizare. \n\nCaN. 139. \n\nIn alieno territorio nemini licet, sine debita licen- \ntia, baptismum sollemnem conferre ne sui quidem loci \nincolis. \n\nCAN. '(40. \n\nUbi paroeciae aut quasi-paroeciae nondum sunt \nconstitutae, statutorum peculiarium et receptarum \nconsuetudinum ratio habenda est, ut constet cuinam \nsacerdoti, praeter Ordinarium, in universo territorio \nvel in eius parte ius insit baptizandi. \n\nLiber Tertius - De Rebus 991 \n\nCAN. \"141. \n\nExtraordinarius baptismi sollemnis minister est \ndiaconus; qui tamen sua potestate ne utatur sine loci \nOrdinarii vel parochi licentia, iusta de causa conce- \ndenda, quae, ubi necessitas urgeat, legitime praesu- \nmitur. \n\nCaw. 142. \n\n$ 1. Baptismus non sollemnis, de quo in can. 759, \n$ 1, potest a quovis ministrari, servata debita materia, \nforma et intentione; quatenus vero fieri potest, adhi- \nbeantur duo testes vel saltem unus, quibus baptismi \ncollatio probari possit. \n\n$ 2. Si tamen adsit sacerdos, diacono praeferatur, \ndiaconus subdiacono, clericus laico et vir feminae, nisi \npudoris gratia deceat feminam potius quam virum \nbaptizare, vel nisi femina noverit melius formam et \nmodum baptizandi. \n\n$ 3. Patri aut matri suam prolem baptizare non \nlicet, praeterquam in mortis perieulo, quando alius \npraesto non est, qui baptizet. \n\nCAN. '(43. \n\nCuret parochus ut fideles, praesertim obstetrices, \nmedici et chirurgi, rectum baptizandi modum pro casu \nnecessitatis probe ediscant. \n\nCAN. 744. \n\nAdultorum baptismus, ubi commode fieri possit, ad \nloci Ordinarium deferatur, ut, si voluerit, ab eo vel ab \neius delegato sollemnius conferatur. \n\nCAPUT II. \nDe baptismi subiecto. \nCaN. 45. \n$ 1. Subiectum capax baptismi est omnis et solus \nhomo viator, nondum baptizatus. \n\n999, Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Cum agitur de baptismo: \n\n1. Parvulorum seu infantium nomine veniunt, \nad normam can. S8, $ 3, qui nondum rationis usum \nadepti sunt, eisdemque aecensentur amentes ab infan- \ntia, in quavis aetate constituti; \n\n2. Adulti autem censentur, qui rationis usu \nfruuntur; idque satis est ut suo quisque animi motu \nbaptismum petat et ad illum admittatur. \n\nCaw. 146. \n\n$8 1. Nemo in utero matris clausus baptizetur, do- \nnec probabilis spes sit ut rite editus baptizari possit. \n\n8 2. Si infans caput emiserit et periculum mortis \nimmineat, baptizetur in capite; nec postea, si vivus \nevaserit, est iterum sub conditione baptizandus. \n\n$ 3. Si aliud membrum emiserit, in illo, si pericu- \nlum immineat, baptizetur sub conditione; at tune, si \nnatus vixerit, est rursus sub conditione baptizandus. \n\n$ 4. Si mater praegnans mortua fuerit, fetus ab \niis ad quos spectat extractus, si certo vivat, baptizetur \nabsolute; si dubie, sub conditione. \n\n$ 5. Fetus, in utero baptizatus, post ortum denuo \nsub conditione baptizari debet. \n\nCaN. 141. \n\nCurandum ut omnes fetus abortivi, quovis tempore \nediti, si certo vivant, baptizentur absolute; si dubie, \nsub conditione. \n\nCAN. '(48. \n\nMonstra et ostenta semper baptizentur saltem sub \nconditione; in dubio autem unusne an plures sint homi- \nnes, unus absolute baptizetur, ceteri sub conditione. \n\nCAN. 749. \n\nInfantes expositi et inventi nisi, re diligenter inve- \nstigata, de eorum baptismo constet, sub conditione ba- \nptizentur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 993 \n\nCAN. \"150. \n$ l. Infans infidelium, etiam invitis parentibus, \nlicite baptizatur, cum in eo versatur vitae discrimine, \nut prudenter praevideatur moriturus, antequam usum \nrationis attingat. \n$ 2. Extra mortis periculum, dummodo catholicae \neius educationi cautum sit, licite baptizatur : \n1. &i parentes vel tutores, aut saltem unus \neorum, consentiant; \n2.^ Ni parentes, idest pater, mater, avus, avia, \nvel tutores desint, aut ius in eum amiserint, vel illud \nexercere nullo pacto queant. \n\nCAN. 151. \n\nJirea baptismum infantium duorum haereticorum \naut schismaticorum, aut duorum catholicorum qui in \napostasiam vel haeresim vel schisma prolapsi sint, ge- \nneratim serventur normae in superiore canone consti- \ntutae. \n\nCaN. 52. \n\n$ 1l. Adultus, nisi sciens et volens probeque instru- \nctus, ne baptizetur; insuper admonendus ut de pecca- \ntis suis doleat. \n\n$ 2. In mortis autem periculo, si nequeat in prae- \ncipuis fidei mysteriis diligentius instrui, satis est, ad \nbaptismum conferendum, ut aliquo modo ostendat se \neisdem assentire serioque promittat se christianae re- \nligionis mandata servaturum. \n\n$ 3. Quod si baptismum ne petere quidem queat, sed \nvel antea vel in praesenti statu manifestaverit aliquo \nprobabili modo intentionem illum suscipiendi, bapti- \nzandus est sub conditione; si deinde convaluerit et du- \nbium de valore baptismi collati permaneat, tu condi- \ntione baptismus rursus conferatur. \n\nCAN. \"1583. \n$ 1. Tam sacerdotem qui adultos baptizaturus est, \nquam ipsos adultos qui sani sint, decet esse ieiunos. \n\n994. Codex luris Canonici \n\n$ 2. Nisi graves urgentesque causae obsint, adultus \nbaptizatus statim Missae sacrificio assistat et sacram \ncommunionem percipiat. \n\nCaN. 54. \n\n$ 1. Amentes et furiosi ne baptizentur, nisi tales a \nnativitate vel ante adeptum rationis usum fuerint; et \ntunc baptizandi sunt ut infantes. \n\n$ 2. &i autem dilucida habeant intervalla, dum \nmentis compotes sunt, baptizentur, si velint. \n\n$ 9. Baptizentur quoque, imminente periculo mor- \ntis, si, antequam insanirent, suscipiendi baptismi de- \nsiderium ostenderint. \n\n$ 4. Qui lethargo aut phrenesi laborat, vigilans \ntantum et volens baptizetur; at si periculum mortis im- \npendeat, servetur praescriptum $ 3. \n\nCAPUT) ITID \nDe ritibus et caeremoniis baptismi. \n\nCAN. 55. \n$ Il. Daptismus sollemniter conferatur, salvo prae- \nscripto can. 759. \n$ 2. Loci Ordinarius potest gravi et rationabili de \ncausa indulgere ut caeremoniae praescriptae pro bapti- \nsmo infantium adhibeantur in baptismo adultorum. \n\nCaN. 56. \n$ 1. Proles ritu parentum baptizari debet. \n$ 2. Si alter parentum pertineat ad ritum latinum, \nalter ad orientalem, proles ritu patris baptizetur, nisi \naliud iure speciali cautum sit. \n$3. Si unus tantum sit catholicus, proles huius \nritu baptizanda est. \nCav. 551. \n$ 1. In baptismo sollemni adhibenda est aqua ad \nhoe benedicta. \n\nLiber Tertius - De Rebus 995 \n\n$ 2. Si aqua benedicta in baptisterio adeo sit im- \nuid: ut minus videatur sufficere, alia non benedicta \nEun etiam iterato, minore tamen copia. \n\n& 8. Si vero corrupta fuerit, aut effluxerit, aut quo- \nvis or defecerit, parochus in fontem, line munda- \ntum ae nitidum, recentem aquam infundat ac proprio \nritu in suis liturgicis libris praescripto benedicat. \n\nCaN. '/58. \n\nLicet baptismus conferri valide possit aut per infu- \nsionem, aut per immersionem, aut per aspersionem, \nprimus tamen vel secundus modus, aut mixtus ex utro- \nque, qui magis sit in usu, retineatur, secundum pro- \nbatos diversarum Ecclesiarum rituales libros. \n\nCAN. 159. \n\n$ 1. In mortis periculo baptismum privatim con- \nferre licet; et, si conferatur a ministro qui nec sacerdos \nsit nec diaconus, e ea tantum ponantur, quae sunt ad \nbaptismi validitatem necessaria; si a sacerdote vel dia- \ncono, serventur quoque, si tempus adsit, caeremoniae \nquae baptismum sequuntur. \n\n$ 2. Extra mortis periculum baptismum privatum \nloci Ordinarius permittere nequit, nisi agatur de haere- \nticis qui in adulta aetate sub conditione baptizentur. \n\n$ 3. Caeremoniae autem quae in baptismi collatione \npraetermissae quavis ratione fuerint, quamprimum in \necclesia suppleantur, nisi in casu de quo in $ 2. \n\nCaN. 160. \n\nCum baptismus sub conditione iteratur, caeremo- \nniae, si quidem in priore baptismo omissae fuerunt, \nsuppleantur, salvo praescripto can. 759, $ 3; sin autem \nin priore baptismo adhibitae sunt, repeti in altero aut \nomitti possunt. \n\nCAN. 101. \n\nCurent parochi ut ei qui baptizatur, christianum \nimponatur nomen; quod si id consequi non poterunt, \n\nCod Iur. Cam. 15 \n\n996 Codex Iuris Canonici \n\nnomini a parentibus imposito addant nomen alicuius \nSancti et in libro baptizatorum utrumque nomen per- \nscribant. \n\nCAPUT IV. \nDe paítrinis. \n\nCav. 162. \n\n8$ 1. Ex vetustissimo Ecclesiae more nemo sollemni- \nter baptizetur, nisi suum habeat, quatenus fieri possit, \npatrinum. \n\n$ 2. Etiam in baptismo privato patrinus, si facile \nhaberi queat, adhibeatur; si non interfuerit, adhibea- \ntur in supplendis baptismi caeremoniis, sed hoc in casu \nnullam eontrahit spiritualem cognationem. \n\nCan. (63. \n\n$8 1. Cum baptismus iteratur sub conditione, idem \npatrinus, quatenus fieri possit, adhibeatur, qui in \npriore baptismo forte adfuit; extra hunc casum in \nbaptismo conditionato patrinus non est necessarius. \n\n$ 2. Iterato baptismo sub conditione, neque patri- \nnus qui priori baptismo adfuit, neque qui posteriori, \ncognationem spiritualem contrahit, nisi idem patrinus \nin utroque baptismo adhibitus fuerit. \n\nCAN. 164. \nPatrinus unus tantum, licet diversi sexus a bapti- \nzando, vel ad summum unus et una adhibeantur. \n\nCaN. 165. \nUt quis sit patrinus, oportet : \n\n1. Sit baptizatus, rationis usum assecutus et in- \ntentionem habeat id munus gerendi; \n\n2.^ Ad nullam pertineat haereticam aut schisma- \nticam sectam, nec sententia condemnatoria vel declara- \ntoria sit excommunicatus aut infamis infamia iuris aut \nexclusus ab actibus legitimis, nec sit clericus depositus \nvel degradatus; \n\n-—1 \n\nLiber Tertius - De Rebus 9 \n\n3.? Nec sit pater vel mater vel coniux baptizandi \n\n4.\" Ab ipso baptizando eiusve parentibus vel tuto- \nribus aut, his deficientibus, a ministro sit designatus; \n\n5.' Baptizandum in actu baptismi per se vel per \nprocuratorem physice teneat aut tangat vel statim le- \nvet seu suscipiat de sacro fonte aut de manibus bapti- \nDONLISS 30, \n\nCax. 7606. \n\nUt autem quis licite patrinus admittatur, oportet : \n\n1.» Decimum quartum suae aetatis annum attige- \nrit, nisi aliud iusta de causa ministro videatur; \n\n2. Non sit propter notorium delictum excommu- \nnicatus vel exclusus ab actibus legitimis vel infamis in- \nfamia iuris, quin tamen sententia intercesserit, nec sit \ninterdictus aut alias publice criminosus vel infamis in- \nfamia facti; \n\n3. Fidei rudimenta noverit; \n\n4.\" In nulla religione sit novitius vel professus, \nnisi necessitas urgeat et expressa habeatur venia Supe- \nrioris saltem localis; \n\n5. In sacris ordinibus non sit constitutus, nisi \naccedat expressa Ordinarii proprii licentia. \n\nCaN. 16T. \n\nIn dubio utrum quis valide vel licite admitti possit, \nnecne, ad patrini munus, parochus, si tempus suppetat, \nconsulat Ordinarium. \n\nCAN. 168. \n\nEx baptismo spiritualem cognationem contrahuut \n\ntantum cum baptizato baptizans et patrinus. \n\nCav. 169. \n\nPatrinorum est, ex suscepto munere, spiritualem \nfilium perpetuo sibi commendatum habere, atque in iis \nquae ad christianae vitae institutionem spectant, cu- \nrare diligenter ut ille talem in tota vita se praebeat, \nqualem futurum esse sollemni caeremonia spopon- \nderunt. \n\n2998 Codex Iuris Canonici \n\nCAPUT V. \nDe tempore et loco baptismi conferendi. \n\nCAN. 7170. \nInfantes quamprimum baptizentur; et parochi ac \nconcionatores frequenter fideles de hac gravi eorum \nobligatione commoneant. . \n\nCANZdCCL. \nBaptismus privatus, urgente necessitate, quovis \ntempore et loco administrandus est. \n\nCaN. 112. \n\nEtiam sollemnis baptismus qualibet die admini- \nstrari potest; decet tamen adultorum baptismum, se- \ncundum antiquissimum Ecclesiae ritum, conferri, si \nfieri commode queat, in pervigilio Paschatis et Pente- \ncostes, praecipue in metropolitanis aut cathedralibus \necclesiis. \n\nCawv. 718. \n\nProprius baptismi sollemnis administrandi locus \n\nest baptisterium in ecclesia vel oratorio publico. \n\nCaN. (14. \n\n$ 1. Quaelibet paroecialis ecclesia, revocato ac re- \nprobato quovis eontrario statuto vel privilegio vel con- \nsuetudine, baptismalem habeat fontem, salvo legitimo \niure cumulativo aliis ecclesiis iam quaesito. \n\n8 2. Loci Ordinarius potest pro fidelium commodi- \ntate permittere vel iubere ut fons baptismalis ponatur \netiam in alia ecclesia vel publico oratorio intra paroe- \nciae fines. \n\nCAN. T5. \n\n8i ad ecclesiam paroecialem, aut ad aliam quae iure \nfontis gaudeat, baptizandus, propter locorum distan- \ntiam aliave adiuncta, sine gravi incommodo aut peri- \nculo, aecedere aut transferri nequeat, baptismus sol- \nlemnis à parocho conferri potest et debet in proxima \n\nLiber Tertws - De Rebus 329 \n\necclesia aut oratorio publico intra paroeciae fines, licet \nhaee baptismali fonte careant. \n\nCaN. 1716. \n$ 1. In domibus autem privatis baptismus sollem- \nnis administrari non debet, nisi hisce in adiunctis : \n\n1.* Si baptizandi sint filii aut nepotes eorum qui \nsupremum actu tenent populorum principatum vel ius \nhabent succedendi in thronum, quoties isti id rite po- \nposcerint; \n\n2.\" Si loci Ordinarius, pro suo prudenti arbitrio \net conscientia, iusta ac rationabili de causa, in casu \naliquo extraordinario id concedendum censuerit. \n\n$ 2. In memoratis casibus baptismus conferendus \nest in sacello domus aut saltem in alio decenti loco, et \naqua baptismali de more benedicta. \n\nCaPUT VI. \nDe collati baptismi adnotatione et probatione. \nCav. \"T1. \n$ 1. Parochi debent nomina baptizatorum, men- \ntione facta de ministro, parentibus ac patrinis, de loco \nac die collati baptismi, in baptismali libro sedulo et \nsine ulla mora referre. \n8$ 2. Ubi vero de illegitimis filiis agatur, matris no- \nmen est inserendum, si publice eius maternitas constet, \nvel ipsa sponte sua scripto vel coram duobus testibus \nid petat; item nomen patris, dummodo ipse sponte sua \na parocho vel scripto vel coram duobus testibus id re- \nquirat, vel ex publico authentico documento sit notus; \nin ceteris casibus inscribatur natus tanquam filius pa- \ntris ignoti vel ignotorum parentum. \n\nCav. \"718. \n\nSi baptismus nec a proprio parocho nec eo praesente \nadministratus fuerit, minister de ipso collato quam- \nprimum proprium ratione domicilii parochum bapti- \nzati certiorem reddat. \n\n930 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. (19. \n\nAd collatum baptismum comprobandum, si nemini \nfiat praeiudicium, satis est unus testis omni exceptione \nmaior, vel ipsius baptizati iusiurandum, si ipse in \nadulta aetate baptismum receperit. \n\nTITULUS II. \nDe eonfirmatione. \n\nCaN. 180. \n\nSacramentum confirmationis conferri debet per ma- \nnus impositionem cum unctione chrismatis in fronte \net per verba in pontificalibus libris ab Ecclesia proba- \ntis praescripta. \n\nCAN. \"181. \n\n8 1. Chrisma, in sacramento confirmationis adhi- \nbendum, debet esse ab Episcopo consecratum, etiamsi \nsacramentum a presbytero, ex iure vel ex apostolieo \nindulto, ministretur. \n\n$ 2. Unctio autem ne fiat aliquo instrumento, sed \nipsa ministri manu capiti confirmandi rite imposita. \n\nCAPUT I. \nDe ministro confirmationis. \n\nCAN. 782. \n\n$ 1l. Ordinarius confirmationis minister est solus \nEpiscopus. \n\n$ 2. Extraordinarius minister est presbyter, cui vel \niure communi vel peculiari Sedis Apostolicae indulto \nea facultas concessa sit. \n\n$ 9. Hac facultate ipso iure gaudent, praeter S. R. E. \nCardinales ad normam can. 239, $ 1, n. 23, Abbas vel \nPraelatus nullius, Vicarius et Praefectus Apostolicus, \nqui tamen ea valide uti nequeunt, nisi intra fines sui \nterritorii et durante munere tantum. \n\n-—— \n\ndiem andi \n\nLiber Tertius - De Rebus 931 \n\n€ 4. Presbyter latini ritus cui, vi indulti, haec fa- \ncultas competat, confirmationem valide confert solis \nfidelibus sui ritus, nisi in indulto aliud expresse cau- \ntum fuerit. \n\n$ D. Nefas est presbyteris ritus orientalis, qui fa- \neultate vel privilegio gaudent confirmationem una cum \nbaptismo infantibus sui ritus conferendi, eandem mi- \nnistrare infantibus latini ritus. \n\nCaN. 783. \n\n$ 1. Episcopus in sua dioecesi hoc sacramentum \netiam extraneis legitime ministrat, nisi obstet expressa \nproprii eorum Ordinarii prohibitio. \n\n$ 2. In aliena dioecesi indiget licentia Ordinarii \nloci saltem rationabiliter praesumpta, nisi agatur de \npropriis subditis quibus confirmationem conferat pri. \nvatim ac sine baeulo et mitra. \n\nCAN. (84. \n\nPresbytero quoque licet, si apostolico locali privi- \nlegio sit munitus, in designato sibi territorio confirmare \netiam extraneos, nisi id ipsorum Ordinarii expresse \nvetuerint. \n\nCAN. '185. \n\n8$ 1. Episcopus obligatione tenetur sacramentum \nhoe subditis rite et rationabiliter petentibus confe- \nrendi, praesertim tempore visitationis dioecesis. \n\n$ 2. Eadem obligatione tenetur presbyter, privile- \ngio apostolico donatus, erga illos quorum in favorem \nest concessa facultas. \n\n$ 3. Ordinarius, legitima causa impeditus aut po- \ntestate confirmandi carens, debet, quoad fieri possit, \nsaltem intra quodlibet quinquennium providere ut suis \nsubditis hoc sacramentum administretur. \n\n$ 4. Si graviter neglexerit sacramentum confirma- \ntionis suis subditis per se vel per alium ministrare, ser- \nvetur praescriptum can. 214, n. 4. \n\n939 Codec Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe subiecto confirmationis. \n\nCav. 86. \n\nAquis baptismi non ablutus valide confirmari ne- \nquit; praeterea, ut quis licite et fructuose confirmetur, \ndebet esse in statu gratiae constitutus et, si usu ratio- \nnis polleat, sufficienter instructus. \n\nCav. 781. \n\nQuanquam hoc sacramentum non est de necessitate \nmedii ad salutem, nemini tamen licet, oblata occasione, \nillud negligere; imo parochi curent ut fideles ad illud \nopportuno tempore accedant. \n\nCaN. 788. \n\nLicet sacramenti confirmationis administratio con- \nvenienter in Ecclesia Latina differatur ad septimum \ncirciter aetatis annum, nihilominus etiam antea con- \nferri potest, si infans in mortis periculo sit constitu- \ntus, vel ministro id expedire ob iustas et graves causas \nvideatur. \n\nCaN. 789. \n\nConfirmandi, si plures sint, adsint primae ma- \nnuum imposition: seu extensioni, nec nisi expleto ritu \ndiscedant. \n\n(ZAPI/TOL LI: \nDe tempore et loco confirmationis conferendae. \n\nCaN. 190. \n\nHoc sacramentum quovis tempore conferri potest; \nmaxime autem decet illud administrari in hebdomada \nPentecostes. \n\nCaN. 791. \n\nLicet proprius confirmationis administrandae locus \necclesia sit, ex causa tamen quam minister iustam ac \nrationabilem iudicaverit, potest hoc sacramentum in \nquolibet alio decenti loco conferri. \n\nLiber Tertius - De Rebus 933 \n\nCax. 192. \n\nEpiscopo ius est intra fines suae dioecesis confirma- \ntionem administrandi in locis quoque exemptis. \n\nCAPUT IV. \nDe patrinis. \n\nCaN. 193. \n\nEx vetustissimo Ecclesiae more, ut in baptismo, ita \netiam in confirmatione adhibendus est patrinus, si \nhaberi possit. \n\nCaN. 791. \n\n$ I. Patrinus unum tantum confirmandum aut duos \npraesentet, nisi aliud iusta de causa ministro videatur. \n\n$ 2. Unus quoque pro singulis confirmandis sit pa- \ntrinus. \n\nCav. 795. \n\nUt quis sit patrinus, oportet : \n\n1. Rit ipse quoque confirmatus, rationis usum \nassecutus et intentionem habeat id munus gerendi; \n\n2. Nulli haereticae aut schismaticae sectae sit \nadseriptus, nec ullà ex poenis de quibus in can. 7165, \nn. 2 per sententiam declaratoriam aut condemnatoriam \nnotatus; \n\n3.^ Non sit pater, mater, coniux confirmandi; \n\n4.^ A confirmando eiusve parentibus vel tutoribus \nvel, hi si desint aut renuant, a ministro vel a parocho \nsit designatus; \n\n5. Confirnandum in ipso confirmationis actu \nper se vel per procuratorem physice tangat. \n\nCAN. 196. \nUt quis licite ad patrini munus admittatur, oportet: \n1. Sit alius a patrino baptismi, nisi rationabilis \ncausa, iudicio ministri, aliud suadeat, aut statim post \nbaptismum legitime confirmatio conferatur; \n\n934 Codecs Iuris Canonici \n\n2. Rit eiusdem sexus ac confirmandus, nisi aliud \nministro in casibus particularibus ex rationabili causa \nvideatur; \n\n2.\" Berventur praeterea praescripta can. 766. \n\nOAN. 191. \n\nEtiam ex valida confirmatione oritur inter confir- \nmatum et patrinum cognatio spiritualis, ex qua patri- \nnus obligatione tenetur confirmatum perpetuo sibi \ncommendatum habendi eiusque christianam educatio- \nnem curandi. \n\nCAPUT V. \nDe collatae confirmationis adnotatione et probatione. \nCax. 798. \nNomina ministri, confirmatorum, parentum et pa- \ntrinorum, diem ac locum confirmationis parochus \n\ninseribat in peculiari libro, praeter adnotationem in \nlibro baptizatorum de qua in can. 470, $ 2. \n\nCa4N. 1799. \nSi proprius confirmati parochus praesens non fue- \nrit, de collata confirmatione minister vel per se ipse vel \nper alium quamprimum eundem certiorem faciat. \n\nCaN. 800. \n\nAd collatam confirmationem probandam, modo ne- \nmini fiat praeiudicium, satis est unus testis omni exce- \nptione maior, vel ipsius confirmati iusiurandum, nisi \nconfirmatus fuerit in infantili aetate. \n\nTITULUS III. \nDe sanctissima Eucharistia. \nCAN. 801. \nIn sanctissima Eucharistia sub speciebus panis et \n\nvini ipsemet Christus Dominus continetur, offertur, \nsumitur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 935 \n\nCAPUT I. \nDe sacrosancto Missae sacrificio. \n\nAnT. Il. — De sacerdote Missae sacrificium celebrante. \nCaN. 802. \n\nPotestatem offerendi Missae sacrificium habent soli \nsacerdotes. \n\nCav. 808. \n\nNon licet pluribus sacerdotibus concelebrare, prae- \nterquam in Missa ordinationis presbyterorum et in \nMissa consecrationis Episcoporum secundum Pontifi- \ncale Romanum. \n\nCaN. 804. \n\n$ 1. Sacerdos extraneus ecclesiae in qua celebrare \npostulat, exhibens authenticas et adhuc validas litteras \ncommendatitias sui Ordinarii, si sit saecularis, vel sui \nSuperioris, si religiosus, vel Sacrae Congregationis pro \nIEeclesia Orientali, si sit ritus orientalis, ad Missae ce- \nlebrationem admittatur, nisi interim aliquid eum com- \nmisisse constet, cur a Missae celebratione repelli \ndebeat. | \n\n$ 2. Si iis litteris careat, sed rectori ecclesiae de \neius probitate apprime constet, poterit admitti; si vero \nrectori sit ignotus, admitti adhuc potest semel vel bis, \ndummodo, ecclesiastica veste indutus, nihil ex celebra- \ntione ab ecclesia in qua litat, quovis titulo, percipiat, \net nomen, officium suamque dioecesim in peculiari libro \nsignet. \n\n$ 3. Peculiares hac de re normae, salvis huius ca- \nnonis praescriptis, ab Ordinario loci datae, servandae \nsunt ab omnibus, etiam religiosis exemptis, nisi agatur \nde admittendis ad celebrandum religiosis in ecclesia \nsuae religionis. \n\nCaN. 805. \n\nSacerdotes omnes obligatione tenentur Sacrum li- \n\ntandi pluries per annum; curet autem Episcopus vel \n\n936 Codec Iuris Canonici \n\nSuperior religiosus ut iidem saltem singulis diebus \ndominicis aliisque festis de praecepto divinis ope- \nrentur. \n\nCaN. 806. \n\n$ 1. Excepto die Nativitatis Domini et die Comme- \nmorationis omnium fidelium defunctorum, quibus fa- \ncultas est ter offerendi Eucharisticum Sacrificium, non \nlicet sacerdoti plures in die celebrare Missas, nisi ex \napostolico indulto aut potestate facta a loci Ordinario. \n\n$ 2. Hane tamen facultatem impertiri nequit Or- \ndinarius, nisi cum, prudenti ipsius iudicio, propter pe- \nnuriam sacerdotum die festo de praecepto notabilis \nfidelium pars Missae adstare non possit; non est autem \nin eius potestate plures quam duas Missas eidem sa- \ncerdoti permittere. \n\nCAN. 807. \n\nSacerdos sibi conscius peccati mortalis, quantumvis \nse contritum existimet, sine praemissa sacramentali \nconfessione Missam celebrare ne audeat; quod si, defi- \nciente copia confessarii et urgente necessitate, elicito \ntamen perfectae contritionis actu, celebraverit, quam- \nprimum confiteatur. \n\nCAN. 808. \nSacerdoti celebrare ne liceat, nisi ieiunio naturali \na media nocte servato. \nCAN. 809. \n\nIntegrum est Missam applicare pro quibusvis tum \nvivis, tum etiam defunctis purgatorio igne admissa \nexpiantibus, salvo praescripto can. 2262, 8 2, n. 2. \n\nCAN. 810. \n\nSacerdos ne omittat ad Eucharistici Sacrifieii obla- \ntionem sese piis precibus disponere, eoque expleto, \ngratias Deo pro tanto beneficio agere. \n\nLiber Tertius - De Rebus 937 \n\nCAN.- 811. \n\n$ 1. Sacerdos, Missam celebraturus, deferat vestem \nconvenientem quae ad talos pertingat et sacra orna- \nmenta a rubricis sui ritus praescripta. \n\n$ 2. Abstineat autem a pileolo et annulo, nisi sit \nS. h. E. Cardinalis, Episcopus vel Abbas benedictus, \naut nisi apostolicum indultum eorundem usum in \nMissa celebranda eidem permittat. \n\nCAN. 812. \n\nNulli sacerdoti celebranti, praeter Episcopos alios- \nque praelatos usu pontificalium fruentes, licet, sola \nhonoris aut sollemnitatis causa, habere presbyterum \nassistentem. \n\nCAN. 813. \n\n8$ 1. Sacerdos Missam ne celebret sine ministro qui \neidem inserviat et respondeat. \n\n8$ 2. Minister Missae inserviens ne sit mulier, nisi, \ndeficiente viro, iusta de causa, eaque lege ut mulier ex \nlonginquo respondeat nec ullo pacto ad altare accedat. \n\nAnT. II. — De Missae rilibus el caeremonáis. \nCAN. 814. \n\nSacrosanctum Missae sacrificium offerri debet ex \npane et vino, cui modicissima aqua miscenda est. \n\nCAN. 815. \n\n$ 1. Panis debet esse mere triticeus et recenter con- \nfectus ita ut nullum sit periculum corruptionis. \n$ 2. Vinum debet esse naturale de genimine vitis \net non corruptum. \nCAN. 8106. \n\nIn Missae celebratione sacerdos, secundum pro- \n\nprium ritum, debet panem azymum vel fermentatum \nadhibere ubicunque Sacrum litet. \n\n938 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 817. \nNefas est, urgente etiam extrema necessitate, alte- \nram materiam sine altera aut etiam utramque, extra \nMissae celebrationem, consecrare. \n\nCN. 818. \n\nReprobata quavis contraria consuetudine, sacerdos \ncelebrans accurate ac devote servet rubricas suorum \nritualium librorum, caveatque ne alias caeremonias aut \npreces proprio arbitrio adiungat. \n\nCAN. 819. \n\nMissae sacrificium celebrandum est lingua liturgica \n\nsui cuiusque ritus ab Ecclesia probati. \n\nAnr. III. — De tempore el loco Missae celebrandae. \nCAN. 820. \nMissae sacrificium omnibus diebus celebrari potest, \nexceptis iis qui proprio sacerdotis ritu excluduntur. \nCaN. 821. \n$ 1. Missae celebrandae initium ne fiat citius quam \nuna hora ante auroram vel serius quam una hora post \nmeridiem. \n$ 2. In nocte Nativitatis Domini inchoari media \nnocte potest sola Missa conventualis vel paroecialis, \nnon autem alia sine apostolico indulto. \n$ 3. In omnibus tamen religiosis seu piis domibus \noratorium habentibus cum facultate sanctissimam Eu- \ncharistiam habitualiter asservandi, nocte Nativitatis \nDomini, unus sacerdos tres rituales Missas vel, serva- \ntis servandis, unam tantum quae adstantibus omnibus \nad praecepti quoque satisfactionem valeat, celebrare \npotest et sacram communionem petentibus ministrare. \n\nCAN. 822. \n$ 1. Missa celebranda est super altare consecratum \n\net in ecclesia vel oratorio consecrato aut benedicto ad \nnormam iuris, salvo praeseripto can. 1196. \n\nLiber Tertius - De Rebus 939 \n\n. Privilegium altaris portatilis vel iure vel in- \n\nm dsbifs tantum Apostolicae conceditur. \n\n$ 9. Hoc privilegium ita intelligendum est, ut se- \ncumferat facultatem ubique celebrandi, honesto tamen \nae decenti loco et super petram sacram, non autem \nin mari. \n\n$ 4. Loci Ordinarius aut, si agatur de domo reli- \nAAT exemptae, Superior maior, licentiam celebrandi \nextra ecclesiam et oratorium super petram sacram et \ndecenti loco, nunquam autem in cubiculo, concedere \npotest iusta tantum ac rationabili de causa, in aliquo \nextraordinario casu et per modum actus. \n\nCAN. 823. \n\n$ 1l. Non licet Missam celebrare in templo haereti- \ncorum vel schismaticorum, etsi olim rite consecrato \naut benedicto. \n\n$ 2. Deficiente altari proprii ritus, sacerdoti fas est \nritu proprio celebrare in altari consecrato alius ritus \ncatholici, non autem super Graecorum antimensiis. \n\n$ 9. In altaribus papalibus nemo celebret sine apo- \nstolico indulto. \n\nART. IV. — De Missarum eleemosynis sew stipendiis. \nCAN. 824 \n\n$ Il. Secundum receptum et probatum  Eeclesiae \nmorem atque institutum, sacerdoti cuilibet Missam \ncelebranti et applicanti licet eleemosynam seu stipen- \ndium recipere. \n\nS 2. Quoties autem pluries in die celebrat, si unam \nMissam ex titulo iustitiae applicet, sacerdos, praeter- \nquam iu die Nativitatis Domini, pro alia eleemosynam \nrecipere nequit, excepta aliqua retributione ex titulo \nextrinseco. \n\nCAN. 8295. \nNunquam licet : \n\n1. Missam applicare ad intentionem illius qui \napplicationem, oblata eleemosyna, petiturus est, sed \n\n9A0 Codec Iuris Canonici \n\nnondum petiit, et eleemosynam postea datam retinere \npro Missa antea applicata; \n\n2. Eleemosynam recipere pro Missa quae alio \ntitulo debetur et applicatur; \n\n3.\" Duplicem eleemosynam pro eiusdem Missae \napplicatione accipere; \n\n4.\" Alteram recipere eleemosynam pro sola cele- \nbratione, alteram pro applicatione eiusdem Missae, \nnisi certo constet unam stipem oblatam esse pro cele- \nbratione sine applicatione. \n\nCav. 8206. \n\n$ 1. Stipendia quae a fidelibus pro Missis offerun- \ntur sive ex propria devotione, veluti ad manum, sive \nex obligatione etiam perpetua a testatore propriis \nheredibus facta, manualia dicuntur. \n\n$ 2. Ad instar manualium vocantur stipendia Mis- \nsarum fundatarum, quae applicari non possunt in pro- \nprio loco, aut ab iis qui eas applicare deberent secun- \ndum tabulas fundationis, et ideo de iure aut Sanctae \nSedis indulto aliis sacerdotibus tradendae sunt ut \niisdem satisfiat. \n\n$ 3. Alia stipendia quae ex fundationum reditibus \npercipiuntur, appellantur fundata seu Missae fundatae. \n\nCAN. 821. \nA stipe Missarum quaelibet etiam species negotia- \ntionis vel mereaturae omnino arceatur. \n\nCaN. 828. \nTot celebrandae et appliceandae sunt Missae, quot \nstipendia etiam exigua data et accepta fuerint. \n\nCAN. 829. \nLicet sine culpa illius qui onere celebrandi grava- \ntur, Missarum eleemosynae iam perceptae perierint, \nobligatio non cessat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 941 \n\nCAN. 8230. \n\nSi quis pecuniae summam obtulerit pro Missarum \napplieatione, non indicans earundem numerum, hic \nsupputetur secundum eleemosynam loci in quo oblator \ninorabatur, nisi aliam fuisse eius intentionem legitime \n\npraesumi debeat. ] \nCOaN. 831. \n\n$ 1. Ordinarii.loci est manualem Missarum stipem \nin sua dioecesi definire per decretum, quantum fieri \npotest, in dioecesana Synodo latum; nec sacerdoti licet \nea maiorem exigere. \n\n8$ 2. Ubi desit Ordinarii decretum, servetur consue- \ntudo dioecesis. \n\n$ 3. Etiam religiosi, licet exempti, circa stipem \nmanualem stare debent decreto Ordinarii loci aut dioe- \ncesis consuetudini. \n\nCAN. 832. \n\nSacerdoti fas est oblatam ultro maiorem stipem pro \nMissae applicatione accipere; et, nisi loci Ordinarius \nprohibuerit, etiam minorem. \n\nCaN. 833. \n\nPraesumitur oblatorem petiisse solam Missae appli- \n'ationem; si tamen oblator expresse aliquas circum- \nstantias in Missae celebratione servandas determina- \nverit, sacerdos, eleemosynam aeceptans, eius voluntati \n\nstare debet. 5g \nCAN. 834. \n\n8 1. Missae pro quibus celebrandis tempus ab obla- \ntore expresse praescriptum est, eo omnino tempore \nsunt celebrandae. \n\n$2. 8i oblator nullum tempus pro Missarum ma- \nnualium celebratione expresse praescripserit : \n\n1. Missae pro urgenti causa oblatae quampri- \nmum tempore utili sunt celebrandae; \n\n2.* In aliis casibus Missae sunt celebrandae intra \nmodicum tempus pro maiore vel minore Missarum \nnumero. \n\nCod. Iur. Cam. 16 \n\n949 Codex Íuris Canonici \n\n$8 3. Quod si oblator arbitrio sacerdotis tempus ce- \nlebrationis expresse reliquerit, sacerdos poterit tem- \npore quo sibi magis placuerit, eas celebrare, firmo prae- \nscripto can. 895. \nCAN. 835. \nNemini licet tot Missarum onera per se celebranda- \nrum recipere quibus intra annum satisfacere nequeat. \n\nCAN. 8936. \n\nIn ecclesiis in quibus ob fidelium peculiarem devo- \ntionem Missarum eleemosynae ita affluunt, ut omnes \nMissae celebrari ibidem debito tempore nequeant, mo- \nneantur fideles, per tabellam in loco patenti et obvio \npositam, Missas oblatas celebratum iri vel ibidem, cum \ncommode poterit, vel alibi. \n\nCav. 831. \n\nQui Missas per alios celebrandas habet, eas quam- \nprimum distribuat, firmo praescripto can. 841; sed tem- \npus legitimum pro earundem celebratione incipit a die \nquo sacerdos celebraturus easdem receperit, nisi aliud \nconstet. \n\nCaN. 838. \n\nQui habent Missarum numerum de quibus sibi liceat \nlibere disponere, possunt eas tribuere sacerdotibus sibi \naeceptis, dummodo probe sibi constet eos esse omni \nexeeptione maiores vel testimonio proprii Ordinarii \ncommendatos. \n\nCaN. 839. \n\nQui Missas a fidelibus receptas aut quoquo modo \nsuae fidei commissas aliis celebrandas tradiderint, obli- \ngatione tenentur usque dum acceptatae ab eisdem \nobligationis et recepti stipendii testimonium  obti- \nnuerint. \n\nCAN. 840. \n\n$ 1. Qui Missarum stipes manuales ad alios trans- \n\nmittit, debet acceptas integre transmittere, nisi aut \n\nLáber Tertius - De Rebus 943 \n\noblator expresse permittat aliquid retinere, aut certo \nconstet excessum supra taxam dioecesanam datum \nfuisse intuitu personae. \n\n$ 2. In Missis ad instar manualium, nisi obstet mens \nfundatoris, legitime retinetur excessus et satis est re- \nmittere solam eleemosynam manualem dioecesis in qua \nMissa celebratur, si pinguis eleemosyna locum pro par- \nte teneat dotis beneficii aut causae piae. \n\nCAN. 841. \n\n$ Il. Omnes et singuli administratores causarum \npiarum aut quoquo modo ad Missarum onera implenda \nobligati, sive ecclesiastici sive laici, sub exitum cuius- \nlibet anni, Missarum onera quibus nondum fuerit satis- \nfactum, suis Ordinariis tradant secundum modum ab \nhis definiendum. \n\n$ 2. Hoc autem tempus ita est accipiendum ut in \nMissis ad instar manualium obligatio eas deponendi de- \ncurrat a fine illius anni intra quem onera impleri de- \nbuissent; in manualibus vero, post annum a die susce- \npti oneris, salva diversa offerentium voluntate. \n\nCaN. 842. \n\nIus et offieium advigilandi ut onera Missarum ad- \nimpleantur, in ecclesiis saecularium pertinet ad loci \n\"Ordinarium; in religiosorum ecclesiis, ad eorum Supe- \nriores. \n\nCAN. 843. \n\n$ I. Rectores ecclesiarum aliorumque piorum 1oco- \nrum sive saecularium sive religiosorum in quibus elee- \nmosynae Missarum recipi solent, peculiarem habeant \nlibrum in quo aecurate notent Missarum receptarum \nnumerum, intentionem, eleemosynam, celebrationem. \n\n$ 2. Ordinarii tenentur obligatione singulis saltem \nannis huiusmodi libros sive per se ipsi sive per alios re- \ncognoscendi. \n\n944. Codec [uris Canonici \n\nCAN. 844. \n\n$ 1. Ordinarii quoque locorum et Superiores reli- \ngiosi qui propriis subditis aliisve Missas celebrandas \ncommittunt, quas aeceperint Missas cum suis eleemo- \nsynis cito in librum per ordinem referant curentque pro \nviribus ut quamprimum celebrentur. \n\n$ 2. Imo omnes sacerdotes sive saeculares sive reli- \ngiosi debent accurate adnotare quas quisque Missarum \nintentiones receperit, quibusve satisfecerit. \n\nCAPUT II. \nDe sanctissimo Eucharistiae sacramento. \n\nAnT. I. — De ministro sacrae communionis. \nCAN. 845. \n$ 1. Minister ordinarius sacrae communionis est so- \nlus sacerdos. \n$ 2. Extraordinarius est diaconus, de Ordinarii loci \nvel parochi licentia, gravi de causa concedenda, quae \nin easu necessitatis legitime praesumitur. \nJAN. 846. \n$ 1. Quilibet sacerdos intra Missam et, si privatim \ncelebrat, etiam proxime ante et statim post, sacram \ncommunionem ministrare potest, salvo praescripto \ncan. 869. \n$ 2. Etiam extra Missam quilibet sacerdos eadem \nfaeultate pollet ex licentia saltem praesumpta rectoris \necclesiae, si sit extraneus. \nCAN. 847. \nAd infirmos publice saera communio deferatur, nisi \niusta et rationabilis causa aliud suadeat. \nCaN. 848. \n$ 1. Ius et officium sacram communionem publice ad \n\ninfirmos etiam non paroecianos extra ecclesiam defe- \nrendi, pertinet ad parochum intra suum territorium. \n\nLiber Tertius - De Rebus 945 \n\n8 2. Ceteri sacerdotes id possunt in casu tantum ne- \ncessitatis aut de licentia saltem praesumpta eiusdem \nparochi vel Ordinarii. \n\nCAN. 849. \n\n$ 1. Communionem privatim ad infirmos quilibet \nsacerdos deferre potest, de venia saltem praesumpta sa- \ncerdotis, cui custodia sanctissimi Sacramenti com- \nmissa est. \n\n$ 2. Quando privatim sacra communio infirmis mi- \nnistratur, reverentiae ac decentiae tanto sacramento \ndebitae sedulo consulatur, servatis a Sede Apostolica \npraescriptis normis. \n\nCAN. 850. \n\n\"acram communionem per modum Viatici sive pu- \nblice sive privatim ad infirmos deferre, pertinet ad /pa- \nrochum ad normam can. 848, salvo praescripto can. 397, \n\nIubet can. 514. \nCAN. 851. \n\n8 I. Sacerdos sacram communionem distribuat azy- \nmo pane vel fermentato, secundum proprium ritum. \n$ 2. Ubi vero necessitas urgeat nec sacerdos diversi \nritus adsit, licet sacerdoti orientali qui fermentato uti- \ntur, ministrare Eucharistiam in azymo, vicissim latino \naut orientali qui utitur azymo, ministrare in fermen- \ntato; at suum quisque ritum ministrandi servare debet. \nCN. 852. \nSanctissima Eucharistia sub sola specie panis prae- \nbeatur. \nAnT. II. — De subiecto sacrae communionis. \nCAN. 853. \nQuilibet baptizatus qui iure non prohibetur, admitti \npotest et debet ad sacram communionem. \nOAN. 854. \n$ 1. Pueris, qui propter aetatis imbecillitatem non- \ndum huius sacramenti cognitionem et gustum habent, \nEucharistia ne ministretur. \n\n946 Codem Iuris Canonici \n\n$ 2. In periculo mortis, ut sanctissima Eucharistia \npueris ministrari possit ac debeat, satis est ut sciant \nCorpus Christi a communi cibo discernere illudque re- \nverenter adorare. \n\n$ 9. Extra mortis periculum plenior cognitio doctri- \nnae christianae et aceuratior praeparatio merito exigi- \ntur, ea scilicet, qua ipsi fidei saltem mysteria necessaria \nnecessitate medii ad salutem pro suo captu percipiant, \net devote pro suae aetatis modulo ad sanctissimam Eu- \ncharistiam accedant. \n\n8 4. De sufficienti puerorum dispositione ad primam \ncommunionem iudicium esto sacerdoti a confessionibus \neorumque parentibus aut iis qui loco parentum sunt. \n\n$ 5. Parocho autem est officium advigilandi etiam \nper examen, si opportunum prudenter iudicaverit, ne \npueri ad sacram Synaxim accedant ante adeptum usum \nrationis vel sine sufficienti dispositione; itemque cu- \nrandi ut usum rationis assecuti et sufficienter dispositi \nquamprimum hoc divino cibo reficiatur. \n\nCaN. 855. \n\n$ 1l. Arcendi sunt ab Eucharistia publice indigni, \nquales sunt excommunicati, interdicti manifestoque in- \nfames, nisi de eorum poenitentia et emendatione con- \nstet et publico scandalo prius satisfecerint. \n\n8 2. Occultos vero peccatores, si occulte petant et \neos non emendatos agnoverit, minister repellat; non au- \ntem, si publice petant et sine scandalo ipsos praeterire \nnequeat. \n\nCAN. 856. \n\nNemo quem conscientia peccati mortalis gravat, \nquantumcumque etiam se contritum existimet, sine \npraemissa sacramentali confessione ad sacram commu- \nnionem accedat; quod si urgeat necessitas ac copia con- \nfessarii illi desit, actum perfectae contritionis prius \neliciat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 947 \n\nOaN. 85. \n\nNemini liceat sanctissimam Eucharistiam recipere, \nqui eam eadem die iam receperit, nisi in casibus de qui- \nbus in can. 858, $ 1. \n\nCaN. 858. \n\n$8 1. Qui à media nocte ieiunium naturale non ser- \nvaverit, nequit ad sanctissimam Eucharistiam admitti, \nnisi mortis urgeat periculum, aut necessitas impediendi \nirreverentiam in sacramentum. \n\n$ 2. Infirmi tamen qui iam a mense decumbunt sine \ncerta spe ut cito convalescant, de prudenti confessarii \nconsilio sanctissimam Eucharistiam sumere possunt se- \nmel aut bis in hebdomada, etsi aliquam medicinam vel \naliquid per modum potus antea sumpserint. \n\nCaN. 859. \n\n$ 1. Omnis utriusque sexus fidelis, postquam ad an- \nnos discretionis, idest ad rationis usum, pervenerit, de- \nbet semel in anno, saltem in Paschate, Eucharistiae sa- \ncramentum recipere, nisi forte de consilio proprii sa- \ncerdotis, ob aliquam rationabilem causam, ad tempus \nab eius perceptione duxerit abstinendum. \n\n$ 2. Paschalis communio fiat a dominica Palmarum \nad dominicam in albis; sed locorum Ordinariis fas est, \nsi ita personarum ac locorum adiuncta exigant, hoc \ntempus etiam pro omnibus suis fidelibus anticipare, non \ntamen ante quartam diem dominicam Quadragesimae, \nvel prorogare, non tamen ultra festum sanctissimae \nTrinitatis. \n\n$ 9. Suadendum fidelibus ut huic praecepto satisfa- \nciant in sua quisque paroecia; et qui in aliena paroecia \nsatisfecerint, curent proprium parochum de adimpleto \npraecepto certiorem facere. \n\n$ 4. Praeceptum paschalis communionis adhuc ur- \nget, si quis illud praescripto tempore, quavis de causa, \nnon impleverit. \n\n948 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 860. \n\nObligatio praecepti communionis sumendae, quae \nimpuberes gravat, in eos quoque ac praecipue recidit, \nqui ipsorum curam habere debent, idest in parentes, \ntutores, confessarium, institutores et parochum. \n\nCAN. 861. \nPraeceepto communionis recipiendae non satisfit per \nsacrilegam communionem. \n\nCAN. 862. \n\nExpedit ut feria V maioris hebdomadae omnes cle- \nrici, etiam sacerdotes qui ea die a Sacro litando absti- \nnent, sanctissimo Christi Corpore in Missa sollemni seu \nconventuali reficiantur. \n\nCAN. 863. \n\nExcitentur fideles ut frequenter, etiam quotidie, \npane Iucharistico reficiantur ad normas in decretis \nApostolicae Sedis traditas; utque Missae adstantes non \nsolum spirituali affectu, sed sacramentali etiam san- \nctissimae Eucharistiae perceptione, rite dispositi, com- \nmunicent. \n\nCAN. 864. \n\n$ 1. In perieulo mortis, quavis ex causa procedat, \nfideles sacrae communionis recipiendae praecepto te- \nnentur. \n\n$ 2. Etiamsi eadem die sacra communione fuerint \nrefecti, valde tamen suadendum, ut in vitae diserimen \nadducti denuo communicent. \n\n$ 9. Perdurante mortis periculo, sanctum Viati- \ncum, secundum prudens confessarii consilium, pluries, \ndistinctis diebus, administrari et licet et decet. \n\nCAN. 865. \nSanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; \net qui animarum curam gerunt, sedulo advigilent ut \neo infirmi plene sui compotes reficiantur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 949 \n\nCAN. 866. \n\n$ 1. Omnibus fidelibus cuiusvis ritus datur facultas \nut, pietatis causa, sacramentum Eucharisticum quoli- \nbet ritu confectum suscipiant. \n\n$ 2. Suadendum tamen ut suo quisque ritu fideles \npraecepto communionis paschalis satisfaciant. \n\n$ 3. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio ac- \ncipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto quoli- \nbet ritu illud accipere. \n\nAnT. IIT. — De tempore et loco quo sacra communio \ndistribui potest. \n\nCaN. 861. \n\n8 1. Omnibus diebus licet sanctissimam Euchari- \nstiam distribuere. \n\n$ 2. Feria tamen VI maioris hebdomadae solum li- \ncet sacrum Viaticum ad infirmos deferre. \n\n$ 3. In Sabbato Sancto sacra communio nequit fide- \nlibus ministrari nisi inter Missarum sollemnia vel con- \ntinuo ac statim ab iis expletis. \n\n$ 4. Sacra communio iis tantum horis distribuatur, \nquibus Missae sacrificium offerri potest, nisi aliud ra- \ntionabilis causa suadeat. \n\n$ 5. Sacrum tamen Viaticum quacunque diei aut \nnoctis hora ministrari potest. \n\nCAN. 868. \nSacerdoti celebranti non licet Eucharistiam intra \nMissam distribuere fidelibus adeo distantibus ut ipse \naltare e conspectu amittat. \n\nCaN. 869. \n\nSacra communio distribui potest ubicunque Missam \ncelebrare licet, etiam in oratorio privato, nisi loci Ordi- \nnarius, iustis de causis, in casibus particularibus id \nprohibuerit. \n\n950 Codec Iuris Canonici \n\nTITULUS IV. \nDe poenitentia. \n\nCaN. 8'0. \nIn poenitentiae sacramento, per iudicialem absolu- \ntionem a legitimo ministro impertitam, fideli rite dispo: \nsito remittuntur peccata post baptismum commissa. \n\nCAPUT I. \nDe ministro sacramenti poenitentiae. \n\nCAN. 81. \nMinister huius sacramenti est solus sacerdos. \n\nCav. 872. \nPraeter potestatem ordinis, ad validam peccatorum \nabsolutionem requiritur in ministro potestas iurisdi- \nctionis, sive ordinaria sive delegata, in poenitentem. \n\nCav. 858. \n$ 1. Ordinaria iurisdictione ad confessiones exci- \npiendas pro universa Ecclesia, praeter Romanum Pon- \ntificem, potiuntur S. R. E. Cardinales; pro suo quisque \nterritorio Ordinarius loci, et parochus aliique qui loco \nparochi sunt. \n$ 2. Hac eadem iurisdictione gaudent etiam cano- \nnieus poenitentiarius ecclesiae quoque collegiatae, ad \nnormam can. 401, $ 1, et Superiores religiosi exempti \npro suis subditis, ad normam constitutionum. \n$ 3. Haec iurisdictio cessat amissione officii, ad nor- \nmam can. 183, 8$ 1, et, post sententiam condemnatoriam \nvel declaratoriam, excommunicatione, suspensione ab \nofficio, interdicto. \nCaN. 84. \n$ I. Iurisdictionem delegatam ad recipiendas con- \nfessiones quorumlibet sive saecularium sive religioso- \nrum confert sacerdotibus tum saecularibus tum religio- \n\n51 \n\nto \n\nLiber Tertius De Rebus \n\nsis etiam exemptis Ordinarius loci in quo confessiones \nexcipiuntur; sacerdotes autem religiosi eadem ne utan- \ntur sine licentia saltem praesumpta sui Superioris, \nfirmo tamen praescripto can. 519. \n\n$ 2. Locorum Ordinarii iurisdictionem ad audien- \ndas confessiones habitualiter ne concedant religiosis \nqui a proprio Superiore non praesentantur; iis vero qui \na proprio Superiore praesentantur, sine gravi causa \neam ne denegent, firmo tamen praescripto can. 87. \n\nCAN. 8'/5. \n\n$ 1. In religione clericali exempta ad recipiendas \nconfessiones professorum, novitiorum aliorumve de qui- \nbus in can. 514, $ 1, iurisdictionem delegatam confert \nquoque proprius eorundem Superior, ad normam con- \nstitutionum; cui fas est eam concedere etiam sacerdoti- \nbus e clero saeculari aut alius religionis. \n\n$ 2. In religione laicali exempta, Superior proponit \nconfessarium, qui tamen iurisdictionem obtinere debet \nab Ordinario loci, in quo religiosa domus reperitur. \n\nCaN. 876. \n\n$ 1l. Revocata qualibet contraria particulari lege \nseu privilegio, sacerdotes tum saeculares tum religiosi. \ncuiusvis gradus aut officii, ad confessiones quarumcun- \nque religiosarum ac novitiarum valide et licite recipien- \ndas peculiari iurisdictione indigent, salvo praescripto \ncan. 239, $ 1, n. 1, 522, 523. \n\n$ 2. Hanc iurisdictionem confert loei Ordinarius, \nubi religiosarum domus sita est, ad normam can. 525. \n\nCav. 87T. \n$ I. Tum locorum Ordinarii iurisdictionem, tum \nSuperiores religiosi iurisdictionem aut licentiam au- \ndiendarum confessionum ne concedant, nisi iis qui ido- \nnei per examen reperti fuerint, nisi agatur de sacer- \ndote cuius theologicam doctrinam aliunde compertam \nhabeant. \n\n952 Codex [uris Canonici \n\n$ 9. Si post concessam iurisdictionem aut licentiam \nprudenter dubitent num probatus a se antea sacerdos \npergat adhuc idoneus esse, eum ad novum doctrinae \nperieulum adigant, etsi agatur de parocho aut canonico \npoenitentiario. \n\nCAN. 8'(8. \n\n$ 1. Iurisdictio delegata aut licentia audiendarum \nconfessionum eoncedi potest certis quibusdam circum- \nscripta finibus. \n\n$ 2. Caveant tamen locorum Ordinarii ae religiosi \nSuperiores ne iurisdictionem aut licentiam sine ratio- \nnabili causa nimis coarctent. \n\nCAN. 8'(9. \n$ 1. Ad confessiones valide audiendas opus est iu- \nrisdictione scripto vel verbis expresse concessa. \n$ 2. Pro concessione iurisdictionis nihil exigi potest. \n\nCaN. 880. \n\n$ 1. Loci Ordinarius vel Superior religiosus iuris- \ndictionem vel licentiam ad audiendas confessiones ne \nrevocent aut suspendant, nisi gravem ob causam. \n\n$ 2. At graves ob causas Ordinarius potest etiam \nparocho aut poenitentiario confessarii munus interdi- \ncere, salvo recursu in devolutivo ad Sedem Apostolicam. \n\n$ 3. Non tamen licet Episcopo, inconsulta Sede \nApostolica, si de domo formata agatur, omnibus ali- \neuius religiosae domus confessariis una simul iurisdi- \nctionem adimere. \n\nCAN. 881. \n\n$ 1. Omnes utriusque cleri sacerdotes ad audiendas \nconfessiones approbati in aliquo loco, sive ordinaria sive \ndelegata iurisdictione instructi, possunt etiam vagos ac \nperegrinos ex alia dioecesi vel paroecia ad sese aece- \ndentes, itemque catholicos cuiusque ritus orientalis, va- \nlide et licite absolvere. \n\n$8 2. Qui ordinariam habent absolvendi potestatem, \npossunt subditos absolvere ubique terrarum, \n\nLiber Tertius - De Rebus 953 \n\nCav. 882. \n\nIn periculo mortis omnes sacerdotes, licet ad con- \nfessiones non approbati, valide et licite absolvunt quos- \nlibet poenitentes à quibusvis peccatis aut censuris, \nquantumvis reservatis et notoriis, etiamsi praesens sit \nsacerdos approbatus, salvo praescripto can. 884, 2252. \n\nCav. 883. \n\n$ 1. Sacerdotes omnes maritimum iter arripientes, \ndummodo vel à proprio Ordinario, vel ab Ordinario \nportus in quo navim conscendunt, vel etiam ab Ordina- \nrio cuiusvis portus interiecti per quem in itinere trans- \neunt, facultatem rite acceperint confessiones audiendi, \npossunt, toto itinere, quorumlibet fidelium secum navi- \ngantium confessiones in navi excipere, quamvis navis \nin itinere transeat vel etiam aliquandiu consistat variis \nin locis diversorum Ordinariorum iurisdictioni subie- \netis. \n\n$ 2. Quoties vero navis in itinere consistat, possunt \nconfessiones excipere tum fidelium qui quavis de causa \nad navim aecedant, tum eorum qui ipsis ad terram obi- \nter appellentibus confiteri petant eosque valide ac licite \nabsolvere etiam a casibus Ordinario loci reservatis. \n\nCAN. 884. \n\nAbsolutio complicis in peccato turpi invalida est, \npraeterquam in mortis periculo; et etiam in periculo \nmortis, extra casum necessitatis, est ex parte confessa- \nrii illieità ad normam constitutionum apostolicarum \net nominatim constitutionis Benedicti XIV Sacramen- \ntum Poenitentiae, 1 Iun. 1141. \n\nCAN. 885. \n\nEtsi preces, ab Ecclesia formulae absolutoriae ad- \niunctae, ad ipsam absolutionem obtinendam non sint \nnecessariae, nihilominus, nisi iusta de causa, ne omit- \ntantur. \n\n954. Codecs Iuris Canonici \n\nCAN. 886. \n\nSi confessarius dubitare nequeat de poenitentis \ndispositionibus et hic absolutionem petat, absolutio nec \ndeneganda, nec differenda est. \n\nCawv. 881. \n\nPro qualitate et numero peccatorum et conditione \npoenitentis salutares et convenientes satisfactiones \nconfessarius iniungat; quas poenitens volenti animo \nexcipere atque ipse per se debet implere. \n\nCAN. 888. \n\n$ l. Meminerit sacerdos in audiendis confessioni- \nbus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac \ndivinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a \nDeo constitutum esse ut honori divino et animarum sa- \nluti consulat. \n\n$ 2. Caveat omnino ne complieis nomen inquirat, \nne curiosis aut inutilibus quaestionibus, maxime circa \nsextum Decalogi praeceptum, quemquam detineat, et \npraesertim ne iuniores de iis quae ignorant impruden- \nter interroget. \n\nCAN. 889. \n\n$ 1. Sacramentale sigillum inviolabile est; quare \ncaveat diligenter confessarius ne verbo aut signo aut \nalio quovis modo et quavis de causa prodat aliquatenus \npeccatorem. \n\n$ 2. Obligatione servandi sacramentale sigillum .te- \nnentur quoque interpres aliique omnes ad quos notitia \nconfessionis quoquo modo pervenerit. \n\nCO^N. 890. \n$ 1. Omnino prohibitus est confessario usus scien- \ntiae ex confessione acquisitae cum gravamine poeniten- \ntis, excluso etiam quovis revelationis periculo. \n$ 2. Tam Superiores pro tempore exsistentes, quam \nconfessarii qui postea Superiores fuerint renuntiati, \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 955 \n\nnotitia quam de peccatis in confessione habuerint, ad \nexteriorem gubernationem nullo modo uti possunt. \n\nCAN. 891. \n\nMagister novitiorum eiusque socius, Superior Se- \nminarii collegiive sacramentales confessiones suorum \nalumnorum secum in eadem domo commorantium ne \naudiant, nisi alumni ex gravi et urgenti causa in casi- \nbus particularibus sponte id petant. \n\nCAN. 892. \n\n$ 1. Parochi aliique quibus eura animarum vi mu- \nneris est demandata, gravi iustitiae obligatione tenen- \ntur audiendi sive per se sive per alium confessiones fi- \ndelium sibi commissorum, quoties ii audiri rationabili- \nter petant. \n\n$ 2. Urgente necessitate, omnes confessarii obliga- \ntioné tenentur ex caritate confessiones fidelium au- \ndiendi, et in mortis periculo omnes sacerdotes. \n\nCAPUT II. \nDe reservatione peccatorum. \n\nCAN. 893. \n\n$ 1. Qui ordinario iure possunt audiendi confessio- \nnes potestatem concedere aut ferre censuras, possunt \nquoque, excepto Vicario Capitulari et Vicario Gene- \nrali sine mandato speciali, nonnullos casus ad suum \navocare iudicium, inferioribus absolvendi potestatem \nlimitantes. \n\n$ 2. Haec avocatio dicitur reservatio casuum. \n\n$ 9. Quod attinet ad reservationem censurarum, \nservetur praescriptum can. 2246, 2947. \n\nO4N. 894. \nUnicum peccatum ratione sui reservatum Sanctae \nSedi est falsa delatio, qua sacerdos innocens aecusatur \nde crimine sollicitationis apud iudices ecclesiasticos. \n\n956 Codeoz luris Canonici \n\nCaN. 895. \n\nLocorum Ordinarii peccata ne reservent, nisi, re in \nSynodo dioecesana discussa, vel extra Synodum auditis \nCapitulo cathedrali et aliquot ex prudentioribus ac pro- \nbatioribus suae dioecesis animarum curatoribus, vera \nreservationis necessitas aut utilitas comprobata fuerit. \n\nCAN. 896. \n\nInter Superiores religionis clericalis exemptae unus \nSuperior generalis, et in monasteriis sui iuris Abbas, \ncum proprio cuiusque Consilio, peccata, ut supra, sub- \nditorum reservare possunt, firmo praescripto can. 518, \n019. \n\nCaN. 89. \n\nCasus reservandi sint pauci omnino, tres scilicet vel, \nad summum, quatuor ex gravioribus tantum et atrocio- \nribus criminibus externis specifice determinatis; ipsa \nvero reservatio ne ultra in vigore maneat, quam necesse \nsit ad publicum aliquod inolitum vitium exstirpandum \net collapsam forte christianam disciplinam instauran- \ndam. \n\nCaN. 898. \n\nProrsus ab iis peccatis sibi reservandis omnes absti- \nneant quae iam sint Sedi Apostolicae etiam ratione cen- \nsurae reservata, et regulariter ab iis quoque quibus cen- \nsura, etsi nemini reservatàá, a iure imposita sit. \n\nCAN. 899. \n\n$ 1. Statutis semel reservationibus quas vere ne- \ncessarias aut utiles iudicaverint, curent locorum Ordi- \nnarii ut ad subditorum notitiam, quo meliore eis videa- \ntur modo, eaedem deducantur, nec facultatem a reser- \nvatis absolvendi cuivis et passim impertiant. \n\n$ 2. At huiusmodi absolvendi facultas ipso iure \ncompetit canonico poenitentiario ad normam can. 401, \n8$ 1, et habitualiter impertiatur saltem vicariis fora- \nneis, addita, praesertim in locis dioecesis a sede episco- \npali remotioribus, facultate subdelegandi toties quoties \n\nLI \n\nLiber Tertius - De Rebus 957 \n\nconfessarios sui districtus, si et quando pro urgentiore \naliquo determinato casu ad eos recurrant. \n\n$ 9. Ipso iure a casibus, quos quoquo modo sibi Or- \ndinarii reservaverint, absolvere possunt tum parochi, \naliive qui parochorum nomine in iure censentur, toto \ntempore ad praeceptum paschale adimplendum utili, \ntum singuli missionarii quo tempore missiones ad po- \npulum haberi contingat. \n\nCAN. 900. \nQuaevis reservatio omni vi caret : \n\n1.\" Cum confessionem peragunt sive aegroti qui \ndomo egredi non valent, sive sponsi matrimonii ineundi \nCausa; \n\n2.\" Quoties vel legitimus Superior petitam pro \naliquo determinato casu absolvendi facultatem dene- \ngaverit, vel, prudenti confessarii iudicio, absolvendi \nfacultas a legitimo Superiore peti nequeat sine gravi \npoenitentis incommodo aut sine periculo violationis \nsigilli sacramentalis; \n\n9. Extra territorium reservantis, etiamsi dum- \ntaxat ad absolutionem obtinendam poenitens ex eo \ndiscesserit. \n\nCAPUT III. \nDe subiecto sacramenti poenitentiae \n\nCAN. 901. \n\nQui post baptismum mortalia perpetravit, quae \nnondum per claves Ecclesiae directe remissa sunt, de- \nbet omnia quorum post diligentem sui discussionem \nconscientiam habeat, confiteri et circumstantias in con- \nfessione explicare, quae speciem peccati mutent. \n\nCaN. 902. \n\nPeccata post baptismum commissa, sive mortalia \ndirecte potestate clavium iam remissa, sive venialia, \nsunt materia sufficiens, sed non necessaria, sacramenti \npoenitentiae. \n\nCod. Iur. Can. 17 \n\n958 Codex luris Canonici \n\nCAN. 903. \nQui aliter confiteri non possunt, non prohibentur, si \nvelint, per interpretem confiteri, praecavendo abusus \net scandala, firmo praescripto can. 889, $ 2. \n\nCAN. 904. \n\nAd normam constitutionum apostolicarum et nomi- \nnatim constitutionis Benedicti XIV Sacramentum Poe- \nnitentiae,1Iun.1741, debet poenitens sacerdotem, reum \ndelicti sollicitationis in confessione, intra mensem de- \nnuntiare loci Ordinario, vel Sacrae Congregationi \nS. Officii; et confessarius debet, graviter onerata eius \nconscientia, de hoc onere poenitentem monere. \n\nCaN. 905. \n\nCuivis fideli integrum est confessario legitime ap- \nprobato etiam alius ritus, cui maluerit, peccata sua \nconfiteri. \n\nCaN. 900. \n\nOmnis utriusque sexus fidelis, postquam ad annos \ndiscretionis, idest ad usum rationis, pervenerit, tene- \ntur omnia peccata sua saltem semel in anno fideliter \nconfiteri. \n\nCAN. 907. \n\nPraecepto confitendi peccata non satisfacit, qui con- \n\nfessionem facit sacrilegam vel voluntarie nullam. \n\nCAPUT IV. \nDe loco ad. confessiones eacipiendas. \nCaN. 908. \nSacramentalis confessionis proprius locus est eccle- \nsia vel oratorium publicum aut semi-publicum. \nCaN. 909. \n$8 1l. Sedes confessionalis ad audiendas mulierum \nconfessiones semper collocetur in loco patenti et con- \n\nspieuo, et generatim in ecclesia vel oratorio publico aut \nsemi-publieo mulieribus destinato. \n\nLiber Tertius - De Rebus 959 \n\n$ 2. Sedes confessionalis crate fixa ae tenuiter per- \nforata inter poenitentem et confessarium sit instructa. \n\nCaN. 910. \n8$ 1. Feminarum confessiones extra sedem confes- \nsionalem ne audiantur, nisi ex causa infirmitatis aliave \nverae necessitatis et adhibitis cautelis quas Ordinarius \nloci opportunas iudicaverit. \n8 2. Confessiones virorum etiam in aedibus privatis \nexcipere licet. \n\nCAPUT V. \nDe indulgentiis. \n\nAnT. I. — De éndulgentiarwm concessione. \n\nCaN. 911. \n\nOmnes magni faciant indulgentias seu remissionem \ncoram Deo poenae temporalis debitae pro peccatis, ad \nculpam quod attinet iam deletis, quam ecclesiastica \nauctoritas ex thesauro Ecclesiae concedit pro vivis per \nmodum absolutionis, pro defunctis per modum suf- \nfragii. \n\nCaN. 912. \n\nPraeter Romanum Pontificem, cui totius spiritua- \nlis Ecclesiae thesauri a Christo Domino commissa est \ndispensatio, ii tantum possunt potestate ordinaria in- \ndulgentias elargiri, quibus id expresse a iure conces- \nsum est. \n\nCaN. 913. \n\nInferiores Romano Pontifice nequeunt : \n\n1.* Facultatem concedendi indulgentias aliis com- \nmittere, nisi id eis a Sede Apostolica expresse fuerit \nindultum; \n\n2.\" Indulgentias concedere defunctis applicabiles; \n\n3.\" Eidem rei seu actui pietatis vel sodalitio, cui \niam a Sede Apostolica vel ab alio indulgentiae conces- \nsae sint, alias adiungere, nisi novae conditiones adim- \nplendae praescribantur. \n\n960 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 914. \n\nBenedictionem papalem cum indulgentia plenaria, \nsecundum praescriptam formulam, impertiri possunt \nEpiscopi in sua quisque dioecesi bis in anno, hoc est die \nsollemni Paschatis Resurrectionis et alio die festo sol- \nlemni ab ipsis designando, etiamsi iidem Missae sol- \nlemni adstiterint tantum; Abbates autem vel Praelati \nnullius, Vicarii et Praefecti Apostolici, etsi episcopali \ndignitate careant, id possunt in suis territoriis uno \ntantum ex sollemnioribus per annum diebus. \n\nCAN. 915. \n\nRegulares, qui privilegium habent impertiendi be- \nnedictionem papalem, non solum obligatione tenentur \nservandi formulam praescriptam, sed hoc privilegio uti \nnequeunt, nisi in suis ecclesiis et in ecclesiis monia- \nlium vel tertiariorum suo Ordini legitime aggregato- \nrum; non autem eodem die et loco quo Episcopus eam \nimpertiat. \n\nCAN. 916. \n\nEpiscopi, Abbates vel Praelati nullus, Vicarii ac \nPraefecti Apostolici et Superiores maiores religionis \nclericalis exemptae, possunt designare et declarare \nunum altare privilegiatum quotidianum perpetuum, \ndummodo aliud non habeatur, in suis ecclesiis cathe- \ndralibus, abbatialibus, collegiatis, conventualibus, pa- \nroecialibus, quasi-paroecialibus, non autem in orato- \nriis publicis vel semi-publicis, nisi sint ecclesiae paroe- \nciali unita seu eiusdem subsidiaria. \n\nCAN. 917. \n$ 1. Die Commemorationis omnium fidelium defun- \nctorum, omnes Missae gaudent privilegio ac si essent \nad altare privilegiatum celebratae. \n$ 2. Omnia altaria ecclesiae per eos dies quibus in \nea peragitur supplicatio Quadraginta Horarum sunt \nprivilegiata. \n\nLiber Tertius - De Rebus 961 \n\nCaN. 918. \n\n$ 1. Ut indicetur altare esse privilegiatum, nihil \naliud inscribatur, nisi: altare privilegiatum, perpe- \ntuum vel ad tempus, quotidianum vel non, secundum \nconcessionis verba. \n\n8 2. Pro Missis celebrandis in altari privilegiato ne- \nquit, sub obtentu privilegii, maior exigi Missae elee- \nmosyna. \n\nCAN. 919. \n\n8$ 1. Novae indulgentiae, ecclesiis etiam regularium \nconcessae, quae Romae promulgatae non sint, ne per- \nvulgentur, inconsulto Ordinario loci. \n\n$ 2. In edendis libris, libellis, etc., quibus conces- \nsiones indulgentiarum pro variis precibus aut piis ope- \nribus recensentur, servetur praescriptum can. 1388. \n\nCa4N. 920. \n\nQui a Summo Pontifice impetraverint indulgentia- \nrum concessiones pro omnibus fidelibus, obligatione \ntenentur, sub poena nullitatis gratiae obtentae, authen- \ntica exemplaria earundem concessionum ad Sacram \nPoenitentiariam deferendi. \n\nCAN. 921. \n\n$ 1. Indulgentia plenaria concessa pro festis Do- \nmini Nostri Iesu Christi vel pro festis Beatae Mariae \nVirginis, intelligitur concessa dumtaxat pro festis quae \nin calendario universali reperiuntur. \n\n$ 2. Concessa indulgentia plenaria vel partialis pro \nfestis Apostolorum, intelligitur concessa dumtaxat pro \neorum festo natali. \n\n$ 3. Indulgentia plenaria concessa ut quotidiana \nperpetua vel ad. tempus visitantibus aliquam ecclesiam \nvel publicum oratorium ita intelligenda est ut quacun- \nque die, sed semel tantum in anno, ab unoquoque fideli \nacquiri possit, nisi aliud in decreto expresse dicatur. \n\n969 Codes Iwris Canonici \n\nCaN. 922. \n\nIndulgentiae adnexae festis vel sacris supplicationi- \nbus vel precibus novendialibus, septenariis, triduanis, \nquae ante aut post festum vel etiam eius octavario per- \ndurante peraguntur, translatae intelliguntur in eum \ndiem, quo festa huiusmodi legitime transferantur, si \nfestum translatum habeat officium cum Missa sine sol- \nlemnitate et externa celebratione ac translatio fiat in \nperpetuum, vel si transferatur sive ad tempus sive in \nperpetuum sollemnitas et externa celebratio. \n\nCAN. 923. \n\nAd luerandam indulgentiam alicui diei affixam, si \nvisitatio ecclesiae vel oratorii requiratur, haec fieri \npotest a meridie diei praecedentis usque ad mediam no- \nctem quae statutum diem claudit. \n\nCaN. 924. \n\n8 1. Ad normam can. 15, indulgentiae adnexae ali- \ncui eeclesiae non cessant, si ecclesia funditus evertatur \nrursusque intra quinquaginta annos aedificetur in \neodem vel fere eodem loco et sub eodem titulo. \n\n$ 2. Indulgentiae coronis aliisve rebus adnexae tunc \ntantum cessant, cum coronae aliaeve res prorsus desi- \nnant esse vel vendantur. \n\nAnr. IL. — De indulgentiis acquirendis. \n\nCaN. 925. \n\n$ 1. Ut quis eapax sit sibi lucrandi indulgentias, \ndebet esse baptizatus, non excommunicatus, in statu \ngratiae saltem in fine operum praescriptorum, subdi- \ntus concedentis. \n\n$ 2. Ut vero subiectum capax eas revera lucretur, \ndebet habere intentionem saltem generalem eas acqui- \nrendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac de- \nbito modo secundum concessionis tenorem. \n\nLiber Tertius - De Rebus 963 \n\nCaN. 926. \n\nPlenaria indulgentia ita concessa intelligitur ut si \nquis eam plenarie lucrari non possit, eam tamen par- \ntialiter lucretur pro dispositione quam habet. \n\nCav. 92. \n\nNisi aliud ex concessionis tenore appareat, indul- \ngentias ab Ijpiscopo concessas luerari possunt tum \nsubditi extra territorium, tum peregrini, vagi, omnes- \nque exempti in territorio degentes. \n\nCaN. 928. \n\n$ 1. Indulgentia plenaria, nisi aliud expresse cau- \ntum sit, acquiri potest semel tantum in die, etsi idem \nopus praescriptum pluries ponatur. \n, $ 2. Partialis indulgentia, nisi contrarium expresse \nnotetur, saepius per diem, eodem opere repetito, potest \nIucrifieri. \nCaN. 929. \n\nFideles utriusque sexus qui, perfectionis studio vel \ninstitutionis seu educationis aut etiam valetudinis \ncausa in domibus ecclesia vel publico sacello caren- \ntibus, de consensu Ordinariorum constitutis, vitam \ncommunem agunt, itemque personae omnes ad illis mi- \nnistrandum ibidem commorantes, quoties ad lucrandas \nindulgentias praescribatur visitatio alicuius ecclesiae \nnon determinatae, vel indeterminati alicuius publici \noratorii, visitare queunt propriae domus sacellum in \nquo obligationi audiendi Sacrum iure satisfacere pos- \nsunt, dummodo cetera opera iniuncta rite praestiterint. \n\nC^N. 930. \n\nNemo indulgentias acquirens potest eas aliis in vita \ndegentibus applicare; animabus autem in purgatorio \ndetentis indulgentiae omnes a Romano Pontifice con- \ncessae, nisi aliud constet, applicabiles sunt. \n\n964. Codec Iuris Canonici \n\nCav. 931. \n\n$ 1. Ad quaslibet indulgentias lucrandas confessio \nforte requisita peragi potest intra octo dies qui imme- \ndiate praecedunt diem cui indulgentia fuit affixa; com- \nmunio autem in pervigilio eiusdem diei; utraque vero \netiam intra subsequentem totam octavam. \n\n$ 2. Pariter ad lucrandas indulgentias pro piis \nexercitiis in triduum, hebdomadam, etc., ductis conces- \nsas, confessio et communio fieri etiam potest intra \noctavam quae immediate sequitur exercitium expletum. \n\n$ 9. Christifideles qui solent, nisi legitime impe- \ndiantur, saltem bis in mense ad poenitentiae sacramen- \ntum accedere, aut sanctam communionem in statu gra- \ntiae et cum recta piaque mente recipere quotidie, \nquamvis semel aut iterum per hebdomadam ab eadem \nabstineant, possunt omnes indulgentias consequi, etiam \nsine actuali confessione quae ceteroquin ad eas lucran- \ndas necessaria foret, exceptis indulgentiis sive iubilaei \nordinarii et extraordinarii sive ad instar iubilaei. \n\nCaN. 932. \n\nOpere, cui praestando quis lege aut praecepto obli- \ngatur, nequit indulgentia lucrifieri, nisi in eiusdem \nconcessione aliud expresse dicatur; qui tamen praestat \nopus sibi in saeramentalem poenitentiam iniunctum et \nindulgentiis forte ditatum, potest simul et poenitentiae \nsatisfacere et indulgentias lucrari. \n\nCaN. 933. \n\nUni eidemque rei vel loco plures ex variis titulis \nadnecti possunt indulgentiae; sed uno eodemque opere, \ncui ex variis titulis indulgentiae adnexae sint, non \npossunt plures acquiri indulgentiae, nisi opus requisi- \ntum sit confessio vel communio, aut nisi aliud expresse \ncautum fuerit. \n\nCAN. 934. \n\n$ 1. Si ad lucrandas indulgentias oratio in genere \n\nad mentem Summi Pontificis praescribatur, mentalis \n\nLiber Tertius - De Rebus 965 \n\ntantum oratio non sufficit; oratio autem vocalis poterit \narbitrio fidelium deligi, nisi peculiaris aliqua assi- \ngnetur. \n\n$ 2. Si peculiaris oratio assignata fuerit, indulgen- \ntiae acquiri possunt quocunque idiomate oratio reci- \ntetur, dummodo de fidelitate versionis constet ex decla- \nratione vel Sacrae Poenitentiariae vel unius ex Ordi- \nnariis loci ubi vulgaris est lingua in quam vertitur \noratio; sed indulgentiae penitus cessant ob quamlibet \nadditionem, detractionem, vel interpolationem. \n\n$ 3. Ad indulgentiarum acquisitionem satis est ora- \ntionem alternis cum socio recitare, aut mente eam pro- \nsequi, dum ab alio recitatur. \n\nCaN. 935. \n\nPia opera ad lucrandas indulgentias iniuncta, con- \nfessarii possunt in alia commutare pro iis qui, legitimo \ndetenti impedimento, eadem praestare nequeant. \n\nCaNv. 936. \n\nMuti lucrari possunt indulgentias adnexas publicis \nprecibus, si una cum ceteris fidelibus in eodem loco \norantibus mentem ac pios sensus ad Deum attollant; \net si agatur de privatis orationibus, satis est ut eas \nmente recolant signisve effundant vel tantummodo ocu- \nlis percurrant. \n\nTITULUS V. \nDe extrema unctione. \n\nCaN. 937. \n\nExtremae unctionis sacramentum conferri debet per \nsacras unctiones, adhibito oleo olivarum rite benedicto, \net per verba in ritualibus libris ab Ecclesia probatis \npraescripta. \n\n266 Codex Iwris Canonici \n\nCAPUT I. \nDe ministro eamtremae unctionis. \n\nOaN. 938. \n$ 1. Hoe sacramentum valide administrat omnis et \nsolus sacerdos. \n$ 2. Balvo praescripto can. 397, n. 3, 514, 88 1.3, \nminister ordinarius est parochus loci, in quo degit in- \nfirmus; in casu autem necessitatis, vel de licentia sal- \ntem rationabiliter praesumpta. eiusdem parochi vel Or- \ndinarii loci, alius quilibet sacerdos hoc sacramentum \nministrare potest. \nCAN. 939. \nMinister ordinarius ex iustitia tenetur hoc sacra- \nmentum per se ipse vel per alium administrare, et in \ncasu necessitatis ex caritate quilibet sacerdos. \n\nCAPUT II. \nDe subiecto extremae unctionis. \nCAN. 910. \n$ 1. Extrema unctio praeberi non potest nisi fideli, \nqui post adeptum usum rationis ob infirmitatem vel \nsenium in periculo mortis versetur. \n$ 2. In eadem infirmitate hoc sacramentum iterari \nnon potest, nisi infirmus post susceptam unctionem \nconvaluerit et in aliud vitae discrimen inciderit. \n\nCAN. 941. \n\nQuando dubitatur num infirmus usum rationis atti- \ngerit, num in periculo mortis reipsa versetur vel num \nmortuus sit, hoc sacramentum ministretur sub condi- \ntione. \n\nCAN. 942. \n\nHoc sacramentum non est conferendum illis qui im- \npoenitentes in manifesto peccato mortali contumaciter \nperseverant; quod si hoe dubium fuerit, conferatur sub \nconditione, \n\nLiber Tertius - De Rebus 967 \n\nCAN. 943. \n\nInfirmis autem qui, cum suae mentis compotes es- \nsent, illud saltem implicite petierunt aut verisimiliter \npetiissent, etiamsi deinde sensus vel usum rationis \namiserint, nihilominus absolute praebeatur. \n\nCaN. 944. \n\nQuamvis hoc sacramentum per se non sit de neces- \nsitate medii ad salutem, nemini tamen licet illud ne- \n gligere; et omni studio et diligentia curandum ut in- \nfirmi, dum sui plene compotes sunt, illud recipiant. \n\nCAPUT III. \nDe vitibus et caeremoniis extremae unctionis. \n\nCAN. 945. \n\nOleum olivarum, in sacramento extremae unctionis \nadhibendum, debet esse ad hoc benedictum ab Epi- \nscopo, vel a presbytero qui facultatem illud benedicendi \na Sede Apostolica obtinuerit. \n\nCAN. 946. \nOleum infirmorum parochus loco nitido et decenter \nornato in vase argenteo vel stamneo diligenter custo- \ndiat, nec domi retineat nisi ad normam can. (35. \n\nCAN. 941. \n\n$ 1. Unctiones verbis, ordine et modo in libris ri- \ntualibus praescripto, accurate peragantur; in casu àu- \ntem necessitatis sufficit unica unctio in uno sensu seu \nrectius in fronte cum praescripta forma breviori, salva \nobligatione singulas unetiones supplendi, cessante pe- \nriculo. \n\n$ 2. Unctio renum semper omittatur. \n\n$ 3. Unctio pedum ex qualibet rationabili causa \nomitti potest. \n\n$ 4. Extra casum gravis necessitatis, unctiones ipsa \nministri manu nulloque adhibito instrumento fiant. \n\n268 Codes Iuris Canonici \n\nTITULUS VI. \nDe ordine. \n\nCAN. 948. \n\nOrdo ex Christi institutione clericos a laicis in Ec- \nclesia distinguit ad fidelium regimen et cultus divini \nministerium. \n\nCAN. 949. \n\nIn canonibus qui sequuntur, nomine ordinum naio- \nrum vel sacrorum intelliguntur presbyteratus, diaco- \nnatus, subdiaconatus; minorum vero acolythatus, exor- \ncistatus, lectoratus, ostiariatus. \n\nCAN. 950. \n\nIn iure verba: ordinare, ordo, ordinatio, sacra or- \ndinatio, comprehendunt, praeter consecrationem epi- \nscopalem, ordines enumeratos in can. 949 et ipsam pri- \nmam tonsuram, nisi aliud ex natura rei vel ex contextu. \nverborum eruatur. \n\nCAPUT I. \nDe ministro sacrae ordinationis. \n\nCAN. 951. \n\nSacrae ordinationis minister ordinarius est Episco- \npus consecratus; extraordinarius, qui, licet charactere \nepiscopali careat, a iure vel a Sede Apostolica per pe- \nculiare indultum potestatem acceperit aliquos ordines \nconferendi. \n\nCAN. 952. \n\nNemini licet ordinatum a Romano Pontifice ad al- \ntiorem ordinem promovere sine Sedis Apostolicae fa- \ncultate. \n\nCaN. 953. \n\nConsecratio episcopalis reservatur Romano Ponti- \nfici ita ut nulli Episcopo liceat quemquam consecrare \nin Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato. \n\nLiber Tertius - De Rebus 969 \n\nCan. 954. \n\nEpiscopus consecrator debet alios duos Lpiscopos \nadhibere, qui sibi in consecratione assistant, nisi hac \nsuper re a Sede Apostolica dispensatum fuerit. \n\nCaN. 955. \n\n$ 1. Unusquisque a proprio Episcopo ordinetur aut \ncum legitimis eiusdem litteris dimissoriis. \n\n$ 2. Episcopus proprius, iusta causa non impedi- \ntus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum \norientalis ritus, sine apostolico indulto, licite ordinare \nnon potest. \n\nCAN. 9506. \n\nEpiscopus proprius, quod attinet ad ordinationem \nsaecularium, est tantum Episcopus dioecesis in qua \npromovendus habeat domicilium una cum origine aut \nsimplex domicilium sine origine; sed in hoc altero casu \npromovendus debet animum in dioecesi perpetuo ma- \nnendi iureiurando firmare, nisi agatur de promovendo \nad ordines clerico qui dioecesi per primam tonsuram \niam incardinatus est, vel de promovendo alumno, qui \nservitio alius dioecesis destinatur ad normam can. 969, \n$ 2, vel de promovendo religioso professo de quo in \ncan. 964, n. 4. \n\nOAN. 951. \n\n$ 1. Vicarius ac Praefectus apostolicus, Abbas vel \nPraelatus «allius, si charactere episcopali polleant, \nEpiscopo dioecesano aequiparantur quod pertinet ad \nordinationem. \n\n$ 2. Si episcopali charactere careant, possunt nihi- \nlominus in proprio territorio et durante tantum mu- \nnere, conferre primam tonsuram et ordines minores \ntum propriis subditis saecularibus ad normam can. 956, \ntum aliis qui litteras dimissorias iure requisitas exhi- \nbeant; ordinatio extra hos fines ab eisdem peracta \nirrita est. \n\n910 Codex Iuris Canonici \n\nCaw. 958. \n$ 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare \npossunt, quandiu iurisdictionem in territorio retinent : \n\n1.\" Episcopus proprius, postquam possessionem \nsuae dioecesis legitime ceperit ad normam can. 334, $ 3, \nlicet nondum consecratus; \n\n2.\" Vicarius Generalis, ex speciali tamen Epi- \nscopi mandato; \n\n3. De Capituli consensu Vicarius Capitularis \npost annum a sede vacante; intra annum vero solis \narctatis ratione beneficii recepti vel recipiendi, aut \nratione certi alicuius officii, cui propter necessitatem \ndioecesis sine dilatione sit providendum; \n\n4.\" Vicarius ac Praefectus Apostolicus, Abbas \nvel Praelatus nullius, licet episcopali charactere ca- \nreant, etiam ad ordines maiores. \n\n$ 2. Vicarius Capitularis litteras dimissorias ne \nconcedat iis qui ab Episcopo reiecti fuerunt. \n\nCaN. 959. \n\nQui potest litteras dimissorias ad ordines recipien- \ndos dare, potest quoque eosdem ordines conferre per \nse ipse, si necessariam ordinis potestatem habeat. \n\nCav. 960. \n\n$ 1. Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habi- \ntis antea omnibus testimoniis, quae iure exiguntur ad \nnormam can. 993-1000. \n\n$ 2. Ri post datas ab Ordinario litteras dimissorias \nnova testimonia necessaria sint ad normam can. 994, \n$ 3, Episcopus alienus ne ordinet, antequam eadem \nreceperit. \n\n$ 3. Quod si promovendus tempus sufficiens ad con- \ntrahendum impedimentum ad normam mem. can. 994 \ntransegerit in ipsa dioecesi Episcopi ordinantis, hic \ntestimonia directe colligat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 911 \n\nCAN. 961. \n\nLitterae dimissoriae mitti possunt ab Episcopo pro- \nprio, etiam Cardinali Episcopo suburbicario, ad quem- \nlibet Episcopum, communionem cum Sede Apostolica \nhabentem, excepto tantum, citra apostolieum indul- \ntum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi. \n\nCaN. 962. \n\nQuilibet Episcopus, acceptis legitimis litteris di- \nmissoriis, alienum subditum licite ordinat, dummodo \nipse de germana litterarum fide dubitare nullatenus \npossit, salvo praescripto can. 994, $ 3. \n\nCAN. 963. \nLitterae dimissoriae possunt ab ipso concedente vel \nab eius successore limitari aut revocari, sed semel con- \ncessae non exstinguuntur resoluto iure dantis. \n\nCAN. 964. \nQuod attinet ad ordinationem religiosorum : \n\n1.\" Abbas regularis de regimine, etsi sine terri- \ntorio nullius, potest conferre primam tonsuram et or- \ndines minores, dummodo promovendus sit ipsi subditus \nvi professionis saltem simplicis, ipse vero sit presby- \nter et benedictionem abbatialem legitime acceperit. \nExtra hos fines, ordinatio, ab eodem collata, revocato \nquolibet contrario privilegio, est irrita, nisi ordinans \ncharactere episcopali polleat; \n\n2. Religiosi exempti a nullo Episcopo ordinari \nlieite possunt sine litteris dimissoriis proprii Superio- \nris maioris; \n\n3.\" Superiores professis votorum simplicium, de \nquibus in can. 514, litteras dimissorias concedere pos- \nsunt dumtaxat ad primam tonsuram et ordines mi- \nnores; \n\n1.\" Ordinatio ceterorum omnium alumnorum cu- \niusvis religionis regitur iure saecularium, revocato \nquolibet indulto Superioribus concesso dandi professis \n\n979 Codes [uris Canonici \n\nà votis temporariis litteras dimissorias ad ordines \nmaiores. \nCAN. 965. \n\nEpiscopus ad quem Superior religiosus litteras di- \nmissorias mittere debet, est Episcopus dioecesis, in. \nqua sita est domus religiosa, ad cuius familiam per- \ntinet ordinandus. \n\nOAN. 966. \n\n$ 1. Tune tantum Superior religiosus ad alium \nEpiscopum litteras dimissorias mittere potest, cum \nEpiscopus dioecesanus licentiam dederit, aut sit di- \nversi ritus, aut sit absens, aut non sit ordinationem \nhabiturus proximo legitimo tempore ad normam \ncan. 1006, $ 2, vel denique cum dioecesis vacet nec eam \nregat qui charactere episcopali polleat. \n\n$ 2. Necesse est ut singulis in casibus id Ipiscopo \nordinaturo constet ex authentico Curiae episcopalis \ntestimonio. \n\nCAN. 961. \n\nCaveant Superiores religiosi ne in fraudem Episcopi \ndioecesani subditum ordinandum ad aliam religiosam \ndomum mittant, aut concessionem litterarum dimisso- \nriarum de industria in id tempus differant, quo Epi- \nscopus vel abfuturus, vel nullas habiturus sit ordina- \ntiones. \n\nCATUT II. \nDe subiecto sacrae ordinationis. \n\nCAN. 968. \n\n$ 1l. Sacram ordinationem valide recipit solus vir \nbaptizatus; licite autem, qui ad normam sacrorum ca- \nnonum debitis qualitatibus, iudicio proprii Ordinarii, \npraeditus sit, neque ulla detineatur irregularitate \naliove impedimento. \n\n$ 2. Qui irregularitate aliove impedimento detinen- \ntur, licet post ordinationem etiam sine propria culpa \nexorto, prohibentur receptos ordines exercere. \n\nLiber Teriius - De Rebus 913 \n\nCAN. 969. \n\n$ 1. Nemo ex saecularibus ordinetur, qui iudicio \nproprii Episcopi non sit necessarius vel utilis ecclesiis \ndioecesis. \n\n$ 2. Non prohibetur tamen Ipiscopus proprium \npromovere subditum, qui in futurum, praevia legitima \nexcardinatione et incardinatione, servitio alius dioe- \ncesis destinetur. \n\nCAN. 9'10. \n\nProprius Episcopus vel Superior religiosus maior \npotest suis clericis ex quavis canonica causa, occulta \nquoque, etiam extraiudicialiter, ascensum ad ordines \ninterdicere, salvo iure recursus ad Sanctam Sedem, vel \netiam ad Moderatorem generalem, si agatur de religio- \nsis quibus ascensum interdixerit Superior provincialis. \n\nCaN. 911. \nNefas est quemquam, quovis modo, ob quamlibet \n\nrationem, ad statum clericalem cogere, vel canonice \nidoneum ab eodem avertere. \nCaN. 972. \n\n$ 1. Curandum ut ad sacros ordines adspirantes \ninde a teneris annis in Seminario recipiantur; sed om- \nnes ibidem commorari tenentur saltem per integrum \nsaerae theologiae curriculum, nisi Ordinarius in easi- \nbus peculiaribus, gravi de causa, onerata eius con- \nscientia, dispensaverit. \n\n$8 2. Qui ad ordines adspirant et extra Seminarium \nlegitime morantur, commendentur pio et idoneo sacer- \ndoti, qui eis invigilet eosque ad pietatem informet. \n\nART. I. — De requisitis àn subiecto sacrae ordinationis. \n\nCAN. 978. \n$8 1. Prima tonsura et ordines illis tantum confe- \nrendi sunt, qui propositum habeant ascendendi ad pre- \nsbyteratum et quos merito coniicere liceat aliquando \ndignos futuros esse presbyteros. \nCod. Iur. Can. 18 \n\n974 Codes Iuris Canonici \n\n$ 2. Ordinatus tamen. qui superiores ordines reci- \npere recuset, nec potest ab lIpiscopo ad eos recipien- \ndos eogi, nec prohiberi a receptorum ordinum exerci- \ntio, nisi impedimento canonico detineatur aliave gra- \nvis, iudicio Episcopi, obsit causa. \n$ 3. Episcopus sacros ordines nemini conferat quin \nex positivis argumentis moraliter certus sit de eius ca- \nnonica idoneitate; secus non solum gravissime peccat, \nsed etiam periculo sese committit alienis communi- \neandi peccatis. \nCAN. 974. \n$ 1. Ut quis lieite ordinari possit, requiruntur : \n1.\" Recepta sacra confirmatio; \n2.\" Mores ordini recipiendo congruentes; \n3.\" Aetas canonica; \n4.\" Debita scientia; \n9.\" Ordinum inferiorum susceptio; \n6.\" Interstitiorum observatio; \n1.* Titulus canonicus, si agatur de ordinibus maio- \nribus. \n$ 2. Quod pertinet ad consecrationem episcopalem, \nservetur praescriptum can. 331. \n\nCAN. 915. \n\nSubdiaconatus ne conferatur ante annum vicesi- \nmum primum completum; diaconatus ante vicesimum \nsecundum completum; presbyteratus ante vicesimum \nquartum completum. \n\nCAN. 916. \n\n8 l. Nemo sive saecularis sive religiosus ad primam \ntonsuram promoveatur ante inceptum cursum theolo- \ngicum. | \n\n$ 2. Firmo praescripto can. 915, subdiaconatus ne \nconferatur, nisi exeunte tertio cursus theologici anno; \ndiaconatus, nisi incepto quarto anno; presbyteratus, \nnisi post medietatem eiusdem quarti anni. \n\nLiber Tertius - De Rebus 91b \n\n8 9. Cursus theologicus peractus esse debet non pri- \nvatim, sed in scholis ad id institutis secundum studio- \nrum rationem can. 1365 determinatam. \n\nCAN. 9f. \n\nOrdines gradatim conferendi sunt ita ut ordinatio- \nnes per saltum omnino prohibeantur. \n\nCax. 918. \n\n$ 1. In ordinationibus serventur temporum inter- \nstitia quibus promoti in receptis ordinibus, secundum \nEpiscopi praescriptum, sese exerceant. \n\n$ 2. Interstitia primam tonsuram inter et ostiaria- \ntum vel inter singulos ordines minores prudenti Epi- \nscopi iudicio committuntur; acolythus vero ad subdia- \nconatum, subdiaconus ad diaconatum, diaconus ad \npresbyteratum ne antea promoveantur, quam acoly- \nthus unum saltem annum, subdiaconus et diaconus tres \nsaltem menses in suo quisque ordine fuerint versati, \nnisi necessitas aut utilitas Ecclesiae, iudicio Episcopi, \naliud exposcat. \n\n$ 3. Nunquam tamen, nisi de peculiari licentia Ro- \nmani Pontificis, minores ordines cum subdiaconatu \nduove sacri ordines uno eodemque die, reprobata qua- \nvis contraria consuetudine, conferantur; imo nec pri- \nmam tonsuram conferre licet una cum aliquo ex ordi- \nnibus minoribus, neque omnes ordines minores una \nsimul. \n\nCAN. 919. \n\n$ 1. Pro clericis saecularibus titulus canonicus est \ntitulus beneficii, eoque deficiente, patrimonii aut pen- \nsionis. \n\n$ 2. Hic titulus debet esse et vere securus pro tota \nordinati vita et vere sufficiens ad congruam eiusdem \nsustentationem, secundum normas ab Ordinariis pro \ndiversis locorum et temporum necessitatibus et adiun- \netis dandas. \n\nro \n- \nc. \n\nCodec Iuris Canonici \n\nCaN. 980. \n\n$ 1. Ordinatus in sacris, si titulum amittat, alium \nsibi provideat, nisi, iudicio Episcopi, eius congruae su- \nstentationi aliter cautum sit. \n\n$ 2. Qui, citra apostolicum indultum, suum subdi- \ntum in sacris sine titulo canonico scienter ordinave- \nrint aut ordinari permiserint, debent ipsi eorumque \nsuccessores eidem egenti alimenta necessaria praebere, \ndonee congruae eiusdem sustentationi aliter provisum \nfuerit. \n\n$ 3. Si Episcopus aliquem ordinaverit sine titulo \ncanonico cum pacto ut ordinatus non petat ab ipso ali- \nmenta, hoc pactum omni vi caret. \n\nCAN. 981. \n\n$ 1. Si ne unus quidem ex titulis de quibus in can. \n919, 8 1, praesto sit, suppleri potest titulo servitii dioe- \ncesis, et, in locis sacrae Congregationi de Prop. Fide \nsubiectis, titulo missionis, ita tamen ut ordinandus, iu- \nreiurando interposito, se devoveat perpetuo dioecesis \naut missionis servitio, sub Ordinarii loci pro tempore \nauctoritate. \n\n$ 2. Ordinarius presbytero, quem promoverit titulo \nservitii ecclesiae vel missionis, debet beneficium vel of- \nficium vel subsidium, ad congruam eiusdem sustenta- \ntionem sufficiens, conferre. \n\nCaN. 982. \n\n$ 1. Pro regularibus titulus canonicus est sollemnis \nreligiosa professio seu titulus, ut dicitur, paupertatis. \n\n$ 2. Pro religiosis votorum simplicium perpetuo- \nrum est titulus mensae communis, Congregationis \naliusve similis, ad normam constitutionum. \n\n$ 3. Ceteri religiosi, etiam ad ordinationis titulum \nquod attinet, iure saecularium reguntur. \n\nLiber Tertius - De Rebus oT \n\nAmm. IT. — De irregularitatibus aliisque àmpedimentis. \nCAN. 983. \nNullum impedimentum perpetuum quod venit no- \nmine irregularitatis, sive ex defectu sit sive ex delicto, \ncontrahitur, nisi quod fuerit in canonibus qui sequun- \n\ntur ssum. \nBrad IY d Caw. 984. \n\nSunt irregulares ex defectu : \n\n1. Illegitimi, sive illegitimitas sit publica sive \nocculta, nisi fuerint legitimati vel vota sollemnia pro- \nfessi; \n\n2.\" Corpore vitiati qui secure propter debilitatem, \nvel decenter propter deformitatem, altaris ministerio \ndefungi non valeant. Ad impediendum tamen exerci- \ntium ordinis legitime recepti, gravior requiritur defe- \nctus, neque ob hune defectum prohibentur actus qui \nrite poni possunt; \n\n3.* Qui epileptici vel amentes vel a daemone pos- \nsessi sunt vel fuerunt; quod si post receptos ordines \ntales evaserint et iam liberos esse certo constet, Ordi- \nnarius potest suis subditis receptorum ordinum exer- \ncitium rursus permittere; \n\n4.^ Bigami, qui nempe duo vel plura matrimonia \nvalida successive contraxerunt; \n\n5.\" Qui infamia iuris notantur; \n\n6.\" Iudex qui mortis sententiam tulit; \n\n1T. Qui munus carnificis susceperint eorumque \nvoluntarii ac immediati ministri in exsecutione capi- \n\ntalis sententiae. \nCAN. 985. \n\nSunt irregulares ex delicto : \n\n1.* Apostatae a fide, haeretici, schismatici; \n\n2.\" Qui, praeterquam in casu extremae necessita- \ntis, baptismum ab acatholicis quovis modo sibi conferri \nsiverunt; \n\n3.^ Qui matrimonium attentare aut civilem tan- \ntum actum ponere ausi sunt, vel ipsimet vinculo ma- \n\n978 Codex Iuris Canonici \n\ntrimoniali aut ordine sacro aut votis religiosis etiam \nsimplicibus ac temporariis ligati, vel cum muliere iis- \ndem votis adstricta aut matrimonio valido coniuncta; \n\n4. Qui voluntarium homicidium perpetrarunt \naut fetus humani abortum procuraverunt, effectu se- \ncuto, omnesque cooperantes; \n\n5.* Qui seipsos vel alios mutilaverunt vel sibi vi- \ntam adimere tentaverunt; \n\n6.\" Clerici medicam vel chirurgicam artem sibi \nvetitam exercentes, si exinde mors sequatur; \n\n(.?^ Qui actum ordinis, clericis in ordine sacro \nconstitutis reservatum, ponunt, vel eo ordine carentes, \nvel ab eius exercitio poena canonica sive personali, me- \ndicinali aut vindicativa, sive locali prohibiti. \n\nCAN. 986. \n\nHaec delicta irregularitatem non pariunt, nisi fue- \nrint gravia peccata, post baptismum perpetrata, salvo \npraescripto can. 985, n. 2, itemque externa, sive pu- \nblica sive occulta. \n\nCAN. 987. \n\nSunt simpliciter impediti : \n\n1.* Filii acatholicorum, quandiu parentes in suo \nerrore permanent; \n\n2.\" Viri uxorem habentes; \n\n3. Qui officium vel administrationem gerunt cle- \nricis vetitam cuius rationes reddere debeant, donec, de- \nposito officio et administratione atque rationibus red- \nditis, liberi facti sint; \n\n4.? Servi servitute proprie dicta ante acceptam li- \nbertatem; \n\n5. Qui ad crdinarium militare servitium civili \nlege adstringuntur antequam illud expleverint; \n\n6.^ Neophyti, donec, iudicio Ordinarii, sufficien- \nter probati fuerint; \n\n1^ Qui infamia facti laborant, dum ipsa, iudicio \nOrdinarii, perdurat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 2779 \n\nCaN. 988. \n\nIgnorantia irregularitatum sive ex delicto sive ex \ndefectu atque impedimentorum ab eisdem non excusat. \n\nCav. 989. \n\nIrregularitates et impedimenta multiplicantur ex \ndiversis eorundem causis, non autem ex repetitione \neiusdem causae, nisi agatur de irregularitate ex homi- \ncidio voluntario. \n\nCAN. 990. \n\n$ 1. Licet Ordinariis per se vel per alium suos sub- \nditos dispensare ab irregularitatibus omnibus ex deli- \ncto occulto provenientibus, ea excepta de qua in can. \n985, n. 4 aliave deducta ad forum iudiciale. \n\n$ 2. Eadem facultas competit cuilibet confessario \nin casibus occultis urgentioribus in quibus Ordinarius \nadiri nequeat et periculum immineat gravis damni vel \ninfamiae, sed ad hoc dumtaxat üt poenitens ordines \niam susceptos exercere licite valeat. \n\nCaN. 991. \n\n$ 1. In precibus pro irregularitatum ac impedimen- \ntorum dispensatione, omnes irregularitates ac impedi- \nmenta indicanda sunt; secus dispensatio generalis va- \nlebit quidem etiam pro reticitis bona fide, iis exceptis \nquae in can. 990, 8 1 excipiuntur, non autem pro reti- \ncitis in mala fide. \n\n$ 2. Ri agatur de irregularitate ex homicidio volun- \ntario, etiam numerus delictorum exprimendus est sub \npoena nullitatis concedendae dispensationis. \n\n$ 9. Dispensatio generalis ad ordines valet pro or- \ndinibus quoque maioribus; et dispensatus potest obti- \nnere beneficia non consistorialia etiam curata, sed re- \nnuntiari nequit S. R. E. Cardinalis, Episcopus, Ab- \nbas vel Praelatus nullius, Superior maior in religione \nclericali exempta. \n\n980 Codec Iuris Canonici \n\n8 4. Dispensatio in foro interno non sacramentali \nconcessa, seripto consignetur; et de ea in secreto Curiae \nlibro constare debet. \n\nCAPUT III. \nDe iis quae sacrae ordinationi praeire debent. \n\nCAN. 992. \n\nOmnes tum saeculares tum religiosi ad ordines pro- \nmovendi per se ipsi vel per alios Episcopo aliive qui \nEpiscopi hac in re vices gerat, suum propositum ante \nordinationem opportuno tempore aperiant. \n\nCAN. 993. \n\nPromovendi saeculares aut religiosi qui, quod perti- \nnet ad ordinationem, saecularium iure reguntur, affe- \nrant : \n\n1.^ Testimonium ultimae ordinationis aut, si de \nprima tonsura agatur, recepti baptismatis et confir- \nmationis; \n\n2.* Testimonium de peractis studiis, pro singulis \nordinibus, ad normam can. 976, requisitis; \n\n3.* Testimonium rectoris Seminarii, aut sacerdo- \ntis cui candidatus extra Seminarium commendatus \nfuerit, de bonis eiusdem candidati moribus; \n\n4.* Testimoniales litteras Ordinarii loci in quo \npromovendus tantum temporis moratus est ut canoni- \ncum impedimentum contrahere ibi potuerit; \n\n5.\" Testimoniales Superioris maioris religiosi, si \ncui religioni promovendus adscriptus sit. \n\nCaN. 994. \n\n$ 1. Tempus quo promovendus potuit canonicum \nimpedimentum contrahere est, regulariter, pro militi- \nbus trimestre, pro aliis semestre post pubertatem; sed \nEpiscopus ordinans pro sua prudentia exigere potest \nlitteras testimoniales etiam ob brevius commorationis \ntempus, et ob tempus quoque quod pubertatem ante- \ncessit. \n\nLiber Tertius - De kebus 981 \n\n$ 2. Siloci Ordinarius neque per se neque per alios \npromovendum satis noverit, ut testari possit eum, tem- \npore quo in suo territorio moratus est, nullum canoni- \ncum impedimentum contraxisse, aut si promovendus \nper tot dioeceses vagatus sit ut impossibile vel nimis \ndifficile evadat omnes litteras testimoniales exquirere, \nprovideat Ordinarius saltem per iuramentum supple- \ntorium a promovendo praestandum. \n\n$ 3. Si post obtentas litteras testimoniales et ante \nperactam ordinationem, promovendus praedicto tem- \nporis spatio in eodem territorio rursus moratus sit, no- \nvae litterae testimoniales Ordinarii loci necessariae \nsunt. \n\nCAN. 995. \n\n$ 1. Etiam Superior religiosus suis litteris dimisso- \nriis non solum testari debet promovendum professio- \nnem religiosam emisisse et esse de familia domus reli- \ngiosae sibi subditae, sed etiam de studiis peractis, de- \nque aliis iure requisitis. \n\n8 2. Episcopus, acceptis iis litteris dimissoriis, aliis \ntestimonialibus litteris non indiget. \n\nCAN. 996. \n\n$ I. Quilibet promovendus sive saecularis sive re- . \nligiosus debet praevium ac diligens examen subire circa \nipsum ordinem suscipiendum. \n\n$ 2. Promovendi vero ad sacros ordines in aliis quo- \nque de sacra theologia tractationibus periculum fa- \nciant. \n\n$ 9. Episcoporum est statuere qua methodo, coram \nquibus examinatoribus et quibus in tractationibus sa- \ncerae theologiae promovendi periculum facere debeant. \n\nCaN. 997, \n$ l1. Hoc examen sive pro clericis saecularibus sive \npro religiosis recipit loci Ordinarius qui iure proprio \nordinat, aut dat dimissorias litteras; qui tamen potest \n\n989 Codec Iuris Canonici \n\nquoque, ex iusta causa, illud Episcopo ordinaturo com. \nmittere, qui id oneris suscipere velit. \n\n$ 2. Episcopus alienum subditum sive saecularem \nsive religiosum ordinans cum legitimis litteris dimis- \nsoriis, quibus asseritur candidatum examinatum fuisse \nad normam $8 1, et idoneum repertum, potest huic at- \ntestationi acquiescere, sed non tenetur; et si pro sua \nconscientia censeat candidatum non esse idoneum, eum \nne promoveat. \n\nCAN. 998. \n\n$ 1. Nomina promovendorum ad singulos sacros or- \ndines, exceptis religiosis a votis perpetuis sive sollem- \nnibus sive simplicibus, publice denuntientur in paroe- \nciali euiusque candidati ecclesia; sed Ordinarius pro \nsua prudentia potest tum ab hac publicatione dispen- \nsare ex iusta causa, tum praecipere ut in aliis quoque \necclesiis peragatur, tum publicationi substituere pu- \nblicam ad valvas ecclesiae affixionem per aliquot dies, \nin quibus unus saltem dies festus comprehendatur. \n\n$ 2. Publicatio fiat die festo de praecepto in eccle- \nsia inter Missarum sollemnia aut alia die et hora qui- \nbus maior populi frequentia in ecclesia habeatur. \n\n$ 9. Si sex intra menses candidatus promotus non \nfuerit, repetatur publicatio, nisi aliud Ordinario vi- \ndeatur. \n\nCaN. 999. \n\nOmnes fideles obligatione tenentur impedimenta ad \nsacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho \nante sacram ordinationem revelandi. \n\nCAN. 1000. \n$ 1. Parocho qui publicationem peragit, et etiam \nalii, si id expedire videatur, Ordinarius committat ut \nde ordinandorum moribus et vita a fide dignis diligen- \nter exquirat, et litteras testimoniales, ipsam investi- \ngationem et publicationem referentes, ad Curiam trans- \nmittat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 983 \n\n$ 2. Idem Ordinarius alias percontationes etiam \nprivatas, si id necessarium aut opportunum iudicave- \nrit, facere ne omittat. \n\nCN. 1001. \n\n$ 1. Qui ad primam tonsuram et ordines minores \npromovendi sunt, spiritualibus exercitiis per tres sal- \ntem integros dies; qui vero ad ordines sacros, saltem \nper sex integros dies vacent; sed si qui, intra semestre, \nad plures ordines maiores promovendi sint, Ordinarius \npotest exercitiorum tempus pro ordinatione ad diaco- \nnatum reducere, non tamen infra tres integros dies. \n\n$ 2. Ri, expletis exercitiis, sacra ordinatio qualibet \nde causa. ultra semestre differatur, exercitia iterentur; \nsecus iudicet Ordinarius utrum iteranda sint, necne. \n\n$ 3. Haec spiritualia exercitia religiosi peragant in \npropria domo vel in alia de prudenti Superioris arbi- \ntrio; saeculares vero in Seminario, aut in alia pia vel \nreligiosa domo ab Episcopo designata. \n\n$ 4. De peractis spiritualibus exercitiis Episcopus \ncertior fiat testimonio Superioris domus, in qua pera- \ncta fuerint; vel, si de religiosis agatur, attestatione pro- \nprii Superioris maioris. \n\nCAPUT IV. \nDe ritibus et caeremoniis sacrae ordinationis. \nCaN. 1002. \n\nIn quovis conferendo ordine, minister proprios ri- \ntus in Pontificali Romano aliisve ritualibus libris ab \nEcclesia probatis descriptos, adamussim servet, quos \nnulla ratione licet praeterire vel invertere. \n\nCAN. 10083. \nMissa ordinationis vel consecrationis episcopalis \nsemper debet ab ipsomet ordinationis vel consecratio- \nnis ministro celebrari. \n\nOSA Coder Iuris Canonici \n\nCAN. 1004. \n\nSi quis, ritu orientali ad aliquos ordines iam pro- \nmotus, a Sede Apostolica indultum obtinuerit superio- \nres ordines suscipiendi ritu latino, debet prius ritu la- \ntino recipere ordines quos ritu orientali non receperit. \n\nCAN. 1005. \nOmnes ad maiores ordines promoti obligatione te- \nnentur sacrae communionis in ipsa ordinationis Missa \nrecipiendae. \n\nCAPUT V. \nDe tempore et loco sacrae ordinationis. \nCaN. 1006. \n\n$ 1. Consecratio episcopalis conferri debet intra \nMissarum sollemnia, die dominico vel natalitio Apo- \nstolorum. \n\n$ 2. Ordinationes in sacris celebrentur intra Mis- \nsarum sollemnia sabbatis Quatuor Temporum, sabbato \nante dominicam Passionis, et Sabbato Sancto. \n\n$ 9. Gravi tamen causa interveniente, Episcopus \npotest eas habere etiam quolibet die dominico aut festo \nde praecepto. \n\n8 4. Prima tonsura quolibet die et hora conferri \npotest; ordines minores singulis diebus dominicis et \nfestis duplicibus, mane tamen. \n\n$ 9. Reprobatur consuetudo contra ordinationum \ntempora praecedentibus paragraphis praescripta; quae \nservanda quoque sunt, cum Episcopus latini ritus or- \ndinat ex apostolico indulto clerieum ritus orientalis \n\naut contra. \nCAN. 1007. \n\nQuoties ordinatio iteranda sit vel aliquis ritus sup- \nplendus, sive absolute sive sub conditione, id fieri po- \ntest etiam extra tempora ae secreto. \n\nC^N. 1008. \n\nEpiscopus extra proprium territorium, sine Ordi- \n\nnarii loci licentia, nequit ordines conferre, in quorum \n\nLiber Tertius - De Rebus 985 \n\ncollatione pontificalia exercentur, salvo praescripto \nean. 289, 8 1, n. 15. \nCAN. 1009. \n\n$ 1. Ordinationes generales in cathedrali ecclesia, \nvocatis praesentibusque ecclesiae canonicis, publice ce- \nlebrentur; si autem in alio dioecesis loco, praesente \nclero loci, dignior, quantum fieri poterit, ecclesia ad- \neatur. \n\n$ 2. Non prohibetur autem Episcopus, iusta sua- \ndente causa, ordinationes particulares habere in aliis \netiam ecclesiis itemque in oratorio domus episcopalis \naut Seminarii aut religiosae domus. \n\n$ 9. Prima tonsura et ordines minores conferri pos- \nsunt etiam in privatis oratoriis. \n\nCAPUT VI. \nDe adnotatione ac testimonio peractae ordinationis. \nCaN. 1010. \n$ 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordi- \nnatorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordina- \ntionis notentur in peculiari libro in Curia loci ordina- \ntionis diligenter custodiendo, et omnia singularum or- \ndinationum documenta accurate serventur. \n$ 2. Singulis ordinatis detur authenticum ordina- \ntionis receptae testimonium; qui, si ab Episcopo extra- \nneo cum litteris dimissoriis promoti fuerint, illud pro- \nprio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione \nin speciali libro in archivo servando. \n\nCaN. 1011. \n\nPraeterea loci Ordinarius, si agatur de ordinatis e \nclero saeculari aut Superior maior, si de religiosis or- \ndinatis cum suis litteris dimissoriis, notitiam cele- \nbratae ordinationis uniuscuiusque subdiaconi transmit- \ntat ad parochum baptismi, qui id adnotet in suo bapti- \nzatorum libro ad normam can. 470, 8 2. \n\n986 Codeym Iuris Canonici \n\nTITULUS VII. \nDe matrimonio. \n\nCAN. 1012. \n$ 1l. Christus Dominus ad sacramenti dignitatem \nevexit ipsum contractum matrimonialem inter bapti- \nZaLos. \n$8 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis \ncontractus validus consistere, quin sit eo ipso sacra- \nmentum. \nCAN. 1013. \n$ 1l. Matrimonii finis primarius est procreatio at- \nque educatio prolis; secundarius mutuum adiutorium \net remedium concupiscentiae. \n$ 2. Essentiales matrimonii proprietates sunt uni- \ntas ac indissolubilitas, quae in matrimonio christiano \npeculiarem obtinent firmitatem ratione sacramenti. \n\nCAN. 1014. \nMatrimonium gaudet favore iuris; quare in dubio \nstandum est pro valore matrimonii, donec contrarium \nprobetur, salvo praescripto can. 1127. \n\nCAN. 1015. \n\n$ 1l. Matrimonium baptizatorum validum dicitur \nratum, si nondum consummatione completum est; ra- \ntum et consummatum, si inter coniuges locum habue- \nrit coniugalis actus, ad quem natura sua ordinatur con- \ntractus matrimonialis et quo coniuges fiunt una caro. \n\n$ 2. Celebrato matrimonio, si coniuges simul coha- \nbitaverint, praesumitur consummatio, donec contra- \nrium probetur. \n\n$ 9. Matrimonium inter non baptizatos valide ce- \nlebratum, dicitur legitimum. \n\n$ 4. Ma&rirofiium invalidum dicitur putativum, s \nin bona fide ab una saltem parte celebratum fuerit, \ndonec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 981 \n\nCAN. 1016. \n\nBaptizatorum matrimonium regitur iure non so- \nlum divino, sed etiam canonico, salva competentia ci- \nvilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii \neffectus. \n\nCAN. 1017. \n\n8 1l. Matrimonii promissio sive unilateralis, sive bi- \nlateralis seu. sponsalitia, irrita est pro utroque foro, \nnisi facta fuerit per seripturam subsignatam a parti- \nbus et vel a parocho aut loci Ordinario, vel a duobus \nsaltem testibus. \n\n$ 2. Si utraque vel alterutra pars scribere nesciat \nvel nequeat, ad validitatem id in ipsa scriptura adno- \ntetur et alius testis addatur qui cum parocho aut loci \nOrdinario vel duobus testibus, de quibus in $ 1, scri- \npturam subsignet. \n\n$8 9. At ex matrimonii promissione, licet valida sit \nnec ulla iusta causa ab eadem implenda excuset, non \ndatur actio ad petendam matrimonii celebrationem; \ndatur tamen ad reparationem damnorum, si quae de- \nbeatur. \n\nCAN. 1018. \n\nParochus ne omittat populum prudenter erudire de \nmatrimonii sacramento eiusque impedimentis. \n\nCAPUT |. \nDe iis quae matrimonii celebrationi praemitti debent \net praesertim de publicationibus matrimonialibus. \n\nCAN. 1019. \n$ 1l. Antequam matrimonium celebretur, constare \ndebet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. \n$ 2. In periculo mortis, si aliae probationes haberi \nnequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affir- \nmatio iurata contrahentium, se baptizatos fuisse et \nnullo detineri impedimento. \n\n988 Codeys luris Canonici \n\nCAN. 1020. \n\n$ 1. Parochus cui ius est assistendi matrimonio, op- \nportuno antea tempore, diligenter investiget num ma- \ntrimonio contrahendo aliquid obstet. \n\n$ 2. Tum sponsum tum sponsam etiam seorsum et \ncaute interroget num aliquo detineantur impedimento, \nan consensum libere, praesertim mulier, praestent, et \nan in doctrina christiana sufficienter instructi sint, nisi \nob personarum qualitatem haec ultima interrogatio \ninutilis appareat. \n\n$ 9. Ordinarii loci est peculiares normas pro huius- \nmodi parochi investigatione dare. \n\nCAN. 1021. \n$ 1. Nisi baptismus collatus fuerit in ipso suo ter- \nritorio, parochus exigat baptismi testimonium ab utra- \nque parte, vel a parte tantum catholica, si agatur de \nmatrimonio contrahendo cum dispensatione ab impedi- \nmento disparitatis cultus. \n$ 2. Catholici qui sacramentum confirmationis non- \ndum receperunt, illud, antequam ad matrimonium ad- \nmittantur, recipiant, si id possint sine gravi incom- \nmodo. \nCAN. 1022. \nPublice a parocho denuntietur inter quosnam ma- \ntrimonium sit contrahendum. \n\nCaN. 1023. \n\n$8 1. Matrimoniorum publicationes fieri debent a \nparocho proprio. \n\n$ 2. Si pars alio in loco per sex menses commorata \nsit post adeptam pubertatem, parochus rem exponat \nOrdinario, qui pro sua prudentia vel publicationes inibi \nfaciendas exigat, vel alias probationes seu coniecturas \nsuper status libertate colligendas praescribat. \n\n$ 9. Ri aliqua sit suspicio de contracto impedi- \nmento, parochus etiam pro breviore commoratione con- \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 989 \n\nsulat Ordinarium, qui matrimonium ne permittat, nisi \nprius suspicio, ad normam $ 2, removeatur. \nCAN. 1024. \n\nPublicationes fiant tribus continuis diebus domini- \ncis aliisque festis de praecepto in ecclesia inter Missa- \nrum sollemnia, aut inter alia divina officia ad quae po- \npulus frequens accedat. \n\nCaN. 1025. \n\nPotest loci Ordinarius pro suo territorio publicatio- \nnibus substituere publicam, ad valvas ecclesiae paroe- \ncialis, aliusve ecclesiae, affixionem nominum contrahen- \ntium per spatium saltem octo dierum, ita tamen ut, hoc \nspatio, duo dies festi de praecepto comprehendantur. \n\nCAN. 1026. \n\nPublicationes ne fiant pro matrimoniis quae con- \ntrahuntur cum dispensatione ab impedimento dispari- \ntatis cultus aut mixtae religionis, nisi loci Ordinarius \npro sua prudentia, remoto scandalo, eas permittere op- \nportunum duxerit, dummodo apostolica dispensatio \npraecesserit et mentio omittatur religionis partis non \ncatholicae. \n\nCaN. 1021. \n\nOmnes fideles tenentur impedimenta, si qua norint, \nparocho aut loci Ordinario, ante matrimonii celebra- \ntionem, revelare. \n\nCaN. 1028. \n\n$ 1. Loci Ordinarius proprius pro suo prudenti iu- \ndicio potest ex legitima causa a publicationibus etiam \nin aliena dioecesi faciendis dispensare. \n\n$ 2. Ri plures sint Ordinarii proprii, ille ius habet \ndispensandi, in cuius dioecesi matrimonium celebratur; \nquod si matrimonium extra proprias ineatur dioeceses, \nquilibet Ordinarius proprius dispensare potest. \n\nCAN. 1029. \n\nSi alius parochus investigationem aut publicationes \nperegerit, de harum exitu statim per authenticum do- \n\nCod. Iur. Can. 19 \n\n290 Codec Iuris Canonici \n\n€ ————— — \n\ncumentum certiorem reddat parochum, qui matrimonio \n\nassistere debet. CAN. 1080. \n\n$ 1. Peractis investigationibus et publicationibus, \nparochus matrimonio ne assistat, antequam omnia do- \ncumenta necessaria receperit, et praeterea, nisi ratio- \nnabilis causa aliud postulet, tres dies decurrerint ab \nultima publicatione. \n\n$ 2. Si intra sex menses matrimonium contractum \nnon fuerit, publicationes repetantur, nisi aliud loci Or- \n\ndinario videatur. CAN. 1031. \n\n$ 1. Exorto dubio de exsistentia alicuius impedi- \nmenti : \n\n1.\" Parochus rem accuratius investiget, interro- \ngando sub iuramento duos saltem testes fide dignos, \ndummodo ne agatur de impedimento ex cuius notitia \ninfamia partibus oriatur, et, si necesse fuerit, ipsas \nquoque partes; \n\n2. Publicationes peragat vel perficiat, si dubium \nortum sit ante inceptas vel expletas publicationes; \n\n3.\" Matrimonio ne assistat, inconsulto Ordinario, \nsi dubium adhuc superesse prudenter iudicaverit. \n\n$ 2. Detecto impedimento certo : \n\n1. Si impedimentum sit occultum, parochus pu- \nblieationes peragat vel absolvat, et rem deferat, reti- \ncens nomina, ad loci Ordinarium vel ad Sacram Poe- \nnitentiariam; \n\n2.\" Si sit publicum et detegatur ante inceptas pu- \nblicationes, parochus ulterius ne procedat, donec im- \npedimentum removeatur, etsi dispensationem pro foro \nconscientiae tantum obtentam norit; si detegatur post \nprimam aut secundam publicationem, parochus publi- \ncationes perficiat, et rem ad Ordinarium deferat. \n\n8$ 9. Demum si nullum detectum fuerit impedimen- \ntum, nec dubium nec certum, parochus, expletis publi- \n\ncationibus, ad matrimonii celebrationem partes ad \nmittat. \n\nLiber Tertius - De. Rebus 991 \n\nCAN. 1032. \n\nMatrimonio vagorum de quibus in can. 91, paro- \nchus, excepto casu necessitatis, nunquam assistat, nisi, \nre ad loci Ordinarium vel ad sacerdotem ab eo delega- \ntum delata, licentiam assistendi obtinuerit. \n\nCAN SISS. \n\nNe omittat parochus, secundum diversam persona- \nrum conditionem, sponsos docere sanctitatem sacra- \nmenti matrimonii, mutuas coniugum obligationes et \nobligationes parentum erga prolem; eosdemque vehe- \nmenter adhortetur ut ante matrimonii celebrationem \nsua peccata diligenter confiteantur, et sanctissimam \nEucharistiam pie recipiant. \n\nCAN. 1034. \n\nParochus graviter filiosfamilias minores hortetur \nne nuptias ineant, insciis aut rationabiliter invitis pa- \nrentibus; quod si abnuerint, eorum matrimonio ne as- \nsistat, nisi consulto prius loci Ordinario. \n\nCAPUT II. \nDec impedimentis in genere. \nCAN. 1035. \nOmnes possunt matrimonium contrahere, qui iure \nnon prohibentur. \nCAN. 1036. \n$ 1. Impedimentum mpediens continet gravem \nprohibitionem contrahendi matrimonium; quod tamen \nirritum non redditur si, non obstante impedimento, \ncontrahatur. \n$ 2. Impedimentum dirimens et graviter prohibet \nmatrimonium contrahendum, et impedit quominus va- \nlide contrahatur. \n$ 3. Quanquam impedimentum ex una tantum parte \nse habet, matrimonium tamen reddit aut illicitum aut \ninvalidum. \n\n999 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1037. \nPublieum censetur impedimentum quod probari in \nforo externo potest; secus est occultum. \n\nCav. 1038. \n\n$ 1. Supremae tantum auctoritatis ecclesiasticae \nest authentice declarare quandonam ius divinum ma- \nirimonium impediat vel dirimat. \n\n$ 2. Eidem supremae auctoritati privative ius est \nalia impedimenta matrimonium impedientia vel diri- \nmentia pro baptizatis constituendi per modum legis \nsive universalis sive particularis. \n\nCAN. 1039. \n\n$ 1. Ordinarii locorum omnibus in suo territorio \nactu commorantibus et suis subditis etiam extra fines \nsui territorii vetare possunt matrimonia in casu pecu- \nliari, sed ad tempus tantum, iusta de causa eaque per- \ndurante. \n\n$ 2. Vetito clausulam irritantem una Sedes Apo- \nstolica addere potest. \n\nCAN. 1040. \n\nPraeter Romanum Pontificem, nemo potest impe- \ndimenta iuris ecclesiastici sive impedientia sive diri- \nmentia abrogare, aut illis derogare; item nec in eisdem \ndispensare, nisi iure communi vel speciali indulto a \nSede Apostolica haec potestas concessa fuerit. \n\nCAN. 1041. \n\nConsuetudo novum impedimentum inducens aut im- \npedimentis exsistentibus contraria reprobatur. \n\nCaN. 1042. \n$ 1. Impedimenta. alia sunt gradus minoris, alia \nmaioris. \n$ 2. Impedimenta gradus minoris sunt: \n\n1. Consanguinitas in tertio gradu lineae colla- \nteralis; \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 993 \n\n2.' Affinitas in secundo gradu lineae collateralis; \n3.\" Publiea honestas in secundo gradu; \n4.\" Cognatio spiritualis; \n5.\" Crimen ex adulterio cum promissione vel at- \ntentatione matrimonii etiam per civilem tantum actum. \n$ 9. Impedimenta maioris gradus alia sunt omnia. \n\nCAN. 1043. \n\nUrgente mortis periculo, locorum Ordinarii, ad \nconsulendum conscientiae et, si casus ferat, legitima- \ntioni prolis, possunt tum super forma in matrimonii \ncelebratione servanda, tum super omnibus et singulis \nimpedimentis iuris ecclesiastici, sive publicis sive oc- \ncultis, etiam multiplicibus, exceptis impedimentis pro- \nvenientibus ex sacro presbyteratus ordine et ex affini- \ntate in linea recta, consummato matrimonio, dispensare \nproprios subditos ubique commorantes et omnes in \nproprio territorio actu degentes, remoto scandalo, et, \nsi dispensatio concedatur super cultus disparitate aut \nmixta religione, praestitis consuetis cautionibus. \n\nCAN. 1044. \n\nIn eisdem rerum adiunctis de quibus in can. 1043 \net solum pro casibus in quibus ne loci quidem Ordina- \nrius adiri possit, eadem dispensandi facultate pollet \ntum parochus, tum sacerdos qui matrimonio, ad nor- \nmam can. 1098, n. 2, assistit, tum confessarius, sed hic \npro foro interno in actu sacramentalis confessionis \ntantum. \n\nCAN. 1045. \n\n$ 1. Possunt Ordinarii locorum, sub clausulis in \nfine can. 1043 statutis, dispensationem concedere super \nomnibus impedimentis de quibus in cit. can. 1043, quo- \nties impedimentum detegatur, cum iam omnia sunt \nparata ad nuptias, nec matrimonium, sine probabili \ngravis mali periculo, differri possit usque dum a San- \ncta Sede dispensatio obtineatur. \n\n994 Codex Iuris Canonici \n\n$ 2. Haec facultas valeat quoque pro convalidatione \nmatrimonii iam contracti, si idem periculum sit in \nmora nec tempus suppetat recurrendi ad Sanctam \nSedem. \n\n$ 3. In iisdem rerum adiunctis, eadem facultate \ngaudeant omnes de quibus in can. 1044, sed solum pro \ncasibus occultis in quibus ne loci quidem Ordinarius \nadiri possit, vel nonnisi cum periculo violationis \nsecreti. \n\nCaN. 1046. \n\nParochus aut sacerdos de quo in can. 1044, de con- \ncessa dispensatione pro foro externo Ordinarium loci \nstatim certiorem faciat; eaque adnotetur in libro ma- \ntrimoniorum. \n\nCAN. 1047. \n\nNisi aliud ferat S. Poenitentiariae rescriptum dis- \npensatio iu foro interno non sacramentali concessa \nsuper impedimento occulto, adnotetur in libro diligen- \nter in secreto Curiae archivo de quo in can. 379 asser- \nvando, nec alia dispensatio pro foro externo est neces- \nsaria, etsi postea occultum impedimentum publicum \nevaserit; sed est necessaria, si dispensatio concessa fue- \nrat tantum in foro interno sacramentali. \n\nCAN. 1048. \nSi petitio dispensationis ad Sanctam Sedem missa \nsit, Ordinarii locorum suis facultatibus, si quas ha- \nbeant, ne utantur, nisi ad normam can. 204, 8$ 2. \n\nCAN. 1049. \n$8 1. In matrimoniis sive contractis sive contrahen- \n\ndis, qui gaudet indulto generali dispensandi super . \ncerto quodam impedimento, potest, nisi in ipso indulto \n\naliud expresse praescribatur, super eo dispensare \netiamsi idem impedimentum multiplex sit. \n$ 2. Qui habet indultum generale dispensandi super \n\n| \n\n| \n\npluribus diversae speciei impedimentis, sive dirimen- \n\nLiber Tertius - De Rebus 995 \n\ntibus sive impedientibus,. potest dispensare super \niisdem impedimentis, etiam publicis, in uno eodemque \ncasu occurrentibus. \n\nCaN. 1050. \n\nSi quando cum impedimento seu impedimentis pu- \nblieis super quibus ex indulto dispensare quis potest, \nconcurrat aliud impedimentum super quo dispensare \nnequeat, pro omnibus Sedes Apostolica adiri debet; si \ntamen impedimentum seu impedimenta super quibus \ndispensare potest, comperiantur post impetratam a \nSaneta Sede dispensationem, suis facultatibus uti po- \nterit. \n\nCAN. 1051. \n\nPer dispensationem super impedimento dirimente \nconcessam sive ex potestate ordinaria, sive ex potestate \ndelegata per indultum generale, non vero per rescri- \nptum in easibus particularibus, conceditur quoque eo \nipso legitimatio prolis, si qua ex iis cum quibus dispen- \nsatur iam nata vel concepta fuerit, excepta tamen \nadulterina et sacrilega. \n\nCAN. 1052. \n\nDispensatio ab impedimento consanguinitatis vel \naffinitatis, concessa iu aliquo impedimenti gradu, valet, \nlicet in petitione vel in concessione error circa gradum \nirrepserit, dummodo gradus revera exsistens sit infe- \nrior, aut licet reticitum fuerit aliud impedimentum \neiusdem speciei in aequali vel inferiori gradu. \n\nCaN. 1053. \n\nData a Sancta Sede dispensatio super matrimonio \nrato et non consummato vel facta permissio transitus \nad alias nuptias ob praesumptam coniugis mortem, se- \ncumfert semper dispensationem ab impedimento pro- \nveniente ex adulterio cum promissione vel attentatione \nmatrimonii, si qua opus sit, minime vero dispensatio- \nnem ab impedimento de quo in ean. 1075, nn. 2, 3. \n\n996 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1054. \nDispensatio a minore impedimento concessa, nullo \nsive obreptionis sive subreptionis vitio irritatur, etsi \nunica causa finalis in precibus exposita falsa fuerit. \n\nCaN. 1055. \n\nDispensationes super publicis impedimentis Ordi- \nnario oratorum commissas, exsequatur Ordinarius qui \nlitteras testimoniales dedit vel preces transmisit ad Se- \ndém Apostolicam, etiamsi sponsi, quo tempore exse- \ncutioni danda est dispensatio, relicto illius dioecesis \ndomicilio aut quasi-domicilio, in aliam dioecesim dis- \ncesserint non amplius reversuri, monito tamen Ordi- \nnario loci in quo matrimonium contrahere cupiunt. \n\nCAN. 1056. \n\nExcepta modiea aliqua praestatione ex titulo ex- \npensarum cancellariae in dispensationibus pro non \npauperibus, locorum Ordinarii eorumve officiales, re- \nprobata quavis contraria consuetudine, nequeunt, oc- \ncasione concessae dispensationis, emolumentum ullum \nexigere, nisi haec facultas a Sancta Sede expresse eis \ndata fuerit; et si exegerint, tenentur ad restitutionem. \n\nCAN. 1051. \nQui ex potestate a Sede Apostolica delegata dispen- \nsationem concedunt, in eadem expressam pontificii in- \ndulti mentionem faciant. \n\nCAPUT III. \nDe impedimentis impedientibus. \n\nCAN. 1058. \n$ 1. Matrimonium impedit votum simplex virgini- \ntatis, castitatis perfectae, non nubendi, suscipiendi \nordines sacros et amplectendi statum religiosum. \n$ 2. Nullum votum simplex irritat matrimonium, \nnisi irritatio speciali Sedis Apostolicae praescripto pro \naliquibus statuta fuerit, \n\nTU UM ——M—— Á————— ÉRRPN \n\nLiber Terlius - De Rebus 997 \n\nCAN. 1059. \nIn iis regionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex \nadoptione orta, nuptias reddit illieitas, iure quoque \ncanonico matrimonium illicitum est. \n\nCaN. 10060. \n\nSeverissime Ecclesia ubique prohibet ne matrimo- \nnium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum \naltera sit catholica, altera vero sectae haereticae seu \nschismaticae adscripta; quod si adsit perversionis pe- \nrieulum coniugis catholici et prolis, coniugium ipsa \netiam lege divina vetatur. \n\nCAN. 1061. \n$ 1. Ecclesia super impedimento mixtae religionis \nnon dispensat, nisi : \n\n1.' Urgeant iustae ac graves causae; \n\n2.\" Cautionem praestiterit coniux acatholicus de \namovendo a coniuge catholico perversionis periculo, et \nuterque coniux de universa prole catholice tantum \nbaptizanda et educanda; \n\n3.\" Moralis habeatur certitudo de cautionum im- \nplemento. \n\n$ 2. Cautiones regulariter in seriptis exigantur. \n\nCAN. 1062. \n\nConiux catholicus obligatione tenetur conversionem \nconiugis acatholici prudenter curandi. \n\nCAN. 1063. \n\n$ 1. Etsi ab Ecclesia obtenta sit dispensatio super \nimpedimento mixtae religionis, coniuges nequeunt, vel \nante vel post matrimonium coram Ecclesia initum, \nadire quoque, sive per se sive per procuratorem, mini- \nstrum acatholicum uti sacris addictum, ad matrimo- \nnialem consensum praestandum vel renovandum. \n\n$ 2. Si parochus certe noverit sponsos hane legem \nviolaturos esse vel iam violasse, eorum matrimonio ne \n\n998 Coder [uris Canonici \n\nassistat, nisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et \nconsulto prius Ordinario. \n\n$ 3. Non improbatur tamen quod, lege civili iu- \nbente, coniuges se sistant etiam coram ministro aca- \ntholico, officialis civilis tantum munere fungente, \nidque ad actum civilem dumtaxat explendum, effectuum \ncivilium gratia. \n\nCaN. 1064. \nOrdinarii aliique animarum pastores : \n1.\" Fideles a mixtis nuptiis, quantum possunt, \nabsterreant; \n2. Si eas impedire non valeant, omni studio cu- \nrent ne contra Dei et Ecclesiae leges contrahantur; \n3.\" Mixtis nuptiis celebratis sive in proprio sive \nin alieno territorio, sedulo invigilent ut coniuges pro- \nmissiones factas fideliter impleant; \n4.^ Assistentes matrimonio servent praescriptum \n:'an. 1102. \nCaN. 1065. \n\n$ l. Absterreantur quoque fideles à matrimonio \ncontrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem \nabiecerunt, etsi ad sectam acatholicam non transierint, \naut societatibus ab Ecclesia damnatis adscripti sunt. \n\n$ 2. Parochus praedictis nuptiis ne assistat, nisi \nconsulto Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adiun- \nctis, ei permittere poterit ut matrimonio intersit, dum- \nmodo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio \nOrdinarius iudicet satis cautum esse catholicae educa- \ntioni universae prolis et remotioni periculi perversio- \nnis alterius coniugis. \n\nCaN. 1066. \n\nSi publicus peccator aut censura notorie innodatus \nprius ad sacramentalem confessionem accedere aut \ncum Eeclesia reconciliari recusaverit, parochus eius \nmatrimonio ne assistat, nisi gravis urgeat causa, de \nqua, si fieri possit, consulat Ordinarium. \n\n——— IRR \n\nLiber \"Tertius - De Rebus 999 \n\nCAPUT IV. \nDe impedimentis dirimentibus. \n\nCAN. 1067. \n\n$ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum com- \npletum, mulier ante decimum quartum item comple- \ntum, matrimonium validum inire non possunt. \n\n$ 2. Licet matrimonium post praedictam aetatem \ncontractum validum sit, curent tamen animarum pa- \nstores ab eo avertere iuvenes ante aetatem, qua, secun- \ndum regionis receptos mores, matrimonium iniri solet. \n\nCaN. 1068. \n$ 1. Impotentia antecedens et perpetua, sive ex \nparte viri sive ex parte mulieris, sive alteri cognita \nsive non, sive absoluta sive relativa, matrimonium ipso \nnaturae iure dirimit. \n$ 2. Si impedimentum impotentiae dubium sit, sive \ndubio iuris sive dubio facti, matrimonium non est im- \npediendum. \n$ 3. Sterilitas matrimonium nec dirimit nec im- \npedit. \nCAN. 1069. \n$ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo te- \nnetur prioris matrimonii, quanquam non consummati, \nsalvo privilegio fidei. \n$ 2. Quamvis prius matrimonium sit irritum aut \nsolutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud con- \ntrahere, antequam de prioris nullitate aut solutione \nlegitime et certo constiterit. \n\nCaN. 1070. \n$ 1. Nullum est matrimonium contractum a persona \nnon baptizata cum persona baptizata in Ecclesia catho- \nlica vel ad eandem ex haeresi aut schismate conversa. \n$ 2. Si pars tempore contracti matrimonii tanquam \nbaptizata communiter habebatur aut eius baptismus \nerat dubius, standum est, ad normam can. 1014, pro \n\n300 Coder Iuris Canonici \n\nvalore matrimonii, donee certo probetur alteram par- \ntem baptizatam esse, alteram vero non baptizatam. \n\nCAN. 1071. \nQuae de mixtis nuptiis in canonibus 1060-1064 prae- \nscripta sunt, applicari quoque debent matrimoniis qui- \nbus obstat impedimentum disparitatis cultus. \n\nCAN. 1072. \n\nInvalide matrimonium attentant clerici in sacris or- \ndinibus constituti. \n\nOaN. 1073. \n\nItem invalide matrimonium attentant religiosi qui \nvota sollemnia professi sint, aut vota simplicia, quibus \nex speciali Sedis Apostolicae praescripto vis addita sit \nnuptias irritandi. \n\nCAN. 1074. \n\n$8 LI. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu ma- \ntrimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris \nmanserit, nullum potest consistere matrimonium. \n\n$ 2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco \ntuto ac libero constituta, illum in virum habere con- \nsenserit, impedimentum cessat. \n\n$ 3. Quod ad matrimonii nullitatem attinet, raptui \npar habetur violenta retentio mulieris, cum nempe vir \nmulierem in loco ubi ea commoratur vel ad quem libere \naccessit, violenter intuitu matrimonii detinet. \n\nCAN. 1075. \nValide contrahere nequeunt matrimonium : \n\n1.\" Qui, perdurante eodem legitimo matrimonio, \nadulterium inter se consummarunt et fidem sibi mutuo \ndederunt de matrimonio ineundo vel ipsum matrimo- \nnium, etiam per civilem tantum actum, attentarunt; \n\n2.\" Qui, perdurante pariter eodem legitimo matri- \nmonio, adulterium inter se consummarunt eorumque \nalter coniugicidium patravit; \n\n3.\" Qui mutua opera physica vel morali, etiam \nsine adulterio, mortem coniugi intulerunt. \n\nLiber Tertius - De Rebus 301 \nnghe AS oo oc Lamb o s Paw st pasillo ORC QOO QUK Sun \n\nCAN. 1076. \n\n$ l. In linea recta consanguinitatis matrimonium \nirritum est inter omnes ascendentes et descendentes \ntum legitimos tum naturales. \n\n$ 2. In linea collaterali irritum est usque ad ter- \ntium gradum inclusive, ita tamen ut matrimonii impe- \ndimentum toties tantum multiplicetur quoties commu- \nnis stipes multiplicatur. \n\n$ 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod \nsubsit dubium num partes sint consanguineae in aliquo \ngradu lineae rectae aut in primo gradu lineae colla- \nteralis. \n\nCaN. 1071. \n\n8 l. Affinitas in linea recta dirimit matrimonium \nin quolibet gradu; in linea collaterali usque ad secun- \ndum gradum inclusive. \n\n$ 2. Affinitatis impedimentum multiplicatur : \n\n1.' Quoties multiplicatur impedimentum consan- \nguinitatis a quo procedit; \n\n2.* Iterato successive matrimonio cum consangui- \nneo coniugis defuncti. \n\nCaN. 1078. \n\nImpedimentum publicae honestatis oritur ex matri- \nmonio invalido, sive consummato sive non, et ex pu- \nblico vel notorio concubinatu; et nuptias dirimit in \nprimo et secundo gradu lineae rectae inter virum et \nconsanguineas mulieris, ae vice versa. \n\nCaN. 1079. \nEa tantum spiritualis cognatio matrimonium irri- \ntat, de qua in can. 768. \n\nCAN. 1080. \n\nQui lege civili inhabiles ad nuptias inter se ineundis \nhabentur ob cognationem legalem ex adoptione ortam, \nnequeunt vi iuris canonici matrimonium inter se valide \ncontrahere, \n\n309 Codec luris Canonici \n\nCAPUT V. \nDe consensu matrimoniali. \nCAN. 1081. \n$ 1. Matrimonium facit partium consensus inter \npersonas iure habiles legitime manifestatus; qui nulla \nhumana potestate suppleri valet. \n$ 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis \nquo utraque pars tradit et acceptat ius in corpus, per- \npetuum et exelusivum, in ordine ad actus per se aptos \nad prolis generationem. \n\nCAN. 1082. \n$ 1. Ut matrimonialis consensus haberi possit, ne- \ncesse est ut contrahentes saltem non ignorent matri- \nmonium esse societatem permanentem inter virum et \nmulierem ad filios procreandos. \n\n8$ 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesu- \nmitur. \n\nCAN. 1083. \n\n$ 1. Error circa personam invalidum reddit matri- \nmonium. \n\n$ 2. Error circa qualitatem personae, etsi det cau- \nsam contractui, matrimonium irritat tantum : \n\n1. Si error qualitatis redundet in errorem per- \nsonae; \n2.^ 8i persona libera matrimonium contrahat cum \npersona quam liberam putat, cum contra sit serva, ser- \nvitute proprie dicta. \nCAN. 1084. \n\nSimplex error circa matrimonii unitatem vel indis- \nsolubilitatem aut sacramentalem dignitatem, etsi det \ncausam contractui, non vitiat consensum minatrimo- \nnialem. \n\nCAN. 108b. \n\nScientia aut opinio nullitatis matrimonii consen- \n\nsum matrimonialem necessario non excludit. \n\nLiber Tertius - De Rebus 303 \n\nCAN. 1086. \n\n$ 1l. Internus animi consensus semper praesumitur \nconformis verbis vel signis in celebrando matrimonio \nadhibitis. \n\n$ 2. At si alterutra vel utraque pars positivo vo- \nluntatis actu excludat matrimonium ipsum, aut omne \nius ad coniugalem actum, vel essentialem aliquam ma- \ntrimonii proprietatem, invalide contrahit. \n\nCAN. 1081. \n$ 1. Invalidum quoque est matrimonium initum ob \nvim vel metum gravem ab extrinseco et iniuste incus- \nsum, a quo ut quis se liberet, eligere cogatur matri- \nmonium. \n$ 2. Nullus alius metus, etiamsi det causam con- \ntractui, matrimonii nullitatem secumfert. \n\nCAN. 1088. \n\n$ 1l. Ad matrimonium valide contrahendum necesse \nest ut contrahentes sint praesentes sive per se ipsi sive \nper procuratorem. \n\n$ 2. Sponsi matrimonialem consensum exprimant \nverbis; nec aequipollentia signa adhibere ipsis licet, si \nloqui possint. \n\nCAN. 1089. \n\n$ 1. Firmis dioecesanis statutis desuper additis, ut \nmatrimonium per procuratorem valide ineatur, requi- \nritur mandatum speciale ad contrahendum cum certa \npersona, subscriptum a mandante et vel a parocho aut \nOrdinario loci in quo mandatum fit, vel a sacerdote ab \nalterutro delegato, vel a duobus saltem testibus. \n\n$ 2. Si mandans scribere nesciat, id in ipso man- \ndato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam \nipse quoque subsignet; secus mandatum irritum est. \n\n$ 9. Si, antequam procurator nomine mandantis \ncontraxerit, hic mandatum revocaverit aut in amen- \ntiam inciderit, invalidum est matrimonium, licet sive \nprocurator sive alia pars contrahens haec ignoraverint. \n\n304. Coder Iuris Canonici \n\n$ 4. Ut matrimonium validum sit, procurator de- \nbet munere suo per se ipse fungi. \n\nCAN. 1090. \n\nMatrimonium per interpretem quoque contrahi \npotest. \n\nCaN. 1091. \n\nMatrimonio per procuratorem vel per interpretem \ncontrahendo parochus ne assistat, nisi adsit iusta causa \net de authenticitate mandati vel de interpretis fide du- \nbitari nullo modo liceat, puits. si tempus suppetat, \nOrdinarii licentia. \n\nCAN. 1092. \n\nConditio semel apposita et non revocata : \n\n1.* Si sit de futuro necessaria vel impossibilis vel \nturpis, sed non contra matrimonii substantiam, pro non \nadiecta habeatur; \n\n2. Si de futuro contra matrimonii substantiam, \nillud reddit invalidum; \n\n3.\" Ri de futuro licita, valorem matrimonii sus- \npendit; \n\n4.* Side praeterito vel de praesenti, matrimonium \n\nerit validum vel non, prout id quod conditioni subest, \nexsistit vel non. \n\nCaN. 1093. \nEtsi matrimonium invalide ratione impedimenti ini- \ntum fuerit, consensus praestitus praesumitur perseve- \nrare, donec de eius revocatione constiterit. \n\nCAPUT VI. \nDe forma celebrationis matrimonii. \nCaN. 1091. \n\nEa tantum matrimonia valida sunt quae contrahun- \ntur coram parocho, vel loci Ordinario, vel sacerdote ab \nalterutro delegato et duobus saltem testibus, secundum \ntamen regulas expressas in canonibus qui sequuntur, et \nsalvis exceptionibus de quibus in can. 1098, 1099. \n\nLiber Tertius - De Rebus 305 \n\nCAN. 1095. \n\n$ 1. Parochus et loci Ordinarius valide matrimonio \nassistunt : \n\n1.* A die tantummodo adeptae canonicae posses- \nsionis beneficii ad normam can. 351, $ 3, 1444, $ 1l, vel \niniti officii, nisi per sententiam fuerint excommunicati \nvel interdicti vel suspensi ab officio aut tales declarati; \n\n2.? Intra fines dumtaxat sui territorii; in quo ma- \ntrimoniis nedum suorum subditorum, sed etiam non \nsubditorum valide assistunt; \n\n3.^ Dummodo neque vi neque metu gravi constri- \neti requirant excipiantque contrahentium consensum. \n\n$ 2. Parochus et loci Ordinarius qui matrimonio \npossunt valide assistere, possunt quoque alii sacerdoti \nlicentiam dare ut intra fines sui territorii matrimonio \nvalide assistat. \nCAN. 1096. \n\n$ 1. Licentia assistendi matrimonio concessa ad \nnormam can. 1095, $ 2, dari expresse debet sacerdoti de- \nterminato ad matrimonium determinatum, exclusis qui- \nbuslibet delegationibus generalibus, nisi agatur de vi- \ncariis cooperatoribus pro paroecia cui addicti sunt; se- \ncus irrita est. \n\n$ 2. Parochus vel loci Ordinarius licentiam ne con- \ncedat, nisi expletis omnibus quae ius constituit pro li- \nbertate status comprobanda. \n\nCaN. 1097. \n$ 1. Parochus autem vel loci Ordinarius matrimo- \nnio licite assistunt : \n\n1.\" Constito sibi legitime de libero statu contra- \nhentium ad normam iuris; \n\n2.\" Constito insuper de domicilio vel quasi-domi- \ncilio vel menstrua commoratione aut, si de vago agatur, \nactuali commoratione alterutrius contrahentis in loco \nmatrimonii; \n\nCod. Iur. Can. 20 \n\n306 Codem Iuris Canonici \n\n3.» Habita, si conditiones deficiant de quibus n. 2, \nlicentia parochi vel Ordinarii domicilii vel quasi-domi- \ncilii aut menstruae commorationis alterutrius contra- \nhentis, nisi vel de vagis actu itinerantibus res sit, qui \nnullibi commorationis sedem habent, vel gravis neces- \nsitas intercedat quae a licentia petenda excuset. \n\n$ 2. In quolibet casu pro regula habeatur ut matri- \nmonium eoram sponsae parocho celebretur, nisi iusta \ncausa excuset; matrimonia autem catholicorum mixti \nritus, nisi aliud particulari iure cautum sit, in ritu viri \net coram eiusdem parocho sunt celebranda. \n\n$ 3. Parochus qui sine licentia iure requisita matri- \nmonio assistit, emolumenta stolae non facit sua, eaque \nproprio contrahentium parocho remittat. \n\nCaN. 1098. \n\nSi haberi vel adiri nequeat sine gravi incommodo pa- \nrochus vel Ordinarius vel sacerdos delegatus qui matri- \nmonio assistant ad normam canonum 1095, 1096 : \n\n1.*In mortis periculo validum et licitum est matri- \nmonium contractum coram solis testibus; et etiam extra \nmortis perieulum, dummodo prudenter praevideatur \neam rerum conditionem esse per mensem duraturam; \n\n2. In utroque casu, si praesto sit alius sacerdos \nqui adesse possit, vocari et, unà cum testibus, matrimo- \nnio assistere debet, salva coniugii validitate coram so- \n\nlis testibus. ; \nCAN. 1099. \n\n$ 1. Ad statutam superius formam servandam te- \nnentur: \n\n1. Omnes in catholica Ecclesia baptizati et ad \neam ex haeresi aut schismate conversi, licet sive hi sive \nilli ab eadem postea defecerint, quoties inter se matri- \nmonium ineunt; \n\n2. Iidem, de quibus supra, si cum acatholicis \nsive baptizatis sive non baptizatis etiam post obtentam \ndispensationem ab impedimento mixtae religionis vel \ndisparitatis cultus matrimonium contrahant; \n\nLiber Tertius - De Rebus 307 \n\n3.\" Orientales, si cum latinis contrahant hae for- \n\nma adstrictis. \n$ 2. Firmo autem praescripto $ 1, n. 1, acatholici \nsive baptizati sive non baptizati, si inter se contra- \nhant, nullibi tenentur ad catholicam matrimonii for- \nmam servandam; item ab acatholicis nati, etsi in Eccle- \nsia catholica baptizati, qui ab infantili aetate in hae- \nresi vel schismate aut infidelitate vel sine ulla religione \nadoleverunt, quoties cum parte acatholica contraxerint. \n\nCaN. 1100. \nExtra casum necessitatis, in matrimonii celebra- \ntione serventur ritus in libris ritualibus ab Ecclesia \nprobatis praescripti aut laudabilibus consuetudinibus \n\nreceptis. \nCAN. 1101. \n\n$ 1. Parochus curet ut sponsi benedictionem sol- \nlemnem accipiant, quae dari eis potest etiam postquam \ndiu vixerint in matrimonio, sed solum in Missa, servata \nspeciali rubrica et excepto tempore feriato. \n\n$ 2. Sollemnem benedictionem ille tantum sacerdos \nper se ipse vel per alium dare potest, qui valide et licite \nmatrimonio potest assistere. \n\nCAN. 1102. \n\n$ 1. In matrimoniis inter partem catholicam et par- \ntem acatholicam interrogationes de consensu fieri de- \nbent secundum praescriptum can. 1095, 8 1, n. 3. \n\n$ 2. Red omnes sacri ritus prohibentur; quod si ex \nhac prohibitione graviora mala praevideantur, Ordina- \nrius potest aliquam ex consuetis ecclesiasticis caeremo- \nniis, exclusa semper Missae celebratione, permittere. \n\nCAN. 1103. \n$ Ll. Celebrato matrimonio, parochus vel qui eius \nvices gerit, quamprimum describat in libro matrimo- \nniorum nomina coniugum ac testium, locum et diem ce- \nlebrati matrimonii atque alia secundum modum in li- \nbris ritualibus et a proprio Ordinario praescriptum; \n\n308 Coder Iwris Canonici \n\n——————— 0000008000577 \n\nidque licet alius sacerdos vel a se vel ab Ordinario de- \nlegatus matrimonio adstiterit. \n\n$ 2. Praeterea, ad normam can. 470, 8 2, parochus \nin libro quoque baptizatorum adnotet coniugem tali \ndie in sua paroecia matrimonium contraxisse. Quod si \nconiux alibi baptizatus fuerit, matrimonii parochus \nnotitiam initi contractus ad parochum baptismisiveper \nse sive per Curiam episcopalem transmittat, ut matri- \nmonium in baptizatorum librum referatur. \n\n$ 3. Quoties matrimonium ad normam can. 1098 \ncontrahitur, sacerdos, si eidem adstiterit, secus testes \ntenentur in solidum cum contrahentibus curare ut ini- \ntum coniugium in praescriptis libris quamprimum ad- \nnotetur. \n\nCAPUT VII. \nDe matrimonio conscientiae. \n\nCAN. 1104. \n\nNonnisi ex gravissima et urgentissima causa et ab \nipso loci Ordinario, excluso Vicario Generali sine spe- \nciali mandato, permitti potest ut matrimonium. con- \nscientiae ineatur, idest matrimonium celebretur omis- \nsis denuntiationibus et secreto, ad normam ecanonum \nqui sequuntur. \n\nCAN. 1105. \n\nPermissio celebrationis matrimonii conscientiae se- \ncumfert promissionem et gravem obligationem secreti \nservandi ex parte sacerdotis assistentis, testium, Ordi- \nnarii eiusque successorum, et etiam alterius coniugis, | \naltero non consentiente divulgationi. \n\nCaN. 1106. \n\nHuius promissionis obligatio ex parte Ordinarii non \nextenditur ad casum quo vel aliquod scandalum aut \ngravis erga matrimonii sanctitatem iniuria ex secreti \nobservantia immineat, vel parentes non curent filios ex \ntali matrimonio susceptos baptizari aut eos baptizan- \n\nLiber Tertius - De Rebus 309 \n\ndos curent falsis expressis nominibus, quin interim Or- \ndinario intra triginta dies notitiam prolis susceptae et \nbaptizatae cum sincera indicatione parentum  prae- \nbeant, vel christianam filiorum educationem negligant. \n\nON. 1107. \n\nMatrimonium conscientiae non est adnotandum in \nconsueto matrimoniorum ac baptizatorum libro, sed in \npeculiari libro servando in secreto Curiae archivo de \nquo in can. 379. \n\nCAPUT VIII. \nDe tempore et loco celebrationis matrimonii. \nCAN. 1108. \n$ 1. Matrimonium quolibet anni tempore contrahi \npotest. \n$ 2. Sollemnis tantum nuptiarum benedictio veta- \ntur à prima dominica Adventus usque ad diem Nativi- \ntatis Domini inclusive, et a feria IV Cinerum usque ad \ndominicam Paschatis inclusive. \n$ 9. Ordinarii tamen locorum possunt, salvis legi- \nbus liturgicis, etiam praedictis temporibus eam permit- \ntere ex iusta causa, monitis sponsis ut a nimia pompa \n\nabstineant. \nCAN. 1109. \n\n$ 1. Matrimonium inter catholicos celebretur in ec- \nclesia paroeciali; in alia autem ecclesia vel oratorio sive \npublico sive semi-publico, nonnisi de licentia Ordinarii \nloci vel parochi celebrari poterit. \n\n$ 2. Matrimonium in aedibus privatis celebrari Or- \ndinarii locorum in extraordinario tantum aliquo casu \net, accedente semper iusta ac rationabili causa permit- \ntere possunt; sed in ecclesiis vel oratoriis sive Semina- \nrii sive religiosarum, Ordinarii id ne permittant, nisi \nurgente necessitate, ac opportunis adhibitis cautelis. \n\n$ 3. Matrimonia vero inter partem catholicam et \npartem acatholicam extra ecclesiam celebrentur; quod \nSi Ordinarius prudenter iudicet id servari non posse \n\n310 Codem Iuris Canonici \n\nquin graviora oriantur mala, prudenti eius arbitrio \ncommittitur hac super re dispensare, firmo tamen prae- \nseripto can. 1102, $8 2. \n\nCAPUT IX. \nDe matrimonii effectibus. \nCaN. 1110. \n\nEx valido matrimonio enascitur inter coniuges vin- \nculum natura sua perpetuum et exclusivum; matrimo- \nnium praeterea christianum coniugibus non ponentibus \nobicem gratiam confert. \n\nCAN. 1111. \n\nUtrique coniugi ab ipso matrimonii initio aequum \nius et officium est quod attinet ad actus proprios coniu- \ngalis vitae. \n\nCAN. 1112. \n\nNisi iure speciali aliud cautum sit, uxor, cirea ca- \n\nnonicos effectus, particeps efficitur status mariti. \n\nCAN. 1113. \n\nParentes gravissima obligatione tenentur prolis edu- \ncationem tum religiosam et moralem, tum physicam et \ncivilem pro viribus curandi, et etiam temporali eorum \nbono providendi. \n\nCaN. 1114. \n\nLegitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio \nvalido vel putativo, nisi parentibus ob sollemnem pro- \nfessionem religiosam vel susceptum ordinem sacrum \nprohibitus tempore conceptionis fuerit usus matrimonii \nantea contracti. \n\nCAN. 1115. \n\n$ 1. Pater is est quem iustae nuptiae demonstrant, \nnisi evidentibus argumentis contrarium probetur. \n\n$ 2. Legitimi praesumuntur filii qui nati sunt sal- \ntem post sex menses a die celebrati matrimonii, vel \nintra decem menses a die dissolutae vitae coniugalis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 211 \n\nCAN. 1116. \n\nPer subsequens parentum matrimonium sive verum \nsive putativum, sive noviter contractum sive convalida- \ntum, etiam non consummatum, legitima efficitur proles, \ndummodo parentes habiles exstiterint ad matrimonium \ninter se contrahendum tempore conceptionis, vel prae- \ngnationis, vel nativitatis. \n\nOAN. 1117. \nFilii legitimati per subsequens matrimonium, ad ef- \nfectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparan- \ntur legitimis, nisi aliud expresse cautum fuerit. \n\nCAPUT X. \nDe separatione coniugum. \n\nART. I. — De dissolutione vinculi. \n\nCAN. 1118. \n\nMatrimonium validum ratum et consummatum \nnulla humana potestate nullaque causa, praeterquam \nmorte, dissolvi potest. \n\nCAN. 1119. \n\nMatrimonium non consummatum inter baptizatos \nvel inter partem baptizatam et partem non baptizatam, \ndissolvitur tum ipso iure per sollemnem professionem \nreligiosam, tum per dispensationem a Sede Apostolica \nex iusta causa concessam, utraque parte rogante vel \nalterutra, etsi altera sit invita. \n\nCAN. 1120. \n\n8 1. Legitimum inter non baptizatos matrimonium, \nlicet consummatum, solvitur in favorem fidei ex privi- \nlegio Paulino. \n\n$ 2. Hoc privilegium non obtinet in matrimonio in- \nter partem baptizatam et partem non baptizatam inito \ncum dispensatione ab impedimento disparitatis cultus. \n\n319 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1121. \n$ 1. Antequam coniux conversus et baptizatus no- \nvum matrimonium valide contrahat, debet, salvo prae- \nscripto can. 1125, partem non baptizatam interpellare : \n1.\" An velit et ipsa converti ac baptismum susci- \npere; \n2.\" An saltem velit secum cohabitare pacifice sine \ncontumelia Creatoris. \n$ 2. Hae interpellationes fieri semper debent, nisi \nSedes Apostolica aliud declaraverit. \n\nCaN. 1122. \n\n$ 1l. Interpellationes fiant regulariter, forma  sal- \ntem summaria et extraiudiciali, de auctoritate Ordina- \nrii coniugis conversi, a quo Ordinario concedendae sunt \nquoque coniugi infideli, si quidem eas petierit, indu- \nciae ad deliberandum, eo tamen monito, fore ut, indu- \nciis inutiliter praeterlapsis, responsio praesumatur ne- \ngativa. \n\n$ 2. Interpellationes etiam privatim factae ab ipsa \nparte conversa, valent, imo sunt etiam licitae, si forma \nsuperius praescripta servari nequeat; hoc tamen in casu \nde ipsis, pro foro externo, constare debet duobus sal- \ntem testibus vel alio legitimo probationis modo. \n\nCAN. 1123. \n\nSi interpellationes ex declaratione Sedis Aposto- \nlicae omissae fuerint, aut si infidelis eisdem negative \nresponderit expresse vel tacite, pars baptizata ius habet \nnovas nuptias cum persona catholica contrahendi, nisi \nipsa post baptismum dederit parti non baptizatae \niustam discedendi causam. \n\nCAN. 1124. \n\nConiux fidelis, licet post susceptum baptismum denuo \nmatrimonialiter cum parte infideli vixerit, ius tamen \nnovas celebrandi nuptias cum persona catholica non \namittit, ideoque potest hoc iure uti, si coniux infidelis, \n\nLiber Tertius - De Rebus 5 \n\ninutata voluntate, postea discedat sine iusta causa, vel \niam non cohabitet pacifice sine contumelia Creatoris. \nCAN. 1125. \n\nEa quae matrimonium respiciunt in constitutio- \nnibus Pauli III Altitudo, 1 Iun. 1537; S. Pii V Ro- \nmani Pontificis, 2 Aug. 1511; Gregorii XIII Populis, \n25 Ian. 1585, quaeque pro peculiaribus locis scripta \nsunt, ad alias quoque regiones in eisdem adiunctis \nextenduntur. CAN. 1196. \n\nVinculum prioris coniugii, in infidelitate contracti, \ntunc tantum solvitur, cum pars fidelis reapse novas \nnuptias valide iniverit. \n\nCAN. 1127. \nIn re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris. \n\nAnr. II. — De separatione tori, mensae et habitationis. \nCaN. 1128. \n\nConiuges servare debent vitae coniugalis commu- \n\nnionem, nisi iusta causa eos excuset. \nCAN. 1129. \n\n$ 1. Propter coniugis adulterium, alter coniux, \nmanente vinculo, ius habet solvendi, etiam in perpe- \ntuum, vitae communionem, nisi in crimen consenserit, \naut eidem causam dederit, vel illud expresse aut tacite \ncondonaverit, vel ipse quoque idem crimen commiserit. \n\n$ 2. Tacita condonatio habetur, si coniux innocens, \npostquam de crimine adulterii certior factus est, cum \naltero coniuge sponte, maritali affectu, conversatus \nfuerit; praesumitur vero, nisi sex intra menses coniu- \ngem adulterum expulerit vel dereliquerit, aut legiti- \nmam accusationem fecerit. \n\nCaN. 1130. \n\nConiux innocens, sive iudicis sententia sive propria \nauctoritate legitime discesserit, nulla unquam obliga- \ntione tenetur coniugem adulterum rursus admittendi \nad vitae consortium; potest autem eundem admittere \n\n314 Codec Iuris Canonici \n\naut revocare, nisi ex ipsius consensu ille statum ma- \ntrimonio contrarium susceperit. \n\nCAN. 1181. \n\n$ 1. 8i alter coniux sectae acatholicae nomen de- \nderit; si. prolem acatholice educaverit; si vitam erimi- \nnosam et ignominiosam ducat; si grave seu animae seu \ncorporis periculum alteri facessat; si saevitiis vitam \ncommunem nimis difficilem reddat, haec aliaque id \ngenus, sunt pro altero coniuge totidem legitimae cau- \nsae discedendi, auctoritate Ordinarii loci, et etiam \npropria auctoritate, si de eis certo constet, et pericu- \nlum sit in mora. \n\n$ 2. In omnibus his casibus, causa separationis \ncessante, vitae consuetudo restauranda est; sed si se- \nparatio ab Ordinario pronuntiata fuerit ad certum \nincertumve tempus, coniux innocens ad id non obli- \ngatur, nisi ex decreto Ordinarii vel exacto tempore. \n\nCAN. 1132. \n\nInstituta separatione, filii educandi sunt penes \nconiugem innocentem, et si alter coniugum sit acatho- \nlieus, penes coniugem catholicum, nisi in utroque casu \nOrdinarius pro ipsorum filiorum bono, salva semper \neorundem catholica educatione, aliud decreverit. \n\nCAPUT XI. \nDe matrimonii convalidationc. \nART. I. — De convalidatione simplici. \nCAN. 1133. \n\n$8 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob im- \npedimentum dirimens, requiritur ut cesset vel dispen- \nsetur impedimentum et consensum renovet saltem pars \nimpedimenti conscia. \n\n$ 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur \nad validitatem, etiamsi initio utraque pars consensum \npraestiterit nec postea revocaverit. \n\nLiber Tertius - De Rebus 315 \n\nCAN. 1134. \n\nRenovatio consensus debet esse novus voluntatis \nactus in matrimonium quod constet ab initio nullum \nfuisse. \n\nCAN. 1135. \n\n$ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab \nutraque parte renovandus est forma iure praescripta. \n\n$ 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis \nest, ut consensus ab utraque parte renovetur privatim \net secreto. \n\n$8 9. Bi sit occultum et uni parti ignotum, satis est \nut sola pars impedimenti conscia consensum privatim \net secreto renovet, dummodo altera in consensu prae- \nstito perseveret. \n\nCAN. 1136. \n\n$ 1l. Matrimonium irritum ob defectum consensus \nconvalidatur, si pars quae non consenserat, iam con- \nsentiat, dummodo consensus ab altera parte praesti- \ntus perseveret. \n\n$ 2. Si defectus consensus fuerit mere internus, \nsatis est ut pars quae non consenserat, interius con- \nsentiat. \n\n8 9. Si fuerit etiam externus, necesse est consen- \nsum etiam exterius manifestare, vel forma iure prae- \nscripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo pri- \nvato et secreto, si fuerit occultus. \n\nCAN. 1137. \n\nMatrimonium nullum ob defectum formae, ut va- \nlidum fiat, contrahi denuo debet legitima forma. \n\nAnT. II. — De sanatione in radice. \nCAN. 1138. \n$ 1. Matrimonii in radice sanatio est eiusdem con- \nvalidatio, secumferens, praeter dispensationem vel \ncessationem impedimenti, dispensationem a lege de \n\n316 Codem Iuris Canonici \n\nrenovando consensu, et retrotractionem, per fictionem \niuris, circa effectus canonicos, ad praeteritum. \n\n$ 2. Convalidatio fit à momento concessionis gra- \ntiae; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii \ninitium, nisi aliud expresse caveatur. \n\n$ 3. Dispensatio a lege de renovando consensu con- \ncedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte \ninscia. \n\nCAN. 1139. \n\n8 1. Quodlibet matrimonium initum cum utriusque \npartis consensu naturaliter sufficiente, sed iuridice \ninefficaci ob dirimens impedimentum iuris ecclesiastici \nvel ob defectum legitimae formae, potest in radice sa- \nnari, dummodo consensus perseveret. \n\n$ 2. Matrimonium vero contractum cum impedi- \nmento iuris naturalis vel divini, etiamsi postea impe- \ndimentum cessaverit, Ecclesia non sanat in radice, ne \na momento quidem cessationis impedimenti. \n\nCAN. 1140. \n\n$ 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat con- \nsensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive con- \nsensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, \npostea fuerit revocatus. \n\n$ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, \nsed postea praestitus fuerit, sanatio concedi potest a \nmomento praestiti consensus. \n\nCAN. 1141. \n\nSanatio in radice concedi unice potest ab Aposto- \nlica, Sede. \n\nCAPUT XII. \nDe secundis muptiis. \nCaN. 1142. \nLicet casta viduitas honorabilior sit, secundae ta- \n\nmen et ulteriores nuptiae validae et licitae sunt, firmo \npraescripto can. 1069, $8 2. \n\nLiber Tertius - De Rebus 5y ivi \n\nCAN. 1143. \nMulier cui semel benedictio sollemnis data sit, ne- \nquit in subsequentibus nuptiis eam iterum accipere. \n\nTITULUS VIII. \nDe Saecramentalibus. \n\nCAN. 1144. \n\nSacramentalia sunt res aut actiones quibus Eccle- \nsia, in aliquam Sacramentorum imitationem, uti solet \nad obtinendos ex sua impetratione effectus praesertim \nspirituales. \n\nCaN. 1145. \n\nNova Sacramentalia constituere aut recepta au- \nthentice interpretari, ex eisdem aliqua abolere aut mu- \ntare, sola potest Sedes Apostolica. \n\nCAN. 1146. \n\nLegitimus Sacramentalium minister est clericus, \ncui ad id potestas collata sit quique à competente au- \nctoritate ecclesiastica non sit prohibitus eandem \nexercere. \n\nCAN. 1147. \n\n$ 1. Consecrationes nemo. qui charactere episcopali \ncareat, valide peragere potest, nisi vel iure vel apo- \nstolico indulto id ei permittatur. \n\n$ 2. Benedictiones autem impertire potest quilibet \npresbyter, exceptis iis quae Romano Pontifici aut Epi- \nscopis aliisve reserventur. \n\n$ 3. Benedictio reservata quae à presbytero detur \nsine necessaria licentia, illicita est, sed valida, nisi in \nreservatione Sedes Apostolica aliud expresserit. \n\n$ 4. Diaconi et lectores illas tantum valide et licite \nbenedictiones dare possunt, quae ipsis expresse a iure \npermittuntur. \n\n318 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1148. \n\n$ 1. In Sacramentalibus conficiendis seu admini- \nstrandis accurate serventur ritus ab Ecclesia probati. \n\n$ 2. Consecrationes ac benedictiones sive constitu- \ntivae sive invocativae invalidae sunt, si adhibita non \nfuerit formula ab Ecclesia praescripta. \n\nCAN. 1149. \n\nBenedictiones, imprimis impertiendae catholicis, \ndari quoque possunt catechumenis, imo, nisi obstet \nEcclesiae prohibitio, etiam acatholicis ad obtinendum \nfidei lumen vel, una cum illo, corporis sanitatem. \n\nCaN. 1150. \n\nRes consecratae, vel benedictae constitutiva bene- \ndictione, reverenter tractentur neque ad usum profa- \nnum vel non proprium adhibeantur, etiamsi in domi- \nnio privatorum sint. \n\nCaN. 1151. \n\n$ 1. Nemo, potestate exorcizandi praeditus, exor- \ncismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Or- \ndinario peculiarem et expressam licentiam obtinuerit. \n\n$ 2. Haec licentia ab Ordinario concedatur tan- \ntummodo sacerdoti pietate, prudentia ac vitae integri- \ntate praedito; qui ad exorcismos ne procedat, nisi post- \nquam diligenti prudentique investigatione compererit \nexorcizandum esse revera a daemone obsessum. \n\nCAN. 1152. \nExorcismi a legitimis ministris fieri possunt non \nsolum in fideles et catechumenos, sed etiam in acatho- \nlieos vel excommunicatos. \n\nCAN. 1153. \nMinistri exorcismorum qui occurrunt in baptismo \net in consecrationibus vel benedictionibus, sunt iidem \nqui eorundem sacrorum rituum legitimi ministri sunt. \n\nLiber Tertius - De Rebus 319 \n\nPARS SECUNDA \nDE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS \n\nSECTIO I. \nDE LOCIS SACRIS. \n\nCAN. 1154. \nLoca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve \nsepulturae deputantur consecratione vel benedictione \nquam probati liturgici libri ad hoc praescribunt. \n\nOAN. 1155. \n\n$ 1. Consecratio alicuius loci, quanquam ad regu- \nlares pertinentis, spectat ad Ordinarium territorii in \nquo locus ipse reperitur, dummodo Ordinarius chara- \nctere episcopali sit insignitus, non tamen ad Vicarium \nGeneralem sine speciali mandato, firmo iure S. R. E. \nCardinalium consecrandi ecclesiam et altaria sui tituli. \n\n$ 2. Ordinarius territorii, licet charactere episco- \npali careat, potest cuilibet eiusdem ritus Episcopo \nlicentiam dare consecrationes peragendi in suo terri- \ntorio. \n\nCAN. 1156. \n\nIus benedicendi locum sacrum, si hie pertineat ad \nclerum saecularem vel ad religionem non exemptam, \nvel ad laicalem, spectat ad Ordinarium territorii in \nquo locus reperitur; si ad religionem clericalem exem- \nptam, ad Superiorem maiorem; uterque vero potest \nalium sacerdotem ad hoc delegare. \n\nCAN. 1157. \nNon obstante quolibet privilegio, nemo potest lo- \ncum sacrum consecrare vel benedicere sine Ordinarii \nconsensu. \n\n390 Codeo» Iwris Canonici \n\nCAN. 1158. \n\nDe peracta consecratione vel benedictione rediga- \ntur documentum, cuius alterum exemplar in Curia \nepiscopali, alterum in ecclesiae archivo servetur. \n\nCaN. 1159. \n\n$8 1. Consecratio vel benedictio alicuius loci, modo \nnemini damnum fiat, satis probatur erum per unum \ntestem omni exceptione maiorem. \n\n$ 2. Si de ea legitime constet, nec consecratio nec \nbenedictio iterari potest; in dubio autem, peragatur ad \ncautelam. \n\nCaN. 1160. \n\nLoca sacra exempta sunt a iurisdictione auctorita- \ntis civilis et in eis legitima Ecclesiae auctoritas iuris- \ndictionem suam libere exercet. \n\nTITULUS IX. \nDe eeelesiis. \n\nCAN. 1161. \n\nEeclesiae nomine intelligitur aedes sacra divino \ncultui dedicata eum potissimum in finem ut omnibus \nChristifidelibus usui sit ad divinum cultum publice \nexercendum. \n\nCAN. 1162. \n\n$ 1. Nulla ecclesia aedificetur sine expresso Ordi- \nnarii loci consensu scriptis dato, quem tamen Vicarius \nGeneralis praestare nequit sine mandato speciali. \n\n$ 2. Ordinarius consensum ne praebeat, nisi pru- \ndenter praeviderit necessaria non defutura ad novae \neeclesiae aedificationem et conservationem, ad mini- \nstrorum sustentationem aliasque cultus impensas. \n\n$8 3. Ne nova ecclesia ceteris iam exsistentibus de- \ntrimentum afferat, maiore fidelium spirituali utilitate \nnon compensatum, Ordinarius, antequam consensum \n\nLiber Tertius - De Rebus 321 \n\npraebeat, audire debet vicinarum ecclesiarum rectores \nquorum intersit, firmo praescripto can. 1676. \n\n$ 4. Etiam sodales religiosi, licet consensum con- \nstituendae novae domus in dioecesi vel civitate ab Or- \ndinario loci retulerint, antequam tamen ecclesiam vel \noratorium publicum in certo ac determinato loco aedi- \nficent, Ordinarii loci licentiam obtinere debent. \n\nCAN. 1163. \nBenedicere et imponere primarium ecclesiae lapi- \ndem, ad eos spectat, de quibus in can. 1156. \n\nCAN. 1164. \n\n$ 1. Curent Ordinarii, audito etiam, si opus fuerit, \nperitorum consilio, ut in fA a BedTNCATIOE vel \nrefectione ser ventur formae a traditione christiana re- \nceptae et artis sacrae leges. \n\n$ 2. In ecclesia nullus aperiatur aditus vel fenestra \nad laicorum domus; locaque, si adsint, subter ecclesiae \npavimentum aut supra ecclesiam, ad usum mere profa- \nnum ne adhibeantur. \n\nCAN. 1165. \n\n$ 1. Divina officia celebrari in nova ecclesia ne- \nqueunt, antequam eadem vel sollemni consecratione \nvel saltem benedictione divino cultui fuerit dedicata. \n\n$ 2. Si prudenter praevideatur ecclesiam conver- \nsum iri ad usus profanos, Ordinarius consensum eius \naedificationi ne praebeat, aut saltem, si forte aedifi- \ncata fuerit, eam ne consecret neve benedicat. \n\n$ 9. Sollemni consecratione dedicentur ecclesiae \ncathedrales et, quantum fieri potest, ecclesiae collegia- \ntae, conventuales, paroeciales. \n\n$ 4. Ecclesia ex ligno vel ferro aliove metallo be- \nnedici potest, non autem consecrari. \n\n$ 9. Altare consecrari potest etiam sine ecclesiae \nconsecratione; sed una simul cum ecclesia debet saltem \naltare maius consecrari aut altare se rud si \nmaius sit iam consecratum. \n\nCod. Iur. Can. 21 \n\n399 Codeo Iuris Canonici \n\nCaN. 1166. \n$ 1. Ecclesiarum consecratio, quamvis quolibet die \nfieri possit, decentius tamen diebus dominicis aliisve \nfestis de praecepto peragitur. \n$ 2. Episcopus consecrans et qui petunt ecclesiam \nsibi consecrari, per eum diem qui consecrationem prae- \ncedit, ieiunent. \n$ 3. Cum consecratur ecclesia vel altare, lIjpisco- \npus consecrator, licet iurisdictione in territorio careat, \nindulgentiam concedit unius anni ecclesiam vel altare \nvisitantibus in ipsa consecrationis die; in die vero an- \nniversaria quinquaginta dierum, si sit Episcopus; cen- \ntum, si Archiepiscopus; biscentum, si S. R. E. Cardi- \nnalis. \nCAN. 1161. \nFestum consecrationis ecclesiae quotannis celebre- \ntur ad normam legum liturgicarum. \n\nCAN. 1168. \n$ 1. Unaquaeque ecclesia consecrata vel benedicta \nsuum habeat titulum; qui, peracta ecclesiae dedica- \ntione, mutari nequit. \n$ 2. Etiam festum tituli quotannis celebretur ad \nnormas legum liturgicarum. \n$ 3. Ecclesiae dedicari Beatis nequeunt sine Sedis \nApostolicae indulto. \nCaN. 1169. \n$ 1. Cuilibet ecclesiae campanas esse convenit, qui- \nbus fideles ad divina officia aliosque religionis actus \ninvitentur. \n$8 2. Etiam ecclesiarum campanae debent conse- \ncrari vel benedici secundum ritus in probatis liturgicis \nlibris traditos. \n$.9. Earum usus unice subest ecclesiasticae aucto- \nritati. \n$ 4. Salvis conditionibus, probante Ordinario, ap- \npositis ab illis qui campanam ecclesiae forte dederint, \n\nLiber Tertius - De Rebus 393 \n\ncampana benedicta ad usus mere profanos adhiberi \nnequit, nisi ex causa necessitatis aut ex licentia Ordi- \nnarii aut denique ex legitima consuetudine. \n\n$ 9. Quod ad campanarum consecrationem vel be- \nnedictionem attinet, servetur praescriptum can. 1155, \n1156. \n\nCAN. 1170. \n\nConsecrationem vel benedictionem ecclesia non \namittit, nisi tota destructa fuerit, vel maior parietum \npars corruerit, vel in usus profanos ab Ordinario loci \nredacta sit, ad normam can. 1187. \n\nCAN. 1171. \n\nIn saera aede legitime dedicata omnes ecclesiastici \nritus perfici possunt, salvis iuribus paroecialibus, pri- \nvilegiis et legitimis consuetudinibus; Ordinarius au- \ntem, praesertim horas sacrorum rituum, potest, iusta \nde causa, praefinire, dummodo ne agatur de ecclesia \nquae ad religionem exemptam pertineat, firmo prae- \nscripto can. 609, 8 3. \n\nCsN. 1172. \n$ 1l. Ecclesia violatur infra recensitis tantum acti- \nbus, dummodo certi sint, notorii, et in ipsa ecclesia \npositi : \n1.\" Delicto homicidii; \n2.\" Iniuriosa et gravi sanguinis effusione; \n3.\" Impiis vel sordidis usibus, quibus ecclesia ad- \ndicta fuerit; \n4.? Bépultürà infidelis vel excommunicati post \nsententiam declaratoriam vel condemnatoriam. \n$ 2. Violata ecclesia, non ideo coemeterium, etsi \nTN violatum censetur, et viceversa. \n\nCAN. 1173. \n$ 1l. In. violata ecclesia, antequam reconcilietur, \nnefas est divina celebrare laffiedal Sacramenta mini- \nSstrare, mortuos sepelire. \n\n394. Codec Iuris Canonici \n\n$ 2. Si violatio accidat tempore divinorum officio- \nrum, haec statim cessent; si ante Missae canonem vel \npost communionem, Missa dimittatur; secus sacerdos \nMissam prosequatur usque ad communionem \n\nCaN. 1174. \n\n$ 1l. Ecclesia violata reconcilietur, quam citissime \npoterit, secundum ritus in probatis liturgicis libris \ndescriptos. \n\n$8.2. Ri dubitetur num ecclesia sit violata, reconci- \nliari potest ad cautelam. \n\nCav. 1115. \n\nEeclesia violata ob sepulturam excommunicati vel \ninfidelis ne reconcilietur, antequam cadaver exinde \nremoveatur, si remotio sine gravi incommodo fieri \npossit. \n\nCAN. 1176. \n\n$ 1l. Ecclesiam benedictam reconciliare potest re- \nctor eiusdem vel quilibet sacerdos de consensu saltem \npraesumpto rectoris. \n\n$ 2. Ecclesiae consecratae valida reconciliatio ad \neos spectat de quibus in can. 1156. \n\n$ 9. In casu tamen gravis et urgentis necessitatis, \nsi Ordinarius adiri nequeat, rectori ecclesiae consecra- \ntae eandem reconciliare fas est, certiore facto postea \nOrdinario. \n\nOAN. 1177. \n\nReconciliatio ecclesiae benedictae fieri potest aqua \nlustrali communi; reconciliatio vero ecclesiae conse- \ncratae fiat aqua ad hoc benedicta secundum leges litur- \ngicas; quam tamen non solum Episcopi, sed etiam \npresbyteri qui ecclesiam — reconciliant, benedicere \npossunt. \n\nCaN. 1178. \n\nCurent omnes ad quos pertinet, ut in ecclesiis illa \n\nmunditia servetur, quae domum Dei decet; ab iisdem \n\nLiber Tertius - De Rebus 395 \n\narceantur negotiationes et nundinae, quanquam ad \nfinem pium habitae; et generatim quidquid a sancti- \ntate loci absonum sit. \nCAN. 11579. \nEcclesia iure asyli gaudet ita ut rei, qui ad illam \nconfugerint, inde non sint extrahendi, nisi necessitas \nurgeat, sine assensu Ordinarii, vel saltem rectoris \n\necclesiae. \nCAN. 1180. \n\nNulla ecclesia potest basilicae titulo decorari, nisi \nex apostolica concessione aut immemorabili consuetu- \ndine; cuiusque vero privilegia ex alterutro capite col- \n\nligantur. \nCAN. 1181. \n\nIngressus in ecclesiam ad sacros ritus sit omnino \ngratuitus, reprobata qualibet contraria consuetudine. \n\nCaN. 1182. \n\n$ 1. Firmo praescripto can. 1519-1528, administra- \ntio bonorum quae destinata sunt reparandae decoran- \ndaeque ecclesiae divinoque in eadem cultui exercendo, \npertinet, nisi aliud ex speciali titulo vel legitima con- \nsuetudine constet, ad Episcopum cum Capitulo, si de \necclesia cathedrali agatur; ad Capitulum ecclesiae col- \nlegiatae, si de collegiata; ad rectorem, si de alia ec- \nclesia. . \n\n$ 2. Etiam oblationes factas in commodum paroe- \nciae aut missionis, aut ecclesiae sitae intra paroeciae \nvel missionis fines, administrat parochus vel missiona- \nrius, nisi agatur de ecclesia propriam administratio- \nnem habente, distinctam ab administratione paroeciae \nvel missionis, aut nisi aliud ferat ius peculiare aut \nlegitima consuetudo. \n\n$ 9. Parochus, missionarius, rector saecularis ec- \nclesiae, sive SEE is sit sive religiosus, debet \nhuiusmodi oblationes administrare ad normam sacro- \nrum canonum, deque eis rationem loci Ordinario red- \ndere ad normam can. 1525. \n\n396 Codex Iuris Camonici \n\nCAN. 1183. \n\n$ 1. Si alii quoque, sive clerici sive laici, in admi- \nnistrationem bonorum alicuius ecclesiae cooptentur, \niidem omnes una cum administratore ecclesiastico, de \nquo in can. 1182, aut eius vicem gerente, eoque prae- \nside, constituunt Consilium fabricae ecclesiae. \n\n$ 2. Huius Consilii sodales, nisi aliter legitime con- \nstitutum fuerit, nominantur ab Ordinario eiusve de- \nlegato et ab eodem possunt ob gravem causam removeri. \n\nCAN. 1184. \n\nConsilium fabricae curare debet rectam bonorum \necclesiae administrationem, servato praescripto can. \n1522,1523; sed nullatenus sese ingerat in ea omnia \nquae ad spirituale munus pertinent, praesertim : \n\n1.* In exercitium cultus in ecclesia; \n\n2. In modum et tempus pulsandi campanas et \nin euram tuendi ordinis in ecclesia atque in coeme- \nterio; \n\n3. In definiendam rationem qua collectae, de- \nnuntiationes aliique actus ad divinum cultum orna- \ntumque ecclesiae quoquo modo spectantes in ecclesia \nfieri possint; \n\n4.^ In dispositionem materialem altarium, men- \nsae pro distributione sanctissimae Eucharistiae, ca- \nthedrae sive suggestus e quo ad populum verba fiunt, \norganorum, loci cantoribus assignati, sedilium, scamno- \nrum, capsularum oblationibus recipiendis, aliarumque \nrerum quae ad exercitium religiosi cultus spectent; \n\n5. In admissionem vel reiectionem sacrorum \nutensilium aliarumque rerum quae sive ad usum, sive \nad cultum, sive ad ornatum in ecclesia vel sacrario \ndestinentur; \n\n6.* In scriptionem, dispositionem, custodiam li- \nbrorum paroecialium aliorumque documentorum quae \nad archivum paroeciale pertineant. \n\nLiber Tertius - De Rebus 397 \n\nCAN. 1185. \n\nSacrista, cantores, organorum moderator, pueri \nchorales, campanae pulsator, sepulerorum fossores, \nceterique inservientes a solo ecclesiae rectore, salvis \nlegitimis consuetudinibus et conventionibus et Ordi- \nnarii auctoritate, nominantur, pendent, dimittuntur. \n\nCAN. 1186. \n\nSalvis peculiaribus legitimisque consuetudinibus \net conventionibus, et firma obligatione quae ad aliquem \nspectet etiam ex constituto legis civilis : \n\n1.? Onus reficiendi ecclesiam cathedralem incum- \nbit ordine qui sequitur : \n\nBonis fabricae, salva ea parte quae necessaria est \nad cultum divinum celebrandum et:ad ordinariam ec- \nclesiae administrationem; \n\nEpiscopo et canonicis pro rata proventuum, detra- \nctis necessariis ad honestam sustentationem; \n\nDiecesanis, quos tamen Ordinarius loci suasione \nmagis quam coactione inducat ad sumptus necessarios, \npro eorum viribus, praestandos; \n\n2.» Onus reficiendi ecclesiam paroecialem incum- \nbit ordine qui sequitur : \n\nBonis fabricae ecclesiae, ut supra; \n\nPatrono; \n\nIis qui fructus aliquos ex ecclesia provenientes per- \ncipiunt secundum taxam pro rata redituum ab Ordi. \nnario statuendam; \n\nParoecianis, quos tamen Ordinarius loci, ut supra, \nmagis hortetur quam cogat; \n\n3.\" Haec cum debita proportione serventur etiam \nquod attinet ad alias ecclesias. \n\nCaN. 1187. \nSi qua ecclesia nullo modo ad cultum divinum adhi- \nberi possit et omnes aditus interclusi sint ad eam refi- \nciendam, in usum profanum non sordidum ab Ordina- \n\n398 Codec Iuris Canonici \n\nrio loci redigi potest, et onera cum reditibus titulusque \nparoeciae, si ecclesia sit paroecialis, in aliam ecclesiam \nab eodem Ordinario transferantur. \n\nl\"TPULUSSX \nDe oratoriis. \n\nCAN. 1188. \n$ 1. Oratorium est locus divino cultui destinatus, \nnon tamen eo potissimum fine ut universo fidelium po- \npulo usui sit ad religionem publice colendam. \n$ 2. Est vero oratorium : \n\n1.* Publicum, si praecipue erectum sit in com- \nmodum alicuius collegii aut etiam privatorum, ita ta- \nmen ut omnibus fidelibus, tempore saltem divinorum \noffieiorum, ius sit, legitime comprobatum, illud \nadeundi; \n\n2.\" Semi-publicum, si in commodum alicuius com- \nmunitatis vel coetus fidelium eo convenientium ere- \nctum sit, neque liberum cuique sit illud adire; \n\n3.\" Privatum seu domesticum, si in privatis aedi- \nbus in commodum alicuius tantum familiae vel per- \nsonae privatae erectum sit. \n\nCAN. 1189. \n\nOratoria S. R. E. Cardinalium et Episcoporum sive \nresidentialium sive titularium, licet privata, fruuntur \ntamen omnibus iuribus et privilegiis quibus oratoria \nsemi-publica gaudent. \n\nCaN. 1190. \n\nAediculae in coemeterio a familiis seu personis \nprivatis ad suam sepulturam erectae, sunt oratoria \nprivata. \n\nCAN. 1191. \n\n$ 1. Oratoria publica eodem iure quo ecclesiae re- \nguntur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 329 \n\n$ 2. Quare in oratorio publico, dummodo auctori- \ntate Ordinarii ad publicum Dei cultum perpetuo \nper benedictionem vel consecrationem, ad normam \nean. 1155, 1156, dedicatum fuerit, omnes sacrae fun- \netiones celebrari possunt, salvo contrario rubricarum \npraeseripto. \n\nCAN. 1192. \n\n$ 1. Oratoria semi-publica erigi nequeunt sine Or- \ndinarii licentia. \n\n$ 2. Ordinarius hanc licentiam ne concedat, nisi \nprius per se vel per alium ecclesiasticum virum orato- \nrium visitaverit et decenter instructum repererit. \n\n$ 3. Data autem licentia, oratorium ad usus pro- \nfanos converti nequit sine eiusdem Ordinarii aucto- \nritate. \n\n$ 4. In eollegiis aut convictibus iuventuti insti- \ntuendae, in gymnasiis, lyceis, arcibus, praesidiis mili- \ntum, carceribus, xenodochiis, ete., praeter oratorium \nprincipale, alia minora ne erigantur, nisi, Ordinarii \niudicio, necessitas aut magna utilitas id exigat. \n\nCav. 1193. \n\nIn oratoriis semi-publicis, legitime erectis, omnia \ndivina officia functionesve ecclesiasticae celebrari pos- \nsunt, nisi obstent rubricae aut Ordinarius aliqua ex- \nceperit. \n\nCAN. 1194. \n\nIn privatis coemeteriorum aediculis, de quibus in \ncan. 1190, Ordinarius loci permittere habitualiter \npotest etiam plurium Missarum celebrationem; in aliis \noratoriis domesticis, nonnisi unius Missae, per modum \nactus, in casu aliquo extraordinario, iusta et rationa- \nbili de causa; Ordinarius autem has permissiones ne \nelargiatur, nisi ad normam can. 1192, $ 2. \n\nCAN. 1195. \n$ 1. In oratoriis domesticis ex indulto Apostolicae \nSedis, nisi aliud in eodem indulto expresse caveatur, \n\n330 Codec Iwris Canonici \n\ncelebrari potest, postquam Ordinarius oratorium visi- \ntaverit et probaverit ad normam can. 1192, $ 2, unica \nMissa, eaque lecta, singulis diebus, exceptis festis sol- \nlemnioribus; sed aliae functiones ecclesiasticae ibidem \nne fiant. \n\n$ 2. Ordinarius vero, dummodo iustae adsint et \nrationabiles causae, diversae ab eis ob quas indultum \nconcessum fuit, etiam sollemnioribus festis permittere \npotest per modum actus Missae celebrationem. \n\nCAN. 1196. \n$ 1. Oratoria domestica nec consecrari nec benedici \npossunt more ecclesiarum. \n$8 2. Licet oratoria domestica et semi-publica com- \nmuni locorum domorumve benedictione aut nulla bene- \ndictione donentur, debent tamen esse divino tantum \ncultui reservata et ab omnibus domesticis usibus libera. \n\nTITULUS XI. \nDe altaribus. \n\nCAN. 119'. \n$ 1. Sensu liturgico intelligitur : \n\n1.\" Nomine altaris ómmobilis seu fici, mensa su- \nperior una cum stipitibus per modum unius cum eadem \nconsecratis; \n\n2. Nomine altaris mobilis seu portatilis, petra, \nut plurimum, parva, quae sola consecratur, quaeque \ndicitur etiam «ara portatilis seu petra sacra; vel eadem \npetra cum stipite qui tamen non fuit una cum eadem \nconsecratus. \n\n$ 2. In ecclesia consecrata saltem unum altare, \npraesertim maius, debet esse immobile; in ecclesia au- \ntem benedicta omnia altaria possunt esse mobilia. \n\nCAN. 1198. \n\n$ 1. Tum mensa altaris immobilis tum petra sacra \n\nex unico constent lapide naturali, integro et non \nfriabili. \n\nLiber Tertius - De Rebus 391 \n\n$ 2. In altari immobili tabula seu mensa lapidea \nad integrum altare protendi debet, et apte cum stipite \ncohaerere; stipes autem sit lapideus vel saltem latera \nseu columellae quibus mensa sustentatur sint ex lapide. \n\n$ 3. Petra sacra sit tam ampla ut saltem hostiam \net maiorem partem calicis capiat. \n\n8 4. Tum in altari immobili tum in petra sacra sit, \nad normam legum liturgicarum, sepulcrum continens \nreliquias Sanctorum, lapide clausum. \n\nCAN. 1199. \n\n$ 1. Ut Missae sacrificium super illud celebrari pos- \nsit, altare debet esse, secundum liturgicas leges, con- \nsecratum; idest vel totum, si agatur de immobili, vel \nara tantum portatilis, si de mobili. \n\n$ 2. Aras portatiles, salvis peculiaribus privilegiis, \nomnes Episcopi consecrare possunt; quod vero spectat \nad altaria immobilia, servetur praescriptum can. 1155. \n\n$ 9. Consecratio altaris immobilis, quae fit sine ec- \nclesiae dedicatione, quamvis omni die fieri possit, ma- \ngis tamen decet ut fiat die dominico aliove festo de \npraecepto. \n\nCaN. 1200. \n\n$ 1. Altare immobile amittit consecrationem, si ta- \nbula seu mensa a stipite, etiam per temporis momen- \ntum, separetur; quo in casu Ordinarius potest permit- \ntere ut presbyter altaris consecrationem rursus perfi- \nciat ritu formulaque breviore. \n\n$ 2. Tum altare immobile tum petra sacra amit- \ntunt consecrationem : \n\n1. Si frangantur enormiter sive ratione quanti- \ntatis fractionis sive ratione loci unctionis; \n\n2.\" Si amoveantur reliquiae aut frangatur vel \namoveatur sepuleri operculum, excepto casu quo ipse \nEpiscopus vel eius delegatus operculum amoveat ad il- \nlud firmandum vel reparandum vel subrogandum, aut \nad visitandas reliquias. \n\n332 Codec Iuris Canonici \n\n$ 3. Levis fractio operculi non inducit exsecratio- \nnem et quilibet sacerdos potest rimulam cemento fir- \nmare. \n\n$ 4. Exsecratio ecclesiae non secumfert exsecratio- \nnem altarium sive immobilium sive mobilium; et vice- \nversa. \n\nCAN. 1201. \n\n$ 1. Sicut ecclesia, ita quodlibet etiam ecclesiae al- \niare, saltem immobile, proprium sibi titulum habeat. \n\n$ 2. Titulus primarius altaris maioris idem debet \nesse ac titulus ecclesiae. \n\n$ 3. De Ordinarii licentia mutari quidem potest \naltaris mobilis, non autem altaris immobilis titulus. \n\n$ 4. Altaria Beatis etiam in ecclesiis et oratoriis \nquibus eorum officium et Missa concessa sunt, dedicari \nnequeunt sine Sedis Apostolicae indulto. \n\nCaN. 1202. \n\n$ 1l. Altare tum immobile tum mobile debet esse \ndivinis tantum officiis et praesertim Missae celebra- \nioni reservatuim, quolibet profano usu prorsus excluso. \n\n$ 2. Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; \ncadavera autem quae prope altare sepulta forte sunt, di- \nstent ab eo saltem spatio unius metri; secus Missam in \naltari celebrare non licet, donec cadaver removeatur. \n\nTITULUS XII. \nDe sepultura eeclesiastiea. \n\nCAN. 1203. \n$ 1. Fidelium defunctorum corpora sepelienda \nsunt, reprobata eorundem crematione. \n$ 2. Siquis quovis modo mandaverit ut corpus suum \ncremetur, illicitum est hanc exsequi voluntatem; quae \nsi adiecta fuerit contractui, testamento aut alii cuilibet \nactui, tanquam non adiecta habeatur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 333 \n\nCaN. 1204. \n\nSepultura ecclesiastica consistit in cadaveris trans- \nlatione ad ecclesiam, exsequiis super illud in eadem ce- \nlebratis, illius depositione in loco legitime deputato fi- \ndelibus defunctis condendis. \n\nCAPUT I. \nDe coemeteriis. \n\nOaN. 1205. \n\n$ 1. Cadavera fidelium sepelienda sunt in coemete- \nrio quod, secundum ritus in probatis liturgicis libris \ntraditos, sit benedictum, sive sollemni sive simplici be \nnedictione ab iis data de quibus in can. 1155, 1156. \n\n$ 2. In ecclesiis cadavera ne sepeliantur, nisi aga- \ntur de cadaveribus Episcoporum residentialium, Abba- \ntum vel Praelatorum nullius in propria ecclesia sepe- \nliendis, vel Romani Pontificis, regalium personarum \naut S. R. E. Cardinalium. \n\nCaN. 1206. \n\n$ 1. Ius est catholicae Ecclesiae possidendi propria \ncoemeteria. \n\n$ 2. Sicubi hoc Ecclesiae ius violetur nec spes sit \nut violatio reparetur, curent locorum Ordinarii ut coe- \nmeteria, societatis civilis propria, benedicantur, si, qui \nin eis condi solent, sint maiore ex parte catholici, aut \nsaltem ut in eis catholici spatium habeant, idque be- \nnedictum, sibi reservatum. \n\n$ 9. Si ne hoc quidem obtineri possit, toties quoties \nbenedicantur, secundum ritus in probatis liturgicis li- \nbris traditos, singuli tumuli. \n\nCAN. 1207. \nQuae de interdicto, violatione, reconciliatione ec- \nclesiarum canones praescribunt, etiam coemeteriis ap- \nplicentur. \n\n334 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 1208. \n\n$ 1. Paroeciae suum quaeque coemeterium habeant, \nnisi unum pluribus commune ab Ordinario loci sit le- \ngitime constitutum. \n\n$ 2. Religiosi exempti possunt habere coemeterium \nproprium, à communi coemeterio distinctum. \n\n$ 9. Etiam aliis personis moralibus vel familiis pri- \nvatis permitti potest ab Ordinario loci peculiare sepul- \ncrum, extra commune coemeterium positum, et ad in- \nstar coemeterii benedictum. \n\nCAN. 1209. \n\n$ 1. Tum in coemeteriis paroecialibus, ex licentia \nscripta Ordinarii loci eiusve delegati, tum in coemete- \nrio proprio alius personae moralis, ex licentia seripta \nSuperioris, fideles sibi suisque exstruere possunt sepul- \ncrà particularia; quae, de consensu eiusdem Ordinarii \naut Superioris, possunt quoque alienare. \n\n$ 2. Repulcra sacerdotum et clericorum, ubi fieri \npotest, a sepuleris laicorum separata sint ac decen- \ntiore loco sita; praeterea, ubi id commodum fuerit, alia \npro sacerdotibus, alia pro inferioris ordinis Ecclesiae \nministris parentur. \n\n$ 3. Etiam infantium corpuseula, quatenus com- \nmode fieri potest, speciales et separatos ab aliis locu- \nlos et sepulturas habeant. \n\nCAN. 1210. \nQuodlibet coemeterium sit undique apte clausum et \ncaute custoditum. \nCAN. 1211. \nCaveant Ordinarii locorum, parochi ac Superio- \nres, ad quos spectat, ne in coemeteriis epitaphia, lau- \ndationes funebres ornatusque monumentorum quid- \n\nquam prae se ferant a catholica religione ac pietate \nabsonum. \n\nLiber Tertius - De Rebus 335 \n\nCAN. 1212. \nPraeter coemeterium benedictum alius, si haberi \nqueat, sit locus, clausus item et custoditus, ubi ii hu- \nmentur quibus sepultura ecclesiastica non conceditur. \n\nCaN. 1213. \n\nNullum corpus sepeliatur, praesertim si mors re- \npentina fuerit, nisi post congruum temporis interval- \nlum, quod satis sit ad omnem prorsus de vero obitu \ndubitationem tollendam. \n\nCAN. 1214. \n$ 1. Nullum cadaver perpetuae sepulturae ecclesia- \nsticae ubivis traditum exhumare licet, nisi de licentia \nOrdinarii. \n$ 2. Ordinarius licentiam nunquam concedat, si ca- \ndaver ab aliis corporibus certo discerni nequeat. \n\nCAPUT II. \nDe cadaveris translatione ad. ecclesiam, \nfunere ac depositione. \nCAN. 1215. \n\nNisi gravis causa obstet, cadavera fidelium, ante- \nquam tumulentur, transferenda sunt e loco in quo re- \nperiuntur, in ecclesiam, ubi funus, idest totus ordo ex- \nsequiarum quae in probatis liturgicis libris describun- \n\ntur, persolvatur. \nCaN. 1216. \n\n$ 1. Ecclesia in quam cadaver pro funere transferri \ndebet, ex iure ordinario est ecclesia propriae defuncti \nparoeciae, nisi defunctus aliam funeris ecclesiam legi- \ntime elegerit. \n\n$ 2. Si defunctus plures habuerit paroecias pro- \nprias, ecclesia funeris est ecclesia paroeciae in cuius \nterritorio decessit. \n\nCAN. 1217. \n\nIn dubio de iure alius ecclesiae, ius propriae eccle- \n\nsiae paroecialis semper praevalere debet. \n\n336 Codes Iuris Canonici \n\nCAN. 1218. \n\n$ 1. Licet mors acciderit extra propriam paroe- \nciam, cadaver tamen in ecclesiam paroeciae propriae \nquae vicinior sit, ob funus transferendum est, si ad \neam commode pedestri itinere asportari possit; secus \nin ecclesiam paroeciae in qua mors accidit. \n\n$ 2. Ordinarii est pro suo territorio, inspectis pe- \nculiaribus cireumstantiis, distantiam aliaque adiuncta \ndesignare, quae translationem cadaveris ad ecclesiam \nfuneris aut locum sepulturae incommodam reddant; et \nsi paroeciae ad diversas dioeceses pertineant, designa- \ntio attenditur Ordinarii dioecesis in qua defunctus su- \npremum diem obiit. \n\n$ 3. Licet translatio ad ecclesiam funeris aut ad lo- \ncum sepulturae incommoda sit, semper tamen integrum \nest familiae, heredibus, aliisve quorum interest, cada- \nver illuc deferre, susceptis translationis expensis. \n\nCAN. 1219. \n\n$ 1. Si S. R. E. Cardinalis in Urbe decesserit, cor- \npus transferendum est, funeris causa, in ecclesiam \nquam Romanus Pontifex designaverit; si vero extra \nUrbem, in ecclesiam insigniorem civitatis seu loci ubi \nmors accidit, nisi Cardinalis aliam elegerit. \n\n$ 2. Defuncto Episcopo residentiali, etiam cardina- \nlitia dignitate aucto, aut Abbate vel Praelato nullius, \ncorpus, funeris causa, transferri debet in ecclesiam ca- \nthedralem, abbatialem vel praelatitiam, si id commode \nfieri possit; secus, in ecclesiam insigniorem civitatis seu \nloci, nisi in utroque casu defunctus aliam ecclesiam \n\nelegerit. \nCav. 1220. \n\nBeneficiarii residentiales ad ecclesiam sui beneficii \ntransferendi sunt, nisi aliam sibi elegerint ecclesiam \n\nfuneris. \nCaN. 1221. \n\n$ 1. Professi religiosi ac novitii, defuncti cum sint, \ntransferendi sunt, funeris causa, ad ecclesiam vel orà- \n\nLiber Tertius - De Rebus Qo \n\ntorium suae domus vel saltem suae religionis, nisi no- \nvitii aliam ecclesiam ad suum funus elegerint; ius au- \ntem levandi cadaver et illud deducendi ad ecclesiam \nfunerantem pertinet semper ad Superiorem religiosum. \n\n$ 2. Ni longe moriantur a domo, ita ut in ecclesiam \nsuae domus vel saltem suae religionis nequeant com- \nmode asportari, funerandi sunt in ecclesia paroeciae ubi \ndecedunt, nisi novitius aliam ecclesiam ad funus elege- \nrit, et salvo Superioribus iure de quo in can. 1218, $ 3. \n\n$ 9. Quae de novitiis dicta sunt $8 1, 2, valent quo- \nque de famulis actu servientibus et intra domus septa \nstabiliter commorantibus; qui tamen, si extra religio- \nsam domum decesserint, funerandi sunt ad normam \ncan. 1216-1218. \n\nCAN. 1222. \n\nQuod attinet ad defunctos qui in domo etiam regu- \nlari vel collegio degebant ratione hospitii, educationis \nvel infirmitatis, et ad defunctos in hospitali, standum \nest canonibus 1216-1218, nisi constet de iure particulari \naut privilegio; quod vero ad illos attinet qui in Semi- \nnario moriuntur, servetur praescriptum can. 1368, \n\nCAN. 1223. \n\n$ 1. Omnibus licet, nisi expresse iure prohibeantur, \neligere ecclesiam sui funeris aut coemeterium sepul- \nturae. \n\n$ 2. Uxor et filii puberes in hac electione prorsus \nimmunes sunt a maritali vel patria potestate. \n\nCAN. 1294. \n\nLEeclesiam funeris aut sepulturae coemeterium eli- \ngere prohibentur : \n\n1.\" Impuberes; verum pro filio aut filia impubere, \netiam post eorum mortem, hanc electionem facere pos- \nsunt parentes vel tutor; \n\n2.\" Religiosi professi cuiuslibet gradus aut digni- \ntatis, non tamen si sint Episcopi. \n\nCod. Iur. Cam. 93 \n\n338 Codex Iuris Canonici \n\nOAN. 1225. \n\nUt electio ecclesiae funeris valeat, cadat necesse est \nvel in ecclesiam paroecialem, vel in ecclesiam regula- \nrium, non tamen monialium (nisi agatur de mulieribus \nquae famulatus, educationis, infirmitatis aut hospitii \ncausa intra clausuram eiusdem monasterii non preca- \nrio commorabantur), vel in ecclesiam iuris patronatus, \nsi agatur de patrono, vel in aliam ecclesiam funerandi \n\niure praeditam. \nCAN. 1226. \n\n$ 1. Ecclesiam funeris aut coemeterium sepultu- \nrae quis eligere potest per se vel per alium cui legiti- \nmum mandatum dederit; factamque electionem aut \nmandati concessionem quolibet legitimo modo probare \nlicet. \n\n$ 2. Si electio fiat per alium, hic suum mandatum \nexplere potest etiam post mortem mandantis. \n\nCaN. 122. \n\nReligiosi et clerici saeculares districte vetantur ne \nquos ad vovendum, iurandum vel fide interposita seu \naliter promittendum inducant ut apud ipsorum eccle- \nsias funus aut apud ipsorum coemeterium sepulturam \neligant, vel factam electionem non immutent; quod si \ncontra factum fuerit, electio sit nulla. \n\nCAN. 1228. \n\n$ 1. Si electa fuerit sepultura in coemeterio diverso \nà coemeterio propriae defuncti paroeciae, cadaver in \nillo sepeliatur, dummodo nihil obstet ex parte eorum \na quibus coemeterium pendet. \n\n$ 2. Electa sepultura in coemeterio religiosorum, \nut cadaver inibi sepeliri queat, requiritur et sufficit \nconsensus Superioris religiosi, ad normam constitutio- \nnum cuiusque religionis. \n\nCaN. 1229. \n$ 1. 8i quis, sepulerum maiorum in aliquo coeme- \nterio possidens, non electa alibi sepultura, decesserit, \n\nLiber Tertius - De Rebus 339 \n\nin eodem sepeliendus est, si illuc commode asportari \npossit, salvo praescripto can. 1218, 8 3. \n\n$ 2. Pro uxore attenditur sepulcrum viri, et, si plu- \nres habuerit, sepulcrum ultimi. \n\n$ 9. Plura si sint maiorum aut viri sepulcra, de- \nfuncti familia aut heredes locum sepulturae deligant. \n\nCaN. 1230. \n\n$8 1. Proprius defuncti parochus non solum ius sed \netiam officium habet, excepto gravi necessitatis casu, \nlevandi per se vel per alium cadaver, illud comitandi \nad suam ecclesiam paroecialem ibique exsequias per- \nsolvendi, firmo praescripto can. 1216, 8 2. \n\n$ 2. Quod si mors acciderit in loco alienae paroe- \nciae, et cadaver ad ecclesiam propriae paroeciae com- \nmode asportari possit, parochi proprii est, praemonito \nparocho loci, illud levare, comitari ad suam ecclesiam \nibique exsequias peragere. \n\n$ 9. Si ecclesia funeris sit ecclesia regularis aliave \nexempta a iurisdictione parochi, parochus, sub cruce \necclesiae funerantis, cadaver levat ac deducit ad eccle- \nsiam; sed exsequias rector ecclesiae celebrat. \n\n$ 4. Ri vero ecclesia funeris non sit exempta a iuris- \ndictione parochi, celebratio exsequiarum, salvo pecu- \nliari privilegio, pertinet non ad rectorem ecclesiae fu- \nnerantis, sed ad parochum in cuius territorio ecclesia \nsita est, dummodo defunctus parocho subiectus fuerit. \n\n$ 9. Religiosas et novitias, in religiosa domo defun- \nctas, ad elausurae limen deferant aliae religiosae; in- \ndeque, si de monialibus agatur, ad ecclesiam monasterii \ndeducit et exsequias peragit cappellanus; si de aliis re- \nligiosis, valet praescriptum 8$ 1; quod vero ad religiosas \nattinet extra domum defunctas, serventur generalia \ncanonum praescripta. \n\n$ 6. Defuncto S. R. E. Cardinali aut Episcopo ex- \ntra Urbem in civitate episcopali, servetur praescriptum \npxn99(.m. 3. \n\n340 Codes luris Canonici \n\n$ 7. Si cadaver mittatur ad locum ubi nec defun- \nctus propriam paroeciam habebat, nec ecclesia funeris \nlegitime fuerat electa, ius levandi cadaver, peragendi \nexsequias, si peragendae sint, et cadaver ad sepulturam \ndeducendi, pertinet ad ecclesiam cathedralem eiusdem \nloci; quae si desit, ad ecclesiam paroeciae in qua coe- \nmeterium situm est, nisi aliud ferant loci consuetudo \naut dioecesana statuta. \n\nCAN. 1231. \n\n8 1. Expletis in ecelesia exsequiis, cadaver tumu- \nlandum est ad normam librorum liturgicorum in coe- \nmeterio ecclesiae funeris, salvis praescriptis can. 1228, \n1229. \n\n$ 2. Qui exsequias in ecclesia peregit, non solum \nius, sed etiam officium habet, excepto gravi necessita- \ntis casu, comitandi per se vel per alium sacerdotem \ncadaver ad locum sepulturae. \n\nOaN. 1232. \n\n. $ 1. Sacerdos qui cadaver comitetur ad ecclesiam \nfuneris vel ad locum sepulturae, libere transire pot- \nerit, cum stola quoque et cruce elevata, per territorium \nalius paroeciae vel dioecesis, etiam sine parochi vel \nOrdinarii licentia. \n\n$8 2. Si eadaver tumulandum sit in coemeterio ad \nquod commode asportari nequeat, parochus vel rector \necclesiae funeris nequit sibi vindicare ius illud comi- \ntandi extra fines civitatis vel loci. \n\nCaN. 1283. \n\n$ 1. Nequit parochus, sine iusta et gravi causa ab \nOrdinario probata, excludere clericos saeculares, reli- \ngiosos ac pia sodalitia quae familia vel heredes advo- \ncare velint ad deducendum cadaver ad ecclesiam fune- \nris et ad sepulturam, et assistendum funeri; clerici ta- \nmen ipsi ecclesiae addicti a familia vel heredibus prae \naliis omnibus invitari debent. \n\nLiber Tertius - De Rebus 344 \n\n$ 2. Nunquam admittantur societates vel insignia \nreligioni catholicae manifeste hostilia. \n\n$ 3. Associantes cadaver tenentur morem gerere \nparocho circa ductum funeris, salvis uniuscuiusque \npraecedentiae iuribus. \n\n$ 4. Laici cadaver, generis aut dignitatis cuiusvis \nille fuerit, clerici ne deferant. \n\nCAN. 1234. \n\n$8 Il. Locorum Ordinarii indicem funeralium taxa- \nrum seu eleemosynarum, si non exsistat, pro sui terri- \ntorio, de consilio Capituli cathedralis, ac, si opportu- \nnum duxerint, vicariorum foraneorum dioecesis et pa- \nrochorum civitatis episcopalis, conficiant, attentis le- \ngitimis consuetudinibus particularibus et omnibus per- \nsonarum et locorum circumstantiis; in eoque pro diver- \nsis casibus iura singulorum moderate determinent, ita \nut quaelibet contentionum et scandali removeatur oc- \ncasio. \n\n$ 2. Si in indice plures classes enumerentur, libe- \nrum est iis quorum interest classem eligere. \n\nCAN. 1235. \n\n$ 1. Districte prohibetur ne quis, sepulturae vel ex- \nsequiarum seu anniversarii mortuorum causa, quid- \nquam exigat ultra id quod in dioecesano taxarum in- \ndice statuitur. \n\n8 2. Pauperes gratis omnino ac decenter funerentur \net sepeliantur, cum exsequiis, secundum liturgicas le- \nges et dioecesana statuta, praescriptis. \n\nCAN. 1236. \n\n$ 1. Salvo iure particulari, quoties fidelis non fune- \nratur in ecclesia paroeciali propria, proprio defuncti \nparocho debetur portio paroecialis, excepto casu quo \ncadaver in ecclesiam propriae paroeciae commode \nasportari nequeat. \n\n349 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 2. Si quis habeat plures paroecias proprias ad \nquas cadaver commode deferri posset, et alibi funere- \ntur, portio paroecialis dividenda est inter omnes paro- \nchos proprios. \n\nCa. 1237. \n\n$ 1. Detrahi debet portio paroecialis ex omnibus et \nsolis emolumentis, quae statuta sunt pro funere et tu- \nmulatione in taxa dioecesana. \n\n$ 2. 8i quacunque de causa primum sollemne offi- \ncium funebre non statim, sed intra mensem completum \nà die tumulationis fiat, licet hoc die non defuerint mi- \nnora publica officia, portio tamen paroecialis ex huius \netiam funeris emolumentis debetur. \n\n$ 3. Quantitas portionis paroecialis determinetur \nin taxa dioecesana; et si ecclesia paroecialis et ecclesia \nfunerans ad diversas dioeceses pertineant, quantitas \nportionis paroecialis attenditur secundum taxam eecle- \nsiae funerantis. \n\nCAN. 1238. \n\nExpleta tumulatione, minister in libro defunctorum \ndeseribat nomen et aetatem defuncti, nomen parentum \nvel eoniugis, tempus mortis, quis et quae Sacramenta \nministraverit, locum et tempus tumulationis. \n\nCAPUT III. \n\nDe iis quibus sepultura, ecclesiastica concedenda est \naut neganda. \n\nCAN. 1239. \n$ 1. Ad sepulturam ecclesiasticam non sunt admit- \ntendi qui sine baptismo decesserint. \n$ 2. Catechumeni qui nulla sua culpa sine baptismo \nmoriantur, baptizatis accensendi sunt. \n$ 9. Omnes baptizati sepultura ecclesiastica do- \nnandi sunt, nisi eadem a iure expresse priventur, \n\nLiber Tertius - De Rebus 343 \n\nCAN. 1240. \n\n$ 1. Ecclesiastica sepultura privantur, nisi ante \nmortem aliqua dederint poenitentiae signa : \n\n1.\" Notorii apostatae a christiana fide, aut sectae \nhaereticae vel schismaticae aut sectae massonicae \naliisve eiusdem generis societatibus notorie addicti; \n\n2. Excommunicati vel interdicti post sententiam \ncondemnatoriam vel declaratoriam; \n\n3.* Qui se ipsi occiderint deliberato consilio; \n\n4.\" Mortui in duello aut ex vulnere inde relato; \n\n5.\" Qui mandaverint suum corpus cremationi tradi; \n\n6.\" Alii peccatores publici et manifesti. \n\n$ 2. Occurrente praedictis in casibus aliquo dubio, \nconsulatur, si tempus sinat, Ordinarius; permanente \ndubio, cadaver sepulturae ecclesiasticae tradatur, ita \ntamen ut removeatur scandalum. \n\nCAN. 1241. \n\nExcluso ab ecclesiastica sepultura deneganda quo- \nque sunt tum quaelibet Missa exsequialis, etiam anni- \nversaria, tum alia publica officia funebria. \n\nCaN. 1242. \n\nSi fieri sine gravi incommodo queat, cadaver excom- \nmunicati vitandi qui, contra canonum statuta, sepul- \nturam in loco sacro obtinuit, exhumandum est, servato \npraescripto can. 1214, $ 1, et in loco profano de quo in \ncan. 1212, reponendum. \n\nSECTIO IT. \nDE TEMPORIBUS SACRIS. \n\nCAN. 1243. \nTempora sacra sunt dies festi; iisque accensentur \ndies abstinentiae et ieiunii. \nCAN. 1244. \n$ I. Dies festos itemque dies abstinentiae et ieiunii, \nuniversae Ecclesiae communes, constituere, transferre, \nabolere, unius est supremae ecclesiasticae auctoritatis. \n\ntoma ui \n\n344 Codex Iuris. Canonici \n\n$ 2. Ordinarii locorum peculiares suis dioecesibus \nseu locis dies festos aut dies abstinentiae et ieiunii \npossunt, per modum tantum actus, indicere. \n\nCAN. 1245. \n\n8 1. Non solum Ordinarii locorum, sed etiam paro- \nchi, in casibus singularibus iustaque de causa, possunt \nsubiectos sibi singulos fideles singulasve familias, etiam \nextra territorium, atque in suo territorio etiam pere- \ngrinos, a lege communi de observantia festorum item- \nque de observantia abstinentiae et ieiunii vel etiam \nutriusque dispensare. \n\n$ 2. Ordinarii, ex causa peculiari magni populi con- \ncursus aut publicae valetudinis, possunt totam quoque \ndioecesim seu locum a ieiunio et ab abstinentia vel etiam \nab utraque simul lege dispensare. \n\n$ 3. In religione clericali exempta eandem dispen- \nsandi potestatem habent Superiores ad modum paro- \nchi, quod attinet ad personas, de quibus in can. 514, 8 1. \n\nCAN. 1246. \nSupputatio diei festi, itemque diei abstinentiae et \nieiunii, facienda est a media nocte usque ad mediam \nnoctem, salvo praescripto can. 923. \n\nTITULUS XIII. \nDe diebus festis. \n\nCAN. 1247. \n\n$ 1. Dies festi sub praecepto in universa Ecclesia \nsunt tantum: Omnes et singuli dies dominici, festa \nNativitatis, Cireumcisionis, Epiphaniae, Ascensionis \net sanctissimi Corporis Christi, Immaculatae Conce- \nptionis et Assumptionis Almae Genitricis Dei Mariae, \nsancti Ioseph eius sponsi, Beatorum Petri et Pauli A po- \nstolorum, Omnium denique Sanctorum, \n\nLiber Tertius - De Rebus 345 \n\n$ 2. Ecclesiastico praecepto dies festi Patronorum \nnon subiacent; locorum autem Ordinarii possunt sol- \nlemnitatem exteriorem transferre ad dominicam pro- \nxime sequentem. : \n\n$ 9. Sicubi aliquod festum ex enumeratis legitime \nsit abolitum vel translatum, nihil inconsulta Sede Apo- \nstolica innovetur. : \n\nCAN. 1248. \n\nFestis de praecepto diebus Missa audienda est; et \nabstinendum ab operibus servilibus, actibus forensibus, \nitemque, nisi aliud ferant legitimae consuetudines aut \npeculiaria indulta, publico mercatu, nundinis, aliisque \npublicis emptionibus et venditionibus. \n\nCAN. 1249. \n\nLegi de audiendo Sacro satisfacit qui Missae adest \nquocunque catholico ritu celebretur, sub dio aut in qua- \ncunque ecclesia vel oratorio publico aut semi-publico \net in privatis coemeteriorum aediculis de quibus in \ncan. 1190, non vero in aliis oratoriis privatis, nisi hoc \nprivilegium a Sede Apostolica concessum fuerit. \n\nTITULUS XIV. \nDe abstinentia et ieiunio. \n\nCAN. 1250. \nAbstinentiae lex vetat carne iureque ex carne vesci, \nnon autem ovis, lacticiniis et quibuslibet condimentis \netiam ex adipe animalium. \n\nCAN. 1251. \n\n$ 1. Lex ieiunii praescribit ut nonnisi unica per \ndiem comestio fiat; sed non vetat aliquid cibi mane et \nvespere sumere, servata.tamen circa ciborum quantita- \ntem et qualitatem probata locorum consuetudine. \n\n$ 2. Nec vetitum est carnes ac pisces in eadem re- \nfectione permiscere; nec serotinam refectionem cum \nprandio permutare. \n\n346 Codeoy Iuris Canonici \n\nCAN. 1252. \n\n8 l. Lex solius abstinentiae servanda est singulis \nsextis feriis. \n\n$ 2. Lex abstinentiae simul et ieiunii servanda est \nferia quarta Cinerum, feriis sextis et sabbatis Quadra- \ngesimae et feriis Quatuor Temporum, pervigiliis Pen- \ntecostes, Deiparae in caelum assumptae, Omnium San- \nctorum et Nativitatis Domini. \n\n$ 9. Lex solius ieiunii servanda est reliquis omni- \nbus Quadragesimae diebus. \n\n$ 4. Diebus dominicis vel festis de praecepto lex \nabstinentiae, vel abstinentiae et ieiunii, vel ieiunii tan- \ntum cessat, excepto tempore Quadragesimae, nec pervi- \ngilia antieipantur; item cessat Sabbato Sancto post me- \n\npiden, Cax. 1953. \n\nHis canonibus nihil immutatur de indultis particu- \nlaribus, de votis cuiuslibet personae physicae vel mo- \nralis, de constitutionibus ac regulis cuiusvis religionis \nvel instituti approbati sive virorum sive mulierum in \ncommuni viventium etiam sine votis. \n\nCAN. 1254. \n$ l. Abstinentiae lege tenentur omnes qui septimum \naetatis annum expleverint. \n$ 2. Lege ieiunii adstringuntur omnes ab expleto \nvicesimo primo aetatis anno ad inceptum sexagesimum. \n\nPARS TERTIA \nDE CULTU DIVINO \n\nON. 1255. \n$ 1. Sanctissimae Trinitati, singulis eiusdem Per- \nsonis, Christo Domino, etiam sub speciebus sacramen- \ntalibus, debetur cultus latriae; Beatae Mariae Virgini \ncultus hvperduliae; aliis cum Christo in caelo regnan- \ntibus cultus duliae, \n\nLiber Tertius - De Rebus 341 \n\n$ 2. Sacris quoque reliquiis atque imaginibus ve- \nneratio et cultus debetur relativus personae ad quam \nreliquiae imaginesque referuntur. \n\nCaN. 1250. \n\nCultus, si deferatur nomine Ecclesiae a. personis le- \ngitime ad hoc deputatis et per actus ex Ecclesiae insti- \ntutione Deo, Sanctis ac Beatis tantum exhibendos, \ndicitur publicus; sin minus, privatus. \n\nCax. 1251. \n\nUnius Apostolicae Sedis est tum sacram ordinare \nliturgiam, tum liturgicos approbare libros. \n\nCaN. 1258. \n\n$ 1. Haud licitum est fidelibus quovis modo active \nassistere seu partem habere in sacris acatholicorum. \n\n$ 2. Tolerari potest praesentia passiva seu mere ma- \nterialis, civilis officii vel honoris causa, ob gravem ra- \ntionem ab Episcopo in casu dubii probandam, in aca- \ntholicorum funeribus, nuptiis similibusque sollemniis, \ndummodo perversionis et scandali periculum absit. \n\nCAN. 1259. \n\n8 1. Orationes et pietatis exercitia ne permittantur \nin ecclesiis vel oratoriis sine revisione et expressa Or- \ndinarii loci licentia, qui in casibus difficilioribus rem \ntotam Sedi Apostolicae subiiciat. \n\n$ 2. Loci Ordinarius nequit novas litanias appro- \nbare publice recitandas. \n\nCAN. 1260. \n\nEcclesiae ministri in cultu exercendo unice a Supe- \nrioribus ecclesiasticis dependere debent. \n\nCAN. 1261. \n$ 1. Locorum Ordinarii advigilent ut sacrorum ca- \nnonum praescripta de divino eultu sedulo observentur, \net praesertim ne in cultum divinum sive publicum sive \nprivatum aut in quotidianam fidelium vitam supersti- \ntiosa ulla praxis inducatur, aut quidquam admittatur \n\n348 Codem Iuris Canonici \n\na fide alienum vel ab ecclesiastica traditione absonum \nvel turpis quaestus speciem praeseferens. \n\n$ 2. Si loci Ordinarius leges pro suo territorio hae \nin re tulerit, etiam religiosi omnes, exempti quoque, \nobligatione tenentur easdem servandi; et Ordinarius \npotest eorundem ecclesias vel publica oratoria in hunc \n\nfinem visitare. \nCAN. 1262. \n\n$ 1. Optandum ut, congruenter antiquae discipli- \nnae, mulieres in ecclesia separatae sint a viris. \n\n$ 2. Viri in ecclesia vel extra ecclesiam, dum sacris \nritibus assistunt, nudo capite sint, nisi aliud ferant pro- \nbati populorum mores aut peculiaria rerum adiuncta; \nmulieres autem, capite cooperto et modeste vestitae, \nmaxime cum ad mensam Dominicam accedunt. \n\nCaN. 1263. \n\n$ l. Potest magistratibus, pro eorum dignitate et \ngradu, locus in ecclesia esse distinctus, ad normam le- \ngum liturgicarum. \n\n$ 2. Sine expresso Ordinarii loci consensu nemo fi- \ndelis locum habeat in ecclesia sibi suisque reservatum; \nOrdinarius autem consensum ne praebeat, nisi cetero- \nrum fidelium commoditati sit sufficienter consultum. \n\n$ 3. Ea semper factis in concessionibus inest tacita \nconditio, ut Ordinarius possit, ex iusta causa, conces- \nsionem revocare, non obstante quolibet temporis de- \n\ncursu. \nCAN. 1264. \n\n$ 1l. Musicae in quibus sive organo aliisve instru- \nmentis sive cantu lascivum aut impurum aliquid mi- \nsceatur, ab ecclesiis omnino arceantur; et leges litur- \ngicae circa musicam sacram serventur. \n\n$ 2. Religiosae mulieres, si eisdem liceat, ad nor- \nmam suarum constitutionum vel legum liturgicarum ae \nde venia Ordinarii loci, in propria ecclesia aut oratorio \npublico canere, tali e loco canant, ubi a populo conspici \nnequeant, \n\nLiber Tertius - De Rebus 349 \n\nTITULUS XV. \nDe eustodia et eultu sanctissimae Eucharistiae. \n\nCAN. 12065. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia, dummodo adsit qui \neius curam habeat et regulariter sacerdos semel saltem \nin hebdomada Missam in sacro loco celebret : \n\n1.\" Custodiri debet in ecclesia cathedrali, in eecle- \nsia principe Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicaria- \ntus et Praefecturae Apostolicae, in qualibet ecclesia \nparoeciali vel quasi-paroeciali et in ecelesia adnexa do- \nmui religiosorum exemptorum sive virorum sive mu- \nlierum; \n\n2.\" Custodiri potest, de licentia Ordinarii loci, in \necclesia collegiata et in oratorio principali sive publico \nsive semi-publico tum domus piae aut religiosae, tum \ncollegii ecclesiastici quod a clericis saecularibus vel a \nreligiosis regatur. \n\n$ 2. Ut in aliis ecclesiis seu oratoriis custodiri pos- \nsit, necessarium est indultum apostolicum; loci Ordina- \nrius hane licentiam concedere potest tantummodo ec- \nclesiae aut oratorio pubblico ex iusta causa et per mo- \ndum actus. \n\n8 9. Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud \nse retinere aut secum in itinere deferre. \n\nCAN. 1266. \nEcclesiae in quibus sanctissima Eucharistia asser- \nvatur, praesertim paroeciales, quotidie per aliquot sal- \ntem. horas fidelibus pateant. \n\nCAN. 1261. \n\nRevocato quolibet contrario privilegio, in ipsa reli- \ngiosa vel pia domo sanctissima Eucharistia custodiri \nnequit, nisi vel in ecclesia vel in principali oratorio; \nnec apud moniales intra chorum vel septa monasterii. \n\n350 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 1208. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia continuo seu habitua- \nliter custodiri nequit, nisi in uno tantum eiusdem ec- \nclesiae altari. \n\n$ 2. Custodiatur in praecellentissimo ac nobilissimo \necclesiae loco ae proinde regulariter in altari maiore, \nnisi aliud venerationi et cultui tanti sacramenti com- \nmodius et decentius videatur, servato praescripto le- \ngum liturgicarum quod ad ultimos dies hebdomadae \nmaioris attinet. \n\n$ 3. Sed in ecclesiis cathedralibus, collegiatis aut \nconventualibus in quibus ad altare maius chorales fun- \nctiones persolvendae sunt, ne ecclesiasticis officiis im- \npedimentum afferatur, opportunum est ut sanctissima \nEucharistia regulariter non custodiatur in altari \nmaiore, sed in alio sacello seu altari. \n\n$ 4. Curent ecclesiarum rectores ut altare in quo \nsanctissimum Sacramentum asservatur sit prae omni- \nbus aliis ornatum, ita ut suo ipso apparatu magis mo- \nveat fidelium pietatem ac devotionem. \n\nCAN. 1269. \n\n$ 1. Sanctissima Eucharistia servari debet in taber- \nnaculo inamovibili in media parte altaris posito. \n\n3 2. Tabernaeulum sit affabre exstructum, unde- \nquaque solide clausum, decenter ornatum ad normam \nlegum liturgicarum, ab omni alia re vacuum, ac tam \nsedulo custodiatur ut periculum cuiusvis sacrilegae \nprofanationis arceatur. \n\n$ 9. Gravi aliqua suadente causa ab Ordinario loci \nprobata, non est vetitum sanctissimam Eucharistiam \nnocturno tempore extra altare, super corporali tamen, \nin loco tutiore et decenti, asservari, servato praeseri- \npto can. 1211. \n\n$ 4. Clavis tabernaculi, in quo sanctissimum Sacra- \nmentunvasservatur, diligentissime custodiri debet, one- \n\nLiber Tertius - De Rebus 351 \n\nrata graviter conscientia sacerdotis qui ecclesiae vel \noratorii curam habet. \nCaN. 1210. \n\nParticulae consecratae, eo numero qui infirmorum \net aliorum fidelium communioni satis esse possit, per- \npetuo conserventur in pyxide ex solida decentique ma- \nteria, eaque munda et suo operculo bene clausa, coo- \nperta albo velo serico et, quantum res feret, ornato. \n\nOAN. 1271. \n\nCoram tabernaculo, in quo sanctissimum Sacramen- \ntum asservatur, una saltem lampas diu noctuque con- \ntinenter luceat, nutrienda oleo olivarum vel cera apum; \nubi vero oleum olivarum haberi nequeat, Ordinarii loci \nprudentiae permittitur ut aliis oleis commutetur, quan- \ntum fieri potest, vegetabilibus. \n\nCAN. 1272. \n\nHostiae consecratae, sive propter fidelium commu- \nnionem, sive propter expositionem sanctissimi Sacra- \nmenti, et recentes sint et frequenter renoventur, vete- \nribus rite consumptis, ita ut nullum sit periculum cor- \nruptionis, sedulo servatis instructionibus quas Ordina- \nrius loci hac de re dederit. \n\nCAN. 1273. \n\nQui in religiosam fidelium institutionem incumbunt, \nnihil omittant ut pietatem erga sanctissimam Euchari- \nstiam in eorum animis excitent, eosque praesertim hor- \ntentur ut, non modo diebus dominicis et festis de prae- \ncepto, sed etiam diebus ferialibus intra hebdomadam, \nfrequenter, quantum fieri potest, Missae sacrificio as- \nsistant et sanctissimum Sacramentum visitent. \n\nCAN. 1274. \n$ 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est as- \nservare sanctissimam ILucharistiam, fieri potest expo- \nsitio privata seu cum pyxide ex qualibet iusta causa \nsine Ordinarii licentia; expositio vero publica seu cum \n\n359 Codes Iuris Canonici \n\nostensorio die festo Corporis Christi et intra octavam \nfieri potest in omnibus ecclesiis inter Missarum sollem- \nnia et ad Vesperas; aliis vero temporibus nonnisi ex \niusta et gravi causa praesertim publica et de Ordinarii \nloci licentia, licet ecelesia ad religionem exemptam per- \ntineat. \n\n$ 2. Minister expositionis et repositionis sanctissi- \nmi Sacramenti est sacerdos vel diaconus; minister vero \nbenedictionis Eucharisticae est solus sacerdos, nec eam \nimpertire diaconus potest, nisi in casu quo, ad normam \ncan. 845, $ 2, Viaticum ad infirmum detulerit. \n\nCaN. 1215. \n\nSupplieatio Quadraginta Horarum in omnibus ec- \nclesiis paroecialibus aliisque, in quibus sanctissimum \nSaeramentum habitualiter asservatur, statutis de con- \nsensu Ordinarii loci diebus, maiore qua fieri potest sol- \nlemnitate quotannis habeatur; et sicubi ob peculiaria \nrerum adiuncta nequeat sine gravi incommodo et cum \nreverentia tanto sacramento debita fieri, curet loci Or- \ndinarius ut saltem per aliquot continuas horas, statis \ndiebus, sanctissimum Sacramentum sollemniore ritu \nexponatur. \n\nTITULUS XVI. \n\nDe eultu Sanctorum, sacrarum imaginum, \net reliquiarum. \nCaN. 12706. \n\nBonum atque utile est Dei Servos, una cum Christo \nregnantes, suppliciter invocare eorumque reliquias at- \nque imagines venerari; sed prae ceteris filiali devotione \nBeatissimam Vi sio Mariam fideles universi prose- \nquantur. \n\nCAN. 1277. \n$ 1. Cultu publieo eos tantum Dei Servos venerari \n\nlicet, qui auctoritate Ecclesiae inter Sanctos vel Beatos \nrelati sint. \n\nLiber Tertius - De Rebus 353 \n\n$ 2. In album Sanctorum canonice relatis cultus \nduliae debetur; Sancti coli possunt ubique et quovis \nactu eius generis cultus; Beati vero non possunt, nisi \nloco et modo quo Romanus Pontifex concesserit. \n\nCAN. 1278. \n\nLaudabiliter quoque, servatis servandis, Sancti na- \ntionum, dioecesium, provinciarum, confraternitatum, \nfamiliarum religiosarum aliorumque locorum et mora- \nlium personarum eliguntur et, accedente confirmatione \nSedis Apostolicae, constituuntur Patroni; Beati non \nitem, sine peculiari eiusdem Sedis Apostolicae indulto. \n\nCaN. 1279. \n$ 1. Nemini liceat in ecclesiis, etiam exemptis, \naliüsve locis sacris ullam insolitam ponere vel ponen- \ndam curare imaginem, nisi ab Ordinario loci sit appro- \nbata. \n$ 2. Ordinarius autem sacras imagines publice ad \nfidelium venerationem exponendas ne approbet, quae \ncum probato Ecclesiae usu non congruant. \n$ 39. Nunquam sinat Ordinarius in ecclesiis aliisve \nlocis sacris exhiberi falsi dogmatis imagines vel quae \ndebitam decentiam et honestatem non praeseferant, aut \nrudibus periculosi erroris occasionem praebeant. \n$ 4. Si imagines, publicae. venerationi expositae, \nsollemniter benedicantur, haec benedictio Ordinario \nreservatur, qui tamen potest eam cuilibet sacerdoti com- \nmittere. \nCAN. 1280. \n\nImagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu \npraestantes, in ecclesiis vel oratoriis publicis fidelium \nvenerationi expositae, si quando reparatione indigeant, \nnunquam restaurentur sine dato scriptis consensu ab \nOrdinario; qui, antequam licentiam concedat, pruden- \ntes ac peritos viros consulat. \n\nCod. Iur. Cam. 23 \n\n354 Hn Codes luris Caaonici \n\nCaN. 1281. \n\n$ 1. Insignes reliquiae aut imagines pretiosae item- \nque aliae reliquiae aut imagines quae in aliqua ecclesia \nmagna populi veneratione honorentur, nequeunt va- \nlide alienari neque in aliam ecclesiam perpetuo trans- \nferri sine Apostolicae Sedis permissu. \n\n$ 2. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae \nsunt corpus, caput, brachium, antibrachium, cor, lin- \ngua, manus, crus aut illa pars corporis in qua passus \nest martyr, dummodo sit integra et non parva. \n\nCAN. 1282. \n\n$ 1. Insignes Sanctorum vel Beatorum reliquiae ne- \nqueunt in aedibus vel oratoriis privatis asservari, sine \nexpressa Ordinarii loci licentia. \n\n8 2. Reliquiae non insignes debito cum honore etiam \nin domibus privatis servari pieque a fidelibus gestari \npossunt. \n\nCav. 1283. \n\n$ 1. Publico eultu eae solae reliquiae in ecclesiis, \nquanquam exemptis, honorari possunt, quas genuinas \nesse constet authentico documento alicuius S. R. E. \nCardinalis, vel Ordinarii loci, vel alius viri ecclesiastici \ncui facultas authenticandi indulto apostolico sit con- \ncessa. \n\n$ 2. Vicarius Generalis nequit, sine mandato spe- \nciali, reliquias authenticas edicere. \n\nCAN. 1281. \n\nLocorum Ordinarii reliquiam, quam certo non esse \nauthenticam norint, a fidelium cultu prudenter amo- \nveant. \n\nCAN. 1285. \n\n$ 1. Sacrae reliquiae, quarum authenticitatis do- \ncumenta ob civiles perturbationes vel ob alium quemli- \nbet casum interierint, publicae venerationi ne exponan- \ntur, nisi praecedat iudicium Ordinarii loci, non autem: \nVicarii Generalis sine mandato speciali. \n\nLiber Tertius - De Rebus 95D \n\n$ 2. Reliquiae tamen antiquae in ea veneratione \nqua hactenus fuerunt, sunt retinendae, nisi in aliquo \npeculiari casu certis argumentis constet eas falsas vel \nsuppositicias esse. \n\nCAN. 1286. \n\nLocorum Ordinarii ne sinant, maxime in sacris con- \ncionibus, libris, ephemeridibus vel commentariis fo- \nvendae pietati destinatis, ex meris coniecturis, ex solis \nprobabilibus argumentis vel praeiudicatis opinionibus, \npraesertim verbis ludibrium aut despectum sapienti- \nbus, quaestiones agitari de sacrarum reliquiarum au- \nthenticitate. \n\nCAN. 1281. \n\n$ 1. Reliquiae, cum exponuntur, in thecis seu capsis \nclausae et obsignatae sint oportet. \n\n$ 2. Reliquiae sanctissimae Crucis nunquam in ea- \ndem theca cum reliquiis Sanctorum publicae venera- \ntioni exhibeantur, sed propriam thecam separatam ha- \nbeant. \n\n$ 3. Beatorum reliquiae, sine peculiari indulto, in \nprocessionibus ne circumferantur, neve in ecclesiis ex- \nponantur, nisi ubi eorum officium et Missa celebretur \nex Sedis Apostolicae concessione. \n\nCAN. 1288. \n\nSanctissimae Crucis reliquiae, quas in cruce pecto- \nrali Episcopus forte defert, ecclesiae cathedrali, ipso \ndefuncto, cedunt, Episcopo successori transmittendae; \net si defunctus pluribus praefuerit dioecesibus, eccle- \nsiae cathedrali dioecesis, in cuius territorio supremum \ndiem obiit aut, si extra dioecesim mortuus est, ex qua \nultimo discessit. \n\nCaN. 1289. \n\n$ 1. Sacras reliquias vendere nefas est; adeoque Or- \ndinarii locorum, vicarii foranei, parochi aliive curam \nanimarum habentes, sedulo caveant ne sacrae reliquiae, \npraesertim sanctissimae Crucis, occasione maxime he- \n\n356 Codeao Iuris Canonici \n\nreditatum aut alienationis acervi bonorum, veneant, \nneve in acatholicorum manus transeant. \n\n$ 2. Rectores ecclesiarum, ceterique ad quos spe- \nctat, sedulo invigilent ne sacrae reliquiae ullo modo \nprofanentur, neve hominum incuria pereant, vel minus \ndecenter custodiantur. \n\nTITULUS XVII. \nDe sacris processionibus. \n\nCav. 1290. \n\n$ 1. Nomine sacrarum processionum significantur \nsollemnes supplicationes quae a populo fideli, duce \nclero, fiunt eundo ordinatim de loco sacro ad locum sa- \ncrum, ad excitandam fidelium pietatem, ad commemo- \nranda Dei beneficia eique gratias agendas, ad divinum \nauxilium implorandum. \n\n8 2. Ordinariae sunt quae B ibis diebus per annum \nnofi ad normam librorum liturgicorum vel consuetu- \ndinum ecclesiarum; eatraordinariae, quae aliis publicis \nde causis in alios dies indicuntur. \n\nCaN. 1291. \n\n$ I. Nisi aliter ferat immemorabilis consuetudo, vel \nlocorum circumstantiae, prudenti Episcopi iudicio, \naliud exigant, die festo Corporis Christi unica tantum \nsollemnisque per publicas vias processio in uno eodem- \nque loco fieri debet ab ecclesia digniore, eique clerici \nomnes religiosaeque virorum familiae, etiam exemptae, \net laicorum confraternitates interesse debent, regula- \nribus exceptis qui in strictiore clausura perpetuo vi- \nvant, aut a civitate ultra tria millia passuum distent. \n\n$ 2. Oeterae paroeciae et ecclesiae etiam regulares \npossunt, intra octavam, proprias processiones extra ec- \nclesiae ambitum agere; sed ubi plures sunt ecclesiae, \nOrdinarii loci est dies, horas ac vias praestituere quibus \nsuam quaeque processionem agant. \n\nLiber Tertius - De Rebus 357 \n\nO^N. 1292. \n\nOrdinarius loci, audito Capitulo cathedrali, potest \nex publica causa extraordinarias processiones indicere; \nquibus, sicut et ordinariis ac consuetis, ii omnes inter- \nesse debent de quibus in can. 1291, 8 1. \n\nCAN. 1293. \nReligiosi etiam exempti nequeunt extra suas eccle- \nsias et claustra processiones ducere sine Ordinarii loci \nlicentia, salvo praescripto can. T2 SIM \n\nCAN. 1294. \n\n$ 1. Parochus vel quivis alius nequit processiones \nnovas inducere aut consuetas transferre vel abolere sine \nOrdinarii loci licentia. \n\n8 2. Processionibus alicuius ecclesiae propriis inter- \nesse debent omnes clerici eidem ecclesiae adscripti. \n\nCAN. 1295. \n\nCurent Ordinarii ut sacrae processiones, exstirpa- \ntis, si qui sint, malis usibus, ordinate procedant eaque \nmodestia ac reverentia ab omnibus perficiantur, quae \npiis ac religiosis huiusmodi actibus maxime convenit. \n\nTITULUS XVIII. \nDe sacra supellectili. \n\nCON. 1296. \n\n$ Ll. Sacra supellex, praesertim quae, ad normam \nlegum liturgicarum, benedicta aut consecrata esse de- \nbet quaeque publico in cultu adhibetur, caute custodia- \ntur in ecclesiae sacrario aliove tuto ac decenti loco, nec \nad usus profanos adhibeatur. \n\n$ 2. Ad normam can. 1522, 88 2, 3 universae sacrae \nsupellectilis inventarium fiat et accurate servetur. \n\n$ 9. Circa materiam et formam sacrae supellectilis, \nserventur praescripta liturgica, ecclesiastica traditio \net, meliore quo fieri potest modo, etiam artis sacrae \nleges. \n\n358 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 1297. \n\nNisi aliter sit provisum, qui officio tenentur repa- \nrandae ecclesiae ad normam can. 1186, debent quoque \nei providere de sacra supellectili ad cultum necessaria. \n\nCAN. 1298. | \n\n$ 1. Defuncti S. R. E. Cardinalis, qui in Urbe do- \nmicilium habebat, quamvis Episcopus suburbicarius \naut Abbas nullius esset, quaelibet sacra supellex, exce- \nptis annulis et crucibus pectoralibus etiam cum saeris \nreliquiis, aliaeque res omnes stabiliter divino cultui \ndestinatae, nulla habita ratione qualitatis et naturae \nredituum quibus comparatae sint, cedunt pontificio sa- \ncrario, nisi Cardinalis eas donaverit aut testamento \nreliquerit alicui ecclesiae vel oratorio publico vel loco \npio vel alicui personae ecclesiasticae seu religiosae. \n\n8 2. Optandum ut Cardinalis, qui huiusmodi facul- \ntate uti velit, saltem ex parte praeferat illas ecclesias, \nquas in titulum, administrationem seu commendam \nobtinuerit. \n\nCaN. 1299. \n\n$ 1. Defuncti Episcopi residentialis, etiamsi cardi- \nnalitia dignitate fulserit, sacra supellex cedit ecclesiae \ncathedrali, exceptis annulis et erucibus pectoralibus \netiam cum saeris reliquiis, salvo praescripto can. 1288, \net iis omnibus utensilibus cuiusvis generis quae legi- \ntime probetur ab Episcopo defuncto comparata fuisse \nbonis ad ipsam ecclesiam non pertinentibus neque con- \nstet in ecclesiae proprietatem transiisse. \n\n$ 2. Si quando Episcopus duas vel plures dioeceses \nsuccessive rexerit aut simul praefuerit duabus vel plu- \nribus dioecesibus unitis aut in perpetuam administra- \ntionem concessis, cathedralem ecclesiam habentibus \npropriam et distinctam, quae sacra utensilia constiterit \nreditibus unius tantum dioecesis fuisse comparata, ea \neiusdem cathedrali ecclesiae cedunt; secus dividi de- \nbent, aequis partibus, inter singulas ecclesias cathedra- \nles, dummodo dioecesium reditus ne sint divisi, sed \n\nLiber Tertius - De Rebus 359 \n\nunam episcopalem mensam perpetuo constituant; si \nvero reditus divisi sint ac separati, divisio fiat inter \nsingulas ecclesias cathedrales pro ratione fructuum \nquos in singulis dioecesibus Episcopus perceperit ac \ntemporis quo eisdem praefuerit. \n\n$ 9. Episcopus obligatione tenetur inventarii sa- \ncrorum utensilium authentica forma conficiendi, in \nquo pro rei veritate quando acquisita sint, exprimat, \ndistincteque describat si qua non ex ecclesiae reditibus \nac proventibus, sed ex propriis bonis vel ex donatione \nsibi facta comparaverit; secus omnia reditibus ecclesiae \ncomparata praesumuntur. \n\nCaN. 1300. \n\nQuae in can. 1299 praescripta sunt, applicentur quo- \nque clerico qui in aliqua ecclesia beneficium saeculare \nvel religiosum obtinuerit. \n\nCaN. 1301. \n\n$ 1. S. R. E. Cardinalis, Episcopus residentialis \naliique clerici beneficiarii obligatione tenentur curandi \ntestamento vel alio instrumento in forma iuris civilis \nvalido ut canonica praescripta, de quibus in can. 1298- \n1300, debitum effectum etiam in foro civili sortiantur. \n\n$8 2. Quamobrem tempestive ac forma iure civili va- \nlida personam integrae famae designent ad normam \ncan. 380, quae, adveniente ipsorum morte, non solum \nsacram supellectilem, sed etiam libros, documenta alia- \nque quae ad ecclesiam pertinent et in eorum domo re- \nperiuntur, occupet et cui debentur, remittat. \n\nCAN. 1302. \n\nRectores ecclesiarum aliique quibus credita sit cura \nsacrae supellectilis, sedulo debent eiusdem conserva- \ntioni et decori prospicere. \n\nCaN. 1308. \n\n$ 1. Ecclesia cathedralis debet sacram supellectilem \naliaque quae ad Missae sacrificium vel ad alias ponti- \nficales functiones necessaria sint, gratis Episcopo sub- \n\n360 Codeao Iuris Canonici \n\nministrare etiam privatim celebranti non solum in \necclesia cathedrali, sed in aliis quoque civitatis vel su- \nburbii ecclesiis. \n\n$ 2. Si qua ecclesia paupertate laborat, potest Or- \ndinarius permittere ut a sacerdotibus qui in proprium \ncommodum inibi celebrant, propter utensilia ceteraque \nad Missae sacrificium necessaria, moderata stipes exi- \ngatur. \n\n$ 9. Episcopi, non autem Vicarii Capitularis aut \nVicarii Generalis sine speciali mandato, est eandem \nstipem definire, et nemini, etiam religiosis etsi exem- \nptis, licet ea maiorem exigere. \n\n$ 4. Episcopus pro tota dioecesi eiusmodi stipem in \ndioecesana Synodo, si fieri possit, definiat, aut extra \nSynodum, audito Capitulo. \n\nCaN. 1304. \n\nBenedictionem illius sacrae supellectilis quae ad \nnormam legum liturgicarum benedici debet antequam \nad usum sibi proprium adhibeatur, impertire possunt : \n\n1.\" 8S. R. E. Cardinales et Episcopi omnes; \n\n2. Locorum Ordinarii, charactere episcopali ca- \nrentes, pro ecclesiis et oratoriis proprii territorii; \n\n3.\" Parochus pro ecclesiis et oratoriis in territo- \nrio suae paroeciae positis, et rectores ecclesiarum pro \nsuis ecclesiis; \n\n4.\" Sacerdotes a loci Ordinario delegati, intra \nfines delegationis et iurisdictionis delegantis; \n\n5.\" Superiores religiosi, et sacerdotes eiusdem re- \nligionis ab ipsis delegati, pro propriis ecclesiis et ora- \ntoriis ac pro ecclesiis monialium sibi subiectarum. \n\nCaN. 1305. \n. $ I. Saera supellex benedicta aut consecrata bene- \ndictionem aut consecrationem amittit : \n1. Si tales laesiones vel mutationes subierit ut \npristinam amiserit formam, et iam ad suos usus non \nhabeatur idonea; \n\nLiber Tertius - De Rebus 361 \n\n2.\" Bi ad usus indecoros adhibita vel publicae ven- \nditioni exposita fuerit. \n$ 2. Calix et patena non amittunt consecrationem \nob consumptionem vel renovationem auraturae, salva \ntamen, priore in casu, gravi obligatione rursum ea \nEX CaN. 1306. \n\n$ 1. Curandum ne calix cum patena et ante lotio- \nnem purificatoria, pallae et corporalia, quae adhibita \nfuere in sacrificio Missae, tangantur, nisi a clericis vel \nab iis qui eorum custodiam habent. \n\n$ 2. Purificatoria, pallae et corporalia, in Missae \nsacrificio adhibita, ne tradantur lavanda laicis etiam \nreligiosis, nisi prius abluta fuerint a clerico in maiori- \nbus ordinibus constituto; aqua autem primae lotionis \nmittatur in sacrarium vel, si hoc desit, in ignem. \n\nTITULUS XIX. \nDe voto et iureiurando. \nCAPUT I. \n\nDe voto. \n\nCAN. 1307. \n\n3 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera \nDeo facta de bono possibili et meliore, ex virtute reli- \ngionis impleri debet. \n\n$ 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti ra- \ntionis usu pollentes, sunt voti capaces. \n\n8 9. Votum metu gravi et iniusto emissum ipso iure \nnullum est. Caw. 1308. \n\n8 1. Votum est publicum si nomine Ecclesiae a le- \ngitimo Superiore ecclesiastico acceptetur; secus, pri- \nvatum. \n\n$8 2. Sollemne, si ab Ecclesia uti tale fuerit agni- \ntum; secus, simplea. \n\n$ 9. Reservatum, cuius dispensationem sola Sedes \nApostolica concedere potest. \n\n369. Codec Iuris Canonici \n\n$ 4. Personale, quo actio voventis promittitur; \nreale, quo promittitur res aliqua; miztum, quod per- \nsonalis et realis naturam participat. \n\nCaN. 1309. \n\nVota privata Sedi Apostolicae reservata sunt tan- \ntummodo votum perfectae ac perpetuae castitatis et \nvotum ingrediendi in religionem votorum sollemnium, \nquae emissa fuerint absolute et post completum deci- \nmum octavum aetatis annum. \n\nCAN. 18310. \n$1. Votum non obligat, ratione sui, nisi emit- \ntentem. \n$ 2. Voti realis obligatio transit ad heredes, item \nobligatio voti mixti pro parte qua reale est. \n\nCaN. 1811. \n\nOessat votum lapsu temporis ad finiendam obliga- \ntionem appositi, mutatione substantiali materiae pro- \nmissae, deficiente conditione a qua votum pendet aut \neiusdem causa finali, irritatione, dispensatione, com- \nmutatione. \n\nCaN. 1312. \n\n$ 1. Qui potestatem dominativam in voluntatem \nvoventis legitime exercet, potest eius vota valide et, ex \niusta causa, etiam licite irrita reddere, ita ut nullo i in \ncasu obligatio postea reviviscat. \n\n$ 2. Qui potestatem non quidem in voluntatem vo- \nSeni sed in voti materiam habet, potest voti obliga- \ntionem tandiu suspendere, quandiu voti adimplemen- \ntum sibi praeiudicium afferat. \n\nCaN. 1313. \n\nVota non reservata possunt iusta de causa dispen- \nsare, dummodo dispensatio ne laedat ius aliis quae- \nsitum : \n\n1.? Loci Ordinarius quod attinet ad omnes suos \nsubditos atque etiam peregrinos; \n\nLiber Tertius - De Rebus 363 \n\n2. Superior religionis clericalis exemptae quod \nattinet ad personas quae can. 514, 8 1, enumerantur; \n2.\" Ili quibus ab Apostolica Sede delegata fuerit \ndispensandi potestas. \nCaN. 1314. \n\nOpus voto non reservato promissum potest in me- \nlius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; \nin minus vero bonum ab illo cui potestas est dispen- \nsandi in votis ad normam can. 1313. \n\nCAN. 1315. \n\nVota ante professionem religiosam emissa suspen- \nduntur, donec vovens in religione permanserit. \n\nCAPUT II. \nDe iureiurando. \nCAN. 1316. \n$ 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini \nin testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, \nin iudicio et in iustitia. \n$ 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admit- \ntunt, per procuratorem praestari valide nequit. \n\nCAN 1914. \n\n$ 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari \nreligionis obligatione tenetur implendi quod iureiu- \nrando firmaverit. \n\n$ 2. Iusiurandum per vim aut metum gravem ex- \ntortum valet, sed a Superiore ecclesiastico relaxari \npotest. | \n\n$ 9. Iusiurandum nec vi nec dolo praestitum quo \nquis privato bono aut favori renuntiat lege ipsi con- \ncesso, servandum est quoties non vergit in dispendium \nsalutis aeternae. CAN. 1818. \n\n$ 1. Iusiurandum promissorium sequitur naturam \net conditiones actus cui adiicitur. \n\n$ 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum \naut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae \n\n364 Codez Iuris Canonici \n\niusiurandum adiiciatur, nullaia exinde actus consequi- \ntur firmitatem. \nCaN. 1319. \n\nObligatio iureiurando promissorio inducta desinit : \n\n1.? Si remittatur ab eo in euius commodum iusiu- \nrandum emissum fuerat; \n\n2. Si res iurata substantialiter mutetur, aut, \nmutatis adiunctis, fiat sive mala sive omnino indiffe- \nrens, aut denique maius bonum impediat; \n\n3.\" Deficiente causa finali aut conditione sub qua \nforte iusiurandum datum sit; \n\n4.\" Irritatione, dispensatione, commutatione, ad \nnormam can. 1320. \n\nCaN. 1320. \n\nQui irritare, dispensare, commutare possunt votum, \neandem potestatem eademque ratione habent circa \niusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispen- \nsatio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem \nremittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiu- \nrandum dispensare propter necessitatem aut utilitatem \nEcclesiae. \n\nCaN. 1321. \n\nIusiurandum stricte est interpretandum secundum \nius et secundum intentionem iurantis, aut, si hic dolo \nagat, secundum intentionem illius cui iuratur. \n\nPARS QUARTA \nDE MAGISTERIO ECCLESIASTICO \n\nCa4N. 1322. \n$ l. Christus Dominus fidei depositum Ecclesiae \nconcredidit, ut ipsa, Spiritu Sancto iugiter assistente, \ndoctrinam revelatam sancte custodiret et fideliter ex- \nponeret. \n$ 2. Ecclesiae, independenter a qualibet civili pote- \nstate, ius est et officium gentes omnes evangelicam do- \n\nLiber Tertius - De Rebus 365 \n\nctrinam docendi : hane vero rite ediscere veramque Dei \nEcclesiam amplecti omnes divina lege tenentur. \n\nCAN. 1323. \n\n$ 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt \nquae verbo Dei scripto vel tradito continentur et ab \nEcclesia sive sollemni iudicio sive ordinario et univer- \nsali magisterio tanquam divinitus revelata credenda \nproponuntur. \n\n$ 2. Sollemne huiusmodi iudicium pronuntiare pro- \nprium est tum Oecumenici Concilii tum Romani Ponti- \nficis ex cathedra loquentis. \n\n$ 9. Declarata seu definita dogmatice res nulla in- \ntelligitur, nisi id manifeste constiterit. \n\nCAN. 1324. \n\nSatis non est haereticam pravitatem devitare, sed \noportet illos quoque errores diligenter fugere, qui ad \nillam plus minusve accedunt; quare omnes debent etiam \nconstitutiones et decreta servare quibus pravae huius- \nmodi opiniones a Sancta Sede proscriptae et prohibi- \ntae sunt. \n\nCAN. 1325. \n\n$ 1. Fideles Christi fidem aperte profiteri tenentur \nquoties eorum silentium, tergiversatio aut ratio agendi \nsecumferrent implicitam fidei negationem, contemptum \nreligionis, iniuriam Dei vel scandalum proximi. \n\n$ 2. Post receptum baptismum si quis, nomen reti- \nnens christianum, pertinaciter aliquam ex veritatibus \nfide divina et catholica eredendis denegat aut de ea du- \nbitat, haereticus; si a fide christiana totaliter recedit, \napostata; si denique subesse renuit Summo Pontifici \naut cum membris Ecclesiae ei subiectis communicare \nrecusat, schismaticus est. \n\n$ 9. Caveant catholici ne disputationes vel collatio- \nnes, publicas praesertim, cum acatholicis habeant, sine \nvenia Sanctae Sedis aut, si casus urgeat, loci Ordinarii. \n\n366 Codez Iuris Canonici \n\nCAN. 1326. \n\nEpiscopi quoque, licet singuli vel etiam in Conciliis \nparticularibus congregati infallibilitate docendi non \npolleant, fidelium tamen suis curis commissorum, sub \nauctoritate Romani Pontificis, veri doctores seu magi- \nstri sunt. \n\nTITULUS XX. \nDe divini verbi praedicatione. \n\nCav. 1327. \n\n$ 1. Munus fidei catholicae praedicandae commis- \nsum praecipue est Romano Pontifici pro universa Ec- \nclesia, IZpiscopis pro suis dioecesibus. \n\n$ 2. Episcopi tenentur officio praedicandi per se ipsi \nEvangelium, nisi legitimo prohibeantur impedimento; \net insuper, praeter parochos, debent alios quoque viros \nidoneos in auxilium assumere ad huiusmodi praedica- \ntionis munus salubriter exsequendum. \n\nCaN. 1328. \n\nNemini ministerium praedicationis licet exercere, \nnisi a legitimo Superiore missionem receperit, facultate \npeculiariter data, vel officio collato, cui ex sacris cano- \nnibus praedicandi munus inhaereat. \n\nCAPUT I. \nDoe catechetica institutione. \n\nCAN. 1329. \nProprium ae gravissimum officium, pastorum prae- \nsertim animarum, est catecheticam populi christiani \ninstitutionem curare. \n\nCaN. 1330. \nDebet parochus : \n1.? Statis temporibus, continenti per plures dies \ninstitutione, pueros ad sacramenta poenitentiae et con- \nfirmationis rite suscipienda singulis annis praeparare; \n\nLiber Tertius - De Rebus 367 \n\n2. Peculiari omnino studio, praesertim, si nihil \nobsit, Quadragesimae tempore, pueros sic instituere ut \nsancte Sancta primum de altari libent. \n\nCAN. 1331. \nPraeter puerorum institutionem de qua in can. 1330, \nparochus non omittat pueros, qui primam communio- \nnem recenter receperint, uberius ac perfectius catechi- \n\nsmo excolere. , \nCAN. 1332. \n\nDiebus dominicis aliisque festis de praecepto, ea \nhora quae suo iudicio magis apta sit ad populi fre- \nquentiam, debet insuper parochus catechismum fideli- \nbus adultis, sermone ad eorum captum accommodato, \n\nexplicare. \nvi CAN. 1333. \n\n$ Il. Parochus in religiosa puerorum institutione \npotest, imo, si legitime sit impeditus, debet operam ad- \nhibere clericorum, in paroeciae territorio degentium, \naut etiam, si necesse sit, piorum laicorum, potissimum \nilorum qui in pium sodalitium doctrinae christianae \naliudve simile in paroecia erectum adscripti sint. \n\n$ 2. Presbyteri aliique clerici, nullo legitimo impe- \ndimento detenti, proprio parocho in hoc sanctissimo \nopere adiutores sunto, etiam sub poenis ab Ordinario \ninfligendis. \n\nCAN. 1334. \n\nSi, Ordinarii loci iudicio, religiosorum auxilium ad \ncatecheticam populi institutionem sit necessarium, Su- \nperiores religiosi, etiam exempti, ab eodem Ordinario \nrequisiti, tenentur per se vel per suos subditos religio- \nS08, sine tamen regularis disciplinae detrimento, illam \npopulo tradere, praesertim in propriis ecclesiis. \n\nCAN. 1335. \n\nNon solum parentes aliique qui parentum locum te- \nnent, sed heri quoque ac patrini obligatione adstrin- \nguntur curandi ut omnes sibi subiecti vel commendati \ncatechetica institutione erudiantur. \n\n368 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1336. \n\nOrdinarii loci est omnia in sua dioecesi edicere quae \nad populum in christiana doctrina instituendum spe- \nctent; et etiam religiosi exempti, quoties non exemptos \ndocent, eadem servare tenentur. \n\nCAPUT II. \nDe sacris concionibus. \nCAN. 13931. \nTum clericis e clero saeculari, tum religiosis non \nexemptis facultatem concionandi pro suo territorio so- \nlus concedit loci Ordinarius. \n\nCAN. 1338. \n\n$ 1. Si concio habenda sit tantum ad religiosos \nexemptos aliosve de quibus in can. 514, $ 1, facultatem \nconcionandi in religione clericali dat eorum Superior \nsecundum constitutiones; qui in casu potest eam con- \ncedere etiam iis qui de clero saeculari vel de alia reli- \ngione sunt, dummodo à proprio Ordinario vel Supe- \nriore fuerint idonei iudicati. \n\n$ 2. Ri concio habenda sit ad alios, vel etiam ad \nmoniales regularibus subiectas, facultatem religiosis \nquoque exemptis impertit Ordinarius loci in quo concio \nfiet; concionator autem, verba facturus monialibus ex- \nemptis, licentia Superioris regularis praeterea indiget. \n\n$ 9. Facultatem vero concionandi apud sodales re- \nligionis laicalis, quamvis exemptae, dat loci Ordina- \nrius; sed concionator nequit facultate uti sine Superio- \nris religiosi assensu. \n\nCAN. 1339. \n\n$ L1. Ordinarii locorum religiosis qui a proprio Su- \nperiore exhibeantur, facultatem concionandi, sine gravi \ncausa, ne denegent, concessamque ne revocent, praeser- \ntim una simul universis domus religiosae secerdotibus, \nfirmo tamen praescripto can. 1340. \n\nLiber Tertius - De Rebus 369 \n\n$ 2. Concionatoribus religiosis, ut facultate rece- \npta uti liceat, opus est praeterea sui Superioris licentia. \n\nCAN. 1340. \n\n$ 1l. Graviter onerata eorum conscientia, loci Ordi- \nnarius vel Superior religiosus facultatem vel licentiam \nconcionandi cuiquam ne concedant, nisi prius constet \nde eius bonis moribus et de sufficienti doctrina per exa- \nmen ad normam can. 877, $ 1. \n\n$ 2. 8i, concessa facultate vel licentia, compererint \nnecessarias dotes in concionatore desiderari, debent \neam revocare; in dubio de doctrina, debent certis argu- \nmentis dubitationem excutere, novo etiam examine, si \nopus fuerit. \n\n$ 9. Ob revocatam concionandi facultatem vel li- \ncentiam, datur recursus, sed non in suspensivo. \n\nOAN. 1841. \n\n$ 1. Sacerdotes extradioecesani sive saeculares sive \nreligiosi ad concionandum ne invitentur, nisi prius li- \ncentia ab Ordinario loci in quo concio habenda sit, ob- \ntenta fuerit; hic autem, nisi eorum idoneitatem aliunde \ncompertam habeat, licentiam ne concedat, nisi prius \nbonum testimonium super concionatoris doctrina, pie- \ntate, moribus a proprio eiusdem Ordinario habuerit; \nqui, graviter onerata conscientia, secundum veritatem \nrespondere tenetur. \n\n$ 2. Licentiam tempestive petere debet parochus, si \nagatur de paroeciali ecclesia aliave eidem subiecta; re- \nctor ecclesiae, si de ecclesia parochi auctoritati non ob- \nnoxia; prima dignitas, de Capituli consensu, si de ec- \nclesia capitulari; moderator seu cappellanus confrater- \nnitatis, si de ecclesia eiusdem confraternitatis propria. \n\n8 9. Si ecclesia paroecialis sit simul capitularis aut \nconfraternitatis propria, illa licentiam petat, qui sa- \ncras functiones iure peragit. \n\nCod. Iur. Can. \n\n[s \n- \n\n370 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1342. \n$ 1. Coneionandi facultas solis sacerdotibus vel dia- \nconis fiat, non vero ceteris clericis, nisi rationabili de \ncausa, iudicio Ordinarii et in casibus singularibus. \n$ 2. Coneionari in ecclesia vetantur laici omnes, \netsi religiosi. \nCaN. 1343. \n$ Il. Ordinarii locorum ius habent concionandi in \nqualibet sui territorii ecclesia, quamvis exempta. \n$ 2. Nisi agatur de magnis civitatibus, potest quo- \nque Episcopus prohibere ne in aliis eiusdem loci eccle- \nsiis verba fiant ad fideles, quo tempore vel concionem \nipse habet vel coram se, ex causa publiea atque extra- \nordinaria, convocatis fidelibus, habendam curat. \n\nCAN. 1344. \n\n$ I. Diebus dominicis ceterisque per annum festis \nde praecepto proprium cuiusque parochi officium est, \nconsueta homilia, praesertim intra Missam in qua \nmaior soleat esse populi frequentia, verbum Dei populo \nnuntiare. \n\n$ 2. Parochus huic obligationi nequit per alium ha- \nbitualiter satisfacere, nisi ob iustam causam ab Ordi- \nnario probatam. \n\n$8 3. Potest Ordinarius permittere ut sollemnioribus \nquibusdam festis aut etiam, ex iusta causa, aliquibus \ndiebus dominicis concio omittatur. \n\nCAN. 1845. \n\nOptandum ut in Missis quae, fidelibus adstantibus, \ndiebus festis de praecepto in omnibus ecclesiis vel ora- \ntoriis publicis celebrantur, brevis Evangelii aut ali- \ncuius partis doctrinae christianae explanatio fiat; quod \nsi loci Ordinarius id praeceperit, opportunis datis in- \nstructionibus, hac lege tenentur non solum sacerdotes e \nclero saeculari, sed etiam religiosi, exempti quoque, in \nsuis ipsorum ecclesiis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 311 \n\nCaN. 1346. \n\n$ 1. Curent locorum Ordinarii ut tempore Quadra- \ngesimae, itemque, si id expedire visum fuerit, tempore \nAdventus, in ecclesiis cathedralibus et paroecialibus \nsacrae conciones frequentius ad fideles habeantur. \n\n$ 2. Canonici aliique de Capitulo huic concioni, si \nin propria ecclesia continuo post chorum habeatur, in- \nteresse tenentur, nisi iusto impedimento detineantur; et \nillos Ordinarius, poenis quoque adhibitis, ad id adigere \npotest. \n\nCAN. 1347. \n\n$ 1. In sacris concionibus exponenda in primis sunt \nquae fideles credere et facere ad salutem oportet. \n\n$ 2. Divini verbi praecones abstineant profanis aut \nabstrusis argumentis communem audientium captum \nexcedentibus; et evangelicum ministerium non in per- \nsuasibilibus humanae sapientiae verbis, non in profano \ninanis et ambitiosae eloquentiae apparatu et lenocinio, \nsed in ostensione spiritus et virtutis exerceant, non se- \nmetipsos, sed Christum crucifixum praedicantes. \n\n3 3. Ni, quod absit, concionator errores aut scan- \ndala disseminet, servetur praescriptum can. 2317; si \nhaereses, in eum praeterea, ad normam iuris, agatur. \n\nCAN. 1348. \nMonendi et adhortandi diligenter fideles sunt ut sa- \ncris concionibus frequenter intersint. \n\nCAPUT III. \nDe sacris missionibus. \nCAN. 1349. \n\n$ 1. Ordinarii advigilent ut, saltem decimo quoque \nanno, sacram, quam vocant, missionem, ad gregem sibi \n\ncommissum habendam parochi curent. \n$ 2. Parochus, etiam religiosus, in his missionibus \n\ninstituendis mandatis Ordinarii loci stare debet. \n\n379 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1350. \n$ 1. Ordinarii locorum et parochi acatholicos, in \nsuis dioecesibus et paroeciis degentes, commendatos \nsibi in Domino habeant. \n$ 2. In aliis territoriis universa missionum cura \napud acatholieos Sedi Apostolicae unice reservatur. \n\nCAN. 1851. \nAd amplexandam fidem catholicam nemo invitus co- \ngatur. \nTITULUS XXI. \nDe Seminariis. \n\nCAN. 1352. \n\nEcclesiae est ius proprium et exclusivum eos insti- \ntuendi qui ecclesiasticis ministeriis sese devovere cu- \npiunt. \n\nCAN. 1353. \n\nDent operam sacerdotes, praesertim parochi, ut \npueros, qui indicia praebeant ecclesiasticae vocationis, \npeculiaribus curis à saeculi contagiis arceant, ad pie- \ntatem informent, primis litterarum studiis imbuant \ndivinaeque in eis vocationis germen foveant. \n\nCAN. 1354. \n\n$ 1. Unaquaeque dioecesis in loco convenienti ab \nEpiscopo electo Seminarium seu collegium habeat in \nquo, pro modo facultatum et dioecesis amplitudine, cer- \ntus adolescentium numerus ad statum clericalem insti- \ntuatur. \n\n$ 2. Curandum ut in maioribus praesertim dioece- \nsibus bina constituantur Seminaria, minus, scilicet, \npro pueris litterarum scientia imbuendis, maius pro \nalumnis philosophiae ace theologiae vacantibus. \n\n8 93. Bi constitui Seminarium dioecesanum nequeat, \naut in constituto Seminario conveniens institutio, prae- \nsertim in philosophicis ac theologicis disciplinis, desi- \nderetur, Episeopus alumnos in alienum Seminarium \n\nLiber Tertius - De Rebus 313 \n\nmittat, nisi Seminarium interdioecesanum vel regio- \nnale, auctoritate apostolica, constitutum fuerit. \n\nCAN. 13595. \nPro constitutione Seminarii et alumnorum susten- \ntatione, si proprii reditus deficiant, Episcopus potest : \nl1.\" Parochos aliosve ecclesiarum etiam exempta- \nrum rectores iubere ut statis temporibus in ecclesia ad \nhunc finem stipem exquirant; \n2.* Tributum seu taram in sua dioecesi imperare; \n3.\" Si haec non sufficiant, attribuere Seminario \naliqua beneficia simplicia. \n\nCAN. 1356. \n\n8 1. Tributo pro Seminario obnoxia sunt, quavis \nappellatione remota, reprobata qualibet contraria con- \nsuetudine et abrogato quolibet contrario privilegio, \nmensa episcopalis, omnia beneficia etiam regularia aut \niurispatronatus, paroeciae aut quasi-paroeciae, quam- \nvis alios reditus, praeter fidelium oblationes, non \nhabeant, domus hospitalis auctoritate ecclesiastica \nerecta, sodalitates canonice erectae et fabricae ecclesia- \nrum, si suos reditus habeant, quaelibet religiosa domus, \netsi exempta, nisi solis eleemosynis vivat aut in ea col- \nlegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae \nbonum promovendum actu habeatur. \n\n$ 2. Hoc tributum debet esse generale eiusdemque \nproportionis pro omnibus, maius vel minus secundum \nSeminarii necessitatem, sed quinas quotannis centesi- \nmas partes (5 96) reditus vectigalis non excedens, mi- \nnuendum prout reditus Seminarii augentur. \n\n$ 9. Reditus tributo obnoxius is est qui, deductis \noneribus et necessariis expensis, supersit in anno; nec \nin eo reditu computari debent distributiones quotidia- \nnae, vel, si omnes beneficii fructus distributionibus \nconstent, tertia earundem pars; nec fidelium oblatio- \nnes, nec, si omnes paroeciae reditus coalescant fidelium \noblationibus, tertia earundem pars. \n\n314 Codea Iuris Canonici \n\nCAN. 1351. \n\n8 1. Episcopi est omnia et singula quae ad rectam \nSeminarii dioecesani administrationem, regimen, pro- \nfectum necessaria et opportuna videantur, decernere, \neaque ut fideliter observentur, curare, salvis praeseri- \nptionibus a Sancta Sede pro casibus peculiaribus latis. \n\n$ 9. Potissimum studeat Episcopus frequenter Se- \nminarium ipse per se visitare, in institutionem quae \nalumnis traditur sive litterariam et scientificam sive \necclesiasticam sedulo vigilare, et de alumnorum indole, \npietate, vocatione ac profectu pleniorem sibi comparare \nnotitiam, maxime occasione sacrarum ordinationum. \n\n$ 3. Unumauodque Seminarium suas leges habeat \nab Episcopo approbatas, in quibus quid agere, quid \nobservare debeant, doceantur tum qui in eodem Semi- \nnario in spem Ecclesiae instituuntur, tum qui in horum \ninstitutionem operam suam impendunt. \n\n$ 4. Seminarii interdioecesani vel regionalis regi- \nmen universum et administratio regitur normis a San- \ncta Sede statutis. \n\nCaw. 1358. \n\nCurandum ut in quolibet Seminario adsint rector \npro disciplina, magistri pro instructione, oeconomus \npro euranda re familiari, a rectore distinctus, duo sal- \ntem confessarii ordinarii et director spiritus. \n\nCaN. 1359. \n\n$ 1. Dioecesanis Seminariis bini constituantur coe- \ntus deputatorum, alter pro disciplina, alter pro admi- \nnistratione bonorum temporalium. \n\n$ 2. Utrumque deputatorum coetum constituunt \nbini sacerdotes, ab Episcopo, audito Capitulo, electi; \nsed excluduntur Vicarius Generalis, familiares Epi- \nscopi, rector Seminarii, oeconomus, et confessarii or- \ndinarii. \n\nLiber Tertius - De Rebus 375 \n\n$8 9. Munus deputatorum per sexennium durat, nec \nelecti sine gravi causa amoveantur; sed rursus eligi \npoterunt. \n\n$ 4. Episcopus debet consilium deputatorum in ne- \ngotiis maioris momenti petere. \n\nCaN. 1360. \n\n$ I. Firmo praescripto can. 891, ad munus rectoris, \ndirectoris spiritus, confessariorum et magistrorum Se- \nminarii eligantur sacerdotes non doctrina tantum, sed \netiam virtutibus ac prudentia praestantes, qui verbo et \nexemplo alumnis prodesse possint. \n\n$ 2. Rectori Seminarii in propriis muneribus im- \nplendis obtemperare omnes debent. \n\nCAN. 1361. \n\n$ 1l. Praeter confessarios ordinarios alii confessarii \ndesignentur ad quos libere alumni accedere possint. \n\n$ 2. Si ii confessarii extra Seminarium degant, et \nalumnus aliquem eorum acciri postulet, illum rector \narcessat, nullo modo petitionis rationem inquirens ne- \nque se aegre id ferre demonstrans; si in Seminario habi- \ntent, ipsos alumnus libere adire potest, salva Semi- \nnarii disciplina. \n\n$ 9. Quando agitur de alumno ad ordines admit- \ntendo vel e Seminario expellendo, nunquam confessa- \nriorum votum exquiratur. \n\nCaN. 1362. \n\nReditus legati pro clericis instituendis tribui pos- \nsunt alumnis in Seminarium sive maius sive minus rite \nreceptis, licet nondum clericali tonsura initiatis, nisi \naliud in tabulis fundationis expresse caveatur. \n\nCAN. 13063. \n$ 1. In Seminarium ab Ordinario ne admittantur, \nnisi filii legitimi quorum indoles et voluntas spem affe- \nrant eos cum fructu ecclesiasticis ministeriis perpetuo \ninservituros. \n\n376 Codez Iuris Canonici \n\n$8 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere de- \nbent de legitimitate natalium, de susceptis baptismate \net confirmatione ac de vita et moribus. \n\n$ 3. Dimissi ex aliis Seminariis vel ex aliqua reli- \ngione ne admittantur, nisi prius Episcopus etiam se- \ncreto a Superioribus aliisve notitias requisierit de \ncausa dimissionis, ac de moribus, indole et ingenio di- \nmissorum, et certo compererit nihil in eis esse quod \nsacerdotali statui minus conveniat; quas notitias, veri- \ntati conformes, eorum conscientia graviter onerata, \nsuppeditare Superiores debent. \n\nCAN. 1364. \nIn inferioribus Seminarii scholis : \n\n1.\" Praecipuum locum obtineat religionis disci- \nplina, quae, modo singulorum ingenio et aetati accom- \nmodato, diligentissime explicetur; \n\n2.\" Linguas praesertim latinam et patriam alumni \naccurate addiscant; \n\n3.\" Ea in ceteris disciplinis institutio tradatur \nquae conveniat communi omnium culturae et statui \nclericorum in regione ubi alumni saerum ministerium \nexercere debent. \n\nCAN. 1365. \n\n8 1. In philosophiam rationalem cum affinibus di- \nsciplinis alumni per integrum saltem biennium in- \ncumbant. \n\n8 2. Cursus theologicus saltem integro quadriennio \ncontineatur, et, praeter theologiam dogmaticam et mo- \nralem, complecti praesertim debet studium sacrae Scri- \npturae, historiae ecclesiasticae, iuris canonici, litur- \ngiae, sacrae eloquentiae et cantus ecclesiastici. \n\n$ 9. Habeantur etiam lectiones de theologia pasto- \nrali, additis practieis exercitationibus praesertim de \natione tradendi pueris aliisve catechismum, audiendi \nconfessiones, visitandi infirmos, assistendi moribundis. \n\nLiber Tertius - De Rebus 311 \n\nCAN. 1366. \n\n8 I1. Ad magisterii munus in disciplinis philosophi- \ncis, theologicis et iuridicis, ii, ceteris paribus, iudicio \nEpiscopi et deputatorum Seminarii, praeferantur, qui \nlaurea doctorali potiti sint in Universitate studiorum \nvel Facultate a Sancta Sede recognitis, aut, si agatur \nde religiosis, qui simile testimonium a suis Superiori- \nbus maioribus habeant. \n\n$ 2. Philosophiae rationalis ac theologiae studia et \nalumnorum in his disciplinis institutionem professores \nomnino pertractent ad Angelici Doctoris rationem, do- \ncirinam et principia, eaque sancte teneant. \n\n8 3. Curandum ut saltem sacrae Scripturae, theo- \nlogiae dogmaticae, theologiae moralis, et historiae ec. \nclesiasticae, totidem habeantur distincti magistri. \n\nCAN. 1367. \nCurent Episcopi ut alumni Seminarii : \n\n1.\" Singulis diebus communiter matutinas et sero- \ntinas preces recitent, per aliquod tempus mentali ora- \ntioni vacent, sacrificio Missae intersint; \n\n2.* Remel saltem in hebdomada ad sacramentum \npoenitentiae accedant et frequenter, qua par est pie- \ntate, Eucharistico pane se reficiant; \n\n3.\" Dominicis et festis diebus, sacris Missarum et \nVesperarum sollemnibus adsint, altari inserviant sa- \ncrasque caeremonias exerceant, praesertim in ecclesia \ncathedrali, si id, iudicio Episcopi, sine disciplinae et \nstudiorum detrimento fieri possit; \n\n4.* Singulis annis per aliquot dies continuos exer- \ncitiis spiritualibus vacent; \n\n5.\" Remel saltem in hebdomada adsint instru- \nctioni de rebus spiritualibus quae pia exhortatione \nclaudatur. \n\nCAN. 1368. \nExemptum a iurisdictione paroeciali Seminarium \nesto; et pro omnibus qui in Seminario sunt, parochi \n\n3178 Codex Iuris Canonici \n\nofficium, excepta materia matrimoniali et firmo prae- \nscripto can. 891, obeat Seminarii rector eiusve delega- \ntus, nisi in quibusdam Seminariis fuerit aliter a Sede \nApostolica constitutum. \n\nCaN. 1369. . \n\n8 1. Seminarii rector et alii omnes moderatores sub \neius auctoritate curent ut alumni statuta ab Episcopo \nprobata studiorumque rationem adamussim servent ac \nspiritu vere ecclesiastico imbuantur. \n\n$ 2. Saepius eis verae et christianae urbanitatis le- \nges tradant, eosque exemplo suo ad illas colendas ex- \ncitent; hortentur praeterea ut praecepta hygienica, ve- \nstium et corporis munditiam et quandam in conver- \nsando comitatem cum modestia et gravitate coniun- \nctam, iugiter servent. \n\n$ 9. Redulo vigilent ut magistri suo munere rite \n\nfungantur. \nCAN. 1310. \n\nQuoties alumni ob quamlibet causam extra Semi. \nnarium morentur, servetur praescriptum can. 972, $ 2. \n\nCAN. 1371. \n\nE Seminario dimittantur dyscoli, incorrigibiles, se- \nditiosi, ii qui ob mores atque indolem ad statum eccle- \nsiasticum idonei non videantur; itemque, qui in studiis \nadeo parum proficiant ut spes non affulgeat eos suffi- \ncientem doctrinam fore assecuturos; praesertim vero \nstatim dimittantur qui forte contra bonos mores aut \nfidem deliquerint. \n\nTITULUS XXII. \nDe scholis. \n\nCaN. 1372. \n$ 1. Fideles omnes ita sunt a pueritia instituendi ut \nnon solum nihil eis tradatur quod catholicae religioni \nmorumque honestati adversetur, sed praecipuum insti- \ntutio religiosa ac moralis locum obtineat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 379 \n\n$ 9. Non modo parentibus ad normam can. 1113, \nsed etiam omnibus qui eorum locum tenent, ius et gra- \nvissimum officium est curandi christianam liberorum \neducationem. \n\nCAN. 1373. \n\n$ 1. In qualibet elementaria schola, pueris pro eo- \nrum aetate tradenda est institutio religiosa. \n\n8 2. Iuventus, quae medias vel superiores scholas \nfrequentat, pleniore religionis doctrina excolatur, et \nlocorum Ordinarii curent ut id fiat per sacerdotes zelo \net doctrina praestantes. \n\nCaN. 1374. \n\nPueri catholici scholas acatholicas, neutras, mixtas, \nquae nempe etiam acatholicis patent, ne frequentent. \nSolius autem Ordinarii loci est decernere, ad normam \ninstructionum Sedis Apostolicae, in quibus rerum ad- \niunctis et quibus adhibitis cautelis, ut periculum per- \nversionis vitetur, tolerari possit ut eae scholae cele- \n\nbrentur. \nCAN. 1375. \n\nEcclesiae est ius scholas cuiusvis disciplinae non \nsolum elementarias, sed etiam medias et superiores con- \ndendi. \n\nCAN. 1376. \n\n$ 1. Canonica constitutio catholicae studiorum \nUniversitatis vel Facultatis Sedi Apostolicae reser- \nvatur. \n\n$ 2. Universitas vel Facultas catholica, etiam reli- \ngiosis familiis quibuslibet concredita, sua debet habere \nstatuta a Sede Apostolica probata. \n\nCaN. 1311. \nGradus academicos qui effectus canonicos in Eccle- \nsia habeant, nemo conferre potest, nisi ex facultate ab \nApostolica Sede concessa. \n\n380 Codecs Iuris Canonici \n\nCaN. 1378. \n\nIus est doctoribus rite creatis deferendi, extra sa- \ncras functiones, annulum etiam cum gemma, et bire- \ntum doctorale, firmo praeterea praescripto sacrorum \ncanonum, qui in collatione quorundam officiorum et \nbeneficiorum ecclesiasticorum statuunt eos, ceteris pa- \nribus, iudicio Ordinarii, esse praeferendos, qui lau- \nream vel licentiam obtinuerint. \n\nCaN. 1379. \n\n8 1. Ri scholae catholicae ad normam can. 1373 sive \nelementariae sive mediae desint, curandum, praesertim \na locorum Ordinariis, ut condantur. \n\n$ 2. Itemque si publicae studiorum Universitates \ndoctrina sensuque catholico imbutae non sint, optan- \ndum ut in natione vel regione Universitas catholica \ncondatur. \n\n$ 3. Fideles ne omittant adiutricem operam pro vi- \nribus conferre in catholicas scholas condendas et su- \nstentandas. \n\nCAN. 1380. \n\nOptandum ut locorum Ordinarii, pro sua prudentia, \nclericos, pietate et ingenio praestantes, ad scholas mit- \ntant alicuius Universitatis aut Facultatis ab Ecclesia \nconditae vel approbatae, ut inibi studia praesertim phi- \nlosophiae, theologiae ac iuris canonici perficiant et aca- \ndemicos gradus consequantur. \n\nCAN. 1381. \n\n$ 1l. Religiosa iuventutis institutio in scholis qui- \nbuslibet auctoritati et inspectioni Ecclesiae subiicitur. \n\n$ 2. Ordinariis locorum ius et officium est vigilandi \nne in quibusvis scholis sui territorii quidquam contra \nfidem vel bonos mores tradatur aut fiat. \n\n8 9. Eisdem similiter ius est approbandi religionis \nmagistros et libros; itemque, religionis morumque \ncausa, exigendi ut tum magistri tum libri removeantur. \n\nLiber Tertius - De Rebus 381 \n\nCAN. 1382. \n\nOrdinarii locorum sive ipsi per se sive per alios pos: \nsunt quoque scholas quaslibet, oratoria, recreatoria, \npatronatus, ete., in iis quae religiosam et moralem in- \nstitutionem spectant, visitare; a qua visitatione quo- \nrumlibet religiosorum scholae exemptae non sunt, nisi \nagatur de scholis internis pro professis religionis \nexemptae. \n\nCAN. 13838. \n\nIn religiosa alumnorum alicuius collegii institutione \n\nservetur praescriptum can. 891. \n\nTITULUS XXIII. \nDe praevia eensura librorum eorumque prohibitione. \n\nCAN. 1384. \n$ 1. Ecclesiae est ius exigendi ne libros, quos ipsa \niudicio suo antea non recognoverit, fideles edant, et a \nquibusvis editos ex iusta causa prohibendi. \n$ 2. Quae sub hoc titulo de libris praescribuntur, \npublicationibus diariis, periodicis et aliis editis scriptis \nquibuslibet applicentur, nisi aliud constet. \n\nCAPUT I. \nDe praevia librorum censura. \n\nCAN. 1385. \n$ 1l. Nisi censura ecclesiastica praecesserit, ne edan- \ntur etiam a laicis: \n\n1.\" Libri sacrarum Scripturarum vel eorundem \nadnotationes et commentaria; \n\n2. Libri qui divinas Scripturas, sacram theolo- \ngiam, historiam ecclesiasticam, ius canonicum, theo- \nlogiam naturalem, ethicen aliasve huiusmodi religio- \nsas ac morales disciplinas spectant; libri ac libelli pre- \ncum, devotionis vel doctrinae institutionisque religio- \nsae, moralis, asceticae, mysticae aliique huiusmodi, \n\n389. Codex Iuris Canonici \n\nquamvis ad fovendam pietatem conducere videantur; \nac generaliter scripta in quibus aliquid sit quod reli- \ngionis ac morum honestatis peculiariter intersit; \n3. Imagines sacrae quovis modo imprimendae, \n\nsive preces adiunctas habeant, sive sine illis edantur. \n\n$8 2. Licentiam edendi libros et imagines de quibus \nin $ 1, dare potest vel loci Ordinarius proprius aucto- \nris, vel Ordinarius loci in quo libri vel imagines publici \niuris fiant, vel Ordinarius loci in quo imprimantur, ita \ntamen ut, si quis ex iis Ordinariis licentiam denegave- \nrit, eam ab alio Ordinario petere auctor nequeat, nisi \neundem certiorem fecerit de denegata ab alio licentia. \n\n$ 3. heligiosi vero licentiam quoque sui Superioris \nmaioris antea consequi debent. \n\nCaN. 1386. \n\n$ 1l. Vetantur clerici saeculares sine consensu suo- \nrum Ordinariorum, religiosi vero sine licentia sui Su- \nperioris maioris et Ordinarii loci, libros quoque, qui de \nrebus profanis tractent, edere, et in diariis, foliis vel \nlibellis periodicis scribere vel eadem moderari. \n\n$ 2. In diariis vero, foliis vel libellis periodicis qui \nreligionem catholicam aut bonos mores impetere solent, \nnec laici catholici quidpiam conscribant, nisi iusta ac \nrationabili causa suadente, ab Ordinario loci probata. \n\nCaN. 1387. \nQuae ad causas beatificationum et canonizationum \nServorum Dei quoquo modo pertinent, sine licentia Sa- \ncrorum Rituum Congregationis edi nequeunt. \n\nCAN. 1388. \n$ 1. Indulgentiarum libri omnes, summaria, libelli, \nfolia, etc., in quibus earum concessiones continentur, \nne edantur sine licentia Ordinarii loci. \n$ 2. Requiritur vero expressa licentia Sedis Aposto- \nlicae ut typis edere liceat, quovis idiomate, tum colle- \nctionem authenticam precum piorumque operum quibus \n\nLiber Tertius - De Rebus 383 \n\nSedes Apostolica indulgentias annexuit, tum elenchum \nindulgentiarum apostolicarum, tum summarium in- \ndulgentiarum vel antea collectum, sed nunquam appro- \nbatum, vel nunc primum ex diversis concessionibus \n\ncollizendum. \ng CAN. 1389. \n\nCollectiones decretorum Romanarum Congregatio- \nnum rursus edi nequeunt, nisi impetrata prius licentia \net servatis conditionibus a Moderatoribus uniuscuius- \nque Congregationis praescriptis. \n\nCAN. 1390. \n\nIn edendis libris liturgicis eorumque partibus, item- \nque litaniis a Sancta Sede approbatis, debet de concor- \ndantia cum editionibus approbatis constare ex attesta- \ntione Ordinarii loci in quo imprimuntur aut publici \n\niuris fiunt. \nCAN. 1391. \n\nVersiones sacrarum Scripturarum in linguam ver- \nnaculam typis imprimi nequeunt, nisi sint à Sede Apo- \nstolica probatae, aut nisi edantur sub vigilantia Epi- \nscoporum et cum adnotationibus praecipue excerptis \nex sanctis Ecclesiae Patribus atque ex doctis catholi- \ncisque scriptoribus. \n\nCAN. 1392. \n\n$ l. Approbatio textus originalis alicuius operis, \nneque eiusdem in aliam linguam translationibus neque \naliis editionibus suffragatur; quare et translationes et \nnovae editiones operis approbati nova approbatione \ncommuniri debent. \n\n$ 2. Excerpta e periodicis capita seorsim edita no- \nvae editiones non censentur nec proinde nova appro- \nbatione indigent. \n\nCaw. 1393. \n\n$ l. In universis Curiis episcopalibus censores ex \nofficio adsint, qui edenda cognoscant. \n\n$ 2. Examinatores in suo obeundo officio, omni per- \nsonarun acceptione deposita, tantummodo prae oculis \n\n384 Codeo Iuris Canonici \n\nhabeant Ecclesiae dogmata et communem catholicorum \ndoctrinam quae Conciliorum generalium decretis aut \nSedis Apostolicae constitutionibus seu praescriptioni- \nbus atque probatorum doctorum consensu continetur. \n\n$ 3. Censores ex utroque clero eligantur aetate, \neruditione, prudentia commendati, qui in doctrinis \nprobandis improbandisque medio tutoque itinere eant. \n\n8 4. Censor sententiam scripto dare debet. Quae si \nfaverit, Ordinarius potestatem edendi faciat, cui ta- \nmen praeponatur censoris iudicium, inscripto eius no- \nmine. Extraordinariis tantum in adiunctis ac perquam \nraro, prudenti Ordinarii arbitrio, censoris mentio \nomitti poterit. \n\n& 5. Auctoribus censoris nomen pateat nunquam, \nantequam hic faventem sententiam ediderit. \n\nCaN. 1394. \n\n$ 1. Licentia, qua Ordinarius potestatem edendi \nfacit, in seriptis concedatur, in principio aut in fine \nlibri, folii vel imaginis imprimenda, expresso nomine \nconcedentis itemque loco et tempore concessionis. \n\n$ 2. Si vero licentia deneganda videatur, roganti \nauctori, nisi gravis causa aliud exigat, rationes indi- \ncentur. \n\nCAPUT II. \nDe prohibitione librorum. \nCAN. 1395. \n\n$ 1. Ius et officium libros ex iusta causa prohibendi \ncompetit non solum supremae auctoritati ecclesiasticae \npro universa Ecclesia, sed pro suis subditis Conciliis \nquoque particularibus et locorum Ordinariis. \n\n$ 2. Ab hac prohibitione datur ad Sanctam Sedem \nrecursus, non tamen in suspensivo. \n\n& 3. Etiam Abbas monasterii sui iuris et supremus \nreligionis clericalis exemptae Moderator, cum suo Ca- \npitulo vel Consilio, potest libros ex iusta causa suis \nsubditis prohibere; idemque, si periculum sit in mora, \n\nLiber Tertius - De Rebus 385 \n\npossunt alii Superiores maiores cum proprio Consilio, \nea tamen lege ut rem quantocius deferant ad supremum \n\nModeratorem. \nCAN. 1396. \n\nLibri ab Apostolica Sede damnati ubique locorum \net in quodeunque vertantur idioma prohibiti cen- \n\nseantur. x cM \nCAN. 1397. \n\n8 1. Omnium fidelium est, maxime clericorum et in \ndignitate ecclesiastica constitutorum eorumque qui do- \nctrina praecellant, libros quos perniciosos iudicave- \nrint, ad locorum Ordinarios aut ad Apostolicam Se- \ndem deferre; id autem peculiari titulo pertinet ad \nLegatos Sanctae Sedis, locorum Ordina rios, atque \nRectores Universitatum catholicarum. \n\n3 2. Expedit ut in pravorum librorum denuntia- \ntione non solum libri inscriptio indicetur, sed etiam, \nquantum fieri potest, causae exponantur eur liber \nprohibendus existimetur. \n\n$ 9. lis ad quos denuntiatio defertur, sanctum esto \ndenuntiantium nomina secreta servare. \n\n$ 4. Locorum Ordinarii per se aut, ubi opus fuerit, \nper sacerdotes idoneos vigilent in libros, qui in proprio \nterritorio edantur aut venales prostent. \n\n$ 9. Libros qui subtilius examen exigant vel de \nquibus ad salutarem effectum consequendum supremae \nauctoritatis sententia requiri videatur, ad Apostolicae \nSedis iudicium Ordinarii deferant. \n\nCAN. 1398. \n\n$ 1. Prohibitio librorum id efficit ut liber sine de- \nbita licentia nec edi, nec legi, nec retineri, nec vendi, \nnec in aliam linguam verti, nec ullo modo cum aliis \ncommunicari possit. \n\n$ 2. Liber quoquo modo prohibitus rursus in lucem \nedi nequit, nisi, factis correctionibus, licentiam is de- \nderit qui librum prohibuerat eiusve Superior vel suc- \n^essor. \n\nCod. Iur. Can. 95 \n\n386 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1399. \nIpso iure prohibentur: \n\n1.\" Editiones textus originalis et antiquarum ver- \nsionum catholicarum sacrae Scripturae, etiam Eccle- \nsiae Orientalis, ab acatholicis quibuslibet publicatae; \nitemque eiusdem versiones in quamvis linguam, ab \neisdem confectae vel editae; \n\n2. Libri quorumvis scriptorum, haeresim vel \nschisma propugnantes, aut ipsa religionis fundamenta \nquoquo modo evertere nitentes; \n\n3.' Libri qui religionem aut bonos mores, data \nopera, impetunt; \n\n4.\" Libri quorumvis acatholicorum, qui ex pro- \nfesso de religione tractant, nisi constet nihil in eis con- \ntra fidem catholicam contineri; \n\no. Libri de quibus in can. 1385, S 1l, n. 1 et \ncan. 1591; itemque ex illis de quibus in cit. can. 1385, \n$1, n.2, libri ac libelli qui novas apparitiones, revela- \ntiones, visiones, prophetias, miracula enarrant, vel qui \nnovas inducunt devotiones, etiam sub praetextu quod \nsint privatae, si editi fuerint non servatis canonum \npraescriptionibus; \n\n6.\" Libri qui quodlibet ex catholicis dogmatibus \nimpugnant vel derident, qui errores ab Apostolica Sede \nproscriptos tuentur, qui cultui divino detrahunt, qui \ndisciplinam ecclesiasticam evertere contendunt, et qui \ndata opera ecclesiasticam hierarchiam, aut statum cle- \nricalem vel religiosum probris afficiunt; \n\n1T.\" Libri qui cuiusvis generis superstitionem, sor- \ntilegia, divinationem, magiam, evocationem spirituum, \naliaque id genus docent vel commendant; \n\n8. Libri qui duellum vel suicidium, vel divortium \nlicita statuunt, qui de sectis massonicis vel aliis eius- \ndem generis societatibus agentes, eas utiles et non per- \nniciosas Ecclesiae et civili societati esse contendunt; \n\n9.\" Libri qui res lascivas seu obscenas ex professo \ntractant, narrant, aut docent; \n\nLiber Tertius - De Rebus 387 \nDR EN E E I T—MMMMMM—MMMMMMM——————r———————— \n\n10.\" Editiones librorum liturgicorum a Sede Apo- \nstolica approbatorum, in quibus quidpiam immutatum \nfuerit, ita ut cum authenticis editionibus a Sancta Sede \napprobatis non congruant; \n\n1l.' Libri quibus divulgantur indulgentiae apo- \ncryphae vel a Sancta Sede proscriptae aut revocatae; \n\n12.\" Imagines quoquo modo impressae Domini No- \nstri Iesu Christi, Beatae Mariae V irginis, Angelorum \natque Sanctorum vel aliorum Servorum Dei ab Eccle- \nsiae sensu et decretis alienae. \n\nCaN. 1400. \n\nUsus librorum de quibus in can. 1399, n. 1, ac libro- \nrum editorum contra praescriptum can. 1391, iis dum- \ntaxat permittitur qui studiis theologicis vel biblicis \nquovis modo operam dant, dummodo iidem libri fide- \nliter et integre editi sint neque impugnentur in eorum \nprolegomenis aut adnotationibus catholicae fidei dog- \n\nmata. \nCAN. 1401. \n\nS. R. E. Cardinales, Episcopi, etiam titulares, alii- \nque Ordinarii, necessariis adhibitis cautelis, ecclesia- \nstica librorum prohibitione non adstringuntur. \n\nCaN. 1402. \n\n$ 1. Ordinarii licentiam, ad libros quod attinet ipso \niure vel decreto Sedis Apostolicae prohibitos, concedere \nsuis subditis valent pro singulis tantum libris atque in \ncasibus dumtaxat urgentibus. \n\n$ 2. Quod si generalem a Sede Apostolica. faculta- \ntem impetraverint suis subditis permittendi ut libros \nproscriptos retineant ac legant, eam nonnisi cum de- \nlectu et iusta ac rationabili causa concedant. \n\nCaN. 1403. \n$ 1. Qui facultatem apostolicam consecuti sunt le- \ngendi et retinendi libros prohibitos, nequeunt ideo le- \ngere et retinere libros quoslibet a suis Ordinariis pro- \nScriptos, nisi in apostolico indulto expressa iisdem \n\n388 Codes Iuris Canonici \n——— ru c — À A— M ———— ——— ———á 1 AA ME RED EID CCOCLl LÁ \n\nfacta fuerit potestas legendi et retinendi libros a qui- \nbuslibet damnatos. \n\n$ 2. Insuper gravi praecepto tenentur libros prohi- \nbitos ita custodiendi, ut hi ad aliorum manus non per- \n\nniant. \nx ; CAN. 1404. \n\nLibrorum venditores libros de obscenis ex professo \ntractantes ne vendant, commodent, retineant; ceteros \nprohibitos venales ne habeant, nisi debitam licentiam a \nSede Apostolica impetraverint, neve cuiquam vendant, \nnisi prudenter existimare possint ab emptore legi- \n\ntime peti. \nCaN. 1405. \n\n$ 1. Licentia a quovis obtenta nullo modo quis exi- \nmitur a prohibitione iuris naturalis legendi libros qui \nipsi proximum spirituale periculum praestant. \n\n8$ 2. Ordinarii locorum aliique curam animarum \nhabentes opportune moneant fideles de periculo et \ndamno lectionis librorum pravorum, praesertim prohi- \nbitorum. \n\nTITULUS XXIV. \nDe fidei professione. \nCAN. 1406. \n\n8 1. Obligatione emittendi professionem fidei, secun- \nduh formulam a Sede Apostolica probatam, tenentur : \n\n1.\" Coram praeside eiusve delegato, qui Oecume- \nnico vel partieulari Concilio aut Synodo dioecesanae \nintersunt cum voto seu consultivo seu deliberativo; \npraeses autem coram eodem Concilio vel Synodo; \n\n2. Coram Sacri Collegii Decano, Cardinalibus \nprimis in ordine presbyterorum et diaconorum et \nS. R. E. Camerario, promoti ad Cardinalitiam digni- \ntatem; \n\n3.\" Coram delegato ab Apostolica Sede, promoti \nad sedem episcopalem etiam non residentialem, vel ad \nregimen Abbatiae vel Praelaturae nullius, Vicariatus \nApostolici, Praefecturae Apostolicae; \n\nLiber Tertius - De Rebus 389 \n\n4.^ Coram Capitulo cathedrali, Vicarius Capi- \ntularis; \n\n5.\" Coram loci Ordinario eiusve delegato et coram \nCapitulo, qui ad dignitatem vel canonicatum promoti \nsunt; \n\n6.\" Coram loci Ordinario eiusve delegato et coram \naliis consultoribus, assumpti ad officium consultorum \ndioecesanorum; \n\n1.^ Coram loci Ordinario eiusve delegato, Vicarius \nGeneralis, parochi et ii quibus provisum fuit de bene- \nficiis quibusvis, etiam manualibus, curam animarum \nhabentibus; rector, professores saerae theologiae, iuris \ncanonici et philosophiae in Seminariis, initio cuiusli- \nbet anni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; \nomnes promovendi ad ordinem subdiaconatus; librorum \ncensores, de quibus in can. 1393; sacerdotes confessio- \nnibus excipiendis destinati et sacri concionatores, an- \ntequam facultate donentur ea munia exercendi; \n\n8.\" Coram Ordinario eiusve delegato Rector Univer- \nsitatis vel Facultatis; coram Rectore vero Universitatis \nvel Facultatis eiusve delegato, professores-omnes in Uni- \nversitate seu Facultate canonice erecta, initio cuiusque \nanni scholastici vel saltem initio suscepti muneris; item- \nque qui, periculo facto, academicis gradibus donantur; \n\n9.* Coram Capitulo vel Superiore qui eos nomina- \nvit eorumve delegato, Superiores in religionibus cleri- \ncalibus. \n\n$ 2. Qui, priore dimisso, aliud officium vel benefi- \ncium aut dignitatem etiam eiusdem speciei consequun- \ntur, rursus debent fidei professionem emittere ad nor- \n\nmam huius canonis. \nCAN. 1407. \n\nObligationi fidei professionem emittendi non satis- \nfacit qui eam per procuratorem vel coram laico emittit. \nCAN. 1408. \n\nReprobatur quaelibet consuetudo contra canones \nhuius tituli. \n\n390 Codecs Iuris Canonici \n\nPARS QUINTA \nDE BENEFICIIS \nALIISQUE INSTITUTIS ECCLESIASTICIS \nNON COLLEGIALIBUS \n\nTITULUS XXV. \nDe beneficiis eecclesiastieis. \n\nCav. 1409. \n\nBeneficium ecclesiasticum est ens iuridicum a com- \npetente ecclesiastica auctoritate in perpetuum consti- \ntutum seu erectum, constans officio sacro et iure perci- \npiendi reditus ex dote officio adnexos. \n\nCAN. 1410. \n\nDotem beneficii constituunt sive bona quorum pro- \nprietas est penes ipsum ens iuridicum, sive certae et \ndebitae praestationes alicuius familiae vel personae \nmoralis, sive certae et voluntariae fidelium oblationes, \nquae ad beneficii rectorem spectent, sive iura, ut dici- \ntur, stolae intra fines taxationis dioecesanae vel legi- \ntimae consuetudinis, sive chorales distributiones, ex- \nclusa tertia earundem parte, si omnes reditus beneficii \nchoralibus distributionibus constent. \n\nCAN. 1411. \nBeneficia ecclesiastica dicuntur : \n\n1.\" Consistorialia, quae in Consistorio conferri \nsolent; cetera non consistorialia; \n\n2.\" Saecularia vel religiosa, prout ad solos cleri- \ncos saeculares vel solos clericos religiosos spectant; \nomnia autem beneficia, erecta extra ecclesias vel domus \nreligiosorum, in dubio saecularia esse praesumuntur; \n\n3. Duplicia seu residentialia, vel simplicia seu \nnon residentialia, prout, praeter officium beneficiale, \nadnexam habent, vel minus, obligationem residendi; \n\nLiber Tertius - De Rebus 391 \n\n4.\" Manualia, temporaria seu amovibilia, vel per- \npetua seu inamovibilia, prout conferuntur revocabiliter \nvel in perpetuum; \n\n9.\" Curata vel non curata, prout curam animarum \nadnexam habent vel non. \n\nCaN. 1412. \n\nLicet aliquam cum beneficiis similitudinem praese- \n\nferant, in iure tamen beneficii nomine non veniunt : \n\n1.\" Vicariae paroeciales non in perpetuum erectae; \n\n2.\" Cappellaniae laicales, quae scilicet erectae non \nsunt a competente auctoritate ecclesiastica; \n\n9.\" Ooadiutoriae cum vel sine futura successione; \n\n4.\" Pensiones personales; \n\n5.^ Commenda temporaria, idest concessio redi- \ntuum alicuius ecclesiae aut monasterii alicui facta ita \nut, eo deficiente, reditus ipsi ad ecclesiam vel mona- \nsterium revertantur. \n\nCAN. 1413. \n\n$ 1l. Nisi aliud appareat, canones qui sequuntur, de \nbeneficiis tantum non consistorialibus proprie dictis \nintelligi debent. \n\n$ 2. Canones 147-195 etiam officiis beneficialibus seu \nbeneficiis applicantur. \n\nCAPUT I. \nDe constitutione sew erectione beneficiorum. \n\nCAN. 1414. \n\n$ 1. Beneficia eonsistorialia una Sedes Apostolica \nerigit. \n\n8 2. Praeter Romanum Pontificem, Ordinarii in suo \nquisque territorio beneficia non consistorialia erigere \npossunt, salvo praescripto can. 394, 8 9. \n\n$ 3. Attamen Vicarii Generales nequeunt beneficia \nerigere nisi ex peculiari mandato, \n\n399. Codex Iuris Canonici \n\n8$ 4. Etiam Cardinalis in proprio titulo vel diaconia \npotest beneficia non curata erigere, nisi ecclesia sit re- \nligionis clericalis exemptae. \n\nCAN. 1415. \n\n$ 1. Beneficia ne erigantur, nisi constet ea stabilem \net congruam dotem habere, ex qua reditus perpetuo \npercipiantur ad normam can. 1410. \n\n8 2. Si dos in numerata pecunia constituatur, Or- \ndinarius, audito dioecesano administrationis Consilio \nde quo in ean. 1520, curare debet ut quamprimum col- \nlocetur in tutis et frugiferis fundis vel nominibus. \n\n$ 3. Non prohibetur tamen, ubi congrua dos consti- \ntui nequeat, paroecias aut quasi-paroecias erigere, si \nprudenter praevideat ea quae necessaria sunt aliunde \nnon defutura. \n\nCAN. 1416. \n\nAnte erectionem beneficii vocentur et audiantur, si \nqui sint, ii quorum interest. \n\nCAN. 1417. \n\n8 1l. In limine fundationis fundator potest, de con- \nsensu Ordinarii, conditiones etiam iuri communi con- \ntrarias apponere, dummodo sint honestae et naturae \nbeneficii ne repugnent. \n\n$ 2. Conditiones semel admissae supprimi aut im. \nmutari ab Ordinario loci valide nequeunt, nisi agatur \nde mutationibus Ecclesiae favorabilibus et aecedat con- \nsensus ipsius fundatoris, vel, si agatur de iure patro- \nnatus, patroni. \n\nCAN. 1418. \nErectio beneficiorum fiat per legitimum instrumen- \ntum, in quo definiatur locus ubi beneficium erectum \n\nest, et describantur dos beneficii ac iura et onera bene- \nficiarii, \n\nLiber Tertius - De Rebus 393 \n\nCAPUT II. \nDe unione, translatione, divisione, dismembratione, \nconversione et suppressione beneficiorum. \n\nCAN. 1419. \nUnio beneficiorum est : \n\n1.\" Ewstinctiva, cum aut ex suppressis duobus vel \npluribus beneficiis novum atque unicum beneficium effi- \ncitur, aut unum vel plura ita alii uniuntur ut esse \ndesinant; \n\n2.\" Aeque principalis, cum unita beneficia rema- \nnent prout sunt, neque alterum alteri subiicitur; \n\n3. Minus principalis, seu per subiectionem. vel \naccessionem, cum beneficia remanent, sed unum aut \nplura alii tanquam accessorium principali subiiciuntur. \n\nCAN. 1420. \n\n$ l. In unione exstinctiva, beneficio quod emergit \naut remanet, omnia iura et onera exstinctorum compe- \ntunt, et, si inter se componi nequeant, meliora ac favo- \nrabiliora. \n\n$ 2. In aeque principali, quodlibet beneficium con- \nservat suam naturam, iura et onera, sed, vi peractae \nunionis, uni eidemque clerico unitorum beneficiorum \ntituli conferri debent. \n\n$ 9. In minus principali, beneficium aecessorium \nsequitur principale, ita ut clerieus, qui principale obti- \nnet, eo ipso et accessorium consequatur atque utriusque \nonera implere debeat. \n\nCaN. 1421. \n\nTranslatio beneficii habetur cum beneficii sedes de \nalio in alium locum deducitur; divisio, cum ex uno duo \nvel plura beneficia. fiunt; dismembratio, cum pars ter- \nritorii aut bonorum alicuius beneficii ex eodem detrahi- \ntur et alii beneficio vel causae piae aut ecclesiastico \ninstituto assignatur; conversio, cum beneficium in aliam \nspeciem mutatur; suppressio, cum prorsus exstinguitur, \n\n394 Codec Iwris Canonici \n\nCAN. 1422. \n\nUnio exstinctiva beneficiorum, eorum suppressio, \naut dismembratio quae detractis bonis beneficialibus \nfiat quin novum erigatur beneficium; unio aeque aut \nminus principalis beneficii religiosi cum saeculari et \ncontra, itemque beneficii religiosi translatio, divisio et \ndismembratio quaelibet uni Sedi Apostolicae reser- \n\nNan Caw. 1493. \n\n8 1l. Ordinarii locorum, non autem Vicarius Capi- \ntularis, nec Vicarius Generalis sine mandato speciali, \npossunt, ob Ecclesiae necessitatem vel magnam et evi- \ndentem utilitatem, aeque aut minus principaliter unire \nquaslibet paroeciales ecclesias inter se aut cum bene- \nficio non curato, ita tamen ut altero in casu, si unio \nfiat minus principalis, beneficium non curatum sit ac- \ncessorium. \n\n$ 2. Nequeunt vero paroeciam unire cum mensa ca- \npitulari vel episcopali, cum monasteriis, ecclesiis reli- \ngiosorum aut alia persona morali, neque cum dignita- \ntibus et beneficiis ecclesiae cathedralis vel collegiatae; \nsed possunt eam cum ecclesia cathedrali aut collegiali, \nquae in territorio paroeciae sita sit, ita unire ut reditus \nparoeciae cedant in commodum ipsius ecclesiae, relicta \nparocho vel vicario congrua portione. \n\n$ 9. Unio beneficiorum a locorum Ordinariis fieri \nnon potest, nisi in perpetuum. \n\nCAN. 1424. \n\nOrdinarii nunquam possunt beneficia quaevis unire \nsive curata sive non curata, cum detrimento eorum qui \neadem actu obtinent, ipsis invitis; neque beneficium \niuris patronatus cum beneficio liberae collationis sine \npatronorum consensu; neque beneficia unius dioecesis \ncum beneficiis alterius dioecesis, etiamsi ambae dioe- \nceses aeque principaliter unitae ab uno Episcopo re- \ngantur; neque beneficia exempta vel Sedi Apostolicae \nreservata cum aliis quibuslibet. \n\nLiber Tertius - De Rebus 395 \n\nCAN. 1425. \n\n$ 1. Si à Sede Apostolica paroecia domui religiosae \nuniatur ad temporalia tantum quod attinet, domus re- \nligiosa particeps fit solummodo fructuum paroeciae, et \nSuperior religiosus sacerdotem e clero saeculari in \neadem instituendum, assignata congrua portione, Ordi- \nnario loci praesentare debet. \n\n$ 2. Sin autem pleno iure, paroecia fit religiosa, et \nSuperior potest sacerdotem e sua religione ad curam \nanimarum exercendam nominare, sed Ordinarii loci \nest eundem probare et instituere, eiusque iurisdictioni, \ncorrectioni et visitationi ipse subesse debet in iis re- \nbus quae ad curam animarum pertinent, ad normam \ncan. 691. \n\nCAN. 1426. s \n\nPropter canonicas causas de quibus in can. 1423, $ 1, \nOrdinarii possunt quoque beneficii saecularis paroe- \ncialis sedem de alio iu alium eiusdem paroeciae locum \ntransferre; alia autem beneficia, tunc solum cum ec- \nclesia, in qua fundata erant, collapsa sit et restaurari \nnequeat, possunt in matrices vel alias ecclesias locorum \neorundem seu vicinorum, erectis, si fieri possit, altari- \nbus vel sacellis sub iisdem invocationibus, transferre \ncum omnibus emolumentis et oneribus priori ecclesiae \nadiunctis. \n\nCaN. 1427. \n\n$ 1. Possunt etiam Ordinarii ex iusta et canonica \ncausa paroecias quaslibet, invitis quoque earum recto- \nribus et sine populi consensu, dividere, vicariam per- \npetuam vel novam paroeciam erigentes, aut earum ter- \nritorium dismembrare. \n\n$8 2. Causa canonica ut divisio aut dismembratio \nparoeciae fieri possit, ea tantum est, si aut magna sit \ndifficultas accedendi ad ecclesiam paroecialem, aut ni- \nmia sit paroecianorum multitudo, quorum bono spiri- \ntuali subveniri nequeat ad normam can. 476, 8 1. \n\n396 Codec Iuris Canonici \n\n$ 9. Paroeciam dividens, Ordinarius debet vicariae \nperpetuae aut paroeciae noviter erectae congruam por- \ntionem assignare, servato praescripto can. 1500; quae, \nnisi aliunde haberi queat, desumi debet ex reditibus ad \necclesiam matricem quoquo modo pertinentibus, dum- \nmodo sufficientes reditus eidem matrici ecclesiae re- \nmaneant. \n\n8 4. Bi vicaria perpetua aut nova paroecia dotetur \nex reditibus ecclesiae a qua dividitur, debet matrici \nhonorem deferre modo et finibus ab Ordinario praesti- \ntuendis; qui tamen vetatur baptismalem fontem ma- \ntrici ipsi reservare. \n\n3 59. Divisa paroecia quae ad aliquam religionem \niure spectat, vicaria perpetua aut paroecia noviter \nerectaenon est religiosa; pariter divisa paroecia iuris \npatronatus, nova paroecia est liberae collationis. \n\nCAN. 1428. \n\n8$ 1l. Locorum Ordinarii uniones, translationes, di- \nvisiones, dismembrationes beneficiorum ne faciant nisi \nper authenticam scripturam, auditis Capitulo cathe- \ndrali et iis, si qui sint, quorum intersit, praesertim \nrectoribus ecclesiarum. \n\n$ 2. Unio, translatio, divisio, dismembratio facta \nsine canonica causa irrita est. \n\n8 9. Adversus decretum Ordinarii unientis, transfe- \nrentis, dividentis aut dismembrantis beneficia, datur \nin devolutivo tantum recursus ad Sanctam Sedem. \n\nCAN. 1429. \n\n$ 1. Beneficiis quibuslibet nequeunt Ordinarii loco- \nrum pensiones perpetuas aut temporarias imponere \nquae ad vitam pensionarii durent, sed possunt, dum \nbeneficium conferunt, ex iusta causa in ipso collationis \nactu exprimenda, eisdem imponere pensiones tempora- \nrias, quae durent ad vitam beneficiarii, salva huic con- \ngrua portione. \n\nLiber Tertius - De Rebus 397 \n\n$ 2. Beneficiis autem paroecialibus non possunt, \nnisi in commodum parochi vel vicarii eiusdem paroeciae \na munere abeuntis, imponere pensiones, quae tamen ne \nexcedant tertiam partem reditus paroeciae, quibusvis \ndeductis expensis et incertis reditibus. \n\n$ 3. Pensiones beneficiis sive à Romano Pontifice \nsive ab aliis collatoribus impositae, cessant morte pen- \nsionarii, qui tamen nequit eas alienare, nisi id expresse \nconcessum sit. \n\nCaN. 1430. \n\n$ 1l. Beneficia curata ab Ordinariis in non curata \nconverti nequeunt, nec beneficia religiosa in saecularia, \nnec saecularia in religiosa. \n\n$ 2. E contrario possunt beneficia simplicia ab Or- \ndinariis locorum in curata converti, dummódo ne \nobstent conditiones a fundatore expressae. \n\nCAPUT III. \nDe beneficiorum collatione. \n\nCAN. 1431. \n\nIus Romano Pontifici est beneficia in universa Ec- \nclesia conferendi eorumque collationem sibimet reser- \nvandi. \n\nCaN. 1432. \n\n8 l. Ad collationem beneficiorum vacantium, Car- \ndinalis in proprio titulo vel diaconia et Ordinarius loci \nin proprio territorio habent intentionem in iure fun- \ndatam. \n\n$ 2. Conferre autem beneficia nequit Vicarius Ge- \nneralis sine speciali mandato; Vicarius autem Capitu- \nlaris nec paroecias vacantes, nisi ad normam can. 455, \n$ 9, neque alia beneficia perpetua liberae collationis. \n\n$ 9. Si Ordinarius intra semestre ab habita certa \nvacationis notitia beneficium non contulerit, huius col- \nlatio devolvitur ad Sedem Apostolicam, salvo prae- \nscripto can. 458. \n\n398 Codec Iwris Canonici \n\nCAN. 1433. \n\nCoadiutores in beneficiis cum vel sine futura succes- \nsione ab una Sede Apostolica constitui possunt, salvo \ntamen praescripto can. 475, 4776. \n\nCAN. 1434. ! \nBeneficia Sedi Apostolicae reservata ab inferioribus \ninvalide conferuntur. \n\nCaN. 1435. \n\n8 l. Praeter omnia beneficia consistorialia et omnes \ndignitates ecclesiarum cathedralium et collegiatarum \nad normam can. 396, sunt reservata Sedi Apostolicae, \nquanquam vacanti, sola beneficia quae infra memo- \nrantur: \n\n1.\" Omnia beneficia, etiam curata, quae vacave- \nrint per obitum, promotionem, renuntiationem vel \ntranslationem S. R. E. Cardinalium, Legatorum Ro- \nmani Pontificis, officialium maiorum Sacrarum Con- \ngregationum, Tribunalium et Officiorum Romanae Cu- \nriae et Familiarium, etiam honoris tantum, Summi \nPontificis tempore vacationis beneficii; \n\n2.\" Quae, fundata extra Romanam Curiam, vaca- \nverint per beneficiarii obitum in ipsa Urbe; \n\n3. ^ Quae invalide ob simoniae vitium collata \nfuerint; \n\ni.\" Denique beneficia quibus Romanus Pontifex \nper se vel per delegatum manus apposuit his qui se- \nquuntur modis: si electionem ad beneficium irritam \ndeclaraverit, vel vetuerit electores ad electionem pro- \ncedere; si renuntiationem admiserit; si beneficiarium \npromoverit, transtulerit, beneficio privaverit; si bene- \nficium in commendam dederit. \n\n$ 2. At nunquam sunt reservata, nisi id expresse \ndicatur, beneficia manualia aut iuris patronatus lai- \ncalis vel mixti. \n\nLiber Tertius - De Rebus 399 \n\n$ 9. Quod attinet ad collationem beneficiorum quae \nRomae fundata sint, leges peculiares de eisdem vigen- \ntes serventur. \nCAN. 1436. \nBeneficium ecclesiastieum clerico invito et provisio- \nnem non expresse acceptanti valide conferri nequit. \n\nOAN. 1437. \nNemo potest beneficium sibi ipse conferre. \n\nCAN. 1438. \nOmnia beneficia saecularia ad vitam beneficiarii \nconferenda sunt, nisi aliud ferat vel lex fundationis, \nvel consuetudo immemorabilis vel peculiare indultum. \n\nCAN. 1439. \n\n$ 1. Nullus clericus habilis est ad acceptanda et \nretinenda sive in titulum sive in commendam perpe- \niuam plura beneficia incompatibilia, ad normam \ncan. 156. \n\n$ 2. Incompatibilia sunt non solum duo beneficia, \nquorum onera universa idem beneficiarius per se im- \nplere simul nequeat, sed etiam duo beneficia quorum \nalterutrum ad honestam ipsius sustentationem sufficiat. \n\nCav. 14490. \nBeneficia ecclesiastica, sine deminutione conferan- \ntur, salvo praescripto can. 1429, $8 1, 2. \n\nOAN. 1441. \nTanquam simoniacae reprobantur deductiones ex \nfructibus, compensationes ac solutiones à clerico in \n\nactu provisionis faciendae, quae collatori, patrono \naliisve cedant. \n\nCAN. 1442. \nBeneficia saecularia nonnisi clericis e clero saecu- \nlari conferenda sunt; religiosa sodalibus illius religio- \nnis, ad quam beneficia pertinent. \n\nA400 Codeo luris Canonici \n\nCAN. 1443. \n\n$ 1l. Nemo possessionem beneficii sibi collati aut \npropria auctoritate capiat, aut non emissa fidei pro- \nfessione, si agatur de beneficiis pro quibus haec fidei \nprofessio praescripta sit. \n\n$ 2. Ni agatur de beneficiis non consistorialibus, \nmissio in possessionem, seu institutio corporalis, ad \nloci Ordinarium spectat, qui ad id alium ecclesiasti- \neum virum delegare poterit. \n\nCAN. 1444. \n\n$ 1. Missio in beneficii possessionem fiat secundum \nmodum iure peculiari praescriptum, vel legitima con- \nsuetudine receptum, nisi iusta ex causa Ordinarius ab \neo modo seu ritu expresse in scriptis dispensaverit; quo \nin casu haee dispensatio locum tenet captae posses- \nsionis. ; \n\n8 2. Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod \npossessio beneficii capi debeat; quo inutiliter praeter- \nlapso, nisi iustum obstiterit impedimentum, beneficium \nvacare declaret ad normam can. 188, n. 9. \n\nCAN. 1445. \nPossessio beneficii etiam per procuratorem, speciale \nmandatum habentem, capi potest. \n\nCAN. 1446. \n\nSi clericus qui beneficium possidet, probaverit se in \neiusdem beneficii possessione pacifice per integrum \ntriennium fuisse bona fide, etsi forte cum titulo inva- \nlido, dummodo absit simonia, beneficium ex legitima \npraescriptione obtinet. \n\nOAN. 1447. \n\nQui beneficium postulat ab alio pacifice possessum, \nquod certo modo vacare contendat, debet in supplici \nlibello exprimere nomen possessoris, tempus possessio- \n\nLiber Tertius - De Rebus 401 \n\nnis et causam specialem ex qua constet nullum posses- \nsori in eo beneficio ius competere; beneficium autem \npostulanti conferri non potest, nisi prius causa in peti- \ntorio fuerit, ad normam iuris, definita. \n\nCAPUT IV. \nDe iure patronatus. \n\nCAN. 1448. \n\nIus patronatus est summa privilegiorum, cum qui- \nbusdam oneribus, quae ex Ecclesiae concessione com- \npetunt fundatoribus catholicis ecclesiae, cappellae aut \nbeneficii, vel etiam eis qui ab illis causam habent. \n\nCAN. 1449. \n\nIus patronatus est: \n\n1.\" Reale, vel personale, prout alicui rei cohaeret \nvel directe ad personam spectat; \n\n2.\" Ecclesiasticum, laicale ,mictwm, prout titulus, \nquo quis iure patronatus potitur, est ecclesiasticus, vel \nlaicalis, vel mixtus; \n\n3^ Hereditarium, familiare, gentilitium ,müotwum, \nprout transit ad heredes, vel ad eos qui de familia aut \nde gente sunt fundatoris, vel ad eos qui simul sunt \nheredes et de familia vel gente fundatoris. \n\nCaN. 1450. \n$ 1. Nullum patronatus ius ullo titulo constitui in \nposterum valide potest. \n$ 2. Loci autem Ordinarius potest : \n\n1. Fidelibus qui ex toto vel ex parte ecclesias \nexstruxerint vel beneficia fundaverint, spiritualia suf- \nfragia, eorum liberalitati proportionata, concedere vel \nad tempus vel etiam in perpetuum; \n\n2. Fundationem beneficii admittere ea adiecta \nconditione, ut beneficium prima vice conferatur clerico \nFundatori vel alii clerico à fundatore designato. \n\nCod. Iur. Can 96 \n\n409. Codecz Iuris Caaonici \n\nCaN. 1451. \n$ 1. Curent locorum Ordinarii ut patroni, loco iuris \npatronatus quo fruuntur aut saltem loco iuris praesen- \ntandi, spiritualia suffragia etiam perpetua pro se suisve \nacceptent. \n$8 2. Si patroni id noluerint, eorum ius patronatus \ncanonibus qui sequuntur, regatur. \n\nCaN. 1432. \n\nElectiones ac praesentationes populares ad beneficia \netiam paroecialia, sicubi vigent, tolerari tantum pos- \nsunt, si populus clericum seligat inter tres ab Ordina- \nrio loci designatos. \n\nCAN. 1453. \n\n$ 1. Ius patronatus personale transmitti valide ne- \nquit ad infideles, publice apostatas, haereticos, schisma- \nticos, adscriptos societatibus secretis ab Ecclesia dam- \nnatis, nec ad quoslibet excommunicatos post senten- \ntiam declaratoriam vel condemnatoriam. \n\n$ 2. Ut ad alios ius patronatus personale transmitti \nvalide possit, requiritur consensus Ordinarii in scriptis \ndatus, salvis legibus fundationis itemque praescripto \ncan. 140, $ 1, n. 4. \n\n$ 3. Si res, cui ius patronatus reale cohaeret, ad \naliquam personam de qua in $1 transeat, ius patronatus \nsuspensum manet. \n\nCAN. 1454. \n\nNullum ius patronatus admittatur, nisi authenticis \n\ndocumentis aut aliis legitimis probationibus evincatur. \n\nCAN. 1455. \nPrivilegia patronorum sunt : \n1.\" Praesentandi clericum ad ecclesiam vacantem \nvel beneficium vacans; \n2. ^ Salva exsecutione onerum et honesta benefi- \nciarii sustentatione, alimenta ex aequitate obtinendi \nex ecclesiae vel beneficii reditibus, si qui supersint, \n\nLiber Tertius - De Rebis 403 \n\nquoties patronus ad inopiam nulla sua culpa redactus \nfuerit, etiamsi ipse iuri patronatus renuntiaverit in \ncommodum Ecclesiae, vel pensio in limine fundationis \nipsi patrono fuerit reservata, quae ad sublevandam eius \ninopiam non süfficiat; \n\n9.\" Habendi, si ita ferant legitimae locorum con- \nsuetudines, in sui patronatus ecclesia stemma gentis \nvel familiae, praecedentiam ante ceteros laicos in pro- \ncessionibus vel similibus functionibus, digniorem sedem \nin ecclesia, sed extra presbyterium et sine baldachino. \n\nCaN. 1456. \n\nUxor per seipsam ius patronatus exercet, minores \nper parentes aut per tutores; quod si parentes vel tuto- \nres acatholici sint, ius patronatus interim suspensum \nmanet. \n\nCaN. 1457. \n\nPraesentatio, nullo iusto obstante impedimento, sive \nagatur de patronatu laicali sive de ecclesiastico et \nmixto, fieri debet, nisi brevius tempus lege fundationis \nvel legitima consuetudine praescriptum fuerit, saltem \nintra quatuor menses a die quo is, cui ius est insti- \ntuendi, patronum certiorem fecerit de vacatione bene- \nficii et de sacerdotibus qui in concursu fuerunt probati, \nsi agatur de beneficio quod per concursum conferri \ndebet. \n\nCAN. 1458. \n\n$ 1. Si intra praescriptum tempus praesentatio \nfacta non fuerit, ecclesia vel beneficium pro eo casu fit \nliberae collationis. \n\n$ 2. Si vero lis, quae intra utile tempus dirimi ne- \nqueat, exoriatur sive circa ius praesentandi inter Or- \ndinarium et patronum vel inter ipsos patronos, sive \ncirca ius praelationis inter ipsos praesentatos, suspen- \ndatur collatio usque ad finem controversiae, et interim, \nsi opus sit, oeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti \nOrdinarius praeficiat. \n\n404 Codec Iuris Canonici \n\nCaN. 1459. \n\n$ 1. Si plures singulares personae sint patroni, pos- \nsunt tum pro se tum pro suis successoribus de alternis \npraesentationibus inter se convenire. \n\n$ 2. Ut autem haec conventio sit valida, accedat \noportet Ordinariii consensus in scriptis datus, qui ta- \nmen semel praestitus nequit valide ab eodem Ordinario \nvel eius successoribus, patronis invitis, revocari. \n\nCAN. 1460. \n\n$ 1. Si ius patronatus collegialiter exerceatur, ille \npraesentatus habeatur, qui maiorem suffragiorum nu- \nmerum retulerit, ad normam can. 101; quod si, duobus \nscrutiniis sine effectu institutis, in tertio scrutinio \nplures maiorem prae ceteris, sed aequalem inter se suf- \nfragiorum numerum habuerint, ii omnes praesentati \ncenseantur. \n\n$ 2. Si ius patronatus penes singulares personas \nsit, quae inter se de alternis praesentationibus non con- \nvenerint, ille praesentatus habeatur, qui maiorem sal- \ntem relative suffragiorum numerum retulerit; et si \nplures eundem, maiorem quam ceteri, suffragiorum \nnumerum habuerint, omnes censeantur praesentati. \n\n8 3. Qui ex diversis titulis ius patronatus obtinet, \ntot habet in praesentatione suffragia, quot titulos. \n\n$ 4. Quilibet patronus, antequam praesentatio ac- \nceptetur, non unum tantum, sed plures praesentare \npotest, tum una simul tum etiam successive, intra tem- \npus tamen praescriptum, modo illos ne excludat quos \nprius praesentavit. \n\nCAN. 1461. \n\nNemo potest praesentare seipsum neque aliis patro- \nnis accedere ut suffragiorum numerum ad praesenta- \ntionem necessarium pro se compleat. \n\nLiber Tertius - De Rebus 405 \n\nCAN. 1462. \nSi ecclesiae vel beneficio provideri debeat per con- \ncursum, patronus, etiam laicus, non potest praesen- \ntare, nisi clericum legitime ex concursu probatum. \n\nCaN. 14063. \n\nPersona praesentata debet esse idonea, idest, ipso \npraesentationis vel saltem acceptationis die, qualitati- \nbus omnibus praedita, quae iure seu communi seu pe- \nculiari vel lege fundationis requiruntur. \n\nCAN. 1464. \n\n$ 1l. Praesentatio fieri debet loci Ordinario, cuius \nest iudicare utrum idonea sit persona praesentata. \n\n$ 2. Ordinarius ad suum formandum iudicium, de- \nbet ad normam can. 149 de persona praesentata dili- \ngenter inquirere et opportunas notitias, etiam secretas, \nsi opus fuerit, assumere. \n\n$ 9. Ordinarius non cogitur patrono patefacere ra- \ntiones cur personam praesentatam admittere non \npossit. \n\nCAN. 1465. \n\n$ 1. Si praesentatus non idoneus fuerit repertus, \npatronus, dummodo tempus utile ad praesentandum \nsua negligentia lapsum ne sit, potest alium intra tem- \npus de quo in can. 1457 praesentare; sed si ne hic qui- \ndem idoneus repertus fuerit, ecclesia vel beneficium \npro eo casu fit liberae collationis, nisi patronus vel \npraesentatus intra decem dies a significatione recusa- \ntionis recursum a iudicio Ordinarii ad Sedem Aposto- \nlicam interposuerit; quo pendente, suspendatur colla- \ntio usque ad finem controversiae et interim, si opus sit, \noeconomum ecclesiae vel beneficio vacanti Ordinarius \npraeficiat. \n\n$ 2. Praesentatio, labe simoniaca infecta, est ipso \niure irrita, et etiam institutionem forte subsecutam ir- \nritam reddit. \n\n406 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1466. \n\n$ l. Legitime praesentatus, et idoneus repertus, \nacceptata praesentatione, ius habet ad canonicam insti- \ntutionem. \n\n$ 2. Ius concedendi canonicam institutionem pro- \nprium est Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis \nsine mandato speciali. \n\n8 9. Si plures et omnes idonei praesentati sint, Or- \ndinarius eligit quem magis idoneum in Domino iudica- \nverit. \n\nCAN. 1461. \n\nInstitutio canonica pro quolibet beneficio etiam non \ncurato dari debet, nullo iusto obstante impedimento, \nintra duos menses ex quo praesentatio facta sit. \n\nCAN. 1468. \n\nSi praesentatus ante canonicam institutionem re- \nnuntiaverit vel mortuus fuerit, patronus rursus ius \npraesentandi habet. \n\nCaN. 1469. \n\n$ l. Onera seu officia patronorum sunt: \n\n1.\" Ordinarium loci monere, si bona ecclesiae seu \nbeneficii dilapidari viderint, quin tamen se immisceant \nadministrationi eorundem bonorum; \n\n2.^ Aedificare denuo ecclesiam collapsam aut re- \nparationes, iudicio Ordinarii, necessarias in eadem fa- \ncere, si ex titulo aedificationis ius patronatus habeant, \net nisi onus aedificandae denuo vel reparandae ecclesiae \naliis incumbat ad normam can. 1186; \n\n3.' Supplere reditus, si ex titulo dotationis ius \npatronatus proveniat, cum ecclesiae vel beneficii redi- \ntus ita defecerint, ut nequeat amplius vel cultus de- \ncenter in ecclesia exerceri, vel beneficium conferri. \n\n$ 2. Si ecclesia collapsa fuerit vel necessariis indi- \ngeat reparationibus, aut si reditus defecerint ad nor- \nmam $ 1, nn. 2, 3, ius patronatus interim quiescit. \n\nLiber Tertius - De Rebus A07 \n\n$ 3. Si patronus, intra tempus ab Ordinario sub \npoena cessationis patronatus praefiniendum, ecclesiam \ndenuo aedificaverit vel restauraverit aut reditus auxe- \nrit, ius patronatus revigescit; secus ipso iure et sine \nulla declaratione cessat. \n\nOaN. 1470. \n\n$ 1. Praeter casum de quo in can. 1469, $ 3, ius pa- \ntronatus exstinguitur: \n\n1.*^ Si patronus iuri suo renuntiaverit; eius tamen \nrenuntiatio ex integro fieri potest aut ex parte; nun- \nquam vero potest aliis compatronis, si qui sint, damnum \nafferre; \n\n2. Ri Sancta Sedes ius patronatus revocaverit \naut ipsam ecclesiam vel beneficium perpetuo suppres- \nserit; \n\n3. Si econtra ius patronatus legitime praescri- \nptum fuerit; \n\n4.* Si res, cui ius patronatus inhaeret, pereat, aut \nexstinguatur familia, gens, linea cui secundum tabulas \nfundationis reservatur; quo in altero casu nec ius pa- \ntronatus hereditarium evadit, nec Ordinarius valide \npermittere poterit donationem iuris patronatus alii \nfieri; \n\n5.' Si consentiente patrono, ecclesia vel benefi \ncium uniatur alii liberae collationis, aut ecclesia fiat \nelectiva vel regularis; \n\n6.* Si patronus ius patronatus simoniace in alium \ntransferre attentaverit; si lapsus fuerit in apostasiam, \nhaeresim aut schisma; si bona ac iura ecclesiae vel be- \nneficii iniuste usurpaverit aut detineat; si rectorem vel \nalium clericum ecclesiae servitio addictum aut benefi \nciarium per se vel per alios occiderit vel mutilaverit. \n\n$ 2. Propter crimina de quibus in $ 1, n. 6, ius pa- \ntronatus amittit solus patronus reus et, ob delictum \npostremo memoratum, eius quoque heredes. \n\n408 Codec Turis Canonici \n\n8$ 3. Ut ex delictis enumeratis in 8$ 1, n. 6, patroni \ncenseantur ius patronatus amisisse, requiritur et suf- \nficit sententia declaratoria. \n\n$ 4. Censura aut infamia iuris innodati post sen- \ntentiam condemnatoriam vel declaratoriam, usque dum \ncensura vel infamia perdurant, nequeunt ius patrona- \ntus exercere eiusque privilegiis uti. \n\nCAN. 1471. \n\nSi cui Sedes Apostolica sive in concordatis sive extra \nconeordata indultum concesserit praesentandi ad ec- \nclesiam vacantem vel ad beneficium vacans, non inde \nius patronatus oritur, et privilegium praesentationis \nstrictam interpretationem pati oportet ex tenore in- \ndulti. \n\nCAPUT V. \nDe iuribus et obligationibus beneficiariorum. \n\nCAN. 1472. \nQuilibet beneficiarius, capta legitime beneficii pos- \nsessione, omnibus iuribus fruitur tam temporalibus \nquam spiritualibus, quae beneficio adnexa sint. \n\nCAN. 1473. \n\nEtsi beneficiarius alia bona non beneficialia habeat, \nlibere uti frui potest fructibus beneficialibus qui ad \neius honestam sustentationem sint necessarii; obliga- \ntione autem tenetur impendendi superfluos pro paupe- \nribus aut piis causis, salvo praescripto can. 239, 8 1, \nn2 19. \n\nCaN. 1474. \n\nSi ad beneficium obtinendum susceptio alieuius or- \ndinis requiratur, beneficiarius talem ordinem ante be- \nneficii collationem iam receperit oportet. \n\nCAN. 1475. \n\n8$ I. Beneficiarius tenetur peculiaria onera beneficio \nadnexa fideliter adimplere et praeterea canonicas horas \nquotidie recitare. \n\nLiber Tertius - De Rebus A409 \nmoninzto02-010 17 9 4.05: dicli aiit MR QHNUNE GUN EE CREER RD RN \n\n$ 2. Si, nullo legitimo detentus impedimento, obli- \ngationi recitandi horas canonicas non satisfecerit, fru- \nctus pro rata omissionis non facit suos, eosque fabricae \necclesiae aut Seminario dioecesano tradat vel in pau- \nperes eroget. \n\nCaN. 1476. \n\n$ l. Beneficiarius bona ad suum beneficium perti- \nnentia, ut beneficii curator, administrare debet, ad nor- \nmam iuris. \n\n$ 2. Si negligens aliove modo in culpa fuerit, damna \nresarcire beneficio debet, atque ad ea compensanda ab \nOrdinario loci compellendus est; et, si sit parochus, à \nparoecia amoveri poterit ad normam can. 2147 seqq. \n\nCAN. 1471. \n\n8 1. Sumptus ordinario modo connexi eum bonorum \nbeneficialium administratione et fructuum perceptione, \nà beneficiario ferendi sunt. \n\n$ 2. Impensae pro extraordinariis domus beneficia- \nlis reparationibus, ab iis ferendae sunt quibus onus re- \nficiendi beneficialem ecclesiam incumbit, nisi fundatio- \nnis tabulae aut legitimae conventiones et consuetudines \naliud caveant. \n\n8 9. Minores reparationes quae ipsi incumbunt, be- \nneficiarius quamprimum perficiat, ne maiorum necessi- \ntas enascatur. \n\nCAN. 1478. \n\nOrdinarius loci obligatione tenetur advigilandi \netiam per vicarios foraneos ut beneficialia bona conser- \nventur et rite administrentur. \n\nCaN. 1479. \n\nIn locatione bonorum beneficialium anticipatae so- \nlutiones ultra semestre prohibentur sine licentia Ordi- \nnarii loci, qui in casibus extraordinariis congruis prae- \nscriptionibus caveat ne talis locatio in damnum vergat \nloci pii aut successorum in beneficio. \n\n410 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1480. \n\nAnnui reditus beneficii inter successorem et ante- \ncessorem eiusve heredes, in casu obitus, pro rata tem- \nporis quo beneficio uterque deservierit, distribuantur, \nomnibus proventibus et oneribus currentis anni com- \nputatis, nisi legitima consuetudo aut peculiaria statuta \nrite approbata alium iustae compositionis modum in- \n\nduxerint. CaN. 1481. \n\nDeductis cuiuslibet generis expensis et salvo prae- \nscripto can. 472, n. 1, fructus beneficii vacantis pro al- \ntera dimidia parte accrescunt doti beneficii vel massae \ncommuni, pro altera cedunt fabricae ecclesiae seu sa- \ncrario, salva legitima consuetudine qua fructus omnes \nin bonum commune dioeceseos erogentur. \n\nCaN. 1482. \nQuod ad mediam annatam, quam vocant, attinet, ea, \nubi viget, retineatur, et peculiaria statuta ac laudabi- \n\nles consuetudines in unaquaque regione circa eam vi- \n\ncentes s : \n5 ervontun Cax. 1483. \n\n$ 1. Bona mensae episcopalis ab Episcopo diligen- \nter administrentur. \n\n8 2. Domus episcopalis sarta tectaque conservetur \net, si opus sit, restauretur et reparetur impensis eius- \ndem mensae, quoties huiusmodi onera ex peculiari ti- \ntulo aliis non incumbant. \n\n$ 3. Curent quoque Episcopi ut, accurato inventa- \nrio confecto, utensilia omnía vel bona mobilia domu \nepiscopali forte addicta atque in mensae dominio con- \nstituta, ad successorem ex toto secureque transmit- \ntantur. \n\nCAPUT VI. \nDe dimissione et permutatione beneficiorum. \nCAN. 1484. \n\nOrdinarius ne admittat dimissionem beneficii a cle- \nrico in maioribus ordinibus constituto factam, nisi con- \n\nLiber Tertius - De Rebus 411 \n\nstet eum necessaria ad honestam sustentationem \naliunde habere, et firmo praescripto can. 584. \n\nCAN. 1485. \n\nDimissio beneficii, cuius titulo clericus ordinatus \nfuit, irrita est, nisi expressa mentio fiat clericum illius \ntitulo promotum fuisse, eidemque, de consensu Ordi- \nnarii, alium legitimum ordinationis titulum  substi- \ntuisse. \n\nCAN. 1486. \n\nDimissionem beneficiorum in commodum aliorum \nvel sub aliqua conditione, quae ipsam beneficii provi- \nsionem aut redituum erogationem attingat, Ordinarius \nadmittere nequit, nisi in casu quo beneficium sit liti- \ngiosum et dimissio fiat ab alterutro ex litigantibus in \ncommodum alterius. \n\nCAN. 1487. \n\n$ 1. Permutatio duorum beneficiorum fieri valide \nnequit, nisi propter Ecclesiae necessitatem vel utilita- \ntem aliave iusta de causa, sine aliorum detrimento, de \nconsensu patroni, si agatur de beneficio iuris patrona- \ntus, et Ordinarii loci, non autem Vicarii Generalis \nsine peculiari mandato, nec Vicarii Capitularis, et ser- \nvato praescripto can. 186. \n\n$ 2. Ordinarius intra mensem consensum praestet \nvel deneget; et permutatio valet a momento consensus \nab Ordinario praestiti. \n\n$ 9. Beneficiorum permutatio admitti nequit ab Or- \ndinario, si utrumque aut alterutrum beneficium sit Sedi \nApostolicae reservatum. \n\nCaN. 1488. \n$ 1. Si beneficia permutanda inaequalia sint, ne- \nqueunt compensari reservatione fructuum aut praesta- \ntione pecuniae seu cuiusque rei pretio aestimabilis. \n$ 2. Permutatio fieri nequit inter plures quam duos \nbeneficiarios. \n\nCodec Iuris Canonici \n\nm \nmÓ \nto \n\n————————————— \n\nTITULUS XXVI. \n\nDe aliis institutis ecclesiasticis \nnon collegialibus. \n\nCaN. 1489. \n\n$ 1. Hospitalia, orphanotrophia aliaque similia in- \nstituta, ad opera religionis vel caritatis sive spiritua- \nlis sive temporalis destinata, possunt ab Ordinario loci \nerigi et per eius decretum persona iuridica in Ecclesia \nconstitui. \n\n$ 2. Loci Ordinarius haec instituta ne approbet, \nnisi finis fundationis utilis reapse sit, et talis constituta \nfuerit dos, quae, omnibus perpensis, sufficiat vel suffi- \nciens fore prudenter praevideatur ad illum assequen- \ndum. \n\n$ 3. Horum institutorum administrare bona sui \ncuiusque rectoris est, secundum normas tabulae funda- \ntionis; hie vero iisdem obligationibus tenetur, iisdem- \nque iuribus fruitur, quibus administratores aliorum \nbonorum ecclesiasticorum. \n\nCaN. 1490. \n\n8$ 1. In tabulis fundationis pius fundator accurate \ndeseribat totam instituti constitutionem, finem, dota- \ntionem, administrationem et regimen, usum redituum \net successionem in bona, casu exstinctionis ipsius in- \nstituti. \n\n$ 2. Huiusmodi tabulae duplici exemplari confi- \neciendae sunt, quorum alterum in archivo instituti, al- \nterum in archivo Curiae reponatur. \n\nCAN. 1491. \n$ 1l. Loei Ordinarius omnia huiusmodi instituta, \netiam in personam moralem erecta et quovis modo ex- \nempta, visitare potest et debet. \n$ 2. Imo licet in personam moralem non sint erecta \net domui religiosae concredita, si quidem agatur de \n\nLiber Tertius - De Rebus 413 \n\ndomo religiosa iuris dioecesani, iurisdictioni Ordinarii \nloci penitus subduntur; si de domo religiosa iuris pon- \ntifieii, episcopali vigilantiae subsunt quod spectat ad \nreligionis magisteria, honestatem morum, exercitatio- \nnes pietatis, sacrorum administrationem. \nCaN. 1492. \n\n$ 1. Etiamsi fundatione, praescriptione aut privi- \nlegio apostolico pium institutum a iurisdictione et visi- \ntatione Ordinarii loci exemptum fuerit, ius tamen Or- \ndinario est redditionem rationum exigendi, reprobata \ncontraria consuetudine. \n\n$ 2. Ri fundator velit administratores non teneri ra- \ntionem Ordinario loci reddere, fundatio ne acceptetur. \n\nCAN. 1493. \nOrdinarius loei advigilet ut piae fidelium volunta- \ntes, in horum institutorum fundatione expressae, plene \n\nserventur. \nCAN. 1494. \n\nSine venia Sedis Apostolicae haec instituta suppri- \nmi, uniri, vel in usus a fundatione alienos converti ne- \nqueunt, nisi in tabulis fundationis aliud caveatur. \n\nPARS SEXTA \nDE BONIS ECCLESIAE TEMPORALIBUS \n\nCAN. 1495. \n\n$8 1. Ecclesia catholica et Apostolica Sedes nati- \nvum ius habent libere et independenter a civili pote- \nstate acquirendi, retinendi et administrandi bona tem- \nporalia ad fines sibi proprios prosequendos. \n\n$ 2. Etiam ecclesiis singularibus aliisque personis \nmoralibus quae ab ecclesiastica auctoritate in iuridi- \ncam personam erectae sint, ius est, ad normam sacro- \nrum canonum, bona temporalia acquirendi, retinendi \net administrandi. \n\n414 Codeao Iuris Canonici \n\nCAN. 1496. \n\nEcclesiae ius quoque est, independens a civili pote- \nstate, exigendi a fidelibus quae ad cultum divinum, ad \nhonestam clericorum aliorumque ministrorum susten- \ntationem et ad reliquos fines sibi proprios sint neces- \nsaria. \n\nCAN. 1497. \n\n$ 1. Bona temporalia, sive corporalia, tum immo- \nbilia tum mobilia, sive incorporalia, quae vel ad Eccle- \nsiam universam et ad Apostolicam Sedem vel ad aliam \nin Ecclesia personam moralem pertineant, sunt bona \necclesiastica. \n\n$ 2. Dicuntur sacra, quae consecratione vel bene- \ndictione ad divinum cultum destinata sunt; pretiosa, \nquibus notabilis valor sit, artis vel historiae vel mate- \nriae causa. \n\nCAN. 1498. \n\nIn canonibus qui sequuntur, nomine Ecclesiae si- \ngnificatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apo- \nstolica, sed etiam quaelibet persona moralis in Eccle- \nsia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud \nappareat. \n\nTITULUS XXVII. \nDe bonis ecclesiasticis acquirendis. \n\nCAN. 1499. \n$ 1. Ecclesia acquirere bona temporalia potest \nomnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, \nquibus id aliis licet. . \n$ 2. Dominium bonorum, sub suprema auctoritate \nSedis Apostolicae, ad eam pertinet moralem personam, \nquae eadem bona legitime acquisiverit. \n\nCAN. 1500. \nDiviso territorio personae moralis ecclesiasticae ita \nut vel illius pars alii personae morali uniatur, vel di- \nstincta persona moralis pro parte dismembrata eriga- \n\nLiber Tertius - De Rebus 415 \n\ntur, etiam bona communia quae in commodum totius \nterritorii erant destinata, et aes alienum quod pro toto \nterritorio contractum fuerat, ab auctoritate ecclesia- \nstica, cui divisio competat, cum debita proportione ex \nbono et aequo dividi debent, salvis piorum fundatorum \nseu oblatorum voluntatibus, iuribus legitime quaesitis, \nac legibus peculiaribus, quibus persona moralis re- \ngatur. \nCAN. 1501. \n\nExstincta persona morali ecclesiastica, eius bona \nfiunt personae moralis ecclesiasticae immediate supe- \nrioris, salvis semper fundatorum seu oblatorum volun- \ntatibus, iuribus legitime quaesitis atque legibus pecu- \nliaribus quibus exstincta persona moralis regebatur. \n\nCaN. 1502. \nAd decimarum et primitiarum solutionem quod at- \ntinet, peculiaria statuta ac laudabiles consuetudines \nin unaquaque regione serventur. \n\nCAN. 1503. \n\nSalvis praescriptis can. 621-624, vetantur privati \ntam clerici quam laici sine Sedis Apostolicae aut pro- \nprii Ordinarii et Ordinarii loci licentia, in scriptis data, \nstipem cogere pro quolibet pio aut ecclesiastico insti- \ntuto vel fine. \n\nCaN. 1504. \n\nOmnes ecclesiae vel beneficia iurisdictioni Episcopi \nsubiecta, itemque laicorum confraternitates, debent \nquotannis in signum subiectionis solvere Episcopo ca- \nthedraticum seu moderatam taxam determinandam ad \nnormam can. 1507, nisi iam antiqua consuetudine fue- \nrit determinata. \n\nCaN. 1505. \n\nLoci Ordinarius, praeter tributum pro Seminario, \nde quo in can. 1355, 1356, aut beneficialem pensionem \nde qua in can. 1429, potest, speciali dioecesis necessi- \ntate impellente, omnibus beneficiariis, sive saecularibus \n\n416 Codex luris Canonici \n\nsive religiosis, extraordinariam et moderatam exactio- \nnem imponere. \nCaN. 1506. \n\nAliud tributum in bonum dioecesis vel pro patrono \nimponere ecclesiis, beneficiis aliisque institutis ecele- \nsiasticis, quanquam sibi subiectis, Ordinarius potest \ntantummodo in actu fundationis vel consecrationis; sed \nnullum imponi tributum potest super eleemosynis Mis- \nsarum sive manualium sive fundatarum. \n\nCaN. 1507. \n\n$ 1. Salvo praescripto can. 1056 et can. 1234, prae- \nfinire taxas pro variis actibus iurisdictionis voluntariae \nvel pro exsecutione rescriptorum Sedis Apostolicae vel \noccasione ministrationis Sacramentorum vel Sacramen- \ntalium, in tota ecclesiastica provincia solvendas, est \nConcilii provincialis aut conventus Episcoporum pro- \nvineiae; sed nulla vi praefinitio eiusmodi pollet, nisi \nprius a Sede Apostolica approbata fuerit. \n\n$ 2. Ad taxas pro actibus iudicialibus quod spectat, \nservetur praescriptum can. 1909. \n\nCAN. 1508. \n\nPraescriptionem, tanquam acquirendi et se libe- \nrandi modum, prout est in legislatione civili respecti- \nvae nationis, Ecclesia pro bonis ecclesiasticis recipit, \nsalvo praescripto canonum qui sequuntur. \n\nCaN. 1509. \n\nPraescriptioni obnoxia non sunt: \n\n1.\" Quae sunt iuris divini sive naturalis sive po- \nsitivi; \n\n2. Quae obtineri possunt ex solo privilegio apo- \nstolico; \n\n3.\" Iura spiritualia, quorum laici non sunt ca- \npaces, si agatur de praescriptione in commodum 1lai- \ncorum; \n\n4. Fines certi et indubii provinciarum ecclesia- \nsticarum, dioecesium, paroeciarum, vicariatuum apo- \n\nLiber Tertius - De Rebus A17 \n\nstolicorum, praefecturarum apostolicarum, abbatiarum \nvel praelaturarum nullius; \n2. Eleemosynae et onera Missarum; \n6.\" Beneficium ecclesiasticum sine titulo; \n1.\" Ius visitationis et obedientiae, ita ut subditi \na nulio Praelato visitari possint et nulli Praelato iam \nsubsint; \n8.^ Solutio cathedratici. \nCAN. 1510. \n$ I. Res saerae quae in dominio privatorum sunt, \npraeseriptione acquirt a privatis personis possunt, quae \ntamen eas adhibere nequeunt ad profanos usus; si vero \nconsecrationem] vel benedictionem  amiserint, libere \nacquiri possunt etiam ad usus profanos, non tamen \nsordidos. \n$ 2. Res sacrae, quae in dominio privatorum non \nsunt, non à persona privata, sed à persona morali ec- \nclesiastica contra aliam personam moralem ecclesiasti- \nam praeseribi possunt. \nCANSOIDED \n8 1. Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actio- \nnes sive personales sive reales, quae pertinent ad Se- \ndem Apostolicam, spatio centum annorum praeseri- \nbuntur. \n$ 2. Quae ad aliam personam moralem ecclesiasti- \ncam, spatio triginta annorum. \n7 QAN. 1512. \nNulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non \n\nsolum initio possessionis, sed toto possessionis tempore \nad praescriptionem requisito. \n\nCAN. 1513. \n$ 1. Qui ex iure naturae et ecclesiastico libere va- \nlet de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive \nper actum inter vivos sive per actum mortis causa, \nbona relinquere. \nCod. Iur. Cam. 27 \n\nA48 Codeo Iuris Ca^wonici \n\n$ 2. In ultimis voluntatibus in bonum Ecclesiae \nserventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; hae \nsi omissae fuerint, heredes moneantur ut testatoris vo- \nluntatem adimpleant. \n\nCaN. 1514. \n\nVoluntates fidelium facultates suas in pias causas \ndonantium vel relinquentium, sive per actum inter vi- \nvos, sive per acetum mortis causa, diligentissime im- \npleantur etiam circa modum administrationis et eroga- \ntionis bonorum, salvo praescripto can. 1515, $ 3. \n\nCAN. 1515. \n\n$ 1l. Ordinarii omnium piarum voluntatum tam \nmortis causa quam inter vivos exsecutores sunt. \n\n$ 2. Hoc ex iure Ordinarii vigilare possunt, ac de- \nbent, etiam per visitationem, ut piae voluntates im- \npleantur, et alii exsecutores delegati debent, perfuncti \nmunere, illis reddere rationem. \n\n$ 3. Olausulae huie Ordinariorum iuri contrariae, \nultimis voluntatibus adiectae, tanquam non appositae \nhabeantur. \n\nCAN. 1516. \n\n$ 1. Clerieus vel religiosus qui bona ad pias causas \nsive per actum inter vivos, sive ex testamento fiducia- \nrie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem \nreddere, eique omnia istiusmodi bona seu mobilia seu \nimmobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si \ndonator id expresse et omnino prohibuerit, fiduciam \nne acceptet. \n\n$ 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in \ntuto collocentur et vigilare pro exsecutione piae volun- \ntatis ad normam can. 1515. \n\n$ 9. Bonis fiduciariis alicui religioso commissis, si. \nquidem bona sint attributa loci seu dioecesis ecclesiis, \nincolis aut piis causis iuvaudis, Ordinarius de quo in \n$8 1, 2, est loci Ordinarius; secus, est Ordinarius eius- \ndem religiosi proprius. \n\nLiber Tertius - De Rebus 419 \n\nCAN. 1517. \n\n$ 1. Ultimarum voluntatum reductio, moderatio, \ncommutatio, quae fieri ex iusta tantum et necessaria \ncausa debent, Sedi Apostolicae reservantur, nisi fun- \ndator hane potestatem etiam Ordinario loci expresse \nconcesserit. \n\n$ 2. Si tamen exsecutio onerum impositorum, ob \nimminutos reditus aliamve causam, nulla administra- \ntorum eulpa, impossibilis evaserit, tune Ordinarius \nquoque, auditis iis quorum interest, et servata, meliore \nquo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit \neadem onera aeque imminuere, excepta Missarum re- \nductione quae semper Sedi Apostolicae unice competit. \n\nTITULUS XXVIII. \nDe bonis ecclesiasticis administrandis. \n\nCAN. 1518. \nRomanus Pontifex est omnium bonorum ecclesia- \nsticorum supremus administrator et dispensator. \n\nCAN. 1519. \n\n$ 1. Loci Ordinarii est sedulo advigilare admini- \nstrationi omnium bonorum ecclesiasticorum quae in \nsuo territorio sint nec ex eius iurisdictione fuerint \nsubducta, salvis legitimis praescriptionibus, quae eidem \npotiora iura tribuant. \n\n$ 2. Habita ratione iurium, legitimarum consuetu- \ndinum et circumstantiarum, Ordinarii, opportune edi- \ntis peculiaribus instructionibus intra fines iuris com- \nmunis, universum administrationis bonorum ecclesia- \nsticorum negotium ordinandum curent. \n\nCAN. 15990. \n$ 1. Ad hoe munus rite obeundum quilibet Ordina- \nrius in sua civitate episcopali Consilium instituat, quod \nconstet praeside, qui est ipsemet Ordinarius, et duo- \nbus vel pluribus viris idoneis, iuris etiam civilis, quan- \n\n490 Codex Iuris Canonici \n\ntum fieri potest, peritis, ab ipso Ordinario, audito Ca- \npitulo, eligendis, nisi iure vel consuetudine peculiari \niam alio aequivalenti modo legitime fuerit provisum. \n\n$ 2. Citra apostolicum indultum, ii a munere admi- \nnistratoris excluduntur, qui cum Ordinario loci primo \nvel secundo consanguinitatis vel affinitatis gradu con- \niuncti sint. \n\n$ 3. Loci Ordinarius in administrativis actibus \nmaioris momenti Consilium administrationis audire ne \npraetermittat; huius tamen sodales votum habent tan- \ntum consultivum, nisi iure communi in casibus specia- \nliter expressis vel ex tabulis fundationis eorum consen- \nsus exigatur. \n\n$ 4. Sodales huius Consilii iusiurandum de munere \nbene ac fideliter adimplendo coram Ordinario emittant. \n\nCAN. 1521. \n\n$ 1. Praeter hoc dioecesanum Consilium admini- \nstrationis, Ordinarius loci in administrationem bono- \nrum quae ad aliquam ecclesiam vel locum pium perti- \nnent et ex iure vel tabulis fundationis suum non habent \nadministratorem, assumat viros providos, idoneos et \nboni testimonii, quibus, elapso triennio, alios sufficiat, \nnisi locorum circumstantiae aliud suadeant. \n\n$8 2. Quod si laicis partes quaedam in administra- \ntione bonorum ecclesiasticorum vel ex legitimo funda- \ntionis seu erectionis titulo vel ex Ordinarii loci volun- \niate competant, nihilominus universa administratio \nnomine Ecclesiae fiat, ac salvo iure Ordinarii visitandi, \nexigendi rationes et praescribendi modum administra- \ntionis. \n\nCaN. 1522. \n\nAntequam administratores bonorum ecclesiastico- \n\nrum, de quibus in can. 1521, suum munus ineant : \n1.\" Debent se bene et fideliter administraturos co- \n\nram Ordinario loci vel vicario foraneo iureiurando \ncavere; \n\nLiber Tertius - De Rebus 491 \n\n2. Fiat accuratum ae distinctum inventarium, \nab omnibus subscribendum, rerum immobilium, rerum \nmobilium pretiosarum aliarumve cum descriptione \natque aestimatione earundem; vel factum antea inven- \ntarium acceptetur, adnotatis rebus quae interim amis- \nsae vel acquisitae fuerint; \n\n3. Huius inventarii alterum exemplar conserve- \ntur in tabulario administrationis, alterum in archivo \nCuriae; et in utroque quaelibet immutatio adnotetur \nquam patrimonium subire contingat. \n\nCaN. 1523. \n\nAdministratores bonorum ecclesiasticorum diligen- \ntia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur; \nac proinde debent : \n\n1.\" Vigilare ne bona ecclesiastica suae curae con- \ncredita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant; \n\n2.\" Praescripta servare iuris tam canonici quam \ncivilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima \nauctoritate imposita sint; \n\n3.\" Reditus bonorum ace proventus accurate et \niusto tempore exigere exactosque loco tuto servare et \nsecundum fundatoris mentem aut statutas leges vel \nnormas impendere; \n\n4.\" Pecuniam ecclesiae, quae de expensis supersit \net utiliter collocari potest, de consensu Ordinarii, in \nemolumentum ipsius ecclesiae occupare; \n\n9.\" Accepti et expensi libros bene ordinatos \nhabere; \n\n6.^ Documenta et instrumenta, quibus iura eccle- \nsiae in bona nituntur, rite ordinare et in ecclesiae ar- \nchivo vel armario convenienti et apto custodire; authen- \ntica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, \nin archivo vel armario Curiae deponere. \n\nCAN. 1524. \nOmnes, et praesertim clerici, religiosi ac rerum ec- \nclesiasticarum administratores, in operum locatione \n\n499 Codez Iuris Canonici \n\ndebent assignare operariis honestam iustamque merce- \ndem; curare ut iidem pietati, idoneo temporis spatio, \nvacent; nullo pacto eos abducere a domestica cura par- \nsimoniaeque studio, neque plus eisdem imponere ope- \nris quam vires ferre queant neque id genus quod cum \naetate sexuque dissideat. \n\nCAN. 1525. \n\n8 1l. Reprobata contraria consuetudine, administra- \ntores tam ecclesiastici quam laici cuiusvis ecclesiae \netiam cathedralis aut loci pii canonice erecti aut con- \nfraternitatis singulis annis officio tenentur reddendi \nrationem administrationis Ordinario loci. \n\n$ 2. Si ex peculiari iure aliis ad id designatis ratio \nreddenda sit, tunc etiam Ordinarius loci vel eius dele- \ngatus cum his admittatur, ea lege ut aliter factae libe- \nrationes ipsis administratoribus minime suffragentur. \n\nCaN. 1526. \n\nAdministratores litem nomine ecclesiae ne inchoent \nvel contestentur, nisi licentiam obtinuerint scripto da- \ntam Ordinarii loci, aut saltem, si res urgeat, vicarii \nforanei, qui statim Ordinarium de concessa licentia \ncertiorem reddere debet. \n\nCaN. 1521. \n\n8 1. Nisi prius ab Ordinario loci facultatem impe- \ntraverint, seriptis dandam, administratores invalide \nactus ponunt qui ordinariae administrationis fines et \nmodum excedant. \n\n$ 2. Ecclesia non tenetur respondere de contracti- \nbus ab administratoribus sine licentia competentis \nSuperioris initis, nisi quando et quatenus in rem suam \nversum sit. CAN. 1598. \n\nEtsi ad administrationem non teneantur titulo be- \nneficii vel officii ecclesiastiei, administratores qui mu- \nnus expresse vel tacite susceptum arbitratu suo dimit- \ntunt ita ut damnum exinde ecclesiae obveniat, ad resti- \ntutionem tenentur. \n\nLiber Tertius - De Rebus A93 \n\nTITULUS XXIX. \nDe eontraetibus. \n\nCAN. 1529. \n\nQuae ius civile in territorio statuit de contractibus \ntam in genere, quam in specie, sive nominatis sive in- \nnominatis, et de solutionibus, eadem iure canonico in \nmateria ecclesiastica iisdem cum effectibus serventur, \nnisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico \ncaveatur. \n\nCAN. 1530. \n\n$ 1. Salvo praescripto can. 1281, ad alienandas res \necclesiasticas immobiles aut mobiles, quae servando \nservari possunt, requiritur : \n\n1.\" Aestimatio rei a probis peritis scripto facta; \n\n2.\" Justa causa, idest urgens necessitas, vel evi- \ndens utilitas Ecclesiae, vel pietas; \n\n3. Licentia legitimi Superioris, sine qua aliena- \ntio invalida est. \n\n$ 2. Aliae quoque opportunae cautelae, ab ipsomet \nSuperiore pro diversis adiunctis praeseribendae, ne \nomittantur, ut Ecclesiae damnum vitetur. \n\nC^N. 1531. \n\n$ 1. Res alienari minore pretio non debet quam \nquod in aestimatione indicatur. \n\n$ 2. Alienatio fiat per publicam licitationem aut \nsaltem nota reddatur, nisi aliud circumstantiae sua- \ndeant; et res ei concedatur qui, omnibus perpensis, plus \nobtulerit. \n\n$ 9. Pecunia ex alienatione percepta caute, tuto et \nutiliter in commodum Ecclesiae collocetur. \n\nON. 1532. \n$ 1. Legitimus Superior de quo in can. 1530, 8 1, \n\nn. 8, est Sedes Apostolica, si agatur: \n1.' De rebus pretiosis; \n\nAMA Codex Iuris Canonici \n\n2.\" De rebus quae valorem excedunt triginta mil- \n\nlium libellarum seu francorum. \n\n$ 2. Si vero agatur de rebus quae valorem non ex- \ncedunt mille libellarum seu francorum, est loei Ordina- \nrius, audito administrationis Consilio, nisi res minimi \nmomenti sit, et eum eorum consensu quorum interest. \n\n8 3. Si denique de rebus quarum pretium contine- \ntur intra mille libellas et triginta millia libellarum seu \nfrancorum, est loci Ordinarius, dummodo accesserit \nconsensus tum Capituli cathedralis, tum Consilii ad- \nministrationis, tum eorum quorum interest. \n\n$ 4. Si agatur de alienanda re divisibili, in petenda \nlicentia aut consensu pro alienatione exprimi debent \npartes antea alienatae; secus licentia irrita est. \n\nCAN. 1583. \n\nSollemnitates ad normam can. 1530-1532 requirun- \ntur non solum in alienatione proprie dicta, sed etiam in \nquolibet contractu quo conditio Ecclesiae peior fieri \npossit. \n\nCaN. 1534. \n\n$ I. Ecclesiae competit actio personalis contra eum \nqui sine debitis sollemnitatibus bona ecclesiastica alie- \nnaverit et contra eius heredes; realis vero, si alienatio \nnulla fuerit, contra quemlibet possessorem, salvo iure \nemptoris contra male alienantem. \n\n8 2. Contra invalidam rerum ecclesiasticarum alie- \nnationem agere possunt qui rem alienavit, eius Supe- \nrior, utriusque successor in officio, tandem quilibet cle- \nricus illi ecclesiae adscriptus, quae damnum passa sit. \n\nCaN. 1535. \n\nPraelati et rectores de bonis mobilibus suarum ec- \nclesiarum donationes, praeterquam parvas et modicas \nsecundum legitimam loci consuetudinem, facere ne \npraesumant, nisi iusta interveniente causa remunera- \ntionis aut pietatis aut christianae caritatis; secus do- \nnatio a successoribus revocari poterit. | \n\nLiber Tertius - De Rebus 495 \n\nCAN. 1536. \n\n$ Ll. Nisi contrarium probetur, praesumendum ea \nquae donantur rectoribus ecclesiarum, etiam religioso- \nrum, esse ecclesiae donata. \n\n$ 2. Donatio facta ecclesiae, ab eius rectore seu Su- \nperiore repudiari nequit sine licentia Ordinarii. \n\n$ 9. Repudiata illegitime donatione, ob damna quae \ninde obvenerint actio datur restitutionis in integrum \nvel indemnitatis. \n\n$ 4. Donatio ecclesiae facta et ab eadem legitime ac- \nceptata, propter ingratum Praelati vel rectoris animum \nrevocari nequit. \n\nCAN. 1537. \n\nRes sacrae ne commodentur ad usum qui earundem \nnaturae repugnet. \n\nCAN. 1538. \n\n$ 1. Si ecclesiae bona, legitima interveniente causa, \noppignoranda vel hypothecae nomine obliganda sint, \nvel agatur de aere alieno contrahendo, legitimus Su- \nperior, qui ad normam can. 1532 licentiam dare debet, \nexigat ut antea omnes, quorum interest, audiantur, et \ncuret ut, cum primum fieri poterit, aes alienum sol- \nvatur. \n\n$ 2. Hac de causa annuae ratae ab eodem Ordina- \nrio praefiniantur quae exstinguendo debito sint desti- \nnatae. \n\nCaN. 1539. \n\n8 1. In venditione aut permutatione rerum sacra- \nrum nulla ratio consecrationis vel benedictionis in pre- \ntii aestimatione habeatur. \n\n$ 2. Administratores possunt fitwlos ad. latorem \nquos vocant, commutare in alios titulos magis aut sal- \ntem aeque tutos ac frugiferos, exclusa qualibet commer- \ncii vel negotiationis specie, ac de consensu Ordinarii, \ndioecesani Consilii administrationis aliorumque quo- \nrum intersit. \n\nA96 Codez .Iuris Canonici \n\nCav. 1540. \n\nBona ecclesiae immobilia propriis administratori- \nbus eorumque coniunctis in primo aut secundo con- \nsanguinitatis vel affinitatis gradu non sunt vendenda \naut locanda sine speciali Ordinarii loci licentia. \n\nCAN. 1541. \n\n$ 1. Contractus locationis alicuius fundi ecclesia- \nstici ne fiant, nisi ad normam can. 1531, $ 2; et in iis \naddantur semper conditiones de limitibus custodien- \ndis, de bona cultione, de rite solvendo canone, de op- \nportuna cautela pro conditionibus implendis. \n\n$ 2. Pro locatione bonorum ecclesiasticorum, ser- \nvato praescripto can. 1479: \n\n1.* 8i valor excedat triginta millia libellarum seu \nfrancorum et locatio sit ultra novennium, requiritur \nbeneplacitum apostolicum; si locatio non sit ultra no- \nvennium, servari debet praescriptum can. 1532, 8 3; \n\n2.\" Si valor contineatur intra mille libellas et tri- \nginta millia libellarum seu francorum et locatio sit ul- \ntra novennium, servari debet praescriptum eiusdem \ncan. 1532, $ 3; si locatio non sit ultra novennium, prae- \nscriptum eiusdem can. 1532, $ 9; \n\n3.\" Si valor non excedat mille libellas seu fran- \ncos et locatio sit ultra novennium, servari debet idem \npraescriptum can. 1532, $ 2; si locatio non sit ultra no- \nvennium, fieri potest a legitimis administratoribus, mo- \nnito Ordinario. \n\nCAN. 1542. \n$ 1l. In emphyteusi bonorum ecclesiasticorum em- \nphyteuta nequit canonem redimere sine licentia. legi- \ntimi Superioris ecclesiastici de quo in can. 1532; quod \nsi redemerit, eam saltem pecuniae vim ecclesiae dare \n\ndebet, quae canoni respondeat. \n8 2. Ab emphyteuta congrua exigatur cautio pro \nsolutione canonis et conditionibus implendis; in ipso \ninstrumento pacti emphyteutici forum ecclesiasticum \n\nLiber Tertius - De Rebus . 491 \n\narbiter statuatur ad dirimendas controversias inter \npartes forte exorituras et expresse declaretur meliora- \ntiones solo cedere. \n\nCAN. 1543. \n\nSi res fungibilis ita alicui detur ut eius fiat et postea \ntantundem in eodem genere restituatur, nihil lucri, ra- \ntione ipsius contractus, percipi potest; sed in praesta- \ntione rei fungibilis non est per se illicitum de lucro \nlegali pacisci, nisi constet ipsum esse immoderatum, \naut etiam de lucro maiore, si iustus ac proportionatus \ntitulus suffragetur. \n\nTITULUS XXX. \nDe piis fundationibus. \n\nCAN. 1544. \n\n$1. Nomine piarum fundationum significantur \nbona temporalia alicui personae morali in Ecclesia \nquoquo modo data, cum onere in perpetuum vel in diu- \nturnum tempus ex reditibus annuis aliquas Missas ce- \nlebrandi, vel alias praefinitas functiones ecclesiasticas \nexplendi, aut nonnulla pietatis et caritatis opera per- \nagendi. \n\n$ 2. Fundatio, legitime acceptata, naturam induit \ncontractus synallagmatici: do ut facias. \n\nCAN. 1545. \nLoci Ordinarii est normas praescribere de dotis \nquantitate infra quam pia fundatio admitti nequeat et \nde eius fructibus rite distribuendis. \n\nCAN. 1546. \n$ 1. Ut huiusmodi fundationes a persona morali ac- \nceptari possint, requiritur consensus Ordinarii loci, \nin scriptis datus, qui eum ne praebeat, antequam legi- \ntime compererit personam moralem tum novo oneri \nsuscipiendo, tum antiquis iam susceptis satisfacere \nposse; maximeque caveat ut reditus omnino respon- \n\nMuri Y Los \nA98 Codec Iuris Canonici \n\ndeant oneribus adiunctis secundum cuiusque dioecesis \nmorem. \n\n$ 2. In acceptatione, constitutione et administra- \ntione fundationis patronus ecclesiae nullum ius habet. \n\nCAN. 154. \n\nPecunia et bona mobilia, dotationis nomine assi- \ngnata, statim in loco tuto, ab eodem Ordinario desi- \ngnando, deponantur ad eum finem ut eadem pecunia \nvel bonorum mobilium pretium custodiantur et quam- \nprimum caute et utiliter secundum prudens eiusdem \nOrdinarii arbitrium, auditis et iis quorum interest et \ndioecesano administrationis Consilio, collocentur in \ncommodum eiusdem fundationis cum expressa et indi- \nvidua mentione oneris. \n\nCAN. 1548. \n8$ 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto \nconsignentur. \n$ 2. Alterum tabularum exemplar in Curiae ar- \nchivo, alterum in archivo personae moralis, ad quam \nfundatio spectat, tuto asservetur. \n\nCAN. 1549. \n\n8 l. Servatis praescriptis can. 1514-1517 et can. \n1525, in qualibet ecclesia onerum ex piis fundationibus \nincumbentium tabella conficiatur quae apud rectorem \nin loco tuto conservetur. \n\n$ 2. Pariter praeter librum de quo in can. 843, $ 1, \nalter liber retineatur et apud rectorem servetur, in quo \nsingula onera perpetua et temporaria eorumque imple- \nmentum et eleemosynae adnotentur, ut de iis omnibus \nexacta ratio Ordinario loci reddatur. \n\nCaN. 1550. \n\nSi agatur de piis fundationibus in ecclesiis, etiam \nparoecialibus, religiosorum exemptorum, iura et offi- \ncia Ordinarii loci, de quibus in can. 1545-1549, exclu- \nsive competunt Superiori maiori. \n\nLiber Tertius - De Rebus 499 \n\nCAN. 1551. \n\n$ 1. Reductio onerum quae pias fundationes gra- \nvant, uni Sedi Apostolicae reservatur, nisi in tabulis \nfundationis aliud expresse caveatur, et salvo praeseri- \npto can. 1517, $8 2. \n\n3 2. Indultum reducendi Missas fundatas non pro- \ntenditur nec ad alias Missas ex contractu debitas nec \nad alia opera piae fundationis. \n\n$ 3. Indultum vero generale reducendi onera pia- \nrum fundationum ita intelligendum est, nisi aliud con- \nstet, ut indultarius potius alia onera, quam Missas \nreducat. \n\nvi ede ey \nnun ut \n5154 io] sog ^. ] \n(^t |j! ; \n\n1 ; \ny4egruiz9 DI \no7 \n\nLIBER QUARTUS \nDE PROCESSIBUS \n\nPARS PRIMA \nDE IUDICIIS \n\nCaN. 1552. \n$ 1l. Nomine iudicii ecclesiastici intelligitur contro- \nversiae in re de qua Ecclesia ius habet cognoscendi, co- \nram tribunali ecclesiastico, legitima disceptatio et de- \nfinitio. \n$ 2. Obiectum iudicii sunt : \n\n1.\" Personarum physicarum vel moralium iura \npersequenda aut vindicanda, vel earundem personarum \nfacta iuridica declaranda; et tunc iudicium est conten- \ntiosum; \n\n2. Delicta in ordine ad poenam infligendam vel \ndeclarandam; et tunc iudicium est criminale. \n\nCAN. 1553. \n$ 1. Ecclesia iure proprio et exclusivo cognoscit : \n\n1.' De causis quae respiciunt res spirituales et \nspiritualibus adnexas; \n\n2. De violatione legum ecclesiasticarum deque \nomnibus in quibus inest ratio peccati, quod attinet ad \nculpae definitionem et poenarum ecclesiasticarum ir- \nrogationem; \n\n3.\" De omnibus causis sive contentiosis sive crimi- \nnalibus quae respiciunt personas privilegio fori gau- \ndentes ad normam can. 120, 614, 680. \n\n439 Codezc Iuris Canonici \n\n$ 2. In causis in quibus tum Ecclesia tum civilis \npotestas aeque competentes sunt, quaeque dicuntur \nmixti fori, est locus praeventioni. \n\nCaN. 1554. \n\nActor, qui causas mixti fori ad iudicem ecclesiasti- \ncum deductas ad forum saeculare iudicandas defert, \ncongruis poenis puniri potest ad normam can. 2222 et \nprivatur iure contra eandem personam de eadem re et \nde connexis causam agendi in foro ecclesiastico. \n\nCAN. 1555. \n\n$ 1. Tribunal Congregationis S. Officii suo more in- \nstitutoque procedit sibique propriam consuetudinem \nretinet; et etiam inferiora tribunalia, in causis quae ad \nS. Officii tribunal spectant, normas ab eodem traditas \nsequantur oportet. \n\n$ 2. Cetera tribunalia servare debent praescripta. \ncanonum qui sequuntur. \n\n$ 3. In iudicio pro dimissione religiosorum serven- \ntur praescripta ean. 654-661. \n\nSECTIO I. \nDE IUDICIIS IN GENERE. \n\nIPPEBDEDSST. \nDe foro competenti. \nCaN. 1550. \nPrima Sedes à nemine iudicatur. \nCaN. 1551. \n\n8 1. Ipsius Romani Pontificis dumtaxat ius est iu- \ndicandi^ \n\n1.\" Eos qui supremum tenent popolo princi- \npatum horumque filios ac filias eosve quibus ius est pro- - \nxime suecedendi in principatum; \n\n2. Patres Cardinales; \n\nLiber Quartus - De Processibus 433 \n\n3.\" Legatos Sedis Apostolicae, et in criminalibus \n\nEpiscopos, etiam titulares. \n$ 2. Tribunalibus vero Sedis Apostolicae reservatur \niudicare : \n\nl.' Episcopos residentiales in contentiosis, salvo \npraescripto can. 1572, 8 2; \n\n2.\" Dioeceses aliasve personas morales ecclesia- \nsticas quae Superiorem infra Romanum Pontificem non \nhabent, uti religiones exemptas, Congregationes mona- \nsticas, etc. \n\n$ 9. Alias causas quas Romanus Pontifex ad suum \nadvocaverit iudicium, videt iudex quem ipsemet Ro- \nmanus Pontifex designaverit. \nCaN. 1558. \nIn causis de quibus in can. 1556, 1551, aliorum iudi- \ncum incompetentia est absoluta. \nCaN. 1559. \n$ l. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi \ncoram iudice ecclesiastico qui competens sit ob unum \nex titulis qui in can. 1560-1568 determinantur. \n$ 2. Incompetentia iudicis cui nullus ex his titulis \nsuffragatur, dicitur relativa. \n$ 3. Actor sequitur forum rei; quod si reus multi- \nplex forum habeat, optio fori actori conceditur. \nCAN. 1560. \nForum necessarium habent : \n\nl.\" Aetiones de spolio, coram Ordinario loei rei \nsitae; \n\n2.\" Causae respicientes beneficium, quamvis non \nresidentiale, coram Ordinario loci beneficii; \n\n3.\" Causae quae versantur circa administratio- \nnem, coram Ordinario loci ubi administratio gesta est; \n\n4.\" Causae quae respiciunt hereditates aut legata \npia, coram Ordinario loci domicilii testatoris, nisi aga- \ntur de mera exsecutione legati, quae videnda est secun- \ndum ordinarias competentiae normas. \n\nCod. Iur. Can. 28 \n\n434 Codex Iuris Canonici \n\nCAN. 1561. \n$ I. Ratione domicilii vel quasi-domicilii quilibet \nconveniri potest coram Ordinario loci. \n$ 2. Ordinarius autem domicilii vel quasi-domicilii \niurisdictionem in subditum, quamvis absentem, habet. \n\nCAN. 1562. \n\n$ 1. Qui peregrinus est in Urbe, licet per breve \ntempus, potest in ipsa tanquam in proprio domicilio \ncitari; sed ius habet revocandi domum, idest petendi ut \nad proprium Ordinarium remittatur. \n\n$ 2. Qui in Urbe ab anno commoratur, ius habet de- \nclinandi forum Ordinarii et instandi ut coram Urbis \ntribunalibus citetur. \n\nCaN. 1563. \nVagus proprium forum habet in loco ubi actu com- \nmoratur; religiosus in loco domus suae. \n\nCAN. 1564. \n\nRatione rei sitae pars conveniri potest coram Or- \ndinario loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in \nrem directa sit. \n\nCaN. 1565. \n\n$ 1. Ratione contractus pars conveniri potest co- \nram Ordinario loci in quo contractus initus est vel \nadimpleri debet. \n\n$ 2. In actu autem contractus permittitur contra- \nhentibus, obligationis declarandae, urgendae vel im- \nplendae gratia, locum eligere, in quo etiam absentes ci- \ntari et conveniri possint. \n\nCAN. 1566. \n$ 1. Ratione delicti reus forum sortitur in loco pa- \ntrati delicti. \n$ 2. Licet post delictum reus e loco discesserit, iu- \ndex loci ius habet illum citandi ad comparendum, et \nsententiam in eum ferendi. \n\nLiber Quartus - De Processibus 490 \n\nCAN. 15067. \n\nRatione connexionis seu continentiae ab uno eodem- \nque iudice cognoscendae sunt causae inter se connexae, \nnisi legis praescriptum obstet. \n\nCaN. 1568. \n\nRatione praeventionis, cum duo vel plures iudices \naeque competentes sunt, ei ius est causam cognoscendi \nqui prius citatione reum legitime convenit. \n\nTITULUS II. \nDe variis tribunalium gradibus et speciebus. \nCaN. 1569. \n$ 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est \ncuilibet fideli in toto orbe catholico causam suam sive \ncontentiosam sive eriminalem, in quovis iudicii gradu \net in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Se- \ndem deferre vel apud eandem introducere. \n$ 2. Reeursus tamen ad Sedem Apostolicam inter- \npositus non suspendit, excluso casu appellationis, exer- \ncitium iurisdictionis in iudice qui causam iam cogno- \nscere coepit; quique idcirco poterit iudicium prosequi \n| usque ad definitivam sententiam, nisi constiterit Sedem \nApostolicam causam ad se advocasse. \nCaN. 1570. \n$ l. Exceptis causis Sedi Apostolicae reservatis aut \nad eandem advocatis, ceterae omnes cognoscuntur à \ndiversis tribunalibus, de quibus in can. 1572 seqq. \n$ 2. Quodlibet tamen tribunal, quod attinet ad par- \ntium et testium examen aut citationem, documentorum \nvel rei controversae inspectionem, decretorum intima- \ntionem aliaque huiusmodi, ius habet in auxilium vo- \ncandi aliud tribunal, quod normas pro singulis actibus \niure praescriptas servare debet. \nCO^N. 1571. \nQui causam vidit in uno iudicii gradu, nequit ean- \ndem causam in alio iudicare. \n\n436 Codeao Iuris Canonici \n\nCAPUT I. \nDe tribunali ordinario primae instantiae, \n\nAnT. I. — De Iudice. \n\nCaN. 1572. \n\n$ 1. In unaquaque dioecesi et pro omnibus causis \nà iure expresse non exceptis, iudex primae instantiae \nest loci Ordinarius, qui iudiciariam potestatem exer- \ncere potest ipse per se, vel per alios, secundum tamen \ncanones qui sequuntur. \n\n$ 2. Bi vero agatur de iuribus aut bonis temporali- \nbus Episcopi aut mensae vel Curiae dioecesanae, con- \ntroversia dirimenda deferatur vel, Episcopo consen- \ntiente, ad dioecesanum tribunal collegiale quod constat \nofficiali e&t duobus iudicibus synodalibus antiquioribus, \nvel ad iudicem immediate superiorem. \n\nCAN. 1573. \n\n$ l. Quilibet IZpiscopus tenetur officialem eligere \ncum potestate ordinaria iudicandi, a Vicario Generali \ndistinctum, nisi parvitas dioecesis aut paucitas nego- \ntiorum suadeat hoc officium ipsi Vicario Generali com- \nmitti. \n\n$ 2. Officialis unum constituit tribunal cum Epi- \nscopo loci: sed nequit iudicare causas quas Episcopus \nsibi reservat. \n\n$ 9. Officiali dari possunt adiutores, quibus nomen \nest vice-officialium. \n\n$ 4. Tum officialis tum vice-officiales esse debent sa. \ncerdotes, integrae famae, in iure canonico doctores vel \nceteroqui periti, annos nati non minus triginta. \n\n$ 9. Sunt amovibiles ad nutum Episcopi; vacante \nsede, a munere non cessant, nec a Vicario Capitulari \namoveri possunt; adveniente autem novo Episcopo, in- \ndigent confirmatione. \n\nLiber Quartus - De Processibus A917 \n\n$ 6. Qui Vicarius Generalis est idemque officialis, \nsede vacante, cessat quidem a Vicarii, non autem ab \nofficialis munere. \n\n$ 7. Si officialis eligatur in Vicarium Capitularem, \nipse novum nominat officialem. \n\nCaN. 1574. \n\n$ 1. In qualibet dioecesi presbyteri probatae vitae \net in iure canonico periti, etsi extradioecesani, non plu- \nres quam duodecim eligantur ut potestate ab Episcopo \ndelegata in litibus iudicandis partem habeant; quibus \nnomen esto iudicum synodalium aut pro-synodaliwm, \nsi extra Synodum constituuntur. \n\n$ 2. Quod ad eorum electionem, substitutionem, \ncessationem aut remotionem a munere attinet, serven- \ntur praescripta can. 385-388. \n\n$ 39. Nomine iudicum synodalium in iure veniunt \nquoque iudices pro-synodales. \n\nCAN. 1575. \n\nUnieus iudex in quolibet iudicio duos assessores \nconsulentes sibi adsciscere potest; quos tamen ex iudi- \ncibus synodalibus eligere debet. \n\nCAN. 1516. \n\n$ 1. Reprobata contraria consuetudine et revocato \nquolibet contrario privilegio : \n\n1.\" Causae contentiosae de vinculo sacrae ordina- \ntionis, et matrimonii, vel de iuribus aut bonis tempora- \nlibus cathedralis ecclesiae; itemque criminales in qui- \nbus res est de privatione beneficii inamovibilis aut de \nirroganda vel declaranda excommunicatione, tribunali \ncollegiali trium iudicum reservantur; \n\n2.\" Causae vero quibus agitur de delictis quae de- \npositionis, privationis perpetuae habitus ecclesiastici, \nvel degradationis poenam important, reservantur tri- \nbunali quinque iudicum. \n\n$ 2. Loci Ordinarius tribunali collegiali trium vel \nquinque iudicum cognitionem committere potest etiam \n\n438 Codeo Iuris Canonici \n\naliarum causarum, idque praeseriim faciat quando de \ncausis agitur quae, attentis temporis, loci et persona- \nrum adiunctis et materia iudicii, difficiliores et maio- \nris momenti videantur. \n\n$ 3. Duo vel quatuor iudices qui una cum praeside \ntribunal collegiale constituunt, inter iudices synodales \nOrdinarius, nisi pro sua prudentia aliter opportunum \nexistimaverit, eligat per turnum. \n\nCaN. 1571. \n\n8 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere de- \nbet, et ad maiorem suffragiorum partem sententias \nferre. \n\n8 2. Eidem praeest officialis vel vice-officialis, cuius \nest processum dirigere, et decernere quae pro iustitiae \nadministratione in causa quae agitur necessaria sunt. \n\nCaN. 1518. \n\nExceptis causis de quibus in ean. 1572, 8$ 2, Episco- \npus semper potest tribunali ipse per se praeesse; sed \nvalde expedit ut causas, praesertim criminales et con- \ntentiosas gravis momenti, iudicandas relinquat tribu- \nnali ordinario, eui praesit officialis vel vice-officialis. \n\nCaN. 1519. \n\n$ 1. Si controversia sit inter religiosos exemptos \neiusdem religionis clericalis. iudex primae instantiae, \nnisi aliud in constitutionibus caveatur, est Superior \nprovincialis, aut, si monasterium sit sui iuris, Abbas \nlocalis. \n\n$ 2. Salvo diverso constitutionum praescripto, si \nres contentiosa agatur inter duas provincias, in prima \ninstantia iudicabit ipse per se vel per delegatum supre- \nmus religionis Moderator; si inter duo monasteria, su- \npremus Moderator Congregationis monasticae. \n\n8$ 3. Si demum controversia enaseatur inter reli- \ngiosas personas physicas vel morales diversae religio- \nnis, aut etiam inter religiosos eiusdem religionis non \n\nLiber Quartus - De Processibus 439 \n\nexemptae vel laicalis, aut inter religiosum et clericum \nsaecularem vel laicum, iudex primae instantiae est Or- \ndinarius loci. \nAnr. II. — De Auditoribus et Relatoribus. \nCAN. 1580. \n\n$ 1. Potest Ordinarius unum aut plures auditores, \nseu actorum instructores, sive stabiliter sive pro certa \naliqua causa constituere. \n\n$ 2. Iudex auditorem eligere potest tantummodo \npro causa quam cognoscit, nisi Ordinarius iam pro- \n\nviderit. \nCAN. 1581. \n\nAuditores pro tribunali dioecesano, quantum fieri \npotest, deligantur ex iudicibus synodalibus; pro tribu- \nnali vero religiosorum deligendi semper sunt ex alum- \nnis eiusdem religionis ad normam constitutionum. \n\nCAN. 1582. \nEorum est testes citare et audire, aliaque acta iudi- \ncialia instruere secundum tenorem mandati, non autem \nsententiam definitivam ferre. \n\nCaN. 1583. \nAuditor in quovis litis momento ab officio removeri \npotest ab eo qui eundem elegit, iusta tamen de causa, \net citra partium praeiudicium. \n\nCaN. 1584. \n\n'ribunalis collegialis praeses debet unum de iudici- \nbus collegii ponentem seu relatorem designare qui in \ncoetu iudicum de causa referat et sententias in scriptis \nredigat; et ipsi idem praeses potest.alium ex iusta \ncausa substituere. \n\nAnr. III. — De Notario, Promotore iustitiae, \nvinculi Defensore. \nCaN. 1585. \n$ 1. Cuilibet processui interesse oportet notarium, \nqui actuarii officio fungatur; adeo ut nulla habeantur \n\n440 Codec Iuris Canonici \n\nacta, si actuarii manu non fuerint exarata, vel saltem \nab eo subseripta. \n\n8 2. Quare iudex, antequam causam cognoscere in- \ncipiat, in actuarium assumere debet unum e notariis \nlegitime constitutis, nisi ipse Ordinarius aliquem pro \nea causa iam designaverit. \n\nCAN. 1586. \n\nConstituatur in dioecesi promotor iustitiae et defen- \nsor vinculi; ille pro causis, tum contentiosis in quibus \nbonum publicum, Ordinarii iudicio, in discrimen vo- \ncari potest, tum criminalibus; iste pro causis, in quibus \nagitur de vinculo sacrae ordinationis aut matrimonii. \n\nCAN. 1587. \n\n$ 1. In causis in quibus eorum praesentia requiri- \ntur, promotore iustitiae aut vinculi defensore non ci- \ntato, acta irrita sunt, nisi ipsi, etsi non citati, revera \ninterfuerint. \n\n$ 2. Si legitime citati aliquibus actibus non inter- \nfuerint, acta quidem valent, verum postea eorum exa- \nmini subiicienda omnino sunt ut ea omnia sive voce sive \nscriptis possint animadvertere et proponere quae ne- \ncessaria aut opportuna iudicaverint. \n\nCaN. 1588. \n$ 1l. Eadem persona officium promotoris iustitiae et \ndefensoris vinculi gerere potest, nisi multiplicitas ne- \ngotiorum et causarum id prohibeat. \n$ 2. Promotor et defensor constitui possunt tum ad \nuniversitatem causarum tum pro singulis causis. \n\nCav. 1589. \n$ 1. Ordinarii est promotorem iustitiae et vinculi \ndefensorem eligere, qui sint sacerdotes integrae famae, \nin iure canonico doctores vel ceteroqui periti; ac pru- \ndentiae et iustitiae zelo probati. \n\nLAber Quartus - De Processibus A41 \n\n$ 2. In tribunali religiosorum promotor iustitiae sit \npraeterea eiusdem religionis alumnus. \n\nCAN. 1590. \n\n$ 1. Promotor iustitiae et vinculi defensor electi ad \nuniversitatem causarum a munere non cessant, sede \nepiscopali vacante, nec a Vicario Capitulari possunt \nremoveri; adveniente autem novo Praelato, indigent \nconfirmatione. \n\n$ 2. Iusta tamen intercedente causa, Episcopus eos \nremovere potest. \n\nAnr. IV. — De Cursoribus et. Apparitoribus. \nCaN. 1591. \n\n$ 1. Ad acta iudicialia intimanda, nisi alia sit pro- \nbata tribunalis consuetudo, constituantur cursores sive \npro omnibus causis sive pro causa peculiari; item appa- \nritores ad sententias ac decreta iudicis, eo committente, \nexsecutioni mandanda. \n\n$ 2. Eadem persona utroque officio defungi potest. \n\nO^N. 1592. \n\nLaici ipsi sint, nisi prudentia in aliqua causa sua- \ndeat ut ecclesiastici ad id muneris assumantur; quod \nvero ad eorum nominationem, suspensionem et revoca- \ntionem attinet, eaedem serventur regulae quae pro no- \ntariis can. 313 statutae sunt. \n\nCav. 1593. \nActa quae hi confecerint, publicam fidem faciunt. \n\nCAPUT II. \nDe tribunalà ordinario secundae ànstantiaec. \n\nCAN. 1594. \n$ 1. A tribunali Episcopi Suffraganei appellatur ad \nMetropolitam. \n8$ 2. A causis in prima instantia pertractatis coram \nMetropolita fit appellatio ad loci Ordinarium, quem \n\n449 Codec Iuris Canonici \n\nipse Metropolita, probante Sede Apostolica, semel pro \nsemper designaverit. \n\n$ 9. Pro causis primum agitatis coram Archiepi- \nscopo qui caret Suffraganeis vel coram loci Ordinario \nimmediate Sedi Apostolicae subiecto, fit appellatio ad \nMetropolitam, de quo in can. 285. \n\n8 4. Inter religiosos exemptos, pro omnibus causis \ncoram Superiore provinciali actis tribunal secundae \ninstantiae est penes supremum Moderatorem; pro cau- \nsis actis coram Abbate locali, penes supremum Mode- \nratorem Congregationis monasticae; pro causis vero de \nquibus in can. 1579, 8 3, servetur praescriptum $8 1, \n2, 3 huius canonis. \n\nCAN. 1595. \n\nTribunal appellationis eodem modo quo tribunal \nprimae instantiae constitui debet; et eaedem regulae, \naccommodatae ad rem, in causae discussione servan- \ndae sunt. \n\nCAN. 15960. \n\nSi collegialiter causa in prima instantia cognita fue- \nrit, etiam in gradu appellationis collegialiter nec a \nminore iudicum numero definiri debet. \n\nCAPDTLIT: \nDe ordinariis Apostolicae Sedis tribunalibus. \n\nCaN. 1597. \n\nRomanus Pontifex pro toto orbe catholico ad nor- \nmam can. 1569 iudex est supremus, qui vel ipse per se \nius dicit, vel per tribunalia ab ipso constituta, vel per \niudices a se delegatos. \n\nART. Il. — De Sacra Romana Rota. \nCAN. 1598. \n\n8 1. Tribunal ordinarium a Sancta Sede constitu- \ntum pro appellationibus recipiendis est Sacra Rota Ro- \n\nLiber Quartus - De Processibus 443 \n\nmana, quae est tribunal collegiale constans certo Audi- \ntorum numero cui praesidet Decanus, qui primus est \ninter pares. \n\n3 2. Ii sacerdotes esse debent laurea doctorali in \nutroque saltem iure praediti. \n\n3 3. Auditorum electio Romano Pontifici reser- \nvatur. \n\n$8 4. Sacra Rota ius dicit aut per singulos turnos \ntrium Auditorum, aut videntibus omnibus, nisi aliter \npro aliqua causa Suminus Pontifex constituat. \n\nCav. 1599. \n\n$ 1. Sacra Rota iudicat: \n\n1.* In secunda instantia causas quae a quorumvis \nOrdinariorum tribunalibus in primo gradu diiudicatae \nfuerint et ad Sanctam Sedem per appellationem legiti- \nmam deferantur; \n\n2. In ultima instantia causas ab ipsa Sacra Rota \net ab aliis quibusvis tribunalibus in secunda vel ulte- \nriore instantia iam cognitas, quae in rem iudicatam \nnon transierint. \n\n$8 2. Hoc tribunal iudicat etiam in prima instantia \ncausas de quibus in can. 1557, $ 2 aliasve quas Roma- \nnus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam par- \ntium ad suum tribunal advocaverit et Sacrae Rotae \ncommiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissio- \nnis rescripto, Sacra Rota iudicat quoque in secunda et \ntertia instantia ope turnorum qui sibi invicem succe- \ndunt. \n\nCAN. 1600. \n\nCausae maiores penitus excluduntur ab ambitu com- \npetentiae huius tribunalis. \nCaN. 1601. \n\nContra Ordinariorum decreta non datur appellatio \nseu recursus ad Sacram Rotam; sed de eiusmodi recur- \nsibus exclusive cognoscunt Sacrae Congregationes. \n\nAAA Codeam Iuris Canonici \n\nAnTr. II. — De Signatura Apostolica. \nC^N. 1602. \nSupremum Signaturae Apostolicae Tribunal constat \nnonnullis S. R. E. Cardinalibus, quorum unus Prae- \nfecti munere fungitur. \n\nCaN. 1603. \n$ 1. Apostolica Signatura videt potestate ordinaria : \n\n1.\" De violatione secreti, ac de damnis ab Audi- \ntoribus Sacrae Rotae illatis eo quod actum nullum vel \niniustum posuerint; \n\n2.\" De exceptione suspicionis contra aliquem Sa- \ncrae Rotae Auditorem; \n\n3.^ De querela nullitatis contra sententiam ro- \ntalem; \n\n4.\" Deexpostulatione pro restitutione in integrum \nadversus rotalem sententiam quae in rem iudicatam \ntransierit; \n\n5.' De recursibus adversus sententias rotales in \ncausis matrimonialibus quas ad novum examen Sacra \nRota admittere renuit; \n\n6.\" De conflictu competentiae quem enasci contin- \ngat inter tribunalia inferiora, ad normam can. 1612, 82. \n\n$ 2. Videt ex potestate delegata de petitionibus per \nsupplices libellos ad Sanctissimum porrectis ad obti- \nnendam causae commissionem apud Sacram Rotam. \n\nCAN. 1604. \n\n$ 1. In causa criminali, de qua in can. 1603, 8 1, \nn. I, si forte locus sit indicio appellationis, hoc obti- \nnetur penes ipsum Supremuin Tribunal. \n\n$ 2. In casu suspicionis, Apostolica Signatura de- \nfinit utrum sit locus recusationi Auditoris, necne; quo \nfacto, iudicium ad Sacram Rotam remittit, ut, secun- \ndum suas regulas ordinarias, procedat, Auditore, con- \n\nLiber Quartus - De Processibus 445 \n\ntra quem exceptio mota fuit, in suo turno manente vel \nexcluso. \n\n$ 3. In casu querelae nullitatis aut restitutionis in \nintegrum aut recursus de quibus in can. 1603, 8 1, nn. 3, \n4, 5, de hoc tantum iudicat num sit nulla sententia \nrotalis, num locus sit restitutioni vel recursus sit admit- \ntendus; et nullitate declarata aut restitutione concessa \nvel admisso recursu, causam remittit ad Saeram Ro- \ntam, nisi Sanctissimus aliter providerit. \n\n$ 4. In examine supplicum libellorum Signatura, \nhabitis opportunis notitiis et auditis iis quorum in- \nterest, decernit utrum precibus annuendum sit, necne. \n\nCAN. 1605. \n\n$ 1l. Supremi \"Tribunalis Signaturae sententiae \nsuam vim habent, quamvis rationes in facto et in iure \nnon contineant. \n\n$ 2. Nihilominus sive ad instantiam partis sive ex \nofficio, si res postulet, Supremum Tribunal edicere \npotest ut praedictae rationes exponantur secundum re- \ngulas Tribunalis proprias. \n\nCAPUT IV. \nDe tribunali delegato. \nCaN. 1606. \nDelegati iudices servare tenentur regulas statutas \nin can. 199-207, 209. \nCAN. 1607. \n$8 1. Iudex a Sancta Sede delegatus uti potest mi- \nnistris constitutis in Curia dioecesis in qua iudicare \ndebet; sed potest etiam alios quoscunque maluerit eli- \ngere et assumere, nisi in delegationis rescripto aliud \ncautum sit. \n$ 2. Iudices vero ab Ordinariis locorum delegati \nuti debent ministris Curiae dioecesanae, nisi Episcopus \nin aliquo peculiari casu ob gravem causam proprios \net extraordinarios ministros constituendos decreverit. \n\n446 Codex Iuris Canonici \n\nTITULUS III. \nDe disciplina in tribunalibus servanda. \n\nCAPUT I. \nDe officio iudicum et tribunalis ministrorum. \nCAN. 1608. \n\nIudex competens parti legititne requirenti suum mi- \nnisterium ne recuset, firmo praescripto can. 1625, $ 1. \n\nCAN. 1609. \n\n$ 1. Iudex antequam aliquem ad suum trahat tri- \nbunal et iudicaturus sedeat, videat utrum ipse sit com- \npetens, necne. \n\n$ 2. Eodemque modo antequam aliquem ad agendum \nadmittat, cognoscere tenetur num is in iudicio possit \niure consistere. \n\n$ 3. Non est tamen necesse ut de his referatur in \nactis. \n\nCaN. 1610. \n\n$ 1. Si exceptio proponatur contra iudicis compe- \ntentiam, hac de re ipse iudex videre debet. \n\n$ 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, \nsi iudex se competentem pronuntiet, eius decisio non \nadmittit appellationem. \n\n$ 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars \nquae se gravatam reputat, potest intra decem dierum \nspatium appellationem ad. superius tribunal inter- \nponere. \n\nCaN. 1611. \n\nIudex quovis in stadio causae se absolute incoipe- \ntentem agnoscens, suam incompetentiam declarare te- \nnetur. \n\nCaN. 1612. \n\n$ 1. Si inter duos pluresve iudices controversia \noriatur quisnam eorum ad aliquod negotium competens \nsit, res definienda est a tribunali immediate superiore. \n\nLiber Quartus - De Processibus ANT \n\n$ 2. Quod si iudices, inter quos exsistit competen- \ntiae conflictus, subsint distinctis tribunalibus superio- \nribus, controversiae definitio reservatur tribunali su- \nperiori illius iudicis, coram quo actio primo promota \nest; si non habeant tribunal superius, conflictus diri- \nmatur vel a Legato Sanctae Sedis, si adsit, vel ab Apo- \nstolica Signatura. \n\nCaN. 1613. \n\n$ 1. Iudex cognoscendam ne suscipiat causam, in \nqua ratione consanguinitatis vel affinitatis in quolibet \ngradu lineae rectae et in primo et secundo gradu lineae \ncollateralis, vel ratione tutelae et curatelae, intimae \nvitae consuetudinis, magnae simultatis, vel lucri fa- \nciendi aut damni vitandi, aliquid ipsius intersit, vel in \nqua antea advocatum aut procuratorem egerit. \n\n$ 2. In iisdem rerum adiunctis ab officio suo absti- \nnere debent iustitiae promotor et defensor vinculi. \n\nCaN. 1614. \n\n$ 1. Cum iudex, etsi competens, a parte recusatur \nut suspectus, haee exceptio, si proponatur contra iudi- \ncem delegatum in causa unicum vel contra collegium \nvel maiorem delegatorum iudicum partem, definienda \nest a delegante; si contra unum vel alterum ex pluribus \niudicibus delegatis, etsi Collegii praesidem, a ceteris \niudicibus delegatis et non suspectis; si contra Audito- \nrem Sacrae Rotae, a Signatura Apostolica ad normam \ncan. 1603, $ 1, n. 2; si contra officialem, ab Episcopo; si \ncontra auditorem, a iudice principali. \n\n$ 2. Si ipsemet Ordinarius sit iudex et contra ipsum \nexceptio suspicionis opponatur, vel abstineat a iudi- \ncando vel quaestionem suspicionis definiendam com- \nmittat iudici immediate superiori. \n\n$8 3. Si exceptio suspicionis opponatur contra pro- \nmotorem iustitiae, defensorem vinculi aut alios tribu- \nnalis administros, de hac exceptione videt praeses in \ntribunali collegiali vel ipse iudex, si unicus sit. \n\nA48 Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1615. \n\n$ 1l. Si iudex unicus aut aliquis vel etiam omnes \niudices qui tribunal collegiale constituunt suspecti de- \nelarentur, personae mutari debent, non vero iudicii \ngradus. \n\n$ 2. Ordinarii autem est in locum iudicum qui su- \nspecti declarati sunt, alios a suspicione immunes sub- \nrogare. \n\n$8 3. Quod si ipsemet Ordinarius declaratus fuerit \nsuspectus, idem peragat iudex immediate superior. \n\nCAN. 1616. \nExceeptio suspicionis expeditissime definienda est, \nauditis partibus, promotore iustitiae vel vinculi defen- \nsore, si intersint, nec in ipsos suspicio cadat. \n\nCaAN. 10617. \n\nQuod ad tempus attinet quo exceptiones incompe- \ntentiae et suspicionis proponendae sint, servetur prae- \nscriptum can. 1628. \n\nCaN. 1618. \n\nIn negotio quod privatorum solummodo interest, \niudex procedere potest dumtaxat ad instantiam partis; \nsed in delictis. et in iis quae publicum Ecclesiae bonum \naut animarum salutem respiciunt, etiam ex officio. \n\nCAN. 1619. \n$ l. Si actor pro re sua probationes quas afferre \nposset, non afferat, vel reus exceptiones sibi competen- \ntes non opponat, iudex ne suppleat. \n$ 2. Si vero agatur vel de publico bono vel de ani- \nmarum salute, eas supplere potest et debet. \n\nCaN. 1620. \n\nIudices et tribunalia curent ut quamprimum, salva \niustitia, causae omnes-terminentur, utque in tribunali \nprimae instantiae ultra biennium non protrahantur, in \ntribunali vero secundae instantiae ultra annum. \n\nLiber Quartus - De Processibus 449 \n\nCAN. 1621. \n\n$ 1. Excepto Episcopo qui per se potestatem iudi- \nciariam exerceat, omnes qui tribunal constituunt aut \neidem opem ferunt, iusiurandum de officio rite et fide- \nliter implendo coram Ordinario vel coram iudice a quo \nelecti sunt, vel coram viro ecclesiastico ab alterutro \ndelegato, praestare debent : idque ab initio suscepti of- \nficii, si sint stabiles, aut antequam causa agatur, si \npro peculiari aliqua causa sint constituti. \n\n$ 2. Etiam iudex a Sede Apostolica delegatus vel \niudex ordinarius in religione clericali exempta idem \niusiurandum praestare tenetur cum primum tribunal \nconstituitur, adstante ipsius tribunalis notario. qui de \npraestito iureiurando actum redigat. \n\nC^N. 16292. \n\n$ 1. Quotiescumque iusiurandum praestatur sive a \niudicibus aut tribunalis administris, sive a partibus, \ntestibus, peritis, semper emitti debet praemissa divini \nNominis invocatione et a sacerdotibus quidem tacto \npectore, a ceteris fidelibus, tacto Evangeliorum libro. \n\n$ 2. Iudex partem, testem aut peritum ad iusiuran- \ndum recipiens, eum regulariter commonefaciat tum de \nsanctitate actus et de gravissimo delicto quod admit- \ntunt iurisiurandi violatores, tum etiam de poenis, qui- \nbus obnoxii fiunt qui falsum in iudicio iurati affirmant. \n\n$ 3. Iusiurandum secundum formulam a iudice pro- \nbatam praestari debet coram eodem iudice aut eius de- \nlegato, adstante utraque aut alterutra parte, quae inte- \nresse iurisiurandi pruestationi velit. \n\nCAN. 1623. \n\n$ 1. In iudicio criminali semper, in contentioso au- \ntem si ex revelatione alicuius actus processualis prae- \niudicium partibus obvenire possit, iudices et tribunalis \nadiutores tenentur ad secretum officii. \n\n$ 2. Tenentur etiam semper ad inviolabile secretum \nservandum de discussione quae in tribunali collegiali \n\nCod. Iur. Can. 29 \n\nA50 Codec Iwris Canonici \n\ni € \n\nante ferendam sententiam habetur, tum etiam de variis \nsuffragiis et opinionibus ibidem prolatis. \n\n$ 3. Imo quoties causae vel probationum natura ta- \nlis sit ut ex actorum vel probationum evulgatione alio- \nrum fama periclitetur, vel praebeatur ansa dissidiis, \naut seandalum aliudve id genus incommodum oriatur, \niudex poterit testes, peritos, partes earumque advoca- \ntos vel procuratores iureiurando adstringere ad secre- \ntum servandum. \n\nCAN. 1624. \n\nIudex et omnes tribunalis administri, occasione \n\nagendi iudicii, munera quaevis acceptare prohibentur. \n\nCAN. 1625. \n\n$ 1. Iudices qui cum certe et evidenter competentes \nsunt, ius reddere recusant, vel qui temere se compe- \ntentes declarant, vel qui ex culpabili negligentia aut \ndolo aetum nullum cum aliorum detrimento vel iniu- \nstum ponunt aut aliud litigantibus damnum inferunt, \ntenentur de damnis et ab Ordinario loci vel, si de Epi- \nscopo agatur, a Sede Apostolica, ad instantiam partis \naut etiam ex officio, congruis poenis pro gravitate cul- \npae puniri possunt, non exclusa officii privatione. \n\n$ 2. Iudices qui secreti legem violare vel acta se- \ncreta cum aliis quoquo modo communicare praesumpse- \nrint, puniantur mulcta pecuniaria aliisque poenis, pri- \nvatione officii non exclusa, pro diversa reatus gravitate, \nsalvis peculiaribus statutis, quibus graviores poenae \npraeseribantur. \n\n$ 3. Eisdem sanctionibus subsunt tribunalis officia- \nles et adiutores, si officio suo, ut supra, defuerint, quos \nomnes etiam iudex punire potest. \n\nCaN. 1626. \n\nCum iudex praevidet actorem probabiliter spretu- \nrum esse sententiam ecclesiasticam si forte haec ipsi \nsit contraria, et idcirco conventi iuribus non satis con- \nsultum iri, potest, ad eiusdem conventi instantiam vel \n\nLiber Quartus - De Processibus 401 \n\netiam ex officio, actorem adigere ad congruam cautio- \nnem praestandam pro ecclesiasticae sententiae obser- \nvantia. \n\nCAPUT II. \nDe ordine cognitionum. \n\nCAN. 1621. \n\nIudices et tribunalia tenentur causas ad se delatas \neo ordine cognoscere quo fuerunt propositae, nisi ali- \nqua earum celerem prae ceteris expeditionem exigat, \nquod quidem peculiari decreto a iudice seu à tribunali \nstatuendum est. \n\nCAN. 1628. \n\n$ Ll. Exceptiones dilatoriae, eae praesertim quae \nrespiciunt personas et modum iudicii, proponendae et \ncognoscendae sunt ante contestationem litis, nisi con- \ntestata iam lite primum emerserint aut pars iureiu- \nrando affirmet eas tunc tantum sibi innotuisse. \n\n$ 2. Exceptio tamen de incompetentia iudicis abso- \nluta a partibus opponi potest in quovis statu et gradu \ncausae. \n\n$ 9. Pariter exceptio excommunicationis opponi \npotest in quolibet iudicii statu et gradu, dummodo ante \nsententiam definitivam; imo si agatur de excommuni- \ncatis vitandis, aut toleratis contra quos sententia con- \ndemnatoria vel declaratoria lata fuerit, ii ex officio \nsemper excludi debent. \n\nCAN. 1629. \n\n$ 1l. Exceptiones peremptoriae, quae dicuntur litis \nfinitae, veluti exceptio rei iudicatae, transactionis, etc., \n. Proponi et cognosci debent ante contestationem litis; \nqui serius eas opposuerit, non est reiiciendus, sed con- \ndemnetur in expensis, nisi probet se oppositionem ma- \nlitiose non distulisse. \n\n$ 2. Aliae exceptiones peremptoriae proponi debent \npost contestatam litem, et suo tempore traetandae sunt \nsecundum. regulas circa quaestiones incidentes. \n\n459. Codez Iuris Canonici \n\nCaN. 1630. \n\n$ 1. Actiones reconventionales satius statim post \nlitis contestationem, utiliter quovis iudicii momento, \nante sententiam tamen, proponi possunt. \n\n$ 2. Cognoscantur autem simul cum conventionali \nactione, hoc est pari gradu cum ea, nisi eas separatim \ncognoscere necessarium sit aut iudex opportunius exi- \nstimaverit. \n\nCaN. 1631. \n\nQuaestiones de cautione pro expensis iudicialibus \npraestanda aut de concessione gratuiti patrocinii, quod \nstatim ab initio postulatum fuerit, et aliae huiusmodi \nvidendae regulariter sunt ante litis contestationem. \n\nCaN. 1632. : \nQuoties, proposita principali controversia, quaestio \npraeiudicialis suboriatur, id est eiusmodi ex cuius sO- \nlutione pendeat solutio quaestionis principalis, illa \nante omnia à iudice cognoscenda est. \n\nCaN. 1633. \n\n$ 1. Si ex principali controversia quaestiones inci- \ndentes nascantur, ecognoscantur prius eae quarum $Oo- \nlutio viam sternat ad aliarum solutionem. \n\n$ 2. Quod si nullo nexu logico inter se cohaereant, \nquae prius ab alterutra parte propositae sunt, illae \nantea definiantur. \n\n$ 3. Si de spolio incidat quaestio, haec ante omnia \nest dirimenda. \n\nCAPUT III. \nDe dilationum terminis fatalibus. \n\nCav. 1634. \n$ 1. Fatalia legis quae dicuntur, idest termini peri- \nmendis iuribus a lege constituti, prorogari non possunt. \n$ 2. Termini autem iudiciales et conventionales, \nante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, \na iudice, auditis vel petentibus partibus, prorogari. \n\nLiber Quartus - De Processibus 453 \n\n$ 9. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat \nex prorogatione. \nCAN. 1635. \n\nSi dies, pro aetu iudiciali indicta, sit feriata nec in \ndecreto iudicis dicatur expresse tribunal vacaturum \nnihilominus causis cognoscendis, terminus intelligitur \nprorogatus ad primam sequentem diem non feriatam. \n\nCAPUT IV. \nDe loco et tempore iudicii. \n\nC4N. 1636. \n\nQuamvis Episcopus in quolibet suae dioecesis loco, \nqui non sit exemptus, ius habeat erigendi tribunal, \nnihilominus penes suam sedem aulam statuat, quae sit \nordinarius iudiciorum locus: ibique Crucifixi imago \nemineat, et adsit Evangeliorum liber. \n\nCaN. 1637. \n\nIudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione \nibi exercenda impeditus, potest extra territorium iu- \nrisdictionem suam exercere et sententiam ferre, cer- \ntiore tamen hac de re facto loci Ordinario. \n\nCAN. 1638. \n\n$ 1. In unaquaque dioecesi Ordinarius publico de- \ncreto dies et horas definiri curet, pro loci ac temporum \nadiunctis opportunas, quibus tribunal adiri regulariter \npossit, et ab eo iustitiae administratio exigi. \n\n$ 2. Iusta tamen de causa, et quoties periculum sit \nin mora, fas est fidelibus quovis tempore iudicis mini- \nsterium in sui iuris vel boni publici tutelam invocare. \n\nOAN. 1639. \n$ 1. Dies festi de praecepto, et ultimi tres dies \nhebdomadae sanctae feriati habeantur; et in iis cita- \ntiones intimare, audientias habere, partes et testes ex- \ncutere, probationes assumere, decreta et sententias \nferre, denuntiare et exsequi vetitum est, nisi necessi- \n\nA54 Codec Iuris Canonici \n\ni — M ————— \n\ntas, christiana caritas, aut bonum publicum aliud po- \nstulent. \n\n8 2. Iudicis autem est in singulis casibus statuere \net denuntiare, an et quae acta supra dictis diebus ex- \npleri debeant. \n\nCAPUT V. \n\nDe personis ad. disceptationem iudicialem admittendis \net de modo confectionis et conservationis actorum. \n\nCAN. 1640. \n\n$ 1. Dum causae coram tribunali aguntur, extra- \nnei ab aula arceantur et ii tantummodo adsint, quos \nad processum expediendum iudex necessarios esse iu- \ndicaverit. \n\n$ 2. Omnes, iudicio assistentes, qui reverentiae et \nobedientiae tribunali debitae graviter defuerint, iudex, \netiam illico et incontinenti si coram tribunali sedente \nin id quis peccaverit, potest censuris quoque aliisve \ncongruis poenis ad officium reducere, advocatos prae- \nterea et procuratores etiam iure alias causas apud tri- \nbunalia ecclesiastica pertractandi privare. \n\nCaN. 1641. \n\nSi alicui actui processuali interveniat persona lin- \nguae loci ignara et iudices ac partes linguam huius \npersonae propriam non intelligant, interpres adhibea- \ntur iuratus, et a iudice designatus, contra quem alter- \nutra pars legitimam exceptionem non proposuerit. \n\nCaN. 1642. \n\n$ 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis \nrespiciunt, seu acta causae, ex gr., sententiae et cuius- \nque generis probationes, tum quae ad formam pro- \ncedendi pertinent, seu acta processus, ex. gr., citatio- \nnes, intimationes, ete., scripto redacta esse debent. \n\n$ 2. Nisi iusta causa aliud suadeat, quoad eius \nfieri potest, lingua latina redigantur; sed interrogatio- \n\nLiber Quartus - De Processibus A55 \n\nnes et responsiones testium, aliaque similia, lingua \nvernacula confici debent. \n\nCAN. 1643. \n\n$ 1. Singula folia processus numerentur; et actuarii \nsubscriptio cum sigillo tribunalis apponatur in uno- \nquoque folio. \n\n$ 2. Singulis actis completis vel interruptis seu ad \naliam sessionem remissis, apponatur subscriptio actua- \nrii et iudicis vel tribunalis praesidis. \n\n$ 3. Quoties in actis iudicialibus partium aut te- \nstium subscriptio requiritur, si pars aut testis hanc \nfacere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, \nsimulque iudex et actuarius fidem faciant actum ipsum \nde verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et \npartem aut testem vel non potuisse vel noluisse sub- \n\nscribere. \nCaN. 1644. \n\n$ 1l. In casu appellationis, actorum exemplaria ad \nnormam can. 1642, 1643 conscripta et in fasciculum \nreligata, cum indice omnium actorum et documento- \nrum et cum testificatione actuarii seu cancellarii de \neorum fideli transcriptione et integritate, mittantur ad \nsuperius tribunal; si exemplaria sine gravi incommodo \nexsceribi nequeant, mittantur cum opportunis cautelis \nacta ipsa originalia. \n\n$ 2. Si eo mittenda sint ubi vernacula lingua non \nsit cognita, acta ipsa in linguam latinam vertantur, \nadhibitis cautelis ut de fideli translatione constet. \n\n$ 9. Ri acta debita forma et charactere confecta non \nfuerint, a iudice superiore repelli possunt: quo in casu \nilli; quibus culpa imputanda est, acta suis impensis \ndenuo conficere et mittere tenentur. \n\nCAN. 1645. \n$ 1. Iudicio expleto, documenta partibus restitui \ndebent, nisi in eriminalibus, bono publico ita exigente, \niudex aliquod retinendum censuerit. \n\n456 Codec Iuris Canonici \n\n8 2. Documenta omnia, quae apud tribunal ma- \nnent, in archivo Curiae deponantur sive publico sive \nsecreto, prout eorum natura exigit. \n\n$ 3. Notarii, actuarii et cancellarius sine iudicis \nmandato tradere prohibentur exemplar actorum iudi- \ncialium et documentorum quae sunt processui acquisita. \n\n$ 4. Anonymae epistolae quae nihil ad causae me- \nritum conferunt, et etiam subsceriptae quae sint certo \ncalumniosae, destruantur. \n\nTITULUS IV. \nDe partibus in causa. \n\nCAPUT I. \nDe actore et de reo convento. \n\nCAN. 1646. \n\nQuilibet potest in iudicio agere, nisi a sacris cano- \nnibus prohibeatur; reus autem legitime conventus re- \nspondere debet. \n\nCAN. 1641. \n\nLicet actor vel reus conventus procuratorem vel \nadvocatum constituerit, semper tamen tenetur in iudi- \ncio ipsemet adesse ad praescriptum iuris vel iudicis. \n\nCAN. 1648. \n\n$ 1. Pro minoribus et iis qui rationis usu destituti \nsunt, agere et respondere tenentur eorum parentes aut \ntutores vel curatores. \n\n$ 2. Si iudex existimet ipsorum iura esse in con- \nflictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, \naut ipsos tam longe distare a parentibus aut tutoribus \nvel curatoribus, ut hisce uti aut minime aut difficulter \nliceat, tunc stent in iudicio per curatorem a iudice \ndatum. \n\n$ 3. Bed in causis spiritualibus et cum spiritualibus \nconnexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere \net respondere queunt sine patris vel tutoris consensu; \n\nLiber Quartus - De Processibus A01 \n\net quidem, si aetatem quatuordecim annorum expleve- \nrint, etiam per seipsos; secus per tutorem ab Ordinario \ndatum, vel etiam per procuratorem a se, Ordinarii au- \nctoritate, constitutum. \n\nCaN. 1649. \n\nNomine eorum de quibus in can. 100, 8 3, stat in \niudicio rector vel administrator, firmo praescripto \ncan. 1653; in conflictu vero eorum iurium cum iuribus \nrectoris vel administratoris, procurator ab Ordinario \n\ndesignatus. \nS CaN. 1650. \n\nBonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, \nstare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de \npropriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iu- \ndicis: in ceteris agere et respondere debent per suos \n\ncuratores. \nCAN. 1651. \n\n$ 1. Ut curator ab auctoritate civili alicui datus a \niudice ecclesiastico admittatur, debet accedere consen- \nsus Ordinarii proprii illius cui datus est. \n\n$ 2. Ordinarius potest quoque alium curatorem \nconstituere pro foro ecclesiastico, si, omnibus mature \nperpensis, id statuendum esse prudenter censuerit. \n\nCaN. 1652. \nReligiosi sine Superiorum consensu non habent per- \nsonam standi in iudicio, nisi in casibus qui sequuntur : \n1.\" Si de vindicandis adversus religionem iuribus \nsibi ex professione quaesitis agatur; \n2. Si ipsi extra claustra legitime morentur et \niurium suorum tuitio urgeat; \n3.\" Si contra ipsum Superiorem denuntiationem \n\ninstituere velint. \nCaN. 1653. \n\n$ 1l. Ordinarii locorum possunt nomine ecclesiae \ncathedralis aut mensae episcopalis stare in iudicio; sed, \nut licite agant, debent audire Capitulum cathedrale \nvel Consilium administrationis eorumve consensum \n\n458 Codecs Iuris Canonici \n\nvel consilium habere, quando periculo vertitur pecu- \nniae summa pro qua alienanda ad normam can. 1532 \neorundem consensus vel consilium requiritur. \n\n$ 2. Beneficiarii omnes nomine beneficii possunt \nin iudicio agere aut respondere: quod tamen ut licite \nfaciant, servare debent praescriptum can. 1526. \n\n$ 3. Praelati ac Superiores Capitulorum, sodalita- \ntum et quorumlibet collegiorum stare in iudicio ne- \nqueunt, nomine suae cuiusque communitatis, sine eius- \ndem consensu ad normam statutorum. \n\n$ 4. Adversus eos de quibus in $$ 1-3, si sine prae- \nscripto consensu aut consilio in iudicio egerint, piae \ncausae aut communitati ius est ad refectionem dam- \nnorum. \n\n$ 9. In easu vero defectus vel negligentiae illius \nqui administratoris munere fungitur, potest ipse loci \nOrdinarius per se vel per alium stare in iudicio nomine \npersonarum moralium quae sub eius iurisdictione sunt. \n\n$ 6. Superiores religiosi nequeunt nomine suae \ncommunitatis stare in iudicio, nisi ad normam consti- \n\ntutionum. \nCAN. 1654. \n\n$ 1. Excommunicatis vitandis aut toleratis post sen- \ntentiam declaratoriam vel condemnatoriam permittitur \nut per se ipsi agant tantummodo ad impugnandam iu- \nstitiam aut legitimitatem ipsius excommunicationis; per \nprocuratorem, ad aliud quodvis animae suae praeiudi- \ncium avertendum; in reliquis ab agendo repelluntur. \n$ 2. Alii excommunicati generatim stare in iudicio \nqueunt. \nCAPUT II. \nDe procuratoribus ad. lites et advocatis. \nCaN. 1655. \n$ 1l. In iudicio eriminali reus aut a se electum aut \na iudice datum semper habere debet advocatum. \n$ 2. Etiam in iudicio contentioso, si agatur de mi- \nnoribus aut de iudicio in quo bonum publicum vertitur, \n\nLiber Quartus - De Processibus 459 \n\niudex parti carenti defensorem ex officio attribuat, aut, \nsi casus ferat, parti etiam habenti alium adiungat. \n\n$ 3. Praeter hos casus pars libere potest advoca- \ntum et procuratorem constituere, sed potest quoque \nin iudicio per se ipsa agere et respondere, nisi iudex \nprocuratoris vel advocati ministerium necessarium \nexistimaverit. \n\n$ 4. At Episcopus, si quando in causa est, aliquem \nconstituat, qui eius personam, procuratorio nomine, \ngerat. \n\nCaN. 1656. \n\n$ 1. Unicum quisque potest eligere procuratorem, \nqui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa fa- \ncultas eidem facta fuerit. \n\n$ 2. Quod si, iusta causa suadente, plures ab eodem \ndeputentur, hi ita constituantur, ut detur inter ipsos \nlocus praeventioni. \n\n$ 3. Advocati autem plures simul constitui queunt. \n\n$ 4. Utrumque munus, procuratoris et advocati, \netiam in eadem causa et pro eodem cliente eadem per- \nsona exercere potest. \n\nCaN. 1651. \n\n$ 1l. Procurator et advocatus esse debent catholici, \naetate maiores, bonae famae; acatholicus non admitti- \ntur, nisi per exceptionem et ex necessitate. \n\n$ 2. Advocatus debet praeterea esse doctor vel alio- \nqui vere peritus, saltem in iure canonico. \n\n$ 9. Religiosus admitti potest, nisi aliud in consti- \ntutionibus caveatur, in causis tantum in quibus verti- \ntur utilitas suae religionis, de licentia tamen Supe- \nrioris. \n\nCAN. 1658. \n\n$ 1. Quilibet pro lubitu a parte potest eligi et de- \nputari procurator, dummodo secundum praecedentem \ncanonem idoneus sit, quin opus sit ut Ordinarii appro- \nbatio antecesserit. \n\n460 Codez Iuris Canonici \n\n$ 2. Advocatus autem, ut ad patrocinium admitta- \ntur, indiget approbatione Ordinarii, quae aut genera- \nlis sit ad omnes causas aut specialis pro certa causa. \n\n$ 3. In iudicio coram Sanctae Sedis delegato, ipsius \ndelegati est approbare et admittere advocatum, quo \npars uti se velle ostenderit. \n\n$ 4. Procurator et advocatus, in causis quae ad \nnormam can. 1579, $8 1, 2 aguntur in religionis tribu- \nnali, eligendi sunt ex eadem religione et ante patrocinii \nsusceptionem approbandi ab eo, qui partes iudicis in \ncausa agit; in causis vero quae ad normam eiusdem ca- \nnonis $ 3 apud tribunal Ordinarii loci pertractantur, \nadmitti potest etiam religioni extraneus. \n\nCAN. 1659. \n$ 1. Procurator ne prius a iudice admittatur quam \nspeciale mandatum ad lites scriptum, etiam in calce \nipsius citationis, mandantis subscriptione munitum, et \nlocum, diem, mensem et annum referens, apud tribunal \ndeposuerit. \n$ 2. Quod si mandans scribere nesciat, hoc ipsum \nex scriptura constet necesse est, et parochus vel nota- \nrius Curiae vel duo testes, loco mandantis, mandatum \nsubsignent. \nCAN. 1660. \nMandatum procurationis asservari debet in actis \ncausae. \nCAN. 1661. \nAdvocatus, ut causae patrocinium suscipiat, habeat \nnecesse est a parte vel a iudice comniissionem ad instar \nmandati procuratorii, de qua in actis constare debet. \n\nCAN. 1662. \n\nNisi speciale mandatum habuerit, procurator non \npotest renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicia- \nlibus, nec transigere, pacisci, compromittere in arbi- \ntros, deferre aut referre iusiurandum, et generatim ea \nagere pro quibus ius requirit mandatum speciale. \n\nLiber Quartus - De Processibus 461 \n\nCaN. 1663. \nTum proeurator tum advocatus possunt a iudice, \ndato decreto, repelli sive ex oficio sive ad instantiam \npartis, iusta tamen de causa. \n\nCAN. 1664. \n\n$ 1l. Advocati et procuratores possunt ab eo a quo \nconstituti sunt, removeri, salva obligatione solvendi \nhonoraria ipsis debita; verum ut remotio effectum sor- \ntiatur, necesse est ut ipsis intimetur, et, si lis iam con- \ntestata fuerit, iudex et adversa pars certiores facti sint \nde remotione. \n\n$ 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appel- \nlandi, si mandans non renuat, procuratori manet. \n\nCaN. 1665. \n\n$ 1l. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de im- \nmodico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata \npacisci. \n\n$ 2. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice \nvel ab Ordinario poterunt poena pecuniaria muletari; \nadvocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam, \nsi recidivus sit, destitui et titulo privari. \n\nCAN. 1666. \n\nAdvocati ae procuratores qui ob dona aut pollicita- \ntiones aut quamlibet aliam rationem suum officium pro- \ndiderint, ab officio repellantur, et, praeter damnorum \nrefectionem, mulcta pecuniaria aliisve congruis poe- \nnis plectantur. \n\nTITULUS V. \nDe actionibus et exceptionibus. \nCav. 1667. \nQuodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud \n\nexpresse cautum sit, sed etiam exceptione, quae sem- \nper competit et est suapte natura perpetua. \n\n4069. Codez Iuris Canonici \n\nCAN. 1668. \n\n$ 1. Qui ad rem sibi vindicandam, seu ad ius suum \nin iudieio persequendum titulo agit iuris auctoritate \nsubnixo, actione dimicat quae petitoria dicitur. \n\n3 2. Si vero rei possessionem vel iuris quasi-pos- \nsessionem postulat, eius actio possessoria vocatur. \n\nCAN. 1669. \n$ 1. Actor pluribus simul actionibus, quae tamen \nsecum ipsae non confligant, sive de eadem re, sive de \ndiversis, reum convenire potest, si aditi tribunalis com- \npetentiam non egrediantur. \n$ 2. Reus non prohibetur pluribus exceptionibus \netiam contrariis uti. \nCAN. 1670. \n\n$ 1l. Actor potest una instantia cumulare actiones \npossessorias et petitorias, nisi spolii exceptio ex ad- \nverso opponatur. \n\n$ 2. Pariter fas est reo convento in petitorio, acto- \nrem reconvenire in possessorio; et viceversa, nisi res \nsit de spolio. \n\nCAN. 1671. \n\n8 1. Item fas est actori, antequam conclusum fue- \nrit in causa, ab instituto iudicio petitorio regredi ad \npossessorium adipiscendae vel recuperandae. \n\n$ 2. Imo ex iusta causa iudex etiam post conclusio- \nnem in causa, sed ante sententiam definitivam, hunc \nregressum permittere potest. \n\n$ 3. Iudicis est, attentis partium allegationibus, \naut utramque quaestionem unica sententia definire, \naut prius uni, postea alteri satisfacere, prouti magis \nexpedire ipsi videatur ad celeriorem et pleniorem iu- \nrium tuitionem. \n\nLiber Quartus - De Processibus 463 \n\nCAPUT I. \nDe rei sequestratione et inhibitione ezercitii iuris. \nCAN. 1672. \n$ 1. Qui ostenderit super aliqua re ab alio detenta \nius se habere sibique damnum imminere nisi res ipsa \ncustodienda tradatur, ius habet obtinendi a iudice \neiusdem rei sequestrationem. \n$ 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest \nut iuris exercitium alicui inhibeatur. \n$ 9. BSequestratio rei et inhibitio exercitii iuris a \niudice decerni potest ex officio, instante praesertim \npromotore iustitiae aut defensore vinculi, quoties bo- \nnum publicum id postulare videatur. \nCAN. 1673. \n$ 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei \nadmittitur, dummodo de creditoris iure liquido constet \net servata norma de qua in can. 1993, 8 1. \n$ 2. Sequestratio extenditur etiam ad res debitoris \nquae depositi causa aut quolibet alio titulo apud alias \npersonas reperiantur. \nCAN. 1674. \nSequestratio rei et suspensio exercitii iuris decerni \nnullatenus possunt, si damnum quod timetur, possit \n\naliter reparari et idonea cautio de eo reparando offe- \n\nratur. \nCAN. 1675. \n\n$ 1. Ad custodiam rei sequestrationi subiectae ido- \nnea persona, proponentibus partibus, a iudice designe- \ntur, quae sequester dicitur; si partes inter se dissen- \ntiant, iudex ex officio sequestrem deligat. \n\n$ 2. Sequester in re custodienda, curanda et ser- \nvanda non minorem diligentiam adhibere debet quam \nsuis adhibet rebus, eamque postea, cui iudex decreve- \nrit, reddere tenetur cum omni causa. \n\n$.3. Iudex congruam decernat mercedem sequestri, \nSi eam petat. \n\n464 Codez Iuris Canonici \n\nCAPUT II. \nDe actionibus ey novi operis nuntiatione \net damno infecto. \n\nCAN. 1676. \n\n$ 1. Qui ex aliquo novo opere damnum timet suae \nrei obventurum, potest illud iudici nuntiare ut opus \ninterrumpatur, donec utriusque partis iura, iudicis \nsententia, definiantur. \n\n$ 2. Is cui intimata fuerit prohibitio, continuo ab \nopere cessare debet, sed, dummodo idonee caveat se in \npristinum omnia restituturum si absoluto iudicio vi- \nctus discesserit, poterit a iudice continuationem eius- \ndem impetrare. \n\n$3. Nuntianti novum opus ad ius suum demon- \nstrandum duo menses praefiniuntur; qui ex iusta et \nnecessaria eausa a iudice, audita altera parte, proro- \ngari vel reduci poterunt. \n\nCAN. 16771. \nSi vetus opus magna ex parte immutetur, idem ius \nesto quod de novo opere can. 1676 constitutum est. \n\nCaN. 1618. \n\nQui grave damnum rei suae imminere pertimescit \nex alieno aedificio quod ruinam minatur, ex arbore aut \nex alia re quacunque, actionem habet de damno infecto \nad obtinendam periculi remotionem, aut cautionem de \ndamno vel avertendo, vel compensando, si forte eve- \nnerit. \n\nCAPUT III. \nDe actionibus ob nullitatem actorum. \n\nCav. 1619. \nSi actus aut contractus sit ipso iure nullus, datur \nei, cuius interest, actio ad obtinendam a iudice decla- \nrationem nullitatis. \n\nLiber Quartus - De Processibus 46D \n\nCaN. 1680. \n\n$ I. Nullitas actus tune tantum habetur, cum in eo \ndeficiunt quae actum ipsum essentialiter constituunt, \naut sollemnia seu conditiones desiderantur a saeris ca- \nnonibus requisitae sub poena nullitatis. \n\n$ 2. Nullitas alicuius aetus non importat nullita- \ntem actorum qui praecedunt aut subsequuntur et ab \nactu non dependent. \n\nCAN. 1681. \nQui actum posuit nullitatis vitio infectum, tenetur \nde damnis et expensis erga partem laesam. \n\nCaAN. 1682. \n\nNullitas actus a iudice declarari non potest ex offi- \ncio, nisi aut publice id intersit, aut agatur de paupe- \nribus vel de minoribus aliisve qui minorum iure cen- \nsentur. \n\nCAN. 1683. \n\nIudex inferior de confirmatione, a Romano Ponti- \nfice actui vel instrumento adiecta, videre non potest, \nnisi Apostolicae Sedis praecesserit mandatum. \n\nCAPUT IV. \n\nDe actionibus rescissorüs et de restitutione \nin integrum. \n\nCAN. 1684. \n\n$ 1. Si quis motus metu gravi iniuste incusso, vel \ndolo cireumventus acetum posuerit vel contractum inie- \nrit qui ipso iure non sit nullus, poterit, metu vel dolo \nprobato, obtinere actus vel contractus rescissionem \nactione quae vocatur rescissoria. \n\n$ 2. Eadem actione intra biennium uti potest, qui \ngravem ex contractu laesionem ultra dimidium ex er- \nrore passus est. \n\nCod. Iur. Cam. 30 \n\n466 Codeo Iuris Canonici \n\nCAN. 1685. \nInstitui haec actio potest : \n\n1.\" Oontra eum qui metum intulit aut dolum pa- \ntravit, quamvis ipse non in suum, sed in alterius com- \nmodum talia peregerit; \n\n2.^ Contra quemlibet malae fidei et etiam bonae \nfidei possessorem, qui res metu vel dolo extortas possi- \ndet, salvo iure regressus contra quemlibet usque ad \nipsum metus vel doli auctorem. \n\nCAN. 1686. \nSi is qui metum intulit aut dolum patravit, urgeat \nactus vel contractus exsecutionem, parti laesae seu de- \nceptae competit exceptio metus vel doli. \n\nOAN. 1687. \n\n$ 1. Minoribus vel minorum iure fruentibus gravi- \nter laesis eorumque heredibus et successoribus, ad lae- \nsionem reparandam ex negotio seu actu valido rescin- \ndibili, praeter alia ordinaria remedia, suppetit reme- \ndium extraordinarium restitutionis in integrum. \n\n$8 2. Hoc benefieium maioribus quoque conceditur \nquos deficit rescissoria actio aut aliud ordinarium re- \nmedium, dummodo iustam subesse causam et laesio- \nnem sibi imputandam non esse probaverint. \n\nCAN. 1688. \n\n$ 1. Restitutio in integrum peti debet ab ordinario \niudice, qui competens est respectu illius, contra quem \npetitur, intra quadriennium ab adepta maioritate com- \nputandum, si agatur de minoribus, a die laesionis fa- \nctae et cessati impedimenti, si de maioribus aut per- \nsonis moralibus. \n\n8$ 2. Minoribus vel minorum iure fruentibus resti- \ntutio concedi potest a iudice etiam ex officio, audito \nvel instante promotore iustitiae. \n\nLiber Quartus - De Processibus 467 \n\nCAN. 1689. \n\nRestitutio in integrum id efficit ut omnia revocen- \ntur in pristinum, idest restituantur in statum quo erant \nante laesionem, salvis iuribus quae alii, bona fide, ante \npetitam restitutionem quaesiverint. \n\nCAPUT V. \nDe mutuis petitionibus \nsew de actionibus reconventionalibus. \n\nCAN. 1690. \n$ 1. Actio quam reus coram eodem iudice in eodem \niudicio instituit contra actorem ad submovendam vel \nminuendam eius petitionem, dicitur reconventio. \n$ 2. Reconventio reconventionis non admittitur. \n\nCAN. 1691. \n\nActio reconventionalis locum habere potest in omni- \nbus causis contentiosis, exceptis causis spolii; in cri- \nminalibus vero non admittitur, nisi ad normam \ncan. 2218, 8 3. \n\nCaN. 1692. \n\nProponenda est iudici coram quo actio principalis \ninstituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato \nvel alioquin incompetenti, nisi sit absolute incom- \npetens. \n\nCAPUT VI. \nDe actionibus seu remediis possessoriis. \nCaN. 1693. \n\nQui ad possessionem alicuius rei adipiscendam, vel \nad alicuius iuris exercitium obtinendum munitur titulo \nlegitimo, petere potest, ut in rei possessionem vel iuris \nexercitium immittatur. \n\nCAN. 1694. \nNon solum possessio, sed etiam simplex detentio \n\npraestat, ad normam canonum qui sequuntu r, actionem \nvel exceptionem possessoriam. \n\n468 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1695. \n\n8 1. Qui annum integrum in possessione rei vel in \nquasi-possessione iuris manserit, si molestiam patiatur \nquominus suam possessionem vel quasi-possessionem \nretineat, habet actionem retinendae possessionis. \n\n$ 2. Haec actio non admittitur nisi intra annum \nab illata molestia adversus molestiae auctorem ut a \nmolestiis desistat. \n\nCAN. 1696. \n\n$1. Etiam qui vi, clam. vel precario possidet, \nactione retinendae possessionis uti potest adversus \nquemlibet deturbatorem : non autem contra personam \na qua ipse rem vi vel clam surripuit aut precario ac- \ncepit. \n\n$ 2. In causis quae ad bonum publicum spectant, \niustitiae promotori ius est opponendi vitium posses- \nsionis adversus eum qui vi, clam vel precario possidet. \n\nCaN. 1697. \n\n$ 1. Si inter duos controversia oriatur uter eorum \npossideat, ille in possessione praeferendus est qui intra \nannum frequentiores et potiores possessionis actus \nexercuit. \n\n$ 2. In dubio iudex possessionem pro indiviso utri- \nque parti attribuat. \n\n$ 3. Si rei vel iuris indoles aut contentionum et ri- \nxarum periculum non patiatur ut litigantibus pro indi- \nviso possessio interim attribuatur, iudex rem apud \nsequestrem deponi, aut iuris quasi-possessionem sus- \npendi iubeat usque ad iudicii petitorii exitum. \n\nCAN. 1698. \n\n8 I. Qui vi aut clam quoquo modo a possessione rei \nvel quasi-possessione iuris deiectus est, adversus quem- \nlibet spolii auctorem vel rei detentorem habet actionem \nrecuwperandae possessionis vel de spolio et spolii exce- \nptionem. \n\nLiber Quartus - De Processibus 469 \n(de toon lr e de e ein. REN Qe Re ABA SEE LA, a SN QD DR Maca \n\n$ 2. Haec actio non admittitur praeterlapso anno \npostquam spolium passus rei notitiam habuit; exceptio, \ncontra, perpetua est. \n\nCaN. 1699. \n\n$ 1. Spoliatus adversus spoliantem excipiens et \nprobans spolium, non tenetur respondere, nisi prius \nfuerit in suam possessionem restitutus. \n\n$ 2. Spoliatus ut in possessionem restituatur, nil \naliud probare debet, nisi spoliationem ipsam. \n\n$ 9. Sed si in restitutione rei vel exercitii iuris ali- \nquod occurrat periculum (ex. gr., saevitiarum, cum \nvir contra uxorem postulat restitutionem coniugalis \nconsortii), iudex, ad instantiam partis vel promotoris \niustitiae, pro diversis personarum causarumve adiun- \nctis decernat aut restitutionem suspendi, aut rem vel \npersonam apud sequestrem custodiri, donec causa pe- \ntitorio iudicio definiatur. \n\nCaN. 1700. \n\nIudicia possessoria absolvenda sunt, citata dumta- \nxat adversa parte in iudiciis retinendae vel recupe- \nrandae; citatis vero omnibus iis quorum interest, in \niudiciis adipiscendae. \n\nCAPUT VII. \nDe ecstinctione actionum. \n\nCAN. 1701. \n\nIn contentiosis actiones tum reales tum personales \nexstinguuntur praescriptione ad normam can. 1508- \n1512; actiones autem de statu personarum nunquam \nexstinguuntur. \n\nCaN. 1702. \n\nOmnis criminalis actio perimitur morte rei, condo- \nnatione legitimae potestatis, et lapsu temporis utilis \nad actionem criminalem proponendam, \n\nA10 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1708. \n\nFirmo praescripto ean. 1555, $8 1 de delictis Sacrae \nCongregationi S. Officii reservatis, tempus utile ad \nactionem criminalem proponendam est triennium, nisi \nagatur : \n\n1.\" De actione iniuriarum, quae uno anno peri- \nmitur; \n\n2. De actione ob delicta qualificata contra VI \net VII divinum praeceptum, quae quinquennio peri- \nmitur; \n\n3. De actionibus ob simoniam vel homicidium, \ncontra quae actio eriminalis decennio perdurat. \n\nCav. 1704. \nSublata per praescriptionem actione criminali : \n1. Non est hoc ipso sublata actio contentiosa, \nforte ex delicto orta, ad damna sarcienda; \n2.? Ordinarius remediis can. 2222, $ 2 statutis \nuti adhuc potest. \n\nCav. 1705. \n\n$ 1l. Praescriptio in contentiosis currit ex quo actio \nprimum potuit iure proponi; in criminalibus, a die pa- \ntrati delicti. \n\n$ 2. Ri delictum habeat tractum, ut vocant, succes- \nsivum, non currit praescriptio, nisi a die qua delicti \ntractus cessaverit. \n\n$ 9. In delicto habituali vel continuato praescriptio \nnon decurrit nisi post ultimum actum; et conventus ob \naliquem eriminosum actum non praescriptum, tenetur \nde antiquioribus, qui cum eodem actu connectuntur, \netiamsi singulatim sumpti ob praescriptionem exclu- \nderentur. \n\nLiber Quartus - De Processibus A71 \n\nTITULUS VI. \nDe causae introduetione. \n\nCAPUT I. \nDoe libello litis introductorio. \n\nCAN. 1706. \n\nQui aliquem convenire vult, debet libellum compe- \nlenti iudici exhibere, in quo controversiae obiectum \nproponatur, et ministerium iudieis ad deducta iura \npersequenda expostuletur. \n\nCAN. 1101. \n\n8 1. Qui scribere nescit, aut legitime impeditur quo- \nininus libellum exhibeat, oretenus petitionem suam co- \nram tribunali proponere potest. \n\n$ 2. Item in causis facilioris investigationis et mi- \nnoris momenti ae propterea cito expediendis, iudicis \narbitrio relinquitur petitionis admissio oretenus sibi \nfacta. \n\n$ 9. In utroque tamen casu iudex notarium iubeat \nscriptis actum redigere qui actori legendus est et ab \neo probandus. \n\nCAN. 1708. \n\nLibellus quo lis introducitur debet : \n\n1. Exprimere coram quo iudice causa introduca- \ntur, quid petatur, et a quo petatur; \n\n2.\" Indicare, generatim saltem, quo iure innita- \ntur actor ad comprobanda ea quae allegantur et asse- \nruntur; \n\n3.\" Subscribi ab actore vel eius procuratore, ap- \npositis die, mense et anno, nec non loco in quo actor \nvel eius procurator habitant, aut residere se dixerint \nactorum recipiendorum gratia. \n\nCaN. 1709. \n\n$ 1. Iudex vel tribunal, postquam viderit et rem \nesse suae competentiae et actori legitimam personam \n\nA19 Codeaz Iuris Canonici \n\nesse standi in iudicio, debet quantocrus libellum aut \nadmittere aut reiicere, adiectis in hoc altero casu reie- \nctionis causis. \n\n$ 2. Ri iudicis decreto libellus reiectus fuerit ob \nvitia quae emendari possunt, actor novum libellum \nrite confectum potest eidem iudici denuo exhibere; \nquod si iudex emendatum libellum reiecerit, novae \nreiectionis rationes exponere debet. \n\n$ 9. Adversus libelli reiectionem integrum semper \nest parti intra tempus utile decem dierum recursum \ninterponere ad superius tribunal: a quo, audita parte, \net promotore iustitiae aut vinculi defensore, quaestio \nreiectionis expeditissime definienda est. \n\nCaN. 1710. \n\nSi iudex continuo mense ab exhibito libello decre- \ntum non ediderit quo libellum admittit vel reiicit ad \nnormam ean. 1709, pars cuius interest instare potest \nut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus \niudex sileat, lapsis quinque diebus a facta instantia, \npoterit recursum ad Ordinarium loci, si ipse iudex non \nsit, vel ad superius tribunal interponere ut vel iudex \nad definiendam causam adigatur vel alius in eius locum \nsubrogetur. \n\nCAPUT II. \nDe citatione et denuntiatione actorum iudicialium. \n\nCav. 1711. \n$ 1. Libello vel orali petitione admissa, locus est \nvocationi in ius seu citationi alterius partis. \n$ 2. Quod si partes litigantes sponte coram iudice \nse sistant ad causam agendam, opus non est citatione, \nsed actuarius significet in actis partes sponte sua iudi- \ncio adfuisse. \nCaN. 1712. \n$ 1. Citatio fit a iudice, et libello litis introducto- \nrio inseribitur aut adiungitur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 478 \n\n$ 2. Denuntiatur autem reo, et, si sint plures, sin- \ngulis. \n\n$ 3. Debet insuper actori nota fieri, ut statuta die \net hora ipse quoque coram iudice se sistat. \n\nCaN. 1713. \n\nSi lis moveatur ei qui non habet liberam admini- \nstrationem rerum, de quibus disceptatur, citatio de- \nnuntianda est ei qui ipsius nomine iudicium suscipere \ntenetur ad normam can. 1648-1654. \n\nCAN. 1714. \nQuaelibet citatio est peremptoria; nec iteretur ne- \ncesse est, nisi in casu de quo in can. 18415, 8 2. \n\nCav. 1715. \n\n$ 1. Citatio denuntietur per schedam, quae prae- \nceptum iudicis parti conventae factum ad comparen- \ndum exprimat, idest a quo iudice, ob quam causam \nsaltem verbis generalibus indicatam, quo actore, reus, \nnomine et cognomine rite designatus, conveniatur; nec \nnon locum, et tempus, idest annum, mensem, diem et \nhoram ad comparendum praefixam perspicue indicet. \n\n$ 2. Citatio, sigillo tribunalis munita, subseribenda \nest a iudice vel ab eius auditore et a notario. \n\nCaN. 1716. \nCitatio duplici scheda conficiatur, quarum altera \nremittatur reo convento, altera asservetur in actis. \n\nOAN. 1717. \n\n$8 1. Citationis scheda, si fieri poterit, per Curiae \ncursorem tradenda est ipsi convento ubicunque is in- \nvenitur. \n\n$ 2. Ad hoc cursor etiam fines alterius dioecesis in- \ngredi potest, si iudex id expedire censuerit et eidem \ncursori mandaverit. \n\n$ 3. Si cursor personam conventam non invenerit \nin loco ubi commoratur, relinquere poterit citatoriam \nschedam alicui de eius familia aut famulatu, si hic eam \n\nATA Codec Iuris Canonici \n\nrecipere paratus sit ac spondeat se reo convento quam- \nprimum schedam acceptam traditurum; sin minus eam \nad iudicem referat, ut transmittatur ad normam \ncan. 1719, 1120. \nCaxv. 1718. \nReus qui citatoriam schedam recipere recuset, legi- \ntime citatus habeatur. \n\nCaN. 1719. \n\nSi ob distantiam vel aliam causam difficulter per \ncursorem tradi possit reo convento scheda citatoria, \npoterit iussu iudicis transmitti per tabellarios publicos, \ndummodo commendata et cum syngrapha receptionis, \nvel alio modo qui secundum locorum leges et conditio- \nnes tutissimus sit. \n\nCaN. 1720. \n\n€ 1. Quoties, diligenti inquisitione peracta, adhuc \nignoratur ubi commoretur reus, locus est citationi per \nedictum. \n\n$ 2. Hoc autem fit affigendo per cursorem ad fores \nCuriae schedam citationis ad modum edicti per tem- \npus prudenti iudicis arbitrio determinandum et in ali- \nqua publica ephemeride eam inserendo; si vero utrum- \nque fieri nequeat, alterutrum sufficiet. \n\nCaN. 1721. \n\n$ 1. Cursor, cum in manu rei conventi citationis \nschedam relinquit, debet eam subsignare, adnotatis die \net hora qua reo tradita est. \n\n8 9. Idem peragat si eam relinquat in manibus ali- \ncuius de familia aut famulatu rei conventi, addito in- \nsuper nomine personae cui schedam tradidit. \n\n8$ 3. 8i citatio fiat per edictum, cursor in edicti \ncalce signet qua die et hora edictum affixum ad fores \nCuriae fuerit et quandiu affixum manserit. \n\n$ 4. Si reus receptionem schedae recuset, cursor \nschedam ipsam subsignatam, addita die et hora recu- \nsationis, iudici remittat. \n\nLiber Quartus - De Processibus X15 \n\nCAN. 1729. \n\n$ 1. Cursor quae peregit ad iudicem referat in scri- \nptis manu propria subsignatis, quae in actis serventur. \n\n$ 2. Ri per tabellariorum officium citatio transmit- \ntatur, asservetur in actis fides eiusdem officii. \n\nCaN. 1723. \n\nSi scheda citatoria non referat quae in can. 1715 \npraescribuntur aut non fuerit legitime intimata, nul- \nlius momenti sunt tum citatio tum acta processus. \n\nCav. 1724. \n\nRegulae superius statutae pro rei citatione, ceteris \nquoque iudicii actibus, pro diversa tamen eorum na- \ntura, accommodandae et applicandae sunt, ut decreto- \nrum vel sententiarum denuntiationi aliisque huiusmodi. \n\nO^N. 1725. \nCum citatio legitime peracta fuerit aut partes sponte \nin iudicium venerint : \n1.\" Res desinit esse integra; \n2.\" Causa fit propria illius iudicis aut tribunalis, \ncoram quo actio instituta est; \n3.' In iudice delegato firma redditur iurisdictio \nita ut non exspiret resoluto iure delegantis; \n4.* Interrumpitur praescriptio, nisi aliud cautum \nsit, ad normam can. 1508; \n5.* Lis pendere incipit; et ideo statim locum habet \nprincipium : « /ite pendente, nihil innovetur ». \n\nTITULUS VII. \nDe litis contestatione. \n\nCAN. 1726. \n\nObiectum seu materia iudicii constituitur ipsa litis \ncontestatione, seu formali conventi contradictione pe- \ntitioni actoris, facta animo litigandi coram iudice, \n\nA76 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1721. \n\nAd litis contestationem nulla necessaria est sol- \nlemnitas, sed sufficit ut partibus coram iudice vel eius \ndelegato comparentibus, in actis inseratur petitio \nactoris et contradictio conventi, unde constet qua de \nre agatur seu quinam sint controversiae termini. \n\nCaN. 1728. \n\nIn causis tamen implicatioribus, in quibus petitio \nactoris nec perspicua sit nec simplex vel contradictio \nconventi difficultatibus scateat, iudex, ex officio aut ad \ninstantiam actoris vel conventi, partes citet ad rite \ndefiniendos controversiae articulos, idest ad causae \ndubia, ut dicitur, concordanda. \n\nCaNv. 1729. \n\n$ 1. Si die dubiis concordandis praestituta, pars \nin ius vocata non compareat nec iustam absentiae excu- \nsationem alleget, contumax declaretur, et dubiorum \nformula statuatur ex officio, parte, quae praesens fue- \nrit, id postulante. Parti autem ceontumaci statim id \nnotum fiat ex officio ut quas velit exceptiones contra \ndubiorum seu articulorum formulam possit proponere \net a contumacia se purgare, intra tempus quod iudici \ncongruum videatur. \n\n$ 2. Partibus praesentibus et in formula dubiorum \nseu articulorum concordibus, si iudex, quod ad se atti- \nnet, nihil excipiendum putaverit, eius rei fiat mentio \nin decreto quo formula firmatur. \n\n8 3. Si vero partes dissentiant aut earum conclu- \nsiones iudici non probentur, iudex ipse controversiam \ndirimat decreto. \n\n$ 4. Dubiorum seu articulorum formula semel sta- \ntuta mutari non potest, nisi novo decreto, ex gravi \ncausa, ad instantiam partis, vel promotoris iustitiae, \nvel defensoris vinculi, audita utraque vel altera parte \neiusque rationibus perpensis, \n\nLiber Quartus - De Processibus ATI \n\nOAN. 1730. \n\nAntequam litis contestatio locum habuerit, iudex \nad testium aliarumve probationum receptionem ne pro- \ncedat, nisi in casu contumaciae, aut nisi testium depo- \nsitionem recipere oporteat, ne ipsa ob probabilem te- \nstis mortem, ob discessum eiusdem vel ob aliam iustam \ncausam recipi postea nequeat, aut difficulter possit. \n\nCaN. 17831. \nLite contestata : \n\nl1.\" Haud licet actori libellum mutare, nisi, reo \nconsentiente, iudex, iustis de causis, censeat mutatio- \nnem esse admittendam, salva semper reo compensa- \ntione damnorum et expensarum, si quae debeatur. Li- \nbellus non censetur mutatus, si coarctetur aut mutetur \nprobationis modus; si minuantur aut petitio aut acces- \nsoria petitionis; si facti adiuncta in libello pridem po- \nsita ita illustrentur, compleantur aut emendentur, ut \ncontroversiae obiectum idem remaneat; si in locum rei \npetatur pretium, foenus aut aliquid aequivalens; \n\n2. Iudex congruum tempus partibus praestituat \nprobationibus proponendis et explendis; quod quidem \npoterit, instantibus partibus, arbitrio suo prorogare, \ndummodo ne lis, ultra quam aequum sit, protrahatur; \n\n3.\" Possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; \nquapropter damnatus rem restituere, non solum rem \nipsam, sed et rei fructus a litis contestatae tempore re- \nstituere tenetur et damna praeterea sarcire, si qua se- \ncuta fuerint. \n\nTITULUS VIII. \nDe litis instantia. \nCav. 1732. \n\nInstantiae initium fit litis contestatione; finis au- \ntem omnibus modis, quibus iudicium terminatur, sed \net antea non solum interrumpi, verum etiam finiri pot- \nest sive peremptione sive renuntiatione. \n\nA18 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1133. \n\nSi pars litigans moriatur aut statum mutet aut ces- \nset ab officio cuius ratione agit : \n\n1.\" Causa nondum conclusa, instantia interrum- \npitur, donec heres defuncti aut successor litem instau- \nret; \n\n2.* Oausa conclusa, instantia non interrumpitur, \nsed iudex procedere debet ad ulteriora, citato procura- \ntore, si adsit, secus defuncti herede vel successore. \n\nCaN. 1734. \n\nSi eontrovertatur euinam ex clericis litigantibus \nius sit ad beneficium, et alter, lite pendente, moriatur, \naut beneficio renuntiet, instantia non interrumpitur, \nsed contra superstitem eam prosequitur promotor iusti- \ntiae qui pro beneficii aut ecclesiae libertate dimicet, \nnisi beneficium sit liberae collationis Ordinarii et hic \npraeferat causam ut victam superstiti adiudicare. \n\nCaN. 1735. \n\nProcuratore aut curatore a munere cessante, tandiu \ninterrupta manet instantia, quandiu pars aut ii ad \nquos pertinet novum procuratorem vel curatorem no- \nminaverint aut per se ipsi in posterum agere se velle \nprofessi fuerint. \n\nCaN. 1736. \n\nSi nullus actus processualis, quin aliquod obstet \nimpedimentum, ponatur in tribunali primae instantiae \nper biennium aut in gradu appellationis per annum, \ninstantia perimitur, et in altero casu sententia per ap- \npellationem oppugnata transit in rem iudicatam. \n\nCav. 1737. \n\nPeremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, mi- \nnores quoque aliosve minoribus aequiparatos, eaque ex \noffieio etiam excipi debet, salvo iure regressus ad in- \ndemnitatem adversus tutores, administratores, procu- \nratores qui eulpa se caruisse non probaverint. \n\nLiber Quartus - De Processibus 419 \n\nCAN. 1138. \n\nPeremptio exstinguit aeta processus, non vero acta \ncausae; imo haee vim habere possunt etiam in alia in- \nstantia, dummodo ea inter easdem personas et super \neadem re intercedat; sed ad extraneos quod attinet, non \naliam vim obtinent, nisi documentorum. \n\nOaN. 1739. \nIn casu peremptionis, quas quisque ex litigatoribus \nfecerit, has ipse ferat expensas perempti iudicii. \n\nCAN. 1740. \n\n$ 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor \ninstantiae renuntiare; item tum actor tum reus pos- \nsunt processus actis renuntiare sive omnibus sive non- \nnullis tantum. \n\n$ 2. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scri- \nptis, et à parte vel ab eius procuratore, speciali tamen \nmandato munito, debet subscribi, alteri parti commu- \nnicari, ab eaque aeceptari, vel saltem non impugnari, \net a iudice admitti. \n\nCAN. 1741. \n\nAdmissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem \nparit effectus ac peremptio instantiae: et obligat re- \nnuntiantem ad solvendas expensas actorum, quibus re- \nnuntiatum fuit. \n\nTITULUS IX. \nDe interrogationibus partibus in iudicio faciendis. \n\nCAN. 1742. \n\n$8 Il. Iudex ad eruendam veritatem facti quod pu- \nblice interest ut extra dubium ponatur, debet partes \ninterrogare. \n\n$ 2. In aliis casibus potest unum ex contendentibus \ninterrogare non solum ad instantiam alterius partis, \nsed etiam ex officio, quoties agitur de illustranda pro- \nbatione adducta. \n\n480 Codea Iwris Canonici \n\n$ 3. Interrogatio partium fieri à iudice potest in \nquovis stadio iudicii ante conclusionem in causa; post \nconclusionem in causa servetur praescriptum can. 1861. \n\nCaN. 1743. \n\n$ 1. Iudici legitime interroganti partes respondere \ntenentur et fateri veritatem, nisi agatur de delicto \nab ipsis commisso. \n\n$ 2. Si pars legitime interrogata respondere recu- \nset, quanti facienda sit haec recusatio, utrum iusta sit, \nan confessioni aequiparanda, necne, iudicis est aesti- \nmare. \n\n$ 3. Pars, quae respondere debet, si illegitime re- \nspondere recusaverit aut si postquam responderit men- \ndax reperta fuerit, puniatur, ad tempus a iudice pro \nrerum adiunctis definiendum remotione ab actibus le- \ngitimis ecclesiasticis; et si ante responsionem iusiuran- \ndum de veritate dicenda praestiterit, laicus interdicto \npersonali, clericus suspensione plectatur. \n\nCaN. 1744. \n\nIusiurandum de veritate dicenda in causis crimina- \nlibus nequit iudex accusato deferre; in contentiosis, \nquoties bonum publicum in causa est, debet illud a par- \ntibus exigere; in aliis, potest pro sua prudentia. \n\nCAN. 1745. \n\n$ 1. Tum actor tum reus invicem, tum etiam pro- \nmotor iustitiae et defensor vinculi possunt iudici exhi- \nbere articulos, seu quaesita, super quibus pars inter- \nrogetur, quaeque vulgo positiones dicuntur. \n\n$ 2. In positionibus exarandis, admittendis et parti \nproponendis regulae cum proportione serventur quae \nin can. 1113-1781 statutae sunt. \n\nCaN. 1746. \n\nAd iusiurandum praestandum vel interrogationibus \n\nrespondendum partes personaliter coram iudice se si- \n\nstere debent, exceptis iis de quibus in ean. 1770, 8 2, \nnniyis 2; \n\nLiber Quartus - De Processibus 481 \n\nTITULUS kX. \nDe probationibus. \n\nCav. 1741. \nNon indigent probatione : \n1.\" Facta notoria, ad normam can. 2197; \n2.\" Quae ab ipsa lege praesumuntur; \n3. Facta ab uno ex contendentibus asserta et ab \naltero admissa, nisi a iure vel a iudice probatio nihilo- \nminus exigatur. CAN. 1748. \n\n$ 1. Onus probandi incumbit ei qui asserit. \n$ 2. Actore non probante, reus absolvitur. \n\nCAN. 1149. \n\nProbationes quae ad moras iudicio nectendas postu- \nlari videntur, ceu examen testis longe dissiti, aut cuius \ndomicilium nescitur, vel cognitio documenti quod cito \nhaberi non potest, iudex ne admittat, nisi hae proba- \ntiones necessariae videantur quia ceterae deficiant aut \nsatis non sint. \n\nCAPUT I. \nDe confessione partium. \nCaN. 1750. \n\nAssertio de aliquo facto, in scriptis aut oretenus ab \nuna parte contra se et pro adversario coram iudice, sive \nsponte, sive iudice interrogante peracta, dicitur confes- \nsio iudicialis. \n\nCAN. 17151. \n\nSi agatur de negotio aliquo privato et in causa non \nsit bonum publicum, confessio iudicialis unius partis, \ndummodo libere et considerate facta, relevat alteram \nab onere probandi. \n\nCaN. 1782. \n\nPars, aliquid confessa in iudicio, non potest contra \nconfessionem suam venire, nisi aut in continenti hoc \nfaciat, aut probet confessionem ipsam vel carere con- \n\nCod. Iur. Can. 21 \n\n489. Codez luris Canonici \n\nCREAR QR NEAR diritti iie ae oe o \nditionibus in ean. 1150 expressis vel errori facti esse \nadscribendam. \n\nCAN. 1158. \n\nConfessio sive scriptis, sive oretenus, ipsimet ad- \nversario aut aliis extra iudicium facta, dicitur extraiu- \ndicialis: eaque in iudicium deducta, iudicis est, per- \npensis omnibus rerum adiunctis, aestimare quanti fa- \ncienda sit. \n\nCAPUT II. \nDe testibus et attestationibus. \n\nCAN. 1754. \nProbatio per testes in quibuslibet causis admittitur, \nsub iudicis tamen moderatione, secundum modum prae- \nfinitum in canonibus qui sequuntur. \n\nCAN. 1155. \n\n$ 1l. Testes iudici legitime interroganti respondere \net veritatem fateri debent. \n\n; 2. Salvo praescripto can. 1751, 8 3, n. 2, ab hac \nobligatione eximuntur : \n\n1.? Parochi aliique sacerdotes quod attinet ad ea \nquae ipsis manifestata sunt ratione sacri ministerii ex- \ntra sacramentalem confessionem; civitatum magistra- \ntus, medici, obstetrices, advocati, notarii aliique qui \nad secretum officii etiam ratione praestiti consilii te- \nnentur, quod attinet ad negotia huic secreto obnoxia; \n\n2.\" Qui ex testificatione sua sibi vel consanguineis \nvel affinibus in quolibet gradu lineae rectae et in primo \ngradu lineae collateralis, infamiam, periculosas vexa- \ntiones, aliave mala valde gravia obventura timent. \n\n8 3. Testes iudici legitime interroganti scienter fal- \nsum aflirmantes aut verum occultantes puniantur ad \nnormam can. 1/45, 8 3; eademque poena mulctentur om- \nnes, qui testem vel peritum donis, pollicitationibus aut \nalio quovis modo inducere praesumpserint ad falsum \ntestimonium dicendum aut ad veritatem occultandam. \n\nLiber Quartus - De Processibus 488 \n\nAnT. l. — Quwi testes esse possint. \nCAN. 1756. \nOmnes possunt esse testes, nisi expresse a iure re- \npellantur vel in totum vel ex parte. \n\nCaN. 1751. \n\n$ 1. Ut non idonei repelluntur a testimonio ferendo \nimpuberes et mente debiles. \n\n$ 2. Ut suspecti : \n\n1. Excommunicati, periuri, infames, post sen- \ntentiam declaratoriam vel condemnatoriam; \n\n2.\" Qui ita abiectis sunt moribus ut fide digni non \nhabeantur; \n\n3. Publici gravesque partis inimici. \n\n$ 3. Ut incapaces: \n\n1. Qui partes sunt in causa, aut partium vice \nfunguntur, veluti tutor in causa pupilli, Superior aut \nadministrator in causa suae communitatis aut piae cau- \nsae, cuius nomine in iudicio consistit, iudex eiusve as- \nsistentes, advocatus aliique qui partibus in eadem causa \nassistunt vel astiterunt; \n\n2.\" Sacerdotes, quod attinet ad ea omnia quae \nipsis ex confessione sacramentali innotuerunt, etsi a \nvinculo sigilli soluti sint; imo audita a quovis et quo- \nquo modo occasione confessionis ne ut indicium quidem \nveritatis recipi possunt; \n\n3.' Ooniux in causa sui coniugis, consanguineus \net affinis in causa consanguinei vel affinis, in quolibet \ngradu lineae rectae et in primo gradu collateralis, nisi \nagatur de causis quae ad statum civilem aut religiosum \npersonae spectant, cuius notitia aliunde haberi ne- \nqueat, e£ bonum publicum exigat ut habeatur. \n\nCAN. 1758. \n\nNon idonei et suspecti audiri poterunt ex decreto \niudicis, quo id expedire declaretur; sed eorum testimo- \nnium valebit tantummodo ut indicium et probationis \nadminieulum, et generatim iniurati audiantur. \n\nA \n\nABA Codec Iuris Canonici \n\nAnr. Il. — A quibus, quomodo, et quot testes induci \nel qui excludi possint. \nCaN. 1759. \n\n$ 1. Testes a partibus inducuntur. \n\n$ 2. Possunt quoque induci a promotore iustitiae \net defensore vinculi, si id ad causam intersit. \n\n$ 3. Sed ipse iudex, quoties agatur de minoribus \naliisve qui minoribus aequiparantur, et generatim quo- \nties publicum bonum id exigat, potest testes ex officio \ninducere. \n\n$ 4. Pars, quae testem induxit, potest eius examini \nrenunciare; sed adversarius postulare potest, ut, hac \nnon obstante renuntiatione, testis examini subiiciatur. \n\nCAN. 1760. \n\n$ 1. Si quis sponte compareat testimonii reddendi \ngratia, iudex poterit eius testimonium admittere vel \nrepellere prout expedire censuerit. \n\n$ 2. Debet autem testem, qui se sponte obtulerit, \nrepellere cum comparere sibi videatur moras iudicio \nnectendi causa vel iustitiae et veritati quoquo modo offi- \nciendi. \n\nCAN. 1761. \n\n8 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum no- \nmina et domicilium tribunali indicentur; praeterea ex- \nhibeantur positiones seu articuli argumentorum super \nquibus testes sint interrogandi. \n\n$ 2. Si neintra diem quidem peremptorium a iudice \npraestitutum, obtemperatum fuerit, postulatio deserta \ncensetur. \n\nCaN. 1762. \n\nIudici ius et obligatio est nimiam multitudinem te- \nstium refrenandi. \n\nCaN. 1763. \n\nPartes debent sibi invicem nota facere testium no- \nmina antequam eorum examen inchoetur, aut, si id, \n\nLiber Quartus - De Processibus 485 \n\nprudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficul- \ntate nequeat, saltem ante testificationum publicatio- \nnem. \n\nCAN. 1764. \n\n8 1. Testes debent ex officio excludi, si iudici liquido \nconstet eos a testimonio ferendo prohiberi, salvo prae- \nscripto can. 1758. \n\n$ 2. Ast etiam, postulante adversario, testes exclu- \ndendi sunt, si iusta exclusionis causa demonstretur, \nquae exclusio dicitur reprobatio personae testis. \n\n$ 9. Pars nequit reprobare personam testis quem \nipsa induxit, nisi nova reprobationis causa supervene- \nrit, quamvis possit eius dicta reprobare. \n\n$ 4. Reprobatio testis fieri debet intra triduum post- \nquam testium nomina cum parte communicata fuerunt, \nnec postea facta admittatur, nisi a parte demonstretur \nvel saltem iuramento affirmetur defectum testis antea \nsibi notum non fuisse. \n\n$ 5. Iudex autem reprobationis discussionem in fi- \nnem litis reservet, nisi contra testem stet praesumptio \niuris, aut defectus sit notorius vel statim ac facile pro- \nbari possit vel postea probari nequeat. \n\nCaN. 1765. \n\nCitatio testium fit ministerio iudicis, decreto inter- \nveniente, et intimanda est testibus ad normam can. \n1115-1723. \n\nCaN. 1766. \n$ 1. Testis rite citatus parere debet aut causam \nsuae absentiae iudici notam facere. \n\n| $ 2. Testis inobediens, qui nempe sine legitima \ncausa non comparuit, aut, etsi comparuit, renuit re- \nspondere vel iusiurandum praestare vel attestationi \nsubscribere, a iudice potest congruis poenis coerceri et \ninsuper muletari pro rata damni quod ex eius inobe- \ndientia partibus obveniat. \n\n486 Codez Iuris Canonici \n\nAnT. III. — De éureiurando testiwm. \nCAN. 1761. \n\n$ 1. Testis, antequam testimonium edat, iusiuran- \ndum praestare debet de tota ac sola veritate dicenda, \nsalvo praescripto can. 17158. \n\n$ 2. Partes earumve procuratores praestationi iu- \nrisiurandi testium assistere possunt, salvo praescripto \ncan. 1763. \n\n& 3. Testibus, si de iure partium mere privato aga- \ntur, poterit iusiurandum, utraque parte consentiente, \nremitti. \n\n& 4. Sed etiam cum iusiurandum a teste non exigi- \ntur, iudex testem commonefaciat gravis obligationis, \nqua semper tenetur, veritatem dicendi. \n\nCav. 17068. \n\n'lestes, tametsi iusiurandum praestiterint de veri- \ntate dicenda, poterunt nihilominus pro prudenti iudi- \ncis arbitrio, absoluto examine, adigi ad iusiurandum de \nveritate dictorum sive circa omnes positionum articu- \nlos sive circa aliquos tantum, quoties gravitas negotii \net editae testificationis adiuncta id postulare videantur. \n\nCaN. 17769. \n\nTestes adigi etiam iureiurando possunt ad secretum \nservandum circa propositas interrogationes dataque \ninterrogationibus responsa, usque dum acta et allegata \npublici iuris fiant; imo etiam perpetuo ad normam \ncan. 1623, 8 3. \n\nAnr. IV. — De lestiwm examine. \nCav. 1710. \n8$ Il. Testes sunt examini subiiciendi in ipsa tribu- \nnalis sede. \n$8 2. Ab hac generali regula excipiuntur : \n1.* S. R. E. Cardinales, Episcopi et personae illu- \nstres quae suae civitatis iure eximuntur ab obligatione \ncomparendi coram iudice testificandi causa: ii omnes \n\nLiber Quartus - De Processibus A87 \n\neligere ipsi possunt locum ubi testificentur, de quo \niudicem certiorem facere debent; \n\n2.^ Qui morbo aliove corporis vel animi impedi- \nmento aut conditione vitae, uti moniales, tribunalis \nsedem adire nequeunt; ii domi audiendi sunt; \n\n3.\" Qui extra dioecesim degentes, in dioecesim \nreverti et ad tribunalis sedem accedere sine gravi in- \ncommodo nequeunt; ii audiendi sunt a tribunali loci in \nquo commorantur ad normam can. 1510, 8 2, secundum \ninterrogationes et instructiones a causae iudice trans- \nmissas; \n\n4.^ Qui in dioecesi quidem commorantur, sed in \nlocis ita dissitis a tribunalis sede, ut sine gravibus im- \npensis neque ipsi iudicem adire, neque a iudice adiri \npossint. Hoc in casu iudex debet propiorem aliquem \nsacerdotem dignum et idoneum deputare, ut cum assi- \nstentia alicuius, qui actuarii munere fungatur, examen \nhorum testium perficiat, transmissis pariter eidem in- \nterrogationibus faciendis, datisque opportunis instru- \netionibus. \n\nCAN. 1771. \nExamini testium partes assistere nequeunt, nisi \niudex eas admittendas censuerit. \n\nCAN. 1712. \n\n$ lI. Testes seorsim singuli examinandi sunt. \n$ 2. Prudenti tamen iudicis arbitrio relinquitur \npost edita testimonia testes inter se aut cum parte con- \nferre, seu, vulgo, confrontare. \n$ 3. Id autem fieri poterit si haec omnia simul con- \ncurrant, scilicet : \n1.* Si testes inter se aut cum parte in re gravi \net causae substantiam attingente dissentiant; \n2. Ri nulla alia facilior ad veritatem detegen- \ndam suppetat via; \n3.\" Ri scandali vel dissidiorum perieulum non sit \nex collatione pertimescendum. \n\nA88 Codec Iuris Canonici \n\nCAN. 1718. \n\n$8 1. Examen fit a iudice, vel ab eius delegato aut \nauditore, cui assistat oportet notarius. \n\n$ 2. In examine interrogationes non ab alio quam \nà iudice vel ab eo qui iudicis locum tenet, testibus de- \nferendae sunt. Quapropter si partes, vel promotor iusti- \ntiae, vel defensor vineuli examini intersint et novas \ninterrogationes testi faciendas habeant, has non testi, \nsed iudici vel eius locum tenenti proponere debent, ut \neas ipse deferat. \n\nCAN. 1774. \n\nTestis primo interrogari debet non modo de gene- \nralibus personae adiunctis, hoe est, de nomine, cogno- \nmine, origine, aetate, religione, conditione, domicilio, \nsed etiam quae ipsi cum partibus in causa sit neces- \nsitudo; deinde deferendae sunt interrogationes quae \ncausam ipsam respiciunt et sciscitandum unde et quo- \nmodo ea, quae asserit, habeat cognita. \n\nCaN. 1715. \n\nInterrogationes breves sunto, non plura simul com- \nplectentes, non captiosae, non subdolae, non suggeren- \ntes responsionem, remotae a cuiusvis offensione et per- \ntinentes ad causam quae agitur. \n\nCAN. 1716. \n\n$ 1. Interrogationes non sunt cum testibus antea \ncommunicandae. \n\n8 2. Attamen si ea quae testificanda sunt ita a me- \nmoria sint remota, ut nisi prius recolantur, certo affir- \nmari nequeant, poterit iudex nonnulla testem prae- \nmonere, si id sine periculo fieri posse censeat. \n\nOAN. 1717. \n\nTestes oretenus testimonium dicant, et scriptum ne \nlegant, nisi de calculo et rationibus agatur; tunc enim \nadnotationes, quas secum attulerunt, poterunt con- \nsulere. \n\nLiber Quartus - De Processibus 489 \n\nCaN. 17718. \n\nResponsio ex continenti redigenda est scripto ab \naetuario non solum quod attinet ad substantiam, sed \netiam ad ipsa editi testimonii verba, nisi iudex, at- \ntenta causae exiguitate, satis habeat unam depositio- \nnis substantiam referri. \n\nCAN. 1779. \n\nActuarius in actis mentionem faciat de praestito, \nremisso aut recusato iureiurando, de partium aliorum- \nque praesentia, de interrogationibus ex officio additis \net generatim de omnibus memoria dignis quae forte \nacciderint, cum testes excutiebantur. \n\nCaN. 1780. \n\n8 1. Testi, antequam ab auditorio discedat, debent \nlegi quae actuarius de iis quae ipse viva voce testatus \nest, seripto redegit, data eidem testi facultate addendi, \nsupprimendi, corrigendi, variandi. \n\n$ 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex \net notarius. \n\nCAN. 1781. \n\nTestes, quamvis iam excussi, poterunt, parte po- \nstulante aut ex officio, antequam acta seu testifica- \ntiones publici iuris fiant, denuo ad examen vocari, si \niudex id necessarium vel utile ducat, dummodo tamen \nomnis collusionis vel corruptelae absit periculum. \n\nAnT. V. — De testimoniorum evulgatione \neorwmque reprobatione. \nCAN. 1782. \n$ 1. Cum partes aut earum procuratores examini \nnon interfuerunt, testimonia statim post absolutum \nomnium testium examen poterunt, decreto iudicis, \nevulgari. \n$ 2. Red poterit iudex differre testimoniorum evul- \ngationem in tempus quo cetera probationum capitula \nfuerint absoluta, si id e re existimet. \n\n490 Codec Iuris Canonici \n\nOaN. 1783. \nPost testificationum evulgationem : \n\n1.\" Gessat facultas reprobandi testis personam, \nexcepto easu de quo in can. 1764, $ 4; \n\n2.\" Sed est ius reprobandi testes sive quod attinet \nad modum examinis, cum scilicet obiiciuntur regulae \niuris in examine peragendo neglectae, sive quod atti- \nnet ad testificationes ipsas, cum nempe testimonia im- \npugnantur de falso aut de variatione, contradictione, \nobscuritate, defectu scientiae et similibus. \n\nCaN. 1784. \nReprobationem iudex decreto suo reiiciat, si eam \nfutili inniti fundamento aut ad retardandum iudieium \nfactam animadvertat. \n\nCAN. 1785. \n\nSi iudicium reprobationis admittatur, iudex brevem \nterminum parti postulanti praestituat ad probandam \nreprobationem, et deinde procedat uti in aliis inciden- \ntibus causis. \n\nCav. 1786. \n\nPost evulgatas testificationes, testes iam auditi de- \nnuo super iisdem articulis ne interrogentur, neque novi \ntestes admittantur, nisi caute et ex gravi ratione in \ncausis quae nunquam transeunt in rem iudicatam; ex \ngravissima ratione in ceteris; et in quolibet casu omni \nfraudis et subornationis periculo remoto, altera parte \naudita, et requisito voto promotoris iustitiae vel defen- \nsoris vinculi, si hi iudicio intersint; quae omnia iudex \ndeereto suo definiat. \n\nART. VI. — De indemnitate testiwm. \nCav. 1487. \n. Testis ius habet ad petendam compensationem \nut quas sustinuerit ratione itineris et com- \nmorationis in loco iudicii, et ad congruam indemnita- \ntem pro interruptione sui negotii vel operis. \n\n3 \n\nLiber Quartus - De Processibus 491 \n\n$ 2. Iudicis est, auditis parte ac teste, et, si opus \nsit, etiam peritis, taxare indemnitatem et impensas \ntesti solvendas. \n\nCAN. 1788. \n\nSi intra peremptorium terminum a iudice praesti- \ntutum congrua pecuniae quantitas de qua in can. 1909, \n$ 2, ab eo qui testes inducere vult deposita non sit, is \ntestium examini renuntiasse censeatur. \n\nART. VII. — De testimoniorwm fide. \nCAN. 1789. \nIn aestimandis testimoniis iudex prae oculis habeat: \n1.^ Quae conditio sit personae, quaeve honestas \net an aliqua dignitate testis praefulgeat; \n^ Utrum de scientia propria, praesertim de visu \net auditu proprio testificetur, an de credulitate, de \nfama, aut de auditu ab aliis; \n2.\" Utrum testis constans sit et firmiter sibi \ncohaereat; an varius, incertus, vel vacillans; \n4.^ Denique utrum testimonii contestes habeat, an \nsit singularis. \nC^N. 1790. \nNi testes inter se discrepent, iudex perpendat utrum \nedita ab eis testimonia sibi invicem adversentur, an \nsint dumtaxat diversa vel adminiculativa. \n\nCAN. 1791. \n$ Ll. Unius testis depositio plenam fidem non facit, \nnisi sit testis qualificatus qui deponat de rebus ex offi- \ncio pups \n. Si sub iuramenti fide duae vel tres personae, \nm cRGERERIRT maiores, sibi firmiter cohaerentes, de \naliqua re vel facto in iudicio testificentur de scientia \npropria, sufficiens probatio habetur; nisi in aliqua causa \niudex ob maximam negotii gravitatem, vel ob indicia \nquae aliquod dubium de veritate rei assertae ingerunt, \nnecessariam censeat pleniorem probationem. \n\n499 Codecs Iwris Canonici \n\nCAPUT III. \nDe. peritis. \n\nCAN. 1192. \n\nPeritorum opera utendum est quoties ex iuris vel \niudicis praescripto eorum examen et votum requiritur \nad factum aliquod comprobandum vel ad veram alicuius \nrei naturam dignoscendam. \n\nCav. 1793. \n\n$ 1. Iudicis est peritos eligere vel designare. \n\n$ 2. Hanc designationem in causis mere privatis \niudex facere potest rogatu utriusque partis vel etiam \nalterutrius, altera tame consentiente; in causis vero \nbonum publicum respicientibus, audito promotore iusti- \ntiae aut vinculi defensore. \n\n$ 3. Prudenti iudicis arbitrio relinquitur unum \npluresve peritos eligere pro causae natura et rei diffi- \neultate, nisi lex ipsa numerum peritorum praefiniat. \n\nCAN. 1794. \n\nPeritorum est peritiam suam ad veritatis et iusti- \ntiae leges exigere, neque falsum affirmando neque ve- \nrum occultando; in quo si deliquerint, puniantur ad \nnormam can. 1743, $8 3. \n\nCaN. 1795. \n$ 1. Ad periti munus, ceteris paribus, deligantur, \nqui competentis magistratus auctoritate idonei fuerint \ncomprobati. \n$8 2. Qui a testimonio ferendo excluduntur ad nor- \nmam can. 1757, ne ad peritorum quidem officium as- \nsumi possunt. YAN. 1796. \n\n$ Il. Easdem ob causas quibus testes, possunt et \nperiti recusari. \n\n8 2. Iudex suo decreto edicat utrum sit admittenda \nrecusatio, necne, et, recusatione admissa, in locum pe- \nriti recusati alium sufficiat. \n\nLiber Quartus - De Processibus 493 \n\nCAN. 1791. \n$ 1. Periti demandatum munus suscipere censentur \npraestatione iurisiurandi de munere fideliter implendo. \n$ 2. Partes non solum interesse possunt iurisiu- \nrandi praestationi, sed etiam exsecutioni muneris pe- \nrito demandati, nisi aliud rei natura vel honestas \nexigat aut lex vel iudex statuat. \n\nCaN. 1798. \nPost iusiurandum praestitum, si periti intra praefi- \nnitum tempus mandato non paruerint aut sine iusta \ncausa exsecutionem defugiant, tenentur damnorum. \n\nCaN. 1799. \n\n$ 1l. Iudex, attentis iis quae a litigantibus forte de- \nducantur, omnia et singula capita decreto suo definiat \ncirca quae periti opera versari debeat. \n\n$ 2. Tempus intra quod examen perficiendum est \net votum proferendum, si necessarium vel opportunum \niudici videatur, potest ab ipso iudice praefiniri et etiam, \nauditis partibus, prorogari. \n\nCAN. 1800. \n\n8 1. Si dubitetur quis scriptum aliquod exaraverit, \niudex praeter scripturam quaestioni obnoxiam assignet \nperitis, proponentibus partibus, scripturas cum quibus \nilla comparari et conferri debeat. \n\n$8 2. Si de scripturis, quae sint inter se comparan- \ndae, partes dissentiant, iudex seligat, comparationis \ngratia, eas, quas pars ipsa alias recognovit, aut quas \nqui accusatur auctor scripturae controversae, scripsit \nut persona publica et in archivis aut alio publico tabu- \nlario custodiuntur; aut eius subscriptiones quas ex fide \nnotarii vel personae publicae constet coram ipsis fuisse \nexaratas. \n\n$ 3. Quod si scripturae a partibus et a iudice pro \ncomparatione designatae, peritorum iudicio, investiga- \ntioni non sufficiant, et is cui scriptura controversa tri- \n\nA94 Codec Iuris Canonici \n\nbuitur, in vivis sit, iudex ad instantiam partis aut \netiam ex officio eum citet, ut manu propria coram iu- \ndice vel eius delegato scribat quidquid periti, iudex \nipse, eiusve delegatus dictaturi sint. \n\n$ 4. Recusatio scribendi, non probata legitima re- \ncusationis causa, habetur ut confessio genuinitatis scri- \npturae controversae in praeiudicium recusantis. \n\nCaN. 1801. \n\n$ 1. Periti votum suum vel in scriptis proferre pos- \nsunt, vel oretenus coram iudice; sed si ore proferatur, \nstatim in scriptis redigi debet a notario et à peritis \nsubseribi. \n\n$ 2. Peritus autem, praesertim si sententiam suam \nin scriptis protulerit, accersiri potest a iudice ut expli- \ncationes, quae ulterius necessariae videantur, suppe- \nditet. \n\n$ 3. Periti debent indicare perspicue qua via et ra- \ntione processerint in explendo munere sibi demandato \net quibus potissimum argumentis sententia ab ipsis \nprolata nitatur. : \n\nCav. 1802. \n\nPeriti suam quisque relationem a ceteris distinctam \nconfieciant, nisi, lege non contradicente, iudex unam a \nsingulis subseribendam fieri iubeat; quod si fiat, sen- \ntentiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adno- \n\ntentur. \" \nCAN. 1803. \n\n$ 1. Si periti inter se discrepent, licet iudici aut \nperitioris suffragium super relatis a primis peritis ex- \nquirere aut novos de integro peritos adhibere. \n\n$ 2. Eadem facultas iudici est quoties periti post \nelectionem in suspicionem inciderint vel impares atque - \nnon idonei muneri perspecti fuerint. \n\nCaN. 1804. \n\n$ 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi \nconcordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente \nperpendat. \n\nLiber Quartus - De Processibus 495 \n\n8 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere de- \nbet quibus motus argumentis peritorum conclusiones \naut admiserit aut reiecerit. \n\nCAN. 1805. \n\nPeritorum expensas et honoraria iudex, receptam \nuniuscuiusque loci consuetudinem prae oculis habens, \nex bono et aequo taxare debet, salvo iure recursus ad \nnormam can. 1913, 3 1. \n\nCAPUT IV. \nDe accessu et recognitione iudiciali. \n\nCAN. 1806. \n\nSi ad controversiae locum iudex accedere atque \nipsam rem controversam inspicere necessarium existi- \nmet, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu \npraestanda sint, auditis partibus, summatim describat. \n\nCaN. 1807. \n\nIudex recognitionem peragere potest vel ipse per se \n\nvel per auditorem aut iudicem delegatum. \nCAN. 1808. \n\n$ 1l. Iudex, rem vel locum recognoscens, peritos \n\nadhibere potest, si ipsorum opera necessaria vel utilis \n\nvideatur. \n$ 2. Bi periti adhibeantur, serventur, quantum fieri \npotest, quae praescripta sunt can. 1793-1805. \n\nCAN. 1809. \nSi iurgii vel perturbationis periculum pertimescen- \ndum iudici videatur, poterit ipse prohibere ne partes \nvel earum advocati iudiciali recognitioni intersint. \n\nCAN. 1810. \nIudex testes, vel ex officio accitos vel a partibus ante \n\nrecognitionem rite productos, potest in ipso iudiciali \naccessu examini subiicere, si id expedire videatur ad \n\n496 Qodez iuris Canonici \n\npleniorem probationem aut ad removenda dubia ob \nquae recognitio decerni debuit. \n\nCaN. 1811. \n$ 1. Notarius diligenter curet ut constet ex actis \nqua die et hora recognitio facta sit, quae personae in- \nterfuerint, quae, recognitione durante, aut dieta aut \nperacta aut a iudice decreta sint. \n$ 2. Peractae recognitionis instrumenta tum iudex . \ntum notarius subseribant. \n\nQapuT V. \nDe probatione per instrumenta. \nAnm. L. — De natura et fide instrumentorum. \nOaN. 1812. \n\nIn quolibet iudicii genere admittitur probatio per \ndocumenta tum publica tum privata. \n\nCav. 1813. \n8 1. Praecipua documenta publica ecclesiastica \nhaec sunt: \n\n1.\" Acta, Summi Pontificis et Curiae Romanae et \nOrdinariorum in exercitio suorum munerum authen- \ntica forma exarata, itemque attestationes authenticae \nde iisdem actibus datae ab illis vel eorum notariis; \n\n2» Instrumenta a notariis ecclesiasticis confecta; \n\n3.* Acta iudicialia ecclesiastica; | \n\n4.\" Inscriptiones baptismi, confirmationis, ordi- \nnationis, professionis religiosae, matrimonii, mortis, \nquae habentur in regestis Curiae vel paroeciae, vel re- \nligionis, et attestationes scriptae ex iisdem desumptae \net à parochis, vel Ordinariis, vel notariis ecclesiasticis \nconfectae aut earum exemplaria authentica. \n\n$ 2. Documenta publica civilia ea sunt quae secun \ndum uniuscuiusque loci leges talia iure censentur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 497 \n\n$ 3. Litterae, contractus, testamenta et scripta \nm ? , \nquaelibet a privatis confecta, privatorum documento- \nrum numero habentur. \n\nCAN. 1814. \nDocumenta publica sive ecclesiastica sive civilia ge- \nnuina praesumuntur, donec contrarium evidentibus ar- \n\ngumentis evincatur. \nCAN. 1815. \n\nRecognitio aut impugnatio scripturae proponi \npotest in iudicio tum incidenter, tum ad instar causae \nprincipalis. \n\nCaN. 18106. \n\nDocumenta publica fidem faciunt de iis quae directe \n\net principaliter in eisdem affirmantur. \n\nCaN. 1817. \n\nDocumentum privatum, sive agnitum a parte sive \nrecognitum a iudice, probat adversus auctorem vel \nsubscriptorem et causam ab eis habentes, perinde ac \nconfessio extra iudicium facta; sed per se non habet vim \nprobandi adversus extraneos. \n\nCaN. 1818. \nSi abrasa, correcta, interpolata aliove vitio docu- \nmenta infecta demonstrentur, iudicis est aestimare an \net quanti huiusmodi documenta facienda sint. \n\nAnT. Il. — De productione documentorum \net actione ad. exhibendwm. \nCAN. 1819. \n\nDocumenta vim probandi in iudicio non habent, nisi \noriginalia sint aut in exemplari authentico exhibita et \npenes tribunalis cancellariam deposita, exceptis docu- \nmentis quae publiei iuris sunt, ceu leges rite promul- \n\ngatae. \nCAN. 1820. \n\nDocumenta in forma authentica sunt exhibenda et \nin iudicio deponenda, ut a iudice et ab adversario exa- \nminari possint. \n\nCod. Iur. Can. 32 \n\n498 Codec [wris Canonici \n\nCAN. 1821. \n\n$ 1. Si dubium excitetur utrum fideliter exscriptum \nsit exemplar, an non, iudex ad instantiam partis vel \netiam ex officio decernere potest, ut ipsum documentum \nexhibeatur, unde exemplar est desumptum. \n\n$ 2. Si id fieri aut minime aut valde difficulter pos- \nsit, iudex potest auditorem delegare aut loci Ordina- \nrium rogare pro examine et collatione documenti, prae- \nseribens quibus de articulis e£ quemadmodum fieri de- \nbeat collatio; collationi vero utraque pars assistere \npotest. \n\nCAN. 1822. \n\nDocumenta communia quaeve de communi agunt \nnegotio, ut testamenta et instrumenta quae respiciunt \nsuecessiones, bonorum. partitiones, contractus aliaque \nhuiusmodi de quibus lis est inter partes, quilibet ex \nlitigantibus potest postulare ut in iure exhibeantur ab \nea parte quae illa possidere dicitur. \n\nCaN. 1823. \n\n$ 1. Nemo tamen exhibere tenetur documenta, etsi \ncommunia, quae communicari nequeunt sine periculo \ndamni ad normam can. 1655, $ 2, n. 2 aut sine perieulo \nviolationis secreti servandi. \n\n$ 2. Attamen si qua saltem documenti particula, \nquam produci intersit, describi possit, et in exemplari \nexhiberi sine memoratis incommodis, iudex decernere \npotest ut eadem exhibeatur. \n\nCav. 1824. \n\n8 1. Si pars exhibere recuset documentum de iure \nproducendum, quod ipsa fertur possidere, iudex, altera \nparte postulante, auditoque, si opus sit, promotore \niustitiae vel vinculi defensore, interlocutoria senten- \ntia statuat, an et quomodo eiusdem documenti exhibitio \nfacienda sit. \n\n$ 2. Parte parere recusante, iudicis est aestimare \nquanti haec recusatio facienda sit. \n\n— \n\nLiber Quartus - De Processibus 499 \n\n$ 9. Quod si pars documentum apud se esse neget, \niudex poterit eam examini subiicere et ad iusiurandum \nde ea re praestandum adigere. \n\nCAPUT VI. \nDe praesumptionibus. \n\nCaN. 1825. \n\n$ 1. Praesumptio est rei incertae probabilis conie: \nctura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; \nalia hominis, quae a iudice coniicitur. \n\n$ 2. Praesumptio iuris alia est iuris simpliciter, \nalia iuris et de iure. \n\nCAN. 1826. \n\nContra praesumptionem iuris simpliciter admitti- \ntur probatio tum directa tum indirecta; contra prae- \nsumptionem iuris et de iure, tantum indirecta, hoc est \ncontra factum quod est praesumptionis fundamentum. \n\nCaN. 1821. \n\nQui habet pro se iuris praesumptionem, liberatur \n\nab onere probandi, quod recidit in partem adversam; \n\nqua non probante, sententia ferri debet in favorem \npartis pro qua stat praesumptio. \nCAN. 1828. \n\nPraesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex \n\nne coniiciat, nisi ex facto certo et determinato, quod \neum eo, de quo controversia est, directe cohaereat. \n\nCaPUT VII. \nDe iureiurando partium. \n\nCAN. 1829. \n\nSi habeatur semiplena tantum probatio nec alia \nprobationis adiumenta iam supersint et iudex aut iu- \nbeat aut admittat iusiurandum ad probationes sup- \nplendas, hoc iusiurandum dicitur suppletorium. \n\n500 Codex Iuris Canonici \n\nCaN. 1830. \n\n$ 1. Huie iuriiurando vel maxime locus est cum \nadiuncta, quae civilem vel religiosum personae statum \nrespiciunt, aliter comperiri nequeunt. \n\n$ 2. Sed eodem abstineat iudex tum in causis cri- \nminalibus, tum in contentiosis, si de iure vel re magni \npretii agatur aut de facto nimii momenti, aut si ius, \nres, factum non sit proprium personae cui iusiurandum \nesset deferendum. \n\n$ 3. Deferri autem hoc iusiurandum potest sive ex \nofficio, sive ad instantiam alterius partis, vel promo- \ntoris iustitiae, vel defensoris vinculi, si iudicio in- \ntersint. \n\n$ 4. Regulariter deferatur ei qui pleniores habet \nprobationes. \n\n8 5. Iudicis tamen est decreto definire an et quando \nadiuneta concurrant, cur iusiurandum suppletorium \n\ndeferri debeat. \nCaN. 1881. \n\n$ 1. Pars cui iusiurandum suppletorium defertur \nin rebus quae ad eius statum civilem vel religiosum non \npertinent, potest ex iusta causa illud recusare vel in \nadversarium referre. \n\n$ 2. Quanti autem haec recusatio facienda sit, \nutrum iusta sit, an potius confessioni aequiparanda, \niudicis est aestimare. \n\n$ 3. Iusiurandum suppletorium, ab una parte prae- \nstitum, potest ab altera impugnari. \n\nCaN. 1832. \n8i de iure ad damni reparationem constet, sed quan- \ntitas damni aestimari certe non possit, iudex potest \nparti quae damnum passa est, iusiurandum deferre, \nquod. aestimatorium dicitur. \n\nCaN. 1833. \n\nIn deferendo iureiurando aestimatorio haee ser- \nvanda sunt: \n\nLiber Quartus - De Processibus 501 \n\n1.\" Iudex a parte, quae damnum passa est, petat \nat sub iurisiurandi sanctitate designet res sibi ablatas \nvel dolo perditas, earumque pretium et valorem secun- \ndum probabilem suam aestimationem exprimat; \n\n2.* Si taxatio iudici nimia videatur, eam ad aequi- \ntatem reducat, prae oculis habens omnia indicia et ar- \ngumenta usu comprobata, adhibitis etiam, si opus sit, \nperitis, quo magis veritati et iustitiae consulatur. \n\nCAN. 1834. \n\n$ 1. Non solum ante initam litem partes convenire \npossunt ut controversia per iusiurandum ab alterutra \npraestandum transigendo dirimatur, sed pendente quo- \nque lite et in quolibet eius momento et statu, altera \npars potest, iudice probante, alteri iusiurandum de- \nferre, ea conditione ut quaestio sive principalis sive \nincidens, secundum iusiurandum decisa habeatur. \n\n$ 2. Iusiurandum huiusmodi dicitur decisorium. \n\nCAN. 1835. \nDecisorium iusiurandum deferri nequit, nisi : \n\n1.\" De re, in qua cessio et transactio admittitur, \net quae pro litigantium personis non sit nimii momenti \nseu pretii; \n\n2.^ Ab eo qui cedere aut transigere potest; \n\n3.^ Ei, qui cedere vel transigere valet, quique pa- \nriter pro se non habeat plenam probationem; \n\n4.^ De mera notitia facti aut de facto, quod pro- \nprium sit illius, cui iusiurandum defertur. \n\nOAN. 1836. \n\n$ 1l. Hoc iusiurandum potest a parte, a qua dela- \ntum est, revocari quousque praestitum non fuerit, et \nab altera parte acceptari et praestari, vel minus, aut \nreferri in adversarium. \n\n$ 2. Praestito iureiurando, quaestio secundum iu- \nratam formulam finita est, perinde ac si cessio aut \ntransactio iudicialis intercessisset. \n\n509 Codez Iuris Canonici \n\n$ 3. Si iusiurandum recusetur nec referatur in \nadversarium, iudicis est aestimare quanti facienda sit \nrecusatio, utrum iustis innitatur causis an potius con- \nfessioni sit aequiparanda. \n\n$ 4. Si in adversarium referatur, hic debet illud \npraestare, secus causa cadit. \n\n$ 5. Ut iusiurandum in adversarium referri possit, \neaedem illae concurrant conditiones necesse est, quae \nad illud deferendum requiruntur, atque idem interce: \ndat iudicis ministerium. \n\nTITULUS XI. \nDe eausis ineidentibus. \n\nCaN. 1837. \n\nCausa ineidens habetur, quoties, incepto saltem per \ncitationem iudicio, ab una ex partibus aut a promotore \niustitiae vel vinculi defensore, si iudicio intersint, quae- \nstio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introdu- \ncitur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad \ncausam pertinet ut resolvi plerumque debeat ante quae- \nstionem principalem. \n\nCAN. 1838. \n\nCausa incidens proponitur vel oretenus vel per li. \nbellum, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et \ncausam principalem, et servatis, quoad eius fieri pote- \nrit, regulis can. 1706-1725 statutis. \n\nCaN. 1839. \n\nIudex, libello vel petitione verbali receptis, auditis \npartibus, et, si opus sit, promotore iustitiae, vel vinculi \ndefensore, secum deliberet num proposita incidens \nquaestio futilis sit et ad retardandum principale iudi- \ncium unice excitata; itemque num causa incidens talis \nsit naturae et tali nexu cum causa principali cohaereat, \nut ante eam resolvi debeat. Si ita se res habeat, libel- \nlum vel instantiam admittat; aliter decreto suo eam \nreiiciat, \n\nLiber Quartus - De Processibus 503 \n\nCAN. 1840. \n\n$ Il. Utrum incidens quae excitetur quaestio, defi \nnienda sit iudicii forma servata, an mero decreto, iudex. \nattenta rei qualitate et gravitate, aestimet. \n\n8 2. 8&i causa incidens sit iudicialiter definienda, \nregulae, quoad eius fieri poterit, servandae sunt, quae \nin ordinariis iudiciis obtinent; curet tamen iudex ut \ndilationum termini sint quam maxime breves. \n\n$ 3. Iudex in decreto quo, non servata iudicii for- \nma, vel reiicit vel definit quaestionem incidentem, ra- \ntiones quibus innititur, in iure et in facto breviter ex- \nponat. \n\nCAN. 1841. \n\nAntequam finiatur causa principalis, iudex interlo- \ncutoriam sententiam potest, iusta intercedente causa, \ncorrigere aut revocare sive ex se, auditis partibus, sive \nad instantiam unius partis audita altera parte, et re- \nquisito semper voto promotoris iustitiae aut defensoris \nvinculi, si adsint. \n\nCAPUT I. \nDe contumacia. \n\nCAN. 1842. \n\nReus citatus qui sine iusta causa nec ipse per se nec \nper procuratorem comparet, contumax declarari potest. \nLJ \n\nCAN. 1843. \n$ 1. Non potest tamen iudex reum contumacem de- \nclarare nisi prius constiterit : \nl.* Citationem, legitime factam, tempore utili ad \nrei notitiam pervenisse aut saltem pervenire debuisse; \n2. Reum absentiae excusationem afferre negle- \nxisse aut non iustam attulisse. \n$ 2. Haec comprobari possunt sive per novam cita- \ntionem reo factam ut contumaciam suam, si possit, ex- \ncuset, sive alio modo. \n\n504 Codec Iuris Canonici \n\nOAN. 1844. \n\n$ 1. Ad instantiam partis vel promotoris iustitiae \nvel vineuli defensoris, si iudicio intersint, iudex rei con- \ntumaciam declarare potest, eaque declarata, procedere, \nservatis servandis, usque ad sententiam definitivam \neiusque exsecutionem. \n\n$ 2. Si procedatur ad sententiam definitivam, lite \nnon contestata, sententia respicere tantum debet pe- \ntita in libello; si lite contestata, ipsum contestationis \nobiectum. \n\nCAN. 1845. \n\n$ 1. Sed potest quoque iudex ad frangendam rei \ncontumaciam comminari ecclesiasticas poenas. \n\n$ 2. Quod si facere velit, iteranda est rei citatio, \ncum comminatione poenarum; nec iam tunc licet aut \ncontumaeiam declarare aut, ea declarata, poenas irro- \ngare, nisi probetur hane quoque secundam citationem \nsuo effectu caruisse. \n\nCaN. 1846. \n\nRei a contumacia recedentis seque in iudicio sisten- \ntis ante causae definitionem, conclusiones probatio- \nnesque, si quas afferat, admittantur; caveat autem \niudex ne mala fide in longiores et non necessarias mo- \nras iudicium protrahatur. \n\nCAN. 1847. \n\nPost latam vero sententiam, contumax beneficium \nrestitutionis in integrum ad appellandum ab ipso iu- \ndice qui eam tulit, petere potest, non ultra tamen tri- \nmestre ab ipsius sententiae intimatione, nisi agatur de \ncausis quae non transeunt in rem iudicatam. \n\nCAN. 1848. \nRegulis superius traditis etiam tum locus est cum \nreus, etsi primae citationi obtemperaverit, fit tamen \npostea, progressu iudicii, contumax. \n\nLiber Quartus - De Processibus 505 \n\nCAN. 1849. \n\nSi die et hora, qua reus secundum citationis prae- \nscriptum coram iudice primum se sistit, actor non \nadsit, nullamque vel insufficientem absentiae excusa- \ntionem attulerit, iudex eum ad instantiam rei conventi \ncitet iterum; et si actor novae citationi non paruerit vel \npostea iudicium inchoare vel inchoatum prosequi ne- \nglexerit, instante reo convento vel promotore iustitiae \naut defensore vinculi, contumax a iudice declaretur, \niisdem servatis regulis quae supra traditae sunt pro \nrei contumacia. \n\nCaN. 1850. \n\n$ 1. Actoris contumacia a iudice declarata perimit \neiusdem actoris ius ad suam instantiam prosequendam. \n\n8 2. Permittitur tamen promotori iustitiae vel vin- \nculi defensori instantiam facere suam eamque prose- \nqui, quoties publicum bonum id postulare videatur. \n\n$ 9. Reus autem exinde ius habet petendi ut vel \nlibere possit a iudicio abire, vel nulla habeantur omnia \neo usque gesta, vel definitive ipse absolvatur a peti- \ntione actoris, vel iudicium, absente quoque actore, ad \nfinem adducatur. \n\nCAN. 1851. \n\n$ 1. Qui contumax declaratus contumaciam suam \nnon purgaverit, sive actor sit sive reus, condemnetur \ntum ad litis expensas, quae ob suam contumaciam fa- \nctae sunt, tum etiam, si opus sit, ad indemnitatem \nalteri parti praestandam. \n\n$ 2. Si tum actor tum reus sint contumaces, ad \nexpensas litis tenentur in solidum. \n\nCAPUT II. \nDe interventu tertii in causa. \n\nCAN. 1852. \n\n$ l. Is euius interest, admitti potest ad interve- \nniendum in causa in qualibet litis instantia. \n\n506 Codez Iuris Canonici \n\nkb LEE EU uei ECL EE e eR eoo eri \n\n& 2. Sed ut admittatur, debet ante conclusionem in \ncausa libellum iudici exhibere, in quo breviter de iure \ninterveniendi ipsum edoceat. \n\n$ 3. Qui intervenit in causa, admittendus est in eo \nstatu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac \nperemptorio termino ad probationes suas exhibendas, \nsi causa ad periodum probatoriam pervenerit. \n\nCAN. 1853. \nSi tertii interventus appareat necessarius, iudex ad \ninstantiam partis vel etiam ex officio debet interven- \ntum in causa iubere. \n\nCAPUT III. \nDe attentatis lite pendente. \n\nO^N. 1854. \n\nAttentatum est quidquid, lite pendente, avt altera \npars adversus alteram aut ipse iudex adversus alter- \nutram vel utramque partem innovat, parte dissentiente \net in eius praeiudicium; sive innovatio respiciat litis \nmateriam, salvo tamen praescripto can. 1672, 1678, sive \nrespiciat terminos partibus a iure vel a iudice assigna- \ntos ad ponendos certos actus iudiciales. \n\nCAN. 1855. \n$ 1. Attentata sunt ipso iure nulla. \n$ 2. Idcirco parti ex attentato laesae competit actio \nad obtinendam declarationem nullitatis. \n$ 3. Actio haec instituenda est coram ipso iudice \ncausae principalis; quod si ob attentatum pars laesa \niudicem suspectum habeat, exceptionem suspicionis \npotest opponere, in qua procedendum est ad normam \ncan. 1615. \nCAN. 1856. \n8$ I. Pendente quaestione de attentato, cursus cau- \nsae principalis regulariter suspenditur, sed si iudici \nopportunius videatur, quaestio de attentato potest una \ncum causa principali pertractari et resolvi. \n\nLiber Quartus - De Processibus 507 \n\n$ 2. Quaestiones de attentatis expeditissime sunt \npertractandae et decreto iudicis definiendae, auditis \npartibus et promotore iustitiae vel defensore vinculi. \nsi hi iudicio intersint. \n\nCAN. 1857. \n8 1. Demonstrato attentato, iudex decernere debet \neius revocationem seu purgationem. \n$ 2. Quod si attentatum vi vel dolo patratum sit. \nqui illud commisit, tenetur etiam de damnis erga par- \ntem laesam. \n\nTITULUS XII. \nDe processus publicatione, de conclusione in causa \net de causae discussione. \n\nCO^N. 1858. \nAnte causae discussionem et sententiam omnes pro- \n\nbationes quae sunt in actis et quae adhuc secretae per- \nmanserunt, sunt publicandae. \n\nCAN. 1859. \nConeessa partibus earumque advocatis facultate \nacta processualia inspiciendi petendique eorum exem- \nplar, intelligitur facta publicatio processus. \n\nCaN. 18060. \n\n$ 1. Expletis omnibus quae ad probationes produ- \ncendas pertinent, ad conclusionem in causa devenien- \ndum est. \n\n$ 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes a \niudice interrogatae declarent se nihil aliud deducen- \ndum habere, aut utile proponendis probationibus tem- \npus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex de- \nclaret se satis instructam causam habere. \n\n$ 3. De peracta conclusione in causa, quocunque \nmodo ea acciderit, iudex decretum ferat, \n\n508 Codeam Iuris Canonici \n\nain TRUE UNUM pe MEM EM aA LLLA A LLL AA s US \n\nCaN. 1861. \n\n$ 1. Post conclusionem in causa novae probationes \ninhibentur, nisi agatur de causis quae nunquam trans- \neunt in rem iudicatam aut de documentis nune primum \nrepertis, aut de testibus qui antea ob legitimum impe- \ndimentum tempore utili induci non potuerunt. \n\n$ 2. Si novas probationes admittendas censeat, id \ndecernat iudex, audita altera parte, cui congruum \ntempus concedat ut novas probationes cognoscere et \nse defendere possit; aliter iudicium nullius est momenti. \n\nCAN. 18062. \n\n$ 1. Facta conclusione in causa, iudex, pro suo \nprudenti arbitrio, partibus congruum temporis spa- \ntium praestituat ad defensiones suas seu allegationes \nsive per se sive per advocatum exhibendas. \n\n$ 9. Hic terminus prorogari a iudice potest instante \nuna parte, audita altera; vel etiam coarctari, utraque \nconsentiente. \n\nCaN. 1863. \n\n$ 1. Defensio in scriptis est conficienda, et regula- \nriter tot exemplaribus conscribenda quot sunt iudices, \nut singula singulis iudicibus possint exemplaria dis: \ntribui. \n\n$ 2. Sed etiam promotori iustitiae et defensori vin- \nculi, si iudicio intersint, debet exemplar tradi; prae- \nterea partes inter se exemplaria commutare debent. \n\n$ 3. Tribunalis praeses, quoties pro suo prudenti \narbitrio necessarium censeat, et sine nimio partium \ngravamine fieri animadvertat, mandare potest ut de- \nfensio typis imprimatur una cum documentis princi- \npalibus in fasciculo coniungendis, qui actorum et do- \ncumentorum summarium continet. \n\n$ 4. Quo in casu iubeat ne quidquam imprimatur, \nnisi prius exhibito manuscripto et venia illud publi- \ncandi obtenta; praeterea sedulo caveat de secreto, si \nquod sit in eausa servandum, \n\nLiber Quartus - De Processibus 509 \n\nCAN. 18064. \nludicis et in tribunali collegiali praesidis est mo- \nderari, pro sua prudentia, nimiam defensionum exten- \nsionem, nisi de hoc peculiari tribunalis lege sit cautum. \n\nCAN. 1865. \n$ 1. Communicatis vicissim inter partes defensio- \nnum scripturis, utrique parti responsiones exhibere \nliceat, intra breve tempus a iudice praestitutum, et \nservatis regulis et cautelis de quibus in can. 1863, 1864. \n$8 2. Hoc ius partibus semel tantum esto, nisi iudici \ngravi ex causa iterum videatur concedendum; tunc au- \ntem concessio, uni parti facta, alteri quoque data cen- \nseatur. \nCAN. 1860. \n$ 1. Informationes, uti vocant, orales, quibus vide- \nlicet advocati iudicem de adiunctis iuris et facti cau- \nsam respicientibus instruere satagunt, prohibentur. \n$ 2. Admittitur tamen moderata disputatio coram \niudice pro tribunali sedente ad aliquid illustrandum, \nsi, alterutra vel utraque parte postulante, iudex eam \nutilem censeat atque admittat. \n$ 3. Ad disputationem obtinendam partes exhibere \ndebent in scriptis quaestionum capita cum altera parte \ndiscutienda, paucis verbis expressa; iudicis autem est \nea cum partibus hinc inde communicare, ac diem et ho- \nram disputationi assignare et disputationem ipsam mo- \nderari. \n$ 4. Disputationi assistat unus ex notariis tribuna- \nlis ad hoc ut, si iudex praecipiat aut pars postulet et \niudex consentiat, possit de disceptatis, confessis aut \nconclusis, scripto ad tramitem iuris ex continenti re- \nferre. \nCaN. 1867. \nIn causis contentiosis, si partes parare sibi tempore \nutili defensionem negligant, aut se remittant iudicis \n\n510 Codeao Iuris Canonici \n\nscientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis \nrem habeat plane perspectam, poterit statim senten- \ntiam pronuntiare. \n\nTITULUS XIII. \nDe sententia. \n\nOaN. 18068. \n$ l. Legitima pronuntiatio qua iudex causam à li- \ntigantibus propositam et iudiciali modo pertractatam \ndefinit, sententia est: eaque interlocutoria dicitur, si \ndirimat incidentem causam; definitiva, si principalem. \n$ 2. Ceterae iudicis pronuntiationes decreta vocan- \n\nud CaN. 1869. \n\n$ 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae re- \nquiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem \nsententia definiendam. \n\n$ 2. Hane certitudinem iudex haurire debet ex actis \net probatis. \n\n$ 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex \nsua conscientia, nisi lex aliquid expresse statuat de effi- \ncacia alicuius probationis. \n\n$ 4. Iudex qui eain certitudinem efformare sibi non \npotuit, pronuntiet non constare de iure actoris et reum \ndimittat, nisi agatur de causa favorabili, quo in casu \npro ipsa pronuntiandum est, et salvo praescripto \ncan. 1697, $ 2. \n\nCa4N. 1870. \n\nSententia feri1 a iudice debet, expleta causae disce- \nptatione; et si causa sit implicatior et contentionum vel \ndocumentorum mole difficilior, interponi potest con- \ngruum temporis intervallum. \n\nCaN. 1871. \n$ 1. In tribunali collegiali, qua die et hora iudices \nad deliberandum conveniant, collegii praeses consti- \ntuat; et nisi peculiaris causa aliud suadeat, in ipsa tri- \nbunalis sede conventus habeatur. \n\nLiber Quartus - De Processibus 511 \n\n$ 2. Assignata conventui die, singuli iudices scri- \nptas afferent conclusiones suas in merito causae, et \nrationes tam in facto quam in iure, quibus ad conclu- \nsionem suam venerint: quae conclusiones actis causae \nadiungantur, secreto servandae. \n\n$ 3. Prolatis ex ordine, secundum praecedentiam, \nita tamen ut semper a causae ponente seu relatore ini- \ntium fiat, singulorum conclusionibus, habeatur mode- \nrata discussio sub tribunalis praesidis ductu, praeser- \ntim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dis- \npositiva sententiae. \n\n$ 4. In discussione autem fas unicuique est a pri- \nstina sua conclusione recedere. \n\n$ 9. Quod si iudices in prima discussione ad hanc \nsententiam devenire aut nolint aut nequeant, differri \npoterit decisio ad novum conventum; qui tamen ultra \nhebdomadam comperendinari non debet. \n\nCAN. 1872. \n\nSj unicus sit iudex, ipsius tantum est sententiam \nexarare; in tribunali vero collegiali servetur praescri- \nptum can. 1584. \n\nCAN. 1873. \n\n$8 1. Sententia debet : \n\n1.\" Definire controversiam coram tribunali agita- \ntam; hoc est reum absolvere vel condemnare quod atti. \nnet ad petitiones vel accusationes adversus eum prola \ntas, data singulis dubiis, seu controversiae articulis, \ncongrua responsione; \n\n2. Determinare (saltem quatenus fas sit et ma- \nteria patiatur), quid pars damnata dare, facere, prae- \n\nStare, aut pati debeat, aut a quo abstinere; itemque quo \nmodo, loco vel tempore obligatio implenda sit; \n\n3.\" Continere rationes seu motiva quae dicuntur, \ntam in facto quam in iure, quibus dispositiva senten- \ntiae pars innititur; \n| 4.* Statuere de litis expensis. \n\n512 Codecs Iuris Canonici \n\n$ 2. In tribunali collegiali motiva ab extensore de- \nsumantur ex iis quae singuli iudices in discussione at- \ntulerunt, nisi ab ipsa iudicum maiore parte praefinitum \nfuerit quaenam sint motiva proferenda. \n\nCav. 1874. \n\n$ 1. Sententia ferri debet, divino Nomine ab initio \nsemper invocato. \n\n$ 2. Dein exprimat oportet ex ordine qui sit iudex \naut tribunal; qui sit actor, reus, procurator, nominibus \net domicilio rite designatis, promotor iustitiae, defen- \nsor vinculi, si partem in iudicio habuerint. \n\n$ 3. Referre postea debet breviter facti speciem cum \npartium conclusionibus. \n\n$ 4. Hisce subsequatur pars dispositiva sententiae, \npraemissis rationibus quibus innititur. \n\n$ 5. Claudatur cum indicatione diei et loci in quibus \nexarata est et cum subscriptione iudicis vel omnium iu- \ndicum, si plures fuerint, et notarii. \n\nCAN. 1875. \n\nRegulae superius positae locum habent potissimum \nin proferenda sententia definitiva; sed applicantur \netiam, quantum diversa res patitur, in proferenda in- \nterlocutoria. \n\nCAN. 1876. \n\nSententia, hac ratione redacta, quamprimum pu- \nblicetur. \n\nOAN. 1877. \n\nPublicatio sententiae fieri potest tribus modis, vel \ncitando partes ad audiendam sententiae lectionem sol- \nlemniter factam a iudice pro tribunali sedente; vel par- \ntibus denuntiando sententiam esse penes cancellariam \ntribunalis, unaque facultatem ipsis fieri eandem legendi \net eiusdem exemplar petendi; vel tandem, ubi usus vi- \nget, sententiae exemplar transmittendo ad partes per. \npublicos tabellarios ad normam can. 1719. \n\nLiber Quartus - De Processibus 513 \n\nTITULUS XIV. \nDe iuris remediis contra sententiam. \n\nCaN. 1878. \n\n$ 1. Si agatur de errore materiali qui inciderit vel \nin transcribenda parte dispositiva sententiae vel in re- \nferendis factis aut partium petitionibus aut in ponen- \ndis calculis, errorem corrigere valet ipse iudex. \n\n$ 2. Iudex ad hanc correctionem deveniat edito de- \ncreto ad instantiam partis, nisi pars altera refragetur. \n\n$ 9. Si altera pars refragetur, quaestio incidens ad \nnormam can. 1840, $ 3 decreto definiatur; et decretum \nad calcem sententiae correctae referatur. \n\nCAPUTST, \nDe appellatione. \n\nCAN. 1819. \n\nPars quae aliqua sententia se gravatam putat, item- \nque promotor iustitiae et defensor vinculi in causis in \nquibus interfuerunt, ius habent a sententia appellandi, \nidest provocandi ab inferiore iudice qui sententiam tu- \nlit, ad superiorem, salvo praescripto can. 1880. \n\nCAN. 1880. \nNon est locus appellationi : \nl.^ A sententia ipsius Summi Pontificis vel Si- \ngnaturae Apostolicae; \n2.\" A sententia iudicis qui a Sancta Sede delega- \nLus est ad videndam causam cum clausula « appellatione \nremota »; \n9.\" A sententia vitio nullitatis infecta; \n4.\" A sententia quae in rem iudicatam transiit; \n9.^ A definitiva quae iureiurando litis decisorio \ninnixa est; \nCod. Iur. Can. 33 \n\n514 Codex Iuris Canonici \n\n6.\" A iudicis decreto vel a sententia interlocuto- \nria, quae non habeat vim definitivae, nisi cumuletur \ncum appellatione a sententia definitiva; \n\n1.\" A sententia in causa pro qua ius cavet expe- \nditissime rem esse definiendam; \n\n8.^ A sententia contra contumacem, qui a contu- \nmacia se non purgaverit; \n\n9.\" A sententia lata contra eum qui in scriptis \nexpresse professus est se appellationi renuntiare. \n\nCAN. 1881. \n\nAppellatio interponi debet coram iudice «a quo sen- \ntentia prolata est intra decem dies a notitia publicatio- \nnis sententiae. \n\nCAN. 1882. \n\n$ 1l. Appellatio fieri potest oretenus coram iudice \npro tribunali sedente, si publice sententia legatur, sta- \ntimque ab actuario scriptis redigenda est. \n\n$ 2. Aliter facienda est in scriptis, salvo casu de \nquo in can. 1107. \n\nCAN. 1883. \n\nAppellatio prosequenda est coram iudice ad quem \ndirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iu- \ndex « quo longius tempus ad eam prosequendam parti \npraestituerit. \n\nCAN. 1884. \n\n$ 1l. Ad prosequendam appellationem requiritur et \nsuffieit ut pars ministerium invocet iudicis superioris \nad impugnatae sententiae emendationem, adiuncto \nexemplari huius sententiae et libelli appellatorii quem \niudici inferiori exhibuerat. \n\n8 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae \nintra utile tempus a tribunali a quo obtinere nequeat, \ninterim termini non decurrunt et impedimentum signi- \nficandum est iudici appellationis, qui iudicem « quo. \n\npraecepto obstringat offieio suo quamprimum satisfa- \nciendi. | \n\nLiber Quartus - De Processibus 515 \n\nCAN. 1885. \n\n$ 1. Si casus de quo in can. 1733 contigerit intra \nterminum ad appellandum utilem sed antequam appel- \nlatio interposita sit, sententia debet iis quorum interest \ndenuntiari eisque concessi intelliguntur termini a iure \nstatuti a die denuntiationis computandi. \n\n8 2. Si contigerit postquam fuerit appellatum, ap- \npellatio interposita eisdem denuntietur, in quorum fa- \nvorem a die denuntiationis denuo currere incipit tem- \npus utile ad appellationem prosequendam. \n\nCAN. 1886. \n\nInutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram \n\niudice «& quo, sive coram iudice ad quem, deserta cen- \n\nsetur appellatio. : \nCAN. 1887. \n\n$ 1l. Appellatio facta ab actore prodest etiam reo, \net vicissim. \n\n$ 2. Siinterponatur ab una parte super aliquo sen- \ntentiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis \nfuerint transacta, potest super aliis capitibus inciden- \nter appellare; idque facere potest etiam sub conditione \nrecedendi, si prior pars ab instantia recesserit. \n\n$ 9. Si sententia plura capita contineat, et appel- \nlans quaedam tantummodo capita impugnet, cetera \ncapita exclusa habeantur; si nullum determinavit ca- \nput, appellatio praesumitur facta contra omnia capita. \n\nCAN. 1888. \n\nSi unus ex pluribus correis aut actoribus senten- \ntiam impugnet, impugnatio censetur ab omnibus facta, \nquoties res petita sit individua aut obligatio solidalis; \nexpensas vero iudiciales ille tantum sustinere debet \nqui appellavit, si iudex appellationis primam senten- \nE confirmaverit. \n\nCAN. 1889. \n$ 1l. Appellatio in suspensivo exsecutionem appel- \natae sententiae suspendit ac propterea in suo robore \nermanet principium : « lite pendente mihil innove- \n\n516. Codez Iuris Canonici \n\ntur »: appellatio autem in devolutivo tantum, non sus- \npendit exsecutionem sententiae, licet lis adhuc peu- \ndeat circa meritum causae. \n\n$ 2. Omnis appellatio est in suspensivo, nisi aliud in \niure expresse caveatur, firmo praescripto can. 1917, $ 2. \n\nCAN. 1890. \n\nInterposita appellatione tribunal « quo debet ad \niudicem ad quem actorum causae authenticum exem- \nplar vel ipsamet originalia acta causae transmittere ad \nnormam can. 1644. \n\nCAN. 1891. \n\n$ 1. In gradu appellationis non potest admitti nova \npetendi causa, ne per modum quidem utilis cumulatio- \nnis; ideoque litis contestatio in eo tantum versari potest \nut prior sententia vel confirmetur, vel reformetur sive \nex toto sive ex parte. \n\n$ 2. Sed novis exhibitis documentis et novis proba- \ntionibus poterit causa instrui, servatis regulis traditis \nin can. 1186, 1861. \n\nCAPUT II. \nDe quercla nullitatis contra sententiam. \n\nCaN. 1892. \nSententia vitio insanabilis nullitatis — laborat, \nquando : \n\n1.* Lata est a iudice absolute incompetente vel in \ntribunali collegiali a non legitimo iudicum numero \ncontra praescriptum can. 1576, $ 1; \n\n2. Lata est inter partes, quarum altera saltem \nnon habet personam standi in iudicio; \n\n3. Quis nomine alterius egit sine legitimo \nmandato. | \n\nCaN. 1893. \n\nNullitas de qua in can. 1892 proponi potest per mo- \ndum exceptionis in perpetuum, per modum vero actio \nnis coram iudice qui sententiam tulit intra trigint: \nannos à die publicationis sententiae. \n\nLiber Quartus - De Processibus 517 \n\nCAN. 1894. \nSententia vitio sanabilis nullitatis laborat, quando : \n1.* Legitima defuit citatio; \n2. Motivis seu rationibus decidendi est destituta, \nsalvo praescripto can. 1605; \n3.\" Bubscriptionibus caret iure praescriptis; \n4.^ Non refert indicationem anni, mensis, diei et \nloci quo prolata fuit. \nON. 1895. \n\nQuerela nullitatis in casibus de quibus in can. 1894, \nproponi potest vel una cum appellatione intra decen- \ndium, vel seorsim et unice qua querela intra tres men- \nses a die publicationis sententiae coram iudice qui sen- \ntentiam tulit. \n\nCAN. 1896. \n\nSi pars vereatur ne iudex, qui sententiam, querela \nnullitatis impugnatam, tulit, praeoceupatum animum \nhabeat et proinde eum suspectum merito existimet, \nexigere potest ut alius iudex, sed in eadem iudicii sede, \nin eius locum subrogetur ad normam can. 1615. \n\nCAN. 1897. \n$ 1. Querelam nullitatis interponere possunt ne- \ndum partes, quae se gravatas putant, sed etiam pro- \nmotor iustitiae aut defensor vinculi, quoties iudicio \ninterfuerunt. \n$ 2. Imo ipse iudex potest ex officio sententiam \nnullam a se latam retractare et emendare intra termi- \nnos ad agendum supra statutos. \n\nCAPUT III. \nDe oppositione tertii. \n\nCaN. 1898. \n| Ni sententiae definitivae praescriptum iura aliorum \nffendat, hi habent remedium extraordinarium quod \nppositio tertii dicitur, vi cuius qui ex sententia suo- \n\n518 Codeco Iuris Canonici \n\nrum iurium laesionem verentur, possunt sententiam \nipsam ante eius exsecutionem impugnare eique se op- \nponere. \nCaN. 1899. \n\n$ 1. Oppositio fieri potest ad recurrentis arbitrium \nsive postulando revisionem sententiae ab ipso iudice qui \neam tulit, sive appellando ad iudicem superiorem. \n\n$ 9. In utroque easu oppositor probare debet ius \nsuum revera esse laesum aut probabiliter laedendum. \n\n$ 3. Laesio autem oriri debet ex ipsa sententia qua- \ntenus aut ipsa sit causa laesionis, aut, si exsecutioni \nmandetur, oppositorem gravi praeiudicio sit affectura. \n\n8 4. Si neut"},"cic1983":{"title":"Codex Iuris Canonici 1983","canons":[{"canon":1,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Canones huius Codicis unam Ecclesiam latinam respiciunt.","en":"The canons of this Code regard only the Latin Church.","fr":"Les canons du présent Code concernent seulement l'Église latine.","it":"I canoni di questo Codice riguardano la sola Chiesa latina."}},{"canon":2,"book":"Book I · General Norms","texts":{"en":"For the most part the Code does not define the rites which must be observed in celebrating liturgical actions. Therefore, liturgical laws in force until now retain their force unless one of them is contrary to the canons of the Code.","fr":"D'une manière générale, le Code ne fixe pas les rites qui doivent être observés dans les célébrations liturgiques; c'est pourquoi les lois liturgiques en vigueur jusqu'à maintenant gardent force obligatoire, à moins que l'une d'elles ne soit contraire aux canons du Code.","it":"Il Codice il più delle volte non definisce i riti, che sono da osservarsi nel celebrare le azioni liturgiche; di conseguenza le leggi liturgiche finora vigenti mantengono il loro vigore, a meno che qualcuna di esse non sia contraria ai canoni del Codice."}},{"canon":3,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Codicis canones initas ab Apostolica Sede cum nationibus aliisve societatibus politicis conventiones non abrogant neque iis derogant; eadem idcirco perinde ac in praesens vigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis minime obstantibus.","en":"The canons of the Code neither abrogate nor derogate from the agreements entered into by the Apostolic See with nations or other political societies. These agreements therefore continue in force exactly as at present, notwithstanding contrary prescripts of this Code.","fr":"Les canons du Code n'abrogent pas les conventions conclues par le Siège Apostolique avec les États ou les autres sociétés politiques et n'y dérogent pas; ces conventions gardent donc leur vigueur telles qu'elles existent présentement nonobstant les dispositions contraires du présent Code.","it":"I canoni del Codice non abrogano le convenzioni stipulate dalla Sede Apostolica con le nazioni o con le altre società politiche né ad esse derogano; le medesime perciò continuano ad essere in vigore come al presente, non opponendosi in alcun modo le disposizioni contrarie di questo Codice."}},{"canon":4,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Iura quaesita, itemque privilegia quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora personis sive physicis sive iuridicis concessa, in usu sunt nec revocata, integra manent, nisi huius Codicis canonibus expresse revocentur.","en":"Acquired rights and privileges granted to physical or juridic persons up to this time by the Apostolic See remain intact if they are in use and have not been revoked, unless the canons of this Code expressly revoke them.","fr":"Les droits acquis ainsi que les privilèges concédés jusqu'à ce jour à des personnes physiques ou juridiques par le Siège Apostolique, encore en vigueur et non révoqués, demeurent intacts sauf révocation expresse par les canons du présent Code.","it":"I diritti acquisiti, e parimenti i privilegi che, concessi dalla Sede Apostolica fino al presente alle persone sia fisiche sia giuridiche, sono in uso e non revocati, permangono integri, a meno che non siano espressamente revocati dai canoni di questo Codice."}},{"canon":5,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", consuetudo, sive contra sive praeter legem per contrariam consuetudinem aut legem revocatur; sed, nisi expressam de iis mentionem faciat, lex non revocat consuetudines centenarias aut immemorabiles, nec lex universalis consuetudines particulares.\n\nDE DECRETIS GENERALIBUS\nET DE INSTRUCTIONIBUS","en":"§1. Universal or particular customs presently in force which are contrary to the prescripts of these canons and are reprobated by the canons of this Code are absolutely suppressed and are not permitted to revive in the future. Other contrary customs are also considered suppressed unless the Code expressly provides otherwise or unless they are centenary or immemorial customs which can be tolerated if, in the judgment of the ordinary, they cannot be removed due to the circumstances of places and persons.\n§2. Universal or particular customs beyond the law (\npraeter ius\n) which are in force until now are preserved.","fr":"§ 1. Les coutumes universelles ou particulières actuellement en vigueur, contraires aux dispositions des canons du présent Code, et qui sont réprouvées par ces canons, sont absolument supprimées et il n'est pas permis de les faire revivre; les autres seront également tenues pour supprimées à moins d'une autre disposition expresse du Code; cependant, les coutumes centenaires ou immémoriales peuvent être tolérées si, au jugement de l'Ordinaire compte tenu des circonstances de lieux et de personnes, elles ne peuvent être écartées.\n§ 2. Les coutumes universelles ou particulières actuellement en vigueur en dehors du droit sont maintenues.","it":"§1. Le consuetudini sia universali sia particolari vigenti al presente contro le disposizioni di questi canoni, che sono riprovate dagli stessi canoni di questo Codice, sono soppresse del tutto, né siano lasciate rivivere in futuro; anche le rimanenti si ritengano soppresse, a meno che non sia disposto espressamente altro dal Codice oppure siano centenarie o immemorabili; queste appunto, se a giudizio dell'Ordinario non possono essere rimosse a causa di circostanze di luoghi e di persone, possono essere tollerate.\n§2. Le consuetudini fuori del diritto finora vigenti, sia universali sia particolari, sono conservate."}},{"canon":6,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Hoc Codice vim obtinente, abrogantur:\n1° \"Codex Iuris Canonici\" anno 1917 promulgatus;\n2° aliae quoque leges, sive universales sive particulares, praescriptis huius Codicis contrariae, nisi de particularibus aliud expresse caveatur;\n3° leges poenales quaelibet, sive universales sive particulares a Sede Apostolica latae, nisi in ipso hoc Codice recipiantur;\n4° ceterae quoque leges disciplinares universales materiam respicientes, quae hoc Codice ex integro ordinatur.\n§ 2. Canones huius Codicis, quatenus ius vetus referunt, aestimandi sunt ratione etiam canonicae traditionis habita.\n\nDE LEGIBUS ECCLESIASTICIS","en":"§1. When this Code takes force, the following are abrogated:\n1/ the Code of Canon Law promulgated in 1917;\n2/ other universal or particular laws contrary to the prescripts of this Code unless other provision is expressly made for particular laws;\n3/ any universal or particular penal laws whatsoever issued by the Apostolic See unless they are contained in this Code;\n4/ other universal disciplinary laws regarding matter which this Code completely reorders.\n§2. Insofar as they repeat former law, the canons of this Code must be assessed also in accord with canonical tradition.","fr":"§ 1. Avec l'entrée en vigueur du présent Code, sont abrogés:\n1 le Code de droit canonique promulgué en 1917;\n2 les autres lois universelles ou particulières, contraires aux dispositions du présent Code, à moins d'une autre disposition expresse concernant les lois particulières;\n3 toutes les lois pénales universelles ou particulières portées par le Siège Apostolique, à moins qu'elles ne soient reprises dans le présent Code;\n4 les autres lois disciplinaires universelles qui concernent une matière entièrement réorganisée par le présent Code.\n§ 2. Les canons du présent Code, dans la mesure où ils reprennent l'ancien droit, doivent être interprétés en tenant compte aussi de la tradition canonique.","it":"§1. Entrando in vigore questo Codice, sono abrogati:\n1) il Codice di Diritto Canonico promulgato nell'anno 1917;\n2) anche le altre leggi, sia universali sia particolari, contrarie alle disposizioni di questo Codice, a meno che non sia disposto espressamente altro circa quelle particolari;\n3) qualsiasi legge penale, sia universale sia particolare emanata dalla Sede Apostolica, a meno che non sia ripresa in questo stesso Codice;\n4) così pure tutte le altre leggi disciplinari universali riguardanti materia che viene ordinata integralmente da questo Codice.\n§2. I canoni di questo Codice, nella misura in cui riportano il diritto antico, sono da valutarsi tenuto conto anche della tradizione canonica."}},{"canon":7,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Lex instituitur cum promulgatur.","en":"A law is established when it is promulgated.","fr":"La loi est établie lorsqu'elle est promulguée.","it":"La legge è istituita quando è promulgata."}},{"canon":8,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":".","en":"are to be observed.","fr":".","it":"."}},{"canon":9,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Leges respiciunt futura, non praeterita, nisi nominatim in eisde praeteritis caveatur.","en":"Laws regard the future, not the past, unless they expressly provide for the past.","fr":"Les lois concernent l'avenir, non le passé, à moins qu'elles ne disposent nommément pour le passé.","it":"Le leggi riguardano le cose future, non le cose passate, a meno che non si disponga nominatamente in esse delle cose passate."}},{"canon":10,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Irritantes aut inhabilitantes eae tantum leges habendae sunt, quibus actum esse nullum aut inhabilem esse personam expresse statuitur.","en":"Only those laws must be considered invalidating or disqualifying which expressly establish that an act is null or that a person is effected.","fr":"Seules doivent être considérées comme irritantes ou inhabilitantes les lois qui spécifient expressément qu'un acte est nul ou une personne inhabile.","it":"Sono da ritenersi irritanti o inabilitanti solo quelle leggi con le quali si stabilisce espressamente che l'atto è nullo o la persona è inabile."}},{"canon":11,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Legibus mere ecclesiasticis tenentur baptizati in Ecclesia catholica vel in eandem recepti, quique sufficienti rationis usu gaudent et, nisi aliud iure expresse caveatur, septimum aetatis annum expleverunt.","en":"Merely ecclesiastical laws bind those who have been baptized in the Catholic Church or received into it, possess the efficient use of reason, and, unless the law expressly provides otherwise, have completed seven years of age.","fr":"Sont tenus par les lois purement ecclésiastiques les baptisés dans l'Église catholique ou ceux qui y ont été reçus, qui jouissent de l'usage de la raison et qui, à moins d'une autre disposition expresse du droit, ont atteint l'âge de sept ans accomplis.","it":"Alle leggi puramente ecclesiastiche sono tenuti i battezzati nella Chiesa cattolica o in essa accolti, e che godono di sufficiente uso di ragione e, a meno che non sia disposto espressamente altro dal diritto, hanno compiuto il settimo anno di età."}},{"canon":12,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Legibus universalibus tenentur ubique terrarum omnes pro quibus latae sunt.\n§ 2. A legibus autem universalibus, quae in certo territorio non vigent, eximuntur omnes qui in eo territorio actu versantur.\n§ 3. Legibus conditis pro peculiari territorio ii subiciuntur proquibus latae sunt, quique ibidem domicilium vel quasi-domicilium habent et simul actu commorantur, firmo praescripto","en":"§1. Universal laws bind everywhere all those for whom they were issued.\n§2. All who are actually present in a certain territory, however, are exempted from universal laws which are not in force in that territory.\n§3. Laws established for a particular territory bind those for whom they were issued as well as those who have a domicile or quasi-domicile there and who at the same time are actually residing there, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Sont tenus par les lois universelles tous ceux pour qui elles ont été portées.\n§ 2. Ne sont cependant pas soumis aux lois universelles tous ceux qui se trouvent de fait sur un territoire où elles ne sont pas en vigueur.\n§ 3. Aux lois établies pour un territoire particulier sont soumis ceux pour qui elles ont été portées, qui y ont domicile ou quasi-domicile et, en même temps, y demeurent effectivement, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Alle leggi universali sono tenuti dovunque tutti coloro per i quali sono state date.\n§2. Dalle leggi universali invece, che non sono in vigore in un determinato territorio, sono esenti tutti quelli che si trovano attualmente in tale territorio.\n§3. Alle leggi fatte per un territorio peculiare sono sottoposti coloro per i quali sono state date e che in esso hanno il domicilio o il quasi-domicilio e insieme attualmente vi dimorano, fermo restando il disposto del"}},{"canon":13,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 2, n. 2 tenentur.","en":", §2, n. 2.","fr":", § 2, n. 2.","it":", §2, n. 2\n."}},{"canon":14,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Leges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio iuris non urgent; in dubio autem facti Ordinarii ab eis dispensare possunt, dummodo, si agatur de dispensatione reservata, concedi soleat ab auctoritate cui reservatur.","en":"Laws, even invalidating and disqualifying ones, do not oblige when there is a doubt about the law. When there is a doubt about a fact, however, ordinaries can dispense from laws provided that, if it concerns a reserved dispensation, the authority to whom it is reserved usually grants it.","fr":"En cas de doute de droit, les lois même irritantes ou inhabilitantes n'obligent pas; en cas de doute de fait, les Ordinaires peuvent en dispenser pourvu que, s'il s'agit d'une dispense réservée, l'autorité à qui est elle réservée ait coutume de concéder cette dispense.","it":"Le leggi, anche irritanti o inabilitanti, nel dubbio di diritto non urgono; nel dubbio di fatto invece gli Ordinari possono dispensare da esse, purché, se si tratta di dispensa riservata, venga solitamente concessa dall'autorità cui è riservata."}},{"canon":15,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ignorantia vel error circa leges irritantes vel inhabilitantes earundem effectum non impediunt, nisi aliud expresse statuatur.\n§ 2. Ignorantia vel error circa legem aut poenam aut circa factum proprium aut circa factum alienum notorium non praesumitur; circa factum alienum non notorium praesumitur, donec contrarium probetur.","en":"§1. Ignorance or error about invalidating or disqualifying laws does not impede their effect unless it is expressly established otherwise.\n§2. Ignorance or error about a law, a penalty, a fact concerning oneself, or a notorious fact concerning another is not presumed; it is presumed about a fact concerning another which is not notorious until the contrary is proven.","fr":"§ 1. L'ignorance ou l'erreur portant sur les lois irritantes ou inhabilitantes n'empêche pas leur effet, à moins d'une autre disposition expresse.\n§ 2. L'ignorance ou l'erreur portant sur la loi, sur la peine, sur son propre fait ou sur le fait notoire d'autrui, ne sont pas présumées; elles sont présumées, jusqu'à preuve du contraire, quand elles portent sur le fait d'autrui qui n'est pas notoire.","it":"§1. L'ignoranza o l'errore circa le leggi irritanti e inabilitanti non impediscono l'effetto delle medesime, a meno che non sia stabilito espressamente altro.\n§2. L'ignoranza o l'errore circa la legge o la pena oppure su un fatto personale o intorno a un fatto notorio di altri non si presumono; circa un fatto non notorio di altri si presumono, finché non si provi il contrario."}},{"canon":16,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Leges authentice interpretatur legislator et is cui potestas authentice interpretandi fuerit ab eodem commissa.\n§ 2. Interpretatio authentica per modum legis exhibita eandem vim habet ac lex ipsa et promulgari debet; si verba legis in se certa declaret tantum, valet retrorsum; si legem coarctet vel extendat aut dubiam explicet, non retrotrahitur.\n§ 3. Interpretatio autem per modum sententiae iudicialis aut actus administrativi in re peculiari, vim legis non habet et ligat tantum personas atque afficit res pro quibus data est.","en":"§1. The legislator authentically interprets laws as does the one to whom the same legislator has entrusted the power of authentically interpreting.\n§2. An authentic interpretation put forth in the form of law has the same force as the law itself and must be promulgated. If it only declares the words of the law which are certain in themselves, it is retroactive; if it restricts or extends the law, or if it explains a doubtful law, it is not retroactive.\n§3. An interpretation in the form of a judicial sentence or of an administrative act in a particular matter, however, does not have the force of law and only binds the persons for whom and affects the matters for which it was given.","fr":"§ 1. Le législateur interprète authentiquement les lois, ainsi que celui auquel il a confié le pouvoir de les interpréter authentiquement.\n§ 2. L'interprétation authentique donnée sous forme de loi a la même force que la loi elle-même et doit être promulguée; si elle ne fait que déclarer le sens des termes de la loi en eux-mêmes certains, elle a effet rétroactif; si elle restreint ou étend la portée de la loi, ou si elle explicite une loi douteuse, elle n'a pas d'effet rétroactif.\n§ 3. Cependant l'interprétation par voie de sentence judiciaire ou par un acte administratif dans une affaire particulière n'a pas force de loi; elle ne lie que les personnes et ne concerne que les questions pour lesquelles l'interprétation est donnée.","it":"§1. Interpreta autenticamente le leggi il legislatore e colui al quale egli abbia concesso la potestà d'interpretarle autenticamente.\n§2. L'interpretazione autentica presentata a modo di legge ha la medesima forza della legge stessa e deve essere promulgata; e se soltanto dichiara le parole di per sé certe della legge, ha valore retroattivo; se restringe o estende la legge oppure chiarisce quella dubbia, non è retroattiva.\n§3. L'interpretazione invece a modo di sentenza giudiziale o di atto amministrativo in cosa peculiare, non ha forza di legge e obbliga soltanto le persone e dispone delle cose per cui è stata data."}},{"canon":17,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Leges ecclesiasticae intellegendae sunt secundum propriam verborum significationem in textu et contextu consideratam; quae si dubia et obscura manserit, ad locos parallelos, si qui sint, ad legis finem ac circumstantias et ad mentem legislatoris est recurrendum.","en":"Ecclesiastical laws must be understood in accord with the proper meaning of the words considered in their text and context. If the meaning remains doubtful and obscure, recourse must be made to parallel places, if there are such, to the purpose and circumstances of the law, and to the mind of the legislator.","fr":"Les lois ecclésiastiques doivent être comprises selon le sens propre des mots dans le texte et le contexte; si le sens demeure douteux et obscur, il faut recourir aux lieux parallèles s'il y en a, à la fin et aux circonstances de la loi, et à l'esprit du législateur.","it":"Le leggi ecclesiastiche sono da intendersi secondo il significato proprio delle parole considerato nel testo e nel contesto; che se rimanessero dubbie e oscure, si deve ricorrere ai luoghi paralleli, se ce ne sono, al fine e alle circostanze della legge e all'intendimento del legislatore."}},{"canon":18,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Leges quae poenam statuunt aut liberum iurium exercitum coarctant aut exceptionem a lege continent, strictae subsunt interpretationi.","en":"Laws which establish a penalty, restrict the free exercise of rights, or contain an exception from the law are subject to strict interpretation.","fr":"Les lois qui établissent une peine ou qui restreignent le libre exercice des droits ou qui comportent une exception à la loi sont d'interprétation stricte.","it":"Le leggi che stabiliscono una pena, o che restringono il libero esercizio dei diritti, o che contengono un'eccezione alla legge, sono sottoposte a interpretazione stretta."}},{"canon":19,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si certa de re desit expressum legis sive universalis sive particularis praescriptum; aut consuetudo, causa, nisi sit poenalis, dirimenda est attentis legibus latis in similibus, generalibus iuris principiis cum aequitate canonica servatis, iurisprudentia et praxi Curiae Romanae, communi constantique doctorum sententia.","en":"If a custom or an express prescript of universal or particular law is lacking in a certain matter, a case, unless it is penal, must be resolved in light of laws issued in similar matters, general principles of law applied with canonical equity, the jurisprudence and practice of the Roman Curia, and the common and constant opinion of learned persons.","fr":"Si, dans un cas déterminé, il n'y a pas de disposition expresse de la loi universelle ou particulière, ni de coutume, la cause, à moins d'être pénale, doit être tranchée en tenant compte des lois portées pour des cas semblables, des principes généraux du droit appliqués avec équité canonique, de la jurisprudence et de la pratique de la Curie Romaine, enfin de l'opinion commune et constante des docteurs.","it":"Se su una determinata materia manca una espressa disposizione di legge sia universale sia particolare o una consuetudine, la causa, se non è penale, è da dirimersi tenute presenti le leggi date per casi simili, i principi generali del diritto applicati con equità canonica, la giurisprudenza e la prassi della Curia Romana, il modo di sentire comune e costante dei giuristi."}},{"canon":20,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Lex posterior abrogat priorem aut eidem derogat, si id expresse edicat aut ili sit directe contraria, aut totam de integro ordinet legis prioris materiam; sed lex universalis minime derogat iuri particulari aut speciali, nisi aliud in iure expresse caveatur.","en":"A later law abrogates, or derogates from, an earlier law if it states so expressly, is directly contrary to it, or completely reorders the entire matter of the earlier law. A universal law, however, in no way derogates from a particular or special law unless the law expressly provides otherwise.","fr":"Une loi nouvelle abroge la précédente ou y déroge, si elle le déclare expressément, si elle lui est directement contraire ou si elle réorganise entièrement la matière; mais une loi universelle ne déroge en aucune manière au droit particulier ou spécial, sauf autre disposition expresse du droit.","it":"La legge posteriore abroga la precedente o deroga alla medesima, se lo indica espressamente, o è direttamente contraria a quella, oppure riordina integralmente tutta quanta la materia della legge precedente; la legge universale però non deroga affatto al diritto particolare o speciale, a meno che non sia disposto espressamente altro dal diritto."}},{"canon":21,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"In dubio revocatio legis praeexistentis non praesumitur, sed leges posteriores ad priores trahendae sunt et his, quantum fieri potest, conciliandae.","en":"In a case of doubt, the revocation of a pre-existing law is not presumed, but later laws must be related to the earlier ones and, insofar as possible, must be harmonized with them.","fr":"En cas de doute, la révocation d'une loi en vigueur n'est pas présumée, mais les lois nouvelles doivent être rapprochées des lois antérieures et, autant que possible, conciliées avec elles.","it":"Nel dubbio la revoca della legge preesistente non si presume, ma le leggi posteriori devono essere ricondotte alle precedenti e con queste conciliate, per quanto è possibile."}},{"canon":22,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Leges civiles ad quas ius Ecclesiae remittit, in iure canonico iisdem cum effectibus serventur, quatenus iuri divino non sint contrariae et nisi aliud iure canonico caveatur.\n\nDE CONSUETUDINE","en":"Civil laws to which the law of the Church yields are to be observed in canon law with the same effects, insofar as they are not contrary to divine law and unless canon law provides otherwise.","fr":"Les lois civiles auxquelles renvoie le droit de l'Église doivent être observées en droit canonique avec les mêmes effets, dans la mesure où elles ne sont pas contraires au droit divin et sauf disposition autre du droit canonique.","it":"Le leggi civili alle quali il diritto della Chiesa rimanda, vengano osservate nel diritto canonico con i medesimi effetti, in quanto non siano contrarie al diritto divino e se il diritto canonico non dispone altrimenti."}},{"canon":23,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Ea tantum consuetudo a communitate fidelium introducta vim legis habet, quae a legislatore approbata fuerit, ad normam canonum qui sequuntur.","en":"Only that custom introduced by a community of the faithful and approved by the legislator according to the norm of the following canons has the force of law.","fr":"Seule a force de loi la coutume qui, introduite par une communauté de fidèles, aura été approuvée par le législateur, selon les canons suivants.","it":"Ha forza di legge soltanto quella consuetudine, introdotta dalla comunità dei fedeli, che sia stata approvata dal legislatore, a norma dei canoni che seguono."}},{"canon":24,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Nulla consuetudo vim legis obtinere potest, quae sit iuri divino contraria.\n§ 2. Nec vim legis obtinere potest consuetudo contra aut praeter ius canonicum, nisi sit rationabilis; consuetudo autem quae in iure expresse reprobatur, non est rationabilis.","en":"§1. No custom which is contrary to divine law can obtain the force of law.\n§2. A custom contrary to or beyond canon law (\npraeter ius canonicum\n) cannot obtain the force of law unless it is reasonable; a custom which is expressly reprobated in the law, however, is not reasonable.","fr":"§ 1. Aucune coutume contraire au droit divin ne peut obtenir force de loi.\n§ 2. Ne peut non plus obtenir force de loi, à moins qu'elle ne soit raisonnable, la coutume contraire au droit canonique ou qui est en dehors de lui; mais une coutume expressément réprouvée par le droit n'est pas raisonnable.","it":"§1. Nessuna consuetudine, che sia contraria al diritto divino, può ottenere forza di legge.\n§2. Né può ottenere forza di legge la consuetudine contro o fuori del diritto canonico, che non sia razionale; ora la consuetudine che è espressamente riprovata nel diritto, non è razionale."}},{"canon":25,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nulla consuetudo vim legis obtinet, nisi a communitate legis saltem recipiendae capaci cum animo iuris inducendi servata fuerit.","en":": Mansi X, col. 627).\nIn fact during the first ten centuries nearly everywhere there flourished countless collections of ecclesiastical laws. These private collections contained norms issued especially by the councils and the Roman Pontiffs as well as other norms taken from lesser sources. In the middle of the twelfth century, this mass of collections and norms, not infrequently contradicting one another, was put in order again through the private initiative of the monk Gratian. This concordance of laws and collections, later called the Decretum Gratiani, constituted the first part of that significant collection of laws of the Church which, in imitation of the Corpus Iuris Civilis of the Emperor Justinian, was called the Corpus Iuris Canonici and contained the laws which had been passed during two centuries by the supreme authority of the Roman pontiffs with the assistance of experts in canon law called glossators. Besides the Decree of Gratian, in which the earlier norms were contained, the Corpus consists of the Liber Extra of Gregory IX, the Liber Sextus of Boniface VIII, the Clementinae, i.e. the collection of Clement V promulgated by John XXII, to which are added the Extravagantes of this pope and the Extravagantes communes, decretals of various Roman pontiffs never gathered in an authentic collection. The ecclesiastical law which this Corpus embraces constitutes the classical law of the Catholic Church and is commonly called by this name.\nTo this corpus of law of the Latin Church corresponds to some extent the Syntagma canonum or oriental corpus of canons of the Greek Church.\nSubsequent laws, especially those enacted by the Council of Trent during the time of the Catholic Reformation and those issued later by various dicasteries of the Roman Curia, were never digested into one collection. This was the reason why during the course of time legislation outside the Corpus Iuris Canonici constituted “an immense pile of laws piled on top of other laws.” The lack of a systematic arrangement of the laws and the lack of legal certainty along with the obsolescence of and lacunae in many laws led to a situation where church discipline was increasingly imperiled and jeopardized.\nTherefore during the preparatory period prior to the First Vatican Council, many bishops asked that a new and sole collection laws be prepared to expedite the pastoral care of the people of God in a more certain and secure fashion.\nAlthough this task could not be implemented through conciliar action, the Apostolic See subsequently addressed certain more urgent disciplinary issues through a new organization of laws. Finally, Pope Pius X, at the very beginning of his pontificate, undertook this task when he proposed to collect and reform all ecclesiastical laws and determined that the enterprise be carried out under the leadership of Cardinal Pietro Gasparri.\nThe first issue to be resolved in such a significant and difficult undertaking was the internal and external form of the new collection. It was decided to forego the method of compilations of laws whereby individual laws would have been expressed in the extensiveness of the original text; rather the modern method of codification was chosen. Hence texts containing and proposing a precept were expressed in a new and briefer form. However, all of the material was organized in five books which substantially imitated the system of Roman law institutes on persons, things and actions. The work took twelve years with the collaboration of experts, consultors and bishops throughout the Church. The character of the new Code was clearly enuntiated in the beginning of canon 6: “The Code generally retains the existing discipline although it introduces appropriate changes.”\nTherefore it was not a case of enacting a new law but rather a matter of arranging in a new fashion the operative legislation at that time. After the death of Pius X, this universal, exclusive, and authentic collection was promulgated on May 27, 1917 by his successor Benedict XV; it took effect on May 19, 1918.\nEveryone hailed the universal law of this Pio-Benedictine Code, which made a significant contribution to the effective promotion of pastoral ministry throughout the Church, which in the meantime was experiencing new growth. Nevertheless, both the external situation of the Church in a world which had experienced sweeping changes and significant shifts in customs within a few decades as well as progressive internal factors within the ecclesiastical community necessarily brought it about that a new reform of canon law was increasingly more imperative and was requested. The Supreme Pontiff John XXIII clearly recognized the signs of the times, for when he first announced the Roman Synod and the Second Vatican Council, he also announced that these events would be a necessary preparation for undertaking the desired renewal of the Code.\nShortly after the Ecumenical Council had begun, the Commission for the Revision of the Code of Canon Law was established on March 28, 1963 with Cardinal Pietro Ciriaci as president and Monsignor Giacomo Violardo as secretary. However, the cardinal members of the Commission in a meeting with the president on November 12 of that same year agreed that the true and proper efforts of the Commission should be deferred and should commence only at the conclusion of the Council. The reform was to be carried out according to the decisions and principles to be determined by that same Council. Meanwhile on April 17, 1964 Paul VI added seventy consultors to the Commission established by his predecessor John XXIII; he subsequently named other cardinal members and consultors from all over the world to participate in the expediting of the project. On February 24, 1965 the Supreme Pontiff named Rev. Raimondo Bidagor, S.J. the new secretary of the Commission since Monsignor Violardo had been promoted to the office of secretary of the Congregation for the Discipline of the Sacraments; on November 17 of the same year the pope appointed Monsignor fiilliam Onclin as adjunct secretary of the Commission. After the death of Cardinal Ciriaci, Archbishop Pericle Felici, former general secretary of Vatican Council II, was named pro-president on February 21, 1967. On June 26 of that same year he became a member of the Sacred College of Cardinals and subsequently assumed the office of president of the Commission. Since Father Bidagor ceased functioning as secretary of the Commission on November 1, 1973 on the occasion of his eightieth birthday, Most Reverend Rosalio Castillo Lara, S.D.B., titular bishop of Praecausa and coadjutor bishop of Trujillo, Venezuela, was named the new secretary of the Commission. On May 17, 1982 he was appointed pro-president of the Commission upon the premature death of Cardinal Felici.\nOn November 20, 1965, just before the closing of the Second Vatican Council, there was a solemn session of the Commission in the presence of the Supreme Pontiff Paul VI, at which were present the cardinal members of the Commission, the secretaries, consultors and officials of the Secretariat appointed in the meantime.\nThis session publicly inaugurated the work of the Code Commission. The allocution of the Supreme Pontiff laid the foundations of the whole enterprise to a certain extent. It was recalled that canon law flows from the nature of the Church, that it is rooted in the power of jurisdiction entrusted to the Church by Christ, and that its purpose is to be viewed in terms of the care of souls in view of external salvation. Furthermore, the character of church law was illustrated; its necessity was vindicated against the more common objections; the history of the progress of law and its collections was alluded to; and especially there was highlighted the urgent need of a new reform of the law to respond to the ongoing need of appropriately adapting church discipline to changing circumstances.\nThe Supreme Pontiff further indicated to the Commission two elements which should underly the whole revision effort. First of all it was not simply a matter of a new organization of the laws as had occurred at the time of the Pio-\nBenedictine Code; but rather it was also and especially a matter of reforming the norms to accommodate them to a new mentality and new needs even if the old law was to supply the foundation for the work of revision. Careful attention was to be paid to all the decrees and acts of the Second Vatican Council since they contain the main lines of legislative renewal either because norms were issued which directly affected new institutes and ecclesiastical discipline, or because it was necessary that the doctrinal riches of the Council, which contributed so much to pastoral life, have their consequences and necessary impact on canonical legislation.\nRepeatedly in allocutions, precepts and decisions during the following years, the two above mentioned elements were recalled to the minds of the Commission members by the Supreme Pontiff, who continued to oversee the whole enterprise from on high and assiduously pursue it.\nIf the subcommissions or study groups were to carry on their work in a methodical fashion, it was necessary above all that there be identified and approved certain principles which would serve as guidelines during the process of revising the whole Code. The central committee of consultors prepared the text of a document, which, at the request of the Supreme Pontiff, was submitted to the examination of a general session of the synod of bishops in October 1967. The following principles were approved nearly unanimously.\n1. In renewing the law the juridic character of the new Code, which the social nature of the Church requires, is to be retained. Therefore the Code is to furnish norms so that the members of the Christian faithful in living the Christian life may share in the goods offered by the Church to lead them to eternal salvation. Hence, in view of this end, the Code must define and protect the rights and obligations of each person towards others and towards the ecclesiastical society to the extent that these rights and obligations pertain to divine worship and the salvation of souls.\n2. There is to be a coordination between the external forum and the internal forum, which is proper to the Church and has been operative for centuries, so as to preclude any conflict between the two.\n3. To foster the pastoral care of souls as much as possible, the new law, besides the virtue of justice, is to take cognizance of charity, temperance, humaneness and moderation, whereby equity is to be pursued not only in the application of the laws by pastors of souls but also in the legislation itself.\nHence unduly rigid norms are to be set aside and rather recourse is to be taken to exhortations and persuasions where there is no need of a strict observance of the law on account of the public good and general ecclesiastical discipline.\n4. In order that the Supreme Legislator and the bishops may collaborate in the care of souls and may exercise the pastoral office in a more positive fashion, those faculties to dispense from general laws which until now have been extraordinary are to become ordinary with reservations to the supreme power of the universal Church or other higher authorities only in those areas which require an exception on account of the common good.\n5. Careful attention is to be given to the greater application of the so-called principle of subsidiarity within the Church. It is a principle which is rooted in a higher one because the office of bishops with its attached powers is a reality of divine law. In virtue of this principle one may defend the appropriateness and even the necessity of providing for the welfare especially of individual institutes through particular laws and the recognition of a healthy autonomy for particular executive power while legislative unity and universal and general law are observed. On the basis of the same principle, the new Cod","fr":"Aucune coutume n'obtient force de loi, à moins qu'elle n'ait été observée par une communauté capable au moins de recevoir une loi avec l'intention d'introduire un droit.","it":"Nessuna consuetudine ottiene forza di legge, se non sarà stata osservata da una comunità capace almeno di ricevere una legge, con l'intenzione di introdurre un diritto."}},{"canon":26,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi a competendi legislatore specialiter fuerit probata, consuetudo vigenti iuri canonico contraria aut quae est praeter legem canonicam, vim legis obtinet tantum, si legitime per annos triginta continuos et completos servata fuerit; contra legem vero canonicam, quae clausulam contineat futuras consuetudines prohibentem, sola praevalere potest consuetudo centenaria aut immemorabilis.","en":"Unless the competent legislator has specifically approved it, a custom contrary to the canon law now in force or one beyond a canonical law (\npraeter legem canonicam\n) obtains the force of law only if it has been legitimately observed for thirty continuous and complete years. Only a centenary or immemorial custom, however, can prevail against a canonical law which contains a clause prohibiting future customs.","fr":"À moins d'approbation spéciale du législateur compétent, une coutume contraire au droit canonique en vigueur ou en dehors d'une loi canonique n'obtient force de loi que si elle a été observée de façon légitime et sans interruption durant trente années complètes; seule la coutume centenaire ou immémoriale peut prévaloir contre une loi canonique qui contient une clause prohibant les coutumes futures.","it":"A meno che non sia stata approvata in modo speciale dal legislatore competente, una consuetudine contraria al diritto canonico vigente o che è al di fuori della legge canonica, ottiene forza di legge soltanto se sarà stata osservata legittimamente per trenta anni continui e completi; ma contro una legge canonica che contenga la clausola che proibisce le consuetudini future, può prevalere la sola consuetudine centenaria o immemorabile."}},{"canon":27,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Consuetudo est optima legum interpres.","en":"Custom is the best interpreter of laws.","fr":"La coutume est la meilleure interprète des lois.","it":"La consuetudine è ottima interprete delle leggi."}},{"canon":28,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":29,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", ferre non valet, nisi in casibus particularibus ad normam iuris id ipsi a legislatore competenti expresse fuerit concessum et servatis condicionibus in actu concessionis statutis.","en":"unless, in particular cases, it has been expressly granted to that person by a competent legislator according to the norm of law and the conditions stated in the act of the grant have been observed.","fr":", à moins que, dans des cas particuliers, le législateur compétent ne lui ait expressément concédé ce pouvoir selon le droit; il observera alors les conditions fixées dans l'acte de concession.","it":", a meno che in casi particolari a norma del diritto ciò non gli sia stato espressamente concesso dal legislatore competente, e adempiute le condizioni stabilite nell'atto della concessione."}},{"canon":30,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Qui potestate exsecutiva tantum gaudet, decretum generale, de quo in","en":"A person who possesses only executive power is not able to issue the general decree mentioned in","fr":"Celui qui détient seulement le pouvoir exécutif ne peut porter le décret général dont il s'agit au","it":"Chi gode soltanto della potestà esecutiva non può validamente emanare il decreto generale, di cui al"}},{"canon":31,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Decreta generalia exsecutoria, quibus nempe pressius determinantur modi in lege applicanda servandi aut legum observantia urgetur, ferre valent, intra fines suae competentiae, qui potestate gaudent exsecutiva.\n§ 2. Ad decretorum promulgationem et vacationem quod attinet, de quibus in § 1, serventur praescripta","en":"§1. Those who possess executive power are able to issue, within the limits of their competence, general executory decrees, namely, those which more precisely determine the methods to be observed in applying the law or which urge the observance of laws.\n§2. With respect to the promulgation and suspensive period (\nvacatio\n) of the decrees mentioned in §1, the prescripts of","fr":"§ 1. Ceux qui détiennent le pouvoir exécutif peuvent, dans les limites de leur compétence, porter des décrets généraux exécutoires qui précisent les modalités d'application de la loi ou qui en urgent l'observation.\n§ 2. Pour la promulgation et le délai de mise en vigueur des décrets dont il s'agit au § 1, il faut observer les dispositions du","it":"§1. Possono dare i decreti generali esecutivi, con cui sono appunto determinati più precisamente i modi da osservarsi nell'applicare la legge o con cui si urge l'osservanza delle leggi, coloro che godono della potestà esecutiva, entro i limiti della loro competenza.\n§2. Per ciò che attiene alla promulgazione e alla vacanza dei decreti di cui al §1, si osservino le disposizioni del"}},{"canon":32,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Decreta generalia exsecutoria eos obligant qui tenentur legibus, quarum eadem decreta modos applicationis determinant aut observantiam urgent.","en":"General executory decrees oblige those who are bound by the laws whose methods of application the same decrees determine or whose observance they urge.","fr":"Les décrets généraux exécutoires obligent ceux qui sont soumis aux lois dont ces décrets déterminent les modalités d'application ou en urgent l'observation.","it":"I decreti generali esecutivi obbligano coloro che sono tenuti alle leggi delle quali i decreti stessi determinano i modi di applicazione o urgono l'osservanza."}},{"canon":33,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Decreta generalia exsecutoria, etiamsi edantur in directoriis aliusve nominis documentis, non derogant legibus, et eorum praescripta quae legibus sint contraria omni vi carent.\n§ 2. Eadem vim habere desinunt revocatione explicita aut implicita ab auctoritate competenti facta, necnon cessante lege ad cuius exsecutionem data sunt; non autem cessant resoluto iure statuentis nisi contrarium expresse caveatur.","en":"§1. General executory decrees, even if they are issued in directories or in documents of another name, do not derogate from laws, and their prescripts which are contrary to laws lack all force.\n§2. Such decrees cease to have force by explicit or implicit revocation made by competent authority as well as by cessation of the law for whose execution they were given. They do not, however, cease when the authority of the one who established them expires unless the contrary is expressly provided.","fr":"§ 1. Les décrets généraux exécutoires, même s'ils sont publiés dans des directoires ou dans tout autre document, ne dérogent pas aux lois, et celles de leurs dispositions qui sont contraires aux lois n'ont aucune valeur.\n§ 2. Ces décrets perdent leur force quand ils sont révoqués explicitement ou implicitement par l'autorité compétente, et aussi quand disparaît la loi dont ils réglaient l'exécution; ils gardent cependant leur valeur en cas d'extinction du droit de celui qui les avait portés, sauf expresse disposition contraire.","it":"§1. I decreti generali esecutivi, anche se sono pubblicati nei direttori o in documenti di altro nome, non derogano alle leggi, e le loro disposizioni che siano contrarie alle leggi, sono prive di ogni vigore.\n§2. I medesimi decreti cessano d'avere vigore per revoca esplicita o implicita fatta dall'autorità competente, e altresì cessando la legge per la cui esecuzione furono dati; non cessano però venuto meno il diritto di colui che li stabilisce, eccetto che non sia disposto espressamente il contrario."}},{"canon":34,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Instructiones, quae nempe legum praescripta declarant atque rationes in iisdem exsequendis servandas evolunt et determinant, ad usum eorum dantur quorum est curare ut leges exsecutioni mandentur, eosque in legum exsecutione obligant; eas legitime edunt, intra fines suae competentiae, qui potestate exsecutiva gaudent.\n§ 2. Instructionum ordinationes legibus non derogant, et si quae cum legum praescriptis componi nequeant, omni vi carent.\n§ 3. Vim habere desinunt instructiones non tantum revocatione explicita aut implicita auctoritatis competentis, quae eas edidit, eiusve superioris, sed etiam cessante lege ad quam declarandam vel exsecutioni mandandam datae sunt.\n\nDE ACTIBUS ADMINISTRATIVIS\nSINGULARIBUS\nCAPUT I\nNORMAE COMMUNES","en":"§1. Instructions clarify the prescripts of laws and elaborate on and determine the methods to be observed in fulfilling them. They are given for the use of those whose duty it is to see that laws are executed and oblige them in the execution of the laws. Those who possess executive power legitimately issue such instructions within the limits of their competence.\n§2. The ordinances of instructions do not derogate from laws. If these ordinances cannot be reconciled with the prescripts of laws, they lack all force.\n§3. Instructions cease to have force not only by explicit or implicit revocation of the competent authority who issued them or of the superior of that authority but also by the cessation of the law for whose clarification or execution they were given.","fr":"§ 1. Les instructions qui explicitent les dispositions des lois, qui expliquent et fixent leurs modalités d'application, s'adressent à ceux à qui il appartient de veiller à l'exécution des lois et les obligent; ceux qui détiennent le pouvoir exécutif les publient légitimement dans les limites de leur compétence.\n§ 2. Les dispositions contenues dans ces instructions ne dérogent pas aux lois, et si elles sont inconciliables avec les prescriptions des lois, elles sont dénuées de toute valeur.\n§ 3. Les instructions cessent d'être en vigueur non seulement par révocation explicite ou implicite faite par l'autorité compétente qui les a publiées ou faites par une autorité supérieure, mais encore quand disparaît la loi qu'elles ont pour objet d'expliciter ou de faire appliquer.","it":"§1. Le istruzioni, che propriamente rendono chiare le disposizioni delle leggi e sviluppano e determinano i procedimenti nell'eseguirle, sono date a uso di quelli il cui cómpito è curare che le leggi siano mandate ad esecuzione e li obbligano nell'esecuzione stessa delle leggi; le pubblicano legittimamente, entro i limiti della loro competenza, coloro che godono della potestà esecutiva.\n§2. I dispositivi delle istruzioni non derogano alle leggi, e se qualcuno non può accordarsi con le disposizioni delle leggi, è privo di ogni vigore.\n§3. Le istruzioni cessano di avere vigore non soltanto con la revoca esplicita o implicita dell'autorità competente, che le pubblicò, o del suo superiore, ma anche cessando la legge per chiarire o per mandare ad esecuzione la quale furono date."}},{"canon":35,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativus singularis, sive est decretum aut praeceptum sive est rescriptum, elici potest, intra fines suae competentiae, abeo qui potestate exsecutiva gaudet, firmo praescripto","en":"A singular administrative act, whether it is a decree, a precept, or a rescript, can be issued by one who possesses executive power within the limits of that person’s competence, without prejudice to the prescript of","fr":"Un acte administratif particulier, qu'il s'agisse d'un décret ou d'un précepte, ou qu'il s'agisse d'un rescrit, peut être émis, dans les limites de sa compétence, par celui qui détient le pouvoir exécutif, restant sauves les dispositions du","it":"L'atto amministrativo singolare, si tratti di un decreto o di un precetto oppure si tratti di un rescritto, può essere prodotto, entro i limiti della sua competenza, da colui che gode di potestà esecutiva, fermo restando il disposto del"}},{"canon":36,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 1, sed ipsamet potestas dispensandi ad certum casum concessa.","en":", §1, as is the very power to dispense granted for a particular case.","fr":"§ 1. Un acte administratif doit être compris selon le sens propre des mots et l'usage commun de la langue. En cas de doute, sont de stricte interprétation les actes administratifs qui concernent les litiges, menacent d'une peine ou l'infligent, restreignent les droits de la personne, lèsent des droits acquis ou s'opposent à une loi établie en faveur des personnes privées; tous les autres sont de large interprétation.\n§ 2. Un acte administratif ne doit pas être étendu à des cas autres que ceux qui y sont exprimés.","it":"§1\n. L'atto amministrativo è da intendersi secondo il significato proprio delle parole e l'uso comune del parlare; nel dubbio, gli atti che si riferiscono alle liti o che riguardano le pene da comminare o da infliggere, oppure restringono i diritti della persona, o che ledono i diritti acquisiti, o che sono contrari a una legge a vantaggio dei privati, sono sottoposti a interpretazione stretta; tutti gli altri a interpretazione larga.\n§2. Un atto amministrativo non deve essere esteso ad altri casi al di fuori di quelli espressi."}},{"canon":37,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativus, qui forum externum respicit, scripto est consignandus; item, si fit in forma commissoria, actus huius exsecutionis.","en":"An administrative act which regards the external forum must be put in writing.\nFurthermore, if it is given in commissariat form, the act of its execution must be put in writing.","fr":"Un acte administratif qui concerne le for externe doit être consigné par écrit; de même, si l'acte administratif est donné en forme commissoire, l'acte d'exécution sera donné par écrit.","it":"L'atto amministrativo, che riguarda il foro esterno, si deve consegnare per scritto; così pure il relativo atto di esecuzione, se viene fatto in forma commissoria."}},{"canon":38,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativus, etiam si agatur de rescripto\nMotu proprio\ndato, effectu caret quatenus ius quaesitum laedit aut legi consuetudinive probatae contrarium est, nisi auctoritas competens expresse clausulam derogatoriam addiderit.","en":"An administrative act, even if it is a rescript given motu proprio, lacks effect insofar as it injures the acquired right of another or is contrary to a law or approved custom, unless the competent authority has expressly added a derogating clause.","fr":"Un acte administratif, même s'il s'agit d'un rescrit donné par Motu proprio, ne produit pas d'effet s'il lèse un droit acquis, ou est contraire à une loi ou à une coutume, à moins que l'autorité compétente n'ait expressément ajouté une clause dérogatoire.","it":"L'atto amministrativo, anche se si tratta di un rescritto dato\nMotu proprio\n, è privo di effetto nella misura in cui lede un diritto acquisito oppure è contrario a una legge o a una consuetudine approvata, a meno che l'autorità competente non abbia aggiunto espressamente una clausola derogatoria."}},{"canon":39,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Condiciones in actu administrativo tunc tantum ad validitatem censentur adiectae, cum per particulas\nsi\n,\nnisi,\ndummodo\nexprimuntur.","en":"Conditions in an administrative act are considered added for validity only when they are expressed by the particles if (\nsi\n), unless (\nnisi\n), or provided that (\ndummodo\n).","fr":"Dans un acte administratif, ne sont considérées comme apposées pour la validité que les conditions introduites par les conjonctions :\nsi, nisi, dummodo.","it":"Le condizioni nell'atto amministrativo allora soltanto si reputano aggiunte per la validità, quando sono espresse per mezzo delle congiunzioni\nsi\n,\nnisi\n,\ndummodo\n."}},{"canon":40,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Exsecutor alicuius actus administrativi invalide suo munere fungitur, antequam litteras receperit earumque authenticitatem et integritatem recognoverit, nisi praevia earundem notitia ad ipsum auctoritate eundem actum edentis transmissa fuerit.","en":"The executor of any administrative act invalidly carries out his or her function before receiving the relevant letter and verifying its authenticity and integrity, unless previous notice of the letter had been communicated to the executor by authority of the one who issued the act.","fr":"L'exécutant d'un acte administratif ne remplit pas validement sa mission avant d'avoir reçu les documents y afférents et d'avoir vérifié leur authenticité et leur intégrité, à moins qu'il n'ait été préalablement informé de son contenu par l'autorité dont émane cet acte.","it":"L'esecutore di un atto amministrativo espleta invalidamente il suo incarico, prima di aver ricevuto la lettera e di averne controllato l'autenticità e l'integrità, a meno che non ne sia stata a lui trasmessa previamente la notizia per autorità di colui che ha emesso l'atto."}},{"canon":41,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Exsecutor actus administrativi cui committitur merum exsecutionis ministerium, exsecutionem huius actus denegare non potest, nisi manifesto appareat eundem actum esse nullum aut alia ex gravi causa sustineri non posse aut condiciones in ipso actu administrativo appositas non esse adimpletas; si tamen actus administrativi exsecutio adiunctorum personae aut loci ratione videatur inopportuna, exsecutor exsecutionem intermittat; quibus in casibus statim certiorem faciat auctoritatem quae actum edidit.","en":"The executor of an administrative act to whom is entrusted merely the task of execution cannot refuse the execution of this act unless it clearly appears that the act itself is null or cannot be upheld for another grave cause, or the conditions attached to the administrative act itself have not been fulfilled. Nevertheless, if the execution of the administrative act seems inopportune due to the circumstances of person or place, the executor is to suspend the execution. In such cases the executor is to inform immediately the authority who issued the act.","fr":"L'exécutant d'un acte administratif à qui n'est confiée qu'une simple tâche d'exécution ne peut pas refuser de l'accomplir à moins qu'il n'apparaisse clairement que l'acte est nul ou qu'il ne peut être accepté pour une autre cause grave, ou que les conditions apposées dans le texte ne sont pas réalisées; cependant, si l'exécution de l'acte administratif paraît inopportune en raison de circonstances de personnes ou de lieux, celui qui en est chargé la suspendra; dans tous ces cas, il avertira aussitôt l'autorité dont l'acte émane.","it":"L'esecutore dell'atto amministrativo cui viene affidato il semplice cómpito dell'esecuzione, non può negare l'esecuzione di tale atto, a meno che non appaia manifestamente che l'atto medesimo è nullo o per altra grave causa non può essere sostenuto, oppure che le condizioni apposte nello stesso atto amministrativo non furono adempiute; se tuttavia l'esecuzione dell'atto amministrativo sembri inopportuna a motivo delle circostanze di persona o di luogo, l'esecutore interrompa l'esecuzione; ma in questi casi ne informi immediatamente l'autorità che ha emesso l'atto."}},{"canon":42,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Exsecutor actus administrativi procedere debet ad mandati normam; si autem condiciones essentiales in litteris appositas non impleverit ac substantialem procedendi formam non servaverit, irrita est exsecutio.","en":"The executor of an administrative act must proceed according to the norm of the mandate. If, however, the executor did not fulfill the essential conditions attached to the relevant letter and did not observe the substantial form of proceeding, the execution is invalid.","fr":"L'exécutant d'un acte administratif doit procéder selon les termes du mandat; mais l'exécution est nulle s'il n'a pas rempli les conditions essentielles fixées dans les documents et s'il n'a pas observé les formalités selon lesquelles il doit procéder.","it":"L'esecutore dell'atto amministrativo deve procedere a norma del mandato; se però non avrà adempiuto le condizioni essenziali apposte nella lettera e non avrà osservato la procedura sostanziale, l'esecuzione è invalida."}},{"canon":43,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativi exsecutor potest alium pro suo prudenti arbitrio sibi substituere, nisi substitutio prohibita fuerit, aut electa industria personae, aut substituti persona praefinita; hisce autem in casibus exsecutori licet alteri committere actus praeparatorios.","en":"The executor of an administrative act can, according to his or her prudent judgment, substitute another as executor unless substitution has been forbidden, the executor has been chosen for personal qualifications, or a substitute has been predetermined. In these cases, however, the executor may entrust the preparatory acts to another.","fr":"L'exécutant d'un acte administratif peut, à son jugement prudent, se faire remplacer, à moins que la substitution ne soit interdite ou que le choix n'ait été fait en raison de ses qualités personnelles ou que le suppléant n'ait été désigné à l'avance; cependant, dans ces divers cas, il est permis à l'exécutant de confier à un autre les actes préparatoires à l'exécution.","it":"L'esecutore dell'atto amministrativo può farsi sostituire da un altro a suo prudente giudizio, a meno che la sostituzione non sia stata proibita, o non sia stata scelta l'abilità specifica della persona, o non sia stata prestabilita la persona del sostituto; in questi casi però è lecito all'esecutore affidare ad un altro gli atti preparatori."}},{"canon":44,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativus exsecutioni mandari potest etiam ab exsecutoris successore in officio, nisi fuerit electa industria personae.","en":"The executor’s successor in office can also execute an administrative act unless the executor was chosen for personal qualifications.","fr":"Un acte administratif peut aussi être exécuté par celui qui succède à l'exécutant dans sa charge, à moins que ce dernier n'ait été choisi en raison de ses qualités personnelles.","it":"L'atto amministrativo può essere mandato ad esecuzione anche dal successore nell'ufficio dell'esecutore, a meno che non sia stata scelta l'abilità specifica della persona."}},{"canon":45,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Exsecutori fas est, si quoquo modo in actus administrativi exsecutione erraverit, eundem actum iterum exsecutioni mandare.","en":"If the executor has erred in any way in the execution of an administrative act, the executor is permitted to execute the same act again.","fr":"Il est permis à l'exécutant qui aurait commis quelque erreur que ce soit dans l'exécution d'un acte administratif, de refaire cette exécution.","it":"È lecito all'esecutore, se ha errato in qualche modo nell'esecuzione dell'atto amministrativo, mandarlo di nuovo ad esecuzione."}},{"canon":46,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus administrativus non cessat resoluto iure statuentis, nisi aliud iure expresse caveatur.","en":"An administrative act does not cease when the authority of the one who established it expires unless the law expressly provides otherwise.","fr":"L'acte administratif ne disparaît pas en cas d'extinction des droits de celui qui l'a émis, sauf autre disposition expresse du droit.","it":"L'atto amministrativo non cessa venuto meno il diritto di colui che lo stabilisce, eccetto che non sia disposto espressamente altro dal diritto."}},{"canon":47,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", firmo praescripto","en":", without prejudice to the prescript of","fr":"La révocation d'un acte administratif par un autre acte administratif émanant de l'autorité compétente ne produit effet qu'à partir du moment où il a été notifié légitimement au destinataire.","it":"La revoca dell'atto amministrativo per mezzo di un altro atto amministrativo dell'autorità competente ottiene effetto unicamente dal momento in cui viene legittimamente notificato alla persona per la quale è stato dato."}},{"canon":48,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Decretum singulare intellegitur actus administrativus a competenti auctoritate exsecutiva editus, quo secundum iuris normas pro casu particulari datur decisio aut fit provisio, quae natura sua petitionem ab aliquo factam non supponunt.","en":"A singular decree is an administrative act issued by a competent executive authority in which a decision is given or a provision is made for a particular case according to the norms of law. Of their nature, these decisions or provisions do not presuppose a petition made by someone.","fr":"Par décret particulier on entend l'acte administratif émis par l'autorité exécutive compétente par lequel, selon le droit, pour un cas particulier, est prise une décision ou est pourvu à une situation qui ne présupposent pas de soi une requête.","it":"Per decreto singolare s'intende un atto amministrativo emesso dalla competente autorità esecutiva, mediante il quale secondo le norme del diritto è data per un caso particolare una decisione o viene fatta una provvisione, le quali per loro natura non suppongono una petizione fatta da qualcuno."}},{"canon":49,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Praeceptum singulare est decretum quo personae aut personis determinatis aliquid faciendum aut omittendum directe et legitime imponitur, praesertim ad legis observantiam urgendam.","en":"A singular precept is a decree which directly and legitimately enjoins a specific person or persons to do or omit something, especially in order to urge the observance of law.","fr":"Un précepte particulier est un décret par lequel il est imposé, directement et légitimement, à une ou plusieurs personnes déterminées, de faire ou d'omettre quelque chose, surtout pour urger l'observation de la loi.","it":"Il precetto singolare è un decreto mediante il quale s'impone direttamente e legittimamente a una persona o a persone determinate qualcosa da fare o da omettere, specialmente per urgere l'osservanza di una legge."}},{"canon":50,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Antequam decretum singulare ferat, auctoritas necessarias notitias et probationes exquirat, atque, quantum fieri potest, eos audiat quorum iura laedi possint.","en":"Before issuing a singular decree, an authority is to seek out the necessary information and proofs and, insofar as possible, to hear those whose rights can be injured.","fr":"Avant de porter un décret particulier, l'autorité doit rechercher les informations et les preuves nécessaires et, autant que possible, entendre ceux dont les droits pourraient être lésés.","it":"Prima di dare un decreto singolare, l'autorità ricerchi le notizie e le prove necessarie, e, per quanto è possibile, ascolti coloro i cui diritti possono essere lesi."}},{"canon":51,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Decretum scripto feratur expressis, saltem summarie, si agatur de decisione, motivis.","en":"A decree is to be issued in writing, with the reasons at least summarily expressed if it is a decision.","fr":"Le décret sera donné par écrit, avec l'exposé au moins sommaire des motifs, s'il s'agit d'une décision.","it":"Il decreto si dia per scritto esponendo, almeno sommariamente, le motivazioni, se si tratta di una decisione."}},{"canon":52,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Decretum singulare vim habet tantum quoad res de quibus datum est; eas vero ubique obligat, nisi aliud constet.","en":"A singular decree has force only in respect to the matters which it decides and for the persons for whom it was given. It obliges these persons everywhere, however, unless it is otherwise evident.","fr":"Le décret particulier vaut seulement pour ce dont il décide et pour les personnes auxquelles il est donné; il oblige partout, sauf s'il s'avère qu'il en va autrement.","it":"Il decreto singolare ha forza obbligante soltanto circa le cose sulle quali dispone e per le persone cui è dato; queste però le obbliga dovunque, se non consta altro."}},{"canon":53,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si decreta inter se sint contraria, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet generali; si aeque sint pecularia aut generalia, posterius tempore obrogat priori, quatenus ei contrarium est.","en":"If decrees are contrary to one another, a particular decree prevails over a general in those matters which are specifically expressed. If they are equally particular or equally general, the decree later in time modifies the earlier to the extent that the later one is contrary to it.","fr":"Si des décrets se contredisent, le décret particulier l'emporte sur le général quant aux points particuliers qu'il exprime; si l'un et l'autre sont également particuliers ou généraux, le plus récent modifie le premier en ce qu'il lui est contraire.","it":"Se i decreti sono tra di loro contrari, quello peculiare, nelle cose che vengono espresse in modo peculiare, prevale su quello generale; se sono ugualmente peculiari o generali, quello successivo nel tempo abroga il precedente, nella misura in cui gli è contrario."}},{"canon":54,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Decretum singulare, cuius applicatio committitur exsecutori, effectum habet a momento exsecutionis; secus a momento quo personae auctoritate ipsius decernentis intimatur.\n§ 2. Decretum singulare, ut urgeri possit, legitimo documento ad normam iuris intimandum est.","en":"§1. A singular decree whose application is entrusted to an executor takes effect from the moment of execution; otherwise, from the moment it is made known to the person by the authority of the one who issued it.\n§2. To be enforced, a singular decree must be made known by a legitimate document according to the norm of law.","fr":"§ 1. Un décret particulier dont l'application est confiée à un exécutant produit effet à partir du moment de l'exécution; sinon, à partir du moment où il est signifié au destinataire par l'autorité dont il émane.\n§ 2. Pour pouvoir en urger l'application, le décret particulier doit être signifié selon le droit par un document légitime.","it":"§1. Il decreto singolare, la cui applicazione viene affidata all'esecutore, ha effetto dal momento dell'esecuzione; in caso contrario dal momento in cui viene intimato alla persona per autorità di colui che emette il decreto.\n§2. Il decreto singolare, per poterne urgere l'osservanza, deve essere intimato con un legittimo documento a norma del diritto."}},{"canon":55,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Firmo praescripto cann. 37 et 51 cum gravissima ratio obstet ne scriptus decreti textus tradatur, decretum intimatum habetur si ei, cui destinatur, coram notario vel duobus testibus legatur, actis redactis, ab omnibus praesentibus subscribendis.","en":"Without prejudice to the prescripts of cann. 37 and 51, when a very grave reason prevents the handing over of the written text of a decree, the decree is considered to have been made known if it is read to the person to whom it is destined in the presence of a notary or two witnesses. After a written record of what has occurred has been prepared, all those present must sign it.","fr":"Restant sauves les dispositions des cann. 37 et 51, quand une cause très grave empêche que le texte écrit du décret soit remis, le décret est considéré comme signifié s'il est lu à son destinataire devant un notaire ou deux témoins; procès-verbal devra en être dressé et signé par tous ceux qui sont présents.","it":"Fermo restando il disposto dei\ncann. 37\ne 51, quando una gravissima ragione si frapponga alla consegna del testo scritto del decreto, il decreto si ritiene intimato se viene letto alla persona cui è destinato di fronte a un notaio o a due testimoni, con la redazione degli atti, da sottoscriversi da tutti i presenti."}},{"canon":56,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Decretum pro intimato habetur, si is cui destinatur, rite vocatus ad decretum accipiendum vel audiendum, sine iusta causa non comparuerit vel subscribere recusaverit.","en":"A decree is considered to have been made known if the one for whom it is destined has been properly summoned to receive or hear the decree but, without a just cause, did not appear or refused to sign.","fr":"Un décret est tenu pour signifié si, sans juste cause, son destinataire dûment appelé pour le recevoir ou l'entendre ne s'est pas présenté ou a refusé de signer.","it":"Il decreto si ritiene intimato, se colui al quale è destinato, chiamato nel dovuto modo a ricevere o ad udire il decreto, senza giusta causa non comparve o ricusò di sottoscrivere."}},{"canon":57,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Quoties lex iubeat decretum ferri vel ab eo, cuius interest, petitio vel recursus ad decretum obtinendum legitime proponatur, auctoritas competens intra tres menses a recepta petitione vel recursu provideat, nisi alius terminus lege praescribatur.\n§ 2. Hoc termino transacto, si decretum nondum datum fuerit, responsum praesumitur negativum, ad propositionem ulterioris recursus quod attinet.\n§ 3. Responsum negativum praesumptum non eximit competentem auctoritatem ab obligatione decretum ferendi, immo et damnum forte illatum, ad normam","en":"§1. Whenever the law orders a decree to be issued or an interested party legitimately proposes a petition or recourse to obtain a decree, the competent authority is to provide for the matter within three months from the receipt of the petition or recourse unless the law prescribes some other time period.\n§2. When this time period has passed, if the decree has not yet been given, the response is presumed to be negative with respect to the presentation of further recourse.\n§3. A presumed negative response does not exempt the competent authority from the obligation of issuing the decree and even of repairing the damage possibly incurred, according to the norm of","fr":"§ 1. Chaque fois que la loi ordonne qu'un décret soit émis, ou lorsque celui qui y a intérêt dépose légitimement une requête ou un recours pour obtenir un décret, l'autorité compétente doit y pourvoir dans les trois mois qui suivent la réception de la demande ou du recours, à moins qu'un autre délai ne soit prescrit par la loi.\n§ 2. Ce délai écoulé, si le décret n'a pas encore été émis, la réponse est présumée négative en ce qui regarde l'éventuelle présentation d'un recours ultérieur.\n§ 3. Une réponse présumée négative ne libère pas l'autorité compétente de l'obligation d'émettre le décret, et même de réparer, selon le","it":"§1. Tutte le volte che la legge impone di dare un decreto oppure da parte dell'interessato viene legittimamente proposta una petizione o un ricorso per ottenere il decreto, l'autorità competente provveda entro tre mesi dalla ricezione della petizione o del ricorso, a meno che la legge non disponga un termine diverso.\n§2. Trascorso questo termine, se il decreto non fu ancora dato, la risposta si presume negativa, per ciò che si riferisce alla proposta di un ulteriore ricorso.\n§3. La presunta risposta negativa non esime la competente autorità dall'obbligo di dare il decreto, e anzi di riparare il danno eventualmente causato, a norma del"}},{"canon":58,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Decretum singulare vim habere desinit legitima revocatione ab auctoritate competendi facta necnon cessante lege ad cuius exsecutionem datum est.\n§ 2. Praeceptum singulare, legitimo documento non impositum, cessat resoluto iure praecipientis.\nCAPUT III\nDE RESCRIPTIS","en":"§1. A singular decree ceases to have force through legitimate revocation by competent authority as well as through cessation of the law for whose execution it was given.\n§2. A singular precept not imposed by a legitimate document ceases when the authority of the one who issued it expires.\nCHAPTER III.\nRESCRIPTS","fr":"§ 1. Un décret particulier perd sa valeur quand il est révoqué légitimement par l'autorité compétente, et aussi quand cesse la loi pour l'exécution de laquelle il a été émis.\n§ 2. Un précepte particulier qui n'a pas été imposé par un document légitimement porté disparaît quand s'éteint le droit de celui qui l'a donné.","it":"§1. Il decreto singolare cessa di avere vigore con la revoca legittima da parte dell'autorità competente e altresì cessando la legge per la cui esecuzione fu dato.\n§2. Il precetto singolare, non imposto con legittimo documento, cessa venuto meno il diritto di colui che lo ha dato."}},{"canon":59,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Rescriptum intellegitur actus administrativus a competenti auctoritate exsecutiva in scriptis elicitus, quo suapte natura, ad petitionem alicuius, conceditur privilegium, dispensatio aliave gratia.\n§ 2. Quae de rescriptis statuuntur praescripta, etiam de licentiae concessione necnon de concessionibus gratiarum vivae vocis oraculo valent, nisi aliud constet.","en":"§1. A rescript is an administrative act issued in writing by competent executive authority; of its very nature, a rescript grants a privilege, dispensation, or other favor at someone’s request.\n§2. The prescripts established for rescripts are valid also for the oral granting of a permission or favors unless it is otherwise evident.","fr":"§ 1. Par rescrit, on entend l'acte administratif donné par écrit par l'autorité exécutive compétente, par lequel, à la demande de quelqu'un, est concédé selon sa nature propre un privilège, une dispense ou une autre grâce.\n§ 2. Les règles concernant les rescrits s'appliquent aussi à la concession d'une autorisation et aux grâces accordées de vive voix, sauf s'il s'avère qu'il en va autrement.","it":"§1. Per rescritto s'intende l'atto amministrativo dato per iscritto dalla competente autorità esecutiva, per mezzo del quale, di sua stessa natura, su petizione di qualcuno, viene concesso un privilegio, una dispensa o un'altra grazia.\n§2. Le disposizioni che sono stabilite sui rescritti, valgono anche per la concessione della licenza, come pure per le concessioni di grazie fatte a viva voce, se non consta altrimenti."}},{"canon":60,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescriptum quodlibet impetrari potest ab omnibus qui expresse non prohibentur.","en":"Any rescript can be requested by all those who are not expressly prohibited from doing so.","fr":"Tout rescrit peut être obtenu par tous ceux auxquels cela n'est pas expressément interdit.","it":"Qualsiasi rescritto può essere ottenuto da tutti coloro ai quali non è proibito espressamente di farlo."}},{"canon":61,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud constet, rescriptum impetari potest pro alio, etiam praeter eius assensum, et valet ante eiusdem acceptationem, salvis clausulis contrariis.","en":"Unless it is otherwise evident, a rescript can be requested for another even without the person’s assent and has force before the person’s acceptance, without prejudice to contrary clauses.","fr":"Sauf s'il s'avère qu'il en va autrement, un rescrit peut être obtenu pour un tiers, même sans son assentiment, et il a pleine valeur avant même d'avoir été accepté, restant sauves les clauses contraires.","it":"Se non consta altrimenti, un rescritto può essere ottenuto a favore di altra persona, anche prescindendo dal suo assenso, e ha valore prima dell'accettazione da parte del medesimo, salvo clausole contrarie."}},{"canon":62,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescriptum in quo nullus datur exsecutor, effectum habet a momento quo datae sunt litterae; cetera, a momento exsecutionis.","en":"A rescript in which no executor is given has effect at the moment the letter is given; other rescripts, at the moment of execution.","fr":"Un rescrit dans lequel aucun exécutant n'est désigné produit effet au moment où le document est donné; les autres rescrits au moment de leur exécution.","it":"Il rescritto in cui non viene assegnato alcun esecutore, ha effetto dal momento in cui è firmata la lettera; gli altri, dal momento dell'esecuzione."}},{"canon":63,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Validitati rescripti obstat subreptio seu reticentia veri, si in precibus expressa non fuerint quae secundum legem, stilum et praxim canonicam ad validitatem sunt experimenda, nisi agatur de rescripto gratiae, quod\nMotu proprio\ndatum sit.\n§ 2. Item validitati rescripti obstat obreptio seu exposito falsi, sine una quidem causa motiva proposita sit vera.\n§ 3. Causa motiva in rescriptis quorum nullus est exsecutor, vera sit oportet tempore quo rescriptum datum est; in ceteris, tempore exsecutionis.","en":"§1. Subreption, or concealment of the truth, prevents the validity of a rescript if in the request those things were not expressed which according to law, style, and canonical practice must be expressed for validity, unless it is a rescript of favor which is given motu proprio.\n§2. Obreption, or a statement of falsehood, also prevents the validity of a rescript if not even one proposed motivating reason is true.\n§3. The motivating reason in rescripts for which there is no executor must be true at the time when the rescript is given; in others, at the time of execution.","fr":"§ 1. La subreption ou dissimulation de la vérité invalide le rescrit, si dans la supplique n'a pas été exprimé ce qui, selon la loi, le style et la pratique canonique, doit être exprimé pour la validité, à moins qu'il ne s'agisse d'un rescrit de grâce donné par Motu proprio.\n§ 2. De même, l'obreption ou allégation fausse invalide le rescrit, si aucun des motifs proposés n'est vrai.\n§ 3. Pour les rescrits qui n'ont pas d'exécutant, le motif doit être vrai au moment où le rescrit est donné; pour les autres, au moment de l'exécution.","it":"§1. Alla validità del rescritto si oppone la surrezione o reticenza del vero, se nella richiesta non sono stati espressi quegli elementi che secondo la legge, lo stile e la prassi canonica sono da esprimersi per la validità, a meno che non si tratti di un rescritto di grazia che sia stato dato\nMotu proprio\n.\n§2. Parimenti si oppone alla validità del rescritto l'obrezione o esposizione del falso, se neppure una delle cause motivanti proposte è vera.\n§3. La causa motivante, nei rescritti nei quali non c'è alcun esecutore, è necessario che sia vera al tempo in cui il rescritto fu dato; negli altri al tempo dell'esecuzione."}},{"canon":64,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Salvo iure Paenitentiariae pro foro interno, gratia a quovis dicasterio Romanae Curiae denegata, valide ab alio eiusdem Curiae dicasterio aliave competenti auctoritate infra Romanum Pontificem concedi nequit, sine assensu dicasterii quocum agi coeptum est.","en":"Without prejudice to the authority of the Penitentiary for the internal forum, a favor denied by any dicastery of the Roman Curia cannot be granted validly by any other dicastery of the same Curia or by another competent authority below the Roman Pontiff without the assent of the dicastery before which the matter was initiated.","fr":"Sous réserve du droit de la Pénitencerie pour le for interne, une grâce refusée par un dicastère de la Curie Romaine ne peut être accordée validement par un autre dicastère de la même Curie ou par une autre autorité compétente inférieure au Pontife Romain, sans l'assentiment du dicastère devant qui l'affaire avait été engagée.","it":"Salvo il diritto della Penitenzieria per il foro interno, una grazia negata da qualsiasi dicastero della Curia Romana, non può essere validamente concessa da un altro dicastero della medesima Curia o da un'altra competente autorità al di sotto del Romano Pontefice, senza l'assenso del dicastero con cui si iniziò a trattare."}},{"canon":65,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Salvis praescriptis §§ 2 et 3, nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam ab alio Ordinario petat, nisi facta denegationis mentione; Ordinarius gratiam ne concedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis rationibus.\n§ 2. Gratia a Vicario generali vel a Vicario episcopali denegata, ab alio Vicario eiusdem Episcopi, etiam habitis a Vicario denegante denegationis rationibus, valide concedi nequit.\n§ 3. Gratia a Vicario generali vel a Vicario episcopali denegata et postea, nulla facta huius denegationis mentione, ab Episcopo dioecesano impetrata, invalida est; gratia autem ab Episcopo dioecesano denegata nequit valide, etiam facta denegationis mentione, ab eius Vicario generali vel Vicario episcopali, non consentiente Episcopo, impetrari.","en":"§1. Without prejudice to the prescripts of §§2 and 3, no one is to petition from another ordinary a favor denied by one’s own ordinary unless mention of the denial has been made. When this mention has been made, however, the ordinary is not to grant the favor unless he has obtained the reasons for the denial from the prior ordinary.\n§2. A favor denied by a vicar general or by an episcopal vicar cannot be granted validly by another vicar of the same bishop even if the reasons for the denial have been obtained from the vicar who denied it.\n§3. A favor denied by a vicar general or by an episcopal vicar and afterwards obtained from the diocesan bishop without any mention made of this denial is invalid. A favor denied by a diocesan bishop, however, even if mention is made of the denial, cannot be obtained validly from his vicar general or episcopal vicar without the consent of the bishop.","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions des §§ 2 et 3, nul ne peut solliciter d'un autre Ordinaire une grâce qui lui a été refusée par son Ordinaire propre, sans avoir fait mention de ce refus; cette mention étant faite, l'Ordinaire sollicité n'accordera pas la grâce, à moins qu'il n'ait reçu du premier Ordinaire les raisons de son refus.\n§ 2. La grâce refusée par un Vicaire général ou un Vicaire épiscopal ne peut être validement accordée par un autre Vicaire du même Évêque, même s'il a reçu du Vicaire qui a refusé les raisons de son refus.\n§ 3. La grâce refusée par un Vicaire général ou par un Vicaire épiscopal, et obtenue ensuite de l'Évêque diocésain sans qu'il ait été fait mention de ce refus, est invalide; même avec mention du refus, la grâce refusée par l'Évêque diocésain ne peut être accordée validement par un Vicaire général ou un Vicaire épiscopal sans le consentement de l'Évêque.","it":"§1. Salve le disposizioni dei §§2 e 3, nessuno richieda a un altro Ordinario una grazia negata dal proprio Ordinario, se non fatta menzione del diniego; fatta però menzione, l'Ordinario non conceda la grazia, senza aver avuto i motivi del diniego dall'Ordinario precedente.\n§2. Una grazia negata dal Vicario generale o dal Vicario episcopale, non può essere concessa validamente da un altro Vicario dello stesso Vescovo, anche avuti i motivi del diniego da parte del Vicario che ha negato la grazia.\n§3. Una grazia negata dal Vicario generale o dal Vicario episcopale e in seguito, senza aver fatto alcuna menzione di tale diniego, richiesta al Vescovo diocesano, è invalida; una grazia negata però dal Vescovo diocesano non può essere validamente richiesta, anche fatta menzione del diniego, al suo Vicario generale o al Vicario episcopale, senza il consenso del Vescovo."}},{"canon":66,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescriptum non fit irritum ob errorem in nomine personae cui datur vel a qua editur, aut loci in quo ipsa residet, aut rei dequa agitur, dummodo iudicio Ordinarii nulla sit de ipsa persona vel de re dubitatio.","en":"A rescript does not become invalid due to an error in the name of the person to whom it is given or by whom it is issued, or of the place where the person resides, or in the matter concerned, provided that, in the judgment of the ordinary, there is no doubt about the person or the matter.","fr":"L'erreur portant sur le nom de la personne à qui le rescrit est donné ou dont il émane, ou sur le lieu de la résidence ou sur la chose dont il s'agit, ne rend pas nul le rescrit, pourvu qu'au jugement de l'Ordinaire, il n'y ait aucun doute sur la personne ou sur la chose.","it":"Un rescritto non diventa invalido a causa di errore nel nome della persona cui viene dato o da cui è emesso, oppure del luogo in cui essa stessa risiede, o della cosa di cui si tratta, purché, a giudizio dell'Ordinario, non ci sia alcun dubbio circa la persona stessa o la cosa."}},{"canon":67,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Si contingat ut de una eademque re duo rescripta inter se contraria impetrentur, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet generali.\n§ 2. Si sint aeque peculiaria aut generalia, prius tempore praevalet posteriori, nisi in altero fiat mentio expressa de priore, aut nisi prior impetrator dolo vel notabili neglegentia sua rescripto usus non fuerit.\n§ 3. In dubio num rescriptum irritum sit necne, recurratur ad rescribentem.","en":"§1. If it happens that two contrary rescripts are obtained for one and the same thing, the particular prevails over the general in those matters which are particularly expressed.\n§2. If they are equally particular or equally general, the earlier in time prevails over the later unless there is express mention of the earlier one in the later one or unless the person who obtained the earlier one has not used the rescript out of malice or notable negligence.\n§3. In a case of doubt whether a rescript is invalid or not, recourse is to be made to the one who issued it.","fr":"§ 1. Si deux rescrits portant sur un seul et même objet se contredisent, le rescrit particulier l'emporte sur le rescrit général pour les points particuliers qu'il exprime.\n§ 2. S'ils sont tous les deux également particuliers ou généraux, le rescrit le plus ancien l'emporte sur le plus récent, à moins que dans le second il ne soit fait mention expresse du premier, ou que le premier bénéficiaire n'ait pas utilisé son rescrit par dol ou par négligence notable.\n§ 3. En cas de doute sur la nullité du rescrit, recours sera fait auprès de son auteur.","it":"§1. Se accadesse che su una medesima cosa vengano richiesti due rescritti fra di loro contrari, quello peculiare, nelle cose che sono espresse in modo peculiare, prevale su quello generale.\n§2. Se fossero ugualmente peculiari o generali, il precedente nel tempo prevale su quello posteriore, a meno che nel secondo non si faccia espressa menzione del precedente, oppure se il primo richiedente non abbia fatto uso del suo rescritto per dolo o per notevole negligenza.\n§3. Nel dubbio se il rescritto sia invalido o no, si ricorra a colui che ha dato il rescritto."}},{"canon":68,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur exsecutor, tunc tantum debet Ordinario impetrantis praesentari, cum id in iisdem litteris praecipitur, aut de rebus agitur publicis, aut comprobari condiciones oportet.","en":"A rescript of the Apostolic See in which no executor is given must be presented to the ordinary of the one who obtained it only when it is prescribed in the same letter, or it concerns public matters, or it is necessary that conditions be verified.","fr":"Un rescrit du Siège Apostolique pour lequel aucun exécutant n'est donné ne doit être présenté à l'Ordinaire du bénéficiaire que si c'est prescrit dans le texte du rescrit, ou s'il s'agit d'affaires publiques, ou s'il faut vérifier l'existence de certaines conditions.","it":"Un rescritto della Sede Apostolica in cui non viene assegnato alcun esecutore, allora soltanto deve essere presentato all'Ordinario del richiedente, quando ciò sia ingiunto nella lettera medesima, oppure si tratti di cose pubbliche, o si renda necessario comprovare le condizioni."}},{"canon":69,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescriptum, cuius praesentationi nullum est definitum tempus, potest exsecutori exhiberi quovis tempore, modo absit fraus et dolus.","en":"A rescript for whose presentation no time is specified can be shown to the executor at any time, provided that there is neither fraud nor malice.","fr":"Le rescrit dont la présentation n'est soumise à aucun délai peut être présenté en tout temps à son exécutant, pourvu qu'il n'y ait ni fraude ni dol.","it":"Il rescritto, per la cui presentazione non è definito alcun tempo, può essere esibito all'esecutore in qualsiasi momento, purché non ci siano frode e dolo."}},{"canon":70,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si in rescripto ipsa concessio exsecutori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio et conscientia gratiam concedere vel denegare.","en":"If in a rescript the granting of a favor is entrusted to an executor, it is up to the prudent judgment and conscience of the executor to grant or deny the favor.","fr":"Si dans le rescrit la concession elle-même est confiée à un exécutant, il revient à ce dernier d'accorder ou de refuser la grâce selon sa conscience et sa prudente appréciation.","it":"Se nel rescritto la stessa concessione fosse commessa all'esecutore, spetta a lui secondo il suo prudente arbitrio e la sua coscienza concedere o negare la grazia."}},{"canon":71,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nemo uti tenetur rescripto in sui dumtaxat favorem concesso, nisi aliunde obligatione canonica ad hoc teneatur.","en":"No one is bound to use a rescript given only in his or her favor unless bound to do so by a canonical obligation from another source.","fr":"Nul n'est tenu d'utiliser un rescrit accordé en sa seule faveur, à moins qu'il ne le soit par ailleurs en vertu d'une obligation canonique.","it":"Nessuno è tenuto a usare un rescritto concesso solamente in suo favore, a meno che per altro titolo a ciò non sia tenuto da obbligo canonico."}},{"canon":72,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Rescripta ab Apostolica Sede concessa, quae exspiraverint, ab Episcopo dioecesano iusta de causa semel prorogari possunt, non tamen ultra tres menses.","en":"Rescripts granted by the Apostolic See which have expired can be extended once by the diocesan bishop for a just cause, but not beyond three months.","fr":"Les rescrits accordés par le Siège Apostoliquue et venus à expiration peuvent pour une juste cause être prorogés une seule fois par l'Évêque diocésain, mais pas au-delà de trois mois.","it":"I rescritti concessi dalla Sede Apostolica, che sono scaduti, possono essere prorogati una sola volta per giusta causa da parte del Vescovo diocesano, tuttavia non oltre tre mesi."}},{"canon":73,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Per legem contrariam nulla rescripta revocantur, nisi aliud in ipsa lege caveatur.","en":"Rescripts are not revoked by a contrary law unless the law itself provides otherwise.","fr":"Aucun rescrit n'est révoqué par une loi qui lui est contraire, sauf autre disposition de cette même loi.","it":"Nessun rescritto è revocato a causa di una legge contraria, a meno che la legge stessa non disponga altrimenti."}},{"canon":74,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Quamvis gratia oretenus sibi concessa quis in foro interno uti possit, tenentur illam pro foro externo probare, quoties id legitime ab eo petatur.","en":"Although one can use in the internal forum a favor granted orally, the person is bound to prove the favor in the external forum whenever someone legitimately requests it.","fr":"Bien qu'une personne puisse user au for interne d'une grâce qui lui a été accordée oralement, elle est tenue d'en prouver la concession au for externe, chaque fois que cela lui est légitimement demandé.","it":"Benché una persona possa usare in foro interno di una grazia concessale oralmente, è tenuta a provarla per il foro esterno, ogniqualvolta ciò le sia legittimamente richiesto."}},{"canon":75,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si rescriptum contineat privilegium vel dispensationem, serventur insuper praescripta canonum qui sequuntur.\nCAPUT IV\nDE PRIVILEGIIS","en":"If a rescript contains a privilege or dispensation, the prescripts of the following canons are also to be observed.\nCHAPTER IV.\nPRIVILEGES","fr":"Si le rescrit contient un privilège ou une dispense, les dispositions des canons suivants seront en outre observés.","it":"Se il rescritto contiene un privilegio o una dispensa, si osservino inoltre le disposizioni dei canoni che seguono."}},{"canon":76,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Privilegium, seu gratia in favorem certarum personarum sive physicarum sive iuridicarum per peculiarem actum facta, concedi potest a legislatore necnon ab auctoritate exsecutiva cui legislator hanc potestatem concesserit.\n§ 2. Possessio centenaria vel immemorabilis praesumptionem inducit concessi privilegii.","en":"§1. A privilege is a favor given through a particular act to the benefit of certain physical or juridic persons; it can be granted by the legislator as well as by an executive authority to whom the legislator has granted this power.\n§2. Centenary or immemorial possession induces the presumption that a privilege has been granted.","fr":", § 1.","it":", §1\n."}},{"canon":77,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Privilegium interpretandum est ad normam","en":"A privilege must be interpreted according to the norm of","fr":"Le privilège doit être interprété selon le","it":"Il privilegio è da interpretarsi a norma del"}},{"canon":78,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Privilegium praesumitur perpetuum, nisi contrarium probetur.\n§ 2. Privilegium personale, quod scilicet personam sequitur, cum ipsa extinguitur.\n§ 3. Privilegium reale cessat per absolutum rei vel loci interitum; privilegium vero locale, si locus intra quinquaginta annos restituatur, reviviscit.","en":"§1. A privilege is presumed to be perpetual unless the contrary is proved.\n§2. A personal privilege, namely one which follows the person, is extinguished with that person’s death.\n§3. A real privilege ceases through the complete destruction of the thing or place; a local privilege, however, revives if the place is restored within fifty years.","fr":"§ 1. Le privilège est présumé perpétuel, sauf preuve contraire.\n§ 2. Le privilège personnel, c'est-à-dire celui qui est attaché à la personne, s'éteint avec elle.\n§ 3. Le privilège réel cesse par la destruction totale de la chose ou du lieu; mais le privilège local revit si le lieu auquel il était attaché est restauré dans les cinquante ans.","it":"§1. Il privilegio si presume perpetuo, se non si prova il contrario.\n§2. Il privilegio personale, cioè quello che segue la persona, si estingue con essa.\n§3. Il privilegio reale cessa con la distruzione totale della cosa o del luogo; il privilegio locale però rivive, se il luogo viene ricostituito entro cinquanta anni."}},{"canon":79,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Privilegium cessat per revocationem competentis auctoritatis ad normam","en":"A privilege ceases through revocation by the competent authority according to the norm of","fr":"Le privilège cesse par la révocation faite par l'autorité compétente selon le","it":"Il privilegio cessa per revoca da parte dell'autorità competente a norma del"}},{"canon":80,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Nullum privilegium per renuntiationem cessat, nisi haec a competendi auctoritate fuerit accepta.\n§ 2. Privilegio in sui dumtaxat favorem concesso quaevis persona physica renuntiare potest.\n§ 3. Privilegio concesso alicui personae iuridicae, aut ratione dignitatis loci vel rei, singulae personae renuntiare nequeunt; nec ipsi personae iuridicae integrum est privilegio sibi concesso renuntiare, si renuntiatio cedat in Ecclesiae aliorumve praeiudicium.","en":"§1. No privilege ceases through renunciation unless the competent authority has accepted the renunciation.\n§2. Any physical person can renounce a privilege granted only in that person’s favor.\n§3. Individual persons cannot renounce a privilege granted to some juridic person or granted in consideration of the dignity of a place or of a thing, nor is a juridic person free to renounce a privilege granted to it if the renunciation brings disadvantage to the Church or to others.","fr":"§ 1. Aucun privilège ne cesse par renonciation à moins que celle-ci n'ait été acceptée par l'autorité compétente.\n§ 2. Toute personne physique peut renoncer à un privilège accordé en sa seule faveur.\n§ 3. Lorsqu'un privilège a été accordé à une personne juridique, ou en raison de la dignité d'un lieu ou d'une chose, les individus ne peuvent y renoncer; et la personne juridique elle-même ne peut pas renoncer à un privilège qui lui a été accordé si cette renonciation cause préjudice à l'Église ou à des tiers.","it":"§1. Nessun privilegio cessa per rinuncia, a meno che questa non sia stata accettata dall'autorità competente.\n§2. Qualsiasi persona fisica può rinunciare al privilegio concesso solamente in proprio favore.\n§3. Le persone singole non possono rinunciare al privilegio concesso a una persona giuridica, o in ragione della dignità del luogo o della cosa; né alla stessa persona giuridica è lecito rinunciare a un privilegio a lei concesso, se la rinuncia torni a pregiudizio della Chiesa o di altri."}},{"canon":81,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Resoluto iure concedentis, privilegium non extinguitur, nisi datum fuerit cum clausula\nad beneplacitum nostrum\nvel alia aequipollenti.","en":"A privilege is not extinguished when the authority of the one who granted it expires unless it has been given with the clause, at our good pleasure (\nad beneplacitum nostrum\n), or some other equivalent expression.","fr":"Le privilège ne cesse pas par l'extinction du droit du concédant, à moins qu'il n'ait été accordé avec la clause\nad beneplacitum nostrum\nou une autre équivalente.","it":"Venuto meno il diritto del concedente, il privilegio non si estingue, a meno che non sia stato dato con la clausola\nad beneplacitum nostrum\no con altra equipollente."}},{"canon":82,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Per non usum vel per usum contrarium privilegium aliis haud onerosum non cessat; quod vero in aliorum gravamen cedit, amittitur, si accedat legitima praescriptio.","en":"A privilege which is not burdensome to others does not cease through non-use or contrary use. If it is to the disadvantage of others, however, it is lost if legitimate prescription takes place.","fr":"Le privilège qui n'entraîne pas de charge pour les autres ne disparaît pas par non-usage ou par usage contraire; mais le privilège dont l'usage est à charge aux autres se perd par prescription légitime.","it":"Per non uso o per uso contrario un privilegio non oneroso ad altri non cessa; quello invece che ritorna a gravame di altri, si perde, se si aggiunge la legittima prescrizione."}},{"canon":83,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Cessat privilegium elapso tempore vel expleto numero casuum pro quibus concessum fuit, firmo praescripto","en":"§1. A privilege ceases through the lapse of the time period or through the completion of the number of cases for which it had been granted, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Le privilège cesse à la fin du temps pour lequel il a été concédé ou par épuisement du nombre de cas pour lesquels il a été accordé, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Il privilegio cessa passato il tempo o esaurito il numero dei casi per i quali fu concesso, fermo restando il disposto del"}},{"canon":84,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Qui abutitur potestate sibi ex privilegio data, privilegio ipso privari meretur; quare, Ordinarius, frustra monito privilegiario, graviter abutentem privet privilegio quod ipse concessit; quod si privilegium concessum fuerit ab Apostolica Sede, eandem Ordinarius certiorem facere tenetur.\nCAPUT V\nDE DISPENSATIONIBUS","en":"One who abuses the power given by a privilege deserves to be deprived of that privilege.\nTherefore, when the holder of a privilege has been warned in vain, an ordinary is to deprive the one who gravely abuses it of a privilege which he himself has granted. If the privilege was granted by the Apostolic See, however, an ordinary is bound to notify the Apostolic See.\nCHAPTER V.\nDISPENSATIONS","fr":"Qui abuse du pouvoir que lui attribue un privilège mérite d'en être privé; c'est pourquoi l'Ordinaire, après avoir en vain averti le bénéficiaire, doit priver celui qui en abuse gravement du privilège qu'il lui a accordé; et si le privilège a été accordé par le Siège Apostolique, l'Ordinaire est tenu de l'en informer.","it":"Chi abusa della potestà datagli per privilegio, merita di essere privato del privilegio stesso; di conseguenza, l'Ordinario, ammonito invano il privilegiato, privi chi gravemente ne abusa, del privilegio che egli stesso ha concesso; che se il privilegio fu concesso dalla Sede Apostolica, l'Ordinario è tenuto a informarla."}},{"canon":85,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Dispensatio, seu legis mere ecclesiasticae in casu particulari relaxatio, concedi potest ab iis qui potestate gaudent exsecutiva intra limites suae competentiae, necnon ab illis quibus potestas dispensandi explicite vel implicite competit sive ipso iure sive vi legitimae delegationis.","en":"A dispensation, or the relaxation of a merely ecclesiastical law in a particular case, can be granted by those who possess executive power within the limits of their competence, as well as by those who have the power to dispense explicitly or implicitly either by the law itself or by legitimate delegation.","fr":"La dispense, ou relâchement de la loi purement ecclésiastique dans un cas particulier, peut être accordée, dans les limites de leur compétence, par ceux qui détiennent le pouvoir exécutif, et aussi par ceux à qui le pouvoir de dispenser appartient explicitement ou implicitement, en vertu du droit lui-même ou d'une délégation légitime.","it":"La dispensa, ossia l'esonero dall'osservanza di una legge puramente ecclesiastica in un caso particolare, può essere concessa da quelli che godono di potestà esecutiva, entro i limiti della loro competenza, e altresì da quelli cui compete la potestà di dispensare esplicitamente o implicitamente sia per lo stesso diritto sia in forza di una legittima delega."}},{"canon":86,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Dispensationi obnoxiae non sunt leges quatenus ea definiunt, quae institutorum aut actuum iuridicorum essentialiter sunt constitutiva.","en":"Laws are not subject to dispensation to the extent that they define those things which are essentially constitutive of juridic institutes or acts.","fr":"Lorsqu'elles déterminent les éléments essentiels et constitutifs des institutions ou des actes juridiques, les lois ne sont pas objet de dispense.","it":"Non sono suscettibili di dispensa le leggi in quanto definiscono quelle cose, che sono essenzialmente costitutive degli istituti o degli atti giuridici."}},{"canon":87,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", parochus, iusta de causa et secundum Episcopi dioecesani praescripta, singulis in casibus concedere potest dispensationem ab obligatione servandi diem festum vel diem paenitentiae aut commutationem eiusdem in alia pia opera; idque potest etiam Superior instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae, si sint clericalia iuris pontificii, quoad proprios subditos aliosque in domo diu noctuque degentes.\nCAPUT I\nDE DIEBUS FESTIS","en":"§1. A diocesan bishop, whenever he judges that it contributes to their spiritual good, is able to dispense the faithful from universal and particular disciplinary laws issued for his territory or his subjects by the supreme authority of the Church. He is not able to dispense, however, from procedural or penal laws nor from those whose dispensation is specially reserved to the Apostolic See or some other authority.\n§2. If recourse to the Holy See is difficult and, at the same time, there is danger of grave harm in delay, any ordinary is able to dispense from these same laws even if dispensation is reserved to the Holy See, provided that it concerns a dispensation which the Holy See is accustomed to grant under the same circumstances, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Chaque fois qu'il le jugera profitable à leur bien spirituel, l'Évêque diocésain a le pouvoir de dispenser les fidèles des lois disciplinaires tant universelles que particulières portées par l'autorité suprême de l'Église pour son territoire ou ses sujets, mais non des lois pénales ou de procédure, ni de celles dont la dispense est spécialement réservée au Siège Apostolique ou à une autre autorité.\n§ 2. Lorsqu'il est difficile de recourir au Saint-Siège et qu'en même temps un retard serait cause d'un grave dommage, tout Ordinaire a le pouvoir de dispenser de ces mêmes lois, même si la dispense est réservée au Saint-Siège, pourvu qu'il s'agisse d'une dispense que ce dernier a coutume d'accorder dans les mêmes circonstances, restant sauves les dispositions du","it":", il parroco, per una giusta causa e conforme alle disposizioni del Vescovo diocesano, può nei singoli casi concedere la dispensa dall'obbligo di osservare il giorno festivo o di penitenza, oppure commutarlo in altre opere pie; lo stesso può anche il Superiore di un istituto religioso o di una società di vita apostolica, se sono clericali di diritto pontificio, relativamente ai propri sudditi e agli altri che vivono giorno e notte nella loro casa."}},{"canon":88,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Ordinarius loci in legibus dioecesanis atque, quoties id ad fidelium bonum conferre\niudicet, in legibus a Concilio plenario vel provinciali aut ab Episcoporum conferentia latis dispensare valet.","en":"A local ordinary is able to dispense from diocesan laws and, whenever he judges that it contributes to the good of the faithful, from laws issued by a plenary or provincial council or by the conference of bishops.","fr":"L'Ordinaire du lieu a le pouvoir de dispenser des lois diocésaines et, chaque fois qu'il le jugera profitable au bien des fidèles, des lois portées par le Concile plénier ou provincial, ou par la conférence des Évêques.","it":"L'Ordinario del luogo può dispensare validamente dalle leggi diocesane, e, tutte le volte egli giudichi che ciò giovi al bene dei fedeli, dalle leggi date dal Concilio plenario o provinciale oppure dalla Conferenza Episcopale."}},{"canon":89,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Parochus aliique presbyteri aut diaconi a lege universali et particulari dispensare non valent, nisi haec potestas ipsis expresse concessa sit.","en":"A pastor and other presbyters or deacons are not able to dispense from universal and particular law unless this power has been expressly granted to them.","fr":"Le curé et les autres prêtres ou les diacres ne peuvent dispenser d'une loi universelle ou particulière, à moins que ce pouvoir ne leur ait été expressément accordé.","it":"Il parroco e gli altri presbiteri o i diaconi non possono dispensare validamente da una legge universale e da una particolare, a meno che tale potestà non sia stata loro espressamente concessa."}},{"canon":90,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta et rationabili causa, habita ratione adiunctorum casus et gravitatis legis a qua dispensatur; alias dispensatio illicita est, nisi ab ipso legislatore eiusve superiore data sit, etiam invalida.\n§ 2. Dispensatio in dubio de sufficientia causae valide et licite conceditur.","en":"§1. One is not to be dispensed from an ecclesiastical law without a just and reasonable cause, after taking into account the circumstances of the case and the gravity of the law from which dispensation is given; otherwise the dispensation is illicit and, unless it is given by the legislator himself or his superior, also invalid.\n§2. In a case of doubt concerning the sufficiency of the cause, a dispensation is granted validly and licitly.","fr":"§ 1. Il n'y a pas de dispense d'une loi ecclésiastique sans une cause juste et raisonnable, compte tenu des circonstances du cas et de l'importance de la loi dont on dispense; sinon, la dispense est illicite et, à moins qu'elle n'ait été donnée par le législateur ou son supérieur, elle est même invalide.\n§ 2. En cas de doute sur la valeur suffisante de la cause, la dispense est accordée validement et licitement.","it":"§1. Non si dispensi dalla legge ecclesiastica senza giusta e ragionevole causa, tenuto conto delle circostanze del caso e della gravità della legge dalla quale si dispensa; altrimenti la dispensa è illecita e, se non fu data dal legislatore stesso o dal suo superiore, è anche invalida.\n§2. Nel dubbio sulla sufficienza della causa la dispensa è concessa validamente e lecitamente."}},{"canon":91,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Qui gaudet potestate dispensandi eam exercere valet, etiam extra territorium exsistens, in subditos, licet a territorio absentes, atque, nisi contrarium expresse statuatur, in peregrinos quoque in territorio actu degentes, necnon erga seipsum.","en":"Even when outside his territory, one who possesses the power to dispense is able to exercise it with respect to his subjects even though they are absent from the territory, and, unless the contrary is expressly established, also with respect to travelers actually present in the territory, as well as with respect to himself.","fr":"Même lorsqu'il est absent de son territoire, celui qui a le pouvoir de dispenser peut exercer ce pouvoir à l'égard de ses sujets, même absents du territoire; il a aussi ce pouvoir, sauf expresse disposition contraire, à l'égard des étrangers présents sur le territoire ainsi qu'en sa propre faveur.","it":"Chi gode della potestà di dispensare la può esercitare validamente anche stando fuori dal territorio, verso i sudditi, benché assenti dal territorio, e, se non è stabilito espressamente il contrario, anche verso i forestieri che si trovano attualmente nel territorio, e altresì verso se stesso."}},{"canon":92,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Strictae subest interpretationi non solum dispensatio ad normam","en":"A dispensation is subject to a strict interpretation according to the norm of","fr":"Est d'interprétation stricte, selon le","it":"È sottoposta a interpretazione stretta non solo la dispensa a norma del"}},{"canon":93,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Dispensatio quae tractum habet successivum cessat iisdem modis quibus privilegium, necnon certa ac totali cessatione causae motivae.\n\nDE STATUTIS ET ORDINIBUS","en":"A dispensation which has successive application ceases in the same ways as a privilege as well as by the certain and total cessation of the motivating cause.","fr":"La dispense qui comporte des actes successifs cesse de la même manière que les privilèges, ainsi que par la disparition certaine et totale de la cause qui l'a motivée.","it":"La dispensa che ha tratti successivi cessa nei medesimi modi del privilegio, e inoltre per la sicura e totale cessazione della causa motivante."}},{"canon":94,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Statuta, sensu proprio, sunt ordinationes quae in universitatibus sive personarum sive rerum ad normam iuris conduntur, et quibus definiuntur earundem finis, constitutio, regimen atque agendi rationes.\n§ 2. Statutis universitatis personarum obligantur solae personae quae legitime eiusdem membra sunt; statutis rerum universitatis, iiqui eiusdem moderamen curant.\n§ 3. Quae statutorum praescripta vi potestatis legislativae condita et promulgata sunt, reguntur praescriptis canonum de legibus.","en":"§1. Statutes in the proper sense are ordinances which are established according to the norm of law in aggregates of persons (\nuniversitates personarum\n) or of things (\nuniversitates rerum\n) and which define their purpose, constitution, government, and methods of operation.\n§2. The statutes of an aggregate of persons (\nuniversitas personarum\n) bind only the persons who are its legitimate members; the statutes of an aggregate of things (\nuniversitas rerum\n), those who direct it.\n§3. Those prescripts of statutes established and promulgated by virtue of legislative power are governed by the prescripts of the canons on laws.","fr":"§ 1. Les statuts sont des dispositions établies, selon le droit, pour des ensembles de personnes ou de choses par lesquelles sont définis leurs objet, structure, gouvernement et modes d'actions.\n§ 2. Les statuts d'un ensemble de personnes n'obligent que les seules personnes qui en sont légitimement membres; les statuts d'un ensemble de choses obligent leurs administrateurs.\n§ 3. Les dispositions statutaires établies et promulguées en vertu du pouvoir législatif sont régies par les prescriptions des canons qui concernent les lois.","it":"§1. Gli statuti, in senso proprio, sono regolamenti che vengono composti a norma del diritto negli insiemi sia di persone sia di cose, e per mezzo dei quali sono definiti il fine dei medesimi, la loro costituzione, il governo e i modi di agire.\n§2. Agli statuti di un insieme di persone sono obbligate le sole persone che ne sono legittimamente membri; agli statuti di un insieme di cose, quelli che ne curano la conduzione.\n§3. Le disposizioni degli statuti, fatte e promulgate in forza della potestà legislativa, sono rette dalle disposizioni dei canoni sulle leggi."}},{"canon":95,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ordines sunt regulae seu normae quae servari debent in personarum conventibus, sive ab auctoritate ecclesiastica indictis sive a christifidelibus libere convocatis, necnon aliis celebrationibus, et quibus definiuntur quae ad constitutionem, moderamen et rerum agendarum rationes pertinent.\n§ 2. In conventibus celebrationibusve, ii regulis ordinis tenentur, qui in iisdem partem habent.\n\nDE PERSONIS PHYSICIS\nET IURIDICIS\nCAPUT I\nDE PERSONARUM PHYSICARUM\nCONDICIONE CANONICA","en":"§1. Rules of order (\nordines\n) are rules or norms, which must be observed in meetings, whether convened by ecclesiastical authority or freely convoked by the Christian faithful, as well as in other celebrations. They define those things which pertain to the constitution, direction, and ways of proceeding.\n§2. These rules of order bind those who participate in these assemblies or celebrations.","fr":"§ 1. Les règlements sont des dispositions ou normes à observer dans les assemblées convoquées par l'autorité ecclésiastique, ou dans celles réunies à la libre initiative des fidèles, ainsi que dans les autres célébrations; ces dispositions définissent leur structure, leur direction et leur manière de procéder.\n§ 2. Ceux qui participent à des réunions ou célébrations sont tenus d'en suivre les règlements.","it":"§1. I regolamenti sono regole o norme che devono essere osservate nei convegni di persone, sia indetti dall'autorità ecclesiastica sia liberamente convocati dai fedeli, come pure in altre celebrazioni, e per mezzo dei quali viene definito ciò che si riferisce alla costituzione, alla conduzione e ai modi di agire.\n§2. Nei convegni o nelle celebrazioni, sono tenuti alle norme del regolamento quelli che vi partecipano."}},{"canon":96,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Baptismo homo Ecclesiae Christi incorporatur et in eadem constituitur persona, cum officiis et iuribus quae christianis, attenta quidem eorum condicione, sunt propria, quatenus in ecclesiastica sunt communione et nisi obstet lata legitima sanctio.","en":"By baptism one is incorporated into the Church of Christ and is constituted a person in it with the duties and rights which are proper to Christians in keeping with their condition, insofar as they are in ecclesiastical communion and unless a legitimately issued sanction stands in the way.","fr":"Par le baptême, un être humain est incorporé à l'Église du Christ et y est constitué comme personne avec les obligations et les droits qui sont propres aux chrétiens, toutefois selon leur condition, pour autant qu'ils sont dans la communion de l'Église et pourvu qu'aucune sanction légitimement portée n'y fasse obstacle.","it":"Mediante il battesimo l'uomo è incorporato alla Chiesa di Cristo e in essa è costituito persona, con i doveri e i diritti che ai cristiani, tenuta presente la loro condizione, sono propri, in quanto sono nella comunione ecclesiastica e purché non si frapponga una sanzione legittimamente inflitta."}},{"canon":97,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Persona quae duodevigesimum aetatis annum explevit, maior est; infra hanc aetatem, minor.\n§ 2. Minor, ante plenum septennium, dicitur infans et censetur non sui compos, expleto autem septennio, usum rationis habere praesumitur.","en":"§1. A person who has completed the eighteenth year of age has reached majority; below this age, a person is a minor.\n§2. A minor before the completion of the seventh year is called an infant and is considered not responsible for oneself (\nnon sui compos\n). With the completion of the seventh year, however, a minor is presumed to have the use of reason.","fr":"§ 1. À dix-huit ans accomplis, une personne est majeure; en dessous de cet âge, elle est mineure.\n§ 2. Le mineur, avant l'âge de sept ans accomplis, est appelé enfant et censé ne pouvoir se gouverner lui-même; à l'âge de sept ans accomplis, il est présumé avoir l'usage de la raison.","it":"§1. La persona che ha compiuto diciotto anni, è maggiorenne; sotto tale età, è minorenne.\n§2. Il minorenne, prima dei sette anni compiuti, viene detto bambino e lo si considera non responsabile dei suoi atti, compiuti però i sette anni, si presume che abbia l'uso di ragione."}},{"canon":98,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Persona maior plenum habet suorum iurium exercitium.\n§ 2. Persona minor in exercitio suorum iurium potestati obnoxia manet parentum vel tutorum, iis exceptis in quibus minores lege divina aut iure canonico ab eorum potestate exempti sunt; ad constitutionem tutorum eorumque potestatem quod attinet, serventur praescripta iuris civilis, nisi iure canonico aliud caveatur, aut Episcopus dioecesanus in certibus casibus iusta de causa per nominationem alius tutoris providendum aestimaverit.","en":"§1. A person who has reached majority has the full exercise of his or her rights.\n§2. A minor, in the exercise of his or her rights, remains subject to the authority of parents or guardians except in those matters in which minors are exempted from their authority by divine law or canon law. In what pertains to the appointment of guardians and their authority, the prescripts of civil law are to be observed unless canon law provides otherwise or unless in certain cases the diocesan bishop, for a just cause, has decided to provide for the matter through the appointment of another guardian.","fr":"§ 1. La personne majeure jouit du plein exercice de ses droits.\n§ 2. La personne mineure est soumise à la puissance de ses parents ou tuteurs dans l'exercice de ses droits, excepté ceux pour lesquels la loi divine ou le droit canonique l'exempte de cette puissance; pour la constitution des tuteurs et la détermination de leurs pouvoirs, les prescriptions du droit civil seront observées à moins d'autre disposition du droit canonique ou si, dans certains cas et pour une juste cause, l'Évêque diocésain a jugé bon d'y pourvoir par la nomination d'un autre tuteur.","it":"§1. La persona maggiorenne ha il pieno esercizio dei suoi diritti.\n§2. La persona minorenne nell'esercizio dei suoi diritti rimane sottoposta alla potestà dei genitori o dei tutori, eccetto per quelle cose nelle quali i minorenni sono esenti dalla loro potestà per legge divina o per diritto canonico; per ciò che attiene alla costituzione dei tutori e alla loro potestà, si osservino le disposizioni del diritto civile, a meno che non si disponga altro dal diritto canonico, o il Vescovo diocesano in casi determinati abbia per giusta causa stimato doversi provvedere con la nomina di un altro tutore."}},{"canon":99,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Quicumque usu rationis habitu caret, censetur non sui compos et infantibus assimilatur.","en":"Whoever habitually lacks the use of reason is considered not responsible for oneself (\nnon sui compos\n) and is equated with infants.","fr":"Qui manque habituellement de l'usage de la raison est censé ne pouvoir se gouverner lui-même et est assimilé aux enfants.","it":"Chiunque manca abitualmente dell'uso di ragione, lo si ritiene non responsabile dei suoi atti ed è assimilato ai bambini."}},{"canon":100,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Persona dicitur:\nincola\n, in loco ubi est eius domicilium;\nadvena\n, in loco ubi quasi­domicilium habet;\nperegrinus\n, si versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod adhuc retinet;\nvagus\n, si nullibi domicilium habeat vel quasi-domicilium.","en":"A person is said to be: a resident (\nincola\n) in the place where the person has a domicile; a temporary resident (\nadvena\n) in the place where the person has a quasi-domicile; a traveler (\nperegrinus\n) if the person is outside the place of a domicile or quasi-domicile which is still retained; a transient (\nvagus\n) if the person does not have a domicile or quasi- domicile anywhere.","fr":"Une personne est dite: incola, dans l'endroit où elle a son domicile; advena, dans l'endroit où elle a un quasi-domicile; peregrinus, si elle se trouve hors du domicile ou du quasi-domicile qu'elle conserve néanmoins; vagus, si elle n'a nulle part domicile ni quasi-domicile.","it":"La persona viene detta:\nabitante\n, nel luogo in cui è il suo domicilio;\ndimorante\n, nel luogo in cui ha il quasi-domicilio;\nforestiero\n, se si trova fuori del domicilio e del quasi-domicilio che ancora ritiene;\ngirovago\n, se non ha in alcun luogo il domicilio o il quasi-domicilio."}},{"canon":101,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in quo cum filius natus est, domicilium, aut, eo deficiente, quasi-domicilium habuerunt parentes vel, si parentes non habuerint idem domicilium vel quasi-domicilium, mater.\n§ 2. Si agatur de filio vagorum, locus originis est ipsemet nativitatis locus; si de exposito, est locus in quo inventus est.","en":"§1. The place of origin of a child, even of a neophyte, is that in which the parents had a domicile or, lacking that, a quasi-domicile when the child was born or, if the parents did not have the same domicile or quasi-domicile, that of the mother.\n§2. In the case of a child of transients, the place of origin is the actual place of birth; in the case of an abandoned child, it is the place where the child was found.","fr":"§ 1. Le lieu d'origine des enfants, même néophytes, est celui dans lequel, à leur naissance, leurs parents avaient domicile ou, à défaut, quasi-domicile; si les parents n'avaient pas le même domicile ou quasi-domicile, le lieu d'origine est celui de la mère.\n§ 2. S'il s'agit d'un enfant de vagus, son lieu d'origine est celui de sa naissance; s'il s'agit d'un enfant abandonné, c'est celui où il a été trouvé.","it":"§1. Il luogo di origine del figlio, anche neofita, è quello in cui, quando il figlio è nato, i genitori avevano il domicilio o, mancando questo, il quasi-domicilio, oppure, se i genitori non avevano il medesimo domicilio o quasi-domicilio, l'aveva la madre.\n§2. Se si tratta di un figlio di girovaghi, il luogo di origine è il luogo stesso della nascita; se di un esposto, è il luogo in cui fu trovato."}},{"canon":102,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 2, commorantur.","en":", §2.","fr":", § 2, ils demeurent.","it":", §2, dimorano."}},{"canon":103,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Sodales institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae domicilium acquirunt in loco ubi sita est domus cui adscribuntur; quasi-domicilium in domo ubi, ad normam","en":"Members of religious institutes and societies of apostolic life acquire a domicile in the place where the house to which they are attached is located; they acquire a quasi-domicile in the house where they are residing, according to the norm of","fr":"Les membres des instituts religieux et des sociétés de vie apostolique acquièrent leur domicile là où est située la maison à laquelle ils sont rattachés, un quasi-domicile dans la maison où, selon le","it":"I membri degli istituti religiosi e delle società di vita apostolica acquistano il domicilio nel luogo dove è situata la casa cui sono ascritti; il quasi-domicilio, nella casa in cui, a norma del"}},{"canon":104,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Coniuges commune habeant domicilium vel quasi-domicilium; legitime separationis ratione vel alia iusta de causa, uterque habere potest proprium domicilium vel quasi-domicilium.","en":"Spouses are to have a common domicile or quasi-domicile; by reason of legitimate separation or some other just cause, both can have their own domicile or quasi-domicile.","fr":"Les époux ont un domicile ou un quasi-domicile commun; en cas de séparation légitime ou pour une autre juste cause, ils peuvent avoir chacun leur domicile ou quasi-domicile propre.","it":"I coniugi abbiano in comune il domicilio o il quasi-domicilio; a motivo di legittima separazione o per altra giusta causa, entrambi possono avere un proprio domicilio o quasi-domicilio."}},{"canon":105,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":".","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":106,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Domicilium et quasi-domicilium amittitur discessione a loco cum animo non revertendi, salvo praescripto","en":"Domicile and quasi-domicile are lost by departure from a place with the intention of not returning, without prejudice to the prescript of","fr":"Le domicile ou le quasi-domicile se perd en quittant l'endroit avec l'intention de ne pas y revenir, restant sauves les dispositions du","it":"Il domicilio e il quasi-domicilio si perdono con la partenza dal luogo con intenzione di non tornare, salvo il disposto del"}},{"canon":107,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"praescriptis, conventionibus cum praelatura initis, laici \noperibus apostolicis praelaturae personalis sese dedicare possunt; modus vero \nhuius organicae cooperationis atque praecipua officia et iura cum illa coniuncta \nin statutis apte determinentur.","en":"§1. Through both domicile and quasi-domicile, each person acquires his or her pastor and ordinary.\n§2. The proper pastor or ordinary of a transient is the pastor or local ordinary where the transient is actually residing.\n§3. The proper pastor of one who has only a diocesan domicile or quasi-domicile is the pastor of the place where the person is actually residing.","fr":"§ 1. Tant le domicile que le quasi-domicile désignent pour chacun son curé et son Ordinaire.\n§ 2. Le curé ou l'Ordinaire propres d'un vagus est le curé ou l'Ordinaire du lieu où il demeure de fait.\n§ 3. Qui n'a qu'un domicile ou un quasi-domicile diocésain a pour curé propre celui du lieu où il demeure de fait.","it":"§1. A ciascuno sia per il domicilio sia per il quasi-domicilio tocca il parroco e l'Ordinario proprio.\n§2. Il parroco o l'Ordinario proprio del girovago è il parroco o l'Ordinario del luogo in cui il girovago dimora attualmente.\n§3. Il parroco proprio di colui che non ha se non il domicilio o il quasi-domicilio diocesano, è il parroco del luogo in cui attualmente dimora."}},{"canon":108,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Consanguinitas computatur per lineas et gradus.\n§ 2. In linea recta tot sunt gradus quot generationes, seu quot personae, stipite dempto.\n§ 3. In linea obliqua tot sunt gradus quot personae in utraque simul linea, stipite dempto.","en":"§1. Consanguinity is computed through lines and degrees.\n§2. In the direct line there are as many degrees as there are generations or persons, not counting the common ancestor.\n§3. In the collateral line there are as many degrees as there are persons in both the lines together, not counting the common ancestor.","fr":"§ 1. La consanguinité se compte par lignes et par degrés.\n§ 2. En ligne directe, il y autant de degrés que de générations, c'est-à-dire de personnes, la souche n'étant pas comptée.\n§ 3. En ligne collatérale, il y a autant de degrés que de personnes dans les deux lignes additionnées, la souche n'étant pas comptée.","it":"§1. La consanguineità si computa per linee e per gradi.\n§2. Nella linea retta tanti sono i gradi quante le generazioni, ossia quante le persone, tolto il capostipite.\n§3. Nella linea obliqua tanti sono i gradi quante le persone in tutte e due le linee insieme, tolto il capostipite."}},{"canon":109,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Affinitas oritur ex matrimonio valido, etsi non consummato, atque viget inter virum et mulieris consanguineos, itemque mulierem inter et viri consanguineos.\n§ 2. Ita computantur ut qui sunt consanguinei viri, iidem in eadem linea et gradu sint affines mulieris, et vice versa.","en":"§1. Affinity arises from a valid marriage, even if not consummated, and exists between a man and the blood relatives of the woman and between the woman and the blood relatives of the man.\n§2. It is so computed that those who are blood relatives of the man are related in the same line and degree by affinity to the woman, and vice versa.","fr":"§ 1. L'affinité naît d'un mariage valide, même non consommé, et elle existe entre le mari et les consanguins de la femme, de même qu'entre la femme et les consanguins du mari.\n§ 2. Ainsi les consanguins du mari sont alliés de la femme dans la même ligne et au même degré, et vice versa.","it":"§1. L'affinità sorge dal matrimonio valido, anche se non consumato, e sussiste tra il marito e i consanguinei della moglie, e parimenti tra la moglie e i consanguinei del marito.\n§2. Si computa in maniera tale che coloro che sono consanguinei del marito, siano affini della moglie nella medesima linea e grado, e viceversa."}},{"canon":110,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Filii, qui ad normam legis civilis adoptati sint, habentur ut filii eius vel eorum qui eos adoptaverint.","en":"Children who have been adopted according to the norm of civil law are considered the children of the person or persons who have adopted them.","fr":"Les enfants adoptifs selon la loi civile sont considérés comme fils ou filles du ou des parents adoptifs.","it":"I figli, che sono stati adottati a norma della legge civile, sono ritenuti figli di colui o di coloro che li hanno adottati."}},{"canon":111,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"n\n: — §1. Ecclesiae latinae per receptum baptismum adscribitur filius parentum, qui ad eam pertinent vel, si alteruter ad eam non pertineat, ambo concordi voluntate optaverint ut proles in Ecclesia latina baptizaretur; quodsi concors voluntas desit, Ecclesiae sui iuris ad quam pater pertinet adscribitur.\n§2. Si vero unus tantum ex parentibus sit catholicus, Ecclesiae ad quam hic parens catholicus pertinet adscribitur.\n§3. Quilibet baptizandus qui quartum decimum aetatis annum expleverit, libere potest eligere ut in Ecclesia latina vel in alia Ecclesia sui iuris baptizetur; quo in casu, ipse ad eam Ecclesiam pertinet quam elegerit.","en":"§1. Through the reception of baptism, the child of parents \n who belong to the Latin Church is enrolled in it, or, if one or the \n other does not belong to it, both parents have chosen by mutual \n agreement to have the offspring baptized in the Latin Church. If \n there is no mutual agreement, however, the child is enrolled in the \n ritual Church to which the father belongs.\n§2. Anyone to be baptized who has completed the fourteenth year of \n age can freely choose to be baptized in the Latin Church or in \n another ritual Church sui iuris; in that case, the person belongs to \n the Church which he or she has chosen.\nCa. 112 §1. After the reception of baptism, the following are \n enrolled in another ritual Church sui iuris:\n1/ a person who has obtained permission from the Apostolic See;\n2/ a spouse who, at the time of or during marriage, has declared \n that he or she is transferring to the ritual Church sui iuris of the \n other spouse; when the marriage has ended, however, the person can \n freely return to the Latin Church;\n3/ before the completion of the fourteenth year of age, the children \n of those mentioned in nn. 1 and 2 as well as, in a mixed marriage, \n the children of the Catholic party who has legitimately transferred \n to another ritual Church; on completion of their fourteenth year, \n however, they can return to the Latin Church.\n§2. The practice, however prolonged, of receiving the sacraments \n according to the rite of another ritual Church sui iuris does not \n entail enrollment in that Church.","fr":"§ 1. Par la réception du baptême, les enfants dont les parents relèvent de l'Église latine sont inscrits à cette Église; il en est de même si l'un des parents n'en relève pas, mais qu'ils aient choisi tous les deux d'un commun accord de faire baptiser leur enfant dans l'Église latine; en cas de désaccord, l'enfant est inscrit à l'Église rituelle dont relève le père.\n§ 2. Après quatorze ans accomplis, tout candidat au baptême peut librement choisir d'être baptisé dans l'Église latine ou dans une autre Église rituelle autonome; en ce cas, il relève de l'Église qu'il a choisie.","it":"§1. Con la ricezione del battesimo è ascritto alla Chiesa latina il figlio dei genitori, che ad essa appartengono o, se uno dei due non appartiene ad essa, ambedue i genitori di comune accordo abbiano optato che la prole fosse battezzata nella Chiesa latina; che se manca il comune accordo, è ascritto alla Chiesa rituale, cui appartiene il padre.\n§2. Qualsiasi battezzando che abbia compiuto quattordici anni di età, può liberamente scegliere di essere battezzato nella Chiesa latina o in un'altra Chiesa rituale di diritto proprio; nel qual caso, egli appartiene a quella Chiesa che avrà scelto.\nIl"}},{"canon":112,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":": — §1. Post receptum baptismum, alii\nEcclesiae sui iuris\nascribuntur:\n1° qui licentiam ab Apostolica Sede obtinuerit;\n2° coniux qui, in matrimonio ineundo vel eo durante, ad\nEcclesiam sui iuris\nalterius coniugis se transire declaraverit; matrimonio autem soluto, libere potest ad latinam Ecclesiam redire;\n3° filii eorum, de quibus in nn. 1 et 2, ante decimum quartum aetatis annum completum itemque, in matrimonio mixto, filii partis catholicae quae ad aliam\nEcclesiam sui iuris\nlegitime transierit; adepta vero hac aetate, iidem possunt ad latinam Ecclesiam redire.\n§2. Mos, quamvis diuturnus, sacramenta secundum ritum alius\nEcclesiae sui iuris\nrecipiendi, non secumfert adscriptionem eidem Ecclesiae.\n§3. Omnis transitus ad aliam Ecclesiam sui iuris vim habet a momento declarationis factae coram eiusdem Ecclesiae Ordinario loci vel parocho proprio aut sacerdote ab alterutro delegato et duobus testibus, nisi rescriptum Sedis Apostolicae aliud ferat; et in libro baptizatorum adnotetur.\nCAPUT II\nDE PERSONIS IURIDICIS","en":": Cf. cf:\nApostolic Letter issued 'Motu Proprio' “\nDe concordia inter Codices\n” modifying some norms of the Code of Canon Law (31 May 2016)\n[Earlier version]","fr":"§ 1. Après la réception du baptême, sont inscrits à une autre Église rituelle autonome:\n1 qui en obtient l'autorisation du Siège Apostolique;\n2 le conjoint qui, en se mariant ou pendant la durée de son mariage, déclare passer à l'Église rituelle autonome de son conjoint; à la dissolution du mariage, il peut librement revenir à l'Église latine; 3 les enfants de ceux dont il est question aux nn. 1 et 2, avant leur quatorzième année accomplie, ainsi que, dans un mariage mixte, les enfants de la partie catholique légitimement passée à une autre Église rituelle; passé cet âge, ils peuvent revenir à l'Église latine.\n§ 2. L'usage même prolongé de recevoir les sacrements selon le rite d'une Église rituelle autonome n'entraîne pas l'inscription à cette Église.","it":"§1. Dopo aver ricevuto il battesimo, sono ascritti a un'altra Chiesa rituale di diritto proprio:\n1) chi ne abbia ottenuto la licenza da parte della Sede Apostolica;\n2) il coniuge che, nel celebrare il matrimonio o durante il medesimo, abbia dichiarato di voler passare alla Chiesa rituale di diritto proprio dell'altro coniuge; sciolto però il matrimonio, può ritornare liberamente alla Chiesa latina;\n3) i figli di quelli, di cui nei nn. 1 e 2, prima del compimento dei quattordici anni di età e parimenti, nel matrimonio misto, i figli della parte cattolica, che sia passata legittimamente a un'altra Chiesa rituale; raggiunta però questa età, i medesimi possono ritornare alla Chiesa latina.\n§2. L'usanza, anche se a lungo protratta, di ricevere i sacramenti secondo il rito di una Chiesa rituale di diritto proprio, non comporta l'ascrizione alla medesima Chiesa."}},{"canon":113,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes, moralis personae rationem habent ex ipsa ordinatione divina.\n§ 2. Sunt etiam in Ecclesia, praeter personas physicas, personae iuridicae, subiecta scilicet in iure canonico obligationum et iurium quae ipsarum indoli congruunt.","en":"§1. The Catholic Church and the Apostolic See have the character of a moral person by divine ordinance itself.\n§2. In the Church, besides physical persons, there are also juridic persons, that is, subjects in canon law of obligations and rights which correspond to their nature.","fr":"§ 1. L'Église catholique et le Siège Apostolique ont qualité de personne morale de par l'ordre divin lui-même.\n§ 2. Dans l'Église, outre les personnes physiques, il y aussi des personnes juridiques, c'est-à-dire en droit canonique des sujets d'obligations et de droits en conformité avec leur nature.","it":"§1. La Chiesa cattolica e la Sede Apostolica sono persone morali in forza della stessa disposizione divina.\n§2. Nella Chiesa, oltre alle persone fisiche, ci sono anche le persone giuridiche, soggetti cioè nel diritto canonico di obblighi e di diritti che corrispondono alla loro natura."}},{"canon":114,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Personae iuridicae constituuntur aut ex ipso iuris praescripto aut ex speciali competentis auctoritatis concessione per decretum data, universitates sive personarum sive rerum in finem missioni Ecclesiae congruentem, qui singulorum finem transcendit, ordinatae.\n§ 2. Fines, de quibus in § 1, intelleguntur qui ad opera pietatis, apostolatus vel caritatis sive spiritualis sive temporalis attinent.\n§ 3. Auctoritas Ecclesiae competens personalitatem iuridicam ne conferat nisi iis personarum aut rerum universitatibus, quae finem persequuntur reapse utilem atque, omnibus perpensis, mediis gaudent quae sufficere posse praevidentur ad finem praestitutum assequendum.","en":"§1. Juridic persons are constituted either by the prescript of law or by special grant of competent authority given through a decree. They are aggregates of persons (\nuniversitates\npersonarum\n) or of things (\nuniversitates rerum\n) ordered for a purpose which is in keeping with the mission of the Church and which transcends the purpose of the individuals.\n§2. The purposes mentioned in §1 are understood as those which pertain to works of piety, of the apostolate, or of charity, whether spiritual or temporal.\n§3. The competent authority of the Church is not to confer juridic personality except on those aggregates of persons (\nuniversitates personarum\n) or things (\nuniversitates rerum\n) which pursue a truly useful purpose and, all things considered, possess the means which are foreseen to be efficient to achieve their designated purpose.","fr":"§ 1. Sont constituées en personnes juridiques par disposition du droit ou par concession spéciale de l'autorité compétente donnée par décret, des ensembles de personnes ou de choses ordonnés à une fin qui s'accorde avec la mission de l'Église et dépasse les intérêts des individus.\n§ 2. Les fins dont il est question au § 1, s'entendent d'œuvres de piété, d'apostolat, de charité spirituelle ou temporelle.\n§ 3. L'autorité compétente de l'Église ne conférera la personnalité juridique qu'à des ensembles de personnes ou de choses qui visent une fin réellement utile et qui, tout bien pesé, jouissent de moyens qui paraissent suffisants pour atteindre cette fin.","it":"§1. Le persone giuridiche sono costituite o dalla stessa disposizione del diritto oppure dalla concessione speciale da parte della competente autorità data per mezzo di un decreto, come insiemi sia di persone sia di cose ordinati ad un fine corrispondente alla missione della Chiesa, che trascende il fine dei singoli.\n§2\n. Come fini, di cui al §1, s'intendono quelli attinenti ad opere di pietà, di apostolato o di carità sia spirituale sia temporale.\n§3. L'autorità competente della Chiesa non conferisca la personalità giuridica se non a quegli insiemi di persone o di cose, che perseguono un fine effettivamente utile e che, tutto considerato, sono forniti dei mezzi che si possono prevedere sufficienti a conseguire il fine prestabilito."}},{"canon":115,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Personae iuridicae in Ecclesia sunt aut universitates personarum aut universitates rerum.\n§ 2. Universitas personarum, quae quidem nonnisi ex tribus saltem personis constitui potest, est collegialis, si eius actionem determinant membra, in decisionibus ferendis concurrentia, sive aequali iure sive non, ad normam iuris et statutorum; secus est non collegialis.\n§ 3. Universitas rerum seu fundatio autonoma constat bonis seu rebus, sive spiritualibus sive materialibus, eamque, ad normam iuris et statutorum, moderantur sive una vel plures personae physicae sive collegium.","en":"§1. Juridic persons in the Church are either aggregates of persons (\nuniversitates personarum\n) or aggregates of things (\nuniversitates rerum\n).\n§2. An aggregate of persons (\nuniversitas personarum\n), which can be constituted only with at least three persons, is collegial if the members determine its action through participation in rendering decisions, whether by equal right or not, according to the norm of law and the statutes; otherwise it is non-collegial.\n§3. An aggregate of things (\nuniversitas rerum\n), or an autonomous foundation, consists of goods or things, whether spiritual or material, and either one or more physical persons or a college directs it according to the norm of law and the statutes.","fr":"§ 1. Les personnes juridiques dans l'Église sont des ensembles de personnes ou des ensembles de choses.\n§ 2. Un ensemble de personnes, qui doit être constitué d'au moins trois personnes, est collégial si ses membres en déterminent l'action en prenant part en commun aux décisions à prendre à égalité de droit ou non, selon le droit et les statuts; sinon, il est non collégial.\n§ 3. Un ensemble de choses ou fondation autonome consiste en des biens ou des choses spirituelles ou matérielles; il est dirigé, selon le droit et les statuts, par une ou plusieurs personnes physiques, ou par un collège.","it":"§1. Le persone giuridiche nella Chiesa sono o insiemi di persone o insiemi di cose.\n§2. L'insieme di persone, che non può essere composto se non almeno di tre persone, è collegiale, se i membri determinano la sua azione, concorrendo nel prendere le decisioni, con uguale diritto o meno, a norma del diritto e degli statuti; altrimenti è non collegiale.\n§3. L'insieme di cose, ossia la fondazione autonoma, consta di beni o di cose, sia spirituali sia materiali, e lo dirigono, a norma del diritto e degli statuti, sia una o più persone fisiche sia un collegio."}},{"canon":116,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Personae iuridicae publicae sunt universitates personarum seu rerum, quae ab ecclesiastica auctoritate competenti constituuntur ut intra fines sibi praestitutos nomine Ecclesiae, ad normam praescriptorum iuris, munus proprium intuitu boni publici ipsis commissum expleant; ceterae personae iuridicae sunt privatae.\n§ 2. Personae iuridicae publicae hac personalitate donantur sive ipso iure sive speciali competentis auctoritatis decreto eandem expresse concedenti; personae iuridicae privatae hac personalitate donantur tantum per speciale competentis auctoritatis decretum eandem personalitatem expresse concedens.","en":"§1. Public juridic persons are aggregates of persons (\nuniversitates personarum\n) or of things (\nuniversitates rerum\n) which are constituted by competent ecclesiastical authority so that, within the purposes set out for them, they fulfill in the name of the Church, according to the norm of the prescripts of the law, the proper function entrusted to them in view of the public good; other juridic persons are private.\n§2. Public juridic persons are given this personality either by the law itself or by a special decree of competent authority expressly granting it. Private juridic persons are given this personality only through a special decree of competent authority expressly granting it.","fr":"§ 1. Les personnes juridiques publiques sont des ensembles de personnes ou de choses, constitués par l'autorité ecclésiastique compétente afin de remplir au nom de l'Église, dans les limites qu'elle se sont fixées et selon les dispositions du droit, la charge propre qui leur a été confiée en vue du bien public; les autres personnes juridiques sont privées.\n§ 2. Les personnes juridiques publiques reçoivent la personnalité juridique du droit lui-même ou par un décret spécial de l'autorité compétente qui la concède expressément; les personnes juridiques privées ne reçoivent cette personnalité que par décret spécial de l'autorité compétente qui la concède expressément.","it":"§1. Le persone giuridiche pubbliche sono insiemi di persone o di cose, che vengono costituite dalla competente autorità ecclesiastica perché, entro i fini ad esse prestabiliti, a nome della Chiesa compiano, a norma delle disposizioni del diritto, il proprio compito, loro affidato in vista del bene pubblico; tutte le altre persone giuridiche sono private.\n§2. Le persone giuridiche pubbliche vengono dotate di tale personalità sia per il diritto stesso sia per speciale decreto dell'autorità competente che la concede espressamente; le persone giuridiche private vengono dotate di questa personalità soltanto per mezzo dello speciale decreto dell'autorità competente che concede espressamente la medesima personalità."}},{"canon":117,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nulla personarum vel rerum universitas personalitatem iuridicam obtinere intendens, eandem consequi valet nisi ipsius statuta a competenti auctoritate sint probata.","en":"No aggregate of persons (\nuniversitas personarum\n) or of things (\nuniversitas rerum\n), intending to obtain juridic personality, is able to acquire it unless competent authority has approved its statutes.","fr":"Aucun ensemble de personnes ou de choses désireux d'acquérir la personnalité juridique, ne peut l'obtenir sans que ses statuts n'aient été approuvés par l'autorité compétente.","it":"Nessun insieme di persone o di cose che intenda ottenere la personalità giuridica, può validamente conseguirla se i suoi statuti non siano stati approvati dalla competente autorità."}},{"canon":118,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Personam iuridicam publicam repraesentant, eius nomine agentes, ii quibus iure universali vel particulari aut propriis statutis haec competentia agnoscitur; personam iuridicam privatam, ii quibus eadem competentia per statuta tribuitur.","en":"Representing a public juridic person and acting in its name are those whose competence is acknowledged by universal or particular law or by its own statutes. Representing a private juridic person are those whose competence is granted by statute.","fr":"Représentent la personne juridique publique, en agissant en son nom, ceux à qui cette compétence a été reconnue par le droit universel ou particulier, ou par ses statuts propres; représentent la personne privée ceux qui tiennent cette compétence des statuts.","it":"Rappresentano la persona giuridica pubblica, agendo a suo nome, coloro ai quali tale competenza è riconosciuta dal diritto universale o particolare oppure dai propri statuti; rappresentano la persona giuridica privata, coloro cui la medesima competenza è attribuita attraverso gli statuti."}},{"canon":119,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", n. 1.","en":"unless the mandate has provided otherwise.\n§3. Executive power delegated to several persons is presumed to be delegated to them in solidum.","fr":"En ce qui concerne les actes collégiaux, sauf autre disposition du droit ou des statuts:\n1 en fait d'élection, a force de droit ce qui, la majorité des personnes qui doivent être convoquées étant présente, a recueilli les suffrages de la majorité absolue des présents; après deux scrutins sans effet, le vote portera sur les deux candidats qui ont obtenu le plus grand nombre de voix ou, s'ils sont plusieurs, sur les deux plus âgés; si, après le troisième scrutin, les candidats restent à égalité, le plus âgé sera considéré comme élu;\n2 pour les autres matières, a force de droit ce qui, la majorité des personnes qui doivent être convoquées étant présente, a recueilli les suffrages de la majorité absolue des présents; si après deux scrutins les suffrages demeurent égaux, le président par son vote peut dirimer l'égalité;\n3 ce qui concerne tous et chacun en particulier doit être approuvé par tous.","it":"Per quanto concerne gli atti collegiali, a meno che non sia disposto altro dal diritto o dagli statuti:\n1)\nse si tratta di elezioni, ha forza di diritto ciò che, presente la maggior parte di quelli che devono essere convocati, è piaciuto alla maggioranza assoluta di coloro che sono presenti; dopo due scrutini inefficaci, la votazione verta sopra i due candidati che hanno ottenuto la maggior parte dei voti, o, se sono parecchi, sopra i due più anziani di età; dopo il terzo scrutinio, se rimane la parità, si ritenga eletto colui che è più anziano di età;\n2) se si tratta di altri affari, ha forza di diritto ciò che, presente la maggior parte di quelli che devono essere convocati, è piaciuto alla maggioranza assoluta di coloro che sono presenti; che se dopo due scrutini i suffragi furono uguali, il presidente può dirimere la parità con un suo voto;\n3) ciò che poi tocca tutti come singoli, da tutti deve essere approvato."}},{"canon":120,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Personae iuridica natura sua perpetua est; extinguitur tamen si a competenti auctoritate legitime supprimantur aut per centum annorum spatium agere desierit; persona iuridica privata insuper extinguitur, si ipsa consociatio ad normam statutorum dissolvatur, aut si, de iudicio auctoritatis competentis, ipsa fundatio ad normam statutorum esse desierit.\n§ 2. Si vel unum ex personae iuridicae collegialis membris supersit, et personarum universitas secundum statuta esse non desierit, exercitium omnium iurium universitatis illi membro competit.","en":"§1. A juridic person is perpetual by its nature; nevertheless, it is extinguished if it is legitimately suppressed by competent authority or has ceased to act for a hundred years. A private juridic person, furthermore, is extinguished if the association is dissolved according to the norm of its statutes or if, in the judgment of competent authority, the foundation has ceased to exist according to the norm of its statutes.\n§2. If even one of the members of a collegial juridic person survives, and the aggregate of persons (\nuniversitas personarum\n) has not ceased to exist according to its statutes, that member has the exercise of all the rights of the aggregate (\nuniversitas\n).","fr":"§ 1. La personne juridique est, par sa nature, perpétuelle; cependant elle s'éteint si elle est supprimée légitimement par l'autorité compétente, ou si, pendant une durée de cent ans, elle cesse d'agir; la personne juridique privée s'éteint également si l'association est dissoute conformément à ses statuts, ou si, au jugement de l'autorité compétente, la fondation a, selon les statuts, cessé d'exister.\n§ 2. Même s'il ne subsiste plus qu'un seul membre de la personne juridique collégiale, et si, selon les statuts, l'ensemble des personnes n'a pas cessé d'exister, l'exercice de tous les droits de l'ensemble revient à ce seul membre.","it":"§1. La persona giuridica per sua natura è perpetua; si estingue tuttavia se viene legittimamente soppressa dalla competente autorità o se ha cessato di agire per lo spazio di cento anni; la persona giuridica privata si estingue inoltre, se l'associazione stessa si discioglie a norma degli statuti, oppure se, a giudizio dell'autorità competente, la stessa fondazione ha cessato di esistere a norma degli statuti.\n§2. Se rimane anche uno solo dei membri della persona giuridica collegiale, e l'insieme delle persone secondo gli statuti non ha cessato di esistere, l'esercizio di tutti i diritti dell'insieme compete a quel membro."}},{"canon":121,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si universitates sive personarum sive rerum, quae sunt personae iuridicae publicae, ita coniungantur ut ex iisdem una constituatur universitas personalitate iuridica et ipsa pollens, nova haec persona iuridica bona iuraque patrimonialia prioribus propria obtinet atque onera suscipit, quibus eaedem gravabantur; ad destinationem autem praesertim bonorum et ad onerum adimpletionem quod attinet, fundatorum oblatorumque voluntas atque iura quaesita salva esse debent.","en":"If aggregates of persons (\nuniversitates personarum\n) or of things (\nuniversitates rerum\n), which are public juridic persons, are so joined that from them one aggregate (\nuniversitas\n) is constituted which also possesses juridic personality, this new juridic person obtains the goods and patrimonial rights proper to the prior ones and assumes the obligations with which they were burdened. With regard to the allocation of goods in particular and to the fulfillment of obligations, however, the intention of the founders and donors as well as acquired rights must be respected.","fr":"S'il y a fusion d'ensembles de personnes ou de choses qui sont des personnes juridiques publiques pour n'en constituer qu'un seul jouissant lui-même de la personnalité juridique, cette nouvelle personne juridique acquiert les droits et les biens patrimoniaux des précédentes et reçoit les charges qui leur incombaient; mais surtout en ce qui concerne la destination des biens et l'accomplissement des charges, la volonté des fondateurs et des donateurs ainsi que les droits acquis devront être respectés.","it":"Se gli insiemi sia di persone sia di cose, che sono persone giuridiche pubbliche, si congiungano in tale maniera che dai medesimi sia costituito un unico insieme dotato anch'esso di personalità giuridica, questa nuova persona giuridica ottiene i beni e i diritti patrimoniali propri dei precedenti e assume gli oneri, di cui i medesimi erano gravati; per quanto concerne poi la destinazione dei beni e l'adempimento degli oneri, devono essere salvaguardati la volontà dei fondatori e degli offerenti e i diritti acquisiti."}},{"canon":122,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si universitas, quae gaudet personalitate iuridica publica, ita dividatur ut aut illius pars alii personae iuridicae uniatur aut ex parte dismembrata distincta persona iuridica publica erigatur, auctoritas ecclesiastica, cui divisio competat, curare debet per se vel per exsecutorem, servatis quidem in primis tum fundatorum ac oblatorum voluntate tum iuribus quaesitis tum probatis statutis:\n1° ut communia, quae dividi possunt, bona atque iura patrimonialia necnon aes alienum aliaque onera dividantur inter personas iuridicas, de quibus agitur, debita cum proportione ex aequo et bono, ratione habita omnium adiunctorum et necessitatum utriusque;\n2° ut usus et ususfructus communium bonorum, quae divisioni obnoxia non sunt, utrique personae iuridicae cedant, oneraque iisdempropria utrique imponantur, servata item debita proportione ex aequo et bono definienda.","en":"If an aggregate (\nuniversitas\n) which possesses public juridic personality is so divided either that a part of it is united with another juridic person or that a distinct public juridic person is erected from the separated part, the ecclesiastical authority competent to make the division, having observed before all else the intention of the founders and donors, the acquired rights, and the approved statutes, must take care personally or through an executor:\n1/ that common, divisible, patrimonial goods and rights as well as debts and other obligations are divided among the juridic persons concerned, with due proportion in equity and justice, after all the circumstances and needs of each have been taken into account;\n2/ that the use and usufruct of common goods which are not divisible accrue to each juridic person and that the obligations proper to them are imposed upon each, in due proportion determined in equity and justice.","fr":"Si l'ensemble qui jouit de la personnalité juridique publique est divisé de telle sorte qu'une de ses parties est unie à une autre personne juridique, ou que la partie démembrée est érigée en une personne juridique distincte, l'autorité ecclésiastique compétente pour la division, en respectant avant tout tant la volonté des fondateurs et des donateurs que les droits acquis ainsi que les statuts approuvés, doit veiller, par elle-même ou par un exécuteur à ce que:\n1 ce qui est commun et divisible soit partagé, biens, droits patrimoniaux, dettes et autres choses, entre les personnes juridiques concernées, selon une proportion équitable et juste, compte tenu de toutes les circonstances et nécessités de chacune;\n2 l'usage et l'usufruit des biens communs qui ne sont pas divisibles reviennent à l'une et à l'autre des personnes juridiques, et que les charges qui grèvent ces biens incombent à chacune, selon aussi une proportion équitable et juste à définir.","it":"Se l'insieme, che gode di personalità giuridica pubblica, si divide in maniera tale che o una parte di esso sia unita a un'altra persona giuridica o dalla parte divisa si eriga una distinta persona giuridica pubblica, l'autorità ecclesiastica cui compete la divisione deve curare personalmente o per mezzo di un esecutore, osservati invero in primo luogo sia la volontà dei fondatori e degli offerenti sia i diritti acquisiti sia infine gli statuti approvati:\n1) che i beni comuni divisibili e i diritti patrimoniali come pure i debiti e gli altri oneri siano divisi tra le persone giuridiche di cui si tratta con debita proporzione secondo il giusto e l'onesto, tenuto conto di tutte le circostanze e delle necessità di entrambe;\n2) che l'uso e l'usufrutto dei beni comuni, che non sono sottoposti a divisione, tornino a vantaggio di tutte e due le persone giuridiche, e che gli oneri propri alle medesime siano imposti a entrambe, osservata parimenti la dovuta proporzione da definirsi secondo il giusto e l'onesto."}},{"canon":123,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Extincta persona iuridica publica, destinatio eiusdem bonorum iuriumque patrimonialium itemque onerum regitur iure et statutis, quae, si sileant, obveniunt personae iuridicae immediate superiori, salvis semper fundatorum vel oblatorum voluntate necnon iuribus quaesitis; extincta persona iuridica privata, eiusdem bonorum et onerum destinatio statutis regitur.\n\nDE ACTIBUS IURIDICIS","en":"Upon the extinction of a public juridic person, the allocation of its goods, patrimonial rights, and obligations is governed by law and its statutes; if these give no indication, they go to the juridic person immediately superior, always without prejudice to the intention of the founders and donors and acquired rights. Upon the extinction of a private juridic person, the allocation of its goods and obligations is governed by its own statutes.\n(\nn\n: indicates that \n the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nFor","fr":"Si une personne juridique publique s'éteint, la destination de ses biens et des droits patrimoniaux ainsi que ses charges, est réglée par le droit et les statuts; en cas de silence de ceux-ci, ils échoient à la personne juridique immédiatement supérieure, réserve toujours faite de la volonté des fondateurs ou des donateurs ainsi que des droits acquis; si une personne juridique privée s'éteint la destination de ses biens et de ses charges est réglée par ses propres statuts.","it":"Estinta la persona giuridica pubblica, la destinazione dei beni e dei diritti patrimoniali e parimenti degli oneri della medesima viene retta dal diritto e dagli statuti; se questi tacciono, essi toccano in sorte alla persona giuridica immediatamente superiore, salvi sempre la volontà dei fondatori e degli offerenti come pure i diritti acquisiti; estinta la persona giuridica privata, la destinazione dei beni e degli oneri della medesima è retta dagli statuti propri."}},{"canon":124,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ad validitatem actus iuridici requiritur ut a persona habili sit positus, atque in eodem adsint quae actum ipsum essentialiter constituunt, necnon sollemnia et requisita iure ad validitatem actus imposita.\n§ 2. Actus iuridicus quoad sua elementa externa rite positus praesumitur validus.","en":"§1. For the validity of a juridic act it is required that the act is placed by a qualified person and includes those things which essentially constitute the act itself as well as the formalities and requirements imposed by law for the validity of the act.\n§2. A juridic act placed correctly with respect to its external elements is presumed valid.","fr":"§ 1. Pour qu'un acte juridique soit valide, il est requis qu'il soit posé par une personne capable, qu'il réunisse les éléments constitutifs qui lui sont essentiels et que soient respectées les formalités et les exigences imposées par le droit pour sa validité.\n§ 2. Un acte juridique régulièrement posé quant à ses éléments extérieurs est présumé valide.","it":"§1. Per la validità dell'atto giuridico, si richiede che sia posto da una persona abile, e che in esso ci sia ciò che costituisce essenzialmente l'atto stesso, come pure le formalità e i requisiti imposti dal diritto per la validità dell'atto.\n§2. L'atto giuridico posto nel debito modo riguardo ai suoi elementi esterni si presume valido."}},{"canon":125,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Actus positus ex vi ab extrinseco personae illata, cui ipsa nequaquam resistere potuit, pro infecto habetur.\n§ 2. Actus positus ex metu gravi, iniuste incusso, aut ex dolo, valet, nisi aliud iure caveatur; sed potest per sententiam iudicis rescindi, sive ad instantiam partis laesae eiusve in iure successorum sive ex officio.","en":"§1. An act placed out of force inflicted on a person from without, which the person was not able to resist in any way, is considered as never to have taken place.\n§2. An act placed out of grave fear, unjustly inflicted, or out of malice is valid unless the law provides otherwise. It can be rescinded, however, through the sentence of a judge, either at the instance of the injured party or of the party’s successors in law, or ex officio.","fr":"§ 1. L'acte posé sous l'influence d'une force extrinsèque, à laquelle son auteur n'a pu aucunement résister, est réputé nul.\n§ 2. L'acte posé sous l'effet d'une crainte grave injustement infligée, ou d'un dol, est valide sauf autre disposition du droit; mais il peut être rescindé par sentence du juge, ou à la demande de la partie lésée ou de ses ayants droit, ou d'office.","it":"§1. L' atto posto per violenza inferta dall'esterno alla persona, cui essa stessa in nessun modo poté resistere, è nullo.\n§2. L'atto posto per timore grave, incusso ingiustamente, o per dolo, vale, a meno che non sia disposto altro dal diritto; ma può essere rescisso per sentenza del giudice, sia su istanza della parte lesa o dei suoi successori nel diritto, sia d'ufficio."}},{"canon":126,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Actus positus ex ignorantia aut ex errore, qui versetur circa id quod eius substantiam constituit, aut qui recidit in condicionem\nsine qua non\n, irritus est; secus valet, nisi aliud iure caveatur, sed actus ex ignorantia aut ex errore initus locum dare potest actioni rescissoriae ad normam iuris.","en":"An act placed out of ignorance or out of error concerning something which constitutes its substance or which amounts to a condition sine qua non is invalid. Otherwise it is valid unless the law makes other provision. An act entered into out of ignorance or error, however, can give rise to a rescissory action according to the norm of law.","fr":"L'acte posé par ignorance ou par erreur portant sur ce qui constitue la substance de l'acte ou qui équivaut à une condition sine qua non, est nul; autrement il est valide, sauf autre disposition du droit; mais l'acte posé par ignorance ou par erreur peut donner lieu selon le droit à une action rescisoire.","it":"L'atto posto per ignoranza o per errore, che verta intorno a ciò che ne costituisce la sostanza, o che ricada nella condizione\nsine qua non\n, è nullo; altrimenti vale, se dal diritto non è disposto altro, ma l'atto compiuto per ignoranza o per errore può dar luogo all'azione rescissoria a norma del diritto."}},{"canon":127,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"exquirendum.","en":"§1. When it is established by law that in order to place acts a superior needs the consent or counsel of some college or group of persons, the college or group must be convoked according to the norm of","fr":"§ 1. Lorsque le droit prescrit que le Supérieur, pour poser un acte, a besoin du consentement ou de l'avis d'un collège ou d'un groupe de personnes, le collège ou le groupe doit être convoqué selon le","it":"."}},{"canon":128,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Quicunque illegitime actu iuridico, immo quovis alio actu dolo vel culpa posito, alteri damnum infert, obligatione tenetur damnum illatum reparandi.\n\nDE POTESTATE REGIMINIS","en":"Whoever illegitimately inflicts damage upon someone by a juridic act or by any other act placed with malice or negligence is obliged to repair the damage inflicted.","fr":"Quiconque cause illégitimement un dommage à autrui par un acte juridique ou encore par un autre acte quelconque posé avec dol ou faute, est tenu par l'obligation de réparer le dommage causé.","it":"Chiunque illegittimamente con un atto giuridico, anzi con qualsiasi altro atto posto con dolo o con colpa, arreca danno ad un altro, è tenuto all'obbligo di riparare il danno arrecato."}},{"canon":129,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestatis regiminis, quae quidem ex divina institutione est in Ecclesia et etiam potestas iurisdictionis vocatur, ad normam praescriptorum iuris, habilis sunt qui ordine sacro sunt insigniti.\n§ 2. In exercitio eiusdem potestatis, christifideles laici ad normam iuris cooperari possunt.","en":"§1. Those who have received sacred orders are qualified, according to the norm of the prescripts of the law, for the power of governance, which exists in the Church by divine institution and is also called the power of jurisdiction.\n§2. Lay members of the Christian faithful can cooperate in the exercise of this same power according to the norm of law.","fr":"§ 1. Au pouvoir de gouvernement qui dans l'Église est vraiment d'institution divine et est encore appelé pouvoir de juridiction, sont aptes, selon les dispositions du droit, ceux qui ont reçu l'ordre sacré.\n§ 2. À l'exercice de ce pouvoir, les fidèles laïcs peuvent coopérer selon le droit.","it":"§1. Sono abili alla potestà di governo, che propriamente è nella Chiesa per istituzione divina e viene denominata anche potestà di giurisdizione, coloro che sono insigniti dell'ordine sacro, a norma delle disposizioni del diritto.\n§2. Nell'esercizio della medesima potestà, i fedeli laici possono cooperare a norma del diritto."}},{"canon":130,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Potestas regiminis de se exercetur pro foro externo, quandoque tamen pro solo foro interno, ita quidem ut effectus quos eius exercitium natum est habere pro foro externo, in hoc foro non recognoscantur, nisi quatenus id determinatis pro casibus iure statuatur.","en":"Of itself, the power of governance is exercised for the external forum; sometimes, however, it is exercised for the internal forum alone, so that the effects which its exercise is meant to have for the external forum are not recognized there, except insofar as the law establishes it in determined cases.","fr":"Le pouvoir de gouvernement s'exerce de soi au for externe; cependant il s'exerce parfois au for interne seul; les effets que son exercice a naturellement au for externe ne sont alors reconnus dans ce for que dans la mesure où le droit en décide pour des cas déterminés.","it":"La potestà di governo di per sé è esercitata nel foro esterno, talora tuttavia nel solo foro interno, in modo tale però che gli effetti che il suo esercizio ha originariamente nel foro esterno, in questo foro non vengano riconosciuti, se non in quanto ciò è stabilito dal diritto per casi determinati."}},{"canon":131,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestas regiminis ordinaria ea est, quae ipso iure alicui officio adnectitur; delegata, quae ipsi personae non mediante officio conceditur.\n§ 2. Potestas regiminis ordinaria potest esse sive propria sive vicaria.\n§ 3. Ei qui delegatum se asserit, onus probandae delegationis incumbit.","en":"§1. The ordinary power of governance is that which is joined to a certain office by the law itself; delegated, that which is granted to a person but not by means of an office.\n§2. The ordinary power of governance can be either proper or vicarious.\n§3. The burden of proving delegation rests on the one who claims to have been delegated.","fr":"§ 1. Le pouvoir de gouvernement est dit ordinaire lorsqu'il est attaché par le droit lui-même à un office; il est délégué lorsqu'il est accordé à la personne elle-même sans médiation d'un office.\n§ 2. Le pouvoir ordinaire de gouvernement peut être propre ou vicarial.\n§ 3. Qui se prétend délégué doit prouver sa délégation.","it":"§1. La potestà di governo ordinaria è quella che dallo stesso diritto è annessa a un ufficio; la potestà delegata, quella che è concessa alla persona stessa, non mediante l'ufficio.\n§2. La potestà di governo ordinaria può essere sia propria sia vicaria.\n§3. A chi si asserisce delegato, incombe l'onere di provare la delega."}},{"canon":132,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Facultates habituales reguntur praescriptis de potestate delegata.\n§ 2. Attamen nisi in eius concessione aliud expresse caveatur aut electa sit industria personae, facultas habitualis Ordinario concessa non perimitur resoluto iure Ordinarii cui concessa est, etiamsi ipse eam exsequi coeperit, sed transit ad quemvis Ordinarium qui ipsi in regimine succedit.","en":"§1. Habitual faculties are governed by the prescripts for delegated power.\n§2. Nevertheless, unless the grant expressly provides otherwise or the ordinary was chosen for personal qualifications, a habitual faculty granted to an ordinary is not withdrawn when the authority of the ordinary to whom it was granted expires, even if he has begun to execute it, but the faculty transfers to any ordinary who succeeds him in governance.","fr":"§ 1. Les facultés habituelles sont régies par les dispositions relatives au pouvoir délégué.\n§ 2. Cependant, sauf autre disposition stipulée expressément dans l'acte de concession, ou si la personne a été choisie en raison de ses qualités personnelles, une faculté habituelle accordée à un Ordinaire ne disparaît pas à l'expiration du droit de cet Ordinaire, même si celui-ci avait commencé à l'exercer, mais elle passe à l'Ordinaire qui lui succède dans le gouvernement.","it":"§1. Le facoltà abituali vengono rette dalle disposizioni sulla potestà delegata.\n§2. Purtuttavia se nella sua concessione non è disposto espressamente altro o non è stata scelta l'abilità specifica della persona, la facoltà abituale concessa all'Ordinario non è annullata venendo meno il diritto dell'Ordinario cui fu concessa, sebbene egli stesso abbia iniziato a eseguirla, ma passa a qualsiasi Ordinario che gli succede nel governo."}},{"canon":133,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Delegatus qui sive circa res sive circa personas mandati sui fines excedit, nihil agit.\n§ 2. Fines sui mandati excercere non intellegitur delegatus qui aliomodo ac in mandato determinatur, ea peragit ad quae delegatus est, nisi modus ab ipso delegante ad validitatem fuerit praescriptus.","en":"§1. A delegate who exceeds the limits of the mandate with respect to either matters or persons does not act at all.\n§2. A delegate who carries out those things for which the person was delegated in some manner other than that determined in the mandate is not considered to exceed the limits of the mandate unless the manner was prescribed for validity by the one delegating.","fr":"§ 1. Le délégué qui dépasse les limites de son mandat, que ce soit en ce qui regarde les choses ou en ce qui concerne les personnes, n'a rien fait.\n§ 2. Ne dépasse pas les limites de son mandat le délégué qui accomplit l'objet de sa délégation d'une manière autre que celle qui a été déterminée dans le mandat, à moins que le délégant n'ait lui-même imposé la manière d'agir à peine de nullité.","it":"§1. Il delegato, che oltrepassa i limiti del suo mandato sia circa le cose sia circa le persone, agisce invalidamente.\n§2. Non si reputa che il delegato oltrepassi i limiti del suo mandato se compie ciò per cui fu delegato in modo diverso da quello determinato dal mandato, a meno che il modo non sia stato imposto per la validità dallo stesso delegante."}},{"canon":134,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Nomine Ordinarii in iure intelleguntur, praeter Romanum Pontificem, Episcopi dioecesani aliique qui, etsi ad interim tantum, praepositi sunt alicui Ecclesiae particulari vel communitati eidem aequiparatae ad normam","en":"§1. In addition to the Roman Pontiff, by the title of ordinary are understood in the law diocesan bishops and others who, even if only temporarily, are placed over some particular church or a community equivalent to it according to the norm of","fr":"§ 1. Par Ordinaire, on entend en droit, outre le Pontife Romain, les Évêques diocésains et ceux qui, même à titre temporaire seulement, ont la charge d'une Église particulière ou d'une communauté dont le statut est équiparé au sien selon le","it":"§1.\n1. Il\nsodale non chierico\ndi un Istituto di vita \n consacrata o Società di vita apostolica clericale di diritto \n pontificio è\nnominato\nSuperiore locale dal Moderatore \n supremo con il consenso del suo Consiglio.\n2. Il\nsodale non chierico\ndi un Istituto di vita \n consacrata o di una Società di vita apostolica clericale di diritto \n pontificio è\nnominato\nSuperiore maggiore, dopo aver \n ottenuto licenza scritta della Congregazione per gli Istituti di \n vita consacrata e le Società di vita apostolica su istanza del \n Moderatore supremo con il consenso del Consiglio.\n3. Il\nsodale non chierico\ndi un Istituto di vita \n consacrata o di una Società di vita apostolica clericale di Diritto \n Pontificio\neletto\nModeratore supremo o Superiore \n maggiore, secondo le modalità previste dal diritto proprio, \n necessita della conferma – mediante licenza scritta – della \n Congregazione per gli Istituti di vita consacrata e le Società di \n vita apostolica.\n4. Nei casi previsti ai §§2-3 la Congregazione per gli Istituti \n di vita consacrata e le Società di vita apostolica si riserva di \n valutare il singolo caso e le motivazioni addotte dal Moderatore \n supremo o dal Capitolo generale.\nIl Santo Padre ha altresì ordinato che il presente Rescritto sia \n pubblicato su L’Osservatore Romano, e successivamente nel \n commentario ufficiale degli Acta Apostolicae Sedis, entrando in \n vigore in data odierna.\nDal Vaticano, 18 maggio 2022\nJoão Braz Card. de Aviz\nPrefetto\nJosé Rodríguez Carballo, O.F.M.\nArcivescovo Segretario\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio»\nCompetentias quasdam decernere\n, 11 febbraio 2022)]:"}},{"canon":135,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestas regiminis distinguitur in legislativam, exsecutivam et iudicialem.\n§ 2. Potestas legislativa exercenda est modo iure praescripto, et ea qua in Ecclesia gaudet legislator infra auctoritatem supremam, valide delegari nequit, nisi aliud iure explicite caveatur; a legislatore inferiore lex iuri superiori contraria valide ferri nequit.\n§ 3. Potestas iudicialis, qua gaudent iudices aut collegia iudicialia, exercenda est modo iure praescripto, et delegari nequit, nisi ad actus cuivis decreto aut sententia praeparatorios perficiendos.\n§ 4. Ad potestatis exsecutivae exercitium quod attinet, serventur praescripta canonum qui sequuntur.","en":"§1. The power of governance is distinguished as legislative, executive, and judicial.\n§2. Legislative power must be exercised in the manner prescribed by law; that which a legislator below the supreme authority possesses in the Church cannot be validly delegated unless the law explicitly provides otherwise. A lower legislator cannot validly issue a law contrary to higher law.\n§3. Judicial power, which judges or judicial colleges possess, must be exercised in the manner prescribed by law and cannot be delegated except to perform acts preparatory to some decree or sentence.\n§4. In what pertains to the exercise of executive power, the prescripts of the following canons are to be observed.","fr":"§ 1. Dans le pouvoir de gouvernement, on distingue les pouvoirs législatif, exécutif et judiciaire.\n§ 2. Le pouvoir législatif doit s'exercer selon les modalités prescrites par le droit; celui qu'un législateur inférieur à l'autorité suprême détient dans l'Église ne peut être délégué validement sauf autre disposition expresse du droit; une loi contraire au droit supérieur ne peut être validement portée par un législateur inférieur.\n§ 3. Le pouvoir judiciaire que possèdent les juges ou les collèges judiciaires doit être exercé selon les modalités prescrites par le droit; il ne peut être délégué si ce n'est pour accomplir les actes préparatoires à un décret ou à une sentence.\n§ 4. En ce qui concerne l'exercice du pouvoir exécutif, les dispositions des canons suivants seront observées.","it":"§1. La potestà di governo si distingue in legislativa, esecutiva e giudiziale.\n§2. La potestà legislativa si deve esercitare nel modo stabilito dal diritto, e quella di cui gode nella Chiesa il legislatore al di sotto dell'autorità suprema, non può essere validamente delegata, se non è disposto esplicitamente altro dal diritto; da parte del legislatore inferiore non può essere data validamente una legge contraria al diritto superiore.\n§3. La potestà giudiziale, di cui godono i giudici e i collegi giudiziari, è da esercitarsi nel modo stabilito dal diritto, e non può essere delegata, se non per eseguire gli atti preparatori di un qualsiasi decreto o sentenza.\n§4. Per ciò che concerne l'esercizio della potestà esecutiva, si osservino le disposizioni dei canoni che seguono."}},{"canon":136,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Potestatem exsecutivam aliquis, licet extra territorium exsistens, exercere valet in subditos, etiam a territorio absentes, nisi aliud ex rei natura aut ex iuris praescripto constet; in peregrinos in territorio actu degentes, si agatur defavoribus concedendis aut de exsecutioni mandandis sive legibus universalibus sive legibus particularibus, quibus ipsi ad normam","en":"Unless the nature of the matter or a prescript of law establishes otherwise, a person is able to exercise executive power over his subjects, even when he or they are outside his territory; he is also able to exercise this power over travelers actually present in the territory if it concerns granting favors or executing universal laws or particular laws which bind them according to the norm of","fr":"Le titulaire du pouvoir exécutif, même lorsqu'il est hors de son territoire, exerce validement son pouvoir sur ses sujets, même absents du territoire, à moins qu'il ne s'avère par la nature de l'affaire ou une disposition du droit qu'il en va autrement; il exerce aussi son pouvoir sur les étrangers présents sur son territoire, s'il s'agit de la concession de mesures favorables ou de l'application des lois universelles ou particulières auxquelles ils sont tenus selon le","it":"Pur stando fuori del territorio, la potestà esecutiva si può esercitare validamente verso i sudditi, benché assenti dal territorio, a meno che non consti altro dalla natura della cosa o dal disposto del diritto; la si può esercitare verso i forestieri che si trovano attualmente nel territorio, se si tratta di concedere favori o di mandare ad esecuzione sia le leggi universali sia le leggi particolari, alle quali gli stessi sono tenuti a norma del"}},{"canon":137,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestas exsecutiva ordinaria delegari potest tum ad actum tum ad universitatem casuum, nisi aliud iure expresse caveatur.\n§ 2. Potestas exsecutiva ab Apostolica Sede delegata subdelegari potest sive ad actum sive ad universitatem casuum, nisi electa fuerit industria personae aut subdelegatio fuerit expresse prohibita.\n§ 3. Potestas exsecutiva delegata ab alia auctoritate potestatem ordinariam habente, si ad universitatem casuum delegata sit, in singulis tantum casibus subdelegari potest; si vero ad actum aut ad actus determinatos delegata sit, subdelegari nequit, nisi de expressa delegantis concessione.\n§ 4. Nulla potestas subdelegata iterum subdelegari potest, nisi id expresse a delegante concessum fuerit.","en":"§1. Ordinary executive power can be delegated both for a single act and for all cases unless the law expressly provides otherwise.\n§2. Executive power delegated by the Apostolic See can be subdelegated for a single act or for all cases unless the delegate was chosen for personal qualifications or subdelegation was expressly forbidden.\n§3. Executive power delegated by another authority who has ordinary power can be subdelegated only for individual cases if it was delegated for all cases. If it was delegated for a single act or for determined acts, however, it cannot be subdelegated except by express grant of the one delegating.\n§4. No subdelegated power can be subdelegated again unless the one delegating has expressly granted this.","fr":"§ 1. Le pouvoir exécutif ordinaire peut être délégué pour un acte particulier ou pour un ensemble de cas, à moins d'une autre disposition expresse du droit.\n§ 2. Le pouvoir exécutif délégué par le Siège Apostolique peut être subdélégué pour un acte particulier ou pour un ensemble de cas, à moins que le délégué n'ait été choisi en raison de ses qualités personnelles ou que la subdélégation n'ait été expressément interdite.\n§ 3. Le pouvoir exécutif délégué par une autre autorité ayant pouvoir ordinaire, s'il a été délégué pour un ensemble de cas, ne peut être subdélégué que cas par cas; s'il a été délégué pour un acte particulier ou pour des actes déterminés, il ne peut être subdélégué sans concession expresse du délégant.\n§ 4. Aucun pouvoir subdélégué ne peut de nouveau être subdélégué sans concession expresse du délégant.","it":"§1. La potestà esecutiva ordinaria può essere delegata sia per un atto sia per un insieme di casi, a meno che non sia disposto espressamente altro dal diritto.\n§2. La potestà esecutiva delegata dalla Sede Apostolica può essere suddelegata sia per un atto sia per un insieme di casi, a meno che non sia stata scelta l'abilità specifica della persona o non sia stata espressamente proibita la suddelega.\n§3. La potestà esecutiva delegata da un'altra autorità che ha potestà ordinaria, se è stata delegata per un insieme di casi, può essere suddelegata soltanto in casi singoli; se invece è stata delegata per un atto o per atti determinati, non può essere suddelegata, se non per espressa concessione del delegante.\n§4. Nessuna potestà suddelegata può essere nuovamente suddelegata, se ciò non fu concesso espressamente da parte del delegante."}},{"canon":138,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Potestas exsecutiva ordinaria necnon potestas ad universitatem casuum delegata, late interpretanda est, alia vero quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, ea quoque intelleguntur concessa sine quibus eadem potestas exerceri nequit.","en":"Ordinary executive power as well as power delegated for all cases must be interpreted broadly; any other, however, must be interpreted strictly. Nevertheless, one who has delegated power is understood to have been granted also those things without which the delegate cannot exercise this power.","fr":"Le pouvoir exécutif ordinaire et le pouvoir délégué pour un ensemble de cas sont d'interprétation large, les autres d'interprétation stricte; toutefois, celui à qui un pouvoir a été délégué sera censé avoir reçu aussi toutes les facultés nécessaires à son exercice.","it":"La potestà esecutiva ordinaria come pure la potestà delegata per un insieme di casi, è da interpretarsi in senso largo, qualsiasi altra invece in senso stretto; tuttavia a chi è stata delegata la potestà, s'intendono concesse anche quelle facoltà senza le quali la medesima potestà non può essere esercitata."}},{"canon":139,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Nisi aliud iure statuatur, eo quod quis aliquam auctoritatem, etiam superiorem, competentem adeat, non suspenditur alius auctoritatis competentis exsecutiva potestas, sive haec ordinaria est sive delegata.\n§ 2. Causae tamen ad superiorem auctoritatem delatae ne se immisceat inferior, nisi ex gravi urgetique causa; quo in casu statim superiorem de re moneat.","en":"§1. Unless the law determines otherwise, the fact that a person approaches some competent authority, even a higher one, does not suspend the executive power, whether ordinary or delegated, of another competent authority.\n§2. Nevertheless, a lower authority is not to become involved in cases submitted to a higher authority except for a grave and urgent cause; in this case, the lower authority is immediately to notify the higher concerning the matter.","fr":"§ 1. À moins d'une disposition autre du droit, le fait de s'adresser à une autorité compétente, même supérieure, ne suspend pas le pouvoir exécutif, ordinaire ou délégué, d'une autorité compétente.\n§ 2. Toutefois, une autorité inférieure n'interviendra pas dans une affaire portée devant une autorité supérieure, à moins d'une raison grave et urgente; auquel cas, elle en avisera aussitôt l'autorité supérieure.","it":"§1. Se non è stabilito altro dal diritto, per il fatto che uno si rivolga a qualche autorità competente, anche superiore, non si sospende la potestà esecutiva dell'altra autorità competente, sia essa ordinaria oppure delegata.\n§2. Tuttavia l'inferiore non s'intrometta nella questione deferita all'autorità superiore, se non per causa grave e urgente; nel qual caso avverta immediatamente il superiore della cosa."}},{"canon":140,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Pluribus in solidum ad idem negotium agendum delegatis, qui prius negotium tractare inchoaverit alios ab eodem agendo excludit, nisi postea impeditus fuerit aut in negotio peragendo ulterius procedere noluerit.\n§ 2. Pluribus collegialiter ad negotium agendum delegatis, omnes procedere debent ad normam","en":"§1. When several persons have been delegated in solidum to transact the same affair, the one who first begins to deal with it excludes the others from doing so unless that person subsequently was impeded or did not wish to proceed further in carrying it out.\n§2. When several persons have been delegated collegially to transact an affair, all must proceed according to the norm of","fr":"§ 1. Si plusieurs ont été délégués solidairement pour traiter une même affaire, celui qui a commencé le premier à la traiter en exclut les autres, à moins que, par la suite, il ne soit empêché ou qu'il ne veuille pas continuer à la traiter.\n§ 2. Si plusieurs ont été délégués collégialement pour traiter une affaire, tous doivent procéder selon le","it":"§1. Qualora siano stati delegati parecchi a trattare in solido lo stesso affare, chi per primo abbia iniziato a svolgere l'affare esclude gli altri dal trattarlo, a meno che in seguito non sia stato impedito o non abbia voluto procedere ulteriormente nel condurlo a termine.\n§2. Qualora siano stati delegati parecchi collegialmente a trattare un affare, tutti devono procedere a norma del"}},{"canon":141,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Pluribus successive delegatis, ille negotium expediat, cuius mandatum anterius est, nec postea revocatum fuit.","en":"When several persons have been delegated successively, that person is to take care of the affair whose mandate is the earlier and has not been subsequently revoked.","fr":"Si plusieurs ont été successivement délégués, celui dont le mandat est le plus ancien et n'a pas été ensuite révoqué réglera l'affaire.","it":"Qualora siano stati delegati parecchi successivamente, sbrighi l'affare colui, il cui mandato è anteriore, né fu poi revocato."}},{"canon":142,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestas delegata extinguitur: expleto mandato; elapso tempore vel exhausto numero casuum pro quibus concessa fuit; cessante causa finali delegationis; revocatione delegantis delegato directe intimata necnon renuntiatione delegati deleganti significata et eo acceptata; non autem resoluto iure delegantis, nisi id ex appositis clausulis appareat.\n§ 2. Actus tamen ex potestate delegate, quae exercetur pro solo foro interno, per inadvertentiam positus, elapso concessionis tempore, validus est.","en":"§1. Delegated power ceases: by fulfillment of the mandate; by expiration of the time or completion of the number of cases for which it was granted; by cessation of the purpose for the delegation; by revocation of the one delegating directly communicated to the delegate as well as by resignation of the delegate made known to and accepted by the one delegating. It does not cease, however, when the authority of the one delegating expires unless this appears in attached clauses.\n§2. Nevertheless, an act of delegated power which is exercised for the internal forum alone and is placed inadvertently after the lapse of the time limit of the grant is valid.","fr":"§ 1. Le pouvoir délégué s'éteint à l'accomplissement du mandat, avec le terme de sa durée ou à l'épuisement du nombre de cas pour lequel il a été donné; à la disparition du but de la délégation; avec la révocation du délégant signifiée directement au délégué, ainsi qu'avec la renonciation du délégué à son mandat signifiée au délégant et acceptée par celui-ci; mais le pouvoir délégué ne s'éteint pas à l'extinction du droit du délégant, à moins que cela ne résulte des clauses du mandat.\n§ 2. Cependant, un acte accompli par inadvertance, en vertu d'un pouvoir délégué exercé au seul for interne, alors que la durée du mandat est écoulée, est valide.","it":"§1. La potestà delegata si estingue compiuto il mandato; trascorso il tempo o esaurito il numero dei casi per i quali fu concessa; cessando la causa finale della delega; per revoca del delegante intimata direttamente al delegato come pure per rinuncia del delegato fatta conoscere al delegante e da lui accettata; non si estingue invece venendo meno il diritto del delegante, eccetto che ciò non appaia dalle clausole apposte.\n§2\n. Tuttavia l'atto, proveniente da potestà delegata che si esercita nel solo foro interno, posto per inavvertenza dopo la scadenza del tempo di concessione, è valido."}},{"canon":143,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Potestas ordinaria extinguitur amisso officio cui adnectitur.\n§ 2. Nisi aliud iure caveatur, suspenditur potestas ordinaria, si contra privationem vel amotionem ab officio legitime appellatur vel recursus interponitur.","en":"§1. Ordinary power ceases by loss of the office to which it is connected.\n§2. Unless the law provides otherwise, ordinary power is suspended if, legitimately, an appeal is made or a recourse is lodged against privation of or removal from office.","fr":"§ 1. Le pouvoir ordinaire s'éteint par la perte de l'office auquel il est attaché.\n§ 2. Sauf autre disposition du droit, le pouvoir ordinaire est suspendu s'il est légitimement fait appel ou formé un recours contre la privation ou la révocation d'un office.","it":"§1. La potestà ordinaria si estingue con la perdita dell'ufficio cui è annessa.\n§2. Se non sia disposto altro dal diritto, la potestà ordinaria è sospesa, qualora si appelli legittimamente o s'interponga un ricorso contro la privazione o la rimozione dall'ufficio."}},{"canon":144,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. In errore communi de facto aut de iure, itemque in dubio positivo et probabili sive iuris sive facti, supplet Ecclesia, pro foro tam externo quam interno, potestatem regiminis exsecutivam.\n§ 2. Eadem norma applicatur facultatibus de quibus in cann. 882, 883, 966, et 1111, § 1.\n\nDE OFFICIIS ECCLESIASTICIS","en":"§1. In factual or legal common error and in positive and probable doubt of law or of fact, the Church supplies executive power of governance for both the external and internal forum.\n§2. The same norm is applied to the faculties mentioned in cann. 882, 883, 966, and 1111, §1.","fr":"§ 1. En cas d'erreur commune de fait ou de droit, comme en cas de doute positif et probable de droit ou de fait, l'Église supplée le pouvoir exécutif de gouvernement tant au for externe qu'au for interne.\n§ 2. Cette règle s'applique aux facultés dont il s'agit aux cann. 882, 883, 966 et 1111, § 1.","it":"§1. Nell'errore comune di fatto o di diritto, e parimenti nel dubbio positivo e probabile sia di diritto sia di fatto, la Chiesa supplisce, tanto nel foro esterno quanto interno, la potestà di governo esecutiva.\n§2. La stessa norma si applica alle facoltà di cui nei\ncann. 882\n,\n883\n,\n966\n, e\n1111, §1\n."}},{"canon":145,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Officium ecclesiasticum est quodlibet munus ordinatione sive divina sive ecclesiastica stabiliter constitutum in finem spiritualem exercendum.\n§ 2. Obligationes et iura singulis officiis ecclesiasticis propria definiuntur sive ipso iure quo officium constituitur, sive decreto auctoritatis competentis quo constituitur simul et confertur.\nCAPUT I\nDE PROVISIONE\nOFFICII ECCLESIASTICI","en":"§1. An ecclesiastical office is any function constituted in a stable manner by divine or ecclesiastical ordinance to be exercised for a spiritual purpose.\n§2. The obligations and rights proper to individual ecclesiastical offices are defined either in the law by which the office is constituted or in the decree of the competent authority by which the office is at the same time constituted and conferred.\nCHAPTER I.\nPROVISION OF ECCLESIASTICAL OFFICE","fr":"§ 1. Un office ecclésiastique est toute charge constituée de façon stable par disposition divine ou ecclésiastique pour être exercée en vue d'une fin spirituelle.\n§ 2. Les obligations et les droits propres à chaque office ecclésiastique sont déterminés par le droit qui le constitue ou par le décret de l'autorité compétente qui, tout ensemble, le constitue et le confère.","it":"§1. L'ufficio ecclesiastico è qualunque incarico, costituito stabilmente per disposizione sia divina sia ecclesiastica, da esercitarsi per un fine spirituale.\n§2. Gli obblighi e i diritti propri dei singoli uffici ecclesiastici sono definiti sia dallo stesso diritto con cui l'ufficio viene costituito, sia dal decreto dell'autorità competente con cui viene insieme costituito e conferito."}},{"canon":146,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Officium ecclesiasticum sine provisione canonica valide obtineri nequit.","en":"An ecclesiastical office cannot be acquired validly without canonical provision.","fr":"Un office ecclésiastique ne peut être validement obtenu sans provision canonique.","it":"L'ufficio ecclesiastico non può essere validamente ottenuto senza provvisione canonica."}},{"canon":147,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Provisio officii ecclesiastici fit: per liberam collationem ab auctoritate ecclesiastica competenti; per institutionem ab eadem datam, si praecesserit praesentatio; per confirmationem vel admissionem ab eadem factam, si praecesserit electio vel postulatio; tandem per simplicem electionem et electi acceptationem, si electio non egeat confirmatione.","en":"The provision of an ecclesiastical office is made: through free conferral by a competent ecclesiastical authority; through installation by the same authority if presentation preceded it; through confirmation or admission granted by the same authority if election or postulation preceded it; finally, through simple election and acceptance by the one elected if the election does not require confirmation.","fr":"La provision d'un office ecclésiastique se fait par la libre collation de la part de l'autorité ecclésiastique compétente, par l'institution qu'elle accorde à la suite d'une présentation, par la confirmation qu'elle donne à la suite d'une élection ou par l'admission qu'elle fait d'une postulation, enfin, par la simple élection et l'acceptation de l'élu, si l'élection n'a pas besoin d'être confirmée.","it":"La provvisione dell'ufficio ecclesiastico si effettua: per libero conferimento da parte dell'autorità ecclesiastica competente; per istituzione data dalla medesima, se precedette la presentazione; per conferma o per ammissione fatta dalla stessa, se precedette l'elezione o la postulazione; infine per semplice elezione e accettazione dell'eletto, se l'elezione non esige conferma."}},{"canon":148,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Auctoritati, cuius est officia erigere, innovare et supprimere, eorundem provisio quoque competit, nisi aliud iure statuatur.","en":"The provision of offices is also the competence of the authority to whom it belongs to erect, change, and suppress them unless the law establishes otherwise.","fr":"L'autorité à qui il revient d'ériger, de modifier et de supprimer des offices, a compétence pour pourvoir à ces offices, sauf autre disposition du droit.","it":"All'autorità, cui spetta erigere, innovare e sopprimere gli uffici, compete pure la loro provvisione, a meno che non sia stabilito altro dal diritto."}},{"canon":149,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 1, et electio ad normam iuris fuerit peracta, confirmationem denegare nequit.\n§ 3. Confirmatio in scriptis dari debet.\n§ 4. Ante intimatam confirmationem, electo non licet sese immiscere administrationi officii sive\nin spiritualibus sive in temporalibus et actus ab eo forte positi nulli sunt.\n§ 5. Intimata confirmatione, electus pleno iure officium obtinet, nisi aliud iure caveatur.\nArt. 4\nDE POSTULATIONE","en":", §1, and the election was conducted according to the norm of law.\n§3. Confirmation must be given in writing.\n§4. Before being notified of confirmation, the person elected is not permitted to become involved in the administration of the office, whether in matters spiritual or temporal, and acts possibly placed by the person are null.\n§5. Once notified of the confirmation, the one elected obtains the office in full right unless the law provides otherwise.\nArt. 4.\nPOSTULATION","fr":"§ 1. Pour être nommé à un office ecclésiastique, il faut être dans la communion de l'Église et, de plus, être idoine, c'est-à-dire pourvu des qualités que le droit universel ou particulier, ou la loi de fondation requiert pour cet office.\n§ 2. La provision d'un office ecclésiastique faite à une personne qui n'a pas les qualités requises n'est nulle que si ces qualités sont expressément exigées à peine de nullité par le droit universel ou particulier, ou par la loi de fondation; sinon elle est valide, mais elle peut être rescindée par décret de l'autorité compétente ou par sentence du tribunal administratif.\n§ 3. La provision simoniaque d'un office est nulle de plein droit.","it":"§1\n. Perché uno sia promosso ad un ufficio ecclesiastico, deve essere nella comunione della Chiesa e possedere l'idoneità, cioè essere dotato delle qualità, richieste per l'ufficio stesso dal diritto universale o particolare oppure dalla legge di fondazione.\n§2. La provvisione dell'ufficio ecclesiastico fatta a colui che manca delle qualità richieste, è nulla soltanto se le qualità siano esatte espressamente per la validità della provvisione dal diritto universale o particolare oppure dalla legge di fondazione; altrimenti è valida, ma può essere rescissa per mezzo di un decreto dell'autorità competente o con sentenza del tribunale amministrativo.\n§3. La provvisione dell'ufficio ecclesiastico fatta con simonia è nulla per lo stesso diritto."}},{"canon":150,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Officium secumferens plenam animarum curam, ad quam adimplendam ordinis sacerdotalis exercitium requiritur, ei qui sacerdotio nondum auctus est valide conferri nequit.","en":"An office which entails the full care of souls and for whose fulfillment the exercise of the priestly order is required cannot be conferred validly on one who is not yet a priest.","fr":"Un office comportant pleine charge d'âmes, dont l'accomplissement requiert l'exercice de l'ordre sacerdotal, ne peut être validement attribué à qui n'est pas encore revêtu du sacerdoce.","it":"L'ufficio che comporta la piena cura delle anime, ad adempiere la quale si richiede l'esercizio dell'ordine sacerdotale, non può essere conferito validamente a colui che non è ancora stato ordinato sacerdote."}},{"canon":151,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Provisio officii animarum curam secumferentis, sine gravi causa ne differatur.","en":"The provision of an office which entails the care of souls is not to be deferred without a grave cause.","fr":"La provision d'un office comportant charge d'âmes ne sera pas différée sans raison grave.","it":"La provvisione dell'ufficio che comporta la cura delle anime non sia differita senza grave causa."}},{"canon":152,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nemini conferantur duo vel plura officia incompatibilia, videlicet quae una simul ab eodem adimpleri nequeunt.","en":"Two or more incompatible offices, that is, offices which together cannot be fulfilled at the same time by the same person, are not to be conferred upon one person.","fr":"Ne seront conférés à personne deux ou plusieurs offices incompatibles, c'est-à-dire qui ne peuvent être remplis ensemble par une seule et même personne.","it":"A nessuno siano conferiti due o più uffici incompatibili, che cioè non possono essere espletati contemporaneamente dalla stessa persona."}},{"canon":153,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Provisio officii de iure non vacantis est ipso facto irrita, nec subsequenti vacatione convalescit.\n§ 2. Si tamen agatur de officio quod de iure ad tempus determinatum confertur, provisio intra sex menses ante expletum hoc tempus fieri potest, et effectum habet a die officii vacationis.\n§ 3. Promissio alicuius officii, a quocumque est facta, nullum parit iuridicum effectum.","en":"§1. The provision of an office which by law is not vacant is by that fact invalid and is not validated by subsequent vacancy.\n§2. Nevertheless, if it concerns an office which by law is conferred for a determined period of time, provision can be made within six months before the expiration of this time and takes effect from the day of the vacancy of the office.\n§3. A promise of some office, no matter by whom it is made, produces no juridic effect.","fr":"§ 1. La provision d'un office qui n'est pas vacant en droit est nulle de plein droit et n'est pas validée par une vacance subséquente.\n§ 2. Cependant, s'il s'agit d'un office qui, en droit, est attribué pour un temps déterminé, la provision peut être faite dans les six mois qui précèdent le terme; elle prend effet du jour où l'office est vacant.\n§ 3. La promesse de conférer un office, quel qu'en soit l'auteur, ne produit aucun effet juridique.","it":"§1. La provvisione di un ufficio non vacante di diritto è nulla per lo stesso fatto, né diventa valida per la susseguente vacanza.\n§2. Se tuttavia si tratta di un ufficio che viene conferito di diritto a tempo determinato, la provvisione può essere fatta nei sei mesi prima del compimento di questo tempo, e ha effetto dal giorno della vacanza dell'ufficio.\n§3. La promessa di un ufficio, da chiunque sia stata fatta, non produce alcun effetto giuridico."}},{"canon":154,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Officium de iure vacans, quod forte adhuc ab aliquo illegitime possidetur, conferri potest, dummodo rite declaratum fuerit eam possessionem non esse legitimam, et de hac declaratione mentio fiat in litteris collationis.","en":"An office vacant by law, which may still be possessed illegitimately by someone, can be conferred provided that it has been declared properly that the possession is not legitimate and mention of this declaration is made in the letter of conferral.","fr":"Un office vacant en droit, mais encore illégitimement possédé, peut être conféré à condition que la possession soit dûment déclarée illégitime et que les lettres de collation mentionnent cette déclaration.","it":"L'ufficio vacante di diritto, che sia eventualmente ancora posseduto da qualcuno illegittimamente, può essere conferito, purché sia stata dichiarata nel debito modo l'illegittimità del possesso, e di tale dichiarazione venga fatta menzione nella lettera di conferimento."}},{"canon":155,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Qui, vicem alterius neglegentis vel impediti supplens, officium confert, nullam inde potestatem acquirit in personam cui collatum est, sed huius condicio iuridica perinde constituitur, ac si provisio ad ordinariam iuris normam peracta fuisset.","en":"A person who confers an office in the place of another who is negligent or impeded acquires no power thereafter over the person upon whom the office was conferred. The juridic condition of that person, however, is established just as if the provision had been completed according to the ordinary norm of law.","fr":"Celui qui confère un office par suppléance à un autre, négligent ou empêché, n'acquiert, de ce fait, aucun pouvoir sur la personne de l'attributaire, mais la condition juridique de ce dernier s'établit exactement comme si la provision avait été faite selon la règle ordinaire du droit.","it":"Chi, facendo le veci di un altro che sia negligente o impedito, conferisce l'ufficio, non acquista da ciò nessuna potestà sulla persona cui fu conferito, ma la condizione giuridica di questi è costituita come se la provvisione fosse stata effettuata a norma ordinaria del diritto."}},{"canon":156,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Cuiuslibet officii provisio scripto consignetur.\nArt. 1\nDE LIBERA COLLATIONE","en":"The provision of any office is to be put in writing.\nArt. 1.\nFREE CONFERRAL","fr":"La provision de tout office doit être consignée par écrit.","it":"La provvisione di qualsiasi ufficio sia fatta per iscritto."}},{"canon":157,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud explicite iure statuatur. Episcopi dioecesani est libera collatione providere officiis ecclesiasticis in propria Ecclesia particulari.\nArt. 2\nDE PRAESENTATIONE","en":"Unless the law explicitly establishes otherwise, it is for the diocesan bishop to provide for ecclesiastical offices in his own particular church by free conferral.\nArt. 2.\nPRESENTATION","fr":"Sauf autre disposition explicite du droit, il revient à l'Évêque diocésain de pourvoir par libre collation aux offices ecclésiastiques dans sa propre Église particulière.","it":"Se non è stabilito esplicitamente altro dal diritto, spetta al Vescovo diocesano provvedere con libero conferimento agli uffici ecclesiastici nella propria Chiesa particolare."}},{"canon":158,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 1 et","en":", §1 and","fr":"§ 1. La présentation à un office ecclésiastique par celui qui en détient le droit doit être faite à l'autorité à qui il appartient d'accorder l'institution pour cet office, et cela dans les trois mois à compter du moment où la vacance a été connue, sauf autre disposition légitime.\n§ 2. Si le droit de présentation appartient à un collège ou à un groupe de personnes, le candidat doit être désigné selon les dispositions des cann. 165-179.","it":", §1 e del"}},{"canon":159,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nemo invitus praesentetur; quare qui praesentandus proponitur, mentem suam rogatus, nisi intra octiduum utile recuset, praesentari potest.","en":"No one is to be presented unwillingly; therefore, a person who is proposed for presentation and questioned about his or her intention can be presented unless the person declines within eight useful days.","fr":"Nul ne sera présenté contre son gré; c'est pourquoi la personne proposée à la présentation, une fois interrogée sur ses intentions, peut être présentée, si elle ne s'est pas récusée dans les huit jours utiles.","it":"Nessuno sia presentato contro la sua volontà; di conseguenza colui che è proposto per essere presentato, richiesto del suo parere, se non rifiuta entro otto giorni utili, può essere presentato."}},{"canon":160,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Qui iure praesentationis gaudet, unum aut etiam plures, et quidem tum una simul tum successive, praesentare potest.\n§ 2. Nemo potest seipsum praesentare; potest autem collegium aut coetus personarum aliquem suum sodalem praesentare.","en":"§1. The person who possesses the right of presentation can present one or even several persons, either at the same time or successively.\n§2. No one can present oneself; a college or group of persons, however, can present one of its own members.","fr":"§ 1. Qui possède le droit de présentation peut présenter un ou plusieurs candidats, tous ensemble ou successivement.\n§ 2. Nul ne peut se présenter lui-même; mais un collège ou un groupe de personnes peut présenter l'un de ses membres.","it":"§1. Chi gode del diritto di presentazione, può presentare una o anche più persone, e questo sia contemporaneamente sia successivamente.\n§2. Nessuno può presentare se stesso; un collegio o un gruppo di persone però può presentare uno dei suoi membri."}},{"canon":161,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"praesentationem non fecerit, itemque qui bis praesentaverit non idoneum repertum, pro eo casu ius praesentationis amittit, atque auctoritati, cuius est institutionem dare, competit libere providere officio vacanti, assentiente tamen proprio provisi Ordinario.","en":"as well as one who has twice presented an unsuitable person loses the right of presentation for that case. The authority to whom it belongs to install freely provides for the vacant office, with the assent, however, of the proper ordinary of the person appointed.","fr":"§ 1. Sauf autre disposition du droit, celui qui a présenté un candidat qui n'a pas été reconnu idoine peut encore, mais une seule fois seulement, en présenter un autre dans le mois.\n§ 2. Si le candidat renonce ou meurt avant d'avoir été institué, celui qui possède le droit de présentation peut l'exercer de nouveau dans le mois à compter du jour où il a eu connaissance de la renonciation ou de la mort du candidat.","it":", non ha fatto la presentazione, e parimenti colui che ha presentato due volte una persona riconosciuta non idonea, perde per quel caso il diritto di presentazione, e all'autorità cui spetta dare l'istituzione, compete provvedere liberamente all'ufficio vacante, con l'assenso tuttavia dell'Ordinario proprio del candidato alla provvisione."}},{"canon":162,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Qui intra tempus utile, ad normam","en":"A person who has not made presentation within the useful time according to the norm of","fr":"Celui qui n'a pas fait de présentation en temps utile selon les cann. 158, § 1 et 161, ainsi que celui qui a présenté deux fois un candidat reconnu non idoine, perdent pour cette fois leur droit de présentation; l'autorité à qui il revient d'accorder l'institution pourvoira alors librement à l'office vacant, mais avec le consentement de l'Ordinaire propre du candidat prévu.","it":"Chi, entro il tempo utile, a norma del"}},{"canon":163,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Auctoritas, cui ad normam iuris competit praesentatum instituere, instituat legitime\npraesentatum quem idoneum reppererit et qui acceptaverit; quod si plures legitime praesentati idonei repertisint, eorundem unum instituere debet.\nArt. 3\nDE ELECTIONE","en":"The authority competent to install the person presented according to the norm of law is to install the one legitimately presented whom the authority has found suitable and who has accepted. If several persons legitimately presented have been found suitable, the authority must install one of them.\nArt. 3.\nELECTION","fr":"L'autorité à qui il revient, selon le droit, d'instituer le candidat présenté, instituera celui qui est légitimement présenté, qu'elle a reconnu idoine et qui a accepté; si plusieurs candidats légitimement présentés ont été reconnus idoines, elle doit instituer l'un d'entre eux.","it":"L'autorità, cui compete a norma del diritto istituire il presentato, istituisca legittimamente colui che avrà riconosciuto idoneo e che avrà accettato; che se parecchi, legittimamente presentati, fossero stati riconosciuti idonei, deve istituire uno dei medesimi."}},{"canon":164,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud iure provisum fuerit, in electionibus canonicis serventur praescripta canonum qui sequuntur.","en":"Unless the law has provided otherwise, the prescripts of the following canons are to be observed in canonical elections.","fr":"Sauf autre disposition du droit, les dispositions des canons suivants seront observées dans les élections canoniques.","it":"Nelle elezioni canoniche si osservino le disposizioni dei canoni che seguono, eccetto che il diritto non abbia previsto altro."}},{"canon":165,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud iure aut legitimis collegii vel coetus statutis cautum sit, si cui collegio aut coetui personarum sit ius eligendi ad officium, electio ne differatur ultra trimestre utile computandum ab habita notitia vacationis officii; quo termino inutiliter elapso, auctoritas ecclesiastica, cui ius confirmandae electionis vel ius providendi successive competit, officio vacanti libere provideat.","en":"Unless the law or the legitimate statutes of a college or group have provided otherwise, if a college or group of persons has the right of election to office, the election is not to be delayed beyond three months of useful time computed from the notice of the vacancy of the office. If this limit has passed without action, the ecclesiastical authority who has the right of confirming the election or the right of providing for the office successively is to make provision freely for the vacant office.","fr":"Sauf autre disposition du droit ou des statuts légitimes du collège ou du groupe, si un collège ou un groupe de personnes possède le droit d'élire à un office, l'élection ne sera pas différée au-delà de trois mois utiles à compter du jour où est connue la vacance de l'office. Passé ce délai, l'autorité ecclésiastique qui possède le droit de confirmer l'élection, ou celle qui succède au collège ou au groupe dans le droit de provision, pourvoira librement à l'office vacant.","it":"Qualora non sia stato disposto altro dal diritto oppure dai legittimi statuti del collegio o del gruppo, se un collegio o un gruppo di persone avesse il diritto di eleggere a un ufficio, l'elezione non sia differita oltre il trimestre utile da computarsi dalla ricezione della notizia della vacanza dell'ufficio; trascorso inutilmente questo termine, l'autorità ecclesiastica, cui compete il diritto di confermare l'elezione o il diritto di provvedere successivamente, provveda liberamente all'ufficio vacante."}},{"canon":166,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Collegii aut coetus praeses convocet omnes ad collegium aut ad coetum pertinentes; convocatio autem, quando personalis esse debet, valet, si fiat in loco domicilii vel quasi-domicilii aut in loco commorationis.\n§ 2. Si quis ex vocandis neglectus et ideo absens fuerit, electio valet; attamen ad eiusdem instantiam, probata quidem praeteritione et absentia, electio, etiam si confirmata fuerit, a competenti auctoritate rescindi debet, dummodo iuridice constet recursum saltem intra triduum ab habita notitia electionis fuisse transmissum.\n§ 3. Quod si plures quam tertia pars electorum neglecti fuerint, electio est ipso iure nulla, nisi omnes neglecti reapse interfuerint.","en":"unless, when it concerns seeking counsel only, particular or proper law provides otherwise. For such acts to be valid, however, it is required that the consent of an absolute majority of those present is obtained or that the counsel of all is sought.\n§2. When it is established by law that in order to place acts a superior needs the consent or counsel of certain persons as individuals:\n1/ if consent is required, the act of a superior who does not seek the consent of those persons or who acts contrary to the opinion of all or any of them is invalid;\n2/ if counsel is required, the act of a superior who does not hear those persons is invalid; although not obliged to accept their opinion even if unanimous, a superior is nonetheless not to act contrary to that opinion, especially if unanimous, without a reason which is overriding in the superior’s judgment.\n§3. All whose consent or counsel is required are obliged to offer their opinion sincerely and, if the gravity of the affair requires it, to observe secrecy diligently; moreover, the superior can insist upon this obligation.","fr":", à moins que, lorsqu'il s'agit seulement de demander un avis, le droit particulier ou propre n'en ait décidé autrement; et pour que l'acte soit valide, il faut que le Supérieur obtienne le consentement de la majorité absolue de ceux qui sont présents, ou qu'il demande l'avis de tous.\n§ 2. Lorsque le droit prescrit que le Supérieur, pour poser un acte, a besoin du consentement ou de l'avis de certaines personnes prises individuellement:\n1 si le consentement est exigé, l'acte est invalide quand le Supérieur ne demande pas le consentement de ces personnes ou qu'il agit à l'encontre du vote de celles-ci ou de l'une d'elles;\n2 si la consultation est exigée, l'acte est invalide si le Supérieur n'entend pas ces personnes; bien qu'il n'ait aucune obligation de se rallier à leurs avis même concordants, le Supérieur ne s'en écartera pas sans une raison prévalente dont l'appréciation lui appartient, surtout si ces avis sont concordants.\n§ 3. Tous ceux dont le consentement ou l'avis est requis sont tenus par l'obligation d'exprimer sincèrement leur sentiment, et si la gravité des affaires le demande, d'observer soigneusement le secret, obligation que le Supérieur peut exiger.","it":",\na meno che, quando si tratti di richiedere soltanto il consiglio, non sia stato disposto altrimenti dal diritto particolare o proprio; perché poi l'atto valga si richiede che sia ottenuto il consenso della maggioranza assoluta di quelli che sono presenti o richiesto il parere di tutti.\n§2. Quando dal diritto è stabilito che il Superiore per porre gli atti necessiti del consenso o del consiglio di alcune persone, come singole:\n1) se si esige il consenso, è invalido l'atto del Superiore che non richiede il consenso di quelle persone o che agisce contro il loro voto o contro il voto di una persona;\n2) se si esige il parere, è invalido l'atto del Superiore che non ascolta le persone medesime; il Superiore, sebbene non sia tenuto da alcun obbligo ad accedere al loro voto, benché concorde, tuttavia, senza una ragione prevalente, da valutarsi a suo giudizio, non si discosti dal voto delle stesse, specialmente se concorde.\n§3. Tutti quelli, il cui consenso o parere è richiesto, sono tenuti all'obbligo di esprimere sinceramente la propria opinione, e, se la gravità degli affari lo richiede, di osservare diligentemente il segreto; obbligo che può essere sollecitato dal Superiore."}},{"canon":167,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Convocatione legitima facta, suffragium ferendi ius habent praesentes die et loco in eadem convocatione determinatis, exclusa, nisi aliud statutis legitime caveatur, facultate ferendi suffragia sive per epistolam sive per procuratorem.\n§ 2. Si quis ex electoribus praesens in ea domo sit, in qua fit electio, sed electioni ob infirmam valetudinem interesse nequeat, suffragium eius scriptum a scrutatoribus exquiratur.","en":"§1. When the notice of the convocation has been given legitimately, those present on the day and at the place determined in the same notice have the right to vote. The faculty of voting by letter or proxy is excluded unless the statutes legitimately provide otherwise.\n§2. If one of the electors is present in the house where the election occurs but cannot be present at the election due to ill health, his or her written vote is to be sought by the tellers.","fr":"§ 1. Une fois la convocation légitimement faite, le droit d'émettre un suffrage appartient aux personnes présentes au jour et au lieu fixés dans la convocation; est exclue la faculté d'émettre les suffrages par lettre ou par procureur, sauf autre disposition légitime des statuts.\n§ 2. Si l'un des électeurs est présent dans la maison où se tient l'élection, mais ne peut y participer à cause du mauvais état de sa santé, les scrutateurs recueilleront son suffrage écrit.","it":"§1. Fatta legittimamente la convocazione, hanno il diritto di dare il voto i presenti nel giorno e nel luogo determinati nella stessa convocazione, esclusa la facoltà di dare il voto sia per lettera sia per procuratore, a meno che non sia disposto legittimamente altro dagli statuti.\n§2. Se qualcuno degli elettori è presente nella casa, in cui si tiene l'elezione, ma non può partecipare all'elezione per malferma salute, sia richiesto il suo voto scritto da parte degli scrutatori."}},{"canon":168,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Etsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine proprio suffragii, non potest nisi unicum suffragium ferre.","en":"Even if a person has the right to vote in his or her own name under several titles, the person can vote only once.","fr":"Même si une personne a le droit à plusieurs titres d'émettre un suffrage en son nom propre, elle ne peut émettre qu'un seul suffrage.","it":"Sebbene qualcuno abbia per più titoli il diritto di dare il voto a nome proprio, non può darne che uno solo."}},{"canon":169,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Ut valida sit electio, nemo ad suffragium admitti potest, qui ad collegium vel coetum non pertineat.","en":"For an election to be valid, no one can be admitted to vote who does not belong to the college or group.","fr":"Pour qu'une élection soit valide, aucune personne étrangère au collège ou au groupe ne peut être admise à donner son suffrage.","it":"Perché l'elezione sia valida, non può essere ammesso al voto nessuno, che non appartenga al collegio o al gruppo."}},{"canon":170,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Electio, cuius libertas quoquo modo reapse impedita fuerit, ipso iure invalida est.","en":"An election whose freedom actually has been impeded in any way is invalid by the law itself.","fr":"Est invalide de plein droit l'élection dans laquelle la liberté a été réellement entravée de quelque façon que ce soit.","it":"L'elezione, la cui libertà sia stata in qualche modo effettivamente impedita, è invalida per lo stesso diritto."}},{"canon":171,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Inhabiles sunt ad suffragium ferendum:\n1° incapax actus humani;\n2° carens voce activa;\n3° poena excommunicationis innodatus sive per sententiam iudicialem sive per decretum quo poena irrogatur vel declaratur;\n4° qui ab Ecclesiae communione notorie defecit.\n§ 2. Si quis ex praedictis admittatur, eius suffragium est nullum, sed electio valet, nisi constet, eo dempto, electum non rettulisse requisitum suffragiorum numerum.","en":"§1. The following are effected to vote:\n1/ a person incapable of a human act;\n2/ a person who lacks active voice;\n3/ a person under a penalty of excommunication whether through a judicial sentence or through a decree by which a penalty is imposed or declared;\n4/ a person who has defected notoriously from the communion of the Church.\n§2. If one of the above is admitted, the person’s vote is null, but the election is valid unless it is evident that, with that vote subtracted, the one elected did not receive the required number of votes.","fr":"§ 1. Est inhabile à émettre un suffrage la personne:\n1 qui est incapable d'un acte humain;\n2 qui n'a pas voix active;\n3 qui est frappée d'une peine d'excommunication infligée ou déclarée par sentence judiciaire ou par décret;\n4 qui a notoirement abandonné la communion de l'Église.\n§ 2. Si l'une des personnes susdites prend part au vote, son suffrage est nul; cependant, l'élection est valide, à moins qu'il ne soit avéré que, sans ce suffrage, l'élu n'aurait pas eu le nombre de suffrages requis.","it":"§1. Sono inabili a dare il voto:\n1) chi è incapace di atto umano;\n2) colui che manca di voce attiva;\n3) chi è legato dalla pena della scomunica sia per sentenza giudiziale sia per decreto con il quale la pena viene inflitta o dichiarata;\n4) colui che si è staccato notoriamente dalla comunione della Chiesa\n§2. Se uno dei predetti viene ammesso, il suo voto è nullo, ma l'elezione vale, a meno che non consti che, tolto quel voto, l'eletto non ha riportato il numero dei voti richiesto."}},{"canon":172,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Suffragium, ut validum sit, esse debet:\n1° liberum; ideoque invalidum est suffragium eius, qui metu gravi aut dolo, directe vel indirecte,adactus fuerit ad eligendam certam personam aut diversas personas disiunctive;\n2° secretum, certum, absolutum, determinatum.\n§ 2. Condiciones ante electionem suffragio appositae tamquam non adiectae habeantur.","en":"§1. To be valid, a vote must be:\n1/ free; therefore the vote of a person who has been coerced directly or indirectly by grave fear or malice to vote for a certain person or different persons separately is invalid;\n2/ secret, certain, absolute, determined.\n§2. Conditions attached to a vote before the election are to be considered as not having been added.","fr":"§ 1. Pour qu'un suffrage soit valide, il doit être:\n1 libre; est donc invalide le suffrage de celui qui a été amené directement ou indirectement, par crainte grave ou par dol, à élire une personne ou plusieurs séparément;\n2 secret, certain, sans condition et déterminé.\n§ 2. Toute condition mise au suffrage avant l'élection doit être tenue pour nulle et non avenue.","it":"§1. Perché il voto sia valido, deve essere:\n1) libero; e perciò è invalido il voto di colui, che per timore grave o con dolo, direttamente o indirettamente, fu indotto ad eleggere una determinata persona o diverse persone disgiuntamente;\n2) segreto, certo, assoluto, determinato.\n§2. Le condizioni poste al voto prima dell'elezione si ritengano come non aggiunte."}},{"canon":173,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Antequam incipiat electio, deputentur e gremio collegii aut coetus duo saltem scrutatores.\n§ 2. Scrutatores suffragia colligant et coram praeside electionis inspiciant an schedularum numerus respondeat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur palamque faciant quot quisque rettulerit.\n§ 3. Si numerus suffragiorum superet numerum eligentium, nihil est actum.\n§ 4. Omnia electionis acta ab eo qui actuarii munere fungitur accurate describantur, et saltem ab eodem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in collegii tabulario diligenter asserventur.","en":"§1. Before an election begins, at least two tellers are to be designated from the membership of the college or group.\n§2. The tellers are to collect the votes, to examine in the presence of the one presiding over the election whether the number of ballots corresponds to the number of electors, to count the votes themselves, and to announce openly how many votes each person has received.\n§3. If the number of votes exceeds the number of electors, the voting is without effect.\n§4. All the acts of an election are to be transcribed accurately by the secretary and are to be preserved carefully in the archive of the college after they have been signed at least by the same secretary, the one presiding, and the tellers.","fr":"§ 1. Avant le début de l'élection, au moins deux scrutateurs seront désignés parmi les membres du collège ou du groupe.\n§ 2. Les scrutateurs recueilleront les suffrages et, en présence du président de l'élection, vérifieront si le nombre des bulletins correspond à celui des électeurs; ils dépouilleront ensuite les suffrages et feront connaître publiquement le nombre de voix obtenues par chacun.\n§ 3. Si le nombre des suffrages dépasse celui des votants, rien n'a été fait.\n§ 4. Tous les actes de l'élection seront exactement relatés par la personne qui remplit la charge de secrétaire, signés au moins par le secrétaire, le président et les scrutateurs, et seront soigneusement conservés aux archives du collège.","it":"§1. Prima che cominci l'elezione, siano designati tra i membri del collegio o del gruppo almeno due scrutatori.\n§2. Gli scrutatori raccolgano i voti e di fronte al presidente dell'elezione esaminino se il numero delle schede corrisponda al numero degli elettori, procedano allo scrutinio dei voti stessi e facciano a tutti sapere quanti voti abbia riportato ciascuno.\n§3. Se il numero dei voti supera il numero degli elettori, nulla si è realizzato.\n§4. Tutti gli atti dell'elezione siano accuratamente descritti da colui che funge da attuario, e, firmati almeno dallo stesso attuario, dal presidente e dagli scrutatori, siano diligentemente custoditi nell'archivio del collegio."}},{"canon":174,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Electio, nisi aliud iure aut statutis caveatur, fieri etiam potest per compromissum, dummodo nempe electores, unanimi et scripto consensu, in unum vel plures idoneos sive de gremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice transferant, qui nomine omnium ex recepta facultate eligant.\n§ 2. Si agatur de collegio aut coetu ex solis clericis constanti, compromissarii in sacris debent esse constituti; secus electio est invalida.\n§ 3. Compromissarii debent iuris praescripta de electione servare atque, ad validitatem electionis, condiciones compromisso appositas, iuri non contrarias, observare; condiciones autem iuri contrariae pro non appositis habeantur.","en":"§1. Unless the law or the statutes provide otherwise, an election can also be done by compromise, provided that the electors, by unanimous and written consent, transfer the right to elect on that occasion to one or more suitable persons, whether from among the membership or outside it, who are to elect in the name of all by virtue of the faculty received.\n§2. If it concerns a college or group composed of clerics alone, those commissioned must be ordained; otherwise the election is invalid.\n§3. Those commissioned must observe the prescripts of the law concerning elections and, for the validity of the election, the conditions attached to the compromise agreement which are not contrary to the law; conditions contrary to the law, however, are to be considered as not having been attached.","fr":"§ 1. Sauf autre disposition du droit ou des statuts, l'élection peut également se faire par compromis, pourvu toutefois que les électeurs, d'un consentement unanime et donné par écrit, transfèrent pour cette fois leur droit d'élire à une ou plusieurs personnes idoines prises au sein du collège électoral ou en dehors; celles-ci procéderont à l'élection au nom de tous les électeurs en vertu de la faculté reçue.\n§ 2. S'il s'agit d'un collège ou d'un groupe composé exclusivement de clercs, les compromissaires doivent avoir reçu les ordres sacrés; sinon l'élection est invalide.\n§ 3. Les compromissaires doivent suivre les dispositions du droit concernant l'élection et, pour la validité de celle-ci, observer les conditions apposées au compromis, si elles ne sont pas contraires au droit; les conditions qui lui seraient contraires sont tenues pour nulles et non avenues.","it":"§1. L'elezione, se non è disposto altrimenti dal diritto o dagli statuti, può essere fatta anche per compromesso, a condizione cioè che gli elettori, con consenso unanime e scritto, trasferiscano per quella volta il diritto di eleggere ad una o a più persone idonee, sia membri sia estranee, le quali eleggano a nome di tutti in forza della facoltà ricevuta.\n§2. Se si tratta di un collegio o di un gruppo formato da soli chierici, i compromissari devono essere costituiti nell'ordine sacro; altrimenti l'elezione è invalida.\n§3. I compromissari devono osservare le disposizioni del diritto sulle elezioni e, per la validità dell'elezione, devono attenersi alle condizioni apposte al compromesso, non contrarie al diritto; le condizioni invece contrarie al diritto si ritengano come non apposte."}},{"canon":175,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Cessat compromissum et ius suffragium ferendi redit ad compromittentes:\n1° revocatione a collegio aut coetu facta, re integra;\n2° non impleta aliqua condicione compromisso apposita;\n3° electione absoluta, si fuerit nulla.","en":"The compromise ceases and the right to vote returns to those authorizing the compromise:\n1/ by revocation by the college or group before any action was taken;\n2/ if some condition attached to the compromise agreement was not fulfilled;\n3/ if the election had been completed but was null.","fr":"Le compromis cesse et le droit de porter un suffrage retourne aux commettants:\n1 par la révocation faite par le collège ou le groupe avant tout commencement d'exécution;\n2 si une condition apposée au compromis n'a pas été remplie;\n3 si l'élection faite se trouve être nulle.","it":"Il compromesso cessa e il diritto di dare il voto ritorna ai compromettenti:\n1) con la revoca fatta dal collegio o dal gruppo, quando ancor nulla si è fatto;\n2) se rimane inadempiuta qualche condizione apposta al compromesso;\n3) se l'elezione effettuata risulta nulla."}},{"canon":176,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud iure aut statutis caveatur, is electus habeatur et a collegii aut coetus praeside proclametur, qui requisitum suffragiorum numerum rettulerit, ad normam","en":"Unless the law or the statutes provide otherwise, the person who has received the required number of votes according to the norm of","fr":"Sauf autre disposition du droit ou des statuts, est tenue pour élue et proclamée telle par le président du collège ou du groupe, la personne qui a obtenu le nombre requis de suffrages, selon le","it":"Se non è disposto altro dal diritto o dagli statuti, si ritenga eletto e venga proclamato dal presidente del collegio o del gruppo colui che ha riportato il numero richiesto dei voti, a norma del"}},{"canon":177,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":", § 1.\n§ 3. Qui admissam postulationem acceptat, pleno iure statim officium obtinet.\nCAPUT II\nDE AMISSIONE\nOFFICII ECCLESIASTICI","en":", §1.\n§3. A person who accepts a postulation which has been admitted acquires the office in full right immediately.\nCHAPTER II.\nLOSS OF ECCLESIASTICAL OFFICE","fr":"§ 1. L'élection doit être notifiée aussitôt à la personne élue; celle-ci, dans le délai de huit jours utiles, à compter de la réception de la notification, doit signifier au président du collège ou du groupe si elle accepte ou refuse l'élection; sinon, l'élection est sans effet.\n§ 2. Si la personne élue n'accepte pas, elle perd tout droit acquis en vertu de l'élection, même si elle accepte par la suite, mais elle peut être élue de nouveau; le collège ou le groupe doit procéder à une nouvelle élection dans le délai d'un mois à compter du jour où le refus a été connu.","it":"§1\n. L'elezione deve essere intimata immediatamente all'eletto, il quale deve notificare entro otto giorni utili dalla ricezione dell'intimazione al presidente del collegio o del gruppo se accetta l'elezione o no; altrimenti l'elezione non ha effetto.\n§2. Se l'eletto non ha accettato, perde ogni diritto proveniente dall'elezione né questo rivive per una accettazione susseguente, ma può essere di nuovo eletto; il collegio o il gruppo, precisamente entro un mese dall'aver conosciuto la non-accettazione, deve procedere a una nuova elezione."}},{"canon":178,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Electus, acceptata electione, quae confirmatione non egeat, officium pleno iure statim obtinet; secus non aquirit nisi ius ad rem.","en":"The person elected who has accepted an election which does not need confirmation obtains the office in full right immediately; otherwise, the person acquires only the right to the office.","fr":"Par l'acceptation de son élection lorsque celle-ci n'a pas besoin de confirmation, la personne élue acquiert aussitôt l'office de plein droit; sinon, elle n'acquiert qu'un droit à l'office.","it":"L'eletto, accettata l'elezione, che non necessiti di conferma, ottiene immediatamente l'ufficio con pieno diritto; altrimenti, non acquista se non il diritto alla cosa."}},{"canon":179,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Electus, si electio confirmatione indigeat, intra octiduum utilea die acceptatae electionis confirmationem ab auctoritate competenti petere per se vel per alium debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit se a petenda confirmatione iusto impedimento detentum fuisse.\n§ 2. Competens auctoritas, si electum repperit idoneum ad normam","en":"§1. If the election requires confirmation, the person elected must personally or through another seek confirmation from the competent authority within eight useful days from the day of acceptance of election; otherwise, the person is deprived of every right unless it has been proved that the person was prevented from seeking confirmation by a just impediment.\n§2. The competent authority cannot deny confirmation if the person elected has been found suitable according to the norm of","fr":"§ 1. Si l'élection a besoin d'être confirmée, la personne élue doit, dans un délai de huit jours utiles à compter de l'acceptation, demander, par elle-même ou par autrui, la confirmation à l'autorité compétente; sinon, elle est privée de tout droit, à moins qu'elle ne prouve avoir été retenue par un juste empêchement.\n§ 2. Si la personne élue est trouvée idoine selon le","it":"§1. Se l'elezione necessita di conferma, l'eletto, entro otto giorni dal giorno dell'accettazione dell'elezione, deve richiedere personalmente o per mezzo di un altro la conferma all'autorità competente; altrimenti è privato di ogni diritto, se non avrà provato di essere stato trattenuto da un giusto impedimento nel chiedere la conferma.\n§2. L'autorità competente, se avrà trovato idoneo l'eletto a norma del"}},{"canon":180,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem putent ac praeferant impedimentum canonicum obstet, super quo dispensatio concedi possit ac soleat, suis ipsi suffragiis eum possunt, nisi aliud iure caveatur, a competenti auctoritate postulare.\n§ 2. Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in compromisso fuerit expressum.","en":"§1. If a canonical impediment from which a dispensation can be and customarily is granted prevents the election of a person whom the electors believe to be more suitable and whom they prefer, by their votes they can postulate that person from the competent authority unless the law provides otherwise.\n§2. Those commissioned to elect in virtue of a compromise cannot postulate unless this was expressed in the compromise.","fr":"§ 1. Si  un empêchement canonique, pour lequel la dispense peut être donnée et l'est habituellement, fait obstacle à l'élection de la personne que les électeurs estiment la plus apte et qu'ils préfèrent, ceux-ci peuvent la postuler par leur suffrage auprès de l'autorité compétente, sauf autre disposition du droit.\n§ 2. Les compromissaires ne peuvent pas postuler, à moins que le compromis ne le stipule expressément.","it":"§1. Se all'elezione di colui, che gli elettori stimano più adatto e preferiscono, si frappone un impedimento canonico, del quale si possa e si sia soliti concedere la dispensa, essi stessi con i propri voti lo possono postulare alla competente autorità, a meno che non sia disposto altro dal diritto.\n§2. I compromissari non possono postulare, se ciò non è stato espresso nel compromesso."}},{"canon":181,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ut postulatio vim habeat, requiruntur saltem duae tertiae partes suffragiorum.\n§ 2. Suffragium pro postulatione exprimi debet per verbum:\npostulo\n, aut aequivalens; formula:\neligo vel postulo\n, aut aequipollens, valet pro electione, si impedimentum non exsistat, secus pro postulatione.","en":"§1. At least two-thirds of the votes are required for a postulation to have force.\n§2. A vote for postulation must be expressed by the words, I postulate, or the equivalent. The formula, I elect or I postulate, or the equivalent is valid for election if there is no impediment; otherwise it is valid for postulation.","fr":"§ 1. Pour que la postulation soit valable, les deux tiers au moins des suffrages sont requis.\n§ 2. Le suffrage pour la postulation doit être exprimé par les mots: je postule, ou un terme équivalent; la formule: j'élis ou je postule, ou une formule équivalente, vaut pour l'élection s'il n'y a pas d'empêchement; sinon, elle vaut pour la postulation.","it":"§1. Perché la postulazione abbia valore, si richiedono almeno i due terzi dei voti.\n§2. Il voto per la postulazione deve essere espresso per mezzo della parola:\npostulo\n, o termine equivalente; la formula:\neleggo o postulo\n, o altra equipollente, vale per l'elezione, se l'impedimento non esista, altrimenti per la postulazione."}},{"canon":182,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Postulatio a praeside intra octiduum utile mitti debet ad auctoritatem competentem ad quam pertinet electionem confirmare cuius est dispensationem de impedimento concedere, aut si hanc potestatem non habeat, eandem ab auctoritate superiore petere; si non requiritur confirmatio, postulatio mitti debet ad auctoritatem competentem ut dispensatio concedatur.\n§ 2. Si intra praescriptum tempus postulatio missa non fuerit, ipso facto nulla est, et collegium vel coetus pro ea vice privatur iure eligendi aut postulandi nisi probetur praesidem a mittenda postulatione iusto fuisse detentum impedimento aut dolo vel neglegentia ab eadem tempore opportuno mittenda abstinuisse.\n§ 3. Postulato nullum ius acquiritur ex postulatione; eam admittendi auctoritas competens obligatione non tenetur.\n§ 4. Factam auctoritati competenti postulationem electores revocare non possunt, nisi auctoritate consentiente.","en":"§1. A postulation must be sent within eight useful days by the one presiding to the authority competent to confirm the election, to whom it pertains to grant the dispensation from the impediment, or, if the authority does not have this power, to petition the dispensation from a higher authority. If confirmation is not required, a postulation must be sent to the authority competent to grant the dispensation.\n§2. If a postulation has not been sent within the prescribed time, by that fact it is null, and the college or group is deprived of the right of electing or postulating for that occasion unless it is proved that the one presiding had been prevented from sending the postulation by a just impediment or had refrained from sending it at the opportune time by malice or negligence.\n§3. The person postulated acquires no right by postulation; the competent authority is not obliged to admit the postulation.\n§4. Electors cannot revoke a postulation made to a competent authority unless the authority consents.","fr":"§ 1. La postulation doit être envoyée, dans un délai de huit jours utiles, par le président à l'autorité compétente à qui il appartient de confirmer l'élection; il revient à cette même autorité d'accorder la dispense de l'empêchement ou, si elle n'en a pas le pouvoir, de la demander à l'autorité supérieure; si la confirmation n'est pas requise, la postulation doit être envoyée à l'autorité compétente pour qu'elle accorde la dispense.\n§ 2. Si la postulation n'a pas été envoyée dans le délai prescrit, elle est nulle par le fait même; le collège et le groupe sont alors, pour cette fois, privés du droit d'élire ou de postuler, à moins qu'il ne soit prouvé que le président a été retenu par un juste empêchement d'envoyer la postulation, ou bien que par dol ou négligence, il s'est abstenu de l'envoyer en temps opportun.\n§ 3. La postulation ne confère aucun droit à la personne postulée, et l'autorité compétente n'est pas tenue par l'obligation de l'accepter.\n§ 4. Une fois la postulation présentée à l'autorité compétente, les électeurs ne peuvent plus la révoquer, à moins que l'autorité n'y consente.","it":"§1. La postulazione deve essere trasmessa dal presidente entro otto giorni utili all'autorità competente alla quale appartiene confermare l'elezione, cui spetta concedere la dispensa dall'impedimento, oppure, se non ha tale potestà, richiederla all'autorità superiore; se non si esige la conferma, la postulazione deve essere trasmessa all'autorità competente perché venga concessa la dispensa.\n§2. Se la postulazione non fosse stata trasmessa entro il tempo stabilito, per lo stesso fatto è nulla, e il collegio o il gruppo per quella volta è privato del diritto di eleggere o di postulare, a meno che non si provi che il presidente sia stato trattenuto da un giusto impedimento nel trasmettere la postulazione o si sia astenuto dal trasmetterla a tempo opportuno per dolo o per negligenza.\n§3. Il postulato non acquista alcun diritto dalla postulazione; l'autorità competente non è tenuta all'obbligo di ammetterla.\n§4. Gli elettori non possono revocare la postulazione una volta fatta all'autorità competente, se non con il consenso dell'autorità stessa."}},{"canon":183,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Non admissa ab auctoritate competenti postulatione, ius eligendi ad collegium vel coetum redit.\n§ 2. Quod si postulatio admissa fuerit, id significetur postulato, qui respondere debet ad normam","en":"§1. If a postulation has not been admitted by the competent authority, the right of electing reverts to the college or group.\n§2. If a postulation has been admitted, however, this is to be made known to the person postulated, who must respond according to the norm of","fr":"§ 1. Si l'autorité n'admet pas la postulation, le droit d'élire fait retour au collège ou au groupe.\n§ 2. Si la postulation a été admise, elle doit être notifiée à la personne postulée qui doit répondre selon le","it":"§1. Se non fu ammessa la postulazione da parte dell'autorità competente, il diritto di eleggere ritorna al collegio o al gruppo.\n§2. Se invece la postulazione è stata ammessa, ciò sia reso noto al postulato, che deve rispondere a norma del"}},{"canon":184,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Amittitur officium ecclesiasticum lapsu temporis praefiniti, expleta aetate iure definita, renuntiatione, translatione, amotione necnon privatione.\n§ 2. Resoluto quovis modo iure auctoritatis a qua fuit collatum, officium ecclesiasticum non amittitur, nisi aliud iure caveatur.\n§ 3. Officii amissio, quae effectum sortita est, quam primum omnibus nota fiat, quibus aliquod ius in officii provisionem competit.","en":"§1. An ecclesiastical office is lost by the lapse of a predetermined time, by reaching the age determined by law, by resignation, by transfer, by removal, and by privation.\n§2. An ecclesiastical office is not lost by the expiration in any way of the authority of the one who conferred it unless the law provides otherwise.\n§3. Loss of an office which has taken effect is to be made known as soon as possible to all those who have some right over the provision of the office.","fr":"§ 1. Un  office ecclésiastique se perd par l'expiration du temps déterminé, par la limite d'âge fixée par le droit, par la renonciation, le transfert, la révocation et la privation.\n§ 2. L'extinction de quelque manière que ce soit du droit de l'autorité qui a conféré un office ecclésiastique n'entraîne pas la perte de cet office, sauf autre disposition du droit.\n§ 3. Quand la perte d'un office est devenue effective, elle doit être le plus tôt possible notifiée à tous ceux qui ont quelque droit à sa provision.","it":"§1. L'ufficio ecclesiastico si perde con lo scadere del tempo prestabilito, raggiunti i limiti d'età definiti dal diritto, per rinuncia, trasferimento, rimozione e anche per privazione.\n§2. Venuto meno in qualsiasi modo il diritto dell'autorità dalla quale fu conferito, l'ufficio ecclesiastico non si perde, a meno che non sia disposto altro dal diritto.\n§3. La perdita dell'ufficio, che ha sortito effetto, sia resa nota quanto prima a tutti quelli cui compete un qualche diritto nella provvisione dell'ufficio."}},{"canon":185,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Ei, qui ob impletam aetatem aut renuntiationem acceptatam officium amittit, titulus emeriti conferri potest.","en":"The title of emeritus can be conferred upon a person who loses an office by reason of age or of resignation which has been accepted.","fr":"Le titre d'émérite peut être conféré à la personne qui perd son office en raison de la limite d'âge ou par renonciation acceptée.","it":"A colui che perde l'ufficio per raggiunti limiti d'età o per rinuncia accettata, può essere conferito il titolo di emerito."}},{"canon":186,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Lapsu temporis praefiniti vel adimpleta aetate, amissio officii effectum habet tantum a momento, quo a competenti auctoritate scripto intimatur.\nArt. 1\nDE RENUNTIATIONE","en":"Loss of an office by the lapse of a predetermined time or by the reaching of a certain age takes effect only from the moment when the competent authority communicates it in writing.\nArt. 1.\nRESIGNATION","fr":"La perte d'un office due à l'expiration du temps déterminé ou à la limite d'âge ne prend effet qu'au moment où l'autorité compétente la notifie par écrit.","it":"Allo scadere del tempo prestabilito o raggiunti i limiti d'età, la perdita dell'ufficio ha effetto soltanto dal momento in cui è intimata per iscritto dalla competente autorità."}},{"canon":187,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Quisquis sui compos potest officio ecclesiastico iusta de causa renuntiare.","en":"Anyone responsible for oneself (\nsui compos\n) can resign from an ecclesiastical office for a just cause.","fr":"Quiconque est maître de soi peut renoncer à un office ecclésiastique pour une juste cause.","it":"Chiunque è responsabile dei suoi atti può per giusta causa rinunciare all'ufficio ecclesiastico."}},{"canon":188,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Renuntiatio ex metu gravi, iniuste incusso, dolo vel errore substantiali aut simoniace facta, ipso iure irrita est.","en":"A resignation made out of grave fear that is inflicted unjustly or out of malice, substantial error, or simony is invalid by the law itself.","fr":"La renonciation causée par une crainte grave injustement infligée, par dol ou par erreur substantielle, ou encore entachée de simonie, est nulle de plein droit.","it":"La rinuncia fatta per timore grave, ingiustamente incusso, per dolo o per errore sostanziale oppure con simonia, e nulla per il diritto stesso."}},{"canon":189,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Renuntiatio, ut valeat, sive acceptatione eget sive non, auctoritati fieri debet cui provisio ad officium de quo agitur pertinet, et quidem scripto vel oretenus coram duobus testibus.\n§ 2. Auctoritas renuntiationem iusta et proportionata causa non innixam ne acceptet.\n§ 3. Renuntiatio quae acceptatione indiget, nisi intra tres menses acceptetur, omni vi caret; quae acceptatione non indiget effectum sortitur communicatione renuntiantis ad normam iuris facta.\n§ 4. Renuntiatio, quamdiu effectum sortita non fuerit, a renuntiante revocari potest; effectu secuto revocari nequit, sed qui renuntiavit, officium alio ex titulo consequi potest.\nArt. 2\nDE TRANSLATIONE","en":"§1. To be valid, a resignation, whether it requires acceptance or not, must be made to the authority to whom it pertains to make provision of the office in question; this must be done either in writing, or orally in the presence of two witnesses.\n§2. The authority is not to accept a resignation which is not based on a just and proportionate cause.\n§3. A resignation which requires acceptance lacks all force if it is not accepted within three months; one which does not require acceptance takes effect when it has been communicated by the one resigning according to the norm of law.\n§4. A resignation can be revoked by the one resigning as long as it has not taken effect; once it has taken effect it cannot be revoked, but the one who resigned can obtain the office by some other title.\nArt. 2.\nTRANSFER","fr":"§ 1. Pour être valide, que son acceptation soit nécessaire ou non, la renonciation doit être présentée à l'autorité à laquelle revient la provision de l'office, et être faite par écrit, ou bien oralement devant deux témoins.\n§ 2. L'autorité n'acceptera pas une renonciation qui ne serait pas fondée sur une cause juste et proportionnée.\n§ 3. La renonciation qui requiert acceptation est dépourvue de tout effet si elle n'est pas acceptée  dans les  trois  mois; celle qui ne requiert pas d'acceptation prend effet par la communication qu'en fait selon le droit la personne qui renonce.\n§ 4. Aussi longtemps qu'elle n'a pas pris effet, la renonciation peut être  révoquée par la  personne qui l'a  faite; lorsqu'elle a pris effet, elle ne peut être révoquée, mais la personne qui a renoncé peut obtenir l'office à un autre titre.","it":"§1. La rinuncia, perché abbia valore, sia che necessiti di accettazione o no, deve essere fatta all'autorità alla quale appartiene la provvisione dell'ufficio di cui si tratta, e precisamente per iscritto oppure oralmente di fronte a due testimoni.\n§2. L'autorità non accetti una rinuncia non fondata su una causa giusta e proporzionata.\n§3. La rinuncia che necessita di accettazione, se non sia accettata entro tre mesi, manca di ogni valore; quella che non ha bisogno di accettazione sortisce l'effetto con la comunicazione del rinunciante fatta a norma del diritto.\n§4. La rinuncia, fino a quando non abbia sortito l'effetto, può essere revocata da parte del rinunciante; conseguito l'effetto non può essere revocata, ma colui che ha rinunciato può conseguire l'ufficio per altro titolo."}},{"canon":190,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Translatio ab eo tantum fieri potest, qui ius habet providendi officio quod amittitur et simul officio quod comittitur.\n§ 2. Si translatio fiat invito officii titulari, gravis requiritur causa et, firmo semper iure rationes contrarias exponendi, servetur modus procedendi iure praescriptus.\n§ 3. Translatio, ut effectum sortiatur, scripto intimanda est.","en":"§1. A transfer can be made only by a person who has the right of providing for the office which is lost as well as for the office which is conferred.\n§2. If a transfer is made when the officeholder is unwilling, a grave cause is required and the manner of proceeding prescribed by law is to be observed, always without prejudice to the right of proposing contrary arguments.\n§3. To take effect a transfer must be communicated in writing.","fr":"§ 1. Le transfert ne peut être fait que par la personne qui a en même temps le droit de pourvoir à l'office perdu et à l'office attribué.\n§ 2. Le  transfert  contre le  gré du  titulaire de l'office requiert une cause grave; de plus, restant toujours sauf le droit d'exposer les raisons contraires au transfert, la manière de procéder prescrite par le droit sera observée.\n§ 3. Pour prendre  effet, le transfert doit être notifié par écrit.","it":"§1. Il trasferimento può essere effettuato soltanto da parte di colui che ha il diritto di provvedere all'ufficio che si perde e insieme all'ufficio che viene affidato.\n§2. Se il trasferimento fosse fatto contro la volontà del titolare dell'ufficio, è richiesta una causa grave e, fermo sempre restando il diritto di esporre le ragioni contrarie, si osservi il modo di procedere disposto dal diritto.\n§3. Il trasferimento, per sortire effetto, deve essere intimato per iscritto."}},{"canon":191,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. In translatione, prius officium vacat per possessionem alterius officii canonice habitam, nisi aliud iure cautum aut a competenti auctoritate praescriptum fuerit.\n§ 2. Remunerationem cum priore officio conexam translatus percipit, donec alterius possessionem canonice obtinuerit.\nArt. 3\nDE AMOTIONE","en":"§1. In a transfer, the prior office becomes vacant through the canonical possession of the other office unless the law provides otherwise or competent authority has prescribed otherwise.\n§2. The person transferred receives the remuneration assigned to the prior office until the person has taken canonical possession of the other office.\nArt. 3.\nREMOVAL","fr":"§ 1. En cas de transfert, le premier office devient vacant par la prise de possession canonique du second, sauf autre disposition du droit ou autre prescription de l'autorité compétente.\n§ 2. La personne transférée perçoit les revenus attachés au premier office jusqu'à ce qu'elle ait obtenu canoniquement possession du second.","it":"§1. Nel trasferimento, il primo ufficio è vacante con il possesso del secondo ufficio canonicamente ottenuto, a meno che non si disponga altrimenti dal diritto o non sia stato imposto altro da parte dell'autorità competente.\n§2. Il trasferito percepisce la remunerazione connessa con il primo ufficio, finché abbia ottenuto canonicamente il possesso del secondo."}},{"canon":192,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Ab officio quis amovetur sive decreto ab auctoritate competenti legitime edito, servatis quidem iuribus forte ex contractu quaesitis, sive ipso iure ad normam","en":"A person is removed from office either by a decree issued legitimately by competent authority, without prejudice to rights possibly acquired by contract, or by the law itself according to the norm of","fr":"On est révoqué d'un office par décret légitimement émis par l'autorité compétente, restant toutefois saufs les droits acquis éventuellement par contrat, ou en vertu du droit lui-même selon le","it":"Una persona viene rimossa dall'ufficio sia per decreto legittimamente emesso dall'autorità competente, osservati i diritti acquisiti eventualmente dal contratto, sia per il diritto stesso a norma del"}},{"canon":193,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ab officio quod alicui confertur ad tempus indefinitum, non potest quis amoveri nisi ob graves causas atque servato procedendi modo iure definito.\n§ 2. Idem valet, ut quis ab officio, quod alicui ad tempus determinatum confertur, ante hoc tempus elapsum amoveri possit, firmo praescripto","en":"§1. A person cannot be removed from an office conferred for an indefinite period of time except for grave causes and according to the manner of proceeding defined by law.\n§2. The same is valid for the removal of a person from an office conferred for a definite period of time before this time has elapsed, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. On ne peut être révoqué d'un office conféré pour un temps indéterminé, à moins que ce ne soit pour des causes graves et en respectant la manière de procéder définie par le droit.\n§ 2. Cela vaut aussi pour la révocation de quelqu'un avant le temps fixé d'un office conféré pour un temps déterminé, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Non si può essere rimossi dall'ufficio che viene conferito a tempo indeterminato, se non per cause gravi e osservato il modo di procedere definito dal diritto.\n§2. Lo stesso vale perché dall'ufficio, che a qualcuno è conferito a tempo determinato, uno possa essere rimosso prima dello scadere di questo tempo, fermo restando il disposto del"}},{"canon":194,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Ipso iure ab officio ecclesiastico amovetur:\n1° qui statum clericalem amiserit;\n2° qui a fide catholica aut a communione Ecclesiae publice defecerit;\n3° clericus qui matrimonium etiam civile tantum attentaverit.\n§ 2. Amotio, de qua in nn. 2 et 3, urgeri tantum potest, si de eadem auctoritatis competentis declaratione constet.","en":"§1. The following are removed from an ecclesiastical office by the law itself:\n1/ a person who has lost the clerical state;\n2/ a person who has publicly defected from the Catholic faith or from the communion of the Church;\n3/ a cleric who has attempted marriage even if only civilly.\n§2. The removal mentioned in nn. 2 and 3 can be enforced only if it is established by the declaration of a competent authority.","fr":"§ 1. Est révoqué de plein droit de tout office ecclésiastique:\n1 celui qui a perdu l'état clérical;\n2 la personne qui a publiquement abandonné la foi catholique ou la communion de l'Église;\n3 le clerc qui a attenté un mariage même civil.\n§ 2. La révocation dont il s'agit aux nn. 2 et 3 ne peut être urgée que si elle est établie par une déclaration de l'autorité compétente.","it":"§1. È rimosso dall'ufficio ecclesiastico per il diritto stesso:\n1) chi ha perso lo stato clericale;\n2)\nchi ha abbandonato pubblicamente la fede cattolica o la comunione della Chiesa;\n3)\nil chierico che ha attentato il matrimonio anche soltanto civile.\n§2. La rimozione, di cui nei nn. 2 e 3, può essere sollecitata soltanto se della medesima consti da una dichiarazione dell'autorità competente."}},{"canon":195,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Si quis, non quidem ipso iure, sed per decretum auctoritatis competentis ab officio amoveatur quo eiusdem subsistentiae providetur, eadem auctoritas curet ut ipsius subsistentiae per congruum tempus prospiciatur, nisi aliter provisum sit.\nArt. 4\nDE PRIVATIONE","en":"If a person is removed not by the law itself but by a decree of competent authority from an office which provides the person’s support, the same authority is to take care that the support is provided for a suitable period, unless other provision is made.\nArt. 4.\nPRIVATION","fr":"Si on est révoqué de l'office qui assure la subsistance, non de plein droit mais par décret de l'autorité compétente, cette dernière veillera à pourvoir à cette subsistance pendant le temps voulu, à moins qu'il n'y soit pourvu autrement.","it":"Se qualcuno, non però per il diritto stesso, ma per decreto dell'autorità competente sia rimosso dall'ufficio mediante il quale si provvede al suo sostentamento, la medesima autorità curi che gli sia assicurato il sostentamento per un congruo periodo di tempo, a meno che non si sia provvisto altrimenti."}},{"canon":196,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Privatio ab officio, in poenam scilicet delicti, ad normam iuris tantummodo fieri potest.\n§ 2. Privatio effectum sortitur secundum praescripta canonum de iure poenali.\n\nDE PRAESCRIPTIONE","en":"§1. Privation from office, namely, a penalty for a delict, can be done only according to the norm of law.\n§2. Privation takes effect according to the prescripts of the canons on penal law.","fr":"§ 1. La privation d'un office, en tant que punition d'un délit, ne peut être infligée que selon le droit.\n§ 2. La privation produit effet selon les dispositions des canons du droit pénal.","it":"§1. La privazione dell'ufficio, vale a dire in pena di un delitto, può essere effettuata solamente a norma del diritto.\n§2. La privazione sortisce effetto secondo le disposizioni dei canoni sul diritto penale."}},{"canon":197,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Praescriptionem, tamquam modum iuris subiectivi acquirendi vel amittendi necnon ab obligationibus sese liberandi, Ecclesia recipit prout est in legislatione civili respectivae nationis salvis exceptionibus quae in canonibus huius Codicis statuuntur.","en":"The Church receives prescription as it is in the civil legislation of the nation in question, without prejudice to the exceptions which are established in the canons of this Code; prescription is a means of acquiring or losing a subjective right as well as of freeing oneself from obligations.","fr":"L'Église reconnaît la prescription comme manière d'acquérir ou de perdre un droit subjectif, ou encore de se libérer d'obligations, telles qu'elle existe dans la législation civile de chaque nation, restant sauves les exceptions établies dans les canons du présent Code.","it":"La prescrizione, come modo di acquistare o di perdere un diritto soggettivo e anche di liberarsi da obblighi, è recepita dalla Chiesa quale si trova nella legislazione civile della rispettiva nazione, salve le eccezioni stabilite nei canoni di questo Codice."}},{"canon":198,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non solum initio, sed toto decursu temporis ad praescriptionem requisiti, salvo praescripto","en":"No prescription is valid unless it is based in good faith not only at the beginning but through the entire course of time required for prescription, without prejudice to the prescript of","fr":"La prescription est nulle, à moins qu'elle ne soit fondée sur la bonne foi, non seulement au début, mais tout au long du temps requis, restant sauves les dispositions du","it":"Nessuna prescrizione ha valore, se non è fondata sulla buona fede, non solo all'inizio, ma per tutto il decorso del tempo richiesto per la prescrizione, salvo il disposto del"}},{"canon":199,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Praescriptioni obnoxia non sunt:\n1° iura et obligationes quae sunt legis divinae naturalis aut positivae;\n2° iura quae obtineri possunt ex solo privilegio apostolico;\n3° iura et obligationes quae spiritualem christifidelium vitam directe respiciunt; 4° fines certi et indubii circumscriptionum ecclesiasticarum;\n5° stipes et onera Missarum;\n6° provisio officii ecclesiastici quod ad normam iuris exercitium ordinis sacri requirit;\n7° ius visitationis et obligatio oboedientiae, ita ut christifideles a nulla auctoritate ecclesiastica visitari possint et nulli auctoritati iam subsint.\n\nDE TEMPORIS SUPPUTATIONE","en":"The following are not subject to prescription:\n1/ rights and obligations which are of the divine natural or positive law;\n2/ rights which can be obtained from apostolic privilege alone;\n3/ rights and obligations which directly regard the spiritual life of the Christian faithful;\n4/ the certain and undoubted boundaries of ecclesiastical territories;\n5/ Mass offerings and obligations;\n6/ provision of an ecclesiastical office which, according to the norm of law, requires the exercise of a sacred order;\n7/ the right of visitation and the obligation of obedience, in such a way that the Christian faithful cannot be visited by any ecclesiastical authority or are no longer subject to any authority.","fr":"Ne sont pas soumis à prescription:\n1 les droits et obligations qui sont de droit divin naturel ou positif;\n2 les droits qui ne peuvent être obtenus que par privilège apostolique;\n3 les droits et obligations qui se rapportent directement à la vie spirituelle des fidèles;\n4 les limites certaines et incontestées des circonscriptions ecclésiastiques;\n5 les offrandes et les charges de Messes;\n6 la provision d'un office ecclésiastique qui, selon le droit, requiert l'exercice de l'ordre sacré;\n7 le droit de visite et l'obligation d'obéissance, de telle sorte que les fidèles ne pourraient plus être visités par une aucune autorité ecclésiastique et ne seraient désormais soumis à aucune.","it":"Non sono sottoposti alla prescrizione:\n1) i diritti e gli obblighi che sono di legge divina naturale o positiva;\n2) i diritti che si possono ottenere per solo privilegio apostolico;\n3) i diritti e gli obblighi che riguardano direttamente la vita spirituale dei fedeli;\n4) i confini certi e indubitati delle circoscrizioni ecclesiastiche;\n5) le elemosine e gli oneri delle Messe;\n6) la provvisione dell'ufficio ecclesiastico che a norma del diritto richiede l'esercizio dell'ordine sacro;\n7) il diritto di visita e l'obbligo di obbedienza, con la conseguenza che i fedeli non possano essere visitati da nessuna autorità ecclesiastica e non siano più soggetti ad alcuna autorità."}},{"canon":200,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"Nisi aliud expresse iure caveatur, tempus supputetur ad normam canonum qui sequuntur.","en":"Unless the law expressly provides otherwise, time is to be computed according to the norm of the following canons.","fr":"Sauf autre disposition expresse du droit, le temps se calcule selon les canons suivants.","it":"Se non è disposto espressamente altro dal diritto, il tempo si computa a norma dei canoni che seguono."}},{"canon":201,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Tempus continuum intellegitur quod nullam patitur interruptionem.\n§ 2. Tempus utile intellegitur quod ita ius suum exercenti aut per sequenti competit, ut ignoranti aut agere non valenti noncurrat.","en":"§1. Continuous time is understood as that which undergoes no interruption.\n§2. Useful time is understood as that which a person has to exercise or to pursue a right, so that it does not run for a person who is unaware or unable to act.","fr":"§ 1. Le temps continu est celui qui ne comporte aucune interruption.\n§ 2. Le temps utile est celui dont on dispose pour exercer ou faire valoir son droit, de telle sorte qu'il ne courre pas pour celui qui ignore son droit ou ne peut agir.","it":"§1. Per tempo continuo s'intende quello che non può subire alcuna interruzione.\n§2. Per tempo utile s'intende quello che compete in modo tale a chi esercita o persegue il suo diritto, che non decorra per chi ignora o non può effettivamente agire."}},{"canon":202,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. In iure, dies intellegitur spatium constans 24 horis continuo supputandis, et incipit a media nocte, nisi aliud expresse caveatur; hebdomada spatium 7 dierum; mensis spatium 30 et annus spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur sumendi prout sunt in calendario.\n§ 2. Prout sunt in calendario semper sumendi sunt mensis et annus, si tempus est continuum.","en":"§1. In law, a day is understood as a period consisting of 24 continuous hours and begins at midnight unless other provision is expressly made; a week is a period of 7 days; a month is a period of 30 days, and a year is a period of 365 days unless a month and a year are said to be taken as they are in the calendar.\n§2. If time is continuous, a month and a year must always be taken as they are in the calendar.","fr":"§ 1. Par jour, on entend en droit la durée qui comprend 24 heures à compter de façon continue depuis minuit, sauf autre disposition expresse. La semaine comprend 7 jours, le mois 30 jours, l'année 365 jours, à moins qu'il ne soit dit que mois et année doivent être pris tels qu'ils sont dans le calendrier.\n§ 2. Mois et année doivent toujours être pris tels qu'ils sont dans le calendrier, si le temps est continu.","it":"§1. Nel diritto, s'intende per giorno lo spazio che consta di 24 ore da computarsi in modo continuo, e comincia dalla mezzanotte, se non è disposto espressamente altro; per settimana lo spazio di 7 giorni; per mese lo spazio di 30 e per anno lo spazio di 365 giorni, a meno che il mese e l'anno non si dica di doverli prendere come sono nel calendario.\n§2. Se il tempo è continuo, il mese e l'anno sono sempre da prendere come sono nel calendario."}},{"canon":203,"book":"Book I · General Norms","texts":{"la":"§ 1. Dies\na quo\nnon computatur in termino, nisi huius initium coincidat cum inito diei aut aliud expresse in iure caveatur.\n§ 2. Nisi contrarium statuatur, dies\nad quem\ncomputatur in termino, qui, si tempus constet uno vel pluribus mensibus aut annis, una vel pluribus hebdomadis, finitur expleto ultimo die eiusdem numeri aut, si mensis die eiusdem numeri careat, expleto ultimo die mensis.","en":"§1. The initial day (\na quo\n) is not computed in the total unless its beginning coincides with the beginning of the day or the law expressly provides otherwise.\n§2. Unless the contrary is established, the final day (\nad quem\n) is computed in the total which, if the time consists of one or more months or years, or one or more weeks, is reached at the end of the last day of the same number or, if a month lacks a day of the same number, at the end of the last day of the month.","fr":"§ 1. Le jour a quo n'est pas compté dans le délai, à moins que son début ne coïncide avec le commencement du jour ou que le droit n'en dispose expressément autrement.\n§ 2. Sauf disposition contraire, le jour ad quem est compté dans le délai qui, si le temps comprend un ou plusieurs mois ou années, une ou plusieurs semaines, se termine à la fin du jour du même quantième, ou, si le mois n'a pas de jour du même quantième, à la fin du dernier jour du mois.","it":"§1. Il giorno\na quo\nnon si computa nel termine, a meno che l'inizio di questo non coincida con l'inizio del giorno o non sia disposto espressamente altro dal diritto.\n§2. Se non è stabilito il contrario, il giorno\nad quem\nsi computa nel termine, il quale, se il tempo consta di uno o più mesi o anni, di una o più settimane, finisce trascorso l'ultimo giorno del medesimo numero oppure, se il mese manca del giorno del medesimo numero, trascorso l'ultimo giorno del mese."}},{"canon":204,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifideles sunt qui, utpote per baptismum Christo incorporati, in populum Dei sunt constituti, atque hac ratione muneris Christi sacerdotalis, prophetici et regalis suo modo participes facti, secundum propriam cuiusque condicionem, ad mission emexercendam vocantur, quam Deus Ecclesiae in mundo adimplendam concredidit.\n§ 2. Haec Ecclesia, in hoc mundo ut societas constituta et ordinata, subsistit in Ecclesia catholica, a successore Petri et Episcopis in eius communione gubernata.","en":"§1. The Christian faithful are those who, inasmuch as they have been incorporated in Christ through baptism, have been constituted as the people of God. For this reason, made sharers in their own way in Christ’s priestly, prophetic, and royal function, they are called to exercise the mission which God has entrusted to the Church to fulfill in the world, in accord with the condition proper to each.\n§2. This Church, constituted and organized in this world as a society, subsists in the Catholic Church governed by the successor of Peter and the bishops in communion with him.","fr":"§ 1. Les fidèles du Christ sont ceux qui, en tant qu'incorporés au Christ par le baptême, sont constitués en peuple de Dieu et qui, pour cette raison, faits participants à leur manière à la fonction sacerdotale, prophétique et royale du Christ, sont appelés à exercer, chacun selon sa condition propre, la mission que Dieu a confiée à l'Église pour qu'elle l'accomplisse dans le monde.\n§ 2. Cette Église, constituée et organisée en ce monde comme une société, subsiste dans l'Église catholique gouvernée par le successeur de Pierre et les Évêques en communion avec lui.","it":"§1. I fedeli sono coloro che, essendo stati incorporati a Cristo mediante il battesimo, sono costituiti popolo di Dio e perciò, resi partecipi nel modo loro proprio della funzione sacerdotale, profetica e regale di Cristo, sono chiamati ad attuare, secondo la condizione propria di ciascuno, la missione che Dio ha affidato alla Chiesa da compiere nel mondo.\n§2. Questa Chiesa, costituita e ordinata nel mondo come società, sussiste nella Chiesa cattolica, governata dal successore di Pietro e dai Vescovi in comunione con lui."}},{"canon":205,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Plene in communione Ecclesiae catholicae his in terris sunt illi baptizati, qui in eius compage visibili cum Christo iunguntur, vinculis nempe professionis fidei, sacramentorum et ecclesiastici regiminis.","en":"Those baptized are fully in the communion of the Catholic Church on this earth who are joined with Christ in its visible structure by the bonds of the profession of faith, the sacraments, and ecclesiastical governance.","fr":"Sont pleinement dans la communion de l'Église catholique sur cette terre les baptisés qui sont unis au Christ dans l'ensemble visible de cette Église, par les liens de la profession de foi, des sacrements et du gouvernement ecclésiastique.","it":"Su questa terra sono nella piena comunione della Chiesa cattolica quei battezzati che sono congiunti con Cristo nella sua compagine visibile, ossia mediante i vincoli della professione di fede, dei sacramenti e del governo ecclesiastico."}},{"canon":206,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Speciali ratione cum Ecclesia conectuntur catechumeni, qui nempe, Spiritu Sancto movente, explicita voluntate ut eidem incorporentur expetunt, ideoque hoc ipso voto, sicut et vita fidei, spei et caritatis quam agunt, coniunguntur cum Ecclesia, quae eos iam ut suos fovet.\n§ 2. Catechumenorum specialem curam habet Ecclesia quae, dum eos advitam ducendam evangelicam invitat eosque ad sacros ritus celebrandos introducit, eisdem varias iam largitur praerogativas, quae christianorum sunt propriae.","en":"§1. Catechumens, that is, those who ask by explicit choice under the influence of the Holy Spirit to be incorporated into the Church, are joined to it in a special way. By this same desire, just as by the life of faith, hope, and charity which they lead, they are united with the Church which already cherishes them as its own.\n§2. The Church has a special care for catechumens; while it invites them to lead a life of the gospel and introduces them to the celebration of sacred rites, it already grants them various prerogatives which are proper to Christians.","fr":"§ 1. Sont en lien avec l'Église d'une manière spéciale les catéchumènes qui, sous la motion de l'Esprit Saint, demandent volontairement et explicitement à lui être incorporés et qui, par ce désir ainsi que par la vie de foi, d'espérance et de charité qu'ils mènent, sont unis à l'Église qui les considère déjà comme siens.\n§ 2. L'Église a le souci spécial des catéchumènes: en les invitant à mener une vie évangélique et en les introduisant à la célébration des rites sacrés, elle leur accorde déjà diverses prérogatives propres aux chrétiens.","it":"§1. Secondo una modalità specifica sono legati alla Chiesa i catecumeni, coloro cioè che, mossi dallo Spirito Santo, chiedono con intenzione esplicita di essere incorporati ad essa e di conseguenza, per questo desiderio, come pure per la vita di fede, di speranza e di carità che essi conducono, sono congiunti alla Chiesa, che ne ha cura come già suoi.\n§2. La Chiesa dedica una cura particolare ai catecumeni, e mentre li invita a condurre una vita evangelica e li introduce alla celebrazione dei riti sacri, ad essi già elargisce diverse prerogative che sono proprie dei cristiani."}},{"canon":207,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ex divina institutione, inter christifideles sunt in Ecclesia ministri sacri, qui in iure et clerici vocantur; ceteri autem et laici nuncupantur.\n§ 2. Ex utraque hac parte habentur christifideles, qui professione consiliorum evangelicorum per vota aut alia sacra ligamina, ab Ecclesia agnita et sancita, suo peculiari modo Deo consecrantur et Ecclesiae missioni salvificae prosunt; quorum status, licet ad hierarchicam Ecclesiae structuram non spectet, ad eius tamen vitam et sanctitatem pertinet.\n\nDE OMNIUM CHRISTIFIDELIUM\nOBLIGATIONIBUS ET IURIBUS","en":"§1. By divine institution, there are among the Christian faithful in the Church sacred ministers who in law are also called clerics; the other members of the Christian faithful are called lay persons.\n§2. There are members of the Christian faithful from both these groups who, through the profession of the evangelical counsels by means of vows or other sacred bonds recognized and sanctioned by the Church, are consecrated to God in their own special way and contribute to the salvific mission of the Church; although their state does not belong to the hierarchical structure of the Church, it nevertheless belongs to its life and holiness.","fr":"§ 1. Par institution divine, il y a dans l'Église, parmi les fidèles, les ministres sacrés qui en droit sont aussi appelés clercs, et les autres qui sont aussi appelés laïcs.\n§ 2. Il existe des fidèles appartenant à l'une et l'autre catégorie qui sont consacrés à Dieu à leur manière particulière par la profession des conseils évangéliques au moyen de vœux ou d'autres liens sacrés reconnus et approuvés par l'Église et qui concourent à la mission salvatrice de l'Église; leur état, même s'il ne concerne pas la structure hiérarchique de l'Église, appartient cependant à sa vie et à sa sainteté.","it":"§1. Per istituzione divina vi sono nella Chiesa tra i fedeli i ministri sacri, che nel diritto sono chiamati anche chierici; gli altri fedeli poi sono chiamati anche laici.\n§2. Dagli uni e dagli altri provengono fedeli i quali, con la professione dei consigli evangelici mediante voti o altri vincoli sacri, riconosciuti e sanciti dalla Chiesa, in modo speciale sono consacrati a Dio e dànno incremento alla missione salvifica della Chiesa; il loro stato, quantunque non riguardi la struttura gerarchica della Chiesa, appartiene tuttavia alla sua vita e alla sua santità."}},{"canon":208,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Inter christifideles omnes, ex eorum quidem in Christo regeneratione, vera viget quoad dignitatem et actionem aequalitas, qua cuncti, secundum propriam cuiusque condicionem et munus, ad aedificationem Corporis Christi cooperantur.","en":"From their rebirth in Christ, there exists among all the Christian faithful a true equality regarding dignity and action by which they all cooperate in the building up of the Body of Christ according to each one’s own condition and function.","fr":"Entre tous les fidèles, du fait de leur régénération dans le Christ, il existe quant à la dignité et à l'activité, une véritable égalité en vertu de laquelle tous coopèrent à l'édification du Corps du Christ, selon la condition et la fonction propres de chacun.","it":"Fra tutti i fedeli, in forza della loro rigenerazione in Cristo, sussiste una vera uguaglianza nella dignità e nell'agire, e per tale uguaglianza tutti cooperano all'edificazione del Corpo di Cristo, secondo la condizione e i cómpiti propri di ciascuno."}},{"canon":209,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifideles obligatione adstringuntur, sua quoque ipsorum agendi ratione, ad communionem semper servandam cum Ecclesia.\n§ 2. Magna cum diligentia officia adimpleant, quibus tenentur erga Ecclesiam tum universam, tum particularem ad quam, secundum iuris praescripta, pertinent.","en":"§1. The Christian faithful, even in their own manner of acting, are always obliged to maintain communion with the Church.\n§2. With great diligence they are to fulfill the duties which they owe to the universal Church and the particular church to which they belong according to the prescripts of the law.","fr":"§ 1. Les fidèles sont liés par l'obligation de garder toujours, même dans leur manière d'agir, la communion avec l'Église.\n§ 2. Ils rempliront avec grand soin les devoirs auxquels ils sont tenus tant envers l'Église tout entière qu'envers l'Église particulière à laquelle ils appartiennent, selon les dispositions du droit.","it":"§1. I fedeli sono tenuti all'obbligo di conservare sempre, anche nel loro modo di agire, la comunione con la Chiesa.\n§2. Adempiano con grande diligenza i doveri cui sono tenuti sia nei confronti della Chiesa universale, sia nei confronti della Chiesa particolare alla quale appartengono, secondo le disposizioni del diritto."}},{"canon":210,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Omnes christifideles, secundum propriam condicionem, ad sanctam vitam ducendam atque ad Ecclesiae incrementum eiusque iugem sanctificationem promovendam vires suas conferre debent.","en":"All the Christian faithful must direct their efforts to lead a holy life and to promote the growth of the Church and its continual sanctification, according to their own condition.","fr":"Tous les fidèles doivent, chacun selon sa condition propre, s'efforcer de mener une vie sainte et promouvoir la croissance et la sanctification continuelle de l'Église.","it":"Tutti i fedeli, secondo la propria condizione, devono dedicare le proprie energie al fine di condurre una vita santa e di promuovere la crescita della Chiesa e la sua continua santificazione."}},{"canon":211,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Omnes christifideles officium habent et ius allaborandi ut divinum salutis nuntium ad universos homines omnium temporum ac totius orbis magis magisque perveniat.","en":"All the Christian faithful have the duty and right to work so that the divine message of salvation more and more reaches all people in every age and in every land.","fr":"Tous les fidèles ont le devoir et le droit de travailler à ce que le message divin du salut atteigne sans cesse davantage tous les hommes de tous les temps et de tout l'univers.","it":"Tutti i fedeli hanno il dovere e il diritto di impegnarsi perché l'annuncio divino della salvezza si diffonda sempre più fra gli uomini di ogni tempo e di ogni luogo."}},{"canon":212,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Quae sacri Pastores, utpote Christum repraesentantes, tamquam fidei magistri declarant aut tamquam Ecclesiae rectores statuunt, christifideles, propriae responsabilitatis conscii, christiana oboedientia prosequi tenentur.\n§ 2. Christifidelibus integrum est, ut necessitates suas, praesertim spirituales, suaque optata Ecclesiae Pastoribus patefaciant.\n§ 3.  Pro scientia, competentia et praestantia quibus pollent, ipsis ius est, immo et aliquando officium, ut sententiam suam de hisquae ad bonum Ecclesiae pertinent sacris Pastoribus manifestent eamque, salva fidei morumque integritate ac reverentia erga Pastores, attentisque communi utilitate et personarum dignitate, ceteris christifidelibus notam faciant.","en":"§1. Conscious of their own responsibility, the Christian faithful are bound to follow with Christian obedience those things which the sacred pastors, inasmuch as they represent Christ, declare as teachers of the faith or establish as rulers of the Church.\n§2. The Christian faithful are free to make known to the pastors of the Church their needs, especially spiritual ones, and their desires.\n§3. According to the knowledge, competence, and prestige which they possess, they have the right and even at times the duty to manifest to the sacred pastors their opinion on matters which pertain to the good of the Church and to make their opinion known to the rest of the Christian faithful, without prejudice to the integrity of faith and morals, with reverence toward their pastors, and attentive to common advantage and the dignity of persons.","fr":"§ 1. Les fidèles conscients de leur propre responsabilité sont tenus d'adhérer par obéissance chrétienne à ce que les Pasteurs sacrés, comme représentants du Christ, déclarent en tant que maîtres de la foi ou décident en tant que chefs de l'Église.\n§ 2. Les fidèles ont la liberté de faire connaître aux Pasteurs de l'Église leurs besoins surtout spirituels, ainsi que leurs souhaits.\n§ 3. Selon le savoir, la compétence et le prestige dont ils jouissent, ils ont le droit et même parfois le devoir de donner aux Pasteurs sacrés leur opinion sur ce qui touche le bien de l'Église et de la faire connaître aux autres fidèles, restant sauves l'intégrité de la foi et des mœurs et la révérence due aux pasteurs, et en tenant compte de l'utilité commune et de la dignité des personnes.","it":"§1. I fedeli, consapevoli della propria responsabilità, sono tenuti ad osservare con cristiana obbedienza ciò che i sacri Pastori, in quanto rappresentano Cristo, dichiarano come maestri della fede o dispongono come capi della Chiesa.\n§2. I fedeli sono liberi di manifestare ai Pastori della Chiesa le proprie necessità, soprattutto spirituali, e i propri desideri.\n§3. In modo proporzionato alla scienza, alla competenza e al prestigio di cui godono, essi hanno il diritto, e anzi talvolta anche il dovere, di manifestare ai sacri Pastori il loro pensiero su ciò che riguarda il bene della Chiesa; e di renderlo noto agli altri fedeli, salva restando l'integrità della fede e dei costumi e il rispetto verso i Pastori, tenendo inoltre presente l'utilità comune e la dignità delle persone."}},{"canon":213,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius est christifidelibus ut ex spiritualibus Ecclesiae bonis, praesertim ex verbo Dei et sacramentis, adiumenta a sacris Pastoribus accipiant.","en":"The Christian faithful have the right to receive assistance from the sacred pastors out of the spiritual goods of the Church, especially the word of God and the sacraments.","fr":"Les fidèles ont le droit de recevoir de la part des Pasteurs sacrés l'aide provenant des biens spirituels de l'Église, surtout de la parole de Dieu et des sacrements.","it":"I fedeli hanno il diritto di ricevere dai sacri Pastori gli aiuti derivanti dai beni spirituali della Chiesa, soprattutto dalla parola di Dio e dai sacramenti."}},{"canon":214,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius est christifidelibus, ut cultum Deo persolvant iuxta praescripta proprii ritus a legitimis Ecclesiae Pastoribus approbati, utque propriam vitae spiritualis formam sequantur, doctrinae quidem Ecclesiae consentaneam.","en":"The Christian faithful have the right to worship God according to the prescripts of their own rite approved by the legitimate pastors of the Church and to follow their own form of spiritual life so long as it is consonant with the doctrine of the Church.","fr":"Les fidèles ont le droit de rendre le culte à Dieu selon les dispositions de leur rite propre approuvé par les Pasteurs légitimes de l'Église, et de suivre leur forme propre de vie spirituelle qui soit toutefois conforme à la doctrine de l'Église.","it":"I fedeli hanno il diritto di rendere culto a Dio secondo le disposizioni del proprio rito approvato dai legittimi Pastori della Chiesa e di seguire un proprio metodo di vita spirituale, che sia però conforme alla dottrina della Chiesa."}},{"canon":215,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Integrum est christifidelibus, ut libere condant atque moderentur consociationes ad fines caritatis vel pietatis, aut ad vocationem christianam in mundo fovendam, utque conventus habeant ad eosdem fines in communi persequendos.","en":"The Christian faithful are at liberty freely to found and direct associations for purposes of charity or piety or for the promotion of the Christian vocation in the world and to hold meetings for the common pursuit of these purposes.","fr":"Les fidèles ont la liberté de fonder et de diriger librement des associations ayant pour but la charité ou la piété, ou encore destinées à promouvoir la vocation chrétienne dans le monde, ainsi que de se réunir afin de poursuivre ensemble ces mêmes fins.","it":"I fedeli sono liberi di fondare e di dirigere liberamente associazioni che si propongano un fine di carità o di pietà, oppure associazioni che si propongano l'incremento della vocazione cristiana nel mondo; sono anche liberi di tenere riunioni per il raggiungimento comune di tali finalità."}},{"canon":216,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifideles cuncti, quippe qui Ecclesiae missionem participent, ius habent ut propriis quoque inceptis, secundum suum quisque statum et condicionem, apostolicam actionem promoveant vel sustineant; nullum tamen inceptum nomen catholicum sibi vindicet, nisi consensus accesserit competentis auctoritatis ecclesiasticae.","en":"Since they participate in the mission of the Church, all the Christian faithful have the right to promote or sustain apostolic action even by their own undertakings, according to their own state and condition. Nevertheless, no undertaking is to claim the name Catholic without the consent of competent ecclesiastical authority.","fr":"Parce qu'ils participent à la mission de l'Église, tous les fidèles, chacun selon son état et sa condition, ont le droit de promouvoir ou de soutenir une activité apostolique, même par leurs propres entreprises; cependant, aucune entreprise ne peut se réclamer du nom de catholique sans le consentement de l'autorité ecclésiastique compétente.","it":"Tutti i fedeli, in quanto partecipano alla missione della Chiesa, hanno il diritto di promuovere o di sostenere l'attività apostolica anche con proprie iniziative, secondo lo stato e la condizione di ciascuno ; tuttavia nessuna iniziativa rivendichi per se stessa il nome di cattolica, senza il consenso dell'autorità ecclesiastica competente."}},{"canon":217,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifideles, quippe qui baptismo ad vitam doctrinae evangelicae congruentem ducendam vocentur, ius habent ad educationem christianam, qua ad maturitatem humanae personae prosequendam atque simul ad mysterium salutis cognoscendum et vivendum rite instruantur.","en":"Since they are called by baptism to lead a life in keeping with the teaching of the gospel, the Christian faithful have the right to a Christian education by which they are to be instructed properly to strive for the maturity of the human person and at the same time to know and live the mystery of salvation.","fr":"Parce qu'ils sont appelés par le baptême à mener une vie conforme à la doctrine de l'Évangile, les fidèles ont le droit à l'éducation chrétienne, par laquelle ils sont dûment formés à acquérir la maturité de la personne humaine et en même temps à connaître et à vivre le mystère du salut.","it":"I fedeli, in quanto sono chiamati mediante il battesimo a condurre una vita conforme alla dottrina evangelica, hanno diritto all'educazione cristiana, con cui possano essere debitamente formati a conseguire la maturità della persona umana e contemporaneamente a conoscere e a vivere il mistero della salvezza."}},{"canon":218,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Qui disciplinis sacris incumbunt iusta libertate fruuntur inquirendi necnon mentem suam prudenter in iis aperiendi, inquibus peritia gaudent, servato debito erga Ecclesiae magisterium obsequio.","en":"Those engaged in the sacred disciplines have a just freedom of inquiry and of expressing their opinion prudently on those matters in which they possess expertise, while observing the submission due to the magisterium of the Church.","fr":"Ceux qui s'adonnent aux disciplines sacrées jouissent d'une juste liberté de recherche comme aussi d'expression prudente de leur opinion dans les matières où ils sont compétents, en gardant le respect dû au magistère de l'Église.","it":"Coloro che si dedicano alle scienze sacre godono della giusta libertà di investigare e di manifestare con prudenza il loro pensiero su ciò di cui sono esperti, conservando il dovuto ossequio nei confronti del magistero della Chiesa."}},{"canon":219,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifideles omnes iure gaudent ut a quacumque coactione sint immunes in statu vitae eligendo.","en":"All the Christian faithful have the right to be free from any kind of coercion in choosing a state of life.","fr":"Tous les fidèles jouissent du droit de n'être soumis à aucune contrainte dans le choix d'un état de vie.","it":"Tutti i fedeli hanno il diritto di essere immuni da qualsiasi costrizione nella scelta dello stato di vita."}},{"canon":220,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".","en":"No one is permitted to harm illegitimately the good reputation which a person possesses nor to injure the right of any person to protect his or her own privacy.","fr":"Il n'est permis à personne de porter atteinte d'une manière illégitime à la bonne réputation d'autrui, ni de violer le droit de quiconque à préserver son intimité.","it":"Non è lecito ad alcuno ledere illegittimamente la buona fama di cui uno gode, o violare il diritto di ogni persona a difendere la propria intimità."}},{"canon":221,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifidelibus competit ut iura, quibus in Ecclesia gaudent, legitime vindicent atque defendant in foro competenti ecclesiastico ad normam iuris.\n§ 2. Christifidelibus ius quoque est ut, si ad iudicium ab auctoritate competenti vocentur, iudicentur servatis iuris praescriptis, cum aequitate applicandis.\n§ 3. Christifidelibus ius est, ne poenis canonicis nisi ad normam legis plectantur.","en":"§1. The Christian faithful can legitimately vindicate and defend the rights which they possess in the Church in the competent ecclesiastical forum according to the norm of law.\n§2. If they are summoned to a trial by a competent authority, the Christian faithful also have the right to be judged according to the prescripts of the law applied with equity.\n§3. The Christian faithful have the right not to be punished with canonical penalties except according to the norm of law.","fr":"§ 1. Il appartient aux fidèles de revendiquer légitimement les droits dont ils jouissent dans l'Église et de les défendre devant le for ecclésiastique compétent, selon le droit.\n§ 2. Les fidèles ont aussi le droit, s'ils sont appelés en jugement par l'autorité compétente, d'être jugés selon les dispositions du droit qui doivent être appliquées avec équité.\n§ 3. Les fidèles ont le droit de n'être frappés de peines canoniques que selon la loi.","it":"§1. Compete ai fedeli rivendicare e difendere legittimamente i diritti di cui godono nella Chiesa presso il foro ecclesiastico competente a norma del diritto.\n§2. I fedeli hanno anche il diritto, se sono chiamati in giudizio dall'autorità competente, di essere giudicati secondo le disposizioni di legge, da applicare con equità.\n§3. I fedeli hanno il diritto di non essere colpiti da pene canoniche, se non a norma di legge."}},{"canon":222,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifideles obligatione tenentur necessitatibus subveniendi Ecclesiae, ut eidem praesto sint quae ad cultum divinum, ad opera apostolatus et caritatis atque ad honestam ministrorum sustentationem necessaria sunt.\n§ 2. Obligatione quoque tenentur iustitiam socialem promovendi necnon, praecepti Domini memores, ex propriis reditibus pauperibus subveniendi.","en":"§1. The Christian faithful are obliged to assist with the needs of the Church so that the Church has what is necessary for divine worship, for the works of the apostolate and of charity, and for the decent support of ministers.\n§2. They are also obliged to promote social justice and, mindful of the precept of the Lord, to assist the poor from their own resources.","fr":"§ 1. Les fidèles sont tenus par l'obligation de subvenir aux besoins de l'Église afin qu'elle dispose de ce qui est nécessaire au culte divin, aux œuvres d'apostolat et de charité et à l'honnête subsistance de ses ministres.\n§ 2. Ils sont aussi tenus par l'obligation de promouvoir la justice sociale et encore, se souvenant du commandement du Seigneur, de secourir les pauvres sur leurs revenus personnels.","it":"§1\n. I fedeli sono tenuti all'obbligo di sovvenire alle necessità della Chiesa, affinché essa possa disporre di quanto è necessario per il culto divino, per le opere di apostolato e di carità e per l'onesto sostentamento dei ministri.\n§2. Sono anche tenuti all'obbligo di promuovere la giustizia sociale, come pure, memori del comandamento del Signore, di soccorrere i poveri coi propri redditi."}},{"canon":223,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In iuribus suis exercendis christifideles tum singuli tum in consociationibus adunati rationem habere debent boni communis Ecclesiae necnon iurium aliorum atque suorum erga alios officiorum.\n§ 2. Ecclesiasticae auctoritati competit, intuitu boni communis, exercitium iurium, quae christifidelibus sunt propria, moderari.\n\nDE OBLIGATIONIBUS ET IURIBUS\nCHRISTIFIDELIUM LAICORUM","en":"§1. In exercising their rights, the Christian faithful, both as individuals and gathered together in associations, must take into account the common good of the Church, the rights of others, and their own duties toward others.\n§2. In view of the common good, ecclesiastical authority can direct the exercise of rights which are proper to the Christian faithful.\n\nTHE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF THE LAY CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 224 - 231)","fr":"§ 1. Dans l'exercice de leurs droits, les fidèles, tant individuellement que groupés en associations, doivent tenir compte du bien commun de l'Église, ainsi que des droits des autres et des devoirs qu'ils ont envers eux.\n§ 2. En considération du bien commun, il revient à l'autorité ecclésiastique de régler l'exercice des droits propres aux fidèles.","it":"§1. Nell'esercizio dei propri diritti i fedeli, sia come singoli sia riuniti in associazioni, devono tener conto del bene comune della Chiesa, dei diritti altrui e dei propri doveri nei confronti degli altri.\n§2. Spetta all'autorità ecclesiastica, in vista del bene comune, regolare l'esercizio dei diritti che sono propri dei fedeli."}},{"canon":224,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifideles laici, praeter eas obligationes et iura, quae cunctis christifidelibus sunt communia et ea quae in aliis canonibus statuuntur, obligationibus tenentur et iuribus gaudent quae in canonibus huius tituli recensentur.","en":"In addition to those obligations and rights which are common to all the Christian faithful and those which are established in other canons, the lay Christian faithful are bound by the obligations and possess the rights which are enumerated in the canons of this title.","fr":"En plus des obligations et des droits communs à tous les fidèles et de ceux qui sont contenus dans les autres canons, les fidèles laïcs sont tenus aux obligations et jouissent des droits énumérés dans les canons du présent titre.","it":"I fedeli laici, oltre agli obblighi e ai diritti che sono comuni a tutti i fedeli e oltre a quelli che sono stabiliti in altri canoni, sono tenuti agli obblighi e godono dei diritti elencati nei canoni del presente titolo."}},{"canon":225,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Laici, quippe qui uti omnes christifideles ad apostolatum a Deo per baptismum et confirmationem deputentur, generali obligatione tenentur et iure gaudent, sive singuli sive in consociationibus coniuncti, allaborandi ut divinum salutis nuntium ab universis hominibus ubique terrarum cognoscatur et accipiatur; quae obligatio eo vel magis urget iis in adiunctis, in quibus nonnisi per ipsos Evangelium audire et Christum cognoscere homines possunt.\n§ 2. Hoc etiam peculiari adstringuntur officio, unusquisque quidem secundum propriam condicionem, ut rerum temporalium ordinem spiritu evangelico imbuant atque perficiant, et ita specialiter in iisdem rebus gerendis atque in muneribus saecularibus exercendis Christi testimonium reddant.","en":"§1. Since, like all the Christian faithful, lay persons are designated by God for the apostolate through baptism and confirmation, they are bound by the general obligation and possess the right as individuals, or joined in associations, to work so that the divine message of salvation is made known and accepted by all persons everywhere in the world. This obligation is even more compelling in those circumstances in which only through them can people hear the gospel and know Christ.\n§2. According to each one’s own condition, they are also bound by a particular duty to imbue and perfect the order of temporal affairs with the spirit of the gospel and thus to give witness to Christ, especially in carrying out these same affairs and in exercising secular functions.","fr":"§ 1. Parce que comme tous les fidèles ils sont chargés par Dieu de l'apostolat en vertu du baptême et de la confirmation, les laïcs sont tenus par l'obligations générale et jouissent du droit, individuellement ou groupés en associations, de travailler à ce que le message divin du salut soit connu et reçu par tous les hommes et par toute la terre; cette obligation est encore plus pressante lorsque ce n'est que par eux que les hommes peuvent entendre l'Évangile et connaître le Christ.\n§ 2. Chacun selon sa propre condition, ils sont aussi tenus au devoir particulier d'imprégner d'esprit évangélique et de parfaire l'ordre temporel, et de rendre ainsi témoignage au Christ, spécialement dans la gestion de cet ordre et dans l'accomplissement des charges séculières.","it":"§1. I laici, dal momento che, come tutti i fedeli, sono deputati da Dio all'apostolato mediante il battesimo e la confermazione, sono tenuti all'obbligo generale e hanno il diritto di impegnarsi, sia come singoli sia riuniti in associazioni, perché l'annuncio divino della salvezza venga conosciuto e accolto da ogni uomo in ogni luogo; tale obbligo è ancora più urgente in quelle situazioni in cui gli uomini non possono ascoltare il Vangelo e conoscere Cristo se non per mezzo loro.\n§2. Sono tenuti anche al dovere specifico, ciascuno secondo la propria condizione, di animare e perfezionare l'ordine delle realtà temporali con lo spirito evangelico, e in tal modo di rendere testimonianza a Cristo particolarmente nel trattare tali realtà e nell'esercizio dei compiti secolari."}},{"canon":226,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui in statu coniugali vivunt, iuxta propriam vocationem, peculiari officio tenentur per matrimonium et familiam ad aedificationem populi Dei allaborandi.\n§ 2. Parentes, cum vitam filiis contulerint, gravissima obligatione tenentur et iure gaudent eos educandi; ideo parentum christianorum imprimis est christianam filiorum educationem secundum doctrinam ab Ecclesia traditam curare.","en":"§1. According to their own vocation, those who live in the marital state are bound by a special duty to work through marriage and the family to build up the people of God.\n§2. Since they have given life to their children, parents have a most grave obligation and possess the right to educate them. Therefore, it is for Christian parents particularly to take care of the Christian education of their children according to the doctrine handed on by the Church.","fr":"§ 1. Ceux qui vivent dans l'état conjugal ont, selon leur vocation propre, le devoir particulier de travailler à l'édification du peuple de Dieu par le mariage et la famille.\n§ 2. Ayant donné la vie à des enfants, les parents sont tenus par la très grave obligation de les éduquer et jouissent du droit de le faire; c'est pourquoi il appartient aux parents chrétiens en premier d'assurer l'éducation chrétienne de leurs enfants selon la doctrine transmise par l'Église.","it":"§1. I laici che vivono nello stato coniugale, secondo la propria vocazione, sono tenuti al dovere specifico di impegnarsi, mediante il matrimonio e la famiglia, nell'edificazione del popolo di Dio.\n§2. I genitori, poiché hanno dato ai figli la vita, hanno l'obbligo gravissimo e il diritto di educarli; perciò spetta primariamente ai genitori cristiani curare l'educazione cristiana dei figli secondo la dottrina insegnata dalla Chiesa."}},{"canon":227,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius est christifidelibus laicis, ut ipsis agnoscatur ea in rebus civitatis terrenae libertas, quae omnibus civibus competit; eadem tamen libertate utentes, curent ut suae actiones spiritu evangelico imbuantur, et ad doctrinam attendant ab Ecclesiae magisterio propositam, caventes tamen ne in quaestionibus opinabilibus propriam sententiam uti doctrinam Ecclesiae proponant.","en":"The lay Christian faithful have the right to have recognized that freedom which all citizens have in the affairs of the earthly city. When using that same freedom, however, they are to take care that their actions are imbued with the spirit of the gospel and are to heed the doctrine set forth by the magisterium of the Church. In matters of opinion, moreover, they are to avoid setting forth their own opinion as the doctrine of the Church.","fr":"Les fidèles laïcs ont le droit de se voir reconnaître dans le domaine de la cité terrestre la liberté qui appartient à tous les citoyens; mais dans l'exercice de cette liberté, ils auront soin d'imprégner leur action d'esprit évangélique et ils seront attentifs à la doctrine proposée par le magistère de l'Église, en veillant cependant à ne pas présenter dans des questions de libre opinion leur propre point de vue comme doctrine de l'Église.","it":"È diritto dei fedeli laici che venga loro riconosciuta nella realtà della città terrena quella libertà che compete ad ogni cittadino; usufruendo tuttavia di tale libertà, facciano in modo che le loro azioni siano animate dallo spirito evangelico e prestino attenzione alla dottrina proposta dal magistero della Chiesa, evitando però di presentare nelle questioni opinabili la propria tesi come dottrina della Chiesa."}},{"canon":228,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Laici qui idonei reperiantur, sunt habiles ut a sacris Pastoribus ad illa officia ecclesiastica et munera assumantur, quibus ipsi secundum iuris praescripta fungi valent.\n§ 2. Laici debita scientia, prudentia et honestate praestantes, habiles sunt tamquam periti aut consiliarii, etiam in consiliis ad normam iuris, ad Ecclesiae Pastoribus adiutorium praebendum.","en":"§1. Lay persons who are found suitable are qualified to be admitted by the sacred pastors to those ecclesiastical offices and functions which they are able to exercise according to the precepts of the law.\n§2. Lay persons who excel in necessary knowledge, prudence, and integrity are qualified to assist the pastors of the Church as experts and advisors, even in councils according to the norm of law.","fr":"§ 1. Les laïcs reconnus idoines ont capacité à être admis par les Pasteurs sacrés à des offices et charges ecclésiastiques qu'ils peuvent exercer selon les dispositions du droit.\n§ 2. Les laïcs qui se distinguent par la science requise, la prudence et l'honnêteté, ont capacité à aider les Pasteurs de l'Église comme experts ou conseillers, même dans les conseils selon le droit.","it":"§1. I laici che risultano idonei, sono abili ad essere assunti dai sacri Pastori in quegli uffici ecclesiastici e in quegli incarichi che sono in grado di esercitare secondo le disposizioni del diritto.\n§2. I laici che si distinguono per scienza adeguata, per prudenza e per onestà, sono abili a prestare aiuto ai Pastori della Chiesa come esperti o consiglieri, anche nei consigli a norma del diritto."}},{"canon":229,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Laici, ut secundum doctrinam christianam vivere valeant, eandemque et ipsi enuntiare atque, si opus sit, defendere possint, utque in apostolatu exercendo partem suam habere queant, obligatione tenentur et iure gaudent acquirendi eiusdem doctrinae cognitionem, propriae uniuscuiusque capacitati et condicioni aptatam.\n§ 2. Iure quoque gaudent pleniorem illam in scientiis sacris acquirendi cognitionem, quae in ecclesiasticis universitatibus facultatibusve aut in institutis scientiarium religiosarum traduntur, ibidem lectiones frequentando et gradus academicos consequendo.\n§ 3. Item, servatis praescriptis quoad idoneitatem requisitam statutis, habiles sunt ad mandatum docendi scientias sacras a legitima auctoritate ecclesiastica recipiendum.","en":"§1. Lay persons are bound by the obligation and possess the right to acquire knowledge of Christian doctrine appropriate to the capacity and condition of each in order for them to be able to live according to this doctrine, announce it themselves, defend it if necessary, and take their part in exercising the apostolate.\n§2. They also possess the right to acquire that fuller knowledge of the sacred sciences which are taught in ecclesiastical universities and faculties or in institutes of religious sciences, by attending classes there and pursuing academic degrees.\n§3. If the prescripts regarding the requisite suitability have been observed, they are also qualified to receive from legitimate ecclesiastical authority a mandate to teach the sacred sciences.","fr":"§ 1. Les laïcs, pour pouvoir vivre selon la doctrine chrétienne, l'annoncer eux-mêmes et la défendre s'il le faut, et pour pouvoir prendre leur part dans l'exercice de l'apostolat, sont tenus par l'obligation et jouissent du droit d'acquérir la connaissance de cette doctrine, connaissance appropriée aux aptitudes et à la condition de chacun.\n§ 2. Ils jouissent aussi du droit d'acquérir cette connaissance plus profonde des sciences sacrées enseignées dans les universités ou facultés ecclésiastiques et dans les instituts de sciences religieuses, en fréquentant les cours et en acquérant les grades académiques.\n§ 3. De même, en observant les dispositions concernant l'idonéité requise, ils ont capacité à recevoir de l'autorité ecclésiastique légitime le mandat d'enseigner les sciences sacrées.","it":"§1. I laici, per essere in grado di vivere la dottrina cristiana, per poterla annunciare essi stessi e, se necessario, difenderla, per potere inoltre partecipare all'esercizio dell'apostolato, sono tenuti all'obbligo e hanno il diritto di acquisire la conoscenza di tale dottrina, in modo adeguato alla capacità e alla condizione di ciascuno.\n§2. Hanno anche il diritto di acquisire quella conoscenza più piena delle scienze sacre, che vengono insegnate nelle università o facoltà ecclesiastiche oppure negli istituti di scienze religiose, frequentandovi le lezioni e conseguendovi i gradi accademici.\n§3. Così pure, osservate le disposizioni stabilite in ordine alla idoneità richiesta, sono abili a ricevere dalla legittima autorità ecclesiastica il mandato di insegnare le scienze sacre."}},{"canon":230,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1, ius habent ad honestam remunerationem suae condicioni aptatam, qua decenter, servatis quoque iuris civilis praescriptis, necessitatibus propriis ac familiae providere valeant; itemque iis ius competit ut ipsorum praevidentiae et securitati sociali et assistentiae sanitariae, quam dicunt, debite prospiciatur.\n\nDE MINISTRIS SACRIS SEU DE CLERICIS\nCAPUT I\nDE CLERICORUM INSTITUTIONE","en":", §1 and with the prescripts of civil law having been observed, lay persons have the right to decent remuneration appropriate to their condition so that they are able to provide decently for their own needs and those of their family. They also have a right for their social provision, social security, and health benefits to be duly provided.\n\nSACRED MINISTERS OR CLERICS (Cann. 232 - 293)\nCHAPTER I.\nTHE FORMATION OF CLERICS","fr":"§ 1. Les laïcs hommes qui ont l'âge et les qualités requises établies par décret de la conférence des Évêques, peuvent être admis d'une manière stable par le rite liturgique prescrit aux ministères de lecteur et d'acolyte; cependant, cette collation de ministère ne leur confère pas le droit à la subsistance ou à une rémunération de la part de l'Église.","it":"§1. I laici di sesso maschile, che abbiano l'età e le doti determinate con decreto dalla Conferenza Episcopale, possono essere assunti stabilmente, mediante il rito liturgico stabilito, ai ministeri di lettori e di accoliti; tuttavia tale conferimento non attribuisce loro il diritto al sostentamento o alla rimunerazione da parte della Chiesa."}},{"canon":231,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Laici, qui permanenter aut ad tempus speciali Ecclesiae servitio addicuntur, obligatione tenentur ut aptam acquirant formationem ad munus suum debite implendum requisitam, utque hoc munus conscie impense et diligenter adimpleant.\n§ 2. Firmo praescripto","en":"§1. Lay persons who permanently or temporarily devote themselves to special service of the Church are obliged to acquire the appropriate formation required to fulfill their function properly and to carry out this function conscientiously, eagerly, and diligently.\n§2. Without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Les laïcs, qui sont affectés de manière permanente ou temporaire à un service spécial de l'Église, sont tenus par l'obligation d'acquérir la formation appropriée et requise pour remplir convenablement leur charge, et d'accomplir celle-ci avec conscience, soin et diligence\n§ 2. Tout en observant les dispositions du","it":"§1. I laici, designati in modo permanente o temporaneo ad un particolare servizio della Chiesa, sono tenuti all'obbligo di acquisire una adeguata formazione, richiesta per adempiere nel modo dovuto il proprio incarico e per esercitarlo consapevolmente, assiduamente e diligentemente.\n§2. Fermo restando il disposto del"}},{"canon":232,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ecclesiae officium est atque ius proprium et exclusivum eos instituendi , qui ad ministeria sacra deputantur.","en":"The Church has the duty and the proper and exclusive right to form those who are designated for the sacred ministries.","fr":"C'est le devoir de l'Église et son droit propre et exclusif de former ceux qui sont destinés aux ministères sacrés.","it":"La Chiesa ha il dovere e il diritto proprio ed esclusivo di formare coloro che sono destinati ai ministeri sacri."}},{"canon":233,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Universae communitati christianae officium incumbit fovendarum vocationum, ut necessitatibus ministerii sacri in tota Ecclesia sufficienter provideatur; speciatim hoc officio tenentur familiae christianae, educatores atque peculiari ratione sacerdotes, praesertim parochi. Episcopi dioecesani, quorum maxime est de vocationibus provehendis curam habere, populum sibi commissum de momento ministerii sacri deque ministrorum in Ecclesia necessitate edoceant, atque incepta ad vocationes fovendas, operibus praesertim ad hoc institutis, suscitent ac sustentent.\n§ 2. Solliciti sint insuper sacerdotes, praesertim vero Episcopi dioecesani, ut qui maturioris aetatis viri ad ministeria sacra sese vocatos aestiment, prudenter verbo opereque adiuventur ac debite praeparentur.","en":"§1. The duty of fostering vocations rests with the entire Christian community so that the needs of the sacred ministry in the universal Church are provided for sufficiently. This duty especially binds Christian families, educators, and, in a special way, priests, particularly pastors. Diocesan bishops, who most especially are to be concerned for promoting vocations, are to teach the people entrusted to them of the importance of the sacred ministry and of the need for ministers in the Church and are to encourage and support endeavors to foster vocations, especially by means of projects established for that purpose.\n§2. Moreover, priests, and especially diocesan bishops, are to have concern that men of a more mature age who consider themselves called to the sacred ministries are prudently assisted in word and deed and duly prepared.","fr":"§ 1.  À la communauté chrétienne tout entière incombe le devoir de favoriser les vocations pour qu'il soit suffisamment pourvu aux besoins du ministères sacré dans toute l'Église; ce devoir incombe spécialement aux familles chrétiennes, aux éducateurs et, à un titre particulier, aux prêtres, surtout aux curés.  Les Évêques diocésains, à qui il appartient surtout de veiller à promouvoir les vocations, instruiront le peuple qui leur est confié de l'importance du ministère sacré et de la nécessité de ministres dans l'Église, et ils susciteront et soutiendront les initiatives en faveur des vocations, en particulier par les œuvres instituées à cette fin.\n§ 2. De plus, les prêtres, mais surtout les Évêques diocésains, seront attentifs à ce que les hommes d'âge mûr qui s'estiment appelés aux ministères sacrés soient prudemment aidés en parole et en acte, et préparés de manière appropriée.","it":"§1. È dovere di tutta la comunità cristiana promuovere le vocazioni affinché si possa convenientemente provvedere alla necessità di sacro ministero in tutta la Chiesa; hanno questo dovere specialmente le famiglie cristiane, gli educatori, e in modo particolare i sacerdoti, soprattutto i parroci. I Vescovi diocesani, ai quali spetta in sommo grado curare la promozione delle vocazioni, rendano consapevole il popolo loro affidato dell'importanza del ministero sacro e della necessità di ministri nella Chiesa, suscitino e sostengano le iniziative atte a favorire le vocazioni, soprattutto mediante le opere istituite a tale scopo.\n§2. I sacerdoti e soprattutto i Vescovi diocesani si impegnino inoltre perché coloro che in età più matura si ritengono chiamati ai ministeri sacri siano prudentemente aiutati con la parola e con l'opera e preparati nel debito modo."}},{"canon":234,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Serventur, ubi exsistunt, atque foveantur seminaria minora aliave instituta id genus, in quibus nempe, vocationum fovendarum gratia, provideatur ut peculiaris formatio religiosa una cum institutione humanística et scientifica tradatur; immo ubi id expedire iudicaverit Episcopus dioecesanus, seminarii minoris similisve instituti erectioni prospiciat.\n§ 2. Nisi certis in casibus adiuncta suadeant, iuvenes quibus animus est ad sacerdotium ascendere, ea ornentur humanistica et scientifica formatione, qua iuvenes in sua quisque regione ad studia superiora peragenda praeparantur.","en":"§1. Minor seminaries and other similar institutions are to be preserved, where they exist, and fostered; for the sake of fostering vocations, these institutions provide special religious formation together with instruction in the humanities and science. Where the diocesan bishop judges it expedient, he is to erect a minor seminary or similar institution.\n§2. Unless in certain cases circumstances indicate otherwise, young men disposed to the priesthood are to be provided with that formation in the humanities and science by which the youth in their own region are prepared to pursue higher studies.","fr":"§ 1. Là où ils existent, seront maintenus et encouragés les petits séminaires et les autres institutions analogues dans lesquels, pour favoriser l'épanouissement des vocations, sera donnée avec soin une formation religieuse particulière jointe à un enseignement humaniste et scientifique; bien plus, là où il le jugera opportun, l'Évêque diocésain envisagera l'érection d'un petit séminaire ou d'une institution similaire.\n§ 2. À moins que dans certains cas les circonstances ne suggèrent autre chose, les jeunes gens qui se destinent au sacerdoce recevront la formation humaniste et scientifique par laquelle les jeunes gens de leur région se préparent à poursuivre des études supérieures.","it":"§1. Si mantengano, dove esistono, e si favoriscano i seminari minori o altri istituti simili; in essi, allo scopo di incrementare le vocazioni, si provveda a dare una particolare formazione religiosa insieme con una preparazione umanistica e scientifica; anzi, se lo ritiene opportuno, il Vescovo diocesano provveda all'erezione del seminario minore o di un istituto analogo.\n§2. A meno che in casi determinati le circostanze non suggeriscano diversamente, i giovani che intendono essere ammessi al sacerdozio siano forniti della stessa formazione umanistica e scientifica con la quale i giovani di quella regione vengono preparati a compiere gli studi superiori."}},{"canon":235,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Iuvenes, qui ad sacerdotium accedere intendunt, ad formationem spiritualem convenientem et ad officia propria instituantur in seminario maiore per totum formationis tempus, aut, si adiuncta de iudicio Episcopi dioecesani id postulent, per quattuor saltem annos.\n§ 2. Qui extra seminarium legitime morantur, ab Episcopo dioecesano commendentur pio et idoneo sacerdoti, qui invigilet ut ad vitam spiritualem et ad disciplinam sedulo efformentur.","en":"§1. Young men who intend to enter the priesthood are to be provided with a suitable spiritual formation and prepared for their proper duties in a major seminary throughout the entire time of formation or, if in the judgment of the diocesan bishop circumstances demand it, for at least four years.\n§2. The diocesan bishop is to entrust those who legitimately reside outside a seminary to a devout and suitable priest who is to be watchful that they are carefully formed in the spiritual life and in discipline.","fr":"§ 1. Les jeunes gens qui se destinent au sacerdoce recevront la formation spirituelle appropriée et seront préparés à leurs devoirs propres dans un grand séminaire pendant tout le temps de la formation ou, si au jugement de l'Évêque diocésain les circonstances le demandent, pendant au moins quatre ans.\n§ 2. Ceux qui demeurent légitimement en dehors du séminaire seront confiés par l'Évêque diocésain à un prêtre pieux et idoine qui veillera à ce qu'ils soient formés soigneusement à la vie spirituelle et à la discipline.","it":"§1. I giovani che intendono accedere al sacerdozio siano formati ad una vita spirituale ad esso adeguata e ai relativi doveri presso il seminario maggiore durante tutto il tempo della formazione, oppure, se a giudizio del Vescovo diocesano le circostanze lo richiedono, almeno per quattro anni.\n§2. Coloro che legittimamente dimorano fuori del seminario, siano affidati dal Vescovo diocesano ad un sacerdote pio e idoneo, affinché abbia cura che siano diligentemente formati alla vita spirituale e alla disciplina."}},{"canon":236,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Aspirantes ad diaconatum permanentem secundum Episcoporum conferentiae praescripta ad vitam spiritualem alendam informentur atque ad officia eidem ordini propria rite adimplenda instruantur:\n1° iuvenes per tres saltem annos in aliqua domo peculiari degentes nisi graves ob rationes Episcopus dioecesanus aliter statuerit;\n2° maturioris aetatis viri, sive caelibes sive coniugati, ratione ad tres annos protracta et ab eadem Episcoporum conferentia definita.","en":"According to the prescripts of the conference of bishops, those aspiring to the permanent diaconate are to be formed to nourish a spiritual life and instructed to fulfill correctly the duties proper to that order:\n1/ young men are to live at least three years in some special house unless the diocesan bishop has established otherwise for grave reasons;\n2/ men of a more mature age, whether celibate or married, are to spend three years in a program defined by the conference of bishops.","fr":"Les aspirants au diaconat permanent seront formés à nourrir leur vie spirituelle et ils seront instruits à remplir dûment les devoirs propres à leur ordre, selon les dispositions de la conférence des Évêques:  1  les jeunes gens passeront trois années dans une maison appropriée, à moins que pour des raisons graves l'Évêque diocésain n'en ait décidé autrement; 2  les hommes d'âge mûr, célibataires ou mariés, seront formés selon un programme de trois ans tel qu'il est déterminé par la même conférence des Évêques.\nC\nan. 237\n- § 1. Dans chaque diocèse, il y aura un grand séminaire là où c'est possible et opportun; sinon les étudiants qui se préparent aux ministères sacrés seront confiés à un autre séminaire, ou bien un séminaire interdiocésain sera érigé.\n§ 2.\nn\nAucun \n séminaire interdiocésain ne sera érigé, ni par la conférence des \n Évêques s'il s'agit d'un séminaire pour tout son territoire, ni par \n les Évêques concernés, sans la confirmation préalable du Siège \n Apostolique, tant pour son érection que pour ses statuts.","it":"I candidati al diaconato permanente, secondo le disposizioni della Conferenza Episcopale, siano formati a coltivare la vita spirituale e siano preparati a compiere nel debito modo i doveri propri dell'ordine:\n1) i giovani, dimorando almeno per tre anni in una casa specifica, a meno che per gravi ragioni il Vescovo diocesano non abbia disposto diversamente;\n2) gli uomini di età più matura, sia celibi sia coniugati, mediante un progetto formativo della durata di tre anni, determinato dalla Conferenza Episcopale."}},{"canon":237,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In singulis dioecesibus sit seminarium maius, ubi id fieri possit atque expediat; secus concredantur alumni, qui ad sacra ministeria sese praeparent, alieno seminario aut erigatur seminarium interdioecesanum.\n§ 2. Seminarium interdioecesanum ne erigatur nisi prius approbatio Apostolicae Sedis, tum ipsius seminarii erectionis tum eiusdem statutorum, obtenta fuerit, et quidem ab Episcoporum conferentia, si agatur de seminario pro universo eius territorio, secus ab Episcopis quorum interest.","en":"§2. An interdiocesan seminary is not to be erected unless the conference of bishops, if the seminary is for its entire territory, or the bishops involved have obtained the prior approval of the Apostolic See for both the erection of the seminary and its statutes.","fr":"§ 2. Aucun séminaire interdiocésain ne sera érigé, ni par la conférence \ndes Évêques s'il s'agit d'un séminaire pour tout son territoire, ni par les \nEvêques concernés, sans l'approbation préalable du Siège Apostolique tant pour \nson érection que pour ses statuts.","it":"§2. Non si eriga un seminario interdiocesano se prima non è stata ottenuta l'approvazione della Sede Apostolica, sia in ordine alla erezione del seminario, sia in ordine ai suoi statuti: da parte della Conferenza Episcopale, se si tratta di un seminario per tutto il territorio corrispondente, altrimenti da parte dei Vescovi interessati."}},{"canon":238,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Seminaria legitime erecta ipso iure personalitate iuridica in Ecclesia gaudent.\n§ 2. In omnibus negotiis pertractandis personam seminarii gerit eius rector, nisi de certis negotiis auctoritas competens aliud statuerit.","en":"§1. Seminaries legitimately erected possess juridic personality in the Church by the law itself.\n§2. In the handling of all affairs, the rector of the seminary represents it unless competent authority has established otherwise for certain affairs.","fr":"§ 1. Les séminaires légitimement érigés jouissent de plein droit de la personnalité juridique dans l'Église.\n§ 2. Dans toutes les affaires à traiter, le recteur agit au nom du séminaire, à moins que pour des affaires déterminées, l'autorité compétente n'en ait décidé autrement.","it":"§1. I seminari eretti legittimamente godono per il diritto stesso di personalità giuridica nella Chiesa.\n§2. In tutti gli affari da trattare il rettore rappresenta il seminario, a meno che, per determinate questioni, l'autorità competente non abbia stabilito in modo diverso."}},{"canon":239,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In quolibet seminario habeantur rector, qui ei praesit, et si casus ferat vice- rector, oeconomus, atque si alumni in ipso seminario studiis se dedant, etiam magistri, qui varias disciplinas tradant apta ratione inter se compositas.\n§ 2. In quolibet seminario unus saltem adsit spiritus director, relicta libertate alumnis adeundi alios sacerdotes, qui ad hoc munus ab Episcopo deputati sint.\n§ 3. Seminarii statutis provideantur rationes, quibus curam rectoris, in disciplina praesertim servanda, participent ceteri moderatores, magistri, immo et ipsi alumni.","en":"§1. Every seminary is to have a rector who presides over it, a vice-rector if one is needed, a finance officer, and, if the students pursue their studies in the seminary itself, teachers who give instruction in various disciplines coordinated in an appropriate manner.\n§2. Every seminary is to have at least one spiritual director, though the students remain free to approach other priests who have been designated for this function by the bishop.\n§3. The statutes of a seminary are to provide ways through which the other moderators, the teachers, and even the students themselves participate in the responsibility of the rector, especially in maintaining discipline.","fr":"§ 1. Dans tout séminaire, il y aura pour le diriger un recteur et, le cas échéant, un vice-recteur, un économe et, si les séminaristes font leurs études dans ce séminaire, des professeurs qui enseignent les diverses disciplines organisées selon un programme approprié.\n§ 2. Dans tout séminaire, il y aura au moins un directeur spirituel, étant respectée la liberté des séminaristes de s'adresser à d'autres prêtres désignés par l'Évêque pour cette fonction.\n§ 3. Les statuts du séminaire contiendront des dispositions selon lesquelles à la charge du recteur participeront, surtout pour le respect de la discipline, les autres modérateurs, les professeurs et même les séminaristes.","it":"§1. In ogni seminario vi sia il rettore che lo dirige e, se del caso, un vice-rettore, l'economo e inoltre, se gli alunni compiono gli studi nel seminario stesso, anche i docenti i quali insegnino le varie discipline curandone la reciproca coordinazione.\n§2. In ogni seminario vi sia almeno un direttore spirituale, lasciando agli alunni la libertà di rivolgersi ad altri sacerdoti ai quali il Vescovo abbia affidato tale incarico.\n§3. Negli statuti del seminario siano stabilite le modalità secondo cui gli altri moderatori, gli insegnanti e anche gli stessi alunni possano condividere la responsabilità del rettore, soprattutto per quanto riguarda la disciplina."}},{"canon":240,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Praeter confessarios ordinarios, alii regulariter ad seminarium accedant confessarii, atque, salva quidem seminarii disciplina, integrum semper sit alumnis quemlibet confessarium sive in seminario sive extra illud adire.\n§ 2. In decisionibus ferendis de alumnis ad ordines admittendis aut e seminario dimittendis, numquam directoris spiritus et confessariorum votum exquiri potest.","en":"§1. In addition to ordinary confessors, other confessors are to come regularly to the seminary. Without prejudice to the discipline of the seminary, students are always free to approach any confessor, whether in the seminary or outside it.\n§2. When decisions are made about admitting students to orders or dismissing them from the seminary, the opinion of the spiritual director and confessors can never be sought.","fr":"§ 1. Outre les confesseurs ordinaires, d'autres confesseurs se rendront régulièrement au séminaire et, étant sauvegardée la discipline du séminaire, les séminaristes auront toujours la liberté de s'adresser à tout confesseur, au séminaire ou au dehors.\n§ 2. Dans les décisions à prendre concernant l'admission des séminaristes aux ordres ou leur renvoi du séminaire, l'avis du directeur spirituel ne peut en aucun cas être demandé, ni celui des confesseurs.","it":"§1. Oltre ai confessori ordinari, si facciano venire regolarmente nel seminario altri confessori e, salva la disciplina del seminario, gli alunni abbiano sempre ampia possibilità di rivolgersi a qualsiasi confessore sia all'interno sia all'esterno del seminario.\n§2. Nel prendere decisioni riguardanti l'ammissione degli alunni agli ordini o la loro dimissione dal seminario, non può mai essere richiesto il parere del direttore spirituale e dei confessori."}},{"canon":241,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad seminarium maius ab Episcopo dioecesano admittantur tantummodo ii qui, attentis eorum dotibus humanis et moralibus, spiritualibus et intellectualibus, eorum valetudine physica et psychica necnon recta voluntate, habiles aestimantur qui ministeriis sacris perpetuo sese dedicent.\n§ 2. Antequam recipiantur, documenta exhibere debent de susceptis baptismo et confirmatione aliaque quae secundum praescripta institutionis sacerdotalis Rationis requiruntur.\n§ 3. Si agatur de iis admittendis, qui ex alieno seminario vel instituto religioso dimissi fuerint, requiritur insuper testimonium respectivi superioris praesertim de causa eorum dimissionis vel discessus.","en":"§1. A diocesan bishop is to admit to a major seminary only those who are judged qualified to dedicate themselves permanently to the sacred ministries; he is to consider their human, moral, spiritual, and intellectual qualities, their physical and psychic health, and their correct intention.\n§2. Before they are accepted, they must submit documents of the reception of baptism and confirmation and any other things required by the prescripts of the program of priestly formation.\n§3. If it concerns admitting those who were dismissed from another seminary or religious institute, testimony of the respective superior is also required, especially concerning the cause for their dismissal or departure.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain n'admettra au grand séminaire que ceux qui par leurs qualités humaines et morales, spirituelles et intellectuelles; par leur santé physique et psychique ainsi que par leur volonté droite, seront jugés capables de se donner pour toujours aux ministères sacrés.\n§ 2. Avant leur admission, les séminaristes doivent fournir les certificats de baptême et de confirmation et les autres documents requis par les dispositions du Programme de la formation sacerdotale.\n§ 3. S'il s'agit d'admettre ceux qui ont été renvoyés d'un autre séminaire ou d'un institut religieux, le témoignage du supérieur intéressé est en outre requis, surtout sur la cause du renvoi ou du départ.","it":"§1. Il Vescovo diocesano ammetta al seminario maggiore soltanto coloro che, sulla base delle loro doti umane e morali, spirituali e intellettuali, della loro salute fisica e psichica e della loro retta intenzione, sono ritenuti idonei a consacrarsi per sempre ai ministeri sacri.\n§2. Prima di essere accolti, devono presentare i certificati di battesimo e di confermazione e gli altri documenti richiesti secondo le disposizioni della\nRatio\ndi formazione sacerdotale.\n§3. Quando si tratta di ammettere coloro che siano stati dimessi da un altro seminario o da un istituto religioso, si richiede inoltre la dichiarazione del rispettivo superiore, soprattutto circa la causa della dimissione o dell'uscita."}},{"canon":242,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In singulis nationibus habeatur institutionis sacerdotalis Ratio, ab Episcoporum conferentia attentis quidem normis a suprema Ecclesiae auctoritate latis, statuenda et a Sancta Sede approbanda novis quoque adiunctis, approb ante item Sancta Sede, accommodanda, qua institutionis in seminario tradendae definiantur summa principia atque normae generales necessitatibus pastoralibus uniuscuiusque regionis vel provinciale, aptatae.\n§ 2. Normae Rationis, de qua in § 1, serventur in omnibus seminariis, tum dioecesanis tum interdioecesanis.","en":"§1. Each nation is to have a program of priestly formation which is to be established by the conference of bishops, attentive to the norms issued by the supreme authority of the Church, and which is to be approved by the Holy See. This program is to be adapted to new circumstances, also with the approval of the Holy See, and is to define the main principles of the instruction to be given in the seminary and general norms adapted to the pastoral needs of each region or province.","fr":"§ 1. Dans chaque nation, il y aura un Programme de la formation sacerdotale établi par la conférence des Evêques, tenant compte des règles émanant de l'autorité suprême de l'Église, approuvé par le Saint-Siège, et qui sera adapté aux nouvelles situations, moyennant encore l'approbation du Saint-Siège; ce Programme définira les principes fondamentaux de la formation à donner dans les séminaires et les règles générales adaptées aux besoins pastoraux de chaque région ou province.","it":"§1. In ogni nazione vi sia una\nRatio\ndi formazione sacerdotale, emanata dalla Conferenza Episcopale sulla base delle norme fissate dalla suprema autorità della Chiesa e approvata dalla Santa Sede, adattabile alle nuove situazioni con una nuova approvazione della Santa Sede; in essa vengano definiti i principi essenziali e le norme generali della formazione seminaristica, adattate alle necessità pastorali di ogni regione o provincia."}},{"canon":243,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Habeat insuper unumquodque seminarium ordinationem propriam, ab Episcopo dioecesano aut, si de seminario interdioecesano agatur, ab Episcopis quorum interest, probatam, qua normae institutionis sacerdotalis Rationis adiunctis particularibus accommodentur, ac pressius determinentur praesertim disciplinae capita quae ad alumnorum cotidianam vitam et totius seminarii ordinem spectant.","en":"In addition, each seminary is to have its own rule, approved by the diocesan bishop, or, if it is an interdiocesan seminary, by the bishops involved, which is to adapt the norms of the program of priestly formation to particular circumstances and especially to determine more precisely the points of discipline which pertain to the daily life of the students and the order of the entire seminary.","fr":"Chaque séminaire aura en outre son propre règlement approuvé par l'Évêque diocésain ou, pour un séminaire interdiocésain, par les Évêques concernés; ce règlement adaptera les dispositions du Programme de la formation sacerdotale aux circonstances particulières et déterminera d'une manière précise surtout les points de discipline relatifs à la vie quotidienne des séminaristes et à l'organisation de tout le séminaire.","it":"Ogni seminario abbia inoltre il proprio regolamento approvato dal Vescovo diocesano o, se si tratta di un seminario interdiocesano, dai Vescovi interessati; in esso si adattino le norme della\nRatio\ndi formazione sacerdotale alle situazioni particolari e si determinino in modo più preciso soprattutto le questioni disciplinari che riguardano la vita quotidiana degli alunni e il buon ordine di tutto il seminario."}},{"canon":244,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Alumnorum in seminario formatio spiritualis et institutio doctrinalis harmonice componantur, atque ad id ordinentur, ut iidem iuxta uniuscuiusque indolem una cum debita maturitate humana spiritum Evangelii et arctam cum Christo necessitudinem acquirant.","en":"The spiritual formation and doctrinal instruction of the students in a seminary are to be arranged harmoniously and so organized that each student, according to his character, acquires the spirit of the gospel and a close relationship with Christ along with appropriate human maturity.","fr":"Au séminaire, la formation spirituelle des étudiants et leur formation doctrinale seront coordonnées harmonieusement et ainsi organisées pour qu'ils acquièrent, chacun selon son tempérament, en même temps que la maturité humaine requise, l'esprit de l'Évangile et une étroite union avec le Christ.","it":"Nel seminario la formazione spirituale degli alunni e l'insegnamento dottrinale vengano coordinati armonicamente e siano finalizzati a far loro acquisire lo spirito del Vangelo e un rapporto profondo con Cristo, unito ad una adeguata maturità umana, secondo l'indole di ciascuno."}},{"canon":245,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Per formationem spiritualem alumni idonei fiant ad ministerium pastorale fructuose exercendum et ad spiritum missionalem efformentur, discentes ministerium expletum semper in fide viva et in caritate ad propriam sanctificationem conferre; itemque illas excolere discant virtutes quae in hominum consortione pluris fiunt, ita quidem ut ad aptam conciliationem inter bona humana et supernaturalia pervenire valeant.\n§ 2. Ita formentur alumni ut, amore Ecclesiae Christi imbuti, Pontifici Romano Petri successore humili et filiali caritate devinciantur, proprio Episcopo tamquam fidi cooperatores adhaereant et sociam cum fratribus operam praestent; per vitam in seminario communem atque per amicitiae coniunctionisque necessitudinem cum aliis excultam praeparentur ad fraternam unionem cum dioecesano presbyterio, cuius in Ecclesiae servitio erunt consortes.","en":"§1. Through their spiritual formation, students are to become equipped to exercise the pastoral ministry fruitfully and are to be formed in a missionary spirit; they are to learn that ministry always carried out in living faith and charity fosters their own sanctification. They also are to learn to cultivate those virtues which are valued highly in human relations so that they are able to achieve an appropriate integration between human and supernatural goods.\n§2. Students are so to be formed that, imbued with love of the Church of Christ, they are bound by humble and filial charity to the Roman Pontiff, the successor of Peter, are attached to their own bishop as faithful coworkers, and work together with their brothers. Through common life in the seminary and through relationships of friendship and of association cultivated with others, they are to be prepared for fraternal union with the diocesan presbyterium whose partners they will be in the service of the Church.","fr":"§ 1. Par la formation spirituelle, les séminaristes deviendront capables d'exercer avec fruit le ministère pastoral et seront formés à l'esprit missionnaire, en sachant que le ministère toujours exercé avec une foi vive et avec charité contribue à leur propre sanctification; de même, ils apprendront à cultiver ces vertus si appréciées dans la communauté humaine, afin qu'ils parviennent à concilier harmonieusement les valeurs humaines et les valeurs surnaturelles.\n§ 2. Les séminaristes seront formés de telle sorte que, pénétrés de l'amour de l'Église du Christ, ils se lient au Pontife Romain, successeur de Pierre, par un amour humble et filial, s'unissent à leur propre Évêque comme de fidèles coopérateurs et collaborent avec leurs frères; par la vie commune au séminaire et les liens de l'amitié et de la concorde entretenus avec leurs confrères, ils se prépareront à l'union fraternelle avec le presbyterium diocésain dont ils feront partie dans le service de l'Église.","it":"§1. Mediante la formazione spirituale gli alunni siano resi idonei all'esercizio fecondo del ministero pastorale e siano educati allo spirito missionario, rendendoli consapevoli che l'adempimento fedele del ministero in atteggiamento costante di fede viva e di carità contribuisce alla propria santificazione; imparino insieme a coltivare quelle virtù che sono ritenute di grande importanza nella convivenza umana, cosicché siano in grado di giungere ad una adeguata armonia tra i valori umani e i valori soprannaturali.\n§2. Gli alunni siano formati in modo tale che, pieni di amore per la Chiesa di Cristo, abbiano un profondo legame di carità, umile e filiale, con il Romano Pontefice successore di Pietro, siano uniti al proprio Vescovo come fedeli cooperatori e collaborino con i fratelli; mediante la vita comune nel seminario e mediante la pratica di un rapporto di amicizia e di familiarità con gli altri, si dispongano alla fraterna comunione col presbiterio diocesano di cui faranno parte al servizio della Chiesa."}},{"canon":246,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Celebratio Eucharistica centrum sit totius vitae seminarii, ita ut cotidie alumni, ipsam Christi caritatem participantes, animi robur pro apostolico labore et pro vita sua spirituali praesertim ex hoc ditissimo fonte hauriant.\n§ 2. Efformentur ad celebrationem liturgiae horarum, qua Dei ministri, nomine Ecclesiae pro toto populo sibi commisso, immo pro universo mundo, Deum deprecantur.\n§ 3. Foveantur cultus Beatae Mariae Virginis etiam per mariale rosarium, oratio mentalis aliaque pietatis exercitia, quibus alumni spiritum orationis acquirant atque vocationis suae robur consequantur.\n§ 4. Ad sacramentum paenitentiae frequenter accedere assuescant alumni, et commendatur ut unusquisque habeat moderatorem suae vitae spiritualis libere quidem electum, cui confidenter conscientiam aperire possit.\n§ 5. Singulis annis alumni exercitiis spiritualibus vacent.","en":"§1. The eucharistic celebration is to be the center of the entire life of a seminary in such a way that, sharing in the very love of Christ, the students daily draw strength of spirit for apostolic work and for their spiritual life especially from this richest of sources.\n§2. They are to be formed in the celebration of the liturgy of the hours by which the ministers of God pray to God in the name of the Church for all the people entrusted to them, and indeed, for the whole world.\n§3. The veneration of the Blessed Virgin Mary, including the marian rosary, mental prayer, and other exercises of piety are to be fostered; through these, students are to acquire a spirit of prayer and gain strength in their vocation.\n§4. Students are to become accustomed to approach the sacrament of penance frequently; it is also recommended that each have a director of his spiritual life whom he has freely chosen and to whom he can confidently open his conscience.\n§5. Each year students are to make a spiritual retreat.","fr":"§ 1. La célébration de l'Eucharistie sera le centre de toute la vie du séminaire de sorte que chaque jour les séminaristes, participant à la charité même du Christ, puisent principalement à cette source très féconde la force d'âme nécessaire au travail apostolique et à leur vie spirituelle.\n§ 2. Ils seront formés à la célébration de la liturgie des heures par laquelle les ministres de Dieu le prient au nom de l'Église pour tout le peuple qui leur est confié et même pour le monde entier.\n§ 3. Le culte de la Bienheureuse Vierge Marie, y compris par le rosaire, de même que la pratique de l'oraison mentale et les autres exercices de piété par lesquels les séminaristes acquerront l'esprit d'oraison et affermiront leur vocation, seront encouragés.\n§ 4. Les séminaristes prendront l'habitude de s'approcher fréquemment du sacrement de pénitence et il est recommandé à chacun d'avoir, pour sa vie spirituelle, un directeur librement choisi, à qui en toute confiance il pourra ouvrir sa conscience.\n§ 5. Chaque année, les séminaristes s'adonneront aux exercices spirituels.","it":"§1. La celebrazione eucaristica sia il centro di tutta la vita del seminario, in modo che ogni giorno gli alunni, partecipando alla stessa carità di Cristo, attingano soprattutto a questa fonte ricchissima forza d'animo per il lavoro apostolico e per la propria vita spirituale.\n§2. Siano formati alla celebrazione della liturgia delle ore, mediante la quale i ministri di Dio lo invocano a nome della Chiesa per tutto il popolo loro affidato, anzi per tutto il mondo.\n§3. Siano incrementati il culto della Beata Vergine Maria, anche con il rosario mariano, l'orazione mentale e gli altri esercizi di pietà con cui gli alunni acquisiscono lo spirito di preghiera e consolidano la vocazione.\n§4. Gli alunni si abituino ad accostarsi con frequenza al sacramento della penitenza; si raccomanda inoltre che ognuno abbia la sua guida spirituale, scelta liberamente, a cui aprire con fiducia la propria coscienza.\n§5. Gli alunni facciano ogni anno gli esercizi spirituali."}},{"canon":247,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad servandum statum caelibatus congrua educatione praeparentur, eumque ut peculiare Dei donum in honore habere discant.\n§ 2. De officiis et oneribus quae ministris sacris Ecclesiae propria sunt, alumni debite reddantur certiores, nulla vitae sacerdotalis difficultate reticita.","en":"§1. Students are to be prepared through suitable education to observe the state of celibacy and are to learn to honor it as a special gift of God.\n§2. They are duly to be informed of the duties and burdens which are proper to sacred ministers of the Church; no difficulty of the priestly life is to be omitted.","fr":"§ 1. Ils seront préparés par l'éducation appropriée à garder l'état de célibat et ils apprendront à l'estimer comme un don particulier de Dieu.\n§ 2. Les séminaristes seront dûment informés des devoirs et des charges propres aux ministres sacrés de l'Église, aucune difficulté de la vie sacerdotale ne leur étant cachée.","it":"§1. Siano preparati mediante un'adeguata educazione a vivere lo stato del celibato e imparino ad apprezzarlo come dono peculiare di Dio.\n§2. Gli alunni siano resi debitamente consapevoli dei doveri e degli oneri che sono propri dei ministri sacri della Chiesa, senza alcuna reticenza sulle difficoltà della vita sacerdotale."}},{"canon":248,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutio doctrinalis tradenda eo spectat, ut alumni, una cum cultura generali necessitatibus loci ac temporis consentanea, amplam atque solidam acquirant in disciplinis sacris doctrinam, ita ut, propria fide ibi fundata et inde nutrita, Evangelii doctrinam hominibus sui temporis apte, ratione eorundem ingenio accommodata, nuntiare valeant.","en":"The doctrinal instruction given is to be directed so that students acquire an extensive and solid learning in the sacred disciplines along with a general culture appropriate to the necessities of place and time, in such way that, grounded in their own faith and nourished thereby, they are able to announce in a suitable way the teaching of the gospel to the people of their own time in a manner adapted to their understanding.","fr":"La formation doctrinale qu'il faut donner a pour objet de faire acquérir par les séminaristes une doctrine vaste et solide dans les disciplines sacrées, jointe à une culture générale conforme aux besoins de lieux et de temps; leur foi ainsi fondée et nourrie, ils pourront alors annoncer convenablement la doctrine de l'Évangile aux hommes de leur temps, en tenant compte des mentalités.","it":"L'insegnamento dottrinale impartito agli alunni è finalizzato a far loro acquisire una dottrina ampia e solida nelle scienze sacre, insieme con una cultura generale rispondente alle necessità di luogo e di tempo, in modo che, mediante la propria fede in essa fondata e da essa nutrita, siano in grado di annunciare convenientemente il messaggio del Vangelo agli uomini del proprio tempo, in modo adeguato alla loro mentalità."}},{"canon":249,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutionis sacerdotalis Ratione provideatur ut alumni non tantum accurate linguam patriam edoceantur, sed etiam linguam latinam bene calleant necnon congruam habeant cognitionem alienarum linguarum, quarum scientia ad eorum formationem aut ad ministerium pastorale exercendum necessaria vel utilis videatur.","en":"The program of priestly formation is to provide that students not only are carefully taught their native language but also understand Latin well and have a suitable understanding of those foreign languages which seem necessary or useful for their formation or for the exercise of pastoral ministry.","fr":"Le Programme de la formation sacerdotale pourvoira à ce que les séminaristes ne soient pas seulement instruits avec soin de leur langue maternelle, mais aussi sachent bien la langue latine, et qu'ils aient des connaissances suffisantes des langues étrangères dont la pratique paraît nécessaire ou utile à leur formation ou à l'exercice du ministère pastoral.","it":"Nella\nRatio\ndi formazione sacerdotale si stabilisca che gli alunni non solo imparino accuratamente la lingua del proprio paese, ma abbiano anche una buona conoscenza della lingua latina e inoltre un'adeguata conoscenza delle lingue straniere, nella misura in cui essa risulti necessaria o utile alla loro formazione o all'esercizio del ministero pastorale."}},{"canon":250,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quae in ipso seminario philosophica et theologica studia ordinantur, aut successive aut coniuncte peragi possunt, iuxta institutionis sacerdotalis Rationem; eadem completum saltem sexennium complectantur, ita quidem ut tempus phiosophicis disciplinis dedicandum integrum biennium, studiis vero theologicis integrum quadriennium adaequet.","en":"The philosophical and theological studies which are organized in the seminary itself can be pursued either successively or conjointly, in accord with the program of priestly formation. These studies are to encompass at least six full years in such a way that the time dedicated to philosophical disciplines equals two full years and to theological studies four full years.","fr":"Les études de philosophie et de théologie au programme du séminaire peuvent être menées successivement ou conjointement, selon le Programme de la formation sacerdotale; elles comprendront au moins six années complètes, de sorte que deux années entières soient consacrées aux disciplines philosophiques et quatre années entières aux études théologiques.","it":"Gli studi filosofici e teologici che sono programmati nel seminario possono essere compiuti o in modo successivo o in modo congiunto, secondo la\nRatio\ndi formazione sacerdotale; essi devono comprendere almeno un sessennio completo, in modo tale che il periodo riservato alle discipline filosofiche corrisponda ad un intero biennio, il periodo riservato agli studi teologici ad un intero quadriennio."}},{"canon":251,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Phiosophica institutio, quae innixa sit oportet patrimonio philosophico perenniter valido, et rationem etiam habeat philosophicae investigationis progredientis aetatis, ita tradatur, ut alumnorum formationem humanam perficiat, mentis aciem provehat, eosque ad studia theologica peragenda aptiores reddat.","en":"Philosophical instruction must be grounded in the perennially valid philosophical heritage and also take into account philosophical investigation over the course of time. It is to be taught in such a way that it perfects the human development of the students, sharpens their minds, and makes them better able to pursue theological studies.","fr":"La formation philosophique qui doit s'appuyer sur son patrimoine toujours valable et tenir compte des progrès de la recherche philosophique, sera donnée de manière à parfaire la formation humaine des séminaristes, à aiguiser leur esprit et à les rendre plus aptes aux études de théologie.","it":"La formazione filosofica, che deve essere radicata nel patrimonio filosofico perennemente valido e attenta anche al continuo progresso della ricerca filosofica, venga impartita in modo da arricchire la formazione umana degli alunni, da esaltare l'acutezza del pensiero e da renderli più idonei a compiere gli studi teologici."}},{"canon":252,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Institutio theologica, in lumine fidei, sub Magisterii ductu, ita impertiatur, ut alumni integram doctrinam catholicam, divina Revelatione innixam, cognoscant, propriae vitae spiritualis reddant alimentum eamque, in ministerio exercendo rite annuntiare ac tueri valeant.\n§ 2. In sacra Scriptura peculiari diligentia erudiantur alumni, ita ut totius sacrae Scripturae conspectum acquirant.\n§ 3. Lectiones habeantur theologiae dogmaticae, verbo Dei scripto una sacra Traditione semper innixae, quarum ope alumni mysteria salutis, s. Thoma praesertim magistro, intimius penetrare addiscant, itemque lectiones theologiae moralis et pastoralis, iuris canonici, liturgiae, historiae ecclesiasticae, necnon aliarum disciplinarum, auxiliarium atque specialium, ad normam praescriptorum institutionis sacerdotalis Rationis.","en":"§1. Theological instruction is to be imparted in the light of faith and under the leadership of the magisterium in such a way that the students understand the entire Catholic doctrine grounded in divine revelation, gain nourishment for their own spiritual life, and are able properly to announce and safeguard it in the exercise of the ministry.\n§2. Students are to be instructed in sacred scripture with special diligence in such a way that they acquire a comprehensive view of the whole of sacred scripture.\n§3. There are to be classes in dogmatic theology, always grounded in the written word of God together with sacred tradition; through these, students are to learn to penetrate more intimately the mysteries of salvation, especially with St. Thomas as a teacher. There are also to be classes in moral and pastoral theology, canon law, liturgy, ecclesiastical history, and other auxiliary and special disciplines, according to the norm of the prescripts of the program of priestly formation.","fr":"§ 1. La formation théologique sera donnée de manière que, à la lumière de la foi et sous la conduite du Magistère, les séminaristes connaissent l'entière doctrine catholique fondée sur la Révélation divine, y trouvent un aliment pour leur propre vie spirituelle et puissent, dans l'exercice du ministère, l'annoncer et la défendre correctement.\n§ 2. Les séminaristes étudieront avec un soin particulier la Sainte Écriture de manière à avoir une vue de tout son ensemble.\n§ 3. Il y aura des cours de théologie dogmatique, toujours fondée sur la Sainte Écriture et la Tradition sacrée, grâce auxquels les séminaristes, ayant principalement saint Thomas pour maître, apprendront à pénétrer plus intimement les mystères du salut; il y aura aussi des cours de théologie morale et pastorale, de droit canonique, de liturgie, d'histoire ecclésiastique et d'autres disciplines auxiliaires et spéciales, selon le Programme de la formation sacerdotale.","it":"§1. La formazione teologica, illuminata dalla fede e guidata dal Magistero, venga impartita in modo che gli alunni conoscano integralmente la dottrina cattolica, fondata sulla Rivelazione divina, ne alimentino la loro vita spirituale e siano in grado di annunciarla e difenderla in modo appropriato nell'esercizio del ministero.\n§2. Gli alunni vengano istruiti con particolare diligenza nella sacra Scrittura, in modo da acquisirne una visione completa.\n§3. Vi siano lezioni di teologia dogmatica, radicata sempre nella parola di Dio scritta e nella sacra Tradizione, mediante le quali gli alunni imparino a penetrare più intimamente i misteri della salvezza, seguendo soprattutto la dottrina di s. Tommaso; inoltre lezioni di teologia morale e pastorale, di diritto canonico, di liturgia, di storia ecclesiastica e di altre discipline, ausiliarie e speciali, secondo le disposizioni della\nRatio\ndi formazione sacerdotale."}},{"canon":253,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad magistri munus in disciplinis phiosophicis, theologicis et iuridicis, ab Episcopo aut ab Episcopis, quorum interest, ii tantum nominentur qui, virtutibus praestantes, laurea doctorali aut licentia potiti sunt in universitate studiorum aut facultate a Sancta Sede recognita.\n§ 2. Curetur ut distincti totidem nominentur magistri qui doceant sacram Scripturam, theologiam dogmaticam, theologiam moralem, liturgiam, philosophiam, ius canonicum, historiam ecclesiasticam, aliasque, quae propria methodo tradendae sunt, disciplinas.\n§ 3. Magister qui a munere suo graviter deficiat, ab auctoritate, de qua in § 1, amoveatur.","en":"§1. The bishop or bishops concerned are to appoint to the function of teacher in philosophical, theological, and juridic disciplines only those who are outstanding in virtue and have obtained a doctorate or licentiate from a university or faculty recognized by the Holy See.\n§2. Care is to be taken that diVerent teachers are appointed to teach sacred scripture, dogmatic theology, moral theology, liturgy, philosophy, canon law, ecclesiastical history, and other disciplines which must be taught according to their proper methodology.\n§3. The authority mentioned in §1 is to remove a teacher who is gravely deficient in his or her function.","fr":"§ 1. L'Évêque ou les Évêques concernés ne nommeront à la charge de professeurs dans les disciplines philosophiques, théologiques et juridiques, que des personnes qui se distinguent par leurs vertus et ont un doctorat ou une licence obtenue dans une université ou une faculté reconnue par le Saint-Siège.\n§ 2. On aura soin aussi de nommer des professeurs distincts pour l'enseignement de la Sainte Écriture, de la théologie dogmatique, de la théologie morale, de la liturgie, de la philosophie, du  droit canonique, de l'histoire de l'Église et d'autres disciplines, qui devront être enseignées selon leur méthode propre.\n§ 3. Le professeur qui manque gravement à sa fonction sera révoqué par l'autorité dont il est question au § 1.","it":"§1. All'incarico di insegnante nelle discipline filosofiche, teologiche e giuridiche siano nominati dal Vescovo o dai Vescovi interessati soltanto coloro che, distinti per virtù, abbiano conseguito il dottorato o la licenza in una università o facoltà riconosciuta dalla Santa Sede.\n§2. Si abbia cura che vengano nominati insegnanti singoli e distinti per l'insegnamento di sacra Scrittura, teologia dogmatica, teologia morale, liturgia, filosofia, diritto canonico, storia ecclesiastica e delle altre discipline che devono essere insegnate secondo un proprio metodo.\n§3. L'insegnante che in modo grave venga meno al suo incarico sia rimosso dall'autorità di cui al §1."}},{"canon":254,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Magistri in disciplinis tradendis de intima universae doctrinae fidei unitate et harmonia iugiter solliciti sint, ut unam scientiam alumni se discere experiantur; quo aptius id obtineatur, adsit in seminario qui integram studiorum ordinationem moderetur.\n§ 2. Ita alumni edoceantur, ut et ipsi habiles fiant ad quaestiones aptis investigationibus propriis et scientifica methodo examinandas habeantur igitur exercitationes, in quibus, sub moderamine magistrorum, alumni proprio labore studia quaedam persolvere discant.","en":"§1. In giving instruction in their disciplines, teachers are to have a constant concern for the intimate unity and harmony of the entire doctrine of the faith so that students find that they learn one science. For this to be realized more suitably, there is to be someone in the seminary who directs the entire curriculum of studies.\n§2. Students are to be instructed in such a way that they also become qualified to examine questions by their own appropriate research and with scientific methodology; therefore, there are to be assignments in which the students learn to pursue certain studies through their own efforts under the direction of the teachers.","fr":"§ 1. Dans leur enseignement, les professeurs doivent être toujours soucieux de l'étroite unité de toute la doctrine de la foi et de son harmonie, afin que les séminaristes aient conscience d'apprendre une seule science; pour mieux atteindre cette fin, quelqu'un sera chargé au séminaire de diriger l'organisation d'ensemble des études.\n§ 2. Les séminaristes seront formés de manière à devenir eux-mêmes capables d'étudier les questions par des recherches appropriées et selon la méthode scientifique; ils auront donc des activités dans lesquelles sous la direction des professeurs, ils apprendront à mener à bien certaines études par leur propre travail.","it":"§1. Nell'insegnamento delle diverse discipline gli insegnanti pongano costantemente in evidenza l'intima unità e armonia di tutta la dottrina della fede, affinché gli alunni possano sperimentare l'apprendimento di un'unica scienza; per conseguire più agevolmente questo scopo, vi sia nel seminario chi coordina tutto il piano degli studi.\n§2. Gli alunni vengano educati così da divenire essi stessi capaci di esaminare con metodo scientifico le questioni mediante adeguate ricerche personali; si tengano perciò esercitazioni con le quali, sotto la guida degli insegnanti, gli alunni imparino a compiere qualche ricerca col proprio lavoro."}},{"canon":255,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Licet universa alumnorum in seminario formatio pastoralem finem persequatur, institutio stricte pastoralis in eodem ordinetur, qua alumni principia et artes addiscant quae, attentis quoque loci ac temporis necessitatibus, ad ministerium Dei populum docendi, sanctificandi et regendi exercendum pertineant.","en":"Although the entire formation of students in the seminary has a pastoral purpose, strictly pastoral instruction is to be organized through which students learn the principles and skills which, attentive also to the needs of place and time, pertain to the exercise of the ministry of teaching, sanctifying, and governing the people of God.","fr":"Bien qu'au séminaire toute la formation des étudiants poursuive une fin pastorale, il y aura une formation spécifiquement pastorale; les séminaristes y apprendront les principes et les méthodes qui, en tenant compte des besoins de lieux et de temps, touchent à la pratique du ministère de l'enseignement, de la sanctification et du gouvernement du peuple de Dieu.","it":"Quantunque tutta la formazione degli alunni nel seminario si proponga una finalità pastorale, vi si programmi una preparazione pastorale in senso stretto che insegni agli alunni i principi e i metodi che riguardano l'esercizio del ministero di insegnare, santificare e governare il popolo di Dio, tenendo anche presenti le necessità di luogo e di tempo."}},{"canon":256,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Diligenter instruantur alumni in iis quae peculiari ratione ad sacrum ministerium spectant, praesertim in arte catechetica et homiletica exercenda, in cultu divino peculiarique modo in sacramentis celebrandis, in commercio cum hominibus, etiam noncatholicis vel non credentibus, habendo, in paroecia administranda atque in ceteris muneribus adimplendis.\n§ 2. Edoceantur alumni de universae Ecclesiae necessitatibus, ita ut sollicitudinem habeant de vocationibus promovendis, de quaestionibus missionalibus, oecumenicis necnon de aliis, socialibus quoque, urgentoribus.","en":"§1. Students are to be instructed diligently in those things which in a particular manner pertain to the sacred ministry, especially in catechetical and homiletic skills, in divine worship and particularly the celebration of the sacraments, in relationships with people, even non-Catholics or non-believers, in the administration of a parish, and in the fulfillment of other functions.\n§2. Students are to be instructed about the needs of the universal Church in such a way that they have solicitude for the promotion of vocations and for missionary, ecumenical, and other more urgent questions, including social ones.","fr":"§ 1. Les séminaristes seront instruits avec soin de tout ce qui concerne particulièrement le ministère sacré, surtout de la pratique de la catéchèse et de l'homélie, du culte divin et notamment la célébration des sacrements, des relations avec les personnes même non catholiques ou non croyantes, de l'administration de la paroisse et des autres fonctions à remplir.\n§ 2. Les séminaristes seront instruits des besoins de l'Église tout entière de telle manière qu'ils aient le souci de promouvoir les vocations, le souci des problèmes missionnaires, œcuméniques et des autres questions pressantes, y compris les questions sociales.","it":"§1. Gli alunni vengano diligentemente istruiti in tutto ciò che riguarda in modo specifico il sacro ministero, soprattutto nell'attività catechetica e omiletica, nel culto divino e in modo particolare nella celebrazione dei sacramenti, nel dialogo con le persone, anche non cattoliche o non credenti, nell'amministrazione parrocchiale e nell'adempimento di tutti gli altri còmpiti.\n§2. Gli alunni siano resi consapevoli delle necessità della Chiesa universale in modo che siano solleciti nel promuovere le vocazioni, dei problemi missionari ed ecumenici e inoltre dei vari problemi particolarmente urgenti, anche di carattere sociale."}},{"canon":257,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Alumnorum institutioni ita provideatur, ut non tantum Ecclesiae particularis in cuius servitio incardinentur, sed universae quoque Ecclesiae sollicitudinem habeant, atque paratos se exhibeant Ecclesiis particularibus, quarum gravis urgeat necessitas, sese devovere.\n§ 2. Curet Episcopus dioecesanus ut clerici, a propria Ecclesia particulari ad Ecclesiam particularem alterius regionis transmigrare intendentes, apte praeparentur ad ibidem sacrum ministerium exercendum, ut scilicet et linguam regionis addiscant, et eiusdem institutorum, condicionum socialium, usuum et consuetudinem intellegentiam habeant.","en":"§1. The instruction of students is to provide that they have solicitude not only for the particular church in whose service they are to be incardinated but also for the universal Church, and that they show themselves prepared to devote themselves to particular churches which are in grave need.\n§2. The diocesan bishop is to take care that clerics intending to move from their own particular church to a particular church of another region are suitably prepared to exercise the sacred ministry there, that is, that they learn the language of the region and understand its institutions, social conditions, usages, and customs.","fr":"§ 1. Dans la formation des séminaristes, on pourvoira à ce qu'ils aient non seulement le souci de l'Église particulière au service de laquelle ils sont incardinés, mais aussi celui de l'Église tout entière, et qu'ils soient disposés à se dévouer aux Églises particulières dont les besoins seraient gravement urgents.\n§ 2. L'Évêque diocésain aura soin que les clercs qui ont l'intention de passer de leur propre Église particulière à une Église particulière d'une autre région, soient convenablement préparés à y exercer le ministère sacré, à savoir qu'ils apprennent la langue de la région et qu'ils aient l'intelligence des institutions, des conditions sociales et des us et coutumes de cette région.","it":"§1. La formazione degli alunni sia impostata in modo che sentano la sollecitudine non solo della Chiesa particolare al servizio della quale sono incardinati, ma anche della Chiesa universale e in modo che si dimostrino pronti a dedicarsi alle Chiese particolari in cui urgano gravi necessità.\n§2. Il Vescovo diocesano abbia cura che i chierici che hanno intenzione di trasferirsi dalla propria Chiesa particolare ad una Chiesa particolare di un'altra regione, siano preparati convenientemente ad esercitarvi il ministero sacro, che imparino cioè la lingua della regione, abbiano conoscenza delle sue istituzioni, delle condizioni sociali, degli usi e delle consuetudini."}},{"canon":258,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut apostolatus exercendi artem in opere ipso etiam addiscant, alumni, studiorum curriculo decurrente, praeserti, vero feriarum tempore, praxi pastorali initientur per opportunas, sub moderamine semper sacerdotalis periti, exercitationes, alumnorum aetati et locorum condicioni aptatas, de iudicio Ordinarii determinandas.","en":"In order that students also learn the art of exercising the apostolate in practice, during the course of studies and especially during times of vacation they are to be initiated into pastoral practice by means of appropriate activities, determined by judgment of the ordinary, adapted to the age of the students and the conditions of the places, and always under the direction of a skilled priest.","fr":"Afin d'apprendre l'art de l'apostolat par son exercice même, les séminaristes, au cours de leurs études, spécialement lors des vacances, seront initiés à la pratique pastorale par des activités appropriées, à déterminer au jugement de l'Ordinaire, toujours sous la direction d'un prêtre expérimenté et adaptées à leur âge et aux conditions des lieux.","it":"Perché gli alunni imparino anche nella pratica il metodo dell'azione apostolica, durante il periodo degli studi e soprattutto nel tempo delle vacanze siano iniziati, sempre sotto la guida di un sacerdote esperto, alla prassi pastorale mediante opportune esperienze da determinare secondo il giudizio dell'Ordinario, adatte all'età degli alunni e alle situazioni locali."}},{"canon":259,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopo dioecesano aut, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopis quorum interest, competit quae ad seminarii superius regimen et administrationem spectant, decernere.\n§ 2. Episcopus dioecesanus aut, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopi quorum interest, frequenter seminarium ipsi visitent, in formationem suorum alumnorum necnon in institutionem, quae in eodem tradatur, phiosophicam et theologicam invigilent, et de alumnorum vocatione, indole, pietate ac profectu cognitionem sibi comparent, maxime intuitu sacrarum ordinationum conferendarum.","en":"§1. The diocesan bishop or, for an interdiocesan seminary, the bishops involved are competent to decide those things which pertain to the above-mentioned governance and administration of the seminary.\n§2. The diocesan bishop or, for an interdiocesan seminary, the bishops involved are to visit the seminary frequently, to watch over the formation of their own students as well as the philosophical and theological instruction taught in the seminary, and to keep themselves informed about the vocation, character, piety, and progress of the students, especially with a view to the conferral of sacred ordination.","fr":"§ 1. Il revient à l'Évêque diocésain ou, s'il s'agit d'un séminaire interdiocésain, aux Évêques concernés, de décider de ce qui touche à la haute direction et à l'administration générale du séminaire.\n§ 2. L'Évêque diocésain ou, s'il s'agit d'un séminaire interdiocésain, les Évêques concernés, visiteront eux-mêmes fréquemment le séminaire; ils veilleront à la formation de leurs séminaristes et à l'enseignement qui y est donné de la philosophie et de la théologie, et ils s'informeront de leur vocation, de leur caractère, de leur piété et de leurs progrès, surtout en considération des ordinations sacrées à leur conférer.","it":"§1. Spetta al Vescovo diocesano oppure, se si tratta di un seminario interdiocesano, ai Vescovi interessati, decidere ciò che riguarda l'alta direzione ed amministrazione del seminario.\n§2. Il Vescovo diocesano o, se si tratta di un seminario interdiocesano, i Vescovi interessati visitino di persona frequentemente il seminario, vigilino sulla formazione dei propri alunni e sull'insegnamento filosofico e teologico che vi viene impartito, si informino inoltre sulla vocazione, l'indole, la pietà e il progresso degli alunni, in vista soprattutto del conferimento degli ordini sacri."}},{"canon":260,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Rectori, cuius est cotidianum moderamen curare seminarii, ad normam quidem institutionis sacerdotalis Rationis ac seminarii ordinationis, omnes in propriis muneribus adimplendis obtemperare debent.","en":"In carrying out their proper functions, all must obey the rector, to whom it belongs to care for the daily supervision of the seminary according to the norm of the program of priestly formation and of the rule of the seminary.","fr":"Dans l'exercice de leurs charges, tous doivent obéir au recteur à qui il appartient d'assurer la direction quotidienne du séminaire selon le Programme de la formation sacerdotale et le règlement du séminaire.","it":"Nell'adempimento dei propri incarichi, tutti devono obbedire al rettore al quale spetta la direzione quotidiana del seminario, a norma della\nRatio\ndi formazione sacerdotale e del regolamento del seminario."}},{"canon":261,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Seminarii rector itemque, sub eiusdem auctoritate, moderatores et magistri pro parte sua curent ut alumni normas Ratione institutionis sacerdotalis necnon seminarii ordinatione praescriptas adamussim servent.\n§ 2. Sedulo provideant seminarii rector atque studiorum moderatur ut magistri suo munere rite fungantur, secundum praescripta Rationis institutionis sacerdotalis ac seminarii ordinationis.","en":"§1. The rector of a seminary and, under his authority, the moderators and teachers for their part are to take care that the students observe exactly the norms prescribed by the program of priestly formation and by the rule of the seminary.\n§2. The rector of a seminary and the director of studies are carefully to provide that the teachers properly perform their function according to the prescripts of the program of priestly formation and of the rule of the seminary.","fr":"§ 1. Le recteur du séminaire et, sous son autorité, les modérateurs et les professeurs veilleront chacun pour sa part à ce que les séminaristes observent exactement les règles du Programme de formation sacerdotale et celles du règlement du séminaire.\n§ 2. Le recteur du séminaire et les modérateurs des études auront grand soin que les professeurs remplissent correctement leurs charges  selon le Programme de la formation sacerdotale et le règlement du séminaire.","it":"§1. Il rettore del seminario, come pure, sotto la sua autorità, i superiori e gli insegnanti, ciascuno per la parte che gli compete, curino che gli alunni osservino fedelmente le norme fissate dalla\nRatio\ndi formazione sacerdotale e dal regolamento del seminario.\n§2. Il rettore del seminario e il moderatore degli studi provvedano con diligenza che gli insegnanti adempiano nel debito modo il loro incarico, secondo le disposizioni della\nRati\no di formazione sacerdotale e del regolamento del seminario."}},{"canon":262,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", rectori non licet functiones paroeciales de quibus in","en":"A seminary is to be exempt from parochial governance. The rector of the seminary or his delegate fulfills the office of pastor for all those who are in the seminary, except for matrimonial matters and without prejudice to the prescript of","fr":"Le séminaire sera exempt du gouvernement paroissial; et pour tous ceux qui sont dans le séminaire, l'office de curé sera exercé par le recteur du séminaire ou son délégué, excepté ce qui concerne le mariage et restant sauves les dispositions du","it":"Il seminario sia esente dalla giurisdizione parrocchiale; per tutti coloro che si trovano nel seminario svolge l'ufficio di parroco, ad eccezione della materia matrimoniale e fermo restando il disposto del"}},{"canon":263,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus vel, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopi quorum interest, pro parte ab eis communi consilio determinata, curare debent ut provideatur seminarii constitutioni et conservationi, alumnorum sustentationi necnon magistrorum remunerationi aliisque seminarii necessitatibus.","en":"The diocesan bishop or, for an interdiocesan seminary, the bishops involved in a way determined by them through common counsel must take care that provision is made for the establishment and maintenance of the seminary, the support of the students, the remuneration of the teachers, and the other needs of the seminary.","fr":"L'Évêque diocésain ou, s'il s'agit d'un séminaire interdiocésain, les Évêques concernés, pour la part fixée par eux d'un commun accord, doivent pourvoir avec soin à la constitution et à l'entretien du séminaire, à la subsistance des séminaristes, à la rémunération des professeurs et aux autres besoins du séminaire.","it":"Il Vescovo diocesano oppure, se si tratta di un seminario interdiocesano, i Vescovi interessati, nella misura che essi stessi hanno determinato di comune accordo devono fare in modo che si provveda alla costituzione e alla conservazione del seminario, al sostentamento degli alunni, alla rimunerazione degli insegnanti e alle altre necessità del seminario."}},{"canon":264,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ut seminarii necessitatibus provideatur, praeter stipem de qua in","en":"§1. In addition to the offering mentioned in","fr":"§ 1. Afin de pourvoir aux besoins du séminaire, outre la quête dont il s'agit au","it":"§1. Per provvedere alle necessità del seminario, oltre all'offerta di cui al"}},{"canon":265,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quemlibet clericum oportet esse incardinatum aut alicui Ecclesiae particulari vel praelaturae personali, aut alicui instituto vitae consecratae vel societati hac facultate praeditis, ita ut clerici acephali seu vagi minime admittantur.","en":"Every cleric must be incardinated either in a particular church or personal prelature, or in an institute of consecrated life or society endowed with this faculty, in such a way that unattached or transient clerics are not allowed at all.","fr":"Tout clerc doit être incardiné dans une Église particulière ou à une prélature personnelle, à un institut de vie consacrée ou une société qui possède cette faculté, de sorte qu'il n'y ait absolument pas de clercs acéphales ou sans rattachement.","it":"Ogni chierico deve essere incardinato o in una Chiesa particolare o in una prelatura personale oppure in un istituto di vita consacrata o in una società che ne abbiano la facoltà, in modo che non siano assolutamente ammessi chierici acefali o girovaghi."}},{"canon":266,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 3 instituto incardinantur, si ad opera instituti propria vel ad regimen instituti destinentur, ad instar religiosorum ab Episcopo dependent.","en":", §2 is excardinated from his own particular church.","fr":", § 2, est incardiné dans cet institut ou cette société, est excardiné de sa propre Église particulière.","it":", §2, è incardinato in tale istituto o società, viene escardinato dalla propria Chiesa particolare."}},{"canon":267,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ut clericus iam incardinatus alii Ecclesiae particulari valide incardinetur, ab Episcopo dioecesano obtinere debet litteras ab eodem subscriptas excardinationis; et pariter ab Episcopo dioecesano Ecclesiae particularis cui se incardinari desiderat, litteras ab eodem subscriptas incardinationis.\n§ 2. Excardinatio ita concessa effectum non sortitur nisi incardinatione obtenta in alia Ecclesia particulari.","en":"§1. For a cleric already incardinated to be incardinated validly in another particular church, he must obtain from the diocesan bishop a letter of excardination signed by the same bishop and a letter of incardination from the diocesan bishop of the particular church in which he desires to be incardinated signed by that bishop.\n§2. Excardination thus granted does not take effect unless incardination in another particular church has been obtained.","fr":"§ 1. Pour qu'un clerc déjà incardiné soit validement incardiné dans une autre Église particulière, il doit obtenir de l'Évêque diocésain une lettre d'excardination signée de cet Évêque; et de même, il doit obtenir de l'Évêque diocésain de l'Église particulière dans laquelle il désire être incardiné une lettre d'incardination signée de cet Évêque.\n§ 2. L'excardination ainsi accordée ne produit d'effet que si l'incardination est obtenue dans une autre Église particulière.","it":"§1. Perché un chierico già incardinato sia incardinato validamente in un'altra Chiesa particolare, deve ottenere dal Vescovo diocesano una lettera di escardinazione sottoscritta dal medesimo; allo stesso modo deve ottenere dal Vescovo diocesano della Chiesa particolare nella quale desidera essere incardinato una lettera di incardinazione sottoscritta dal medesimo.\n§2. L'escardinazione concessa in tale modo non ha effetto se non è stata ottenuta l'incardinazione in un'altra Chiesa particolare."}},{"canon":268,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clericus qui a propria Ecclesia particulari in aliam legitime transmigraverit, huic Ecclesiae particulari, transacto quinquennio, ipso iure incardinatur, si talem voluntatem in scriptis manifestaverit tum Episcopo dioecesano Ecclesiae hospitis tum Episcopo dioecesano proprio, neque horum alteruter ipsi contrariam scripto mentem intra quattuor menses a receptis litteris significaverit.\n§ 2. Per admissionem perpetuam aut definitivam in institutum vitae consecratae aut in societatem vitae apostolicae, clericus qui, ad normam","en":"§1. A cleric who has legitimately moved from his own particular church to another is incardinated in the latter particular church by the law itself after Five years if he has made such a desire known in writing both to the diocesan bishop of the host church and to his own diocesan bishop and neither of them has expressed opposition in writing to him within four months of receiving the letter.\n§2. Through perpetual or definitive admission into an institute of consecrated life or into a society of apostolic life, a cleric who is incardinated in the same institute or society according to the norm of","fr":"§ 1. Le clerc légitimement passé de sa propre Église particulière à une autre est incardiné de plein droit dans cette Église particulière, au bout de cinq ans révolus, s'il a manifesté par écrit cette volonté tant à l'Évêque diocésain de l'Église qui l'accueille qu'à son propre Évêque diocésain, et qu'aucun des deux n'ait signifié par écrit son opposition dans les quatre mois qui suivent la réception de cette lettre.\n§ 2. Par l'admission perpétuelle ou définitive dans un institut de vie consacrée ou dans une société de vie apostolique, le clerc qui, selon le","it":"§1. Il chierico che si trasferisce legittimamente dalla propria Chiesa particolare in un'altra, dopo cinque anni viene incardinato in quest'ultima per il diritto stesso, purché abbia manifestato per iscritto tale intenzione sia al Vescovo diocesano della Chiesa ospite, sia al Vescovo diocesano proprio e purché nessuno dei due abbia espresso un parere contrario alla richiesta entro quattro mesi dalla recezione della lettera.\n§2. Con l'ammissione perpetua o definitiva in un istituto di vita consacrata o in una società di vita apostolica, il chierico che, a norma del"}},{"canon":269,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad incardinationem clerici Episcopus dioecesanus ne deveniat nisi:\n1° necessitas aut utilitas suae Ecclesiae particularis id exigat, et salvis praescriptis honestam sustentationem clericorum respicientibus;\n2° ex legitimo documento sibi constiterit de concessa excardinatione, et habuerit praeterea ab Episcopo dioecesano excardinanti, sub secreto si opus sit, de clerici vita, moribus ac studiis opportuna testimonia;\n3° clericus eidem Episcopo dioecesano scripto declaraverit se novae Ecclesiae particularis servitio velle addici ad normam iuris.","en":"A diocesan bishop is not to allow the incardination of a cleric unless:\n1/ the necessity or advantage of his own particular church demands it, and without prejudice to the prescripts of the law concerning the decent support of clerics;\n2/ he knows by a lawful document that excardination has been granted, and has also obtained from the excardinating bishop, under secrecy if need be, appropriate testimonials concerning the cleric’s life, behavior and studies;\n3/ the cleric has declared in writing to the same diocesan bishop that he wishes to be dedicated to the service of the new particular church according to the norm of law.","fr":"L'Évêque diocésain ne procédera pas à l'incardination d'un clerc à moins que:\n1 le besoin ou l'utilité de son Église particulière ne l'exige et restant sauves les dispositions du droit concernant l'honnête subsistance des clercs;\n2 il ne constate d'un document légitime que l'excardination a été accordée et qu'il n'ait en outre de l'Évêque diocésain qui excardine, au besoin sous le sceau du secret, des témoignages opportuns sur la vie, les mœurs et les études du clerc;\n3 le clerc n'ait déclaré par écrit à ce même Évêque diocésain qu'il veut s'attacher au service de la nouvelle Église particulière selon le droit.","it":"Il Vescovo diocesano non proceda all'incardinazione di un chierico se non quando:\n1) ciò sia richiesto dalla necessità o utilità della sua Chiesa particolare e salve le disposizioni del diritto riguardanti l'onesto sostentamento dei chierici;\n2) gli consti da un documento legittimo la concessione dell'escardinazione e inoltre abbia avuto opportuno attestato da parte del Vescovo diocesano di escardinazione, se necessario sotto segreto, sulla vita, sui costumi e sugli studi del chierico;\n3) il chierico abbia dichiarato per scritto al medesimo Vescovo diocesano di volersi dedicare al servizio della nuova Chiesa particolare a norma del diritto."}},{"canon":270,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Excardinatio licite concedi potest iustis tantum de causis, quales sunt Ecclesiae utilitas aut bonum ipsius clerici; denegari autem nonpotest nisi exstantibus gravibus causis; licet tamen clerico, qui se gravatum censuerit et Episcopum receptorem invenerit, contra decisionem recurrere.","en":"Excardination can be licitly granted only for just causes such as the advantage of the Church or the good of the cleric himself. It cannot be denied, however, except for evident, grave causes. A cleric who thinks he has been wronged and has found an accepting bishop, however, is permitted to make recourse against the decision.","fr":"L'excardination ne peut être accordée licitement que pour de justes causes, telles que l'utilité de l'Église ou le bien du clerc lui-même; mais elle ne peut être refusée que s'il existe des causes graves; toutefois, il est permis à un clerc qui s'estime lésé et qui a trouvé un Évêque qui le reçoive, de recourir contre la décision.","it":"L'escardinazione può essere lecitamente concessa solo per giusti motivi, quali l'utilità della Chiesa o il bene del chierico stesso; tuttavia non può essere negata se non in presenza di gravi cause; però il chierico che ritenga gravosa la decisione nei suoi confronti e abbia trovato un Vescovo che lo accoglie, può fare ricorso contro la decisione stessa."}},{"canon":271,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Extra casum verae necessitatis Ecclesiae particularis propriae, Episcopus dioecesanus ne deneget licentiam transmigrandi clericis, quos paratos scit atque aptos aestimet qui regiones petant gravi cleri inopia laborantes, ibidem sacrum ministerium peracturi; prospiciat vero ut per conventionem scriptam cum Episcopo dioeces ano loci, quem petunt, iura et officia eorundem clericorum stabiliantur.\n§ 2. Episcopus dioecesanus licentiam ad aliam Ecclesiam particularem transmigrandi concedere potest suis clericis ad tempus praefinitum, etiam pluries renovandum, ita tamen ut iidem clerici propriae Ecclesiae particulari incardinati maneant, atque in eandem redeuntes omnibus gaudeant iuribus, quae haberent si in ea sacro ministerio addicti fuissent.\n§ 3. Clericus qui legitime in aliam Ecclesiam particularem transierit propriae Ecclesiae manens incardinatus, a proprio Episcopo dioecesano iusta de causa revocari potest, dummodo serventur conventiones cum altero Episcopo initae atque naturalis aequitas; pariter, iisdem condicionibus servatis, Episcopus dioecesanus alterius Ecclesiae particularis iusta de causa poterit eidem clerico licentiam ulterioris commorationis in suo territorio denegare.","en":"§1. Apart from the case of true necessity of his own particular church, a diocesan bishop is not to deny permission to clerics, whom he knows are prepared and considers suitable and who request it, to move to regions laboring under a grave lack of clergy where they will exercise the sacred ministry. He is also to make provision that the rights and duties of these clerics are determined through a written agreement with the diocesan bishop of the place they request.\n§2. A diocesan bishop can grant permission for his clerics to move to another particular church for a predetermined time, which can even be renewed several times. Nevertheless, this is to be done so that these clerics remain incardinated in their own particular church and, when they return to it, possess all the rights which they would have had if they had been dedicated to the sacred ministry there.\n§3. For a just cause the diocesan bishop can recall a cleric who has moved legitimately to another particular church while remaining incardinated in his own church provided that the agreements entered into with the other bishop and natural equity are observed; the diocesan bishop of the other particular church, after having observed these same conditions and for a just cause, likewise can deny the same cleric permission for further residence in his territory.","fr":"§ 1. En dehors du cas de vraie nécessité de l'Église particulière propre, l'Évêque diocésain ne refusera pas aux clercs qu'il sait préparés et qu'il estime aptes la permission d'aller dans des régions qui souffrent d'une grave pénurie de clercs pour y assumer le ministère sacré, mais il veillera à ce que, par une convention écrite avec l'Évêque diocésain du lieu où ils se rendent, soient fixés les droits et les devoirs de ces clercs.\n§ 2. L'Évêque diocésain peut accorder à ses clercs l'autorisation même plusieurs fois renouvelable, d'aller dans une autre Église particulière pour un temps déterminé, de telle manière cependant que ces clercs restent incardinés dans leur propre Église particulière et qu'à leur retour ils possèdent tous les droits qu'ils auraient eus s'ils y avaient exercé le ministère sacré.\n§ 3. Le clerc, qui tout en restant incardiné dans son Église propre est légitimement passé à une autre Église particulière, peut être rappelé pour une juste cause par son propre Évêque diocésain, pourvu que soient respectées les conventions passées avec l'autre Évêque ainsi que l'équité naturelle; pareillement, les mêmes conditions étant observées, l'Évêque diocésain de la seconde Église particulière peut, pour une juste cause, refuser à ce clerc la permission de demeurer davantage dans son territoire.","it":"§1. Al di fuori di una situazione di vera necessità per la propria Chiesa particolare, il Vescovo diocesano non neghi la licenza di trasferirsi ai chierici che sappia preparati e ritenga idonei ad andare in regioni afflitte da grave scarsità di clero, per esercitarvi il ministero sacro; provveda però che, mediante una convenzione scritta con il Vescovo diocesano del luogo a cui sono diretti, vengano definiti i diritti e i doveri dei chierici in questione.\n§2. Il Vescovo diocesano può concedere ai suoi chierici la licenza di trasferirsi in un'altra Chiesa particolare per un tempo determinato, rinnovabile anche più volte, in modo però che i chierici rimangano incardinati nella propria Chiesa particolare e ritornandovi godano di tutti i diritti che avrebbero, se avessero esercitato in essa il ministero sacro.\n§3. Il chierico che è passato legittimamente ad un'altra Chiesa particolare, rimanendo incardinato nella propria Chiesa, per giusta causa può essere richiamato dal proprio Vescovo diocesano, purché siano rispettate le convenzioni stipulate con l'altro Vescovo e l'equità naturale; ugualmente, alle stesse condizioni, il Vescovo diocesano dell'altra Chiesa particolare potrà, per giusta causa, negare al chierico la licenza di un'ulteriore permanenza nel suo territorio."}},{"canon":272,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Excardinationem et incardinationem, itemque licentiam ad aliam Ecclesiam particularem transmigrandi concedere nequit Administrator dioecesanus, nisi post annum a vacatione sedis episcopalis, et cum consensu collegii consultorum.\nCAPUT III\nDE CLERICORUM OBLIGATIONIBUS\nET IURIBUS","en":"A diocesan administrator cannot grant excardination or incardination or even permission to move to another particular church unless the episcopal see has been vacant for a year and he has the consent of the college of consultors.\nCHAPTER III.\nTHE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF CLERICS","fr":"L'Administrateur diocésain ne peut accorder ni l'excardination, ni l'incardination, ni l'autorisation de passer à une autre Église particulière, sauf après un an de vacance du siège épiscopal et avec le consentement des consulteurs.\n________________________________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de « Motu Proprio » Competentias quasdam \ndecernere\n, 11 février 2022)] :","it":"L'Amministratore diocesano non può concedere l'escardinazione e l'incardinazione, come pure la licenza di trasferirsi in un'altra Chiesa particolare, se non dopo un anno di sede episcopale vacante e col consenso del collegio dei consultori.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\n]:"}},{"canon":273,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Clerici speciali obligatione tenentur Summo Pontifici et suo quisque Ordinario reverentiam et oboedientiam exhibendi.","en":"Clerics are bound by a special obligation to show reverence and obedience to the Supreme Pontiff and their own ordinary.","fr":"Les clercs sont tenus par une obligation spéciale à témoigner respect et obéissance au Pontife Suprême et chacun à son Ordinaire propre.","it":"I chierici sono tenuti per un obbligo speciale a prestare rispetto e obbedienza al Sommo Pontefice e al proprio Ordinario."}},{"canon":274,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Soli clerici obtinere possunt officia ad quorum exercitium requiritur potestas ordinis aut potestas regiminis ecclesiastici.\n§ 2. Clerici, nisi legitimo impedimento excusentur, munus, quod ipsis a suo Ordinario commissum fuerit, suscipere ac fideliter adimplere tenentur.","en":"§1. Only clerics can obtain offices for whose exercise the power of orders or the power of ecclesiastical governance is required.\n§2. Unless a legitimate impediment excuses them, clerics are bound to undertake and fulfill faithfully a function which their ordinary has entrusted to them.","fr":"§ 1. Seuls les clercs peuvent recevoir des offices dont l'exercice requiert le pouvoir d'ordre ou le pouvoir de gouvernement ecclésiastique.\n§ 2. À moins qu'ils n'en soient excusés par un empêchement légitime, les clercs sont tenus d'accepter et de remplir fidèlement la fonction que leur Ordinaire leur a confiée.","it":"§1. Solo i chierici possono ottenere uffici il cui esercizio richieda la potestà di ordine o la potestà di governo ecclesiastico.\n§2. I chierici, se non sono scusati da un impedimento legittimo, sono tenuti ad accettare e adempiere fedelmente l'incarico loro affidato dal proprio Ordinario."}},{"canon":275,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici, quippe qui omnes ad unum conspirent opus, ad aedificationem nempe Corporis Christi, vinculo fraternitatis et orationis inter se uniti sint, et cooperationem inter se prosequantur, iuxta iuris particularis praescripta.\n§ 2. Clerici missionem agnoscant et promoveant, quam pro sua quisque parte laici in Ecclesia et in mundo exercent.","en":"§1. Since clerics all work for the same purpose, namely, the building up of the Body of Christ, they are to be united among themselves by a bond of brotherhood and prayer and are to strive for cooperation among themselves according to the prescripts of particular law.\n§2. Clerics are to acknowledge and promote the mission which the laity, each for his or her part, exercise in the Church and in the world.","fr":"§ 1. Étant donné qu'ils travaillent tous à la même œuvre, à savoir l'édification du Corps du Christ, que les clercs soient unis entre eux par les liens de la fraternité et de la prière et visent à la coopération entre eux, selon les dispositions du droit particulier.\n§ 2. Les clercs reconnaîtront et favoriseront la mission que les laïcs, chacun pour sa part, exercent dans l'Église et dans le monde.","it":"§1. I chierici, dal momento che tutti operano per un unico fine, cioè l'edificazione del Corpo di Cristo, siano uniti tra di loro con il vincolo della fraternità e della preghiera e si impegnino a collaborare tra di loro, secondo le disposizioni del diritto particolare.\n§2. I chierici riconoscano e promuovano la missione che i laici, ciascuno per la sua parte, esercitano nella Chiesa e nel mondo."}},{"canon":276,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, n. 3, et alia pietatis exercitia peragant.\n§ 4. Speciali cultu Virginem Deiparam, omnis vitae consecratae exemplum et tutamen, etiam per mariale rosarium prosequantur.\n§ 5. Annua sacri recessus tempora fideliter servent.","en":"§1. In leading their lives, clerics are bound in a special way to pursue holiness since, having been consecrated to God by a new title in the reception of orders, they are dispensers of the mysteries of God in the service of His people.\n§2. In order to be able to pursue this perfection:\n1/ they are first of all to fulfill faithfully and tirelessly the duties of the pastoral ministry;\n2/ they are to nourish their spiritual life from the two-fold table of sacred scripture and the Eucharist; therefore, priests are earnestly invited to offer the eucharistic sacrifice daily and deacons to participate in its offering daily;\n3/ priests and deacons aspiring to the presbyterate are obliged to carry out the liturgy of the hours daily according to the proper and approved liturgical books; permanent deacons, however, are to carry out the same to the extent defined by the conference of bishops;\n4/ they are equally bound to make time for spiritual retreats according to the prescripts of particular law;\n5/ they are urged to engage in mental prayer regularly, to approach the sacrament of penance frequently, to honor the Virgin Mother of God with particular veneration, and to use other common and particular means of sanctification.","fr":"§ 1. Dans leur conduite, les clercs sont tenus par un motif particulier à poursuivre la sainteté, puisque consacrés à Dieu à un titre nouveau par la réception du sacrement de l'Ordre, ils sont les dispensateurs des mystères de Dieu au service de son peuple.\n§ 2. Pour être en mesure de parvenir à cette perfection:\n1 tout d'abord, ils rempliront fidèlement et inlassablement les obligations du ministère pastoral;\n2 ils nourriront leur vie spirituelle à la double table de la Sainte Écriture et de l'Eucharistie; les prêtres sont donc instamment invités à offrir chaque jour le Sacrifice eucharistique; quant aux diacres, ils participeront quotidiennement à la même oblation;\n3 les prêtres ainsi que les diacres qui aspirent au presbytérat sont tenus par l'obligation de s'acquitter tous les jours de la liturgie des heures selon les livres liturgiques propres et approuvés; et les diacres permanents s'acquitteront de la partie fixée par la conférence des Évêques;\n4 ils sont tenus également de faire les retraites spirituelles, selon les dispositions du droit particulier;\n5 ils sont exhortés à pratiquer régulièrement l'oraison mentale, à fréquenter assidûment le sacrement de pénitence, à honorer la Vierge Mère de Dieu d'une vénération particulière et à utiliser les autres moyens de sanctification, communs ou particuliers.","it":"§1. Nella loro condotta di vita i chierici sono tenuti in modo peculiare a tendere alla santità, in quanto, consacrati a Dio per un nuovo titolo mediante l'ordinazione, sono dispensatori dei misteri di Dio al servizio del Suo popolo.\n§2. Per essere in grado di perseguire tale perfezione:\n1) innanzitutto adempiano fedelmente e indefessamente i doveri del ministero pastorale;\n2) alimentino la propria vita spirituale alla duplice mensa della sacra Scrittura e dell'Eucaristia; i sacerdoti perciò sono caldamente invitati ad offrire ogni giorno il Sacrificio eucaristico, i diaconi poi a parteciparvi quotidianamente;\n3)\ni sacerdoti e i diaconi aspiranti al presbiterato sono obbligati a recitare ogni giorno la liturgia delle ore secondo i libri liturgici propri e approvati; i diaconi permanenti nella misura definita dalla Conferenza Episcopale;\n4) sono ugualmente tenuti a partecipare ai ritiri spirituali, secondo le disposizioni del diritto particolare;\n5) sono sollecitati ad attendere regolarmente all'orazione mentale, ad accostarsi frequentemente al sacramento della penitenza, a coltivare una particolare devozione alla Vergine Madre di Dio, e ad usufruire degli altri mezzi di santificazione comuni e particolari."}},{"canon":277,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici obligatione tenentur servandi perfectam perpetuamque propter Regnum coelorum continentiam, ideoque ad coelibatum adstringuntur, quod est peculiare Dei donum, quo quidem sacri ministri indiviso corde Christo facilius adhaerere possunt atque Dei hominumque servitio liberius sese dedicare valent.\n§ 2. Debita cum prudentia clerici se gerant cum personis, quarum frequentatio ipsorum obligationem ad continentiam servandam in discrimen vocare aut in fidelium scandalum vertere possit.\n§ 3.Competit Episcopo dioecesano ut hac de re normas statuat magis determinatas utque de huius obligationis observantia in casibus particularibus iudicium ferat.","en":"§1. Clerics are obliged to observe perfect and perpetual continence for the sake of the kingdom of heaven and therefore are bound to celibacy which is a special gift of God by which sacred ministers can adhere more easily to Christ with an undivided heart and are able to dedicate themselves more freely to the service of God and humanity.\n§2. Clerics are to behave with due prudence towards persons whose company can endanger their obligation to observe continence or give rise to scandal among the faithful.\n§3. The diocesan bishop is competent to establish more specific norms concerning this matter and to pass judgment in particular cases concerning the observance of this obligation.","fr":"§ 1. Les clercs sont tenus par l'obligation de garder la continence parfaite et perpétuelle à cause du Royaume des Cieux, et sont donc astreints au célibat, don particulier de Dieu par lequel les ministres sacrés peuvent s'unir plus facilement au Christ avec un cœur sans partage et s'adonner plus librement au service de Dieu et des hommes.\n§ 2. Les clercs se conduiront avec la prudence voulue dans leurs rapports avec les personnes qui pourraient mettre en danger leur devoir de garder la continence ou causer du scandale chez les fidèles.\n§ 3. Il revient à l'Évêque diocésain d'édicter des règles plus précises en la matière et, dans des cas particuliers, de porter un jugement sur l'observation de cette obligation.","it":"§1. I chierici sono tenuti all'obbligo di osservare la continenza perfetta e perpetua per il regno dei cieli, perciò sono vincolati al celibato, che è un dono particolare di Dio mediante il quale i ministri sacri possono aderire più facilmente a Cristo con cuore indiviso e sono messi in grado di dedicarsi più liberamente al servizio di Dio e degli uomini.\n§2. I chierici si comportino con la dovuta prudenza nei rapporti con persone la cui familiarità può mettere in pericolo l'obbligo della continenza oppure suscitare lo scandalo dei fedeli.\n§3. Spetta al Vescovo diocesano stabilire norme più precise su questa materia e giudicare sull'osservanza di questo obbligo nei casi particolari."}},{"canon":278,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ius est clericis saecularibus sese consociandi cum aliis ad fines statui clericali congruentes prosequendos.\n§ 2. Magni habeant clerici saeculares praesertim illas consociationes quae, statutis a competenti auctoritate recognitis, per aptam et convenienter approbatam vitae ordinationem et fraternum iuvamen, sanctitatem suam in ministerii exercitio fovent, quaeque clericorum inter se et cum proprio Episcopo unioni favent.\n§ 3. Clerici abstineant a constituendis aut participandis consociationibus, quarum finis aut actio cum obligationibus statui clericali propriis componi nequeunt vel diligentem muneris ipsis ab auctoritate ecclesiastica competenti commissi adimpletionem praepedire possunt.","en":"§1. Secular clerics have the right to associate with others to pursue purposes in keeping with the clerical state.\n§2. Secular clerics are to hold in esteem especially those associations which, having statutes recognized by competent authority, foster their holiness in the exercise of the ministry through a suitable and properly approved rule of life and through fraternal assistance and which promote the unity of clerics among themselves and with their own bishop.\n§3. Clerics are to refrain from establishing or participating in associations whose purpose or activity cannot be reconciled with the obligations proper to the clerical state or can prevent the diligent fulfillment of the function entrusted to them by competent ecclesiastical authority.","fr":"§ 1. Les clercs séculiers ont le droit de s'associer avec d'autres en vue de poursuivre des fins en accord avec l'état clérical.\n§ 2. Les clercs séculiers attacheront de l'importance surtout aux associations qui, ayant des statuts reconnus par l'autorité compétente, au moyen d'un programme de vie approprié et approuvé comme il convient, ainsi que par l'aide fraternelle, stimulent leur sainteté dans l'exercice du ministère et contribuent à l'union des clercs entre eux et avec leur Évêque propre.\n§ 3. Les clercs s'abstiendront de fonder des associations dont le but ou l'action sont incompatibles avec les obligations propres à l'état clérical, ou peuvent entraver l'accomplissement diligent de la charge qui leur a été confiée par l'autorité ecclésiastique compétente; ils s'abstiendront aussi d'y participer.","it":"§1. È diritto dei chierici secolari associarsi con altri in vista di finalità confacenti allo stato clericale.\n§2. I chierici secolari diano importanza soprattutto alle associazioni le quali, avendo gli statuti autorizzati dall'autorità competente, mediante una regola di vita adatta e convenientemente approvata e mediante l'aiuto fraterno, stimolano alla santità nell'esercizio del ministero e favoriscono l'unità dei chierici fra di loro e con il proprio Vescovo.\n§3. I chierici si astengano dal fondare o partecipare ad associazioni il cui fine o la cui attività non sono compatibili con gli obblighi propri dello stato clericale, oppure possono ostacolare il diligente compimento dell'incarico loro affidato dalla competente autorità ecclesiastica."}},{"canon":279,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2; in institutis laicalibus iuris pontificii, licentia de qua in","en":"§1. Even after ordination to the priesthood, clerics are to pursue sacred studies and are to strive after that solid doctrine founded in sacred scripture, handed on by their predecessors, and commonly accepted by the Church, as set out especially in the documents of councils and of the Roman Pontiffs. They are to avoid profane novelties and pseudo-science.\n§2. According to the prescripts of particular law, priests are to attend pastoral lectures held after priestly ordination and, at times established by the same law, are also to attend other lectures, theological meetings, and conferences which offer them the opportunity to acquire a fuller knowledge of the sacred sciences and pastoral methods.\n§3. They are also to acquire knowledge of other sciences, especially of those which are connected with the sacred sciences, particularly insofar as such knowledge contributes to the exercise of pastoral ministry.","fr":"§ 1. Même après avoir reçu le sacerdoce, les clercs poursuivront les études sacrées et tiendront une doctrine sûre, fondée sur la Sainte Écriture, transmise par les anciens et communément reçue par l'Église, telle qu'elle est déterminée surtout dans les documents des Conciles et des Pontifes romains, en évitant les innovations profanes de terminologie ainsi que la fausse science.\n§ 2. Selon les dispositions du droit particulier, les prêtres fréquenteront les conférences pastorales qui seront organisées après leur ordination sacerdotale et, aux temps fixés par ce même droit, ils assisteront aussi aux autres cours, rencontres théologiques ou conférences, qui leur fourniront l'occasion d'acquérir une connaissance plus approfondie des sciences sacrées et des méthodes pastorales.\n§ 3. Ils s'appliqueront aussi à poursuivre l'étude d'autres sciences, surtout celles qui ont un lien avec les sciences sacrées, dans la mesure où elles les aident, en particulier dans l'exercice du ministère pastoral.","it":"§1. I chierici proseguano gli studi sacri anche dopo l'ordinazione sacerdotale e seguano la solida dottrina fondata sulla sacra Scrittura, tramandata dal passato e comunemente accolta dalla Chiesa, secondo quanto viene determinato particolarmente dai documenti dei Concili e dei Romani Pontefici, evitando le vane novità e la falsa scienza.\n§2\n. Secondo le disposizioni del diritto particolare, i sacerdoti frequentino le lezioni di carattere pastorale che devono essere programmate dopo l'ordinazione sacerdotale e inoltre, nei tempi stabiliti dal diritto stesso, partecipino anche ad altre lezioni, convegni teologici o conferenze con le quali si offra loro l'occasione di acquisire una conoscenza più approfondita delle scienze sacre e delle metodologie pastorali.\n§3. Proseguano anche nell'apprendimento di altre scienze, quelle soprattutto che hanno un rapporto con le scienze sacre, particolarmente in quanto possono essere utili nell'esercizio del ministero pastorale."}},{"canon":280,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Clericis valde commendatur quaedam vitae communis consuetudo; quae quidem, ubi viget, quantum fieri potest, servanda est.","en":"Some practice of common life is highly recommended to clerics; where it exists, it must be preserved as far as possible.","fr":"Une certaine pratique de la vie commune est vivement recommandée aux clercs; et là où elle existe, elle doit être autant que possible conservée.","it":"Si raccomanda vivamente ai chierici di praticare una consuetudine di vita comune; dove essa è attuata, per quanto è possibile, si mantenga."}},{"canon":281,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici, cum ministerio ecclesiastico se dedicant, remunerationem merentur quae suae condicioni congruat, ratione habita tum ipsius muneris naturae, tum locorum temporumque condicionum, quaque ipsi possint necessitatibus vitae suae necnon aequae retributioni eorum, quorum servitio, egent, providere.\n§ 2. Item providendum est ut gaudeant illa sociali assistentia, qua eorum necessitatibus, si infirmate, invaliditate vel senectute laborent, apte prospiciatur.\n§ 3. Diaconi uxorati, qui plene ministerio ecclesiastico sese devovent, remunerationem merentur qua sui suaeque familiae sustentationi providere valeant; qui vero ratione professionis civilis, quam exercent aut exercuerunt, remunerationem obtineant, ex perceptis inde reditibus sibi suaeque familiae necessitatibus consulant.","en":"§1. Since clerics dedicate themselves to ecclesiastical ministry, they deserve remuneration which is consistent with their condition, taking into account the nature of their function and the conditions of places and times, and by which they can provide for the necessities of their life as well as for the equitable payment of those whose services they need.\n§2. Provision must also be made so that they possess that social assistance which provides for their needs suitably if they suffer from illness, incapacity, or old age.\n§3. Married deacons who devote themselves completely to ecclesiastical ministry deserve remuneration by which they are able to provide for the support of themselves and their families. Those who receive remuneration by reason of a civil profession which they exercise or have exercised, however, are to take care of the needs of themselves and their families from the income derived from it.","fr":"§ 1. Puisqu'ils se consacrent au ministère ecclésiastique, les clercs méritent une rémunération qui convienne à leur condition, qui tienne compte autant de la nature de leur fonction que des circonstances de lieux et de temps, et qui soit telle qu'ils puissent subvenir à leur propres besoins et assurer une rétribution équitable à ceux dont les services leur sont nécessaires.\n§ 2. De même, il faut veiller à ce qu'ils bénéficient de l'assistance sociale grâce à laquelle il est correctement pourvu à leurs besoins en cas de maladie, d'invalidité ou de vieillesse.\n§ 3. Les diacres mariés qui se dévouent entièrement au ministère ecclésiastique méritent une rémunération leur permettant de subvenir à leurs besoins et à ceux de leur famille; mais ceux qui, en raison d'une profession civile qu'ils exercent ou ont exercée, reçoivent une rémunération, pourvoiront à leurs besoins et à ceux de leur famille avec ces revenus.","it":"§1. Ai chierici, in quanto si dedicano al ministero ecclesiastico, spetta una rimunerazione adeguata alla loro condizione, tenendo presente sia la natura dell'ufficio, sia circostanze di luogo e di tempo, perché con essa possano provvedere alle necessità della propria vita e alla giusta retribuzione delle persone del cui servizio hanno bisogno.\n§2. Così pure occorre fare in modo che usufruiscano della previdenza sociale con cui sia possibile provvedere convenientemente alle loro necessità in caso di malattia, di invalidità o di vecchiaia.\n§3. I diaconi coniugati, che si dedicano a tempo pieno al ministero ecclesiastico, siano rimunerati in modo che siano in grado di provvedere al proprio sostentamento e a quello della loro famiglia; coloro poi che ricevono una rimunerazione per la professione civile che esercitano o hanno esercitato, provvedano ai loro bisogni e a quelli della propria famiglia con i redditi provenienti da tale rimunerazione."}},{"canon":282,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici vitae simplicitatem colant et ab omnibus quae vanitatem sapiunt se abstineant.\n§ 2. Bona, quae occasione exercitii ecclesiastici officii ipsis obveniunt, quaeque supersunt, provisa ex eis honesta sustentatione et omnium officiorum proprii status adimpletione, ad bonum Ecclesiae operaque caritatis impendere velint.","en":"§1. Clerics are to foster simplicity of life and are to refrain from all things that have a semblance of vanity.\n§2. They are to wish to use for the good of the Church and works of charity those goods which have come to them on the occasion of the exercise of ecclesiastical office and which are left over after provision has been made for their decent support and for the fulfillment of all the duties of their own state.","fr":"§ 1. Que les clercs recherchent la simplicité de vie et s'abstiennent de tout ce qui a un relent de vanité.\n§ 2. Ils affecteront volontiers au bien de l'Église et aux œuvres de charité l'excédent de ce qu'ils reçoivent à l'occasion de l'exercice de leur office ecclésiastique, après avoir pourvu à leur honnête subsistance et à l'accomplissement de tous les devoirs de leur propre état.","it":"§1. I chierici conducano una vita semplice e si astengano da tutto quello che può avere sapore di vanità.\n§2. I beni di cui vengono in possesso in occasione dell'esercizio di un ufficio ecclesiastico e che avanzano, dopo aver provveduto con essi al proprio onesto sostentamento e all'adempimento di tutti i doveri del proprio stato, siano da loro volontariamente impiegati per il bene della Chiesa e per opere di carità."}},{"canon":283,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici, licet officium residentiale non habeant, a sua tamen dioecesi per notabile tempus iure particulari determinandum, sine licentia saltem praesumpta Ordinarii proprii, ne discedant.\n§ 2. Ipsis autem competit ut debito et sufficienti quotannis gaudeant feriarum tempore, iure universali vel particulari determinato.","en":"§1. Even if clerics do not have a residential office, they nevertheless are not to be absent from their diocese for a notable period of time, to be determined by particular law, without at least the presumed permission of their proper ordinary.\n§2. They are entitled, however, to a fitting and sufficient time of vacation each year as determined by universal or particular law.","fr":"§ 1. Même s'ils n'ont pas d'office impliquant la résidence, les clercs, sans l'autorisation au moins présumée de leur Ordinaire, ne s'absenteront pas de leur diocèse pendant un temps notable, que le droit particulier déterminera.\n§ 2. Ils bénéficieront cependant tous les ans d'une période de vacances convenable et suffisante, déterminée par le droit universel ou particulier.","it":"§1. I chierici, anche se non hanno un ufficio residenziale, non si allontanino dalla propria diocesi per un tempo notevole, che va determinato dal diritto particolare, senza la licenza almeno presunta dell'Ordinario proprio.\n§2. Spetta ai chierici usufruire ogni anno di un tempo conveniente e sufficiente di ferie, determinato dal diritto universale o particolare."}},{"canon":284,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"assumant.","en":"Clerics are to wear suitable ecclesiastical garb according to the norms issued by the conference of bishops and according to legitimate local customs.","fr":"Les clercs porteront un habit ecclésiastique convenable, selon les règles établies par la conférence des Évêques et les coutumes légitimes des lieux.","it":"I chierici portino un abito ecclesiastico decoroso secondo le norme emanate dalla Conferenza Episcopale e secondo le legittime consuetudini locali."}},{"canon":285,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 4, concedi potest a proprio Superiore maiore.\nCAPUT V\nDE APOSTOLATU INSTITUTORUM","en":"§1. Clerics are to refrain completely from all those things which are unbecoming to their state, according to the prescripts of particular law.\n§2. Clerics are to avoid those things which, although not unbecoming, are nevertheless foreign to the clerical state.\n§3. Clerics are forbidden to assume public offices which entail a participation in the exercise of civil power.\n§4. Without the permission of their ordinary, they are not to take on the management of goods belonging to lay persons or secular offices which entail an obligation of rendering accounts. They are prohibited from giving surety even with their own goods without consultation with their proper ordinary. They also are to refrain from signing promissory notes, namely, those through which they assume an obligation to make payment on demand.","fr":"§ 1. Les clercs s'abstiendront absolument de tout ce qui ne convient pas à leur état, selon les dispositions du droit particulier.\n§ 2. Les clercs éviteront ce qui, tout en restant correct, est cependant étranger à l'état clérical.\n§ 3. Il est interdit aux clercs de remplir les charges publiques qui comportent une participation à l'exercice du pouvoir civil.\n§ 4. Sans la permission de leur Ordinaire, les clercs ne géreront pas des biens appartenant à des laïcs ni des charges séculières comportant l'obligation de rendre des comptes; il leur est défendu de se porter garant, même sur leurs biens personnels, sans avoir consulté leur Ordinaire propre; de même, ils s'abstiendront de signer des effets de commerce par lesquels ils assumeraient l'obligation de verser de l'argent sans motif défini.","it":"§1. I chierici si astengano del tutto da ciò che è sconveniente al proprio stato, secondo le disposizioni del diritto particolare.\n§2. Evitino ciò che, pur non essendo indecoroso, è alieno dallo stato clericale.\n§3. È fatto divieto ai chierici di assumere uffici pubblici, che comportano una partecipazione all'esercizio del potere civile.\n§4\n. Senza la licenza del proprio Ordinario non intraprendano l' amministrazione di beni di pertinenza dei laici né uffici secolari che comportino l'onere del rendiconto; è loro proibita la fideiussione, anche su propri beni, senza consultare il proprio Ordinario; così pure si astengano dal firmare cambiali, quelle cioè con cui viene assunto l'impegno di pagare un debito senza una ragione precisa."}},{"canon":286,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Prohibentur clerici per se vel per alios, sive in propriam sive in aliorum utilitatem, negotiationem aut mercaturam exercere, nisi de licentia legitimae auctoritatis ecclesiasticae.","en":"Clerics are prohibited from conducting business or trade personally or through others, for their own advantage or that of others, except with the permission of legitimate ecclesiastical authority.","fr":"Il est défendu aux clercs de faire le négoce ou le commerce par eux-mêmes ou par autrui, à leur profit ou à celui de tiers, sauf permission de l'autorité ecclésiastique légitime.","it":"È proibito ai chierici di esercitare, personalmente o tramite altri, l'attività affaristica e commerciale, sia per il proprio interesse, sia per quello degli altri, se non con la licenza della legittima autorità ecclesiastica."}},{"canon":287,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Clerici pacem et concordiam iustitia innixam inter homines servandam quam maxime semper foveant.\n§ 2. In factionibus politicis atque in regendis consociationibus syndicalibus activam partem ne habeant, nisi iudicio competentis auctoritatis ecclesiasticae, Ecclesiae iura tuenda aut bonum commune promovendum id requirant.","en":"§1. Most especially, clerics are always to foster the peace and harmony based on justice which are to be observed among people.\n§2. They are not to have an active part in political parties and in governing labor unions unless, in the judgment of competent ecclesiastical authority, the protection of the rights of the Church or the promotion of the common good requires it.","fr":"§ 1. Les clercs s'appliqueront toujours et le plus possible à maintenir entre les hommes la paix et la concorde fondée sur la justice.\n§ 2. Ils ne prendront pas une part active dans les partis politiques ni dans la direction des associations syndicales, à moins que, au jugement de l'autorité ecclésiastique compétente, la défense des droits de l'Église ou la promotion du bien commun ne le requièrent.","it":"§1. I chierici favoriscano sempre in sommo grado il mantenimento, fra gli uomini, della pace e della concordia fondate sulla giustizia.\n§2. Non abbiano parte attiva nei partiti politici e nella direzione di associazioni sindacali, a meno che, a giudizio dell'autorità ecclesiastica competente, non lo richiedano la difesa dei diritti della Chiesa o la promozione del bene comune."}},{"canon":288,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Diaconi permanentes praescriptis cann. 284, 285, §§ 3 et 4, 286, 287, § 2 non tenentur, nisi ius particulare aliud statuat.","en":"The prescripts of cann. 284, 285, §§3 and 4, 286, and 287, §2 do not bind permanent deacons unless particular law establishes otherwise.","fr":"Les diacres permanents ne sont pas tenus aux dispositions des cann. 284, 285, §§ 3 et 4, 286, 287, § 2, à moins que le droit particulier n'en dispose autrement.","it":"I diaconi permanenti non sono tenuti alle disposizioni dei cann. 284, 285, §§3 e 4, 286, 287, §2, a meno che il diritto particolare non stabilisca diversamente."}},{"canon":289,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cum servitium militare statui clericali minus congruat, clerici itemque candidati ad sacros ordines militiam ne capessant voluntarii, nisi de sui Ordinarii licentia.\n§ 2. Clerici utantur exemptionibus, quas ab exercendis muneribus et publicis civilibus officiis a statu clericali alienis, in eorum favorem leges et conventiones vel consuetudines concedunt nisi in casibus particularibus aliter Ordinarius proprius decreverit.\nCAPUT IV\nDE AMISSIONE STATUS CLERICALIS","en":"§1. Since military service is hardly in keeping with the clerical state, clerics and candidates for sacred orders are not to volunteer for military service except with the permission of their ordinary.\n§2. Clerics are to use exemptions from exercising functions and public civil offices foreign to the clerical state which laws and agreements or customs grant in their favor unless their proper ordinary has decided otherwise in particular cases.\nCHAPTER IV.\nLOSS OF THE CLERICAL STATE","fr":"§ 1. Comme le service militaire ne convient guère à l'état clérical, les clercs et les candidats aux Ordres sacrés ne seront pas volontaires pour l'armée, sans la permission de leur Ordinaire.\n§ 2. Les clercs useront des exemptions des charges ou des fonctions civiles publiques étrangères à l'état clérical, que les lois civiles, les conventions ou les coutumes leur accordent, à moins que l'Ordinaire propre n'en décide autrement dans des cas particuliers.","it":"§1. Poiché il servizio militare propriamente non si addice allo stato clericale, i chierici e similmente i candidati agli ordini sacri non prestino il servizio militare volontario, se non su licenza del proprio Ordinario.\n§2. I chierici usufruiscano delle esenzioni dall'esercitare incarichi e pubblici uffici civili estranei allo stato clericale, concesse in loro favore dalle leggi e dalle convenzioni o dalle consuetudini, a meno che in casi particolari il proprio Ordinario non abbia disposto diversamente."}},{"canon":290,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", n. 1, amissio status clericalis non secumfert dispensationem ab obligatione caelibatus, quae ab uno tantum Romano Pontifice conceditur.","en":", n. 1, loss of the clerical state does not entail a dispensation from the obligation of celibacy, which only the Roman Pontiff grants.","fr":", § 1, la perte de l'état clérical ne comporte pas la dispense de l'obligation du célibat, qui n'est concédée que par le seul Pontife Romain.","it":", n. 1, la perdita dello stato clericale non comporta la dispensa dall'obbligo del celibato: questa viene concessa unicamente dal Romano Pontefice."}},{"canon":291,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"; potestatem ordinis exercere prohibetur, salvo praescripto","en":".","fr":".","it":"; gli è proibito di esercitare la potestà di ordine, salvo il disposto del"}},{"canon":292,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Clericus qui statum clericalem ad normam iuris amittit, cum eo amittit iura statui clericali propria, nec ullis iam adstringitur obligationibus status clericalis, firmo praescripto","en":"A cleric who loses the clerical state according to the norm of law loses with it the rights proper to the clerical state and is no longer bound by any obligations of the clerical state, without prejudice to the prescript of","fr":"Le clerc, qui perd l'état clérical selon les dispositions du droit, perd en même temps les droits propres à l'état clérical, et il n'est plus astreint à aucune des obligations de l'état clérical, restant sauves les dispositions du","it":"Il chierico che a norma del diritto perde lo stato clericale, ne perde insieme i diritti e non è tenuto ad alcun obbligo di tale stato, fermo restando il disposto del"}},{"canon":293,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Clericus qui statum clericalem amisit, nequit denuo inter clericos adscribi, nisi per Apostolicae Sedis rescriptum.\n\nDE PRAELATURIS PERSONALIBUS","en":"A cleric who loses the clerical state cannot be enrolled among clerics again except through a rescript of the Apostolic See.\n\nPERSONAL PRELATURES (Cann. 294 - 297)","fr":"Le clerc qui a perdu l'état clérical ne peut de nouveau être inscrit parmi les clercs, si ce n'est par rescrit du Siège Apostolique.","it":"Il chierico che ha perduto lo stato clericale, non può essere nuovamente ascritto tra i chierici, se non per rescritto della Sede Apostolica."}},{"canon":294,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad aptam presbyterorum distributionem promovendam aut ad peculiaria opera pastoralia vel missionalia pro variis regionibus aut diversis coetibus socialibus perficienda, praelaturae personales quae presbyteris et diaconis cleri saecularis constent, ab Apostolica Sede, auditis quarum interest Episcoporum conferentiis, erigi possunt.","en":"After the conferences of bishops involved have been heard, the Apostolic See can erect personal prelatures, which consist of presbyters and deacons of the secular clergy, to promote a suitable distribution of presbyters or to accomplish particular pastoral or missionary works for various regions or for different social groups.","fr":"Pour promouvoir une répartition adaptée des prêtres, ou pour accomplir des tâches pastorales ou missionnaires particulières en faveur de diverses régions ou de divers groupes sociaux, des prélatures personnelles constituées de prêtres et de diacres du clergé séculier peuvent être érigées par le Siège Apostolique, après qu'il ait entendu les conférences des Évêques concernées.","it":"Al fine di promuovere un'adeguata distribuzione dei presbiteri o di attuare speciali opere pastorali o missionarie per le diverse regioni o per le diverse categorie sociali, la Sede Apostolica può erigere prelature personali formate da presbiteri e da diaconi del clero secolare, udite le Conferenze Episcopali interessate."}},{"canon":295,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Praelatura personalis regitur statutis ab Apostolica Sede conditis eique praeficitur Praelatus ut Ordinarius proprius, ciu ius est nationale vel internationale seminarium erigere necnon alumnos incardinare, eosque titulo servitii praelaturae ad ordines promovere.\n§ 2. Praelatus prospicere debet sive spirituali institutioni illorum, quos titulo praedicto promoverit, sive eorundem decorae sustentationi.","en":"§1. The statutes established by the Apostolic See govern a personal prelature, and a prelate presides over it as the proper ordinary; he has the right to erect a national or international seminary and even to incardinate students and promote them to orders under title of service to the prelature.\n§2. The prelate must see to both the spiritual formation and decent support of those whom he has promoted under the above-mentioned title.","fr":"§ 1. La prélature personnelle est régie par les statuts établis par le Siège Apostolique et un Prélat est mis à sa tête comme Ordinaire propre; celui-ci a le droit d'ériger un séminaire national ou international, ainsi que d'incardiner des séminaristes et de les appeler aux ordres au titre du service de la prélature.\n§ 2. Le Prélat doit prendre soin tant de la formation spirituelle de ceux qu'il aura appelés à ce titre que de leur honnête subsistance.","it":"§1. La prelatura personale è retta da statuti emanati dalla Sede Apostolica e ad essa viene preposto un Prelato come Ordinario proprio, il quale ha il diritto di erigere un seminario nazionale o internazionale, nonché di incardinare gli alunni e di promuoverli agli ordini con il titolo del servizio della prelatura.\n§2. Il Prelato deve provvedere sia alla formazione spirituale di coloro che ha promosso con il predetto titolo, sia al loro decoroso sostentamento."}},{"canon":296,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Conventionibus cum praelatura initis, laici operibus apostolicis praelaturae personalis sese dedicare possunt; modus vero huius organicae cooperationis atque praecipua officia et iura cum illa coniuncta in statutis apte determinentur.","en":"Lay persons can dedicate themselves to the apostolic works of a personal prelature by agreements entered into with the prelature. The statutes, however, are to determine suitably the manner of this organic cooperation and the principal duties and rights connected to it.","fr":"Moyennant des conventions établies avec la prélature, des laïcs peuvent s'adonner aux tâches apostoliques de la prélature personnelle; mais le mode de cette coopération organique et les principaux devoirs et droits qu'elle comporte doivent être convenablement déterminés dans les statuts.","it":"I laici possono dedicarsi alle opere apostoliche di una prelatura personale mediante convenzioni stipulate con la prelatura stessa; il modo di tale organica cooperazione e i principali doveri e diritti con essa connessi siano determinati con precisione negli statuti."}},{"canon":297,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Statuta pariter definiant rationes praelaturae personalis cum Ordinariis locorum, in quorum Ecclesiis particularibus ipsa praelatura sua opera pastoralia vel missionalia, praevio consensu Episcopi dioecesani, exercet vel exercere desiderat.\n\nDE CHRISTIFIDELIUM CONSOCIATIONIBUS\nCAPUT I\nNORMAE COMMUNES","en":"The statutes likewise are to define the relations of the personal prelature with the local ordinaries in whose particular churches the prelature itself exercises or desires to exercise its pastoral or missionary works, with the previous consent of the diocesan bishop.\n__________________________________________\nApostolic \n Letter issued “Motu Proprio” of the Supreme Pontiff Francis \n modifying Canons 295-296 regarding Personal Prelatures, 8 August \n 2023\n[\nItalian\n]\n\nASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL (Cann. 298 - 329)\nCHAPTER I.\nCOMMON NORMS","fr":"Les statuts déterminent également les rapports de la prélature personnelle avec les Ordinaires des lieux des Églises particulières où, avec le consentement préalable de l'Évêque diocésain, la prélature accomplit ou désire accomplir ses tâches pastorales ou missionnaires.","it":"Parimenti gli statuti definiscano i rapporti della prelatura personale con gli Ordinari del luogo nelle cui Chiese particolari la prelatura stessa esercita o intende esercitare, previo consenso del Vescovo diocesano, le sue opere pastorali o missionarie.\n_____________________________________________________________________\nCf:\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio» con la quale vengono modificati i \ncann. 295-296 relativi alle Prelature personali (8 agosto 2023)"}},{"canon":298,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", constitutas, eas speciatim quae rerum temporalium ordinem spiritu christiano animare sibi proponunt atque hoc modo intimam inter fidem et vitam magnopere fovent unionem.","en":", especially those which propose to animate the temporal order with the Christian spirit and in this way greatly foster an intimate union between faith and life.","fr":", § 1, restant sauves les dispositions du","it":", §1, fermo restando il disposto del"}},{"canon":299,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Integrum est christifidelibus, privata inter se conventione inita, consociationes constituere ad fines de quibus in","en":"§1. By means of a private agreement made among themselves, the Christian faithful are free to establish associations to pursue the purposes mentioned in","fr":"§ 1. Les fidèles ont la liberté de constituer des associations par convention privée conclue entre eux, pour poursuivre les fins dont il s'agit au","it":"§1. I fedeli sono liberi di costituire, mediante un accordo privato tra di loro, associazioni  per conseguire i fini di cui nel"}},{"canon":300,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nulla consociatio nomen \"catholicae\" sibi assumat, nisi de consensu competentis auctoritatis ecclesiasticae, ad normam","en":"No association is to assume the name Catholic without the consent of competent ecclesiastical authority according to the norm of","fr":"Aucune association ne prendra le nom de «catholique» sans le consentement de l'autorité ecclésiastique compétente, selon le","it":"Nessuna associazione assuma il nome di \"cattolica\", se non con il consenso dell'autorità ecclesiastica competente a norma del"}},{"canon":301,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Unius auctoritatis ecclesiasticae competentis est erigere christifidelium consociationes, quae sibi proponant doctrinam christianam nomine Ecclesiae tradere aut cultum publicum promovere, vel quae alios intendant fines, quorum prosecutio natura sua eidem auctoritati ecclesiasticae reservatur.\n§ 2. Auctoritas ecclesiastica competens, si id expedire iudicaverit, christifidelium consociationes quoque erigere potest ad alios fines spirituales directe vel indirecte prosequendos, quorum consecutioni per privatorum incepta non satis provisum sit.\n§ 3. Christifidelium consociationes quae a competenti auctoritate ecclesiastica eriguntur, consociationes publicae vocantur.","en":"§1. It is for the competent ecclesiastical authority alone to erect associations of the Christian faithful which propose to hand on Christian doctrine in the name of the Church or to promote public worship, or which intend other purposes whose pursuit is of its nature reserved to the same ecclesiastical authority.\n§2. Competent ecclesiastical authority, if it has judged it expedient, can also erect associations of the Christian faithful to pursue directly or indirectly other spiritual purposes whose accomplishment has not been sufficiently provided for through the initiatives of private persons.\n§3. Associations of the Christian faithful which are erected by competent ecclesiastical authority are called public associations.","fr":"§ 1. Il appartient à la seule autorité ecclésiastique compétente d'ériger les associations de fidèles qui se proposent d'enseigner la doctrine chrétienne au nom de l'Église ou de promouvoir le culte public, ou encore qui tendent à d'autres fins dont la poursuite est réservée de soi à l'autorité ecclésiastique.\n§ 2. L'autorité ecclésiastique compétente, si elle l'estime expédient, peut aussi ériger des associations de fidèles pour poursuivre directement ou indirectement d'autres fins spirituelles, auxquelles il n'a pas été suffisamment pourvu par les initiatives privées.\n§ 3. Les associations de fidèles érigées par l'autorité ecclésiastique compétente sont appelées associations publiques.","it":"§1. Spetta unicamente all'autorità ecclesiastica competente erigere associazioni di fedeli che si propongano l'insegnamento della dottrina cristiana in nome della Chiesa o l'incremento del culto pubblico, oppure che intendano altri fini il cui conseguimento è riservato, per natura sua, all'autorità ecclesiastica.\n§2. L'autorità ecclesiastica competente, se lo giudica opportuno, può erigere associazioni di fedeli anche per il conseguimento diretto o indiretto di altre finalità spirituali alle quali non sia stato sufficientemente provveduto mediante iniziative private.\n§3. Le associazioni di fedeli erette dall'autorità ecclesiastica competente si chiamano associazioni pubbliche."}},{"canon":302,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifidelium consociationes clericales eae dicuntur, quae sub moderamine sunt clericorum, exercitium ordinis sacri assumunt atque uti tales a competenti auctoritate agnoscuntur.","en":"Those associations of the Christian faithful are called clerical which are under the direction of clerics, assume the exercise of sacred orders, and are recognized as such by competent authority.","fr":"Sont appelées associations cléricales celles qui, sous la direction des clercs, assument l'exercice de l'ordre sacré et sont admises comme telles par l'autorité compétente.","it":"Le associazioni di fedeli si chiamano clericali se sono dirette da chierici, assumono l'esercizio dell'ordine sacro e sono riconosciute come tali dall'autorità competente."}},{"canon":303,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consociationes, quarum sodales, in saeculo spiritum alicuius instituti religiosi participantes, sub altiore eiusdem instituti moderamine, vitam apostolicam ducunt et ad perfectionem christianam contendunt, tertii ordines dicuntur aliove congruenti nomine vocantur.","en":"Associations whose members share in the spirit of some religious institute while in secular life, lead an apostolic life, and strive for Christian perfection under the higher direction of the same institute are called third orders or some other appropriate name.","fr":"Les associations dont les membres, participant dans le monde à l'esprit d'un institut religieux, mènent la vie apostolique et tendent à la perfection chrétienne sous la haute direction de cet institut, sont appelées tiers-ordres ou portent un autre nom approprié.","it":"Le associazioni i cui membri conducono una vita apostolica e tendono alla perfezione cristiana partecipando nel mondo al carisma di un istituto religioso, sotto l'alta direzione dell'istituto stesso, assumono il nome di terzi ordini oppure un altro nome adatto."}},{"canon":304,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Omnes christifidelium consociationes, sive publicae sive privatae, quocumque titulo seu nomine vocantur, sua habeant statuta, quibus definiantur consociationis finis seu obiectum sociale, sedes, regimen et condiciones ad partem in iisdem habendam requisitae, quibusque determinentur agendi rationes, attentis quidem temporis et loci necessitate vel utilitate.\n§ 2. Titulum seu nomen sibi eligant, temporis et loci usibus accommodatum, maxime ab ipso fine, quem intendunt, selectum.","en":"§1. All public or private associations of the Christian faithful, by whatever title or name they are called, are to have their own statutes which define the purpose or social objective of the association, its seat, government, and conditions required for membership and which determine the manner of its acting, attentive, however, to the necessity or advantage of time and place.\n§2. They are to choose a title or name for themselves adapted to the usage of time and place, selected above all with regard to their intended purpose.","fr":"§ 1. Toutes les associations publiques ou privées, quels que soient leurs titres ou leurs noms, auront leurs statuts, par lesquels sont définis le but ou l'objet social de l'association, le siège, le gouvernement et les conditions requises pour en faire partie, et sont déterminés les modes d'action, compte tenu des besoins ou de l'utilité de temps et de lieux.\n§ 2. Elles se donneront un titre ou un nom approprié aux usages de temps et de lieux, choisi surtout en fonction de la fin qu'elles poursuivent.","it":"§1. Tutte le associazioni di fedeli, sia pubbliche sia private, con qualunque titolo o nome siano chiamate, abbiano propri statuti con cui vengano definiti il fine dell'associazione o obiettivo societario, la sede, il governo e le condizioni richieste per farne parte, e mediante i quali vengano determinate le modalità d'azione tenendo presente la necessità o l'utilità relativa al tempo e al luogo.\n§2. Assumano un titolo o un nome, adatto agli usi del tempo e del luogo, scelto soprattutto in ragione della finalità perseguita."}},{"canon":305,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", itemque eiusdem auctoritatis regimini.\n§ 2. Ad auctoritatem ecclesiasticam etiam spectat, servata quidem autonomia consociationibus privatis propria, invigilare et curare ut virium dispersio vitetur, earumque apostolatus exercitium ad bonum commune ordinetur.","en":"and even to the governance of the same authority.\n§2. It also pertains to ecclesiastical authority, while respecting the autonomy proper to private associations, to be watchful and careful that dissipation of their energies is avoided and that their exercise of the apostolate is ordered to the common good.","fr":"§ 1. Toutes les associations de fidèles sont soumises à la vigilance de l'autorité ecclésiastique compétente, à laquelle il appartient d'avoir soin que l'intégrité de la foi et des mœurs y soit préservée, et de veiller à ce que des abus ne se glissent pas dans la discipline ecclésiastique; c'est donc le devoir et le droit de l'autorité compétente d'exercer la vigilance selon le droit et les statuts; les associations sont encore soumises au gouvernement de cette même autorité selon les dispositions des canons suivants.\n§ 2. Les associations de tout genre sont soumises à la vigilance du Saint-Siège; sont seulement soumises à celle de l'Ordinaire du lieu les associations diocésaines, ainsi que les autres associations dans la mesure où elles exercent leur activité dans le diocèse.","it":"§1. Tutte le associazioni di fedeli sono soggette alla vigilanza dell'autorità ecclesiastica competente, alla quale pertanto spetta aver cura che in esse sia conservata l'integrità della fede e dei costumi e vigilare che non si insinuino abusi nella disciplina ecclesiastica; ad essa perciò spetta il dovere e il diritto di visitare tali associazioni, a norma del diritto e degli statuti; sono anche soggette al governo della medesima autorità secondo le disposizioni dei canoni seguenti.\n§2. Sono soggette alla vigilanza della Santa Sede le associazioni di qualsiasi genere; sono soggette alla vigilanza dell'Ordinario del luogo le associazioni diocesane e le altre, in quanto esercitano la loro azione nella diocesi."}},{"canon":306,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut quis consociationis iuribus atque privilegiis, indulgentiis aliisque gratiis spiritualibus eidem consociationi concessis fruatur, necesse est et sufficit ut secundum iuris praescripta et propria consociationis statuta, in eandem valide receptus sit et ab eandem non sit legitime dimissus.","en":"In order for a person to possess the rights and privileges of an association and the indulgences and other spiritual favors granted to the same association, it is necessary and sufficient that the person has been validly received into it and has not been legitimately dismissed from it according to the prescripts of law and the proper statutes of the association.","fr":"Pour qu'une personne jouisse des droits et privilèges, des indulgences et autres faveurs spirituelles accordées à une association, il faut et il suffit que, selon les dispositions du droit et les statuts propres de l'association, elle y ait été validement reçue et n'en ait pas été légitimement renvoyée.","it":"Perché uno possa fruire dei diritti e dei privilegi dell'associazione, delle indulgenze e delle altre grazie spirituali ad essa concesse, è necessario e sufficiente che vi sia validamente accolto e non dimesso legittimamente dalla medesima, secondo le disposizioni del diritto e degli statuti dell'associazione."}},{"canon":307,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Membrorum receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque consociationis.\n§ 2. Eadem persona adscribi potest pluribus consociationibus.\n§ 3. Sodales institutorum religiosorum possunt consociationibus, ad normam iuris proprii, de consensu sui Superioris nomen dare.","en":"§1. The reception of members is to be done according to the norm of law and the statutes of each association.\n§2. The same person can be enrolled in several associations.\n§3. Members of religious institutes can join associations according to the norm of their proper law with the consent of their superior.","fr":"§ 1. La réception des membres se fera selon le droit et selon les statuts de chaque association.\n§ 2. Une même personne peut être inscrite à plusieurs associations.\n§ 3. Les membres des instituts religieux peuvent s'inscrire à des associations selon leur droit propre et avec le consentement de leur Supérieur.","it":"§1. L'ammissione dei membri si compia a norma del diritto e degli statuti di ciascuna associazione.\n§2. La stessa persona può essere iscritta a più associazioni.\n§3. I membri degli istituti religiosi possono aderire alle associazioni, a norma del diritto proprio, con il  consenso del proprio Superiore."}},{"canon":308,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nemo legitime adscriptus a consociatione dimittatur, nisi iusta de causa ad normam iuris et statutorum.","en":"No one legitimately enrolled is to be dismissed from an association except for a just cause according to the norm of law and the statutes.","fr":"Personne légitimement inscrit à une association n'en sera renvoyé à moins d'une juste cause selon le droit et les statuts.","it":"Nessuno, legittimamente iscritto, sia dimesso da una associazione, se non per giusta causa, a norma del diritto e degli statuti."}},{"canon":309,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consociationibus legitime constitutis ius est, ad normam iuris et statutorum, edendi peculiares normas ipsam consociationem respicientes, celebrandi comitia, designandi moderatores, officiales, ministros atque bonorum administratores.","en":"According to the norm of law and the statutes, legitimately established associations have the right to issue particular norms respecting the association itself, to hold meetings, and to designate moderators, officials, other officers, and administrators of goods.","fr":"Les associations légitimement constituées ont le droit d'édicter des règles particulières concernant l'association elle-même, de tenir des assemblées, de désigner des modérateurs, des officiers, des ministres et des administrateurs de biens, selon le droit et les statuts.","it":"Le associazioni legittimamente costituite hanno facoltà, a norma del diritto e degli statuti, di emanare norme peculiari riguardanti l'associazione stessa, di tenere assemblee, di designare i moderatori, gli officiali, gli aiutanti e gli amministratori dei beni."}},{"canon":310,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consociatio privata quae uti persona iuridica non fuerit constituta, qua talis subiectum esse non potest obligationum et iurium; christifideles tamen in ea consociati coniunctim obligationes contrahere atque uti condomini et compossessores iura et bona acquirere et possidere possunt; quae iura et obligationes per mandatarium seu procuratorem exercere valent.","en":"A private association which has not been established as a juridic person cannot, as such, be a subject of obligations and rights. Nevertheless, the members of the Christian faithful associated together in it can jointly contract obligations and can acquire and possess rights and goods as co-owners and co-possessors; they are able to exercise these rights and obligations through an agent or a proxy.","fr":"Une association privée qui ne serait pas constituée en personne juridique ne peut pas comme telle être sujet d'obligations et de droits; les fidèles cependant qui y sont associés peuvent conjointement contracter des obligations, acquérir et posséder des droits et des biens en copropriétaires et en copossesseurs; ils peuvent exercer ces droits et obligations par mandataire ou procureur.","it":"Un'associazione privata non costituita in persona giuridica, come tale non può essere soggetto di obblighi e di diritti; tuttavia i fedeli associati possono congiuntamente contrarre obblighi, acquisire e possedere diritti e beni come comproprietari e compossessori; sono in grado di esercitare tali diritti e obblighi mediante un mandatario o procuratore."}},{"canon":311,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sodales institutorum vitae consecrate qui consociationibus suo instituto aliquo modo unitis praesunt aut assistunt, curent ut eadem consociationes operibus apostolatus in dioecesi exsistentibus adiutorium praebeant, cooperantes praesertim, sub directione Ordinarii loci, cum consociationibus quae ad apostolatum in dioecesi exercendum ordinantur.\nCAPUT II\nDE CHRISTIFIDELIUM\nCONSOCIATIONIBUS PUBLICIS","en":"Members of institutes of consecrated life who preside over or assist associations in some way united to their institute are to take care that these associations give assistance to the works of the apostolate which already exist in a diocese, especially cooperating, under the direction of the local ordinary, with associations which are ordered to the exercise of the apostolate in the diocese.\nCHAPTER II.\nPUBLIC ASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL","fr":"Les membres des instituts de vie consacrée, qui dirigent ou assistent les associations unies de quelque manière à leur institut, veilleront à ce que ces associations apportent leur aide aux œuvres d'apostolat existant dans le diocèse, surtout en coopérant, sous la direction de l'Ordinaire du lieu, avec les associations qui sont ordonnées à l'exercice de l'apostolat dans le diocèse.","it":"I membri di istituti di vita consacrata che presiedono o assistono associazioni in qualche modo unite al proprio istituto, abbiano cura che tali associazioni prestino aiuto alle attività di apostolato esistenti in diocesi, soprattutto operando sotto la direzione dell'Ordinario del luogo, insieme con le associazioni finalizzate all'esercizio dell'apostolato nella diocesi."}},{"canon":312,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1, sint probata; statutorum vero probatio consociationis naturam privatam non immutat.","en":", §1 has approved its statutes. Approval of the statutes, however, does not change the private nature of the association.","fr":".","it":"."}},{"canon":313,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consociatio publica itemque consociationum publicarum confoederatio ipso decreto quo ab auctoritate ecclesiastica ad normam","en":"Through the same decree by which the competent ecclesiastical authority according to the norm of","fr":"L'association publique comme la confédération d'associations publiques, par le décret même de l'autorité ecclésiastique compétente selon le","it":"Un'associazione pubblica, come pure una confederazione di associazioni pubbliche, per lo stesso decreto con cui viene eretta dall'autorità ecclesiastica competente a norma del"}},{"canon":314,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cuiuslibet consociationis publicae statuta, eorumque recognitio vel mutatio, approbatione indigent auctoritatis ecclesiasticae cui competit consociationis erectio ad normam","en":"The statutes of each public association and their revision or change need the approval of the ecclesiastical authority competent to erect the association according to the norm of","fr":"Les statuts de toute association publique, ainsi que leur révision ou leur changement, ont besoin de l'approbation de l'autorité ecclésiastique à qui revient l'érection de l'association selon le","it":"Gli statuti di ogni associazione pubblica, la loro revisione e il loro cambiamento necessitano dell'approvazione dell'autorità ecclesiastica cui compete erigere l'associazione a norma del"}},{"canon":315,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consociationes publicae incepta propriae indoli congrua sua sponte suscipere valent, eaedemque reguntur ad normam statutorum, sub altiore tamen directione auctoritatis ecclesiasticae, de qua in","en":"Public associations are able on their own initiative to undertake endeavors in keeping with their own character. These endeavors are governed according to the norm of the statutes, though under the higher direction of the ecclesiastical authority mentioned in","fr":"Les associations publiques peuvent entreprendre de leur propre initiative les projets conformes à leur caractère propre; elles-mêmes sont régies selon leurs statuts sous la haute direction cependant de l'autorité ecclésiastique dont il s'agit au","it":"Le associazioni pubbliche possono intraprendere spontaneamente quelle iniziative che sono confacenti alla loro indole; tali associazioni sono dirette a norma degli statuti, però sotto la superiore direzione dell'autorità ecclesiastica di cui nel"}},{"canon":316,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui publice fidem catholicam abiecerit vel a communione ecclesiastica defecerit vel excomm unicatione irrogata aut declarata irretitus sit, valide in consociationespublicas recipi nequit.\n§ 2. Qui legitime adscripti in casum inciderint de quo in § 1, praemissa monitione, a consociatione dimittantur, servatis eius statutis et salvo iure recursus ad auctoritatem ecclesiasticam, de qua in","en":"§1. A person who has publicly rejected the Catholic faith, has defected from ecclesiastical communion, or has been punished by an imposed or declared excommunication cannot be received validly into public associations.\n§2. Those enrolled legitimately who fall into the situation mentioned in §1, after being warned, are to be dismissed from the association, with due regard for its statutes and without prejudice to the right of recourse to the ecclesiastical authority mentioned in","fr":"§ 1. Quiconque a publiquement rejeté la foi catholique ou s'est séparé de la communion de l'Église, ou est sous le coup d'une excommunication infligée ou déclarée, ne peut validement être admis dans les associations publiques.\n§ 2. Les personnes qui légitimement inscrites tomberaient dans un cas du § 1, seront, après monition, renvoyées de l'association, en respectant les statuts et restant sauf le droit de recours à l'autorité ecclésiastique dont il s'agit au","it":"§1. Non può essere validamente accolto nelle associazioni pubbliche chi ha pubblicamente abbandonato la fede cattolica, chi è venuto meno alla comunione ecclesiastica e chi è irretito da una scomunica inflitta o dichiarata.\n§2. Coloro che, dopo essere stati legittimamente associati, vengono a trovarsi nel caso di cui al §1, premessa un'ammonizione, siano dimessi dall'associazione, osservando gli statuti e salvo il diritto di ricorso all'autorità ecclesiastica di cui al"}},{"canon":317,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Nisi aliud in statutis praevideatur, auctoritatis ecclesiasticae, de qua in","en":"§1. Unless the statutes provide otherwise, it is for the ecclesiastical authority mentioned in","fr":"§ 1. Sauf disposition autre des statuts, il appartient à l'autorité ecclésiastique dont il s'agit au","it":"§1. Se non si prevede altro negli statuti, spetta all'autorità ecclesiastica di cui al"}},{"canon":318,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In specialibus adiunctis, ubi graves rationes id requirant, potest ecclesiastica auctoritas, de qua in","en":"§1. In special circumstances and where grave reasons require it, the ecclesiastical authority mentioned in","fr":"§ 1. Dans des circonstances spéciales, là où des raisons graves le requièrent, l'autorité ecclésiastique dont il s'agit au","it":"§1. In circostanze speciali, se lo richiedono gravi motivi, l'autorità ecclesiastica di cui nel"}},{"canon":319,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consociatio publica legitime erecta, nisi aliud cautum sit, bonaquae possidet ad normam statutorum administrat sub superiore directione auctoritatis ecclesiasticae de qua in","en":"§1. Unless other provision has been made, a legitimately erected public association administers the goods which it possesses according to the norm of the statutes under the higher direction of the ecclesiastical authority mentioned in","fr":"§ 1. L'association publique légitimement érigée, sauf disposition autre, administre selon les statuts les biens qu'elle possède sous la haute direction de l'autorité ecclésiastique dont il s'agit au","it":"§1. Un'associazione pubblica eretta legittimamente, a meno che non sia disposto in modo diverso,amministra i beni che possiede a norma degli statuti, sotto la superiore direzione dell'autorità ecclesiastica di cui nel"}},{"canon":320,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consociationes a Sancta Sede erectae nonnisi ab eadem supprimi possunt.\n§ 2. Ob graves causas ab Episcoporum conferentia supprimi possunt consociationes ab eadem erectae; ab Episcopo dioecesano consociationes a se erectae, et etiam consociationes ex apostolico indulto a sodalibus institutorum religiosorum de consensu Episcopi dioecesani erectae.\n§ 3. Consociatio publica ab auctoritate competenti ne supprimatur, nisi auditis eius moderatore aliisque officialibus maioribus\nCAPUT III\nDE CHRISTIFIDELIUM\nCONSOCIATIONIBUS PRIVATIS","en":"§1. Only the Holy See can suppress associations it has erected.\n§2. For grave causes, a conference of bishops can suppress associations it has erected. A diocesan bishop can suppress associations he has erected and also associations which members of religious institutes have erected through apostolic indult with the consent of the diocesan bishop.\n§3. The competent authority is not to suppress a public association unless the authority has heard its moderator and other major officials.\nCHAPTER III.\nPRIVATE ASSOCIATIONS OF THE CHRISTIAN FAITHFUL","fr":"§ 1. Les associations érigées par le Saint-Siège ne peuvent être supprimées que par lui.\n§ 2. Pour des causes graves, la conférence des Évêques peut supprimer les associations érigées par elle-même; l'Évêque diocésain peut supprimer celles qu'il a lui-même érigées, et aussi celles qui ont été érigées en vertu d'un indult apostolique par des membres d'instituts religieux avec le consentement de l'Évêque diocésain.\n§ 3. L'association publique ne doit pas être supprimée par l'autorité compétente sans qu'aient été entendus le modérateur et les autres officiers majeurs.","it":"§1. Le associazioni erette dalla Santa Sede possono essere soppresse solo dalla Santa Sede stessa.\n§2. Per gravi cause la Conferenza Episcopale può sopprimere le associazioni erette dalla Conferenza stessa; il Vescovo diocesano può sopprimere le associazioni che egli stesso ha eretto e anche le associazioni erette, per indulto apostolico, da membri di istituti religiosi col consenso del Vescovo diocesano.\n§3. Un'associazione pubblica non venga soppressa dall'autorità competente, senza aver prima sentito il suo moderatore e gli altri officiali maggiori."}},{"canon":321,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", subsunt vigilantiae auctoritatis ecclesiasticae ad normam","en":", they are subject to the vigilance of ecclesiastical authority according to the norm of","fr":", elles sont soumises à la vigilance de l'autorité ecclésiastique selon le","it":", sono soggette alla vigilanza dell'autorità ecclesiastica a norma del"}},{"canon":322,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consociatio christifidelium privata personalitatem iuridicam acquirere potest per decretum formale auctoritatis ecclesiasticae competentis, de qua","en":"§1. A private association of the Christian faithful can acquire juridic personality through a formal decree of the competent ecclesiastical authority mentioned in","fr":"§ 1. Une association privée de fidèles peut acquérir la personnalité juridique par décret formel de l'autorité ecclésiastique compétente dont il s'agit au","it":"§1. Un'associazione privata di fedeli può acquistare personalità giuridica per decreto formale dell'autorità ecclesiastica competente di cui nel"}},{"canon":323,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Licet christifidelium consociationes privatae autonomia gaudeant ad normam","en":"§1. Although private associations of the Christian faithful possess autonomy according to the norm of","fr":"§ 1. Bien que les associations privées de fidèles jouissent de l'autonomie selon le","it":"§1. Quantunque le associazioni private di fedeli godano di autonomia a norma del"}},{"canon":324,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifidelium consociatio privata libere sibi moderatorem et officiales designat, ad normam statutorum.\n§ 2. Christifidelium consociatio privata consiliarium spiritualem, si quemdam exoptet, libere sibi eligere potest inter sacerdotes ministerium legitime in dioecesi exercentes; qui tamen indiget confirmatione Ordinarii loci.","en":"§1. A private association of the Christian faithful freely designates its moderator and officials according to the norm of the statutes.\n§2. A private association of the Christian faithful can freely choose a spiritual advisor, if it desires one, from among the priests exercising ministry legitimately in the diocese; nevertheless, he needs the confirmation of the local ordinary.","fr":"§ 1. L'association privée de fidèles désigne librement son modérateur et ses officiers selon les statuts.\n§ 2. L'association privée de fidèles peut librement se choisir un conseiller spirituel, si elle le désire, parmi les prêtres exerçant légitimement le ministère dans le diocèse; celui-ci a cependant besoin d'être confirmé par l'Ordinaire du lieu.","it":"§1. L'associazione privata di fedeli designa liberamente il moderatore e gli officiali a norma degli statuti.\n§2. L'associazione privata di fedeli può scegliere liberamente, se lo desidera, un consigliere spirituale fra i sacerdoti che esercitano legittimamente il ministero nella diocesi; tuttavia colui che è scelto deve avere la conferma dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":325,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Christifidelium consociatio privata ea bona quae possidet libere administrat, iuxta statutorum praescripta, salvo iure auctoritatis ecclesiasticae competentis vigilandi ut bona fines associationis adhibeantur.\n§ 2. Eadem subest loci Ordinarii auctoritati ad normam","en":"§1. A private association of the Christian faithful freely administers those goods it possesses according to the prescripts of the statutes, without prejudice to the right of competent ecclesiastical authority to exercise vigilance so that the goods are used for the purposes of the association.\n§2. A private association is subject to the authority of the local ordinary according to the norm of","fr":"§ 1. L'association privée de fidèles administre librement les biens qu'elle possède selon les dispositions des statuts, restant sauf le droit qu'a l'autorité ecclésiastique compétente de veiller à ce que les biens soient employés aux buts de l'association.\n§ 2. Elle est soumise à l'autorité de l'Ordinaire du lieu selon le","it":"§1. L'associazione privata di fedeli amministra liberamente i beni che possiede, secondo le disposizioni degli statuti, salvo il diritto dell'autorità ecclesiastica competente di vigilare perché i beni siano usati per i fini dell'associazione.\n§2. È pure soggetta all'autorità dell'Ordinario del luogo, a norma del"}},{"canon":326,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Extinguitur christifidelium consociatio privata ad normam statutorum; supprimi etiam potest a competenti auctoritate, si eius actio in grave damnum cedit doctrinae vel disciplinae ecclesiasticae, aut scandalo est fidelium.\n§ 2. Destinatio bonorum consociationis extinctae ad normam statutorum determinanda est, salvis iuribus quaesitis atque oblatorum voluntate.\nCAPUT IV\nNORMAE SPECIALES\nDE LAICORUM CONSOCIATIONIBUS","en":"§1. A private association of the Christian faithful ceases to exist according to the norm of its statutes. The competent authority can also suppress it if its activity causes grave harm to ecclesiastical doctrine or discipline or is a scandal to the faithful.\n§2. The allocation of the goods of an association which has ceased to exist must be determined according to the norm of its statutes, without prejudice to acquired rights and the intention of the donors.\nCHAPTER IV.\nSPECIAL NORMS FOR ASSOCIATIONS OF THE LAITY","fr":"§ 1. L'association privée de fidèles s'éteint selon ses statuts; elle peut être aussi supprimée par l'autorité compétente si son activité cause un grave dommage à la doctrine ou à la discipline ecclésiastique, ou provoque du scandale chez les fidèles.\n§ 2. La destination des biens d'une association éteinte doit être déterminée selon les statuts, restant saufs les droits acquis et la volonté des donateurs.","it":"§1. L'associazione privata di fedeli si estingue a norma degli statuti; può anche essere soppressa dall'autorità competente se la sua attività è causa di danno grave per la dottrina o la disciplina ecclesiastica, oppure di scandalo per i fedeli.\n§2. La destinazione dei beni di un'associazione estinta deve essere determinata a norma degli statuti, salvi i diritti acquisiti e la volontà degli offerenti."}},{"canon":327,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Christifideles laici magni faciant consociationes ad spirituales fines, de quibus in","en":"Lay members of the Christian faithful are to hold in esteem associations established for the spiritual purposes mentioned in","fr":"Les laïcs auront en grande estime les associations constituées pour les fins spirituelles dont il s'agit au","it":"I fedeli laici tengano in grande considerazione le associazioni costituite per i fini spirituali di cui al"}},{"canon":328,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Qui praesunt consociationibus laicorum, iis etiam quae vi privilegii apostolici erectae sunt, curent ut suae cum aliis christifidelium consociationibus, ubi id expediat, cooperentur, utque variis operibus christianis, praesertim in eodem territorio exsistentibus, libenter auxilio sint.","en":"Those who preside over associations of the laity, even those which have been erected by virtue of apostolic privilege, are to take care that their associations cooperate with other associations of the Christian faithful where it is expedient and willingly assist various Christian works, especially those in the same territory.","fr":"Les personnes qui dirigent les associations de laïcs même érigées en vertu d'un privilège apostolique veilleront à ce que leurs associations coopèrent avec les autres associations de fidèles là où c'est opportun, afin d'apporter volontiers leur aide aux diverses œuvres chrétiennes qui se trouvent sur le même territoire.","it":"Coloro che dirigono le associazioni di laici, anche quelle erette in forza di un privilegio apostolico, facciano in modo che le proprie associazioni collaborino, dove ciò risulta opportuno, con altre associazioni di fedeli e che sostengano volentieri le diverse opere cristiane, soprattutto quelle esistenti nello stesso territorio."}},{"canon":329,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Moderatores consociationum laicorum curent, ut sodales consociationis ad apostolatum laicis proprium exercendum debite efformentur.\nPARS II\nDE ECCLESIAE\nCONSTITUTIONE HIERARCHICA\nSECTIO I\nDE SUPREMA\nECCLESIAE AUCTORITATE\nCAPUT I\nDE ROMANO PONTIFICE\nDEQUE COLLEGIO EPISCOPORUM","en":"Moderators of associations of the laity are to take care that the members of the association are duly formed to exercise the apostolate proper to the laity.\n________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCf.\nApostolic Letter issued “Motu proprio” Competentias quasdam \n decernere introducing changes to some norms of the Code of Canon Law \n and the Code of Canons of the Eastern Churches\n(11 February 2022)\n[Earlier version]","fr":"Les modérateurs des associations de laïcs veilleront à ce que leurs membres soient bien formés à exercer l'apostolat propre aux laïcs.","it":"I moderatori delle associazioni di laici facciano in modo che i membri dell'associazione siano debitamente formati all'esercizio dell'apostolato specifico dei laici."}},{"canon":330,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sicut, statuente Domino, sanctus Petrus et ceteri Apostoli unum Collegium constituunt, pari ratione Romanus Pontifex, successor Petri, et Episcopi successores Apostolorum, inter se coniunguntur.\nArt. 1\nDE ROMANO PONTIFICE","en":"Just as by the Lord’s decision Saint Peter and the other Apostles constitute one college, so in a like manner the Roman Pontiff, the successor of Peter, and the bishops, the successors of the Apostles, are united among themselves.\nArt. 1.\nTHE ROMAN PONTIFF","fr":"De même que, par disposition du Seigneur, saint Pierre et les autres Apôtres constituent un seul Collège, d'une manière semblable le Pontife Romain, successeur de Pierre, et les Évêques, successeurs des Apôtres, sont unis entre eux.","it":"Come, per volontà del Signore, san Pietro e gli altri Apostoli costituiscono un unico Collegio, per analoga ragione il Romano Pontefice, successore di Pietro, ed i Vescovi, successori degli Apostoli, sono tra di loro congiunti."}},{"canon":331,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ecclesiae Romanae Episcopus, in quo permanet munus a Domino singulariter Petro, primo Apostolorum, concessum et successoribus eius transmittendum, Collegii Episcoporum est caput, Vicarius Christi atque universae Ecclesiae his in terris Pastor; qui ideo vi muneris sui suprema, plena, immediata et universali in Ecclesia gaudet ordinaria potestate, quam semper libere exercere valet.","en":"The bishop of the Roman Church, in whom continues the office given by the Lord uniquely to Peter, the first of the Apostles, and to be transmitted to his successors, is the head of the college of bishops, the Vicar of Christ, and the pastor of the universal Church on earth. By virtue of his office he possesses supreme, full, immediate, and universal ordinary power in the Church, which he is always able to exercise freely.","fr":"L'Évêque de l'Église de Rome, en qui demeure la charge que le Seigneur a donnée d'une manière singulière à Pierre, premier des Apôtres, et qui doit être transmise à ses successeurs, est le chef du Collège des Évêques, Vicaire du Christ et Pasteur de l'Église tout entière sur cette terre; c'est pourquoi il possède dans l'Église, en vertu de sa charge, le pouvoir ordinaire, suprême, plénier, immédiat et universel qu'il peut toujours exercer librement.","it":"Il Vescovo della Chiesa di Roma, in cui permane l'ufficio concesso dal Signore singolarmente a Pietro, primo degli Apostoli, e che deve essere trasmesso ai suoi successori, è capo del Collegio dei Vescovi, Vicario di Cristo e Pastore qui in terra della Chiesa universale; egli perciò, in forza del suo ufficio, ha potestà ordinaria suprema, piena, immediata e universale sulla Chiesa, potestà che può sempre esercitare liberamente."}},{"canon":332,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Plenam et supremam in Ecclesia potestatem Romanus Pontifex obtinet legitima electione ab ipso acceptata una cum episcopali consecratione. Quare, eandem potestatem obtinet a momento acceptationis electus ad summum pontificatum, qui episcopali charactere insignitus est. Quod si charactere episcopali electus careat, statim ordinetur Episcopus.\n§ 2. Si contingat ut Romanus Pontifex muneri suo renuntiet, ad validitatem requiritur ut renuntiatio libere fiat et rite manifestetur, non vero ut a quopiam acceptetur.","en":"§1. The Roman Pontiff obtains full and supreme power in the Church by his acceptance of legitimate election together with episcopal consecration. Therefore, a person elected to the supreme pontificate who is marked with episcopal character obtains this power from the moment of acceptance. If the person elected lacks episcopal character, however, he is to be ordained a bishop immediately.\n§2. If it happens that the Roman Pontiff resigns his office, it is required for validity that the resignation is made freely and properly manifested but not that it is accepted by anyone.","fr":"§ 1. Le Pontife Romain obtient le pouvoir plénier et suprême dans l'Église par l'élection légitime acceptée par lui, conjointement à la consécration épiscopale. C'est pourquoi, l'élu au pontificat suprême revêtu du caractère épiscopal obtient ce pouvoir dès le moment de son acceptation. Et si l'élu n'a pas le caractère épiscopal, il sera ordonné aussitôt Évêque.\n§ 2. S'il arrive que le Pontife Romain renonce à sa charge, il est requis pour la validité que la renonciation soit faite librement et qu'elle soit dûment manifestée, mais non pas qu'elle soit acceptée par qui que ce soit.","it":"§1. Il Romano Pontefice ottiene la potestà piena e suprema sulla Chiesa con l'elezione legittima, da lui accettata, insieme con la consacrazione episcopale. Di conseguenza l'eletto al sommo pontificato che sia già insignito del carattere episcopale ottiene tale potestà dal momento dell'accettazione. Che se l'eletto fosse privo del carattere episcopale, sia immediatamente ordinato Vescovo.\n§2. Nel caso che il Romano Pontefice rinunci al suo ufficio, si richiede per la validità che la rinuncia sia fatta liberamente e che venga debitamente manifestata, non si richiede invece che qualcuno la accetti."}},{"canon":333,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Romanus Pontifex, vi sui muneris, non modo in universam Ecclesiam potestate gaudet, sed et super omnes Ecclesias particulares earumque coetus ordinariae potestatis obtinet principatum, quoquidem insimul roboratur atque vindicatur potestas propria, ordinaria et immediata, qua in Ecclesias particulares suae curae commissas Episcopi pollent.\n§ 2. Romanus Pontifex, in munere supremi Ecclesia Pastoris explendo, communione cum ceteris Episcopis immo et universa Ecclesia semper est coniunctus; ipsi ius tamen est, iuxta Ecclesiae necessitates, determinare modum, sive personalem sive collegialem, huius muneris exercendi.\n§ 3. Contra sententiam vel decretum Romani Pontificis non datur appellatio neque recursus.","en":"§1. By virtue of his office, the Roman Pontiff not only possesses power over the universal Church but also obtains the primacy of ordinary power over all particular churches and groups of them. Moreover, this primacy strengthens and protects the proper, ordinary, and immediate power which bishops possess in the particular churches entrusted to their care.\n§2. In fulfilling the office of supreme pastor of the Church, the Roman Pontiff is always joined in communion with the other bishops and with the universal Church. He nevertheless has the right, according to the needs of the Church, to determine the manner, whether personal or collegial, of exercising this office.\n§3. No appeal or recourse is permitted against a sentence or decree of the Roman Pontiff.","fr":"§ 1. En vertu de sa charge, non seulement le Pontife Romain possède le pouvoir sur l'Église tout entière, mais il obtient aussi sur toutes les Églises particulières et leurs regroupements la primauté du pouvoir ordinaire par laquelle est à la fois affermi et garanti le pouvoir propre ordinaire et immédiat que les Évêques possèdent sur les Églises particulières confiées à leur soin.\n§ 2. Dans l'exercice da sa charge de Pasteur Suprême de l'Église, le Pontife Romain est toujours en lien de communion avec les autres Évêques ainsi qu'avec l'Église tout entière; il a cependant la droit, selon les besoins de l'Église, de déterminer la façon personnelle ou collégiale d'exercer cette charge.\n§ 3. Contre une sentence ou un décret du Pontife Romain, il n'y a ni appel ni recours.","it":"§1. Il Romano Pontefice, in forza del suo ufficio, ha potestà non solo sulla Chiesa universale, ma ottiene anche il primato della potestà ordinaria su tutte le Chiese particolari e i loro raggruppamenti; con tale primato viene contemporaneamente rafforzata e garantita la potestà propria, ordinaria e immediata che i Vescovi hanno sulle Chiese particolari affidate alla loro cura.\n§2. Il Romano Pontefice, nell'adempimento dell'ufficio di supremo Pastore della Chiesa, è sempre congiunto nella comunione con gli altri Vescovi e anzi con tutta la Chiesa; tuttavia egli ha il diritto di determinare, secondo le necessità della Chiesa, il modo, sia personale sia collegiale, di esercitare tale ufficio.\n§3.  Contro la sentenza o il decreto del Romano Pontefice non si dà appello né ricorso."}},{"canon":334,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In eius munere exercendo, Romano Pontifici praesto sunt Episcopi, qui eidem cooperatricem operam navare valent variis rationibus, inter quas est synodus Episcoporum. Auxilio praetera ei sunt Patres Cardinales, necnon aliae personae itemque varia secundum temporum necessitates instituta; quae personae omnes et instituta, nomine et auctoritate ipsius, munus sibi commissum explent in bonum omnium Ecclesiarum, iuxta normas iure definitas.","en":"Bishops assist the Roman Pontiff in exercising his office. They are able to render him cooperative assistance in various ways, among which is the synod of bishops. The cardinals also assist him, as do other persons and various institutes according to the needs of the times. In his name and by his authority, all these persons and institutes fulfill the function entrusted to them for the good of all the churches, according to the norms defined by law.","fr":"Les Évêques assistent le Pontife Romain dans l'exercice de sa charge en lui apportant leur collaboration sous diverses formes, entre autres celle du Synode des Évêques. Il est aidé en outre des Pères Cardinaux ainsi que par d'autres personnes et par diverses institutions selon les besoins du moment; toutes ces personnes et institutions remplissent en son nom et sous son autorité la tâche qui leur est confiée pour le bien de toutes les Églises, selon les règles définies par le droit.","it":"Nell'esercizio del suo ufficio il Romano Pontefice è assistito dai Vescovi, che possono cooperare con lui in diversi modi, uno dei quali è il sinodo dei Vescovi. Inoltre gli sono di aiuto i Padri Cardinali e altre persone, come pure diverse istituzioni, secondo le necessità dei tempi; tutte queste persone e istituzioni adempiono in suo nome e per sua autorità l'incarico loro affidato per il bene di tutte le Chiese, secondo le norme determinate dal diritto."}},{"canon":335,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sede romana vacante aut prorsus impedita, nihil innovetur in Ecclesiae universae regimine: serventur autem leges speciales pro iisdem adiunctis latae.\nArt. 2\nDE COLLEGIO EPISCOPORUM","en":"When the Roman See is vacant or entirely impeded, nothing is to be altered in the governance of the universal Church; the special laws issued for these circumstances, however, are to be observed.\nArt. 2.\nTHE COLLEGE OF BISHOPS","fr":"Quand le siège de Rome devient vacant ou totalement empêché, rien ne doit être innové dans le gouvernement de l'Église tout entière; les lois spéciales portées pour ces circonstances seront alors observées.","it":"Mentre la Sede romana è vacante o totalmente impedita, non si modifichi nulla nel governo della Chiesa universale; si osservino invece le leggi speciali emanate per tali circostanze."}},{"canon":336,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Collegium Episcoporum, cuius caput est Summus Pontifex cuiusque membra sunt Episcopi vi sacramentalis consecrationis et hierarchica communione cum Collegii capite et membris, et in quo corpus apostolicum continuo perseverat, una cum capite suo, et numquam sine hoc capite, subiectum quoque supremae et plenae potestatis in universam Ecclesiam exsistit.","en":"The college of bishops, whose head is the Supreme Pontiff and whose members are bishops by virtue of sacramental consecration and hierarchical communion with the head and members of the college and in which the apostolic body continues, together with its head and never without this head, is also the subject of supreme and full power over the universal Church.","fr":"Le Collège des Évêques dont le chef est le Pontife Suprême et dont les Évêques sont les membres en vertu de la consécration sacramentelle et par la communion hiérarchique entre le chef et les membres du Collège, et dans lequel se perpétue le corps apostolique, est lui aussi en union avec son chef et jamais sans lui, sujet du pouvoir suprême et plénier sur l'Église tout entière.","it":"Il Collegio dei Vescovi, il cui capo è il Sommo Pontefice e i cui membri sono i Vescovi in forza della consacrazione sacramentale e della comunione gerarchica con il capo e con i membri del Collegio, e nel quale permane ininterrottamente il corpo apostolico, insieme con il suo capo e mai senza il suo capo, è pure soggetto di suprema e piena potestà sulla Chiesa universale."}},{"canon":337,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Potestatem in universam Ecclesiam Collegium Episcoporum sollemni modo exercet in Concilio Oecumenico.\n§ 2. Eandem potestatem exercet per unitam Episcoporum in mundo dispersorum actionem, quae uti talis a Romano Pontifice sit indicta aut libere recepta, ita ut verus actus collegialis efficiatur.\n§ 3. Romani Pontificis est secundum necessitates Ecclesiae seligere et promovere modos, quibus Episcoporum Collegium munus suum quoad universam Ecclesiam collegialiter exerceat.","en":"§1. The college of bishops exercises power over the universal Church in a solemn manner in an ecumenical council.\n§2. It exercises the same power through the united action of the bishops dispersed in the world, which the Roman Pontiff has publicly declared or freely accepted as such so that it becomes a true collegial act.\n§3. It is for the Roman Pontiff, according to the needs of the Church, to select and promote the ways by which the college of bishops is to exercise its function collegially regarding the universal Church.","fr":"§ 1. Le Collège des Évêques exerce le pouvoir sur l'Église tout entière de manière solennelle dans le Concile Œcuménique.\n§ 2. Il exerce ce même pouvoir par l'action unie des Évêques dispersés dans le monde, quand, comme telle, cette action est demandée ou reçue librement par le Pontife Romain, de sorte qu'elle devienne un acte véritablement collégial.\n§ 3. Il appartient au Pontife Romain, selon les besoins de l'Église, de choisir et de promouvoir les formes selon lesquelles le Collège des Évêques exercera collégialement sa charge à l'égard de l'Église tout entière.","it":"§1. Il Collegio dei Vescovi esercita in modo solenne la potestà sulla Chiesa universale nel Concilio Ecumenico.\n§2. Esercita la medesima potestà mediante l'azione congiunta dei Vescovi sparsi nel mondo, se essa come tale è indetta o liberamente recepita dal Romano Pontefice, così che si realizzi un vero atto collegiale.\n§3. Spetta al Romano Pontefice, secondo le necessità della Chiesa, scegliere e promuovere i modi con cui il Collegio dei Vescovi può esercitare collegialmente il suo ufficio per la Chiesa universale."}},{"canon":338,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Unius Romani Pontificis est Concilium Oecumenicum convocare, eidem per se vel per alios praesidere, item Concilium transferre, suspendere vel dissolvere, eiusque decreta approbare.\n§ 2. Eiusdem Romani Pontificis est res in Concilio tractandas determinare atque ordinem in Concilio servandam constituere; propositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres Concilii alias addere possunt, ab eodem Romano Pontifice probandas.","en":"§1. It is for the Roman Pontiff alone to convoke an ecumenical council, preside over it personally or through others, transfer, suspend, or dissolve a council, and to approve its decrees.\n§2. It is for the Roman Pontiff to determine the matters to be treated in a council and establish the order to be observed in a council. To the questions proposed by the Roman Pontiff, the council fathers can add others which are to be approved by the Roman Pontiff.","fr":"§ 1. Il appartient au seul Pontife Romain de convoquer le Concile Œcuménique, de le présider par lui-même ou par d'autres, ainsi que de le transférer, le suspendre ou le dissoudre, et d'en approuver les décrets.\n§ 2. Il lui appartient aussi de déterminer les matières à traiter en Concile et d'établir le règlement à suivre; aux questions proposées par le Pontife Romain, les Pères du Concile peuvent en ajouter d'autres avec son approbation.","it":"§1. Spetta unicamente al Romano Pontefice convocare il Concilio Ecumenico, presiederlo personalmente o mediante altri, come pure trasferire il Concilio stesso, sospenderlo o scioglierlo e approvarne i decreti.\n§2. Spetta al Romano Pontefice determinare le questioni da trattare nel Concilio e stabilire il regolamento da osservare in esso; i Padri del Concilio, alle questioni proposte dal Romano Pontefice, possono aggiungerne altre, che devono essere approvate dallo stesso Romano Pontefice."}},{"canon":339,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ius est et officium omnibus et solis Episcopis qui membra sint Collegii Episcoporum, ut Concilio Oecumenico cum suffragio deliberativo intersint.\n§ 2. Ad Concilium Oecumenicum insuper alii aliqui, qui episcopali dignitate non sint insigniti, vocari possunt a suprema Ecclesiae auctoritate, cuius est eorum partes in Concilio determinare.","en":"§1. All the bishops and only the bishops who are members of the college of bishops have the right and duty to take part in an ecumenical council with a deliberative vote.\n§2. Moreover, some others who are not bishops can be called to an ecumenical council by the supreme authority of the Church, to whom it belongs to determine their roles in the council.","fr":"§ 1. Tous les Évêques qui sont membres du Collège des Évêques et eux seuls ont le droit et le devoir de participer au Concile Œcuménique avec voix délibérative.\n§ 2. Quelques autres personnes non revêtues de la dignité épiscopale peuvent être appelées au Concile Œcuménique par l'autorité suprême de l'Église à qui il appartient de préciser leur participation au Concile.","it":"§1. Tutti e soli i Vescovi che sono membri del Collegio dei Vescovi hanno il diritto e il dovere di partecipare al Concilio Ecumenico con voto deliberativo.\n§2. Alcuni altri inoltre, che non sono insigniti della dignità episcopale, possono essere chiamati al Concilio Ecumenico dall'autorità suprema della Chiesa, alla quale spetta determinare il loro ruolo nel Concilio."}},{"canon":340,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Si contingat Apostolicam Sedem durante Concilii celebratione vacare, ipso iure hoc intermittitur, donec novus Summus Pontifex illud continuari iusserit aut dissolverit.","en":"If the Apostolic See becomes vacant during the celebration of a council, the council is interrupted by the law itself until the new Supreme Pontiff orders it to be continued or dissolves it.","fr":"Si le Siège Apostolique devient vacant durant la célébration du Concile, celui-ci est interrompu de plein droit jusqu'à ce que le nouveau Pontife Suprême ordonne de le continuer ou le dissolve.","it":"Nel caso che la Sede Apostolica divenga vacante durante la celebrazione del Concilio, questo viene interrotto per il diritto stesso, finché il nuovo Sommo Pontefice non abbia ordinato di proseguirlo o non l'abbia sciolto."}},{"canon":341,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Concilii Oecumenici decreta vim obligandi non habent nisi una cum Concilii Patribus a Romano Pontifice approbata, ab eodem fuerint confirmata et eius iussu promulgata.\n§ 2. Eadem confirmatione et promulgatione, vim obligandi ut habeant, egent decreta quae ferat Collegium Episcoporum, cum actionem proprie collegialem ponit iuxta alium a Romano Pontifice inductum vel libere receptum modum.\nCAPUT II\nDE SYNODO EPISCOPORUM","en":"§1. The decrees of an ecumenical council do not have obligatory force unless they have been approved by the Roman Pontiff together with the council fathers, confirmed by him, and promulgated at his order.\n§2. To have obligatory force, decrees which the college of bishops issues when it places a truly collegial action in another way initiated or freely accepted by the Roman Pontiff need the same confirmation and promulgation.\nCHAPTER II.\nTHE SYNOD OF BISHOPS","fr":"§ 1. Les décrets du Concile Œcuménique n'ont valeur obligatoire que s'ils sont approuvés par le Pontife Romain en union avec les Pères du Concile, confirmés par lui et promulgués sur son ordre.\n§ 2. Pour avoir valeur obligatoire, les décrets que porte le Collège des Évêques, quand il pose un acte proprement collégial sous une autre forme proposée par le Pontife Romain ou reçu librement par lui, ont besoin de cette confirmation et de cette promulgation.","it":"§1.  I decreti del Concilio Ecumenico non hanno forza obbligante se non siano stati approvati dal Romano Pontefice insieme con i Padri del Concilio, da lui confermati e per suo comando promulgati.\n§2. Perché abbiano forza obbligante devono avere la stessa conferma e promulgazione i decreti che emana il Collegio dei Vescovi quando pone un'azione propriamente collegiale secondo una modalità diversa, indetta dal Romano Pontefice o da lui deliberatamente recepita."}},{"canon":342,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodus Episcoporum coetus est Episcoporum qui, ex diversis orbis regionibus selecti, statutis temporibus una conveniuntut arctam coniuntionem inter Romanum Pontificem et Episcopos foveant, utque eidem Romano Pontifici ad incolumitatem incrementumque fidei et morum, ad disciplinam ecclesiasticam servandam et firmandam consiliis adiutricem operam praestent, necnon quaestiones ad actionem Ecclesiae in mundo spectantes perpendant.","en":"The synod of bishops is a group of bishops who have been chosen from different regions of the world and meet together at fixed times to foster closer unity between the Roman Pontiff and bishops, to assist the Roman Pontiff with their counsel in the preservation and growth of faith and morals and in the observance and strengthening of ecclesiastical discipline, and to consider questions pertaining to the activity of the Church in the world.","fr":"Le synode des Évêques est la réunion des Évêques qui, choisis des diverses régions du monde, se rassemblent à des temps fixés afin de favoriser l'étroite union entre le Pontife Romain et les Évêques et d'aider de ses conseils le Pontife Romain pour le maintien et le progrès de la foi et des mœurs, pour conserver et affermir la discipline ecclésiastique, et aussi afin d'étudier les questions concernant l'action de l'Église dans le monde.","it":"Il sinodo dei Vescovi è un'assemblea di Vescovi i quali, scelti dalle diverse regioni dell'orbe, si riuniscono in tempi determinati per favorire una stretta unione fra il Romano Pontefice e i Vescovi stessi, e per prestare aiuto con i loro consigli al Romano Pontefice nella salvaguardia e nell'incremento della fede e dei costumi, nell'osservanza e nel consolidamento della disciplina ecclesiastica e inoltre per studiare i problemi riguardanti l'attività della Chiesa nel mondo."}},{"canon":343,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodi Episcoporum est de quaestionibus pertractandis disceptare atque expromere optata, non vero easdem dirimere de iisque ferre decreta, nisi certis in casibus potestate deliberativa eandem instruxerit Romanus Pontifex, cuius est in hoc casu decisiones synodi ratas habere.","en":"It is for the synod of bishops to discuss the questions for consideration and express its wishes but not to resolve them or issue decrees about them unless in certain cases the Roman Pontiff has endowed it with deliberative power, in which case he ratifies the decisions of the synod.","fr":"Il appartient au synode des Évêques de discuter des questions à traiter et d'exprimer des souhaits, mais non de trancher ces questions ni de porter des décrets, à moins que, dans des cas précis, il n'ait reçu pouvoir délibératif du Pontife Romain à qui il revient alors de ratifier les décisions du synode.","it":"Spetta al sinodo dei Vescovi discutere sulle questioni da trattare ed esprimere propri voti, non però dirimerle ed emanare decreti su di esse, a meno che in casi determinati il Romano Pontefice, cui spetta in questo caso ratificare le decisioni del sinodo, non gli abbia concesso potestà deliberativa."}},{"canon":344,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodus Episcoporum directe subest auctoritati Romani Pontificis, cuius quidem est:\n1° synodum convocare, quotiescumque id ipsi opportunum videatur, locumque designare ubi coetus habendi sint;\n2° sodalium, qui ad normam iuris peculiaris eligendi sunt, electionem ratam habere aliosque sodales designare et nominare;\n3° argumenta quaestionum pertractandarum statuere opportuno tempore ad normam iuris peculiaris ante synodi celebrationem;\n4° rerum agendarum ordinem definire;\n5° synodo per se aut per alios praeesse;\n6° synodum ipsam concludere, transferre, suspendere et dissolvere.","en":"The synod of bishops is directly subject to the authority of the Roman Pontiff who:\n1/ convokes a synod as often as it seems opportune to him and designates the place where its sessions are to be held;\n2/ radios the election of members who must be elected according to the norm of special law and designates and appoints other members;\n3/ determines at an appropriate time before the celebration of a synod the contents of the questions to be treated, according to the norm of special law;\n4/ defines the agenda;\n5/ presides at the synod personally or through others;\n6/ concludes, transfers, suspends, and dissolves the synod.","fr":"Le synode des Évêques est directement soumis à l'autorité du Pontife Romain à qui il appartient:\n1 de convoquer le synode chaque fois que cela lui paraît opportun, et de désigner le lieu où se tiendra l'assemblée;\n2 de ratifier le choix des membres à élire selon le droit particulier, de désigner et de nommer d'autres membres;\n3 de fixer en temps opportun, selon le droit particulier et avant la célébration du synode, la matière des questions à traiter;\n4 de préciser l'ordre du jour;\n5 de présider le synode par lui-même ou par d'autres;\n6 de conclure le synode, le transférer, le suspendre et le dissoudre.","it":"Il sinodo dei Vescovi è direttamente sottoposto all'autorità del Romano Pontefice, al quale spetta propriamente:\n1) convocare il sinodo ogni qualvolta lo ritenga opportuno e designare il luogo in cui tenere le assemblee;\n2) ratificare l'elezione dei membri che, a norma del diritto peculiare, devono essere eletti, e altresì designare e nominare gli altri membri;\n3) stabilire in tempo opportuno, a norma del diritto peculiare, prima della celebrazione del sinodo, gli argomenti delle questioni da trattare;\n4) definire l'ordine dei lavori;\n5) presiedere il sinodo personalmente o per mezzo di altri;\n6) concludere, trasferire, sospendere e sciogliere il sinodo."}},{"canon":345,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodus Episcoporum congregari potest aut in coetum generalem, in quo scilicet res tractantur ad bonum Ecclesiae universae directe spectantes, qui quidem coetus est sive ordinarius sive extraordinarius, aut etiam in coetum specialem, in quo nempe aguntur negotia quae directe ad determinatam determinatasve regiones attinent.","en":"The synod of bishops can be assembled in a general session, that is, one which treats matters that directly pertain to the good of the universal Church; such a session is either ordinary or extraordinary. It can also be assembled in a special session, namely, one which considers affairs that directly pertain to a determinate region or regions.","fr":"Le synode des Évêques peut être réuni en assemblée générale qu'elle soit ordinaire ou extraordinaire pour traiter des questions concernant directement le bien de l'Église tout entière, ou bien en assemblée spéciale pour étudier les affaires concernant directement une ou plusieurs régions déterminées.","it":"Il sinodo dei Vescovi può riunirsi in assemblea generale, in cui cioè vengono trattati argomenti che riguardano direttamente il bene della Chiesa universale: tale assemblea è ordinaria o straordinaria; oppure può anche riunirsi in assemblea speciale, in cui cioè vengono trattate questioni  che riguardano direttamente una o più regioni determinate."}},{"canon":346,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Synodus Episcoporum quae in coetum generalem ordinarium congregatur, constat sodalibus quorum plerique sunt Episcopi, electi pro singulis coetibus ab Episcoporum conferentiis secundum rationem iure peculiari synodi determinatam; alii vi eiusdem iuris deputantur; alii a Romano Pontifice directe nominantur; quibus accedunt aliqui sodales institutorum religiosorum clericalium, qui ad normam eiusdem iuris peculiaris eliguntur.\n§ 2. Synodus Episcoporum in coetum generalem extraordinarium congregata ad negotia tractanda quae expeditam requirant definitionem, constat sodalibus quorum plerique, Episcopi, a iure peculiari synodi deputantur ratione officii quod adimplent, alii vero a Romano Pontifice directe nominantur; quibus accedunt aliqui sodales institutorum religiosorum clericalium ad normam eiusdem iuris electi.\n§ 3. Synodus Episcoporum, quae in coetum specialem congregatur, constat sodalibus delectis praecipue ex iis regionibus pro quibus convocata est, ad normam iuris peculiaris, quo synodus regitur.","en":"§1. A synod of bishops assembled in an ordinary general session consists of members of whom the greater part are bishops elected for each session by the conferences of bishops according to the method determined by the special law of the synod; others are designated by virtue of the same law; others are appointed directly by the Roman Pontiff; to these are added some members of clerical religious institutes elected according to the norm of the same special law.\n§2. A synod of bishops gathered in an extraordinary general session to treat affairs which require a speedy solution consists of members of whom the greater part are bishops designated by the special law of the synod by reason of the office which they hold; others are appointed directly by the Roman Pontiff; to these are added some members of clerical religious institutes elected according to the norm of the same law.\n§3. A synod of bishops gathered in a special session consists of members especially selected from those regions for which it was called, according to the norm of the special law which governs the synod.","fr":"§ 1. Le synode des Évêques réuni en assemblée générale ordinaire se compose de membres qui sont pour la plupart Évêques, élus pour chaque assemblée par les conférences des Évêques selon les dispositions fixées par le droit particulier du synode; d'autres membres sont désignés en vertu de ce même droit; d'autres sont nommés directement par le Pontife Romain; y viennent aussi quelques membres d'instituts religieux cléricaux élus selon ce même droit particulier.\n§ 2. Le synode des Évêques réuni en assemblée générale extraordinaire pour traiter d'affaires qui demandent une décision rapide, se compose de membres dont la plupart, Évêques, sont désignés par le droit particulier du synode en raison de l'office qu'ils remplissent; d'autres sont nommés directement par le Pontife Romain; y viennent aussi quelques membres d'instituts religieux cléricaux élus selon ce même droit.\n§ 3. Le synode des Évêques réuni en assemblée spéciale se compose de membres choisis principalement dans les régions pour lesquelles il est convoqué, selon le droit particulier qui régit le synode.","it":"§1. Il sinodo dei Vescovi che si riunisce in assemblea generale ordinaria è composto di membri, la maggioranza dei quali Vescovi che vengono eletti per le singole assemblee delle Conferenze Episcopali, secondo le modalità determinate dal diritto peculiare del sinodo; altri vengono deputati in forza del medesimo diritto, altri sono nominati direttamente dal Romano Pontefice; ad essi si aggiungono alcuni membri di istituti religiosi clericali, eletti a norma del medesimo diritto peculiare.\n§2. Il sinodo dei Vescovi, riunito in assemblea generale straordinaria per trattare affari che richiedono una soluzione sollecita, è composto di membri, la maggioranza dei quali Vescovi, deputati dal diritto peculiare del sinodo in ragione dell'ufficio svolto; altri poi nominati direttamente dal Romano Pontefice; ad essi si aggiungono alcuni membri di istituti religiosi clericali eletti a norma del medesimo diritto.\n§3. Il sinodo dei Vescovi che si riunisce in assemblea speciale è composto di membri scelti soprattutto da quelle regioni per le quali il sinodo viene convocato, a norma del diritto peculiare da cui è retto il sinodo."}},{"canon":347,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cum synodi Episcoporum coetus a Romano Pontifice concluditur, explicit munus in eadem Episcopis aliisque sodalibus commissum.\n§ 2. Sede Apostolica post convocatam synodum aut inter eius celebrationem vacante, ipso iure suspenditur synodi coetus, itemque munus sodalibus in eodem commissum, donec novus Pontifex coetum aut dissolvendum aut continuandum decreverit.","en":"§1. When the Roman Pontiff concludes a session of the synod of bishops, the function entrusted in it to the bishops and other members ceases.\n§2. If the Apostolic See becomes vacant after a synod is convoked or during its celebration, the session of the synod and the function entrusted to its members are suspended by the law itself until the new Pontiff has decided to dissolve or continue the session.","fr":"§ 1. La charge confiée dans le synode aux Évêques et aux autres membres prend fin quand le Pontife Romain prononce la clôture de l'assemblée du synode des Évêques.\n§ 2. Si le Siège Apostolique devient vacant après la convocation du synode ou pendant sa célébration, l'assemblée du synode est suspendue de plein droit ainsi que la charge confiée à ses membres, jusqu'à ce que le nouveau Pontife décrète la dissolution ou la continuation de l'assemblée.","it":"§1. Quando l'assemblea del sinodo dei Vescovi viene conclusa dal Romano Pontefice, cessa l'incarico affidato nel sinodo stesso ai Vescovi e agli altri membri.\n§2. Se la Sede Apostolica diviene vacante dopo la convocazione del sinodo o durante la sua celebrazione, per il diritto stesso è sospesa l'assemblea del sinodo, come pure l'incarico assegnato in esso ai membri, finché il nuovo Pontefice non abbia deciso o il suo scioglimento o la sua continuazione."}},{"canon":348,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Synodi Episcoporum habetur secretaria generalis permanens, cui praeest Secretarius generalis, a Romano Pontifice nominatus, cuique praesto est consilium secretariae, constans Episcopis, quorum alii, ad normam iuris peculiaris, ab ipsa synodo Episcoporum eliguntur, alii a Romano Pontifice nominantur, quorum vero omnium munus explicit, ineunte novo coetu generali.\n§ 2. Pro quolibet synodi Episcoporum coetu praetera unus aut plures secretarii speciales constituuntur qui a Romano Pontifice nominantur, atque in officio ipsis commisso permanent solum usque ad expletum synodi coetum.\nCAPUT III\nDE SANCTAE ROMANAE ECCLESIAE\nCARDINALIBUS","en":"§1. The synod of bishops has a permanent general secretariat presided over by a general secretary who is appointed by the Roman Pontiff and assisted by the council of the secretariat. This council consists of bishops, some of whom are elected by the synod of bishops itself according to the norm of special law while others are appointed by the Roman Pontiff. The function of all these ceases when a new general session begins.\n§2. Furthermore, for each session of the synod of bishops one or more special secretaries are constituted who are appointed by the Roman Pontiff and remain in the office entrusted to them only until the session of the synod has been completed.\nCHAPTER III.\nTHE CARDINALS OF THE HOLY ROMAN CHURCH","fr":"§ 1. Le synode des Évêques a un secrétariat général permanent dirigé par un Secrétaire général nommé par le Pontife Romain, et qui dispose d'un conseil de secrétariat composé d'Évêques dont les uns sont élus par le synode des Évêques lui-même selon le droit particulier, les autres nommés par le Pontife Romain; pour tous la charge prend fin au début de la nouvelle assemblée générale.\n§ 2. Pour toute assemblée du synode des Évêques, sont constitués un ou plusieurs secrétaires spécialisés nommés par le Pontife Romain; ils ne demeurent dans la charge qui leur est confiée que jusqu'à la fin de l'assemblée du synode.","it":"§1. Il sinodo dei Vescovi ha una segreteria generale permanente presieduta dal Segretario generale, nominato dal Romano Pontefice, al quale è d'aiuto il consiglio di segreteria composto di Vescovi, alcuni dei quali vengono eletti, a norma del diritto peculiare, dallo stesso sinodo dei Vescovi, altri nominati dal Romano Pontefice; l'incarico di tutti costoro però cessa quando inizia la nuova assemblea generale.\n§2. Vengono inoltre costituiti per ogni assemblea del sinodo dei Vescovi uno o più segretari speciali, nominati dal Romano Pontefice, i quali rimangono nell'ufficio loro affidato solo fino al termine dell'assemblea del sinodo."}},{"canon":349,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"S. R. E. Cardinales peculiare Collegium constituunt, cui competit ut electioni Romani Pontificis provideat ad normam iuris peculiaris; Cardinales item Romano Pontifici adsunt sive collegialiter agendo, cum ad quaestiones maioris momenti tractandas in unum convocantur, sive ut singuli, scilicet variis officiis, quibus funguntur, eidem Romano Pontifici praestando in cura praesertim cotidiana universae Ecclesiae.","en":"The cardinals of the Holy Roman Church constitute a special college which provides for the election of the Roman Pontiff according to the norm of special law. The cardinals assist the Roman Pontiff either collegially when they are convoked to deal with questions of major importance, or individually when they help the Roman Pontiff through the various offices they perform, especially in the daily care of the universal Church.","fr":"Les Cardinaux de la Sainte Église Romaine constituent un Collège particulier auquel il revient de pourvoir à l'élection du Pontife Romain selon le droit particulier; les Cardinaux assistent également le Pontife Romain en agissant collégialement quand ils sont convoqués en corps pour traiter de questions de grande importance, ou individuellement, à savoir par les divers offices qu'ils remplissent en apportant leur concours au Pontife Romain surtout dans le soin quotidien de l'Église tout entière.","it":"I Cardinali di Santa Romana Chiesa costituiscono un Collegio peculiare cui spetta provvedere all'elezione del Romano Pontefice, a norma del diritto peculiare; inoltre i Cardinali assistono il Romano Pontefice sia agendo collegialmente quando sono convocati insieme per trattare le questioni di maggiore importanza, sia come singoli, cioè nei diversi uffici ricoperti prestandogli la loro opera nella cura soprattutto quotidiana della Chiesa universale."}},{"canon":350,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cardinalium Collegium in tres ordines distribuitur: episcopalem, ad quem pertinent Cardinales quibus a Romano Pontifice titulus assignatur Ecclesiae suburbicariae, necnon Patriarchae orientales qui in Cardinalium Collegium relati sunt; presbyteralem et diaconalem.\n§ 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diaconalis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignatur a Romano Pontifice.\n§ 3. Patriarchae orientales in Cardinalium Collegium assumpti in titulum habent suam patriarchalem sedem.\n§ 4. Cardinalis Decanus in titulum habet dioecesim Ostiensem, unacum alia Ecclesia quam in titulum iam habeat.\n§ 5. Per optionem in Consistorio factam et a Summo Pontifice approbatam, possunt, servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyterali transire ad alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam et, si per integrum decennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem presbyteralem.\n§ 6. Cardinalis ex ordine diaconali transiens per optionem ad ordinem presbyteralem, locum obtinet ante omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad Cardinalatum assumpti sunt.","en":"§1. The college of cardinals is divided into three orders: the episcopal order, to which belong cardinals to whom the Roman Pontiff assigns title of a suburbicarian church and Eastern patriarchs who have been brought into the college of cardinals; the presbyteral order and the diaconal order.\n§2. The Roman Pontiff assigns each of the cardinals of the presbyteral or diaconal orders his own title or diaconia in Rome.\n§3. Eastern patriarchs who have been made members of the college of cardinals have their own patriarchal see as a title.\n§4. The cardinal dean holds as his title the Diocese of Ostia together with the other church he already has as a title.\n§5. Through a choice made in consistory and approved by the Supreme Pontiff and with priority of order and promotion observed, cardinals from the presbyteral order can transfer to another title, and cardinals from the diaconal order to another diaconia and if they have been in the diaconal order for ten full years, even to the presbyteral order.\n§6. A cardinal transferring through choice from the diaconal order to the presbyteral order takes precedence over all those cardinal presbyters who were brought into the cardinalate after him.","fr":"§ 1. Le Collège des Cardinaux est réparti en trois ordres: l'ordre épiscopal à qui appartiennent les Cardinaux auxquels le Pontife Romain attribue le titre d'une Église suburbicaire, ainsi que les Patriarches Orientaux qui ont été reçus au sein du Collège des Cardinaux; l'ordre presbytéral et l'ordre diaconal.\n§ 2. À chaque cardinal de l'ordre presbytéral et diaconal, le Pontife Romain attribue un titre ou une diaconie à Rome.\n§ 3. Les Patriarches Orientaux qui sont reçus au sein du Collège des Cardinaux ont pour titre leur siège patriarcal.\n§ 4. Le Cardinal Doyen a pour titre le diocèse d'Ostie conjointement avec l'Église qu'il avait déjà en titre.\n§ 5. Par option faite en Consistoire et approuvée par le Pontife Suprême, et en respectant la priorité d'ordre et de promotion, les Cardinaux de l'ordre presbytéral peuvent passer à un autre titre, et les Cardinaux de l'ordre diaconal à une autre diaconie, et si ceux-ci sont restés une décennie entière dans l'ordre diaconal, ils peuvent aussi passer à l'ordre presbytéral.\n§ 6. Le Cardinal de l'ordre diaconal qui passe par option à l'ordre presbytéral prend place avant tous les Cardinaux prêtres qui ont été élevés après lui au Cardinalat.","it":"§1. Il Collegio dei Cardinali è distinto in tre ordini: l'ordine episcopale, cui appartengono i Cardinali ai quali il Romano Pontefice assegna il titolo di una Chiesa suburbicaria e inoltre i Patriarchi Orientali che sono stati annoverati nel Collegio dei Cardinali; l'ordine presbiterale e l'ordine diaconale.\n§2. A ciascun Cardinale dell'ordine presbiterale e diaconale viene assegnato dal Romano Pontefice un titolo o una diaconia nell'Urbe.\n§3. I Patriarchi Orientali assunti nel Collegio dei Cardinali, hanno come titolo la propria sede patriarcale.\n§4. Il Cardinale Decano ha come titolo la diocesi di Ostia insieme all'altra Chiesa che aveva come titolo precedente.\n§5. Mediante opzione fatta nel Concistoro e approvata dal Sommo Pontefice i Cardinali dell'ordine presbiterale, nel rispetto della priorità di ordine e di promozione, possono passare ad un altro titolo e i Cardinali dell'ordine diaconale ad un'altra diaconia e, se sono rimasti per un intero decennio nell'ordine diaconale, possono passare anche all'ordine presbiterale.\n§6. Il Cardinale che passa per opzione dall'ordine diaconale all'ordine presbiterale, ottiene la precedenza su tutti i Cardinali presbiteri che sono stati assunti al cardinalato dopo di lui."}},{"canon":351,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui Cardinales promoveantur, libere a Romano Pontifice seliguntur viri, saltem in ordine presbyteratus constituti, doctrina, moribus, pietate necnon rerum agendarum prudentia egregie praestantes; qui nondum sunt Episcopi, consecrationem episcopalem recipere debent.\n§ 2. Cardinales creantur Romani Pontificis decreto, quod quidem coram Cardinalium Collegio publicatur; inde a publicatione facta officiis tenentur atque iuribus gaudent lege definitis.\n§ 3. Promotus ad cardinalitiam dignitatem, cuius creationem Romanus Pontifex annuntiaverit, nomen autem in pectore sibi reservans, nullis interim tenetur Cardinalium officiis nullisque eorum gaudet iuribus; postquam autem a Romano Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem tenetur officiis fruiturque iuribus, sed iure praecedentiae gaudet a die reservationis in pectore.","en":"§1. The Roman Pontiff freely selects men to be promoted as cardinals, who have been ordained at least into the order of the presbyterate and are especially outstanding in doctrine, morals, piety, and prudence in action; those who are not yet bishops must receive episcopal consecration.\n§2. Cardinals are created by a decree of the Roman Pontiff which is made public in the presence of the college of cardinals. From the moment of the announcement they are bound by the duties and possess the rights defined by law.\n§3. When the Roman Pontiff has announced the selection of a person to the dignity of cardinal but reserves the name of the person in pectore, the one promoted is not bound in the meantime by any of the duties of cardinals nor does he possess any of their rights. After the Roman Pontiff has made his name public, however, he is bound by the same duties and possesses the same rights; he possesses the right of precedence, though, from the day of reservation in pectore.","fr":"§ 1. Pour la promotion au Cardinalat, le Pontife Romain choisit librement des hommes qui sont constitués au moins dans l'ordre du presbytérat, remarquables par leur doctrine, leurs mœurs, leur piété et leur prudence dans la conduite des affaires; ceux qui ne sont pas encore Évêques doivent recevoir la consécration épiscopale.\n§ 2. Les Cardinaux sont créés par décret du Pontife Romain de fait publié devant le Collège des Cardinaux; à partir de cette publication, ils sont tenus aux devoirs et jouissent des droits définis par la loi.\n§ 3. Celui qui est promu à la dignité cardinalice et dont le Pontife Romain a annoncé la création mais en réservant le nom in pectore n'est tenu pendant cette période à aucun des devoirs des Cardinaux et il ne jouit d'aucun de leurs droits; cependant, une fois son nom publié par le Pontife Romain, il est tenu à ces mêmes devoirs et jouit de ces mêmes droits; mais il obtient la préséance à partir du jour de la réservation\nin pectore\n.","it":"§1. Ad essere promossi Cardinali vengono scelti liberamente dal Romano Pontefice uomini che siano costituiti almeno nell'ordine del presbiterato, in modo eminente distinti per dottrina, costumi, pietà e prudenza nel disbrigo degli affari; coloro che già non siano Vescovi, devono ricevere la consacrazione episcopale.\n§2. I Cardinali vengono creati con un decreto del Romano Pontefice, che viene reso pubblico davanti al Collegio dei Cardinali; dal momento della pubblicazione essi sono vincolati dai doveri e godono dei diritti definiti dalla legge.\n§3. Colui che è promosso alla dignità cardinalizia, se il Romano Pontefice ne ha annunciato la creazione, riservandosi però il nome\nin pectore\n, durante questo tempo non è tenuto ad alcun dovere e non gode di alcun diritto proprio dei Cardinali; tuttavia dopo che il suo nome è stato reso pubblico dal Romano Pontefice, è tenuto a tali doveri e fruisce di tali diritti; ma gode del diritto di precedenza dal giorno della riserva\nin pectore\n."}},{"canon":352,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cardinalium Collegio praeest Decanus, eiusque impediti vices sustinet Subdecanus; Decanus, vel Subdecanus, nulla in ceteros Cardinales gaudet potestate regiminis, sed ut primus inter pares habetur.\n§ 2. Officio Decani vacante, Cardinales titulo Ecclesiae suburbicariae decorati, iique soli, praesidente Subdecano si adsit, aut antiquiore ex ipsis, e coetus sui gremio unum eligant qui Decanum Collegii agat; eius nomen ad Romanum Pontificem deferant, cui competit electum probare.\n§ 3. Eadem ratione de qua in § 2, praesidente ipso Decano, eligitur Subdecanus; Subdecani quoque electionem probare Romano Pontifici competit.\n§ 4. Decanus et Subdecanus, si in Urbe domicilium non habeant, illud ibidem acquirant.","en":"§1. The dean presides over the college of cardinals; if he is impeded, the assistant dean takes his place.\nNeither the dean nor the assistant dean possesses any power of governance over the other cardinals but is considered as first among equals.\n§2. When the office of dean is vacant, the cardinals who possess title to a suburbicarian church and they alone are to elect one from their own group who is to act as dean of the college; the assistant dean, if he is present, or else the oldest among them, presides at this election. They are to submit the name of the person elected to the Roman Pontiff who is competent to approve him.\n§3. The assistant dean is elected in the same manner as that described in §2, with the dean himself presiding.\nThe Roman Pontiff is also competent to approve the election of the assistant dean.\n§4. If the dean and assistant dean do not have a domicile in Rome, they are to acquire one there.","fr":"§ 1. Le Doyen préside le Collège des Cardinaux; quand il est empêché, il est remplacé par le Vice-Doyen; le Doyen ou le Vice-Doyen ne possède aucun pouvoir de gouvernement sur les autres Cardinaux, mais il est considéré comme le premier parmi ses pairs.\n§ 2. Quand la fonction de Doyen devient vacante, les Cardinaux titulaires d'une Église suburbicaire et eux seuls, sous la présidence du Vice-Doyen, s'il est là, ou du plus ancien d'entre eux, élisent du sein de leur groupe celui qui sera le Doyen du Collège; ils communiquent son nom au Pontife Romain à qui il revient d'approuver l'élu.\n§ 3. De la même façon qu'au § 2, sous la présidence du Doyen lui-même, est élu le Vice-Doyen; il revient également au Pontife Romain d'approuver l'élection du Vice-Doyen.\n§ 4. Si le Doyen et le Vice-Doyen n'ont pas de domicile à Rome, ils doivent en acquérir un.","it":"§1. Presiede il Collegio dei Cardinali il Decano e, se impedito, ne fa le veci il Sottodecano; il Decano, o il Sottodecano, non ha nessuna potestà di governo sugli altri Cardinali, ma è considerato\nprimus inter pares\n.\n§2. Quando l'ufficio di Decano diviene vacante, i Cardinali insigniti del titolo di una Chiesa suburbicaria, e solo essi, con la presidenza del Sottodecano, se è presente, oppure del più anziano tra di loro, eleggano al proprio interno chi debba diventare il Decano del Collegio; comunichino il suo nome al Romano Pontefice, al quale spetta approvare l'eletto.\n§3. Nello stesso modo previsto al §2, sotto la presidenza del Decano, viene eletto il Sottodecano; spetta al Romano Pontefice approvare anche l'elezione del Sottodecano.\n§4. Il Decano e il Sottodecano, se ancora non lo hanno, acquisiscano il domicilio nell'Urbe."}},{"canon":353,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cardinales collegiali actione supremo Ecclesiae Pastori praecipue auxilio sunt in Consistoriis, in quibus iussu Romani Pontificis eoque praesidente congregantur; Consistoria habentur ordinaria aut extraordinaria.\n§ 2. In Consistorium ordinarium, convocantur omnes Cardinales, saltem in Urbe versantes, ad consultationem de quibusdam negotiis gravibus, communius tamen contigentibus, aut ad actus quosdam maxime sollemnes peragendos.\n§ 3. In Consistorium extraordinarium, quod celebratur cum peculiares Ecclesiae necessitates vel graviora negotia tractanda id suadeant, convocantur omnes Cardinales.\n§ 4. Solum Consistorium ordinarium, in quo aliquae sollemnitates celebrantur, potest esse publicum, cum scilicet praeter Cardinales admittuntur Praelati, legati societatum civilium aliive ad illud invitati.","en":"§1. The cardinals especially assist the supreme pastor of the Church through collegial action in consistories in which they are gathered by order of the Roman Pontiff who presides. Consistories are either ordinary or extraordinary.\n§2. For an ordinary consistory, all the cardinals, at least those present in Rome, are called together to be consulted concerning certain grave matters which occur rather frequently or to carry out certain very solemn acts.\n§3. For an extraordinary consistory, which is celebrated when particular needs of the Church or the treatment of more grave affairs suggests it, all the cardinals are called together.\n§4. Only the ordinary consistory in which some solemnities are celebrated can be public, that is, when prelates, representatives of civil societies, and others who have been invited to it are admitted in addition to the cardinals.","fr":"§ 1. Les Cardinaux apportent leur aide au Pasteur Suprême de l'Église par une action collégiale surtout dans les Consistoires où ils sont réunis sur l'ordre et sous la présidence du Pontife Romain; les Consistoires sont ordinaires ou extraordinaires.\n§ 2. Au Consistoire ordinaire sont convoqués tous les Cardinaux, du moins ceux qui se trouvent à Rome, afin d'être consultés sur certaines affaires graves, mais qui surviennent assez communément, ou bien afin d'accomplir certains actes particulièrement solennels.\n§ 3. Au Consistoire extraordinaire qui est célébré lorsque des nécessités particulières de l'Église ou l'étude d'affaires de grande importance le conseillent, tous les Cardinaux sont convoqués.\n§ 4. Seul le Consistoire ordinaire où sont célébrées certaines solennités peut être public, c'est-à-dire quand, en plus des Cardinaux, y sont admis des prélats, les représentants des sociétés civiles ainsi que d'autres invités.","it":"§1. I Cardinali prestano principalmente aiuto con attività collegiale al Supremo Pastore della Chiesa nei Concistori, nei quali si riuniscono per ordine del Romano Pontefice e sotto la sua presidenza; i Concistori possono essere ordinari o straordinari.\n§2. Nel Concistoro ordinario vengono convocati tutti i Cardinali, almeno quelli che si trovano nell'Urbe, per essere consultati su qualche questione grave, che tuttavia si verifica più comunemente, o per compiere determinati atti della massima solennità.\n§3. Nel Concistoro straordinario, che si celebra quando lo suggeriscono peculiari necessità della Chiesa o la trattazione di questioni particolarmente gravi, vengono convocati tutti i Cardinali.\n§4. Solo il Concistoro ordinario in cui si celebrino particolari solennità può essere pubblico, in cui cioè, oltre ai Cardinali, vengono ammessi i Prelati, i legati delle società civili ed altri che vi sono invitati."}},{"canon":354,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Patres Cardinales dicasteriis aliisve institutis permanentibus Romanae Curiae et Civitatis Vaticanae praepositi, qui septuagesimum quintum aetatis annum expleverint, rogantur ut renuntiationem ab officio exhibeant Romano Pontifici qui, omnibus perpensis, providebit.","en":"The cardinals who preside over dicasteries and other permanent institutes of the Roman Curia and Vatican City and who have completed the seventy-fifth year of age are asked to submit their resignation from office to the Roman Pontiff who will see to the matter after considering the circumstances.","fr":"Les Pères Cardinaux préposés aux dicastères et autres institutions permanentes de la Curie Romaine et de la Cité du Vatican, qui ont soixante-quinze ans accomplis, sont priés de présenter la renonciation à leur office au Pontife Romain qui, tout bien pesé, en décidera.","it":"I Padri Cardinali preposti ai dicasteri e agli altri organismi permanenti della Curia Romana e della Città del Vaticano, che abbiano compiuto il settantacinquesimo anno di età, sono invitati a presentare al Romano Pontefice la rinuncia all'ufficio, ed egli provvederà, dopo aver valutato tutte le circostanze."}},{"canon":355,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cardinali Decano competit electum Romanum Pontificem in Episcopum ordinare, si electus ordinatione indigeat; impedito Decano, idem ius competit Subdecano, eoque impedito, antiquiori Cardinali ex ordine episcopali.\n§ 2. Cardinalis Proto-diaconus nomen novi electi Summi Pontificis populo annuntiant; item pallia Metropolitis imponit eorumve procuratoribus tradit, vice Romani Pontificis.","en":"§1. The cardinal dean is competent to ordain as a bishop the one elected as Roman Pontiff if he needs to be ordained; if the dean is impeded, the assistant dean has the same right, and if he is impeded, the oldest cardinal from the episcopal order.\n§2. The senior cardinal deacon announces the name of the newly elected Supreme Pontiff to the people; likewise, in the place of the Roman Pontiff, he places the pallium upon metropolitans or hands it over to their proxies.","fr":"§ 1. Il revient au Cardinal Doyen d'ordonner Évêque le Pontife Romain élu, si l'élu a besoin d'être ordonné. Si le Doyen est empêché, ce droit revient au Vice-Doyen, et si celui-ci est empêché, au Cardinal le plus ancien de l'ordre épiscopal.\n§ 2. Le Cardinal Proto-diacre annonce au peuple le nom du nouveau Pontife Suprême élu; de même, c'est lui qui à la place du Pontife Romain impose le pallium aux Métropolitains ou le remet à leurs procureurs.","it":"§1. Spetta al Cardinale Decano ordinare Vescovo il Romano Pontefice eletto, qualora non fosse ordinato; se il Decano è impedito, tale diritto spetta al Sottodecano, e se anche quest'ultimo è impedito, al Cardinale più anziano dell'ordine episcopale.\n§2. Il Cardinale Proto-diacono annuncia al popolo il nome del Sommo Pontefice neo-eletto; inoltre impone il pallio ai Metropoliti o lo consegna ai loro procuratori, in nome del Romano Pontefice."}},{"canon":356,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cardinales obligatione tenentur cum Romano Pontifice sedulo cooperandi; Cardinales itaque quovis officio in Curia fungentes, qui non sint Episcopi dioecesani, obligatione tenentur residendi in Urbe; Cardinales qui alicuius dioecesis curam habent ut Episcopi dioecesani, Urbem petant quoties a Romano Pontifice convocentur.","en":"Cardinals are obliged to cooperate assiduously with the Roman Pontiff; therefore, cardinals who exercise any office in the curia and who are not diocesan bishops are obliged to reside in Rome. Cardinals who have the care of some diocese as the diocesan bishop are to go to Rome whenever the Roman Pontiff calls them.","fr":"Les Cardinaux sont tenus par l'obligation de coopérer étroitement avec le Pontife Romain; aussi, les Cardinaux qui exercent tout office que ce soit dans la Curie et qui ne sont pas Évêques diocésains sont-ils tenus par l'obligation de résider à Rome; les Cardinaux qui ont la charge d'un diocèse comme Évêques diocésains se rendront à Rome chaque fois qu'ils seront convoqués par le Pontife Romain.","it":"I Cardinali sono tenuti all'obbligo di collaborare assiduamente col Romano Pontefice; perciò i Cardinali che ricoprono qualsiasi ufficio nella Curia, se non sono Vescovi diocesani, sono tenuti all'obbligo di risiedere nell'Urbe; i Cardinali che hanno la cura di una diocesi come Vescovi diocesani, si rechino a Roma ogni volta che sono convocati dal Romano Pontefice."}},{"canon":357,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cardinales, quibus Ecclesia suburbicaria aut ecclesia in Urbe in titulum est assignata, postquam in eiusdem venerunt possessionem, earundem dioecesium et ecclesiarum bonum consilio et patrocinio promoveant, nulla tamen in easdem potestate regiminis pollentes, ac nulla ratione sese in iis interponentes, quae ad earum bonorum administrationem, ad disciplinam aut ecclesiarum servitium spectant.\n§ 2. Cardinales extra Urbem et extra propriam dioecesim degentes, in iis quae ad sui personam pertinent exempti sunt a potestate regiminis Episcopi dioecesis in qua commorantur.","en":"§1. The cardinals who have been assigned title to a suburbicarian church or a church in Rome are to promote the good of these dioceses or churches by counsel and patronage after they have taken possession of them.\nNevertheless, they possess no power of governance over them nor are they to intervene in any way in those matters which pertain to the administration of their goods, their discipline, or the service of the churches.\n§2. In those matters which pertain to their own person, cardinals living outside of Rome and outside their own diocese are exempt from the power of governance of the bishop of the diocese in which they are residing.","fr":"§ 1. Les Cardinaux qui ont reçu en titre une Église suburbicaire ou une Église à Rome, après en avoir pris possession, promouvront par leur conseil et leur patronage le bien de ces diocèses et de ces églises, mais sans y posséder aucun pouvoir de gouvernement et sans s'immiscer d'aucune manière dans ce qui regarde l'administration de leurs biens, la discipline ou le service des églises.\n§ 2. Les Cardinaux qui se trouvent hors de Rome et hors de leur propre diocèse sont exempts, en ce qui concerne leur propre personne, du pouvoir de gouvernement de l'Évêque du diocèse où ils résident.","it":"§1. I Cardinali ai quali è stata assegnata in titolo una Chiesa suburbicaria o una chiesa nell'Urbe, dopo che ne hanno preso possesso, promuovano il bene di tali diocesi e chiese mediante il consiglio e il patrocinio, pur senza avere su di esse alcuna potestà di governo, e per nessuna ragione interferiscano in ciò che riguarda l'amministrazione dei beni, la disciplina o il servizio delle chiese.\n§2. I Cardinali che si trovano fuori dell'Urbe e fuori della propria diocesi, sono esenti dalla potestà di governo del Vescovo della diocesi in cui dimorano in tutto ciò che riguarda la propria persona."}},{"canon":358,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cardinali, cui a Romano Pontifice hoc munus committitur ut in aliqua sollemni celebratione vel personarum coetu eius personam sustineat, uti\nLegatus a latere\n, scilicet tamquam eius alter ego, sicuti et illi cui adimplendum concreditur tamquam ipsius\nmisso speciali\ncertum munus pastorale, ea tantum competunt quae ab ipso Romano Pontifice eidem demandantur.","en":"A cardinal to whom the Roman Pontiff entrusts the function of representing him in some solemn celebration or among some group of persons as a legates a latere, that is, as his alter ego, as well as one to whom the Roman Pontiff entrusts the fulfillment of a certain pastoral function as his special envoy (\nmissus specialis\n) has competence only over those things which the Roman Pontiff commits to him.","fr":"Le Cardinal à qui le Pontife Romain a commis la charge de le représenter dans une célébration solennelle ou dans une assemblée comme légat a latere, c'est-à-dire, comme son alter ego, et de même le Cardinal à qui le Pontife Romain a confié une charge pastorale déterminée comme son envoyé spécial, n'ont compétence que pour les affaires que leur a confiées le Pontife Romain.","it":"Al Cardinale al quale il Romano Pontefice dia l'incarico di rappresentano in qualche solenne celebrazione o in qualche assemblea di persone, come\nLegato a latere\n, cioè come suo\nalter ego\n, come pure al Cardinale al quale venga affidato di compiere un determinato incarico pastorale come suo\ninviato speciale\n, compete solo quanto gli è demandato dal Romano Pontefice."}},{"canon":359,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sede Apostolica vacante, Cardinalium Collegium ea tantum in Ecclesia gaudet potestate, quae in peculiari lege eidem tribuitur.\nCAPUT IV\nDE CURIA ROMANA","en":"When the Apostolic See is vacant, the college of cardinals possesses only that power in the Church which is attributed to it in special law.\nCHAPTER IV.\nTHE ROMAN CURIA","fr":"Pendant la vacance du Siège Apostolique, le Collège des Cardinaux possède dans l'Église uniquement le pouvoir que lui attribue la loi particulière.","it":"Mentre la Sede Apostolica è vacante, il sacro Collegio dei Cardinali ha nella Chiesa solamente quella potestà che gli è conferita nella legge peculiare."}},{"canon":360,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Curia Romana, qua negotia Ecclesiae universae Summus Pontifex expedire solet et qua nomine et auctoritate ipsius munus explet in bonum et in servitium Ecclesiarum, constat Secretaria Status seu Papali, Consilio pro publicis Ecclesiae negotiis, Congregationibus, Tribunalibus, aliisque Institutis, quorum omnium constitutio et competentia lege peculiari definiuntur.","en":"The Supreme Pontiff usually conducts the affairs of the universal Church through the Roman Curia which performs its function in his name and by his authority for the good and service of the churches. The Roman Curia consists of the Secretariat of State or the Papal Secretariat, the Council for the Public Affairs of the Church, congregations, tribunals, and other institutes; the constitution and competence of all these are defined in special law.","fr":"La Curie Romaine dont le Pontife Suprême se sert habituellement pour traiter les affaires de l'Église tout entière, et qui accomplit sa fonction en son nom et sous son autorité pour le bien et le service des Églises, comprend la Secrétairerie d'État ou Secrétariat du Pape, le Conseil pour les affaires publiques de l'Église, les Congrégations, Tribunaux et autres Instituts; leur constitution et compétence sont définies par la loi particulière.","it":"La Curia Romana, mediante la quale il Sommo Pontefice è solito trattare le questioni della Chiesa universale, e che in suo nome e con la sua autorità adempie alla propria funzione per il bene e a servizio delle Chiese, è composta dalla Segreteria di Stato o Papale, dal Consiglio per gli affari pubblici della Chiesa, dalle Congregazioni, dai Tribunali, e da altri organismi; la loro costituzione e competenza vengono definite da una legge peculiare."}},{"canon":361,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt non solum Romanus Pontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appareat, Secretaria Status, Consilium pro publicis Ecclesiae negotiis, aliaque Romanae Curiae Instituta.\nCAPUT V\nDE ROMANI PONTIFICIS\nLEGATIS","en":"In this Code, the term Apostolic See or Holy See refers not only to the Roman Pontiff but also to the Secretariat of State, the Council for the Public Affairs of the Church, and other institutes of the Roman Curia, unless it is otherwise apparent from the nature of the matter or the context of the words.\nCHAPTER V.\nLEGATES OF THE ROMAN PONTIFF","fr":"Sous le nom de Siège Apostolique ou de Saint-Siège, on entend dans le présent Code, non seulement le Pontife Romain, mais encore, à moins que la nature des choses ou le contexte ne laisse comprendre autrement, la Secrétairerie d'État, le Conseil pour les affaires publiques de l'Église et les autres Instituts de la Curie Romaine.","it":"Col nome di Sede Apostolica o Santa Sede si intendono nel codice non solo il Romano Pontefice, ma anche, se non risulta diversamente dalla natura della questione o dal contesto, la Segreteria di Stato, il Consiglio per gli affari pubblici della Chiesa e gli altri Organismi della Curia Romana."}},{"canon":362,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Romano Pontifici ius est nativum et independens Legatos suos nominandi ac mittendi sive ad Ecclesias particulares in variis nationibus vel regionibus, sive simul ad Civitates et ad publicas Auctoritates, itemque eos transferendi et revocandi, servatis quidem normis iuris internationalis, quod attinet ad missionem et revocationem Legatorum apud Res Publicas constitutorum.","en":"The Roman Pontiff has the innate and independent right to appoint, send, transfer, and recall his own legates either to particular churches in various nations or regions or to states and public authorities. The norms of international law are to be observed in what pertains to the mission and recall of legates appointed to states.","fr":"Le Pontife Romain a le droit inné et indépendant de nommer des Légats et de les envoyer auprès des Églises particulières dans les diverses nations ou régions, ou en même temps auprès des États et Autorités publiques, ainsi que de les transférer et de les rappeler, en respectant cependant les règles du droit international en ce qui regarde l'envoi et le rappel des Légats accrédités auprès des États.","it":"Il Romano Pontefice ha il diritto nativo e indipendente di nominare e inviare suoi Legati sia presso le Chiese particolari nelle diverse nazioni o regioni, sia presso gli Stati e le Autorità pubbliche, come pure di trasferirli e richiamarli, nel rispetto però delle norme del diritto internazionale per quanto riguarda l'invio e la revoca dei Legati accreditati presso i Governi."}},{"canon":363,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Legatis Romani Pontificis officium committitur ipsius Romani Pontificis stabili modo gerendi personam apud Ecclesias particulares aut etiam apud Civitates et publicas Auctoritates, ad quas missi sunt.\n§ 2. Personam gerunt Apostolicae Sedis ii quoque, qui in pontificam Missionem ut Delegati aut Observatores deputantur apud Consilia internationalia aut apud Conferentias et Conventus.","en":"§1. To the legates of the Roman Pontiff is entrusted the office of representing the Roman Pontiff in a stable manner to particular churches or also to the states and public authorities to which they are sent.\n§2. Those who are designated as delegates or observers in a pontifical mission at international councils or at conferences and meetings also represent the Apostolic See.","fr":"§ 1. Aux Légats du Pontife Romain est commis l'office de représenter le Pontife Romain lui-même de façon stable auprès des Églises particulières ou encore auprès des États et des Autorités publiques auprès de qui ils sont envoyés.\n§ 2. Représentent aussi le Siège Apostolique les personnes qui sont désignées pour une mission pontificale comme Délégués ou Observateurs auprès d'Organismes internationaux, ou bien auprès de Conférences et d'Assemblées.","it":"§1. Ai Legati del Romano Pontefice è affidato l'ufficio di rappresentare stabilmente lo stesso Romano Pontefice presso le Chiese particolari o anche presso gli Stati e le Autorità pubbliche cui sono stati inviati.\n§2. Rappresentano la Sede Apostolica anche coloro che sono incaricati di una Missione pontificia come Delegati od Osservatori presso i Consigli internazionali o presso le Conferenze e i Congressi."}},{"canon":364,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Praecipuum munus Legati pontifici est ut firmiora et efficaciora in dies reddantur unitatis vincula, quae inter Apostolicam Sedem et Ecclesias particulares intercedunt. Ad pontificium ergo Legatum pertinet pro sua dicione:\n1° ad Apostolicam Sedem notitias mittere de condicionibus in quibus versantur Ecclesiae particulares, deque omnibus quae ipsam vitam Ecclesiae et bonum animarum attingant;\n2° Episcopis actione et consilio adesse, integro quidem manente eorundem legitimae potestatis exercitio;\n3° crebras fovere relationes cum Episcoporum conferentia, eidem omnimodam operam praebendo;\n4° ad nominationem Episcoporum quod attinet, nomina candidatorum Apostolicae Sedi transmittere vel proponere necnon processum informativum de promovendis instruere, secundum normas ab Apostolica Sede datas;\n5° anniti ut promoveantur res quae ad progressum et consociatam populorum operam spectant;\n6° operam conferre cum Episcopis, ut opportuna foveantur commercia inter Ecclesiam catholicam et alias Ecclesias vel communitates ecclesiales, immo et religiones non christianas;\n7° ea quae pertinent ad Ecclesiae et Apostolicae Sedis missionem, consociata cum Episcopis actione, apud moderatores Civitatis tueri;\n8° exercere praeterea facultates et cetera explere mandata quae ipsi ab Apostolica Sede committantur.","en":"The principal function of a pontifical legate is daily to make stronger and more effective the bonds of unity which exist between the Apostolic See and particular churches. Therefore, it pertains to the pontifical legate for his own jurisdiction:\n1/ to send information to the Apostolic See concerning the conditions of particular churches and everything that touches the life of the Church and the good of souls;\n2/ to assist bishops by action and counsel while leaving intact the exercise of their legitimate power;\n3/ to foster close relations with the conference of bishops by offering it assistance in every way;\n4/ regarding the nomination of bishops, to transmit or propose to the Apostolic See the names of candidates and to instruct the informational process concerning those to be promoted, according to the norms given by the Apostolic See;\n5/ to strive to promote matters which pertain to the peace, progress, and cooperative effort of peoples;\n6/ to collaborate with bishops so that suitable relations are fostered between the Catholic Church and other Churches or ecclesial communities, and even non-Christian religions;\n7/ in associated action with bishops, to protect those things which pertain to the mission of the Church and the Apostolic See before the leaders of the state;\n8/ in addition, to exercise the faculties and to fulfill other mandates which the Apostolic See entrusts to him.","fr":"La charge principale du Légat pontifical est de rendre toujours plus solides et efficaces les liens d'unité qui existent entre le Siège Apostolique et les Églises particulières. Il appartient donc au Légat pontifical dans les limites de son ressort:\n1 d'informer le Siège Apostolique de la situation des Églises particulières et de tout ce qui touche la vie même de l'Église et le bien des âmes;\n2 d'aider les Évêques par son action et ses conseils, demeurant entier l'exercice de leur pouvoir légitime;\n3 d'entretenir des relations fréquentes avec la conférence des Évêques, en lui apportant toute aide possible;\n4 en ce qui concerne la nomination des Évêques, de transmettre au Siège Apostolique ou de lui proposer les noms des candidats, ainsi que l'enquête concernant les sujets à promouvoir, selon les règles données par le Siège Apostolique;\n5 de s'efforcer d'encourager ce qui concerne la paix, le progrès et la coopération des peuples;\n6 de collaborer avec les Évêques pour développer des relations opportunes entre l'Église catholique et les autres Églises ou communautés ecclésiales, et même les religions non chrétiennes;\n7 de défendre auprès des chefs d'État, en action concertée avec les Évêques, ce qui concerne la mission de l'Église et du Siège Apostolique;\n8 enfin, d'exercer les facultés et de remplir les autres mandats qui lui sont confiés par le Siège Apostolique.","it":"Il compito principale del Legato pontificio è quello di rendere sempre più saldi ed efficaci i vincoli di unità che intercorrono tra la Sede Apostolica e le Chiese particolari. Spetta perciò al Legato pontificio nell'ambito della sua circoscrizione:\n1) informare la Sede Apostolica sulle condizioni in cui versano le Chiese particolari, nonché su tutto ciò che tocca la vita stessa della Chiesa e il bene delle anime;\n2) assistere i Vescovi con l'azione e il consiglio, senza pregiudizio per l'esercizio della loro potestà legittima;\n3) favorire relazioni frequenti con la Conferenza Episcopale, fornendo ad essa tutto l'aiuto possibile;\n4) per quanto riguarda la nomina dei Vescovi, comunicare o proporre i nomi dei candidati alla Sede Apostolica, nonché istruire il processo informativo sui promovendi, secondo le norme date dalla Sede Apostolica;\n5) adoperarsi per promuovere tutto ciò che riguarda la pace, il progresso e la cooperazione tra i popoli;\n6) cooperare con i Vescovi per favorire opportuni scambi fra la Chiesa cattolica e le altre Chiese o comunità ecclesiali, anzi anche con le religioni non cristiane;\n7) in azione congiunta con i Vescovi, difendere di fronte ai governanti degli Stati tutto ciò che riguarda la missione della Chiesa e della Sede Apostolica;\n8) esercitare inoltre le facoltà e adempiere gli altri mandati affidatigli dalla Sede Apostolica."}},{"canon":365,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Legati pontificii, qui simul legationem apud Civitates iuxta iuris internationalis normas exercet, munus quoque peculiare est:\n1° promovere et fovere necessitudines inter Apostolicam Sedem et Auctoritates Rei Publicae;\n2° quaestiones pertractare quae ad relationes inter Ecclesiam et Civitatem pertinent; et peculiari modo agere de concordatis aliisque huiusmodi conventionibus conficiendis et ad effectum deducendis.\n§ 2. In negotiis, de quibus in § 1, expediendis, prout adiuncta suadeant, Legatus pontificius sententiam et consilium Episcoporum dicionis ecclesiasticae exquirere ne omittat, eosque de negotiorum cursu certiores faciat.","en":"§1. It is also the special function of a pontifical legate who at the same time acts as a legate to states according to the norms of international law:\n1/ to promote and foster relations between the Apostolic See and the authorities of the state;\n2/ to deal with questions which pertain to relations between Church and state and in a special way to deal with the drafting and implementation of concordats and other agreements of this type.\n§2. In conducting the affairs mentioned in §1, a pontifical legate, as circumstances suggest, is not to neglect to seek the opinion and counsel of the bishops of the ecclesiastical jurisdiction and is to inform them of the course of affairs.","fr":"§ 1. Le Légat pontifical accrédité en même temps auprès de l'État selon les règles du droit international a en plus la charge particulière:\n1 de promouvoir et d'entretenir les rapports entre le Siège Apostolique et les Autorités de l'État;\n2 de traiter les questions concernant les relations de l'Église et de l'État et, en particulier, de travailler à l'élaboration et à la mise en œuvre des concordats et autres conventions du même genre.\n§ 2. Dans la conduite des affaires signalées au § 1, suivant ce que suggèrent les circonstances, le Légat pontifical ne manquera pas de demander l'avis et le conseil des Évêques de son ressort ecclésiastique et de les mettre au courant du déroulement des affaires.","it":"§1. È inoltre compito peculiare del Legato pontificio che esercita contemporaneamente una legazione presso gli Stati secondo le norme del diritto internazionale:\n1) promuovere e sostenere le relazioni fra la Sede Apostolica e le Autorità dello Stato;\n2) affrontare le questioni che riguardano i rapporti fra Chiesa e Stato; trattare in modo particolare la stipulazione e l'attuazione dei concordati e delle altre convenzioni similari.\n§2. Nella trattazione delle questioni di cui al §1, a seconda che lo suggeriscano le circostanze, il Legato pontificio non ometta di richiedere il parere e il consiglio dei Vescovi della circoscrizione ecclesiastica e li informi sull'andamento dei lavori."}},{"canon":366,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Attenta peculiari Legati muneris indole:\n1° sedes Legationis pontificae a potestate regiminis Ordinarii loci exempta est, nisi agatur de matrimoniis celebrandis;\n2° Legato pontificio fas est, praemonitis, quantum fieri potest, locorum Ordinariis, in omnibus ecclesiis suae legationis liturgicas celebrationes, etiam in pontificalibus, peragere.","en":"In view of the particular character of the function of a legate:\n1/ the seat of a pontifical legation is exempt from the power of governance of the local ordinary unless it is a question of celebrating marriages;\n2/ after he has notified in advance the local ordinaries insofar as possible, a pontifical legate is permitted to perform liturgical celebrations in all churches of his legation, even in pontificals.","fr":"Étant donné le caractère particulier de la charge de Légat:\n1 le siège de la Légation pontificale est exempt du pouvoir de gouvernement de l'Ordinaire du lieu, sauf en ce qui regarde la célébration des mariages;\n2 le Légat pontifical peut, après avoir averti autant que possible les Ordinaires des lieux, accomplir des célébrations liturgiques, même selon le rite pontifical, dans toutes les églises de sa légation.","it":"Atteso il carattere peculiare dell'ufficio di Legato:\n1) la sede della Legazione pontificia è esente dalla potestà di governo dell'Ordinario del luogo, a meno che non si tratti della celebrazione di matrimoni;\n2) il Legato pontificio, avvertiti, per quanto è possibile, gli Ordinari del luogo, può compiere celebrazioni liturgiche, anche pontificali, in tutte le chiese della sua legazione."}},{"canon":367,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Pontificii Legati munus non exspirat vacante Sede Apostolica, nisi aliud in litteris pontificiis statuatur; cessat autem expleto mandato, revocatione eidem intimata, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata.\nSECTIO II\nDE ECCLESIIS PARTICULARIBUS\nDEQUE EARUNDEM COETIBUS\n\nDE ECCLESIIS PARTICULARIBUS\nET DE AUCTORITATE\nIN IISDEM CONSTITUTA\nCAPUT I\nDE ECCLESIIS PARTICULARIBUS","en":"The function of a pontifical legate does not cease when the Apostolic See becomes vacant unless the pontifical letter establishes otherwise; it does cease, however, when the mandate has been fulfilled, when the legate has been notified of recall, or when the Roman Pontiff accepts the legate’s resignation.","fr":"La charge du Légat pontifical n'expire pas à la vacance du Siège Apostolique, à moins que les lettres pontificales n'en disposent autrement; mais elle cesse à l'expiration de son mandat, par le rappel qui lui est signifié, par sa renonciation acceptée par le Pontife Romain.","it":"L'ufficio di Legato pontificio non cessa quando diviene vacante la Sede Apostolica, a meno che non venga stabilito diversamente nella lettera pontificia; cessa invece quando scade il mandato, con l'intimazione della revoca, con la rinuncia accettata dal Romano Pontefice."}},{"canon":368,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", Episcopo dioecesano in iure aequiparantur, nisi ex rei natura aut iuris praescripto aliud appareat.","en":"as well as those who possess general ordinary executive power in them, namely, vicars general and episcopal vicars; likewise, for their own members, major superiors of clerical religious institutes of pontifical right and of clerical societies of apostolic life of pontifical right who at least possess ordinary executive power.\n§2. By the title of local ordinary are understood all those mentioned in §1 except the superiors of religious institutes and of societies of apostolic life.\n§3. Within the context of executive power, those things which in the canons are attributed by name to the diocesan bishop are understood to belong only to a diocesan bishop and to the others made equivalent to him in","fr":", ainsi que ceux qui y jouissent du pouvoir exécutif ordinaire général, c'est-à-dire les Vicaires généraux et épiscopaux; de même pour leurs membres, les Supérieurs majeurs des instituts religieux cléricaux de droit pontifical et des sociétés cléricales de vie apostolique de droit pontifical, qui possèdent au moins le pouvoir exécutif ordinaire.\n§ 2. Par Ordinaire du lieu, on entend tous ceux qui sont énumérés au § 1, à l'exception des Supérieurs des instituts religieux et des sociétés de vie apostolique.\n§ 3. Ce que les canons attribuent nommément à l'Évêque diocésain dans le domaine du pouvoir exécutif est considéré comme appartenant uniquement à l'Évêque diocésain et à ceux qui, selon le","it":"Le Chiese particolari, nelle quali e dalle quali sussiste la sola e unica Chiesa cattolica, sono innanzitutto le diocesi, alle quali, se non consta altro, vengono assimilate la prelatura territoriale e l'abbazia territoriale, il vicariato apostolico e la prefettura apostolica e altresì l'amministrazione apostolica eretta stabilmente."}},{"canon":369,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Dioecesis est populi Dei portio, quae Episcopo cum cooperatione presbyterii pascenda concreditur, ita ut, pastori suo adhaerens ab eoque per Evangelium et Eucharistiam in Spiritu Sancto congregata, Ecclesiam particularem constituat, in qua vere inest et operatur una sancta catholica et apostolica Christi Ecclesia.","en":"A diocese is a portion of the people of God which is entrusted to a bishop for him to shepherd with the cooperation of the presbyterium, so that, adhering to its pastor and gathered by him in the Holy Spirit through the gospel and the Eucharist, it constitutes a particular church in which the one, holy, catholic, and apostolic Church of Christ is truly present and operative.","fr":"Le diocèse est la portion du peuple de Dieu confiée à un Évêque pour qu'il en soit, avec la coopération du presbyterium, le pasteur, de sorte que dans l'adhésion à son pasteur et rassemblée par lui dans l'Esprit Saint par le moyen de l'Évangile et de l'Eucharistie, elle constitue une Église particulière dans laquelle se trouve vraiment présente et agissante l'Église du Christ, une, sainte, catholique et apostolique.","it":"La diocesi è la porzione del popolo di Dio che viene affidata alla cura pastorale del Vescovo con la cooperazione del presbiterio, in modo che, aderendo al suo pastore e da lui riunita nello Spirito Santo mediante il Vangelo e l'Eucaristia, costituisca una Chiesa particolare in cui è veramente presente e operante la Chiesa di Cristo una, santa, cattolica e apostolica."}},{"canon":370,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Praelatura territorialis aut abbatia territorialis est certa populi Dei portio, territorialiter quidem circumscripta, cuius cura, specialia ob adiuncta, committitur alicui Praelato aut Abbati, qui eam, ad instar Episcopi dioecesani, tamquam proprius eius pastor regat.","en":"A territorial prelature or territorial abbacy is a certain portion of the people of God which is defined territorially and whose care, due to special circumstances, is entrusted to some prelate or abbot who governs it as its proper pastor just like a diocesan bishop.","fr":"§ 1. La prélature territoriale ou l'abbaye territoriale est une portion déterminée du peuple de Dieu, territorialement circonscrite, dont la charge, à cause de circonstances spéciales, est confiée à un Prélat ou à un Abbé qui la gouverne comme son pasteur propre, à l'instar de l'Évêque diocésain.","it":"La prelatura territoriale, o l'abbazia territoriale, è una determinata porzione del popolo di Dio, circoscritta territorialmente, la cura della quale viene affidata, per circostanze speciali, ad un Prelato o ad un Abate che la governa a modo di Vescovo diocesano, come suo pastore proprio."}},{"canon":371,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicariatur apostolicus vel praefectura apostolica est certa populi Dei portio quae, ob peculiaria adiuncta, in dioecesim nondum est constituta, quaeque pascenda committitur Vicario apostolico aut Praefecto apostolico, qui eam nomine Summi Pontificis regant.\n§ 2. Adminitratio apostolica est certa populi Dei portio, quae ob speciales et graves omnino rationes a Summo Pontifice in dioecesim non erigitur, et cuius cura pastoralis committitur Administratori apostolico, qui eam nomine Summi Pontificis regat.","en":"§1. An apostolic vicariate or apostolic prefecture is a certain portion of the people of God which has not yet been established as a diocese due to special circumstances and which, to be shepherded, is entrusted to an apostolic vicar or apostolic prefect who governs it in the name of the Supreme Pontiff.\n§2. An apostolic administration is a certain portion of the people of God which is not erected as a diocese by the Supreme Pontiff due to special and particularly grave reasons and whose pastoral care is entrusted to an apostolic administrator who governs it in the name of the Supreme Pontiff.","fr":"§ 1. Le vicariat apostolique ou la préfecture apostolique est une portion déterminée du peuple de Dieu qui, à cause de circonstances particulières, n'est pas encore constituée en diocèse, et dont la charge pastorale est confiée à un Vicaire apostolique ou à un Préfet apostolique qui la gouverne au nom du Pontife Suprême.\n§ 2. L'administration apostolique est une portion déterminée du peuple de Dieu qui, pour des raisons tout à fait spéciales et graves, n'est pas érigée en diocèse par le Pontife Suprême, et dont la charge pastorale est confiée à un Administrateur apostolique qui la gouverne au nom du Pontife Suprême.","it":"§1. Il vicariato apostolico, o la prefettura apostolica, è una determinata porzione del popolo di Dio che, per circostanze peculiari, non è ancora stata costituita come diocesi ed è affidata alla cura pastorale di un Vicario apostolico o di un Prefetto apostolico, che la governano in nome del Sommo Pontefice.\n§2. L'amministrazione apostolica è una determinata porzione del popolo di Dio che, per ragioni speciali e particolarmente gravi, non viene eretta come diocesi dal Sommo Pontefice e la cui cura pastorale viene affidata ad un Amministratore apostolico, che la governa in nome del Sommo Pontefice."}},{"canon":372,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Pro regula habeatur ut portio populi Dei quae dioecesim aliamve Ecclesiam particularem constituat, certo territorio circumscribatur, ita ut omnes comprehendat fideles in territorio habitantes.\n§ 2. Attamen, ubi de iudicio supremae Ecclesiae auctoritatis, auditis Episcoporum conferentiis quarum interest, utilitas id suadeat, in eodem territorio erigi possunt Ecclesiae particulares ritu fidelium aliave simili ratione distinctae.","en":"§1. As a rule, a portion of the people of God which constitutes a diocese or other particular church is limited to a definite territory so that it includes all the faithful living in the territory.\n§2. Nevertheless, where in the judgment of the supreme authority of the Church it seems advantageous after the conferences of bishops concerned have been heard, particular churches distinguished by the rite of the faithful or some other similar reason can be erected in the same territory.","fr":"§ 1. En principe, la portion du peuple de Dieu qui constitue un diocèse ou une autre Église particulière sera circonscrite en un territoire déterminé de sorte qu'elle comprenne tous les fidèles qui habitent ce territoire.\n§ 2. Cependant, là où au jugement de l'autorité suprême de l'Église après qu'elle ait entendu les conférences des Évêques concernées, l'utilité s'en fait sentir, des Églises particulières distinctes par le rite des fidèles ou pour toute autre raison semblable pourront être érigées sur ce territoire.","it":"§1. Di regola la porzione del popolo di Dio, che costituisce una diocesi o un'altra Chiesa particolare, sia circoscritta entro un determinato territorio, in modo da comprendere tutti i fedeli che abitano in quel territorio.\n§2. Tuttavia, dove a giudizio della suprema autorità della Chiesa, sentite le Conferenze Episcopali interessate, l'utilità lo suggerisca, nello stesso territorio possono essere erette Chiese particolari distinte sulla base del rito dei fedeli o per altri simili motivi."}},{"canon":373,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Unius supremae auctoritatis est Ecclesias particulares erigere; quae legitime erectae, ipso iure personalitate iuridica gaudent.","en":"It is only for the supreme authority to erect particular churches; those legitimately erected possess juridic personality by the law itself.","fr":"Il appartient à la seule autorité suprême d'ériger des Églises particulières; celles-ci, une fois légitimement érigées, jouissent de plein droit de la personnalité juridique.","it":"Spetta unicamente alla suprema autorità erigere Chiese particolari; queste, una volta legittimamente erette, godono per il diritto stesso di personalità giuridica."}},{"canon":374,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Quaelibet dioecesis aliave Ecclesia particularis dividatur in distinctas partes seu paroecias.\n§ 2. Ad curam pastoralem per communem actionem fovendam plures paroeciae viciniores coniungi possunt in peculiares coetus, uti sunt vicariatus foranei.\nCAPUT II\nDE EPISCOPIS\nArt. 1\nDE EPISCOPIS IN GENERE","en":"§1. Every diocese or other particular church is to be divided into distinct parts or parishes.\n§2. To foster pastoral care through common action, several neighboring parishes can be joined into special groups, such as vicariates forane.\nCHAPTER II.\nBISHOPS\nArt. 1.\nBISHOPS IN GENERAL","fr":"§ 1. Tout diocèse ou toute autre Église particulière sera divisée en parties distinctes ou paroisses.\n§ 2. Pour favoriser l'exercice de la charge pastorale par une action commune, plusieurs paroisses voisines peuvent être unies dans des regroupements particuliers comme les vicariats forains.","it":"§1. Ogni diocesi o altra Chiesa particolare sia divisa in parti distinte o parrocchie.\n§2. Per favorire la cura pastorale mediante un'azione comune, più parrocchie vicine possono essere riunite in peculiari raggruppamenti, quali sono i vicariati foranei."}},{"canon":375,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopi, qui ex divina institutione in Apostolorum locum succedunt per Spiritum Sanctum qui datus est eis, in Ecclesia Pastores constituuntur, ut sint et ipsi doctrinae magistri, sacri cultus sacerdotes et gubernationis ministri.\n§ 2. Episcopi ipsa consecratione episcopali recipiunt cum munere sanctificandi munera quoque docendi et regendi, quae tamen natura sua nonnisi in hierarchica communione cum Collegii capite et membris exercere possunt.","en":"§1. Bishops, who by divine institution succeed to the place of the Apostles through the Holy Spirit who has been given to them, are constituted pastors in the Church, so that they are teachers of doctrine, priests of sacred worship, and ministers of governance.\n§2. Through episcopal consecration itself, bishops receive with the function of sanctifying also the functions of teaching and governing; by their nature, however, these can only be exercised in hierarchical communion with the head and members of the college.","fr":"§ 1. Les Évêques qui d'institution divine succèdent aux Apôtres par l'Esprit Saint qui leur est donné sont constitués Pasteurs dans l'Église pour être, eux-mêmes, maîtres de doctrine, prêtres du culte sacré et ministres de gouvernement.\n§ 2. Par la consécration épiscopale elle-même, les Évêques reçoivent avec la charge de sanctifier, celles d'enseigner et de gouverner, mais en raison de leur nature, ils ne peuvent les exercer que dans la communion hiérarchique avec le chef et les membres du Collège.","it":"§1. I Vescovi, che per divina istituzione sono successori degli Apostoli, mediante lo Spirito Santo che è stato loro donato, sono costituiti Pastori nella Chiesa, perché siano anch'essi maestri di dottrina, sacerdoti del sacro culto e ministri del governo.\n§2. Con la stessa consacrazione episcopale i Vescovi ricevono, con l'ufficio di santificare, anche gli uffici di insegnare e governare, i quali tuttavia, per loro natura, non possono essere esercitati se non nella comunione gerarchica col Capo e con le membra del Collegio."}},{"canon":376,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopi vocantur dioecesani, quibus scilicet alicuius dioecesis cura commissa est; ceteri titulares appellantur.","en":"Bishops to whom the care of some diocese is entrusted are called diocesan; others are called titular.","fr":"Sont appelés diocésains les Évêques auxquels est confiée la charge d'un diocèse; titulaires, les autres Évêques.","it":"Si chiamano\ndiocesani\ni Vescovi ai quali è stata affidata la cura di una diocesi; gli altri si chiamano\ntitolari\n."}},{"canon":377,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopos libere Summus Pontifex nominat, aut legitime electos confirmat.\n§ 2. Singulis saltem trienniis Episcopi provinciae ecclesiasticae vel, ubi adiuncta id suadeant, Episcoporum conferentiae, communi consilio et secreto elenchum componant presbyterorum etiam sodalium institutorum vitae consecrate, ad episcopatum aptiorum eumque Apostolicae Sedi transmittant, firmo manente iure uniuscuiusque Episcopi Apostolicae Sedi nomina presbyterorum, quos episcopali munere dignos et idoneus putet, seorsim patefaciendi.\n§ 3. Nisi aliter legitime statutum fuerit, quoties nominandus est Episcopus dioecesanus aut Episcopus coadiutor, ad ternos, qui dicuntur, Apostolicae Sedi proponendos, pontificii Legati est singilatim requirere et cum ipsa Apostolica Sede communicare, una cum suo voto, quid suggerant Metropolita et Suffraganei provinciae, ad quam providenda dioecesis pertinet vel quacum in coetum convenit, necnon conferentiae Episcoporum praeses; pontificius Legatus, insuper, quosdam e collegio consultorum et capitulo cathedrali audiat et, si id expedire iudicaverit, sententiam quoque aliorum ex utroque clero necnon laicorum sapientia praestantium singillatim et secreto exquirat.\n§ 4. Nisi aliter legitime provisum fuerit, Episcopus dioecesanus, qui auxiliarem suae dioecesi dandum aestimet, elenchum trium saltem presbyterorum ad hoc officium aptiorum Apostolicae Sedi proponat.\n§ 5. Nulla in posterum iura et privilegia electionis, nominationis praesentationis vel designationis Episcoporum civilibus auctoritatibus conceduntur.","en":"§1. The Supreme Pontiff freely appoints bishops or confirms those legitimately elected.\n§2. At least every three years, bishops of an ecclesiastical province or, where circumstances suggest it, of a conference of bishops, are in common counsel and in secret to compose a list of presbyters, even including members of institutes of consecrated life, who are more suitable for the episcopate. They are to send it to the Apostolic See, without prejudice to the right of each bishop individually to make known to the Apostolic See the names of presbyters whom he considers worthy of and suited to the episcopal function.\n§3. Unless it is legitimately established otherwise, whenever a diocesan or coadjutor bishop must be appointed, as regards what is called the ternus to be proposed to the Apostolic See, the pontifical legate is to seek individually and to communicate to the Apostolic See together with his own opinion the suggestions of the metropolitan and suffragans of the province to which the diocese to be provided for belongs or with which it is joined in some grouping, and the suggestions of the president of the conference of bishops. The pontifical legate, moreover, is to hear some members of the college of consultors and cathedral chapter and, if he judges it expedient, is also to seek individually and in secret the opinion of others from both the secular and non-secular clergy and from laity outstanding in wisdom.\n§4. Unless other provision has been legitimately made, a diocesan bishop who judges that an auxiliary should be given to his diocese is to propose to the Apostolic See a list of at least three presbyters more suitable for this office.\n§5. In the future, no rights and privileges of election, nomination, presentation, or designation of bishops are granted to civil authorities.","fr":"§ 1. Le Pontife Suprême nomme librement les Évêques, ou il confirme ceux qui ont été légitimement élus.\n§ 2. Tous les trois ans au moins, les Évêques d'une province ecclésiastique ou bien, là où les circonstances y invitent, les conférences des Évêques dressent d'un commun accord et en secret une liste de prêtres, même membres d'instituts de vie consacrée, les plus aptes à l'épiscopat, et ils la transmettent au Siège Apostolique, demeurant ferme le droit de chaque Évêque de faire connaître séparément au Siège Apostolique le nom de prêtres qu'il estime dignes et idoines pour la charge épiscopale.\n§ 3. À moins de disposition autre légitimement établie, chaque fois qu'un Évêque diocésain ou un Évêque coadjuteur doit être nommé, il appartient au Légat pontifical pour les trois noms à proposer au Siège Apostolique, de s'informer sur chacun et de communiquer au Siège Apostolique avec son propre avis les suggestions du Métropolitain et des suffragants de la province où se trouve le diocèse à pourvoir ou à laquelle il est rattaché, ainsi que du président de la conférence des Évêques; en outre, le Légat pontifical entendra des membres du Collège des consulteurs et du chapitre cathédral, et, s'il le juge à propos, il demandera secrètement et séparément l'avis de quelques membres de l'un et l'autre clergé et de laïcs reconnus pour leur sagesse.\n§ 4. À moins de disposition autre légitimement établie, l'Évêque diocésain qui estime que son diocèse a besoin d'un auxiliaire proposera au Siège Apostolique une liste d'au moins trois prêtres les plus aptes à recevoir cet office.\n§ 5. Désormais aucun droit ou privilège d'élection, de nomination, de présentation ou de désignation d'Évêque n'est accordé aux autorités civiles.","it":"§1. Il Sommo Pontefice nomina liberamente i Vescovi, oppure conferma quelli che sono stati legittimamente eletti.\n§2. Almeno ogni triennio i Vescovi di una provincia ecclesiastica, oppure, dove le circostanze lo suggeriscono, le Conferenze Episcopali, mediante una consultazione comune e segreta, compilino un elenco di presbiteri, anche membri di istituti di vita consacrata, che risultino particolarmente idonei all'episcopato, e lo trasmettano alla Sede Apostolica, fermo restando il diritto di ciascun Vescovo di presentare separatamente alla Sede Apostolica i nomi dei presbiteri che giudica degni e idonei alla funzione episcopale.\n§3. A meno che non sia stato stabilito legittimamente in modo diverso, ogni volta che deve essere nominato un Vescovo diocesano o un Vescovo coadiutore, per proporre la cosiddetta terna alla Sede Apostolica, spetta al Legato pontificio ricercare singolarmente e comunicare alla stessa Sede Apostolica, insieme con il suo voto, ciò che suggeriscono il Metropolita e i Suffraganei della provincia, alla quale appartiene la diocesi a cui occorre provvedere o con la quale è aggregata, e altresì il presidente della Conferenza Episcopale; il Legato pontificio inoltre ascolti alcuni del collegio dei consultori e del capitolo cattedrale e, se lo riterrà opportuno, richieda anche singolarmente e in segreto il parere di altri, del clero diocesano e religioso, come pure di laici distinti per saggezza.\n§4. Se non è stato legittimamente disposto in modo diverso, il Vescovo diocesano che ritenga si debba dare un ausiliare alla sua diocesi, proponga alla Sede Apostolica un elenco di almeno tre presbiteri idonei a tale ufficio.\n§5. Per il futuro non verrà concesso alle autorità civili alcun diritto e privilegio di elezione, nomina, presentazione o designazione dei Vescovi."}},{"canon":378,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad idoneitatem candidatorum Episcopatus requiritur ut quis sit:\n1° firma fide, bonis moribus, pietate, animarum zelo, sapientia, prudentia et virtutibus humanis excellens, ceterisque dotibus praeditus quae ipsum aptum efficiant ad officium de quo agitur explendum;\n2° bona exsistimatione gaudens;\n3° annos natus saltem triginta quinque;\n4° a quinquennio saltem in presbyteratus ordine constitutus;\n5° laurea doctoris vel saltem licentia in sacra Scriptura, theologia aut iure canonico potitus in instituto studiorum superiorum a Sede Apostolica probato, vel saltem in iisdem disciplinis vere peritus.\n§ 2. Iudicium definitivum de promovendi idoneitate ad Apostolicam Sedem pertinet.","en":"§1. In regard to the suitability of a candidate for the episcopacy, it is required that he is:\n1/ outstanding in solid faith, good morals, piety, zeal for souls, wisdom, prudence, and human virtues, and endowed with other qualities which make him suitable to fulfill the office in question;\n2/ of good reputation;\n3/ at least thirty-Five years old;\n4/ ordained to the presbyterate for at least Five years;\n5/ in possession of a doctorate or at least a licentiate in sacred scripture, theology, or canon law from an institute of higher studies approved by the Apostolic See, or at least truly expert in the same disciplines.\n§2. The definitive judgment concerning the suitability of the one to be promoted pertains to the Apostolic See.","fr":"§ 1. Pour l'idonéité à l'Épiscopat, il est requis du candidat:\n1 qu'il ait, à un degré élevé, une foi solide, de bonnes mœurs, la piété, le zèle des âmes, la sagesse, la prudence et les vertus humaines, et qu'il soit doué par ailleurs des autres qualités qui le rendent capable d'accomplir l'office dont il s'agit;\n2 qu'il jouisse d'une bonne renommée;\n3 qu'il ait au moins trente-cinq ans;\n4 qu'il soit prêtre depuis cinq ans au moins;\n5 qu'il ait obtenu le doctorat ou au moins la licence d'Écriture Sainte, de théologie ou de droit canonique dans un institut d'études supérieures approuvé par le Siège Apostolique, ou qu'il soit au moins vraiment compétent en ces matières.\n§ 2. Le jugement définitif sur l'idonéité d'un sujet à promouvoir appartient au Siège Apostolique.","it":"§1. Per l'idoneità di un candidato all'episcopato, si richiede che:\n1) sia eminente per fede salda, buoni costumi, pietà, zelo per le anime, saggezza, prudenza e virtù umane, e inoltre dotato di tutte le altre qualità che lo rendono adatto a compiere l'ufficio in questione;\n2) goda di buona reputazione;\n3) abbia almeno trentacinque anni di età;\n4) sia presbitero almeno da cinque anni;\n5) abbia conseguito la laurea dottorale o almeno la licenza in sacra Scrittura, teologia o diritto canonico in un istituto di studi superiori approvato dalla Sede Apostolica, oppure sia almeno veramente esperto in tali discipline.\n§2. Il giudizio definitivo sull'idoneità del candidato spetta alla Sede Apostolica."}},{"canon":379,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nisi legitimo detineatur impedimento, quicumque ad Episcopatum promotus debet intra tres menses ab acceptis apostolicis litteris consecrationem episcopalem recipere, et quidem antequam officii sui processionem capitat.","en":"Unless he is prevented by a legitimate impediment, whoever has been promoted to the episcopacy must receive episcopal consecration within three months from the receipt of the apostolic letter and before he takes possession of his office.","fr":"À moins qu'il ne soit retenu par un empêchement légitime, celui qui est promu à l'Épiscopat doit recevoir la consécration épiscopale dans les trois mois qui suivent la réception des lettres apostoliques et, en tout cas, avant la prise de possession de son office.","it":"Se non è legittimamente impedito, chi è promosso all'Episcopato deve ricevere la consacrazione episcopale, entro tre mesi dalla ricezione della lettera apostolica, e comunque prima che prenda possesso del suo ufficio."}},{"canon":380,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Antequam canonicam possessionem sui officii capiat, promotus fidei professionem emittat atque iusiurandum fidelitatis erga Apostolicam Sedem praestet secundum formulam ab eadem Apostolica Sede probatam.\nArt. 2\nDE EPISCOPIS DIOECESANIS","en":"Before he takes canonical possession of his office, the one promoted is to make the profession of faith and take the oath of fidelity to the Apostolic See according to the formula approved by the Apostolic See.\nArt. 2.\nDIOCESAN BISHOPS","fr":"Avant la prise de possession canonique de son office, celui qui est promu émettra sa profession de foi et prêtera serment de fidélité au Siège Apostolique selon la formule approuvée par celui-ci.","it":"Prima di prendere possesso canonico del suo ufficio, colui che è stato promosso emetta la professione di fede e presti giuramento di fedeltà alla Sede Apostolica, secondo la formula approvata dalla stessa Sede Apostolica."}},{"canon":381,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, acquirunt Ecclesiae particulari; ceteri, instituto vel Sanctae Sedi, prout institutum capax est possidendi vel minus;\n2° si per professionem dominium bonorum non amiserit, bonorum quae habebat, recuperat usum usumfructum et administrationem; quae postea ipsi obveniant, sibi plene acquirit;\n3° in utroque autem casu de bonis, quae ipsi obveniant non intuitu personae, disponere debet secundum offerentium voluntatem.","en":", §2, excluding the vicar general and episcopal vicar except by special mandate.","fr":", § 2, ont un statut équiparé au sien, à l'exclusion du Vicaire général et du Vicaire épiscopal, à moins qu'ils n'aient le mandat spécial.","it":"§1. Compete al Vescovo diocesano nella diocesi affidatagli tutta la potestà ordinaria, propria e immediata che è richiesta per l'esercizio del suo ufficio pastorale, fatta eccezione per quelle cause che dal diritto o da un decreto del Sommo Pontefice sono riservate alla suprema oppure ad altra autorità ecclesiastica.\n§2. Nel diritto sono equiparati al Vescovo diocesano, a meno che non risulti diversamente per la natura della cosa o per una disposizione del diritto, coloro che presiedono le altre comunità di fedeli di cui nel"}},{"canon":382,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus promotus in exercitium officii sibi commissi sese ingerere nequit, ante captam dioecesis canonicam possessionem; exercere tamen valet officia, quae in eadem dioecesi tempore promotionis iam retinebat, firmo praescripto","en":"§1. One promoted as bishop cannot assume the exercise of the office entrusted to him before he has taken canonical possession of the diocese. Nevertheless, he is able to exercise offices which he already had in the same diocese at the time of promotion, without prejudice to the prescript of\n⇒","fr":"§ 1. L'Évêque promu ne peut s'ingérer dans l'exercice de l'office qui lui est confié avant la prise de possession canonique du  diocèse; il peut cependant exercer les offices qu'il occupait déjà dans ce diocèse au moment de sa promotion, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Il Vescovo promosso non può intromettersi nell'esercizio dell'ufficio affidatogli, se prima non ha preso possesso canonico della diocesi; tuttavia può esercitare gli uffici che già aveva nella medesima diocesi al momento della promozione, fermo restando il disposto del"}},{"canon":383,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In exercendo munere pastoris, Episcopus dioecesanus sollicitum se praebeat erga omnes christifideles qui suae curae committuntur, cuiusvis sint aetatis, condicionis vel nationis, tum in territorio habitantes tum in eodem ad tempus versantes, animum intendens apostolicum ad eos etiam qui ob vitae suae condicionem ordinaria cura pastorali non satis frui valeant necnon ad eos qui a religionis praxi defecerint.\n§ 2. Fideles diversi ritus in sua dioecesi si habeat, eorum spiritualibus necessitatibus provideat sive per sacerdotes aut paroecias eiusdem ritus, sive per Vicarium episcopalem.\n§ 3. Erga fratres, qui in plena communione cum Ecclesia catholica non sint, cum humanitate et caritate se gerat, oecumenismum quoque fovens prout ab Ecclesia intellegitur.\n§ 4. Commendatos sibi in Domino habeat non baptizatos, ut et ipsis caritas eluceat Christi, cuius testis coram omnibus Episcopus esse debet.","en":"§1. In exercising the function of a pastor, a diocesan bishop is to show himself concerned for all the Christian faithful entrusted to his care, of whatever age, condition, or nationality they are, whether living in the territory or staying there temporarily; he is also to extend an apostolic spirit to those who are not able to make sufficient use of ordinary pastoral care because of the condition of their life and to those who no longer practice their religion.\n§2. If he has faithful of a different rite in his diocese, he is to provide for their spiritual needs either through priests or parishes of the same rite or through an episcopal vicar.\n§3. He is to act with humanity and charity toward the brothers and sisters who are not in full communion with the Catholic Church and is to foster ecumenism as it is understood by the Church.\n§4. He is to consider the non-baptized as committed to him in the Lord, so that there shines on them the charity of Christ whose witness a bishop must be before all people.","fr":"§ 1. Que dans l'exercice de sa charge pastorale, l'Évêque diocésain montre sa sollicitude à l'égard de tous les fidèles confiés à ses soins, quels que soient leur âge, leur condition ou leur nationalité, qu'ils habitent sur son territoire ou qu'ils s'y trouvent pour un temps; qu'il applique son souci apostolique même à ceux qui ne peuvent pas assez bénéficier de l'activité pastorale ordinaire à cause de leurs conditions de vie, ainsi qu'à ceux qui ont abandonné la pratique religieuse.\n§ 2. S'il a dans  son diocèse des fidèles de rite différent, il pourvoira à leurs besoins spirituels par des prêtres ou des paroisses de ce rite, ou bien par un vicaire épiscopal.\n§ 3. Qu'envers les frères qui ne sont pas en pleine communion avec l'Église catholique, il se comporte avec bonté et charité, en encourageant l'œcuménisme tel que le comprend l'Église.\n§ 4. Il considérera comme confiés à lui dans le Seigneur les non-baptisés pour que, à eux aussi, se manifeste la charité du Christ dont l'Évêque doit être le témoin devant tous.","it":"§1. Nell'esercizio del suo ufficio di pastore, il Vescovo diocesano si mostri sollecito nei confronti di tutti i fedeli che sono affidati alla sua cura, di qualsiasi età, condizione o nazione, sia di coloro che abitano nel territorio sia di coloro che vi si trovano temporaneamente, rivolgendosi con animo apostolico anche verso coloro che per la loro situazione di vita non possono usufruire sufficientemente della cura pastorale ordinaria, come pure verso quelli che si sono allontanati dalla pratica religiosa.\n§2. Se ha nella propria diocesi fedeli di rito diverso, provveda alle loro necessità spirituali sia mediante sacerdoti o parrocchie del medesimo rito, sia mediante un Vicario episcopale.\n§3. Abbia un atteggiamento di umanità e di carità nei confronti dei fratelli che non sono nella piena comunione con la Chiesa cattolica, favorendo anche l'ecumenismo, come viene inteso dalla Chiesa.\n§4. Consideri affidati a sé nel Signore i non battezzati, affinché risplenda anche per loro la carità di Cristo, di cui il Vescovo deve essere testimone di fronte a tutti."}},{"canon":384,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus peculiari sollicitudine prosequatur presbyteros quos tamquam adiutores et consiliarios audiat, eorum iura tutetur et curet ut ipsi obligationes suo statui proprias rite adimpleant iisdemque praesto sint media et institutiones, quibus ad vitam spiritualem et intellectualem fovendam egeant; item curet ut eorum honestae sustentationi atque assistentiae sociali, ad normam iuris, prospiciatur.","en":"With special solicitude, a diocesan bishop is to attend to presbyters and listen to them as assistants and counselors. He is to protect their rights and take care that they correctly fulfill the obligations proper to their state and that the means and institutions which they need to foster spiritual and intellectual life are available to them.\nHe also is to take care that provision is made for their decent support and social assistance, according to the norm of law.","fr":"L'Évêque diocésain manifestera une sollicitude particulière à l'égard des prêtres qu'il écoutera comme ses aides et ses conseillers; il défendra leurs droits et veillera à ce qu'ils accomplissent dûment les obligations propres à leur état et aient à leur disposition les moyens et les institutions dont ils ont besoin pour entretenir leur vie spirituelle et intellectuelle; de même il veillera à ce qu'il soit pourvu à leur honnête subsistance et à leur protection sociale, selon le droit.","it":"Il Vescovo diocesano segua con particolare sollecitudine i presbiteri che deve ascoltare come collaboratori e consiglieri, difenda i loro diritti e curi che adempiano fedelmente gli obblighi propri del loro stato e che abbiano a disposizione i mezzi e le istituzioni di cui hanno bisogno per alimentare la vita spirituale e intellettuale; così pure faccia in modo che si provveda al loro onesto sostentamento e all'assistenza sociale, a norma del diritto."}},{"canon":385,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus vocationes ad diversa ministeria et ad vitam consecratam quam maxime foveat, speciali cura vocationibus sacerdotalibus et missionalibus adhibita.","en":"As much as possible, a diocesan bishop is to foster vocations to different ministries and to consecrated life, with special care shown for priestly and missionary vocations.","fr":"L'Évêque diocésain encouragera le plus possible les vocations aux divers ministères et à la vie consacrée, avec un souci spécial pour les vocations sacerdotales et missionnaires.","it":"Il Vescovo diocesano favorisca in sommo grado le vocazioni ai diversi ministeri e alla vita consacrata, avendo cura in modo speciale delle vocazioni sacerdotali e missionarie."}},{"canon":386,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Veritates fidei credendas et moribus applicandas Episcopus dioecesanus fidelibus proponere et illustrare tenetur, per se ipse frequenter praedicans; curet etiam ut praescripta canonum de ministerio verbi, de homilia praesertim et catechetica institutione sedulo serventur, ita ut universa doctrina christiana omnibus tradatur.\n§ 2. Integritatem et unitatem fidei credendae mediis, quae aptiora videantur, firmiter tueatur, iustam tamen libertatem agnoscens in veritatibus ulterius perscrutandis.","en":"§1. A diocesan bishop, frequently preaching in person, is bound to propose and explain to the faithful the truths of the faith which are to be believed and applied to morals. He is also to take care that the prescripts of the canons on the ministry of the word, especially those on the homily and catechetical instruction, are carefully observed so that the whole Christian doctrine is handed on to all.\n§2. Through more suitable means, he is firmly to protect the integrity and unity of the faith to be believed, while nonetheless acknowledging a just freedom in further investigating its truths.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain est tenu de proposer et d'expliquer aux fidèles les vérités de foi qu'il faut croire et appliquer dans la vie, en prêchant souvent lui-même; il veillera aussi à ce que soient suivies avec soin les prescriptions canoniques sur le ministère de la parole, surtout celles qui concernent l'homélie et l'institution catéchétique, de telle sorte que la doctrine chrétienne tout entière soit transmise à tous.\n§ 2. Il défendra avec fermeté l'intégrité et l'unité de la foi par les moyens qui paraissent les mieux adaptés, en reconnaissant  cependant une juste liberté en ce qui regarde les vérités qui demandent encore à être approfondies.","it":"§1. Il Vescovo diocesano è tenuto a proporre e spiegare ai fedeli le verità di fede che si devono credere e applicare nei costumi, predicando personalmente con frequenza; abbia anche cura che si osservino fedelmente le disposizioni dei canoni che riguardano il ministero della parola, soprattutto l'omelia e la formazione catechistica, in modo che venga offerta a tutti l'intera dottrina cristiana.\n§2. Difenda con fermezza, usando i mezzi più adatti, l'integrità e l'unità della fede che si deve professare, riconoscendo tuttavia la giusta libertà nell'ulteriore approfondimento delle verità."}},{"canon":387,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus, cum memor sit se obligatione teneri exemplum sanctitatis praebendi in caritate, humilitate et vitae simplicitate, omni ope promovere studeat sanctitatem christifidelium secundum uniuscuiusque propriam vocationem atque, cum sit praecipuus mysteriorum Dei dispensator, iugiter annitatur ut christifideles suae curae commissi sacramentorum celebratione in gratia crescant utque paschale mysterium cognoscant et vivant.","en":"Since the diocesan bishop is mindful of his obligation to show an example of holiness in charity, humility, and simplicity of life, he is to strive to promote in every way the holiness of the Christian faithful according to the proper vocation of each. Since he is the principal dispenser of the mysteries of God, he is to endeavor constantly that the Christian faithful entrusted to his care grow in grace through the celebration of the sacraments and that they understand and live the paschal mystery.","fr":"L'Évêque diocésain, se souvenant qu'il est tenu par l'obligation de donner l'exemple de la sainteté dans la charité, l'humilité et la simplicité de vie, s'appliquera à promouvoir de toutes ses forces la sainteté des fidèles, selon la vocation propre à chacun, et comme il est le principal dispensateur des mystères de Dieu, il n'épargnera aucun effort pour que les fidèles dont il a la charge grandissent en grâce par la célébration sacramentelle, qu'ils connaissent le mystère pascal et en vivent.","it":"Il Vescovo diocesano, consapevole di essere tenuto ad offrire un esempio di santità nella carità, nell'umiltà e nella semplicità di vita, si impegni a promuovere con ogni mezzo la santità dei fedeli, secondo la vocazione propria di ciascuno, ed essendo il principale dispensatore dei misteri di Dio, si adoperi di continuo perché i fedeli affidati alle sue cure crescano in grazia mediante la celebrazione dei sacramenti e perché conoscano e vivano il mistero pasquale."}},{"canon":388,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".","en":".","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain, après la prise de possession de son diocèse, doit appliquer la Messe pour le peuple qui lui est confié tous les dimanches et les autres fêtes de précepte dans sa région.\n§ 2. Les jours dont il s'agit au § 1, l'Évêque doit célébrer et appliquer lui-même la Messe; s'il est légitimement empêché d'accomplir cette célébration, il peut la faire appliquer par un autre ces jours-là, ou l'appliquer lui-même à d'autres jours.\n§ 3. L'Évêque qui, en plus de son diocèse, a la charge d'autre diocèse, même au titre d'Administrateur, satisfait à cette obligation en appliquant une seule Messe pour tout le peuple qui lui est confié.\n§ 4. L'Évêque qui n'a pas satisfait à l'obligation dont il s'agit aux §§ 1-3, appliquera pour le peuple le plus tôt possible autant de Messes qu'il en a omises.","it":"§1. Il Vescovo diocesano, dopo aver preso possesso della diocesi, deve applicare la Messa per il popolo che gli è affidato, ogni domenica e nelle altre feste che nella sua regione sono di precetto.\n§2. Il Vescovo deve celebrare ed applicare personalmente la Messa per il popolo nei giorni di cui al §1; se però ne è legittimamente impedito, la applichi in tali giorni tramite un altro, o personalmente in giorni diversi.\n§3. Il Vescovo al quale sono affidate, oltre alla propria, altre diocesi, anche a titolo di amministrazione, soddisfa l'obbligo applicando una sola Messa per tutto il popolo che gli è affidato.\n§4. Il Vescovo che non abbia soddisfatto l'obbligo di cui ai §§1-3, applichi quanto prima per il popolo tante Messe quante ne ha tralasciate."}},{"canon":389,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Frequenter praesit in ecclesia cathedrali aliave ecclesia suae dioecesis sanctissimae Eucharistiae celebrationi, in festis praesertim de praecepto aliisque sollemnitatibus.","en":"He is frequently to preside at the celebration of the Most Holy Eucharist in the cathedral church or another church of his diocese, especially on holy days of obligation and other solemnities.","fr":"Il présidera fréquemment la célébration de la très Sainte Eucharistie dans son église cathédrale ou dans une autre église de son diocèse, surtout les jours de fête de précepte et aux autres solennités.","it":"Presieda frequentemente nella chiesa cattedrale o in un'altra chiesa della sua diocesi alla celebrazione della santissima Eucaristia, soprattutto nelle feste di precetto e nelle altre solennità."}},{"canon":390,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus in universa sua dioecesi pontificalia exercere potest; non vero extra propriam dioecesim sine expresso vel saltem rationabiliter praesumpto Ordinarii loci consensu.","en":"A diocesan bishop can perform pontifical functions in his entire diocese but not outside his own diocese without the express, or at least reasonably presumed, consent of the local ordinary.","fr":"L'Évêque diocésain peut accomplir les fonctions pontificales dans tout son diocèse, mais non pas en dehors de son propre diocèse sans le consentement exprès, ou du moins raisonnablement présumé, de l'Ordinaire du lieu.","it":"Il Vescovo diocesano può celebrare pontificali in tutta la sua diocesi; non però fuori della sua diocesi senza il consenso espresso, o almeno ragionevolmente presunto, dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":391,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopi dioecesani est Ecclesiam particularem sibi commissam cum potestate legislativa, exsecutiva et iudiciali regere, ad normam iuris.\n§ 2. Potestatem legislativam exercet ipse Episcopus; potestatem exsecutivam exercet sive per se sive per Vicarios generales aut episcopales ad normam iuris; potestatem iudicialem sive per se sive per Vicarium iudicialem et iudices ad normam iuris.","en":"§1. It is for the diocesan bishop to govern the particular church entrusted to him with legislative, executive, and judicial power according to the norm of law.\n§2. The bishop exercises legislative power himself. He exercises executive power either personally or through vicars general or episcopal vicars according to the norm of law. He exercises judicial power either personally or through the judicial vicar and judges according to the norm of law.","fr":"§ 1. Il appartient à l'Évêque diocésain de gouverner l'Église particulière qui lui est confiée avec pouvoir législatif, exécutif et judiciaire, selon le droit.\n§ 2. L'Évêque exerce lui-même le pouvoir législatif; il exerce le pouvoir exécutif par lui-même ou par les Vicaires généraux ou les Vicaires épiscopaux, selon le droit; le pouvoir judiciaire, par lui-même ou par le Vicaire judiciaire et les juges, selon le droit.","it":"§1. Spetta al Vescovo diocesano governare la Chiesa particolare a lui affidata con potestà legislativa, esecutiva e giudiziaria, a norma del diritto.\n§2. Il Vescovo esercita la potestà legislativa personalmente; esercita la potestà esecutiva sia personalmente sia mediante i Vicari generali o episcopali, a norma del diritto; esercita la potestà giudiziaria sia personalmente sia mediante il Vicario giudiziale e i giudici, a norma del diritto."}},{"canon":392,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae universae unitatem cum tueri debeat, Episcopus disciplinam cunctae Ecclesiae communem promovere et ideo observantiam omnium legum ecclesiasticarum urgere tenetur.\n§ 2. Advigilet ne abusus in ecclesiasticam disciplinam irrepant, praesertim circa ministerium verbi, celebrationem sacramentorum et sacramentalium, cultum Dei et Sanctorum, necnon bonorum administrationem.","en":"§1. Since he must protect the unity of the universal Church, a bishop is bound to promote the common discipline of the whole Church and therefore to urge the observance of all ecclesiastical laws.\n§2. He is to exercise vigilance so that abuses do not creep into ecclesiastical discipline, especially regarding the ministry of the word, the celebration of the sacraments and sacramentals, the worship of God and the veneration of the saints, and the administration of goods.","fr":"§ 1. Parce qu'il doit défendre l'unité de l'Église tout entière, l'Évêque est tenu de promouvoir la discipline commune à toute l'Église et en conséquence il est tenu d'urger l'observation de toutes les lois ecclésiastiques.\n§ 2. Il veillera à ce que des abus ne se glissent pas dans la discipline ecclésiastique, surtout en ce qui concerne le ministère de la parole, la  célébration des sacrements et des sacramentaux, le culte de Dieu et des saints, ainsi que l'administration des biens.","it":"§1. Poiché deve difendere l'unità della Chiesa universale, il Vescovo è tenuto a promuovere la disciplina comune a tutta la Chiesa e perciò a urgere l'osservanza di tutte le leggi ecclesiastiche.\n§2. Vigili che non si insinuino abusi nella disciplina ecclesiastica, soprattutto nel ministero della parola, nella celebrazione dei sacramenti e dei sacramentali, nel culto di Dio e dei Santi e nell'amministrazione dei beni."}},{"canon":393,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In omnibus negotiis iuridicis dioecesis, Episcopus dioecesanus eiusdem personam gerit.","en":"The diocesan bishop represents his diocese in all its juridic affairs.","fr":"Dans toutes les affaires juridiques du diocèse, l'Évêque diocésain représente le diocèse.","it":"In tutti i negozi giuridici della diocesi, è il Vescovo diocesano che la rappresenta."}},{"canon":394,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Varias apostolatus rationes in dioecesi foveat Episcopus, atque curet ut in universa dioecesi, vel in eiusdem particularibus districtibus, omnia apostolatus opera, servata uniuscuiusque propria indole, sub suo moderamine coordinentur.\n§ 2. Urgeat officium, quo tenentur fideles ad apostolatum pro sua cuiusque condicione et aptitudine exercendum, atque ipsos adhortetur ut varia opera apostolatus, secundum necessitates loci et temporis, participent et iuvent.","en":"§1. A bishop is to foster various forms of the apostolate in the diocese and is to take care that in the entire diocese or in its particular districts, all the works of the apostolate are coordinated under his direction, with due regard for the proper character of each.\n§2. He is to insist upon the duty which binds the faithful to exercise the apostolate according to each one’s condition and ability and is to exhort them to participate in and assist the various works of the apostolate according to the needs of place and time.","fr":"§ 1. L'Évêque favorisera les diverses formes d'apostolat dans son diocèse, et veillera à ce que dans le diocèse tout entier ou dans ses districts particuliers, toutes les œuvres d'apostolat soient coordonnées sous sa direction, en respectant le caractère propre de chacune d'elles.\n§ 2. Il rappellera le devoir qu'ont les fidèles d'exercer l'apostolat chacun selon sa condition et ses aptitudes, et il les exhortera à prendre part et à apporter leur aide aux diverses œuvres d'apostolat, selon les besoins de lieux et des temps.","it":"§1. Il Vescovo favorisca nella diocesi le diverse forme dell'apostolato e curi che in tutta la diocesi o nei suoi distretti particolari tutte le opere di apostolato, mentre conservano l'indole propria di ciascuna, siano coordinate sotto la sua direzione.\n§2. Solleciti l'adempimento del dovere, a cui sono tenuti i fedeli, di esercitare l'apostolato secondo la condizione e l'attitudine di ciascuno e li esorti a partecipare e a sostenere le varie opere di apostolato, secondo le necessità di luogo e di tempo."}},{"canon":395,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus, etiamsi coadiutorem aut auxiliarem habeat, tenetur lege personalis in dioecesi residentiae.\n§ 2. Praeterquam causa visitationis Sacrorum Liminum, vel Conciliorum, Episcoporum synodi, Episcoporum conferentiae, quibus interesse debet, aliusve officii sibi legitime commissi, a dioecesi aequa de causa abesse potest non ultra mensem, sive continuum sive intermissum, dummodo cautum sit ne ex eius absentia dioecesis quidquam detrimenti capiat.\n§ 3. A dioecesi ne absit diebus Nativitatis, Hebdomadae Sanctae et Resurrectionis Domini, Pentecostes et Corporis et Sanguinis Christi, nisi ex gravi urgentique causa.\n§ 4. Si ultra sex menses Episcopus a dioecesis illegitime abfuerit, de eius absentia Metropolita Sedem Apostolicam certiorem faciat quod si agatur de Metropolita, idem faciat antiquior suffraganeus.","en":"§1. Even if a diocesan bishop has a coadjutor or auxiliary, he is bound by the law of personal residence in the diocese.\n§2. Apart from ad limina visits, councils, synods of bishops, conferences of bishops which he must attend, or some other duty legitimately entrusted to him, he can be absent from his diocese for a reasonable cause but not beyond a month, whether continuous or interrupted, and provided that he makes provision so that the diocese will suffer no detriment from his absence.\n§3. He is not to be absent from the diocese on Christmas, during Holy Week, and on Easter, Pentecost, and the Feast of the Body and Blood of Christ, except for a grave and urgent cause.\n§4. If a bishop has been illegitimately absent from the diocese for more than six months, the metropolitan is to inform the Apostolic See of his absence; if it concerns the metropolitan, the senior suffragan is to do so.","fr":"§ 1. Même s'il a un coadjuteur ou un auxiliaire, l'Évêque diocésain est tenu par la loi de la résidence personnelle dans son diocèse.\n§ 2. Outre la visite ad limina, l'assistance obligatoire aux Conciles, au synode des Évêques, à la conférence des Évêques ou toute autre absence pour un office qui lui a été légitimement confié, il peut s'absenter de son diocèse pour une juste cause, mais pas au-delà d'un mois, continu ou non, pourvu qu'il ait pris soin que son absence n'entraîne aucun préjudice pour le diocèse.\n§ 3. Il ne s'absentera pas du diocèse pour la Nativité, durant la Semaine Sainte et le jour de Pâques, pour la Pentecôte et la fête du Corps et du Sang du Christ, si ce n'est pour une raison grave et urgente.\n§ 4. Si l'Évêque s'absente de son diocèse sans motif légitime au-delà de six mois, le Métropolitain en informera le Siège Apostolique; s'il s'agit du Métropolitain, c'est au suffragant le plus ancien de le faire.","it":"§1. Il Vescovo diocesano, anche se ha il coadiutore o l'ausiliare, è tenuto alla legge della residenza personale in diocesi.\n§2. Tranne che a motivo della visita ad Limina, dei Concili, del sinodo dei Vescovi, della Conferenza Episcopale, a cui debba partecipare, oppure di un altro ufficio legittimamente affidatogli, può rimanere assente dalla diocesi per giusta causa non più di un mese, sia continuo sia interrotto, purché rimanga assicurato che per la sua assenza la diocesi non risenta alcun danno.\n§3. Non sia assente dalla diocesi nei giorni di Natale, della Settimana Santa e della Risurrezione del Signore, della Pentecoste e del Corpo e del Sangue di Cristo, se non per una causa grave e urgente.\n§4. Se il Vescovo è rimasto assente illegittimamente dalla diocesi più di sei mesi, il Metropolita informi la Sede Apostolica della sua assenza; se poi si tratta del Metropolita, faccia la stessa cosa il suffraganeo più anziano."}},{"canon":396,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Tenetur Episcopus obligatione dioecesis vel ex toto vel ex parte quotannis visitandae, ita ut singulis saltem quinquenniis universam dioecesim, ipse per se vel, si legitime fuerit impeditus, per Episcopum coadiutorem, aut per auxiliarem, aut per Vicarium generalem vel episcopalem, aut per alium presbyterum visitet.\n§ 2. Fas est Episcopo sibi eligere quos maluerit clericos in visitatione comites atque adiutores, reprobato quocumque contrario privilegio vel consuetudine.","en":"§1. A bishop is obliged to visit the diocese annually either in whole or in part, so that he visits the entire diocese at least every Five years either personally or, if he has been legitimately impeded, through the coadjutor bishop, an auxiliary, vicar general, episcopal vicar, or another presbyter.\n§2. A bishop is permitted to choose the clerics he prefers as companions and assistants on a visitation; any contrary privilege or custom is reprobated.","fr":"§ 1. L'Évêque est tenu par l'obligation de visiter chaque année son diocèse en tout ou en partie, de telle sorte qu'il le visitera en entier au moins tous les cinq ans, par lui-même ou, s'il est légitimement empêché, par l'Évêque coadjuteur ou l'Évêque auxiliaire, par le Vicaire général ou le Vicaire épiscopal, ou bien par un autre prêtre.\n§ 2. Dans ces visites, l'Évêque peut choisir les clercs  qu'il voudra pour l'accompagner ou l'aider, tout privilège ou toute coutume contraire étant réprouvée.","it":"§1. Il Vescovo è tenuto all'obbligo di visitare ogni anno la diocesi, o tutta o in parte, in modo da visitare l'intera diocesi almeno ogni cinque anni, o personalmente oppure, se è legittimamente impedito, tramite il Vescovo coadiutore, o l'ausiliare, o il Vicario generale o episcopale, o un altro presbitero.\n§2. È in facoltà del Vescovo scegliere i chierici che preferisce come accompagnatori e aiutanti nella visita, riprovato ogni privilegio o consuetudine contraria."}},{"canon":397,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ordinariae episcopali visitationi obnoxiae sunt personae, instituta catholica, res et loca sacra, quae intra dioecesis ambitum continentur.\n§ 2. Sodales institutorum religiosorum iuris pontificii eorumque domos Episcopus visitare potest in casibus tantum iure expressis.","en":"§1. Persons, Catholic institutions, and sacred things and places, which are located within the area of the diocese, are subject to ordinary episcopal visitation.\n§2. A bishop can visit members of religious institutes of pontifical right and their houses only in the cases expressed in law.","fr":"§ 1. Sont soumis à la visite ordinaire de l'Évêque les personnes, les institutions catholiques, les choses et les lieux sacrés qui se trouvent dans le diocèse.\n§ 2. L'Évêque ne peut visiter les membres des instituts religieux de droit pontifical et leurs maisons que dans les cas prévus par le droit.","it":"§1. Sono soggetti alla visita ordinaria del Vescovo le persone, le istituzioni cattoliche, le cose e i luoghi sacri che sono nell'àmbito della diocesi.\n§2. Il Vescovo può visitare i membri degli istituti religiosi di diritto pontificio e le loro case solo nei casi espressamente previsti dal diritto."}},{"canon":398,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Studeat Episcopus debita cum diligentia pastoralem visitationem absolvere; caveat ne superfluis sumptibus cuiquam gravis onerosusve sit.","en":"A bishop is to strive to complete the pastoral visitation with due diligence. He is to take care that he does not burden or impose a hardship on anyone through unnecessary expenses.","fr":"L'Évêque s'appliquera à faire la visite pastorale avec le soin voulu; il fera attention de n'être à charge à personne par des dépenses superflues.","it":"Il Vescovo si impegni a compiere la visita pastorale con la dovuta diligenza; faccia attenzione a non gravare su alcuno con spese superflue."}},{"canon":399,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus tenetur singulis quinquenniis relationem Summo Pontifici exhibere super statu dioecesis sibi commissae, secundum formam et tempus ab Apostolica Sede definita.\n§ 2. Si annus pro exhibenda relatione determinatus ex toto vel ex parte inciderit in primum biennium ab inito dioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda et exhibenda relatione abstinere potest.","en":"§1. Every Five years a diocesan bishop is bound to make a report to the Supreme Pontiff on the state of the diocese entrusted to him, according to the form and time determined by the Apostolic See.\n§2. If the year determined for submitting a report falls entirely or in part within the first two years of his governance of a diocese, a bishop can refrain from making and submitting his report on this one occasion.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain doit, tous les cinq ans, présenter au Pontife Suprême un rapport sur l'état du diocèse qui lui est confié, selon la forme et au temps indiqués par le Siège Apostolique.\n§ 2. Si l'année fixée pour présenter ce rapport tombe en tout ou en partie dans les deux premières années de sa présence à la tête du diocèse, l'Évêque peut cette fois-là ne pas rédiger ni envoyer son rapport.","it":"§1. Il Vescovo diocesano è tenuto a presentare ogni cinque anni una relazione al Sommo Pontefice sullo stato della diocesi affidatagli, secondo la forma e il tempo stabiliti dalla Sede Apostolica.\n§2. Se l'anno fissato per la presentazione della relazione coincide in tutto o in parte con il primo biennio dall'inizio del governo della diocesi, il Vescovo, per quella volta, può astenersi dal compilare e presentare la relazione."}},{"canon":400,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus, eo anno quo relationem Summo Pontifici exhibere tenetur, nisi aliter ab Apostolica Sede statutum fuerit, ad Urbem, Beatorum Apostolorum Petri et Pauli sepulcra veneraturus, accedat et Romano Pontifici se sistat.\n§ 2. Episcopus praedictae obligationi per se ipse satisfaciat, nisi legitime sit impeditus; quo in casu eidem satisfaciat per coadiutorem, si quem habeat, vel auxiliarem, aut per idoneum sacerdotem sui presbyterii, qui in sua dioecesi resideat.\n§ 3. Vicarius apostolicus huic obligationi satisfacere potest per procuratorem etiam in Urbe degentem; Praefectus apostolicus hac obligatione non tenetur.","en":"§1. Unless the Apostolic See has established otherwise, during the year in which he is bound to submit a report to the Supreme Pontiff, a diocesan bishop is to go to Rome to venerate the tombs of the Blessed Apostles Peter and Paul and to present himself to the Roman Pontiff.\n§2. A bishop is to satisfy the above-mentioned obligation personally unless he is legitimately impeded. In that case, he is to satisfy it through his coadjutor, if he has one, or auxiliary, or a suitable priest of his presbyterium who resides in his diocese.\n§3. An apostolic vicar can satisfy this obligation through a proxy, even one living in Rome. This obligation does not bind an apostolic prefect.","fr":"§ 1. L'année où il doit présenter son rapport au Pontife Suprême, à moins de disposition différente du Siège Apostolique, l'Évêque diocésain se rendra à Rome pour vénérer les tombeaux des Bienheureux Pierre et Paul et il se présentera au Pontife Romain.\n§ 2. L'Évêque s'acquittera par lui-même de cette obligation à moins d'empêchement légitime; dans ce cas, il s'en acquittera par son coadjuteur s'il en a un, ou par son auxiliaire, ou bien par un prêtre idoine de son presbyterium qui réside dans son diocèse.\n§ 3. Le Vicaire apostolique peut s'acquitter de cette obligation par un procureur, même habitant à Rome; le Préfet apostolique n'a pas cette obligation.","it":"§1. Il Vescovo diocesano nell'anno in cui è tenuto a presentare la relazione al Sommo Pontefice, se non è stato stabilito diversamente dalla Sede Apostolica, si rechi nell'Urbe per venerare le tombe dei Beati Apostoli Pietro e Paolo e si presenti al Romano Pontefice.\n§2. Il Vescovo adempia personalmente tale obbligo, se non ne è legittimamente impedito; in tal caso vi soddisfi tramite il coadiutore, se lo ha, o l'ausiliare, oppure tramite un sacerdote idoneo del suo presbiterio, che risieda nella sua diocesi.\n§3. Il Vicario apostolico può soddisfare tale obbligo tramite un procuratore, anche residente nell'Urbe; il Prefetto apostolico non è tenuto a tale obbligo."}},{"canon":401,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus, qui septuagesimum quintum aetatis annum expleverit, rogatur ut renuntiationem ab officio exhibeat Summo Pontifici, qui omnibus inspectis adiunctis providebit.\n§ 2. Enixe rogatur Episcopus dioecesanus, qui ob infirmam valetudinem aliamve gravem causam officio suo adimplendo minus aptus evaserit, ut renuntiationem ab officio exhibeat.","en":"§1. A diocesan bishop who has completed the seventy-fifth year of age is requested to present his resignation from office to the Supreme Pontiff, who will make provision after he has examined all the circumstances.\n§2. A diocesan bishop who has become less able to fulfill his office because of ill health or some other grave cause is earnestly requested to present his resignation from office.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain qui a atteint soixante-quinze ans accomplis est prié de présenter la renonciation à son office au Pontife Suprême qui y pourvoira après examen de toutes les circonstances.\n§ 2. L'Évêque diocésain qui, pour une raison de santé ou pour toute autre cause grave, ne pourrait plus remplir convenablement son office, est instamment prié de présenter la renonciation à cet office.","it":"§1. Il Vescovo diocesano che abbia compiuto i settantacinque anni di età è invitato a presentare la rinuncia all'ufficio al Sommo Pontefice, il quale provvederà, dopo aver valutato tutte le circostanze.\n§2. Il Vescovo diocesano che per infermità o altra grave causa risultasse meno idoneo all'adempimento del suo ufficio, è vivamente invitato a presentare la rinuncia all'ufficio."}},{"canon":402,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, nisi institutum proprium talem sustentationem providere voluerit; secus Sedes Apostolica aliter provideat.\nCAPUT VIII\nDE CONFERENTIIS\nSUPERIORUM MAIORUM","en":"§1. A bishop whose resignation from office has been accepted retains the title of emeritus of his diocese and can retain a place of residence in that diocese if he so desires, unless in certain cases the Apostolic See provides otherwise because of special circumstances.\n§2. The conference of bishops must take care that suitable and decent support is provided for a retired bishop, with attention given to the primary obligation which binds the diocese he has served.\nArt. 3.\nCOADJUTOR AND AUXILIARY BISHOPS","fr":"§ 1. L'Évêque dont la renonciation à l'office a été acceptée garde le titre d'Évêque émérite de son diocèse et, s'il le désire, conserve sa résidence dans le diocèse, à moins que, dans certains cas et en raison de circonstances particulières, le Siège Apostolique n'y pourvoie autrement.\n§ 2. La conférence des Évêques doit veiller à assurer un entretien convenable et digne à l'Évêque démissionnaire, en considérant cependant que l'obligation en incombe en premier lieu au diocèse qu'il a servi.","it":"§1. Il Vescovo, la cui rinuncia all'ufficio sia stata accettata, mantiene il titolo di emerito della sua diocesi e, se lo desidera, può conservare l'abitazione nella stessa diocesi, a meno che in casi determinati, per speciali circostanze, la Sede Apostolica non provveda diversamente.\n§2\n. La Conferenza Episcopale deve curare che si provveda ad un adeguato e degno sostentamento del Vescovo che rinuncia, avuto presente tuttavia l'obbligo primario a cui è tenuta la diocesi per la quale ha prestato servizio."}},{"canon":403,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, in rebus maioris momenti sese invicem consulant.\n§ 2. Episcopus dioecesanus in perpendendis causis maioris momenti, praesertim indolis pastoralis, Episcopos auxiliares prae ceteris consulere velit.\n§ 3. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, quippe qui in partem sollicitudinis Episcopi dioecesani vocati sint, munia sua ita exerceant, ut concordi cum ipso opera et animo procedant.","en":", §2 are to consult one another on matters of major importance.\n§2. In considering cases of major importance, especially of a pastoral character, a diocesan bishop is to wish to consult the auxiliary bishops before others.\n§3. Since a coadjutor bishop and an auxiliary bishop are called to share in the solicitude of the diocesan bishop, they are to exercise their duties in such a way that they proceed in harmony with him in effort and intention.","fr":", § 2, se concerteront dans les affaires importantes.\n§ 2. Dans l'examen des affaires importantes, surtout de caractère pastoral, l'Évêque diocésain consultera volontiers les Évêques auxiliaires de préférence à d'autres.\n§ 3. L'Évêque coadjuteur et l'Évêque auxiliaire, parce qu'ils ont été appelés à partager la charge de l'Évêque diocésain, exerceront leurs fonctions de façon à travailler en union de cœur et d'esprit avec lui.","it":", §2, si consultino tra di loro nelle questioni di maggiore importanza.\n§2. Il Vescovo diocesano, nel valutare le cause di maggiore importanza, soprattutto di carattere pastorale, prima degli altri voglia consultare i Vescovi ausiliari.\n§3. Il Vescovo coadiutore e il Vescovo ausiliare, in quanto sono chiamati a partecipare alla sollecitudine del Vescovo diocesano, esercitino le loro funzioni in modo da procedere insieme con lui di comune accordo."}},{"canon":404,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus coadiutor officii sui possessionem capit, cum litteras apostolicas nominationis, per se vel per procuratorem, ostenderit Episcopo dioecesano atque collegio consultorum, praesente curiae cancellario, qui rem in acta referat.\n§ 2. Episcopus auxiliaris officii sui possessionem capit, cum litteras apostolicas nominationis ostenderit Episcopo dioecesano, praesente curiae cancellario, qui rem in acta referat.\n§ 3. Quod si Episcopus dioecesanus plene sit impeditus, sufficit ut tum Episcopus coadiutor, tum Episcopus auxiliaris litteras apostolicas nominationis ostendant collegio consultorum, praesente curiae cancellario.","en":"§1. A coadjutor bishop takes possession of his office when he, either personally or through a proxy, has shown the apostolic letter of appointment to the diocesan bishop and college of consultors in the presence of the chancellor of the curia, who records the event.\n§2. An auxiliary bishop takes possession of his office when he has shown the apostolic letter of appointment to the diocesan bishop in the presence of the chancellor of the curia, who records the event.\n§3. If the diocesan bishop is completely impeded, however, it suffices that both the coadjutor bishop and the auxiliary bishop show the apostolic letter of appointment to the college of consultors in the presence of the chancellor of the curia.","fr":"§ 1. L'Évêque coadjuteur prend possession de son office quand il présente par lui-même ou par procureur les lettres apostoliques de nomination à l'Évêque diocésain, en présence du chancelier de la Curie qui en rédigera le procès-verbal.\n§ 2. L'Évêque auxiliaire prend possession de son office quand il présente les lettres apostoliques de nomination à l'Évêque diocésain, en présence du chancelier de la Curie qui en rédigera le procès-verbal.\n§ 3. En cas d'empêchement total de l'Évêque diocésain, il suffit tant pour l'Évêque coadjuteur que pour l'Évêque auxiliaire de présenter les lettres apostoliques de nomination au Collège des consulteurs et en présence du chancelier de la Curie.","it":"§1. Il Vescovo coadiutore prende possesso del suo ufficio quando esibisce, personalmente o mediante procuratore, la lettera apostolica di nomina al Vescovo diocesano e al collegio dei consultori, alla presenza del cancelliere di curia, che mette agli atti il fatto.\n§2. Il Vescovo ausiliare prende possesso del suo ufficio quando esibisce la lettera apostolica di nomina al Vescovo diocesano, alla presenza del cancelliere di curia, che mette agli atti il fatto.\n§3. Se il Vescovo diocesano è totalmente impedito, è sufficiente che, sia il Vescovo coadiutore sia il Vescovo ausiliare, esibiscano la lettera apostolica di nomina al collegio dei consultori, alla presenza del cancelliere della curia."}},{"canon":405,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus coadiutor, itemque Episcopus auxiliaris, obligationes et iura habent quae determinantur praescriptis canonum qui sequuntur, atque in litteris suae nominationis definiuntur.\n§ 2. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, de quo in","en":"§1. A coadjutor bishop and an auxiliary bishop have the obligations and rights which are determined in the prescripts of the following canons and are defined in the letter of their appointment.\n§2. A coadjutor bishop and the auxiliary bishop mentioned in","fr":"§ 1. L'Évêque coadjuteur comme l'Évêque auxiliaire ont les devoirs et les droits qui sont fixés par les canons suivants et définis dans leurs lettres de nomination.\n§ 2. L'Évêque coadjuteur et l'Évêque auxiliaire dont il s'agit au","it":"§1. Il Vescovo coadiutore, come pure il Vescovo ausiliare, hanno gli obblighi e i diritti determinati dalle disposizioni dei canoni che seguono e definiti nella lettera di nomina.\n§2. Il Vescovo coadiutore e il Vescovo ausiliare di cui nel"}},{"canon":406,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"; Vicarius episcopalis, qui non sit Episcopus auxiliaris nominetur tantum ad tempus, in ipso constitutionis actu determinandum.\n§ 2. Vicario generali absente vel legitime impedito, Episcopus dioecesanus alium nominare potest, qui eius vices suppleat eadem norma applicatur pro Vicario episcopali.","en":"§1. The diocesan bishop is to appoint a coadjutor bishop and the auxiliary bishop mentioned in","fr":"§ 1. L'Évêque coadjuteur comme l'Évêque auxiliaire dont il s'agit au","it":"§1. Il Vescovo coadiutore, come il Vescovo ausiliare di cui nel"}},{"canon":407,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ut quam maxime praesenti et futuro dioecesis bono faveatur, Episcopus dioecesanus, coadiutor atque Episcopus auxiliaris de quo in","en":"§1. In order to foster the present and future good of the diocese as much as possible, a diocesan bishop, a coadjutor, and the auxiliary mentioned in","fr":"§ 1. Afin de favoriser au maximum le bien présent et futur du diocèse, l'Évêque diocésain, le coadjuteur et l'Évêque auxiliaire dont il s'agit au","it":"§1. Perché sia favorito nel migliore dei modi il bene presente e futuro della diocesi, il Vescovo diocesano, il coadiutore e il Vescovo ausiliare di cui nel"}},{"canon":408,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, iusto impedimento non detenti, obligantur ut, quoties Episcopus dioecesanus id requirat, pontificalia et alias functiones obeant, ad quas Episcopus dioecesanus tenetur.\n§ 2. Quae episcopalia iura et functiones Episcopus coadiutor aut auxiliaris potest exercere, Episcopus dioecesanus habitualiter alii ne committat.","en":"§1. A coadjutor bishop and an auxiliary bishop who are not prevented by a just impediment are obliged to perform pontificals and other functions to which the diocesan bishop is bound whenever the diocesan bishop requires it.\n§2. A diocesan bishop is not to entrust habitually to another the episcopal rights and functions which a coadjutor or auxiliary bishop can exercise.","fr":"§ 1. L'Évêque coadjuteur et l'Évêque auxiliaire non retenus par un juste empêchement sont obligés, chaque fois que l'Évêque diocésain le leur demande, d'accomplir les fonctions pontificales ainsi que les autres fonctions auxquelles est tenu l'Évêque diocésain.\n§ 2. L'Évêque diocésain ne confiera pas habituellement à d'autres les fonctions et les droits épiscopaux que l'Évêque coadjuteur ou auxiliaire peut exercer.","it":"§1. Il Vescovo coadiutore e il Vescovo ausiliare che non siano giustamente impediti, sono obbligati, ogni volta che ne siano richiesti dal Vescovo diocesano, a celebrare i pontificali e le altre funzioni a cui il Vescovo diocesano è tenuto.\n§2. Il Vescovo diocesano non affidi abitualmente ad altri i diritti e le funzioni episcopali che il Vescovo coadiutore o l'ausiliare possono esercitare."}},{"canon":409,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2;\n2° integram percipit remunerationem officio propriam.","en":", §2;\n2/ receives the entire remuneration proper to this office.","fr":", § 2.\n§ 2. À moins qu'il ne soit retenu par un empêchement légitime, celui qui est promu à l'office d'Évêque diocésain doit prendre possession canonique de son diocèse, s'il n'est pas déjà consacré Évêque, dans les quatre mois qui suivent la réception des lettres apostoliques; s'il est déjà consacré, dans les deux mois qui suivent cette réception.\n§ 3. L'Évêque prend possession canonique de son diocèse au moment où, dans ce même diocèse, par lui-même ou par procureur, il présente les lettres apostoliques au Collège des consulteurs, en présence du chancelier de la Curie qui en dresse le procès-verbal; ou bien, dans les diocèses nouvellement érigés, au moment où il donne communication de ces lettres au clergé et au peuple présents dans l'église cathédrale; le prêtre le plus ancien parmi les présents en dressera le procès-verbal.\n§ 4. Il est fortement recommandé que la prise de possession canonique se fasse au cours d'une célébration liturgique dans l'église cathédrale, en présence du clergé et du peuple.","it":", §2\n.\n§2. Se non è legittimamente impedito, colui che è promosso all'ufficio di Vescovo diocesano deve prendere possesso canonico della sua diocesi entro quattro mesi dalla ricezione della lettera apostolica, se non è già stato consacrato Vescovo; entro due mesi dalla ricezione se è già consacrato.\n§3. Il Vescovo prende possesso canonico della diocesi nel momento in cui esibisce nella diocesi stessa, personalmente o mediante un procuratore, la lettera apostolica al collegio dei consultori, alla presenza del cancelliere della curia, che mette agli atti il fatto, oppure, nelle diocesi di nuova erezione, nel momento in cui comunica al clero e al popolo presenti nella chiesa cattedrale tale lettera, mentre il presbitero più anziano tra i presenti mette agli atti il fatto.\n§4. Si raccomanda vivamente che la presa di possesso canonico avvenga nella chiesa cattedrale con un atto liturgico, alla presenza del clero e del popolo."}},{"canon":410,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris obligatione tenentur, sicut et ipse Episcopus dioecesanus, residendi in dioecesi; a qua praeterquam ratione alicuius officii extra dioecesim implendi aut feriarum causa, quae ultra mensem ne protrahantur, nonnisi ad breve tempus discedant.","en":"Like the diocesan bishop, a coadjutor bishop and an auxiliary bishop are obliged to reside in the diocese.\nExcept for a brief time, they are not to be absent from it other than to fulfill some duty outside the diocese or for vacation, which is not to exceed one month.","fr":"L'Évêque coadjuteur et l'Évêque auxiliaire, tout comme l'Évêque diocésain lui-même, sont tenus par l'obligation de résider dans le diocèse; ils ne s'en éloigneront que pour peu de temps, sauf pour une fonction à exercer hors du diocèse, ou pour le temps des vacances qui ne dépassera pas un mois.","it":"Il Vescovo coadiutore e il Vescovo ausiliare sono tenuti, come il Vescovo diocesano, all'obbligo di risiedere in diocesi; non se ne allontanino se non per breve tempo, tranne che a motivo di un ufficio da svolgere fuori della diocesi o di ferie, da non protrarsi oltre un mese."}},{"canon":411,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopo coadiutori et auxiliari, ad renuntiationem ab officio quod attinet, applicantur praescripta cann. 401 et 402, § 2.\nCAPUT III\nDE SEDE IMPEDITA ET DE SEDE VACANTE\nArt. 1\nDE SEDE IMPEDITA","en":"The prescripts of cann. 401 and 402, §2 on resignation from office apply to a coadjutor and auxiliary bishop.\nCHAPTER III.\nTHE IMPEDED SEE AND THE VACANT SEE\nArt. 1.\nTHE IMPEDED SEE","fr":"En ce qui concerne la renonciation à l'office, les cann. 401 et 402, § 2, s'appliquent à l'Évêque coadjuteur et à l'Évêque auxiliaire.","it":"Al Vescovo coadiutore e all'ausiliare, per quanto riguarda la rinuncia all'ufficio, si applicano le disposizioni dei\ncann. 401\ne\n402, §2\n."}},{"canon":412,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sedes episcopalis impedita intellegitur, si captivitate, relegatione, exsilio aut inhabilitate Episcopus dioecesanus plane a munere pastorali in dioecesi procurando praepediatur, ne per litteras quidem valens cum dioecesanis communicare.","en":"An episcopal see is understood to be impeded if by reason of captivity, banishment, exile, or incapacity a diocesan bishop is clearly prevented from fulfilling his pastoral function in the diocese, so that he is not able to communicate with those in his diocese even by letter.","fr":"Le siège épiscopal est dit empêché quand, par suite de captivité, de relégation, d'exil ou d'incapacité, l'Évêque diocésain est dans l'impossibilité totale d'exercer sa fonction pastorale dans le diocèse de sorte qu'il ne peut pas communiquer même par lettre avec ses diocésains.","it":"La sede episcopale si intende impedita se il Vescovo diocesano è totalmente impedito di esercitare l'ufficio pastorale nella diocesi a motivo di prigionia, confino, esilio o inabilità, non essendo in grado di comunicare nemmeno per lettera con i suoi diocesani."}},{"canon":413,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sede impedita, regimen dioecesis, nisi aliter Sancta Sedes providerit, competit Episcopo coadiutori, si adsit; eo deficiente aut impedito, alicui Episcopo auxiliari aut Vicario generali vel episcopali aliive sacerdoti, servato personarum ordine statuto in elencho ab Episcopo dioecesano quam primum a capta dioecesis possessione componendo; qui elenchus cum Metropolita communicandus singulis saltem triennis renoventur atque a cancellario sub secreto servetur.\n§ 2. Si deficiat aut impediatur Episcopus coadiutor atque elenchus, de quo in § 1, non suppetat, collegii consultorum est sacerdotem meligere, qui dioecesim regat.\n§ 3. Qui dioecesis regimen, ad normam § § 1 vel 2, susceperit, quam primum Sanctam Sedem moneat de sede impedita ac de susceptor munere.","en":"to exercise the pastoral care of a diocese temporarily and only for the period in which the see is impeded is bound by the obligations and possesses the power in the exercise of the pastoral care of the diocese which a diocesan administrator has by law.","fr":"à assumer provisoirement la charge pastorale du diocèse pour le temps seulement où le siège est empêché, est tenu dans l'exercice de sa charge pastorale du diocèse aux obligations qui incombent de droit à l'Administrateur diocésain et il en possède le pouvoir.","it":", ad assumere provvisoriamente la cura pastorale della diocesi soltanto per il tempo in cui la sede è impedita, nell'esercizio della cura pastorale è tenuto agli obblighi e ha la potestà che, a norma del diritto, competono all'Amministratore diocesano."}},{"canon":414,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quilibet ad normam","en":"Whoever has been called according to the norm of","fr":"Celui qui est appelé selon le","it":"Chiunque è stato chiamato, a norma del"}},{"canon":415,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Si Episcopus dioecesanus poena ecclesiastica a munere exercendo prohibeatur, Metropolita aut, si is deficiat vel de eodem agatur, suffraganeus antiquior promotione ad Sanctam Sedem statim reccurat, ut ipsa provideat.\nArt. 2\nDE SEDE VACANTE","en":"If an ecclesiastical penalty prevents a diocesan bishop from exercising his function, the metropolitan or, if there is none or it concerns him, the suffragan senior in promotion, is to have recourse immediately to the Holy See so that it will make provision.\nArt. 2.\nTHE VACANT SEE","fr":"Si l'Évêque diocésain ne peut pas exercer sa charge en raison d'une peine ecclésiastique, le Métropolitain ou bien, à son défaut ou s'il s'agit de lui-même, le suffragant le plus ancien de promotion, recourra aussitôt au Saint-Siège qui y pourvoira.","it":"Se al Vescovo diocesano viene proibito di esercitare il proprio ufficio a motivo di una pena ecclesiastica, il Metropolita oppure, se il Metropolita manca o se si tratta del Metropolita stesso, il suffraganeo più anziano per promozione ricorra immediatamente alla Santa Sede perché provveda essa stessa."}},{"canon":416,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sedes episcopalis vacat Episcopi dioecesani morte, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata.","en":"An episcopal see is vacant upon the death of a diocesan bishop, resignation accepted by the Roman Pontiff, transfer, or privation made known to the bishop.","fr":"Le siège épiscopal devient vacant par la mort de l'Évêque diocésain, par sa renonciation acceptée par le Pontife Romain, par son transfert et par la privation notifiée à l'Évêque.","it":"La sede episcopale diviene vacante con la morte del Vescovo diocesano, con la rinuncia accettata dal Romano Pontefice, con il trasferimento e con la privazione intimata al Vescovo."}},{"canon":417,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vim habent omnia quae gesta sunt a Vicario generali aut Vicario episcopali, donec certam de obitu Episcopi dioecesani notitiam iidem acceperint, itemque quae ab Episcopo dioecesano aut a Vicario generali vel episcopali gesta sunt, donec certam de memoratis actibus pontificiis notitiam receperint.","en":"Everything that a vicar general or episcopal vicar does has force until they have received certain notice of the death of the diocesan bishop. Likewise, everything that a diocesan bishop, a vicar general, or an episcopal vicar does has force until they have received certain notice of the above-mentioned pontifical acts.","fr":"Tous les actes posés par le Vicaire général ou le Vicaire épiscopal ont pleine valeur jusqu'à ce qu'ils aient connaissance certaine de la mort de l'Évêque diocésain; il en est de même des actes posés par l'Évêque diocésain, le Vicaire général ou épiscopal, jusqu'à ce qu'ils aient connaissance certaine des actes pontificaux évoqués plus haut.","it":"Tutto ciò che viene compiuto dal Vicario generale o dal Vicario episcopale ha valore finché non hanno ricevuto notizia certa della morte del Vescovo diocesano; così pure ha valore tutto ciò che viene compiuto dal Vescovo diocesano o dal Vicario generale o episcopale finché non abbiano ricevuto notizia certa degli atti pontifici sopra menzionati."}},{"canon":418,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. A certa translationis notitia, Episcopus intra duos menses debet dioecesim ad quam petere eiusque canonicam possessionem capere die autem captae possessionis dioecesis novae, dioecesis a qua vacat.\n§ 2. A certa translationis notitia usque ad canonicam novae dioecesis possessionem, Episcopus translatus in dioecesi a qua:\n1° Administratoris dioecesani potestatem obtinet eiusdemque obligationibus tenetur, cessante qualibet Vicarii generalis et Vicarii episcopalis potestate, salvo tamen","en":"§1. Upon certain notice of transfer, a bishop must claim the diocese to which he has been transferred (\nad quam\n) and take canonical possession of it within two months. On the day that he takes possession of the new\ndiocese, however, the diocese from which he has been transferred (\na qua\n) is vacant.\n§2. Upon certain notice of transfer until the canonical possession of the new diocese, a transferred bishop in the diocese from which he has been transferred:\n1/ obtains the power of a diocesan administrator and is bound by the obligations of the same; all power of the vicar general and episcopal vicar ceases, without prejudice to","fr":"§ 1. Dans les deux mois qui suivent la connaissance certaine de son transfert, l'Évêque doit se rendre dans le diocèse auquel il est envoyé et en prendre possession canonique; et le jour de la prise de possession de son nouveau diocèse, celui d'où il vient est vacant.\n§ 2. À partir de la connaissance certaine de son transfert jusqu'à la prise de possession canonique de son nouveau diocèse, l'Évêque transféré, dans le diocèse d'où il vient:\n1  obtient le pouvoir d'Administrateur diocésain et il est tenu aux obligations de cette charge, tout pouvoir du Vicaire général et du  Vicaire épiscopal cessant alors, restant sauf cependant le","it":"§1. Dal momento che ha ricevuto notizia certa del trasferimento il Vescovo, entro due mesi, deve raggiungere la diocesi alla quale è destinato e prenderne possesso canonico; dal giorno della presa di possesso canonico della nuova diocesi, la diocesi di provenienza diviene vacante.\n§2. Dal momento che ha ricevuto notizia certa del trasferimento fino alla presa di possesso canonico della nuova diocesi, nella diocesi di provenienza il Vescovo trasferito :\n1) ha la potestà di Amministratore diocesano ed è tenuto agli agli obblighi relativi, mentre cessa ogni potestà del Vicario generale e del Vicario episcopale, salvo tuttavia il"}},{"canon":419,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sede vacante, regimen dioecesis, usque ad constitutionem Administratoris dioecesani, ad Episcoporum auxiliarem, et si plures sint, ad eum qui promotione sit antiquior devolvitur deficiente autem Episcopo auxiliari, ad collegium consultorum, nisi a Sancta Sede aliter provisum fuerit. Qui ita regimen dioecesis assumit, sine mora convocet collegium competens ad deputandum Administratorem dioecesanum.","en":"When a see is vacant and until the designation of a diocesan administrator, the governance of a diocese devolves upon the auxiliary bishop or, if there are several, upon the one who is senior in promotion. If there is no auxiliary bishop, however, it devolves upon the college of consultors unless the Holy See has provided otherwise.\nThe one who so assumes governance of the diocese is to convoke without delay the college competent to designate a diocesan administrator.","fr":"À la vacance du siège, le gouvernement du diocèse est dévolu jusqu'à la constitution de l'Administrateur diocésain à l'Évêque auxiliaire, et s'il y en a plusieurs au plus ancien de promotion; s'il n'y a pas d'Évêque auxiliaire, il est dévolu au Collège des consulteurs, à moins de disposition autre du Saint-Siège.  Celui qui prend ainsi le gouvernement du diocèse convoquera sans tarder le Collège compétent pour désigner l'Administrateur diocésain.","it":"Quando la sede diviene vacante, il governo della diocesi, fino alla costituzione dell'Amministratore diocesano, passa al Vescovo ausiliare e, se sono più d'uno, al più anziano per promozione; se manca il Vescovo ausiliare, è affidato al collegio dei consultori, a meno che la Santa Sede non abbia provveduto diversamente. Colui che assume in tal modo il governo della diocesi convochi senza indugio il collegio competente a nominare l'Amministratore diocesano."}},{"canon":420,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In vicariatu vel praefectura apostolica, sede vacante, regimen assumit Pro- Vicarius vel Pro-Praefectus ad hunc tantum effectum a Vicario vel a Praefecto immediate post captam possessionem nominatus, nisi aliter a Sancta Sede statutum fuerit.","en":"When the see is vacant in an apostolic vicariate or prefecture, the governance is assumed by the pro-vicar or pro-prefect, appointed only for this purpose by the vicar or prefect immediately after the vicar or prefect has taken possession of the vicariate or prefecture, unless the Holy See has established otherwise.","fr":"Dans un vicariat ou une préfecture apostolique, à la vacance du siège, le Pro-Vicaire ou le Pro-Préfet nommé à cet effet seulement par le Vicaire ou par le Préfet aussitôt après la prise de possession, en assure le gouvernement, à moins de disposition autre du Saint-Siège.","it":"Nel vicariato o nella prefettura apostolica, quando la sede è vacante, assume il governo il Provicario o il Proprefetto, nominato soltanto a questo effetto dal Vicario o dal Prefetto subito dopo la presa di possesso, a meno che la Santa Sede non abbia stabilito diversamente."}},{"canon":421,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".\n\nDE ECCLESIARUM\nPARTICULARIUM COETIBUS\nCAPUT I\nDE PROVINCIIS ECCLESIASTICIS\nET DE REGIONIBUS ECCLESIASTICIS","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":422,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus auxiliaris et, si is deficiat, collegium consultorum quantocius de morte Episcopi, itemque electus in Administratorem dioecesanum de sua electione Sedem Apostolicam certiorem faciant.","en":"An auxiliary bishop or, if there is none, the college of consultors is to inform the Apostolic See of the death of a bishop as soon as possible. The one elected as diocesan administrator is to do the same concerning his own election.","fr":"L'Évêque auxiliaire, et à défaut le Collège des consulteurs, avertira au plus tôt le Siège Apostolique de la mort de l'Évêque; de même, celui qui est élu Administrateur diocésain l'avertira de son élection.","it":"Il Vescovo ausiliare o, se egli manca, il collegio dei consultori informi quanto prima la Sede Apostolica della morte del Vescovo; così pure colui che è eletto Amministratore diocesano la informi quanto prima della sua elezione."}},{"canon":423,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Unus deputetur Administrator dioecesanus, reprobata contraria consuetudine; secus electio irrita est.\n§ 2. Administrator dioecesanus ne simul sit oeconomus; quare si oeconomus dioecesis in Administratorem electus fuerit, alium pro tempore oeconomum eligat consilium a rebus oeconomicis.","en":"§1. One diocesan administrator is to be designated; any contrary custom is reprobated. Otherwise, the election is invalid.\n§2. A diocesan administrator is not to be the finance officer at the same time. Therefore, if the Finance officer of the diocese has been elected as administrator, the Finance council is to elect a temporary Finance officer.","fr":"§ 1. Un seul Administrateur sera désigné, toute coutume contraire étant réprouvée; sinon l'élection est nulle.\n§ 2. L'Administrateur diocésain ne sera pas en même temps l'économe; par conséquent, si l'économe du diocèse est élu Administrateur, le Conseil pour les affaires économiques élira un autre économe à titre provisoire.","it":"§1. Si nomini un solo Amministratore diocesano, riprovata qualsiasi consuetudine contraria; altrimenti l'elezione è nulla.\n§2. L'Amministratore diocesano non sia contemporaneamente economo; perciò se l'economo della diocesi viene eletto Amministratore, il consiglio per gli affari economici elegga temporaneamente un altro economo."}},{"canon":424,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Administrator dioecesanus eligatur ad normam cann. 165-178.","en":"A diocesan administrator is to be elected according to the norm of cann. 165-178.","fr":"L'Administrateur diocésain sera élu selon les cann. 165-178.","it":"L'Amministratore diocesano venga eletto a norma dei\ncann. 165-178\n."}},{"canon":425,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Valide ad munus Administratoris dioecesani deputari tantum potest sacerdos qui trigesimum quintum aetatis annum expleverit et ad eandem vacantem sedem non fuerit iam electus, nominatus vel praesentatus.\n§ 2. In Administratorem dioecesanum eligatur sacerdos, qui sit doctrina et prudentia praestans.\n§ 3. Si praescriptae in § 1 condiciones posthabitae fuerint, Metropolita aut, si ipsa Ecclesia metropolitana vacans fuerit, Episcopus suffraganeus promotione antiquior, agnita rei veritate, Administratorem pro ea vice deputet; actus autem illius qui contra praescripta § 1 sit electus, sunt ipso iure nulli.","en":"§1. Only a priest who has completed thirty-Five years of age and has not already been elected, appointed, or presented for the same vacant see can be designated validly to the function of diocesan administrator.\n§2. A priest who is outstanding in doctrine and prudence is to be elected as diocesan administrator.\n§3. If the conditions previously mentioned in §1 have been neglected, the metropolitan or, if the metropolitan church itself is vacant, the suffragan bishop senior in promotion, after he has ascertained the truth of the matter, is to designate an administrator in his place. The acts of the one who was elected contrary to the prescripts of §1, however, are null by the law itself.","fr":"§ 1. Seul peut être validement désigné pour la charge d'Administrateur diocésain un prêtre âgé de trente-cinq ans accomplis, qui n'a pas déjà été élu, nommé ou présenté au même siège vacant.\n§ 2. Sera élu comme Administrateur diocésain un prêtre remarquable par sa doctrine et sa prudence.\n§ 3. Si les conditions prescrites au § 1 n'ont pas été respectées, le Métropolitain, ou bien si l'Eglise métropolitaine est vacante, l'Évêque suffragant le plus ancien de promotition, après avoir reconnu la vérité des faits, désignera pour cette fois l'Administrateur; et les actes de celui qui a été élu contre les prescriptions du § 1 sont nuls de plein droit.","it":"§1. All'ufficio di Amministratore diocesano può essere destinato validamente solo un sacerdote che abbia compiuto i trentacinque anni di età e che non sia già stato eletto, nominato o presentato per la medesima sede vacante.\n§2. Venga eletto Amministratore diocesano un sacerdote che si distingua per dottrina e prudenza.\n§3\n. Se non sono state rispettate le condizioni stabilite al §1, il Metropolita oppure, se è vacante la stessa Chiesa metropolitana, il Vescovo suffraganeo più anziano per promozione, dopo avere preso conoscenza della vera situazione, nomini per quella volta l'Amministratore; gli atti di colui che è stato eletto contro le disposizioni del §1 sono nulli per il diritto stesso."}},{"canon":426,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Qui, sede vacante, ante deputationem Administratoris dioecesani, dioecesim regat, potestate gaudet quam ius Vicario generali agnoscit.","en":"When a see is vacant, the person who is to govern the diocese before the designation of a diocesan administrator possesses the power which the law grants to a vicar general.","fr":"Celui qui gouverne le diocèse à la vacance du siège et avant la désignation de l'Administrateur diocésain possède le pouvoir que le droit reconnaît au Vicaire général.","it":"Colui che, mentre la sede è vacante, regge la diocesi prima della nomina dell'Amministratore diocesano, ha la stessa potestà che il diritto riconosce al Vicario generale."}},{"canon":427,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Administrator dioecesanus tenetur obligationibus et gaudet potestate Episcopi dioecesani, iis excludis quae ex rei natura aut ipso iure excipiuntur.\n§ 2. Administrator dioecesanus, acceptata electione, potestatem obtinet, quin requiratur ullius confirmatio, firma obligatione de qua in","en":"§1. A diocesan administrator is bound by the obligations and possesses the power of a diocesan bishop, excluding those matters which are excepted by their nature or by the law itself.\n§2. When he has accepted election, the diocesan administrator obtains power and no other confirmation is required, without prejudice to the obligation mentioned in","fr":"§ 1. L'Administrateur diocésain est tenu aux obligations de l'Évêque diocésain et en possède le pouvoir, sauf les exceptions provenant de la nature des choses ou du droit lui-même.\n§ 2. L'Administrateur diocésain, dès qu'il a accepté son élection, obtient le pouvoir sans qu'il ait besoin d'être confirmé par quiconque, restant sauve l'obligation dont il s'agit au","it":"§1. L'Amministratore diocesano è tenuto agli obblighi e ha la potestà del Vescovo diocesano, escluso ciò che non gli compete o per la natura della cosa o per il diritto stesso.\n§2. L'Amministratore diocesano ottiene la relativa potestà dal momento in cui accetta l'elezione, senza bisogno di conferma da parte di alcuno, fermo restando l'obbligo di cui nel"}},{"canon":428,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sede vacante nihil innoventur.\n§ 2. Illi quid ad interim dioecesis regimen curant, vetantur quidpiam agere quod vel dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod affere possit; speciatim prohibentur ipsi, ac proinde alii quicumque, quominus sive per se sive per alium curiae dioecesanae documenta quaelibet subtrahant vel destruant, aut in iis quidquam immutent.","en":"§1. When a see is vacant, nothing is to be altered.\n§2. Those who temporarily care for the governance of the diocese are forbidden to do anything which can be prejudicial in some way to the diocese or episcopal rights. They, and consequently all others, are specifically prohibited, whether personally or through another, from removing or destroying any documents of the diocesan curia or from changing anything in them.","fr":"§ 1. Le siège vacant, aucune innovation ne doit être introduite.\n§ 2. Il est interdit à ceux qui ont la charge de gouverner provisoirement le diocèse de rien faire qui puisse apporter quelque préjudice au diocèse ou aux droits épiscopaux; en particulier, il leur est défendu, à eux comme du reste à tous les autres, de soustraire ou de détruire tout document de la Curie diocésaine, ou de les modifier par eux-mêmes ou par d'autres.","it":"§1. Mentre la sede è vacante non si proceda a innovazioni.\n§2. A coloro che provvedono interinalmente al governo della diocesi è proibito compiere qualsiasi atto che possa arrecare pregiudizio alla diocesi o ai diritti episcopali; in modo speciale è proibito a loro e perciò a chiunque altro, sia personalmente, sia attraverso altri, di sottrarre o distruggere o modificare qualsiasi documento della curia diocesana."}},{"canon":429,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Administrator dioecesanus obligatione tenetur residendi in dioecesi et applicandi Missam pro populo ad normam","en":"A diocesan administrator is obliged to reside in the diocese and to apply Mass for the people according to the norm of","fr":"L'Administrateur diocésain est tenu par l'obligation de résider dans le diocèse et d'appliquer la Messe pour le peuple selon le","it":"L'Amministratore diocesano è tenuto all'obbligo di risiedere nella diocesi e di applicare la Messa per il popolo, a norma del"}},{"canon":430,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Munus Administratoris dioecesani cessat per captam a novo Episcopo dioecesis possessionem.\n§ 2. Administratoris dioecesani remotio Sanctae Sedi reservatur renuntiatio quae forte ab ipso fiat, authentica forma exhibenda est collegio ad electionem competenti, neque acceptatione eget; remoto aut renuntiante Administratore dioecesano, aut eodem defuncto, alius eligatur Administrator dioecesanus ad normam","en":"§1. The function of a diocesan administrator ceases when the new bishop has taken possession of the diocese.\n§2. The removal of a diocesan administrator is reserved to the Holy See. If an administrator resigns, the resignation must be presented in authentic form to the college competent to elect, but it does not need acceptance.\nIf a diocesan administrator has been removed, resigns, or dies, another diocesan administrator is to be elected according to the norm of","fr":"§ 1. La charge de l'Administrateur diocésain cesse par la prise de possession du diocèse par le nouvel Évêque.\n§ 2. L'éloignement de l'Administrateur diocésain est réservé au Saint-Siège; si l'Administrateur renonçait lui-même à sa charge, l'acte de renonciation doit être présenté en forme authentique au Collège compétent pour l'élection, et la renonciation n'a pas besoin d'être acceptée; si l'Administrateur diocésain est écarté, s'il renonce ou s'il meurt, un autre Administrateur sera élu selon le","it":"§1. L'ufficio dell'Amministratore diocesano cessa con la presa di possesso della diocesi da parte del nuovo Vescovo.\n§2. La rimozione dell'Amministratore diocesano è riservata alla Santa Sede; l'eventuale sua rinuncia deve essere presentata in forma autentica al collegio competente per la sua elezione, e non ha bisogno di essere accettata; in caso di rimozione, di rinuncia o di morte dell'Amministratore diocesano, ne venga eletto un altro, a norma del"}},{"canon":431,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ut communis diversarum dioecesium vicinarum, iuxta personarum et locorum adiuncta, actio pastoralis promoveatur, utque Episcoporum dioecesanorum inter se relationes aptius foveantur, Ecclesiae particulares viciniores componantur in provincias ecclesiasticas certo territorio circumscriptas.\n§ 2. Dioeceses exemptae deinceps pro regula ne habeantur; itaque singulae dioeceses aliaeque Ecclesiae particulares intra territorium alicuius provinciae ecclesiasticae exsistentes huic provinciae ecclesiasticae adscribi debent.\n§ 3. Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum interest Episcopis, provincias ecclesiasticas constituere, supprimere aut innovare.","en":"§1. To promote the common pastoral action of different neighboring dioceses according to the circumstances of persons and places and to foster more suitably the relations of the diocesan bishops among themselves, neighboring particular churches are to be brought together into ecclesiastical provinces limited to a certain territory.\n§2. As a rule, exempt dioceses are no longer to exist. Therefore, individual dioceses and other particular churches within the territory of some ecclesiastical province must be joined to this ecclesiastical province.\n§3. It is only for the supreme authority of the Church to establish, suppress, or alter ecclesiastical provinces after having heard the bishops involved.","fr":"§ 1. Pour promouvoir l'action pastorale commune à divers diocèses voisins, selon les circonstances de personnes et de lieux, et pour mieux favoriser les relations mutuelles entre Évêques diocésains, les Églises particulières voisines seront regroupées en  provinces  ecclésiastiques circonscrites sur un territoire donné.\n§ 2. En principe, il n'y aura plus désormais de diocèses exempts; c'est pourquoi chaque diocèse et les autres Églises particulières situées sur le territoire d'une province ecclésiastique doivent être rattachés à cette province ecclésiastique.\n§ 3. Il revient à la seule Autorité Suprême de l'Église, après avoir entendu les Évêques concernés, de constituer, supprimer ou modifier les provinces ecclésiastiques.","it":"§1. Affinché venga promossa un'azione pastorale comune da parte di diverse diocesi vicine secondo le circostanze di persone e di luoghi, e affinché vengano favoriti in modo più adeguato i mutui rapporti dei Vescovi diocesani, le Chiese particolari più vicine siano riunite in province ecclesiastiche, delimitate da un territorio determinato.\n§2. D'ora in avanti non vi siano di regola diocesi esenti; perciò le singole diocesi e le altre Chiese particolari che esistono nell'\nà\nmbito del territorio di una provincia ecclesiastica, devono far parte di tale provincia ecclesiastica.\n§3. Spetta unicamente alla suprema autorità della Chiesa, sentiti i Vescovi interessati, costituire, sopprimere o modificare le province ecclesiastiche."}},{"canon":432,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In provincia ecclesiastica auctoritate, ad normam iuris, gaudent concilium provinciale atque Metropolita.\n§ 2. Provincia ecclesiastica ipso iure personalitate iuridica gaudet.","en":"§1. The provincial council and the metropolitan possess authority in an ecclesiastical province according to the norm of law.\n§2. An ecclesiastical province possesses juridic personality by the law itself.","fr":"§ 1. Le concile provincial et le Métropolitain jouissent de l'autorité sur la province ecclésiastique selon le droit.\n§ 2. La province ecclésiastique jouit de plein droit de la personnalité juridique.","it":"§1. Nella provincia ecclesiastica hanno autorità, a norma del diritto, il concilio provinciale e il Metropolita.\n§2. La provincia ecclesiastica gode di personalità giuridica per il diritto stesso."}},{"canon":433,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Si utilitas id suadeat, praesertim in nationibus ubi numerosiores adsunt Ecclesiae particulares, provinciae ecclesiasticae vicinores, proponente Episcoporum conferentia, a Sancta Sede in regiones ecclesiasticas coniungi possunt.\n§ 2. Regio ecclesiastica in personam iuridicam erigi potest.","en":"§1. If it seems advantageous, especially in nations where particular churches are more numerous, the Holy See can unite neighboring ecclesiastical provinces into ecclesiastical regions at the request of the conference of bishops.\n§2. An ecclesiastical region can be erected as a juridic person.","fr":"§ 1. Si l'utilité s'en fait sentir, surtout dans les nations où les Églises particulières sont très nombreuses, les provinces ecclésiastiques voisines peuvent, sur proposition de la conférence des Évêques, être unies en régions ecclésiastiques par le Saint-Siège.\n§ 2. La région ecclésiastique peut être érigée en personne juridique.","it":"§1. Se l'utilità lo suggerisce, specialmente nelle nazioni dove sono più numerose le Chiese particolari, le province ecclesiastiche viciniori, su proposta della Conferenza Episcopale, possono essere congiunte dalla Santa Sede in regioni ecclesiastiche.\n§2. La regione ecclesiastica può essere eretta in persona giuridica."}},{"canon":434,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad conventum Episcoporum regionis ecclesiasticae pertinet cooperationem et actionem pastoralem communem in regione fovere quae tamen in canonibus huius Codicis conferentiae Episcoporum tribuuntur potestates, eidem conventui non competunt, nisi quaedam specialiter a Sancta Sede ei concessa fuerint.\nCAPUT II\nDE METROPOLITIS","en":"It belongs to a meeting of the bishops of an ecclesiastical region to foster cooperation and common pastoral action in the region. Nevertheless, such a meeting does not have the powers attributed to a conference of bishops in the canons of this Code unless the Holy See has specifically granted it certain powers.\nCHAPTER II.\nMETROPOLITANS","fr":"Il appartient à l'assemblée des Évêques de la région ecclésiastique de favoriser la coopération et l'action pastorale commune dans la région; cependant, les pouvoirs que les canons du présent Code accordent à la conférence des Évêques ne sont pas de la compétence de cette assemblée, à moins que certains de ces pouvoirs ne lui aient été spécialement concédés par la Saint-Siège.","it":"All'assemblea dei Vescovi della regione ecclesiastica spetta favorire la cooperazione e l'attività pastorale comune nella regione; tuttavia i poteri che nei canoni di questo Codice sono attribuiti alla Conferenza Episcopale non competono a tale assemblea, a meno che alcuni di essi non le siano stati concessi in modo speciale dalla Santa Sede."}},{"canon":435,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Provinciae ecclesiasticae praeest Metropolita, qui est Archiepiscopus dioecesis cui praeficitur; quod officium cum sede episcopali, a Romano Pontifice determinata aut probata, coniunctum est.","en":"A metropolitan, who is the archbishop of his diocese, presides over an ecclesiastical province. The office of metropolitan is joined with an episcopal see determined or approved by the Roman Pontiff.","fr":"Le  Métropolitain, qui est l'Archevêque du diocèse qui lui a été confié, préside la province ecclésiastique; cet office est joint au siège épiscopal fixé ou approuvé par le Pontife Romain.","it":"Alla provincia ecclesiastica presiede il Metropolita, che è l'Arcivescovo della diocesi cui è preposto; tale ufficio è congiunto con una sede episcopale, determinata o approvata dal Romano Pontefice."}},{"canon":436,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In dioecesibus suffraganeis Metropolitae competit:\n1° vigilare ut fides et disciplina ecclesiastica accurate serventur, et de abusibus, si qui habeantur, Romanum Pontificem certiorem facere;\n2° canonicam visitationem peragere, causa prius ab Apostolica Sede probata, si eam suffraganeus neglexerit;\n3° deputare Administratorem dioecesanum, ad normam cann. 421, § 2 et 425, § 3.\n§ 2. Ubi adiuncta id postulent, Metropolita ab Apostolica Sede instrui potest peculiaribus muneribus et potestate in iure particulari determinandis.\n§ 3. Nulla alia in dioecesibus suffraganeis competit Metropolitis potestas regiminis; potest vero in omnibus ecclesiis, Episcopo dioecesano praemonito, si ecclesia sit cathedralis, sacras exercere functiones, uti Episcopus in propria dioecesi.","en":"§1. In the suffragan dioceses, a metropolitan is competent:\n1/ to exercise vigilance so that the faith and ecclesiastical discipline are observed carefully and to inform the Roman Pontiff of abuses, if there are any;\n2/ to conduct a canonical visitation for a cause previously approved by the Apostolic See if a suffragan has neglected it;\n3/ to designate a diocesan administrator according to the norm of cann. 421, §2, and 425, §3.\n§2. Where circumstances demand it, the Apostolic See can endow a metropolitan with special functions and power to be determined in particular law.\n§3. The metropolitan has no other power of governance in the suffragan dioceses. He can perform sacred functions, however, as if he were a bishop in his own diocese in all churches, but he is first to inform the diocesan bishop if the church is the cathedral.","fr":"§ 1. Dans les diocèses suffragants, il revient au Métropolitain:\n1  de veiller à ce que la foi et le discipline ecclésiastique soient soigneusement observées et, s'il y a des abus, d'en informer le Pontife Romain;\n2  d'accomplir la visite canonique, la chose ayant été au préalable approuvée par le Siège Apostolique, si le suffragant l'a négligée;\n3  de désigner l'Administrateur diocésain  selon les cann. 21, § 2 et 425, § 3.\n§ 2. Quand les circonstances le demandent, le Métropolitain peut recevoir du Siège Apostolique des charges particulières et un pouvoir qui doivent être déterminés dans le droit particulier.\n§ 3. Le Métropolitain n'a aucun pouvoir de gouvernement dans les diocèses suffragants; il peut néanmoins, dans toutes les églises, exercer les fonctions sacrées, comme l'Évêque dans son propre diocèse, après en avoir informé l'Évêque diocésain s'il s'agit d'une église cathédrale.","it":"§1. Nelle diocesi suffraganee spetta al Metropolita:\n1) vigilare perché la fede e la disciplina ecclesiastica siano accuratamente osservate, e informare il Romano Pontefice su eventuali abusi;\n2) fare la visita canonica, per una causa precedentemente approvata dalla Santa Sede, se il suffraganeo l'avesse trascurata;\n3) nominare l'Amministratore diocesano, a norma dei\ncann. 421, §2\ne\n425 §3\n.\n§2. Dove le circostanze lo richiedono, la Sede Apostolica può conferire al Metropolita funzioni e potestà peculiari da determinare nel diritto particolare.\n§3. Nessun'altra potestà di governo compete al Metropolita nelle diocesi suffraganee; può però celebrare funzioni sacre in tutte le chiese, come il Vescovo nella propria diocesi, dopo avere avvertito il Vescovo, se si tratta della chiesa cattedrale."}},{"canon":437,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Metropolita obligatione tenetur, intra tres menses a recepta consecratione episcopali, aut, si iam consecratus fuerit, a provisione canonica, per se aut per procuratorem a Romano Pontifice petendi pallium, quo quidem significatur potestas qua, in communione cum Ecclesia Romana, Metropolita in Propria provincia iure instruitur.\n§ 2. Metropolita, ad normam legum liturgicarum, pallio uti potest intra quamlibet ecclesiam provinciae ecclesiasticae cui praeest, minime vero extra eandem, ne accedente quidem Episcopi dioecesani assensu.\n§ 3. Metropolita, si ad aliam sedem metropolitanam transferatur, novo indiget pallio.","en":"§1. Within three months from the reception of episcopal consecration or if he has already been consecrated, from the canonical provision, a metropolitan is obliged to request the pallium from the Roman Pontiff either personally or through a proxy. The pallium signifies the power which the metropolitan, in communion with the Roman Church, has by law in his own province.\n§2. A metropolitan can use the pallium according to the norm of liturgical laws within any church of the ecclesiastical province over which he presides, but not outside it, even if the diocesan bishop gives his assent.\n§3. A metropolitan needs a new pallium if he is transferred to another metropolitan see.","fr":"§ 1. Le Métropolitain est tenu par l'obligation, dans les trois mois à partir de la consécration épiscopale, ou s'il a été déjà consacré, à partir de la provision canonique, de demander lui-même ou par procureur au Pontife Romain le pallium qui de fait signifie le pouvoir dont le Métropolitain, en communion avec l'Église Romaine, est muni par le droit dans sa propre province.\n§ 2. Le Métropolitain peut porter le pallium selon les lois liturgiques, dans toute église de la province ecclésiastique qu'il préside, mais absolument pas hors de celle-ci, même pas avec l'autorisation de l'Évêque diocésain.\n§ 3. Si le Métropolitain est transféré à un autre siège métropolitain, il a besoin d'un nouveau pallium.","it":"§1. Il Metropolita è tenuto all'obbligo di chiedere personalmente o tramite un procuratore il pallio al Romano Pontefice, entro tre mesi dalla consacrazione episcopale oppure, se è già stato consacrato, dalla provvisione canonica; esso significa la potestà che, in comunione con la Chiesa di Roma, il Metropolita acquisisce di diritto nella propria provincia.\n§2. Il Metropolita può portare il pallio, nel rispetto delle leggi liturgiche, in qualsiasi chiesa della provincia ecclesiastica a cui presiede; invece non può assolutamente portarlo fuori di essa, neppure col consenso del Vescovo diocesano.\n§3. Il Metropolita che venga trasferito ad un'altra sede metropolitana, necessita di un nuovo pallio."}},{"canon":438,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Patriarchae et Primatis titulus, praeter praerogativam honoris, nullam in Ecclesia latina secumfert regiminis potestatem, nisi de aliquibus ex privilegio apostolico aut probata consuetudine aliud constet.\nCAPUT III\nDE CONCILIIS PARTICULARIBUS","en":"The titles of patriarch and primate entail no power of governance in the Latin Church apart from a prerogative of honor unless in some matters the contrary is clear from apostolic privilege or approved custom.\nCHAPTER III.\nPARTICULAR COUNCILS","fr":"Le titre de Patriarche et de Primat, en dehors de prérogatives honorifiques, ne comporte dans l'Église latine aucun pouvoir de gouvernement, sauf s'il s'avère qu'il en va autrement pour certains d'entre eux en vertu d'un privilège apostolique ou d'une coutume approuvée.","it":"Il titolo di Patriarca e di Primate, al di là di una prerogativa di onore, non comporta nella Chiesa latina alcuna potestà di governo, a meno che per qualcuno di essi non consti diversamente per un privilegio apostolico o per una consuetudine approvata."}},{"canon":439,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2.\n§ 2. Sede metropolitana vacante, concilium provinciale ne convocetur.","en":", §2.\n§2. When a metropolitan see is vacant, a provincial council is not to be convoked.","fr":", § 2.\n§ 2. Pendant la vacance du siège métropolitain, le concile provincial ne doit pas être convoqué.","it":", §2.\n§2. Mentre è vacante la sede metropolitana, non si convochi il concilio provinciale."}},{"canon":440,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Concilium provinciale, pro diversis Ecclesiis particularibus eiusdemprovinciae ecclesiasticae, celebretur quoties id, de iudicio maioris partis Episcoporum dioecesanorum provinciae, opportunum videatur, salvo","en":"§1. A provincial council for the different particular churches of the same ecclesiastical province is to be celebrated whenever it seems opportune in the judgment of the majority of the diocesan bishops of the province, without prejudice to","fr":"§ 1. Le concile provincial qui réunit les diverses Églises particulières d'une même province ecclésiastique, sera célébré chaque fois qu'il paraîtra opportun, de l'avis de la majorité des Évêques diocésains de la province, restant sauf le","it":"§1. Il concilio provinciale per le diverse Chiese particolari della medesima provincia ecclesiastica, sia celebrato ogni volta che risulti opportuno a giudizio della maggioranza dei Vescovi diocesani della provincia, salvo il"}},{"canon":441,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcoporum conferentiae est:\n1° convocare concilium plenarium;\n2° locum ad celebrandum concilium intra territorium conferentiae Episcoporum eligere;\n3° inter Episcopos dioecesanos concilii plenarii eligere praesidem, ab Apostolica Sede approbandum;\n4° ordinem agendi et quaestiones tractandas determinare, concilii plenarii initium ac periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere.","en":"It is for the conference of bishops:\n1/ to convoke a plenary council;\n2/ to select the place to celebrate the council within the territory of the conference of bishops;\n3/ to select from among the diocesan bishops a president of the plenary council whom the Apostolic See must approve;\n4/ to determine the agenda and questions to be treated, set the opening and duration of a plenary council, transfer, extend, and dissolve it.","fr":"Il revient à la conférence des Évêques:\n1 de convoquer le concile plénier;\n2 de choisir le lieu de la célébration du concile dans le territoire de la conférence des Évêques;\n3 d'élire parmi les Évêques diocésains le président du concile plénier, qui doit être approuvé par le Siège Apostolique;\n4 d'établir l'ordre du jour et les questions à traiter, fixer le début et la durée du concile plénier, le transférer, le prolonger et l'achever.","it":"Spetta alla Conferenza Episcopale:\n1) convocare il concilio plenario;\n2) scegliere il luogo in cui celebrare il concilio, nell'\nà\nmbito del territorio della Conferenza Episcopale;\n3) eleggere, fra i Vescovi diocesani del concilio plenario, il presidente, che deve essere approvato dalla Sede Apostolica;\n4) determinare la procedura e le questioni da trattare, indire l'apertura e la durata del concilio plenario, trasferirlo, prorogarlo o scioglierlo."}},{"canon":442,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Metropolitae, de consensu maioris partis Episcoporum suffraganeorum, est:\n1° convocare concilium provinciale;\n2°  locum ad celebrandum concilium provinciale intra provinciae territorium eligere;\n3° ordinem agendi et quaestiones tractandas determinare, concilii provincialis initium et periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere.\n§ 2. Metropolitae, eoque legitime impedito, Episcopi suffraganei ab aliis Episcopis suffraganeis electi est concilio provinciali praeesse.","en":"§1. It is for the metropolitan with the consent of the majority of the suffragan bishops:\n1/ to convoke a provincial council;\n2/ to select the place to celebrate the provincial council within the territory of the province;\n3/ to determine the agenda and questions to be treated, set the opening and duration of the provincial council, transfer, extend, and dissolve it.\n§2. It is for the metropolitan or, if he is legitimately impeded, a suffragan bishop elected by the other sufuffagan bishops to preside over a provincial council.","fr":"§ 1. Il revient au Métropolitain, avec le consentement de la majorité des Évêques suffragants:\n1 de convoquer le concile provincial;\n2 de choisir le lieu de la célébration du concile provincial dans le territoire de la province;\n3 d'établir l'ordre du jour et les questions à traiter, fixer le début et la durée du concile provincial, le transférer, le prolonger et l'achever.\n§ 2. Il revient au Métropolitain, et s'il est légitimement empêché, à l'Évêque suffragant élu par les autres Évêques suffragants, de présider le concile provincial.","it":"§1. Spetta al Metropolita, col consenso della maggioranza dei Vescovi suffraganei:\n1) convocare il concilio provinciale;\n2) scegliere il luogo della celebrazione del concilio provinciale, nell'\nà\nmbito del territorio della provincia;\n3) determinare la procedura e le questioni da trattare, indire l'apertura e la durata del concilio provinciale, trasferirlo, prorogarlo o scioglierlo.\n§2. Spetta al Metropolita, e se questi è legittimamente impedito al Vescovo suffraganeo eletto dagli altri Vescovi suffraganei, presiedere il concilio provinciale."}},{"canon":443,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad concilia particularia convocandi sunt atque in eisdem ius habent suffragii deliberativi:\n1° Episcopi dioecesani;\n2° Episcopi coadiutores et auxiliares;\n3° alii Episcopi titulares qui peculiari munere sibi ab Apostolica Sede aut ab Episcoporum conferentia demandato in territorio funguntur.\n§ 2. Ad concilia particularia vocari possunt alii Episcopi titulares etiam emeriti in territorio degentes; qui quidem ius habent suffragii deliberativi.\n§ 3. Ad concilia particularia vocandi sunt cum suffragio tantum consultivo:\n1° Vicarii generales et Vicarii episcopales omnium in territorio Ecclesiarum particularium;\n2° Superiores maiores institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae numero tum pro viris tum pro mulieribus ab Episcoporum conferentia aut a provinciae Episcopis determinando, respective electi ab omnibus Superioribus maioribus institutorum et societatum, quae in territorio sedem habent;\n3° Rectores universitatum ecclesiasticarum et catholicarum atque decani facultatum theologiae et iuris canonici, quae in territorio sedem habent;\n4° Rectores aliqui seminariorum maiorum, numero ut in n. 2 determinando, electi a rectoribus seminariorum quae in territorio sita sunt.\n§ 4. Ad concilia particularia vocari etiam possunt, cum suffragio tantum consultivo, presbyteri aliique christifideles, ita tamen ut eorum numerus non excedat dimidiam partem eorum de quibus in §§ 1-3.\n§ 5. Ad concilia provincialia praeterea invitentur capitula cathedralia, itemque consilium presbyterale et consilium pastorale uniuscuiusque Ecclesiae particularis, ita quidem ut eorum singula duos ex suis membris mittant, collegialiter ab iisdem designatos; qui tamen votum habent tantum consultivum.\n§ 6. Ad concilia particularia, si id iudicio Episcoporum conferentiae pro concilio plenario aut Metropolitae una cum Episcopis suffraganeis pro concilio provinciali expediat, etiam alii ut hospites invitari poterunt.","en":"§1. The following must be called to particular councils and have the right of a deliberative vote in them:\n1/ diocesan bishops;\n2/ coadjutor and auxiliary bishops;\n3/ other titular bishops who perform in the territory a special function committed to them by the Apostolic See or the conference of bishops.\n§2. Other titular bishops, even retired ones, living in the territory can be called to particular councils; they also have the right of a deliberative vote.\n§3. The following must be called to particular councils but with only a consultative vote:\n1/ the vicars general and episcopal vicars of all the particular churches in the territory;\n2/ major superiors of religious institutes and societies of apostolic life in a number for both men and women which the conference of bishops or the bishops of the province are to determine; these superiors are to be elected respectively by all the major superiors of the institutes and societies which have a seat in the territory;\n3/ rectors of ecclesiastical and Catholic universities and deans of faculties of theology and of canon law, which have a seat in the territory;\n4/ some rectors of major seminaries elected by the rectors of the seminaries which are located in the territory, in a number to be determined as in n. 2.\n§4. Presbyters and other members of the Christian faithful can also be called to particular councils, but with only a consultative vote and in such a way that their number does not exceed half the number of those mentioned in §§1-3.\n§5. Moreover, cathedral chapters and the presbyteral council and pastoral council of each particular church are to be invited to provincial councils in such a way that each of them sends two of their members designated collegially by them; however, they have only a consultative vote.\n§6. Others can also be invited as guests to particular councils, if it is expedient in the judgment of the conference of bishops for a plenary council, or of the metropolitan together with the suffragan bishops for a provincial council.","fr":"§ 1. Doivent être convoqués aux conciles particuliers et y ont droit de suffrage délibératif:\n1 les Évêques diocésains;\n2 les Évêques coadjuteurs et auxiliaires;\n3 les autres Évêques titulaires qui assument dans le territoire une charge particulière confiée par le Siège Apostolique ou par la conférence des Évêques.\n§ 2. Les autres Évêques titulaires, même les Évêques émérites, demeurant dans le territoire peuvent être appelés aux conciles particuliers; ils ont eux aussi le droit de suffrage délibératif.\n§ 3. Aux conciles particuliers doivent être appelés avec le suffrage seulement consultatif:\n1 les Vicaires généraux et les Vicaires épiscopaux de toutes les Églises particulières du territoire;\n2 des Supérieurs majeurs d'instituts religieux et de sociétés de vie apostolique dont le nombre, aussi bien d'hommes que de femmes, doit être fixé par la conférence des Évêques ou par les Évêques de la province; ils sont élus respectivement par tous les Supérieurs majeurs des instituts et des sociétés qui ont leur siège dans le territoire;\n3 les recteurs des universités ecclésiastiques et catholiques ainsi que les doyens des facultés de théologie et de droit canonique qui ont leur siège dans le territoire;\n4 quelques recteurs de grands séminaires, dont le nombre doit être fixé comme au n.2, élus par les recteurs des séminaires situés dans le territoire.\n§ 4. Aux conciles particuliers peuvent aussi être appelés, avec suffrage seulement consultatif, des prêtres et d'autres fidèles, de telle sorte cependant que leur nombre ne dépasse pas la moitié de ceux dont il s'agit aux §§ 1-3.\n§ 5. Seront en outre invités aux conciles provinciaux les chapitres cathédraux ainsi que le conseil presbytéral et le conseil pastoral de chaque Église particulière, de telle sorte que chacun d'eux y envoie deux de leurs membres, collégialement désignés par eux; ils n'ont cependant que le vote consultatif.\n§ 6. Aux conciles particuliers, si cela paraît convenable au jugement de la conférence des Évêques pour le concile plénier, ou du Métropolitain en union avec les Évêques suffragants pour le concile provincial, d'autres personnes pourront aussi être invitées comme observateurs.","it":"§1. Devono essere convocati ai concili particolari e in essi hanno diritto al voto deliberativo:\n1) i Vescovi diocesani;\n2) i Vescovi coadiutori e ausiliari;\n3) gli altri Vescovi titolari che esercitano nel territorio uno speciale incarico, loro affidato dalla Sede Apostolica o dalla Conferenza Episcopale.\n§2. Possono essere chiamati ai concili particolari gli altri Vescovi titolari, anche emeriti, che si trovano nel territorio; essi poi hanno diritto al voto deliberativo.\n§3. Ai concili particolari devono essere chiamati con voto solamente consultivo:\n1) i Vicari generali e i Vicari episcopali di tutte le Chiese particolari del territorio;\n2) i Superiori maggiori degli istituti e delle società di vita apostolica, in numero da determinare, sia per gli uomini sia per le donne, dalla Conferenza Episcopale o dai Vescovi della provincia, eletti rispettivamente da tutti i Superiori maggiori degli istituti e delle società che hanno sede nel territorio;\n3) i rettori delle università ecclesiastiche e cattoliche, nonché i decani delle facoltà di teologia e di diritto canonico, che hanno sede nel territorio;\n4) alcuni rettori dei seminari maggiori, in numero da determinarsi come al n. 2, eletti dai rettori dei seminari situati nel territorio.\n§4. Ai concili particolari possono essere chiamati, con voto solamente consultivo, anche presbiteri e altri fedeli, in modo però che il loro numero non superi la metà di coloro di cui ai §§1-3.\n§5. Ai concili provinciali siano invitati inoltre i capitoli cattedrali, come pure il consiglio presbiterale e il consiglio pastorale di ciascuna Chiesa particolare, in modo che ognuno di essi invii due suoi membri designati collegialmente; essi però hanno voto solamente consultivo.\n§6. Ai concili particolari possono essere invitati come ospiti anche altri, se ciò risulta opportuno a giudizio della Conferenza Episcopale, per quanto riguarda il concilio plenario, o a giudizio del Metropolita insieme con i Vescovi suffraganei, per quanto riguarda il concilio provinciale."}},{"canon":444,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Omnes qui ad concilia particularia convocantur, eisdem interesse debent, nisi iusto detineantur impedimento, de quo concilii praesidem certiorem facere tenentur.\n§ 2. Qui ad concilia particularia convocantur et in eis suffragium habent deliberativum, si iusto detineantur impedimento, procuratorem mittere possunt; qui procurator votum habet tantum consultivum.","en":"§1. All who are called to particular councils must attend them unless they are prevented by a just impediment, about which they are bound to inform the president of the council.\n§2. Those who are called to particular councils and have a deliberative vote in them can send a proxy if they are prevented by a just impediment; the proxy has only a consultative vote.","fr":"§ 1. Tous ceux qui sont convoqués aux conciles particuliers doivent y participer, à moins qu'ils ne soient retenus par un juste empêchement dont ils doivent informer le président du concile.\n§ 2. Ceux qui sont convoqués aux conciles particuliers et qui y ont un suffrage délibératif peuvent y envoyer un procureur s'ils sont retenus par un juste empêchement; ce procureur n'a qu'un vote consultatif.","it":"§1. Tutti coloro che sono convocati ai concili particolari devono parteciparvi, se non sono trattenuti da un giusto impedimento, di cui sono tenuti ad informare il presidente del concilio.\n§2. Coloro che sono convocati ai concili particolari ed hanno in essi voto deliberativo, se sono trattenuti da un giusto impedimento, possono mandare un procuratore; tale procuratore ha voto solamente consultivo."}},{"canon":445,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Concilium particulare pro suo territorio curat ut necessitatibus pastoralibus populi Dei provideatur atque potestate gaudet regiminis, praesertim legislativa, ita ut, salvo semper iure universali Ecclesiae, decernere valeat quae ad fidei incrementum, ad actionem pastoralem communem ordinandam et ad moderandos mores et disciplinam ecclesiasticam communem servandam, inducendam aut tuendam opportuna videantur.","en":"A particular council, for its own territory, takes care that provision is made for the pastoral needs of the people of God and possesses the power of governance, especially legislative power, so that, always without prejudice to the universal law of the Church, it is able to decide what seems opportune for the increase of the faith, the organization of common pastoral action, and the regulation of morals and of the common ecclesiastical discipline which is to be observed, promoted, and protected.","fr":"Le concile particulier veillera à pourvoir pour son territoire aux besoins pastoraux du peuple de Dieu; il possède le pouvoir de gouvernement, surtout législatif, en sorte que, restant toujours sauf le droit universel de l'Église, il puisse décider ce qu'il paraît opportun de réaliser pour le développement de la foi, pour conduire l'action pastorale commune, pour régler les mœurs, pour faire observer la discipline ecclésiastique commune, la promouvoir ou la défendre.","it":"Il concilio particolare cura che si provveda, nel proprio territorio, alle necessità pastorali del popolo di Dio; esso ha potestà di governo, soprattutto legislativa, così da poter decidere, salvo sempre il diritto universale della Chiesa, ciò che risulta opportuno per l'incremento della fede, per ordinare l'attività pastorale comune; per regolare i costumi e per conservare, introdurre, difendere la disciplina ecclesiastica comune."}},{"canon":446,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Absoluto concilio particulari, praeses curet ut omnia acta concilii ad Apostolicam Sedem transmittantur; decreta a concilio edicta ne promulgentur, nisi postquam ab Apostolica Sede recognita fuerint ipsius concilii est definire modum promulgationis decretorum et tempus quo decreta promulgata obligare incipiant.\nCAPUT IV\nDE EPISCOPORUM CONFERENTIIS","en":"When a particular council has ended, the president is to take care that all the acts of the council are sent to the Apostolic See. Decrees issued by a council are not to be promulgated until the Apostolic See has reviewed them. It is for the council itself to define the manner of promulgation of the decrees and the time when the promulgated decrees begin to oblige.\nCHAPTER IV.\nCONFERENCES OF BISHOPS","fr":"Une fois le concile particulier achevé, le président veillera à ce que tous les actes du concile soient transmis au Siège Apostolique; les décrets édictés par le concile ne seront promulgués qu'après leur reconnaissance par le Siège Apostolique; il revient au concile lui-même de définir le mode de promulgation des décrets et les délais dans lesquels les décrets promulgués entreront en vigueur.","it":"Concluso il concilio particolare, il presidente provveda che vengano trasmessi alla Sede Apostolica tutti gli atti del concilio; i decreti emanati dal concilio non siano promulgati se non dopo essere stati riveduti dalla Sede Apostolica; spetta al concilio stesso definire il modo di promulgazione dei decreti e il tempo in cui i decreti promulgati iniziano ad essere obbliganti."}},{"canon":447,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcoporum conferentia, institutum quidem permanens, est coetus Episcoporum alicuius nationis vel certi territorii, munera quaedam pastoralia coniunctim pro christifidelibus sui territorii exercentium, ad maius bonum provehendum, quod hominibus praebet Ecclesia, praesertim per apostolatus formas et rationes temporis et loci adiunctis apte accommodatas, ad normam iuris.","en":"A conference of bishops, a permanent institution, is a group of bishops of some nation or certain territory who jointly exercise certain pastoral functions for the Christian faithful of their territory in order to promote the greater good which the Church offers to humanity, especially through forms and programs of the apostolate fittingly adapted to the circumstances of time and place, according to the norm of law.","fr":"La conférence des Évêques, institution à caractère permanent, est la réunion des Évêques d'une nation ou d'un territoire donné, exerçant ensemble certaines charges pastorales pour les fidèles de son territoire, afin de mieux promouvoir le bien que l'Église offre aux hommes, surtout par les formes et moyens d'apostolat adaptés de façon appropriée aux circonstances de temps et de lieux, selon le droit.","it":"La Conferenza Episcopale, organismo di per sé permanente, è l'assemblea dei Vescovi di una nazione o di un territorio determinato, i quali esercitano congiuntamente alcune funzioni pastorali per i fedeli di quel territorio, per promuovere maggiormente il bene che la Chiesa offre agli uomini, soprattutto mediante forme e modalità di apostolato opportunamente adeguate alle circostanze di tempo e di luogo, a norma del diritto."}},{"canon":448,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcoporum conferentia regula generali comprehendit praesules omnium Ecclesiarum particularum eiusdem nationis, ad normam","en":"§1. As a general rule, a conference of bishops includes those who preside over all the particular churches of the same nation, according to the norm of","fr":"§ 1. La conférence des Évêques comprend en règle générale les chefs de toutes les Églises particulières d'une même nation, selon le","it":"§1. La Conferenza Episcopale, come regola generale, comprende i presuli di tutte le Chiese particolari della medesima nazione, a norma del"}},{"canon":449,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum interest Episcopis, Episcoporum conferentias erigere, supprimere aut innovare.\n§ 2. Episcoporum conferentia legitime erecta ipso iure personalitate iuridica gaudet.","en":"§1. It is only for the supreme authority of the Church to erect, suppress, or alter conferences of bishops, after having heard the bishops concerned.\n§2. A legitimately erected conference of bishops possesses juridic personality by the law itself.","fr":"§ 1. Il revient à la seule Autorité Suprême de l'Église, après qu'elle ait entendu les Évêques concernés, d'ériger, de supprimer ou de modifier les conférences des Évêques.\n§ 2. La conférence des Évêques légitimement érigée jouit de plein droit de la personnalité juridique.","it":"§1. Spetta unicamente alla suprema autorità della Chiesa, sentiti i Vescovi interessati, erigere, sopprimere o modificare le Conferenze Episcopali.\n§2. La Conferenza Episcopale, una volta eretta legittimamente, gode di personalità giuridica per il diritto stesso."}},{"canon":450,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad Episcoporum conferentiam ipso iure pertinent omnes in territorio Episcopi dioecesani eisque iure aequiparati, itemque Episcopi coadiutores, Episcopi auxiliares atque ceteri Episcopi titulares peculiari munere, sibi ab Apostolica Sede vel ab Episcoporum conferentia demandato, in eodem territorio fungentes; invitari quoque possunt Ordinarii alterius ritus, ita tamen ut votum tantum consultivum habeant, nisi Episcoporum conferentiae statuta aliud decernant.\n§ 2. Ceteri Episcopi titulares necnon Legatus Romani Pontificis non sunt de iure membra Episcoporum conferentiae.","en":"§1. To a conference of bishops belong by the law itself all diocesan bishops in the territory, those equivalent to them in law, coadjutor bishops, auxiliary bishops, and other titular bishops who perform in the same territory a special function entrusted to them by the Apostolic See or conference of bishops. Ordinaries of another rite can also be invited though in such a way that they have only a consultative vote unless the statutes of the conference of bishops decree otherwise.\n§2. Other titular bishops and the legate of the Roman Pontiff are not by law members of a conference of bishops.","fr":"§ 1. Font partie de plein droit de la conférence des Évêques tous les Évêques diocésains du territoire et tous ceux qui leur sont équiparés en droit, ainsi que les Évêques coadjuteurs, les Évêques auxiliaires et les autres Évêques titulaires chargés dans le même territoire d'une fonction particulière qui leur a été confiée par le Siège Apostolique ou par la conférence des Évêques; peuvent aussi être invités les Ordinaires d'un autre rite, de telle sorte cependant qu'ils n'aient qu'un vote consultatif, à moins que les statuts de la conférence des Évêques n'en décident autrement.\n§ 2. Les autres Évêques titulaires ainsi que le Légat du Pontife Romain ne sont pas membres de droit de la conférences des Évêques.","it":"§1. Appartengono alla Conferenza Episcopale per il diritto stesso tutti i Vescovi diocesani del territorio e quelli che nel diritto sono loro equiparati; inoltre i Vescovi coadiutori, i Vescovi ausiliari e gli altri Vescovi titolari che esercitano in tale territorio uno speciale incarico loro affidato dalla Sede Apostolica o dalla Conferenza Episcopale; possono esservi invitati anche gli Ordinari di un altro rito, in modo tuttavia che abbiano soltanto voto consultivo, a meno che gli statuti della Conferenza Episcopale non stabiliscano diversamente.\n§2. Gli altri Vescovi titolari e il Legato del Romano Pontefice non sono membri di diritto della Conferenza Episcopale."}},{"canon":451,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quaelibet Episcoporum conferentia sua conficiat statuta, ab Apostolica Sede recognoscenda, in quibus, praeter alia, ordinentur conferentiae conventus plenarii habendi, et provideantur consilium Episcoporum permanens et secretaria generalis conferentiae atque alia etiam officia et commissiones quae iudicio conferentiae fini consequendo efficacius consulant.","en":"Each conference of bishops is to prepare its own statutes which must be reviewed by the Apostolic See and which are to organize, among other things, the plenary meetings of the conference which are to be held and to provide for a permanent council of bishops, a general secretariat of the conference, and also other offices and commissions which, in the judgment of the conference, more effectively help it to achieve its purpose.","fr":"Chaque conférence des Évêques élaborera ses propres statuts qui doivent être reconnus par le Siège Apostolique, dans lesquels il faut prévoir entre autres la tenue de l'assemblée plénière de la conférence et pourvoir au conseil permanent des Évêques et au secrétariat général de la conférence, ainsi qu'aux autres fonctions et commissions qui au jugement de la conférence favoriseront le mieux le but à poursuivre.","it":"Ogni Conferenza Episcopale elabori i propri statuti, che devono essere riveduti dalla Sede Apostolica; in essi, fra l'altro, vengano regolate le riunioni plenarie della Conferenza, si provveda alla costituzione del consiglio permanente, della segreteria generale della Conferenza e anche di altri uffici e commissioni che, a giudizio della Conferenza, contribuiscano più efficacemente al conseguimento delle sue finalità."}},{"canon":452,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Quaelibet Episcoporum conferentia sibi eligat praesidem, determinet quisnam, praeside legitime impedito, munere pro-praesidis fungatur, atque secretarium generalem designet, ad normam statutorum.\n§ 2. Praeses conferentiae, atque eo legitime impedito pro-praeses, non tantum Episcoporum conferentiae conventibus generalibus, sed etiam consilio permanenti praeest.","en":"§1. Each conference of bishops is to elect a president for itself, is to determine who is to perform the function of pro-president when the president is legitimately impeded, and is to designate a general secretary, according to the norm of the statutes.\n§2. The president of a conference, and, when he is legitimately impeded, the pro-president, presides not only over the general meetings of the conference of bishops but also over the permanent council.","fr":"§ 1. Chaque conférence des Évêques élira son président, déterminera celui qui exercera la fonction de pro-président en cas d'empêchement légitime du président; elle désignera aussi le secrétaire général, selon les statuts.\n§ 2. Le président de la conférence et, s'il est légitimement empêché, le pro-président, préside non seulement les assemblées générales de la conférence des Évêques, mais aussi le conseil permanent.","it":"§1. Ogni Conferenza Episcopale si elegga il presidente, determini chi assume la funzione di propresidente se il presidente è legittimamente impedito e designi il segretario generale, a norma degli statuti.\n§2 Il presidente della conferenza e, se questi è legittimamente impedito, il propresidente, presiede non solo le riunioni generali della conferenza dei Vescovi, ma anche il consiglio permanente."}},{"canon":453,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Conventus plenarii Episcoporum conferentiae habeantur semel saltem singulis annis, et praetera quoties id postulent peculiaria adiuncta, secundum statutorum praescripta.","en":"Plenary meetings of a conference of bishops are to be held at least once each year and, in addition, whenever particular circumstances require it, according to the prescripts of the statutes.","fr":"L'assemblée plénière de la conférence des Évêques se réunira au moins une fois par an et, en outre, chaque fois que les circonstances particulières le demanderont, selon les dispositions des statuts.","it":"Le riunioni plenarie della Conferenza Episcopale si tengano almeno una volta all'anno e inoltre ogni volta che lo richiedano speciali circostanze, secondo le disposizioni degli statuti."}},{"canon":454,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Suffragium deliberativum in conventibus plenariis Episcoporum conferentiae ipso iure competit Episcopis dioecesanis eisque qui iure ipsis aequiparantur, necnon Episcopis coadiutoribus.\n§ 2. Episcopis auxiliaribus ceterisque Episcopis titularibus qui ad Episcoporum conferentiam pertinent, suffragium competit deliberativum aut consultivum, iuxta statutorumconferentiae praescripta; firmum tamen sit eis solis, de quibus in § 1, competere suffragium deliberativum, cum agitur de statutis conficiendis aut immutandis.","en":"§1. By the law itself, diocesan bishops, those who are equivalent to them in law, and coadjutor bishops have a deliberative vote in plenary meetings of a conference of bishops.\n§2. Auxiliary bishops and other titular bishops who belong to a conference of bishops have a deliberative or consultative vote according to the prescripts of the statutes of the conference. Nonetheless, only those mentioned in §1 have a deliberative vote in drawing up or changing the statutes.","fr":"§ 1. Le suffrage délibératif dans les assemblées plénières de la conférence des Évêques revient de plein droit aux Évêques diocésains ainsi qu'à ceux qui leur sont équiparés en droit, et également aux Évêques coadjuteurs.\n§ 2. Aux Évêques auxiliaires et aux autres Évêques titulaires qui font partie de la conférence des Évêques appartient le suffrage délibératif ou consultatif selon les dispositions des statuts de la conférence; il demeure cependant que, lorsqu'il s'agit d'élaborer ou de modifier les statuts, seuls ceux dont il s'agit au § 1 ont suffrage délibératif.","it":"§1. Nelle riunioni plenarie della Conferenza Episcopale per il diritto stesso il voto deliberativo compete ai Vescovi diocesani e a quelli che nel diritto sono loro equiparati, nonché ai Vescovi coadiutori.\n§2. Ai Vescovi ausiliari e ai Vescovi titolari che appartengono alla Conferenza Episcopale, compete il voto deliberativo oppure consultivo, secondo le disposizioni degli statuti della Conferenza; fermo restando tuttavia che il voto deliberativo compete solo a quelli di cui al §1, quando si tratta di elaborare o modificare gli statuti."}},{"canon":455,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcoporum conferentia decreta generalia ferre tantummodo potest in causis, in quibus ius universale id praescripserit aut peculiare Apostolicae Sedis mandatum sive motu proprio sive ad petitionem ipsius conferentiae id statuerit.\n§ 2. Decreta de quibus in § 1, ut valide ferantur in plenario conventu, per duas saltem ex tribus partibus suffragiorum Praesulum, qui voto deliberativo fruentes ad conferentiam pertinent, proferri debent, atque vim obligandi non obtinent, nisi ab Apostolica Sede recognita, legitime promulgata fuerint.\n§ 3. Modus promulgationis et tempus a quo decreta vim suam exserunt, ab ipsa Episcoporum conferentia determinantur.\n§ 4. In casibus in quibus nec ius universale nec peculiare Apostolicae Sedis mandatum potestatem, de qua in § 1, Episcoporum conferentiae concessit, singuli Episcopi dioecesani competentia integra manet, nec conferentia eiusve praeses nomine omnium Episcoporum agere valet, nisi omnes et singuli Episcopi consensum dederint.","en":"§1. A conference of bishops can only issue general decrees in cases where universal law has prescribed it or a special mandate of the Apostolic See has established it either motu proprio or at the request of the conference itself.\n§2. The decrees mentioned in §1, in order to be enacted validly in a plenary meeting, must be passed by at least a two thirds vote of the prelates who belong to the conference and possess a deliberative vote. They do not obtain binding force unless they have been legitimately promulgated after having been reviewed by the Apostolic See.\n§3. The conference of bishops itself determines the manner of promulgation and the time when the decrees take effect.\n§4. In cases in which neither universal law nor a special mandate of the Apostolic See has granted the power mentioned in §1 to a conference of bishops, the competence of each diocesan bishop remains intact, nor is a conference or its president able to act in the name of all the bishops unless each and every bishop has given consent.","fr":"§ 1. La conférence des Évêques ne peut porter de décrets généraux que pour les affaires dans lesquelles le droit universel l'a prescrit, ou lorsqu'une décision particulière du Siège Apostolique l'a déterminé de sa propre initiative ou à la demande de la conférence elle-même.\n§ 2. Pour que les décrets dont il s'agit au § 1 soient validement portés en assemblée plénière, ils doivent être rendus à la majorité des deux tiers au moins des suffrages des Prélats membres de la conférence ayant voix délibérative; ils n'entrent en vigueur que lorsqu'ils ont été promulgués légitimement après avoir été reconnus par le Siège Apostolique.\n§ 3. Le mode de promulgation et la date à partir de laquelle les décrets entrent en vigueur seront déterminés par la conférence des Évêques elle-même.\n§ 4. Dans les cas où ni le droit universel ni une décision particulière du Siège Apstolique ne concède à la conférence des Évêques le pouvoir dont il s'agit au § 1, la compétence de chaque Évêque diocésain demeure entière, et ni la conférence ni son président ne peuvent agir au nom de tous les Évêques, à moins que tous et chacun des Évêques n'aient donné leur consentement.","it":"§1. La Conferenza Episcopale può emanare decreti generali solamente nelle materie in cui lo abbia disposto il diritto universale, oppure lo stabilisce un mandato speciale della Sede Apostolica, sia\nmotu proprio\n, sia su richiesta della conferenza stessa.\n§2. Perché i decreti di cui al §1 siano emanati validamente, devono essere espressi nella riunione plenaria almeno mediante i due terzi dei voti dei Presuli che appartengono alla Conferenza con voto deliberativo, e non ottengono forza obbligante se non vengono legittimamente promulgati, dopo essere stati autorizzati dalla Sede Apostolica.\n§3. Il modo di promulgazione e il tempo in cui i decreti acquistano forza obbligante vengono determinati dalla stessa Conferenza Episcopale.\n§4. Nei casi in cui né il diritto universale né uno speciale mandato della Sede Apostolica abbiano concesso alla Conferenza Episcopale la potestà di cui al §1, rimane intatta la competenza di ogni singolo Vescovo diocesano e la Conferenza Episcopale o il suo presidente non hanno la capacità di agire in nome di tutti i Vescovi, a meno che tutti e singoli i Vescovi non abbiano dato il loro consenso."}},{"canon":456,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Absoluto conventu plenario Episcoporum conferentiae, relatio de actis conferentiae necnon eius decreta a praeside ad Apostolicam Sedem transmittantur, tum ut in eiusdem notitiam acta perferantur, tum ut decreta, si quae sint, ab eadem recognosci possint.","en":"When a plenary meeting of a conference of bishops has ended, the president is to send a report of the acts of the conference and its decrees to the Apostolic See so that the acts are brought to its notice and it can review the decrees if there are any.","fr":"Une fois l'assemblée plénière de la conférence des Évêques achevée, le rapport des actes de la conférence ainsi que ses décrets seront transmis par le président au Siège Apostolique tant pour porter les actes à sa connaissance que pour qu'il puisse reconnaître les décrets s'il y en a.","it":"Conclusa l'assemblea plenaria della Conferenza Episcopale, la relazione sugli atti della conferenza e i suoi decreti vengano trasmessi alla Sede Apostolica, sia per farle conoscere gli atti, sia perché i decreti, se ci sono, possano essere riveduti dalla stessa."}},{"canon":457,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consilii Episcoporum permanentis est curae, ut res in plenario conventu conferentiae agendae praeparentur et decisiones in conventu plenario statutae debite exsecutioni mandentur; eiusdem etiam est alia negotia peragere, quae ipsi ad normam statutorum committuntur.","en":"It is for the permanent council of bishops to take care that the agenda for a plenary session of a conference is prepared and that decisions made in plenary session are properly executed. It is also for the council to take care of other affairs which are entrusted to it according to the norm of the statutes.","fr":"Il revient au conseil permanent des Évêques de veiller à la préparation des affaires à traiter en assemblée plénière de la conférence et à la mise à exécution des décisions prises en assemblée plénière; il lui revient aussi de traiter les autres affaires qui lui sont confiées selon les statuts.","it":"Spetta al consiglio permanente dei Vescovi curare che vengano preparate le questioni da trattare nell'assemblea plenaria della conferenza e che siano fatte debitamente eseguire le decisioni prese in essa; spetta pure al medesimo trattare gli altri affari che gli vengono affidati, a norma degli statuti."}},{"canon":458,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Secretariae generalis est:\n1° relationem componere actorum et decretorum conventus plenarii conferentiae necnon actorum consilii Episcoporum permanentis, et eadem cum omnibus conferentiae membris communicare itemque alia acta conscribere, quae ipsi a conferentiae praeside aut a consilio permanenti componenda committuntur;\n2° communicare cum Episcoporum conferentiis finitimis acta et documenta quae a conferentia in plenario conventu aut a consilio Episcoporum permanenti ipsis transmitti statuuntur.","en":"It is for the general secretariat:\n1/ to prepare a report of the acts and decrees of a plenary meeting of a conference and the acts of the permanent council of bishops, to communicate the same to all the members of the conference, and to draw up other acts whose preparation the president of the conference or the permanent council entrusts to the general secretary;\n2/ to communicate to neighboring conferences of bishops the acts and documents which the conference in plenary meeting or the permanent council of bishops decides to send to them.","fr":"Il revient au secrétariat général:\n1 de rédiger les rapports des actes et des décrets de l'assemblée plénière de la conférence ainsi que des actes du conseil permanent des Évêques et de les communiquer à tous les membres de la conférence, de dresser aussi les autres actes dont la rédaction lui a été confiée par le président de la conférence ou par le conseil permanent;\n2 de communiquer aux conférences des Évêques voisines, les actes et documents que la conférence en assemblée plénière ou le conseil permanent des Évêques ont décidé de leur transmettre.","it":"Spetta alla segreteria generale:\n1) stendere la relazione degli atti e dei decreti dell'assemblea plenaria della conferenza e degli atti del consiglio permanente e comunicarla a tutti i membri della conferenza, stendere inoltre gli altri atti commissionati ad essa dal presidente della conferenza o dal consiglio permanente;\n2) comunicare alle Conferenze Episcopali confinanti gli atti e i documenti che la Conferenza nell'assemblea plenaria o il consiglio permanente hanno stabilito di trasmettere loro."}},{"canon":459,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Foveantur relationes inter Episcoporum conferentias, praesertim viciniores, ad maius bonum promovendum ac tuendum.\n§ 2. Quoties vero actiones aut rationes a conferentiis ineuntur formam internationalem praeseferentes, Apostolica Sedes audiatur oportet.\n\nDE INTERNA ORDINATIONE\nECCLESIARUM PARTICULARIUM\nCAPUT I\nDE SYNODO DIOECESANA","en":"§1. Relations between conferences of bishops, especially neighboring ones, are to be fostered in order to promote and protect the greater good.\n§2. Whenever conferences enter into actions or programs having an international character, however, the Apostolic See must be heard.","fr":"§ 1. Les relations entre les conférences des Évêques, surtout entre les conférences voisines, seront favorisées dans le but de promouvoir et d'assurer un plus grand bien.\n§ 2. Chaque fois, néanmoins, que les conférences entreprennent des actions ou abordent des sujets à caractère international, il faut que le Siège Apostolique soit entendu.","it":"§1. Si favoriscano le relazioni fra le Conferenze Episcopali, soprattutto viciniori, per la promozione e la tutela del bene maggiore.\n§2. Ogni qualvolta però le Conferenze intraprendono attività o modi di procedere che assumono un carattere internazionale, è necessario che venga sentita la Sede Apostolica."}},{"canon":460,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodus dioecesana est coetus delectorum sacerdotum aliorumque christifidelium Ecclesiae particularis, qui in bonum totius communitatis dioecesanae Episcopo dioecesano adiutricem operam praestant, ad normam canonum qui sequuntur.","en":"A diocesan synod is a group of selected priests and other members of the Christian faithful of a particular church who offer assistance to the diocesan bishop for the good of the whole diocesan community according to the norm of the following canons.","fr":"Le synode diocésain est la réunion des prêtres et des autres fidèles de l'Église particulière choisis pour apporter leur concours à l'Évêque diocésain pour le bien de la communauté diocésaine tout entière, selon les canons suivants.","it":"Il sinodo diocesano è l'assemblea di sacerdoti e di altri fedeli della Chiesa particolare, scelti per prestare aiuto al Vescovo diocesano in ordine al bene di tutta la comunità diocesana, a norma dei canoni seguenti."}},{"canon":461,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Synodus dioecesana in singulis Ecclesiis particularibus celebretur cum, iudicio Episcopi dioecesani et audito consilio presbyterali, adiuncta id suadeant.\n§ 2. Si Episcopus plurium dioecesium curam habet, aut unius curam habet uti Episcopus proprius, alterius vero uti Administrator, unam synodum dioecesanam ex omnibus dioecesibus sibi commissis convocare potest.","en":"§1. A diocesan synod is to be celebrated in individual particular churches when circumstances suggest it in the judgment of the diocesan bishop after he has heard the presbyteral council.\n§2. If a bishop has the care of several dioceses or has the care of one as the proper bishop but of another as administrator, he can convoke one diocesan synod for all the dioceses entrusted to him.","fr":"§ 1. Le synode diocésain sera célébré dans chaque Église particulière lorsque, au jugement de l'Évêque diocésain et après que celui-ci ait entendu le conseil presbytéral, les circonstances le suggéreront.\n§ 2. Si un Évêque a la charge de plusieurs diocèses, ou s'il y a la charge de l'un comme Évêque propre mais d'un autre comme Administrateur, il peut, de tous les diocèses qui lui sont confiés, convoquer un seul synode diocésain.","it":"§1. Il sinodo diocesano si celebri nelle singole Chiese particolari quando, a giudizio del Vescovo diocesano e sentito il consiglio presbiterale, le circostanze lo suggeriscano.\n§2. Se il Vescovo ha la cura di più diocesi oppure ha la cura di una come Vescovo proprio e di un'altra come Amministratore, può convocare un solo sinodo diocesano da tutte le diocesi affidategli."}},{"canon":462,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Synodum dioecesanam convocat solus Episcopus dioecesanus, non autem qui ad interim dioecesi praeest.\n§ 2. Synodo dioecesanae praeest Episcopus dioecesanus, qui tamen Vicarium generalem aut Vicarium episcopalem pro singulis sessionibus synodi ad hoc officium implendum delegare potest.","en":"§1. The diocesan bishop alone convokes a diocesan synod, but not one who temporarily presides over a diocese.\n§2. The diocesan bishop presides over a diocesan synod. He can, however, delegate a vicar general or episcopal vicar to fulfill this responsibility for individual sessions of the synod.","fr":"§ 1. Seul l'Évêque diocésain convoque le synode diocésain, mais non pas celui qui gouverne le diocèse par intérim.\n§ 2. L'Évêque diocésain préside le synode diocésain; il peut cependant, pour chacune des sessions du synode, déléguer le Vicaire général ou un Vicaire épiscopal pour remplir cet office.","it":"§1. Convoca il sinodo diocesano solo il Vescovo diocesano, non chi presiede la diocesi interinalmente.\n§2. Presiede il sinodo diocesano il Vescovo diocesano, il quale tuttavia può delegare il Vicario generale o il Vicario episcopale, a svolgere tale ufficio per le singole sessioni del sinodo."}},{"canon":463,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad synodum dioecesanam vocandi sunt uti synodi sodales eamque participandi obligatione tenentur:\n1° Episcopus coadiutor atque Episcopi auxiliares;\n2° Vicarii generales et Vicarii episcopales, necnon Vicarius iudicialis;\n3° canonici ecclesiae cathedralis;\n4° membra consilii presbyteralis;\n5° christifideles laici, etiam sodales institutorum vitae consecratae, a consilio pastorali eligendi, modo et numero ab Episcopo dioecesano determinandis, aut, ubi hoc consilium non exstet, ratione ab Episcopo dioecesano determinata;\n6° rector seminarii dioecesani maioris;\n7° vicarii foranei;\n8° unus saltem presbyter ex unoquoque vicariatu foraneo eligendus ab omnibus qui curam animarum inibi habeant; item eligendus est alius presbyter qui, eodem impedito, in eius locum substituatur;\n9° aliqui Superiores institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae, quae in dioecesi domum habent, eligendi numero et modo ab Episcopo dioecesano determinatis.\n§ 2. Ad synodum dioecesanam ab Episcopo dioecesano vocari uti synodi sodales possunt alii quoque, sive clerici, sive institutorum vitae consecratae sodales, sive christifideles laici.\n§ 3. Ad synodum dioecesanam Episcopus dioecesanus, si id opportunum duxerit, invitare potest uti observatores aliquos ministros aut sodales Ecclesiarum vel communitatum ecclesialium, quae non sunt in plena cum Ecclesia catholica communione.","en":"§1. The following must be called to a diocesan synod as members of the synod and are obliged to participate in it:\n1/ a coadjutor bishop and auxiliary bishops;\n2/ vicars general, episcopal vicars, and the judicial vicar;\n3/ canons of the cathedral church;\n4/ members of the presbyteral council;\n5/ lay members of the Christian faithful, even members of institutes of consecrated life, chosen by the pastoral council in a manner and number to be determined by the diocesan bishop or, where this council does not exist, in a manner determined by the diocesan bishop;\n6/ the rector of the diocesan major seminary;\n7/ vicars forane;\n8/ at least one presbyter from each vicariate forane, chosen by all those who have the care of souls there; also another presbyter must be chosen who, if the first is impeded, is to take his place;\n9/ some superiors of religious institutes and of societies of apostolic life which have a house in the diocese, chosen in a number and manner determined by the diocesan bishop.\n§2. The diocesan bishop can also call others to a diocesan synod as members of the synod; they can be clerics, members of institutes of consecrated life, or lay members of the Christian faithful.\n§3. If the diocesan bishop has judged it opportune, he can invite as observers to the diocesan synod other ministers or members of Churches or ecclesial communities which are not in full communion with the Catholic Church.","fr":"§ 1. Doivent être appelés au synode diocésain comme membres du synode et sont tenus par l'obligation d'y participer:\n1 l'Évêque coadjuteur et les Évêques auxiliaires;\n2 les Vicaires généraux et les Vicaires épiscopaux, ainsi que le Vicaire judiciaire;\n3 les chanoines de l'Église cathédrale;\n4 les membres du conseil presbytéral;\n5 des fidèles laïcs même membres d'instituts de vie consacrée, à élire par le conseil pastoral, de la manière et en nombre à déterminer par l'Évêque diocésain, ou bien, là où ce conseil n'existe pas, selon les dispositions établies par l'Évêque diocésain;\n6 le recteur du grand séminaire diocésain;\n7 les vicaires forains;\n8 au moins un prêtre de chaque vicariat forain à élire par tous ceux qui y ont charge d'âmes; un autre prêtre, qui le remplacera en cas d'empêchement, devra aussi être élu;\n9 des Supérieurs des instituts religieux et des sociétés de vie apostolique qui ont une maison dans le diocèse, à élire en nombre et de la manière fixée par l'Évêque diocésain.\n§ 2. Peuvent aussi être appelés au synode diocésain par l'Évêque diocésain comme membres du synode, d'autres personnes, clercs, membres d'instituts de vie consacrée ou laïcs.\n§ 3. S'il le juge opportun, l'Évêque diocésain peut inviter au synode diocésain comme observateurs des ministres ou des membres d'Églises ou de communautés ecclésiales qui ne sont pas en pleine communion avec l'Église catholique.","it":"§1. Al sinodo diocesano devono essere chiamati in qualità di membri e sono tenuti all'obbligo di parteciparvi:\n1) il Vescovo coadiutore e i Vescovi ausiliari;\n2) i Vicari generali e i Vicari episcopali, nonché il Vicario giudiziale;\n3) i canonici della chiesa cattedrale;\n4) i membri del consiglio presbiterale;\n5) i fedeli laici, anche membri di istituti di vita consacrata, eletti dal consiglio pastorale nel modo e nel numero da determinarsi dal Vescovo diocesano, oppure, dove tale consiglio non esiste, secondo i criteri determinati dal Vescovo diocesano;\n6) il rettore del seminario maggiore diocesano;\n7) i vicari foranei;\n8) almeno un presbitero eletto in ciascun vicariato foraneo da tutti coloro che ivi hanno cura d'anime; inoltre deve essere eletto un altro presbitero che lo sostituisca se il primo è impedito;\n9) alcuni Superiori degli istituti religiosi e delle società di vita apostolica che hanno la casa nella diocesi, i quali devono essere eletti nel numero e nel modo determinati dal Vescovo diocesano.\n§2. Al sinodo diocesano possono essere chiamati in qualità di membri anche altri, sia chierici, sia membri di istituti di vita consacrata, sia fedeli laici.\n§3. Il Vescovo diocesano, se lo ritiene opportuno, può invitare come osservatori alcuni ministri o membri di Chiese o comunità ecclesiali che non sono nella piena comunione con la Chiesa cattolica."}},{"canon":464,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Synodo sodalis, si legitimo detineatur impedimento, non potest mittere procuratorem qui ipsius nomine eidem intersit; Episcopum vero dioecesanum de hoc impedimento certiorem faciat.","en":"If a member of the synod is prevented by a legitimate impediment, the member cannot send a proxy to attend it in his or her name. The member, however, is to inform the diocesan bishop of this impediment.","fr":"Si un membre du synode est retenu par un empêchement légitime, il ne peut envoyer un procureur qui y assisterait en son nom; mais il fera connaître cet empêchement à l'Évêque diocésain.","it":"Un membro del sinodo, se è trattenuto da legittimo impedimento, non può inviare un procuratore che vi partecipi in suo nome; avverta però il Vescovo diocesano di tale impedimento."}},{"canon":465,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Propositae quaestiones omnes liberae sodalium disceptationi in synodi sessionibus subiciantur.","en":"All proposed questions are subject to the free discussion of the members during sessions of the synod.","fr":"Toutes les questions proposées seront soumises à la libre discussion des membres dans les sessions du synode.","it":"Tutte le questioni proposte siano sottomesse alla libera discussione dei membri nelle sessioni del sinodo."}},{"canon":466,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Unus in synodo dioecesana legislator est Episcopus dioecesanus, aliis synodi sodalibus voto tantummodo consultivo gaudentibus unus ipse synodalibus declarationibus et decretis subscribit, quae eius auctoritate tantum publici iuris fieri possunt.","en":"The only legislator in a diocesan synod is the diocesan bishop; the other members of the synod possess only a consultative vote. Only he signs the synodal declarations and decrees, which can be published by his authority alone.","fr":"Dans le synode diocésain l'Évêque diocésain est l'unique législateur, les autres membres du synode ne possédant que voix consultative; lui-même signe seul les déclarations et les décrets du synode qui ne peuvent être publiés que par son autorité.","it":"Nel sinodo diocesano l'unico legislatore è il Vescovo diocesano, mentre gli altri membri del sinodo hanno solamente voto consultivo; lui solo sottoscrive le dichiarazioni e i decreti sinodali, che possono essere resi pubblici soltanto per la sua autorità."}},{"canon":467,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus textus declarationum ac decretorum synodalium communicet cum Metropolita necnon cum Episcoporum conferentia.","en":"The diocesan bishop is to communicate the texts of the synodal declarations and decrees to the metropolitan and the conference of bishops.","fr":"L'Évêque diocésain communiquera le texte des déclarations et des décrets du synode au Métropolitain ainsi qu'à la conférence des Évêques.","it":"Il Vescovo diocesano comunichi al Metropolita e alla Conferenza Episcopale i testi delle dichiarazioni e dei decreti sinodali."}},{"canon":468,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopo dioecesano competit pro suo prudenti iudicio synodum dioecesanam suspendere necnon dissolvere.\n§ 2. Vacante vel impedita sede episcopali, synodus dioecesana ipso iure intermittitur, donec Episcopus dioecesanus, qui succedit, ipsam continuari decreverit aut eandem extinctam declaraverit.\nCAPUT II\nDE CURIA DIOECESANA","en":"§1. The diocesan bishop is competent to suspend or dissolve a diocesan synod according to his prudent judgment.\n§2. When an episcopal see is vacant or impeded, a diocesan synod is interrupted by the law itself until the succeeding diocesan bishop has decided that it is to be continued or has declared it terminated.\nCHAPTER II.\nTHE DIOCESAN CURIA","fr":"§ 1. Il revient au jugement prudent de l'Évêque diocésain de suspendre ou de dissoudre le synode diocésain.\n§ 2. Le siège épiscopal devenant vacant ou empêché, le synode diocésain est suspendu de plein droit jusqu'à ce que l'Évêque diocésain, successeur au siège, ait décidé qu'il soit poursuivi, ou déclaré qu'il soit clos.","it":"§1. Spetta al Vescovo diocesano, secondo il suo prudente giudizio, sospendere e sciogliere il sinodo diocesano.\n§2. Quando la sede episcopale è vacante o impedita, il sinodo diocesano si interrompe per il diritto stesso finché il Vescovo diocesano che gli succede non decreti che esso venga continuato oppure non lo dichiari estinto."}},{"canon":469,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Curia dioecesana constat illis institutis et personis, quae Episcopo operam praestant in regimine universae dioecesis, praesertim in actione pastorali dirigenda, in administratione dioecesis curanda, necnon in potestate iudiciali exercenda.","en":"The diocesan curia consists of those institutions and persons which assist the bishop in the governance of the whole diocese, especially in guiding pastoral action, in caring for the administration of the diocese, and in exercising judicial power.","fr":"La curie diocésaine se compose des organismes et des personnes qui prêtent leur concours à l'Évêque dans le gouvernement du diocèse tout entier, surtout dans la direction de l'action pastorale, dans l'administration du diocèse, ainsi que dans l'exercice du pouvoir judiciaire.","it":"La curia diocesana consta degli organismi e delle persone che aiutano il Vescovo nel governo di tutta la diocesi, soprattutto nel dirigere l'attività pastorale, nel curare l'amministrazione della diocesi come pure nell'esercitare la potestà giudiziaria."}},{"canon":470,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nominatio eorum, qui officia in curia dioecesana exercent, spectat ad Episcopum dioecesanum.","en":"The appointment of those who exercise offices in the diocesan curia pertains to the diocesan bishop.","fr":"La nomination de ceux qui occupent des offices dans la curie diocésaine incombe à l'Évêque diocésain.","it":"La nomina di coloro che esercitano un ufficio nella curia diocesana spetta al Vescovo diocesano."}},{"canon":471,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Omnes qui ad officia in curia admittuntur debent:\n1° promissionem emittere de munere fideliter adimplendo, secundum rationem iure vel ab Episcopo determinatam;\n2° secretum servare intra fines et secundum modum iure aut ab Episcopo determinatos.","en":"All those who are admitted to offices in the curia must:\n1/ promise to fulfill their function faithfully according to the manner determined by law or by the bishop;\n2/ observe secrecy within the limits and according to the manner determined by law or by the bishop.","fr":"Toutes les personnes qui reçoivent un office à la curie doivent:\n1 promettre d'accomplir fidèlement leur charge selon la règle fixée par le droit ou par l'Évêque;\n2 garder le secret dans les limites et selon les modalités fixées par le droit ou par l'Évêque.","it":"Tutti coloro che sono ammessi agli uffici della curia devono:\n1) promettere di adempiere fedelmente l'incarico secondo le modalità determinate dal diritto o dal Vescovo;\n2) osservare il segreto nei limiti e secondo le modalità determinate dal diritto o dal Vescovo."}},{"canon":472,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Circa causas atque personas quae in curia ad exercitium potestatis iudicalis pertinent, serventur praescripta Libri VII\nDe processibus\nde iis autem quae ad administrationem dioecesis spectant, serventur praescripta canonum qui sequuntur.","en":"The prescripts of Book VII, Processes, are to be observed regarding cases and persons which belong to the exercise of judicial power in the curia. The prescripts of the following canons, however, are to be observed regarding those things which pertain to the administration of the diocese.","fr":"Pour ce qui est des causes et des personnes qui dans la curie relèvent de l'exercice du pouvoir judiciaire, les dispositions du livre VII sur Les procès seront observées; pour les causes et les personnes qui relèvent de l'administration du diocèse, les dispositions des canons suivants seront observées.","it":"Circa le cause e le persone che, nella curia, si riferiscono all'esercizio della potestà giudiziaria, si osservino le prescrizioni del\nLibro VII,\nI processi\n; in ordine a ciò che riguarda l'amministrazione della diocesi, si osservino le disposizioni dei canoni seguenti."}},{"canon":473,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus curare debet ut omnia negotia quae ad universae dioecesis administrationem pertinent, debite coordinentur et ad bonum portionis populi Dei sibi commissae aptius procurandum ordinentur.\n§ 2. Ipsius Episcopi dioecesani est coordinare actionem pastoralem Vicariorum sive generalium sive episcopalium; ubi id expendiat, nominari potest Moderator curiae, qui sacerdos sit oportet, cuius est sub Episcopi auctoritate ea coordinare quae ad negotia administrativa tractanda attinent, itemque curare ut ceteri curiae addicti officium sibi commissum rite adimpleant.\n§ 3. Nisi locorum adiuncta iudicio Episcopi aliud suadeant, Moderator curiae nominetur Vicarius generalis aut, si plures sint, unus ex Vicariis generalibus.\n§ 4. Ubi id expedire iudicaverit, Episcopus, ad actionem pastoralem aptius fovendam, constituere potest consilium episcopale, constans scilicet Vicariis generalibus et Vicariis episcopalibus.","en":"§1. A diocesan bishop must take care that all the affairs which belong to the administration of the whole diocese are duly coordinated and are ordered to attain more suitably the good of the portion of the people of God entrusted to him.\n§2. It is for the diocesan bishop himself to coordinate the pastoral action of the vicars general or episcopal vicars. Where it is expedient, a moderator of the curia can be appointed who must be a priest and who, under the authority of the bishop, is to coordinate those things which pertain to the treatment of administrative affairs and to take care that the other members of the curia properly fulfill the office entrusted to them.\n§3. Unless in the judgment of the bishop local circumstances suggest otherwise, the vicar general or if there are several, one of the vicars general, is to be appointed moderator of the curia.\n§4. Where the bishop has judged it expedient, he can establish an episcopal council, consisting of the vicars general and episcopal vicars, to foster pastoral action more suitably.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain doit veiller à ce que toutes les affaires qui concernent l'administration du diocèse tout entier soient convenablement coordonnées et organisées afin d'assurer le mieux possible le bien de la portion du peuple de Dieu qui lui est confiée.\n§ 2. Il revient à l'Évêque diocésain lui-même de coordonner l'action pastorale des Vicaires généraux ou épiscopaux; là où c'est opportun, un Modérateur de la curie qui doit être prêtre peut être nommé; il revient à ce dernier, sous l'autorité de l'Évêque, de coordonner ce qui touche la conduite des affaires administratives, et de veiller aussi à ce que les autres membres de la curie accomplissent convenablement l'office qui leur est confié.\n§ 3. À moins que les circonstances locales ne suggèrent autre chose, au jugement de l'Évêque, le Vicaire général sera nommé Modérateur de la curie, ou l'un des Vicaires généraux s'il y en a plusieurs.\n§ 4. Là où il le jugera bon, l'Évêque, pour mieux favoriser l'action pastorale, peut constituer un conseil épiscopal composé des Vicaires généraux et des Vicaires épiscopaux.","it":"§1. Il Vescovo diocesano deve curare che tutti gli affari inerenti all'amministrazione di tutta la diocesi siano debitamente coordinati e diretti a procurare nel modo più opportuno il bene della porzione di popolo di Dio che gli è affidata.\n§2. Spetta allo stesso Vescovo diocesano coordinare l'attività pastorale dei Vicari generali ed episcopali; dove risulta conveniente, può essere nominato il Moderatore di curia, che deve essere un sacerdote e al quale spetta, sotto l'autorità del Vescovo, di coordinare le attività che riguardano gli affari amministrativi da trattare, come pure di curare che gli altri addetti alla curia svolgano fedelmente l'ufficio loro affidato.\n§3. Se le situazioni locali, a giudizio del Vescovo, non suggeriscono diversamente, sia nominato Moderatore di curia il Vicario generale oppure, se sono più di uno, uno dei Vicari generali.\n§4. Quando lo ritiene opportuno, il Vescovo, per favorire maggiormente l'attività pastorale, può costituire un consiglio episcopale, composto cioè dai Vicari generali e dai Vicari episcopali."}},{"canon":474,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Acta curiae quae effectum iuridicum habere nata sunt, subscribi debent ab Ordinario a quo emanant, et quidem ad validitatem, ac simul a curiae cancellario vel notario; cancellarius vero Moderatorem curiae de actis certiorem facere tenetur.\nArt. 1\nDE VICARIIS GENERALIBUS\nET EPISCOPALIBUS","en":"For validity, acts of the curia which are to have juridic effect must be signed by the ordinary from whom they emanate; they must also be signed by the chancellor of the curia or a notary. The chancellor, moreover, is bound to inform the moderator of the curia concerning such acts.\nArt. 1.\nVICARS GENERAL AND EPISCOPAL VICARS","fr":"Les actes de la curie destinés à avoir effet juridique doivent être signés par l'Ordinaire dont ils émanent, et ceci pour la validité, et en même temps par le chancelier de la curie ou par un un notaire; mais le chancelier doit faire connaître les actes au Modérateur de la curie.","it":"Gli atti di curia che hanno per loro natura effetto giuridico, devono essere sottoscritti dall'Ordinario da cui provengono, anche in ordine alla validità, e nello stesso tempo devono essere sottoscritti dal cancelliere o dal notaio di curia; il cancelliere poi è tenuto ad informare degli atti il Moderatore di curia."}},{"canon":475,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In unaquaque dioecesi constituendus est ab Episcopo dioecesano Vicariu generalis, qui potestate ordinaria ad normam canonum qui sequuntur instructus, ipsum in universae dioecesis regimine adiuvet.\n§ 2. Pro regula generali habeatur ut unus constituatur Vicarius generalis, nisi dioecesis amplitudo vel incolarum numerus aut aliae rationes pastorales aliud suadeant.","en":"§1. In each diocese the diocesan bishop must appoint a vicar general who is provided with ordinary power according to the norm of the following canons and who is to assist him in the governance of the whole diocese.\n§2. As a general rule, one vicar general is to be appointed unless the size of the diocese, the number of inhabitants, or other pastoral reasons suggest otherwise.","fr":"§ 1. Dans chaque diocèse un Vicaire général doit être constitué par l'Évêque diocésain: muni du pouvoir ordinaire selon les canons suivants, il aide l'Évêque lui-même dans le gouvernement du diocèse tout entier.\n§ 2. En règle générale, un seul Vicaire général sera constitué, à moins que l'étendue du diocèse ou le nombre d'habitants ou d'autres raisons pastorales ne conseillent autre chose.","it":"§1. In ogni diocesi il Vescovo diocesano deve costituire il Vicario generale affinché, con la potestà ordinaria di cui è munito a norma dei canoni seguenti, presti il suo aiuto al Vescovo stesso nel governo di tutta la diocesi.\n§2. Come regola generale, venga costituito un solo Vicario generale, a meno che l'ampiezza della diocesi o il numero degli abitanti oppure altre ragioni pastorali non suggeriscano diversamente."}},{"canon":476,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quoties rectum dioecesis regimen id requirat, constitui etiam possunt ab Episcopo dioecesano unus vel plures Vicarii episcopales, qui nempe aut in determinata dioecesis parte aut in certo negotiorum genere aut quoad fideles determinati ritus vel certi personarum coetus, eadem gaudent potestate ordinaria, quae iure universali Vicario generali competit, ad normam canonum qui sequuntur.","en":"Whenever the correct governance of a diocese requires it, the diocesan bishop can also appoint one or more episcopal vicars, namely, those who in a specific part of the diocese or in a certain type of affairs or over the faithful of a specific rite or over certain groups of persons possess the same ordinary power which a vicar general has by universal law, according to the norm of the following canons.","fr":"Chaque fois que le bon gouvernement du diocèse le demande, un ou plusieurs Vicaires épiscopaux peuvent aussi être constitués par l'Évêque diocésain: ils possèdent alors pour une partie déterminée du diocèse, ou pour une certaine catégorie d'affaires, ou bien pour des fidèles d'un rite déterminé ou appartenant à un groupe de personnes donné, le même pouvoir ordinaire que le droit universel accorde au Vicaire général, selon les canons suivants.","it":"Ogni qualvolta lo richieda il buon governo della diocesi, possono essere costituiti dal Vescovo diocesano anche uno o più Vicari episcopali; essi hanno la stessa potestà ordinaria che, per diritto universale, a norma dei canoni seguenti, spetta al Vicario generale, o per una parte determinata della diocesi, o per un genere determinato di affari, o in rapporto ai fedeli di un determinato rito o di un ceto determinato di persone."}},{"canon":477,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicarius generalis et episcopalis libere ab Episcopo dioecesano nominantur et ab ipso libere removeri possunt, firmo praescripto","en":"§1. The diocesan bishop freely appoints a vicar general and an episcopal vicar and can freely remove them, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Le Vicaire général et le Vicaire épiscopal sont nommés librement par l'Évêque diocésain et ils peuvent être écartés librement par lui, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Il Vicario generale e il Vicario episcopale vengono nominati liberamente dal Vescovo diocesano e da lui possono essere liberamente rimossi, fermo restando il disposto del"}},{"canon":478,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicarius generalis et episcopalis sint sacerdotes annos nati non minus triginta, in iure canonico aut theologia doctores vel licentiati vel saltem in iisdem disciplinis vere periti, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia commendati.\n§ 2. Vicarii generalis et episcopalis munus componi non potest cum munere canonici paenitentiarii, neque committi consanguineis Episcopi usque ad quartum gradum.","en":"§1. A vicar general and an episcopal vicar are to be priests not less than thirty years old, doctors or licensed in canon law or theology or at least truly expert in these disciplines, and recommended by sound doctrine, integrity, prudence, and experience in handling matters.\n§2. The function of vicar general and episcopal vicar can neither be coupled with the function of canon penitentiary nor be entrusted to blood relatives of the bishop up to the fourth degree.","fr":"§ 1. Le Vicaire général et le Vicaire épiscopal seront prêtres, âgés d'au moins trente ans, docteurs ou licenciés en droit canonique ou en théologie, ou du moins vraiment compétents dans ces disciplines, recommandables par leur saine doctrine, leur vertu, leur prudence et leur expérience dans la conduite des affaires.\n§ 2. La fonction de Vicaire général et de Vicaire épiscopal ne peut être cumulée avec celle de chanoine pénitencier, ni confiée à des consanguins de l'Évêque jusqu'au quatrième degré.","it":"§1. Il Vicario generale ed episcopale siano sacerdoti di età non inferiore a trent'anni, dottori o licenziati in diritto canonico o teologia oppure almeno veramente esperti in tali discipline, degni di fiducia per sana dottrina, rettitudine, saggezza ed esperienza nel trattare gli affari.\n§2. L'ufficio di Vicario generale ed episcopale non è compatibile con l'ufficio di canonico penitenziere; inoltre non si può affidare tale ufficio a consanguinei del Vescovo fino al quarto grado."}},{"canon":479,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicario generali, vi officii, in universa dioecesi competit potestas exsecutiva quae ad Episcopum dioecesanum iure pertinet, ad ponendos scilicet omnes actus administrativos, iis tamen exceptis quos Episcopus sibi reservaverit vel qui ex iure requirant speciale Episcopi mandatum.\n§ 2. Vicario episcopali ipso iure eadem competit potestas de qua in § 1, sed quoad determinatam territorii partem aut negotiorum genus aut fideles determinati ritus vel coetus tantum pro quibus constitutus est, iis causis exceptis quas Episcopus sibi aut Vicario generali reservaverit, aut quae ex iure requirunt speciale Episcopi mandatum.\n§ 3. Ad Vicarium generalem atque ad Vicarium episcopalem, intra ambitum eorum competentiae, pertinent etiam facultates habituales ab Apostolica Sede Episcopo concessae, necnon rescriptorum exsecutio, nisi aliud expresse cautum fuerit aut electa fuerit industria personae Episcopi dioecesani.","en":"§1. By virtue of office, the vicar general has the executive power over the whole diocese which belongs to the diocesan bishop by law, namely, the power to place all administrative acts except those, however, which the bishop has reserved to himself or which require a special mandate of the bishop by law.\n§2. By the law itself an episcopal vicar has the same power mentioned in §1 but only over the specific part of the territory or the type of affairs or the faithful of a specific rite or group for which he was appointed, except those cases which the bishop has reserved to himself or to a vicar general or which require a special mandate of the bishop by law.\n§3. Within the limit of their competence, the habitual faculties granted by the Apostolic See to the bishop and the execution of rescripts also pertain to a vicar general and an episcopal vicar, unless it has been expressly provided otherwise or the personal qualifications of the diocesan bishop were chosen.","fr":"§ 1. Au Vicaire général, en vertu de son office, revient dans le diocèse tout entier le pouvoir exécutif qui appartient de droit à l'Évêque diocésain, à savoir: poser tous les actes administratifs à l'exception cependant de ceux que l'Évêque se serait réservés ou qui requièrent selon le droit le mandat spécial de l'Évêque.\n§ 2. Au Vicaire épiscopal revient de plein droit le même pouvoir dont il s'agit au § 1, mais seulement pour une partie déterminée du territoire ou pour une catégorie d'affaires, pour des fidèles d'un rite déterminé ou d'un groupe pour lesquels il a été constitué, à l'exception des causes que l'Évêque se serait réservées ou qu'il aurait réservées au Vicaire général, ou qui requièrent selon le droit le mandat spécial de l'Évêque.\n§ 3. Au Vicaire général et au Vicaire épiscopal, dans la sphère de leur compétence, appartiennent aussi les facultés habituelles concédées à l'Évêque par le Siège Apostolique, ainsi que l'exécution des rescrits, sauf autre disposition expresse du droit, ou à moins que l'exécution n'ait été confiée à l'Évêque diocésain en raison de ses qualités personnelles.","it":"§1. Al Vicario generale compete, in forza dell'ufficio, la stessa potestà esecutiva su tutta la diocesi che, in forza del diritto, spetta al Vescovo diocesano, la potestà cioè di porre tutti gli atti amministrativi, ad eccezione di quelli che il Vescovo si è riservato oppure che richiedono, a norma del diritto, un mandato speciale del Vescovo.\n§2. Al Vicario episcopale compete, per il diritto stesso, la medesima potestà di cui nel §1, però circoscritta a quella determinata parte del territorio o a quel genere di affari o a quei fedeli di un rito determinato o di un gruppo soltanto, per i quali è stato costituito, fatta eccezione per quelle cause che il Vescovo ha riservato a sé o al Vicario generale, oppure che, a norma del diritto, richiedono un mandato speciale del Vescovo.\n§3. Spettano al Vicario generale e al Vicario episcopale, nell'ambito della propria competenza, anche le facoltà abituali concesse al Vescovo dalla Sede Apostolica, come pure l'esecuzione dei rescritti, a meno che espressamente non sia stato disposto in modo diverso o a meno che non sia stata scelta l'abilità specifica della persona del Vescovo diocesano."}},{"canon":480,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vicarius generalis et Vicarius episcopalis de praecipuis negotiis et gerendis et gestis Episcopo dioecesano referre debent, nec umquam contra voluntatem et mentem Episcopi dioecesani agant.","en":"A vicar general and an episcopal vicar must report to the diocesan bishop concerning the more important affairs which are to be handled or have been handled, and they are never to act contrary to the intention and mind of the diocesan bishop.","fr":"Le Vicaire général et le Vicaire épiscopal doivent rendre compte à l'Évêque diocésain tant des principales affaires à traiter que de celles déjà traitées, et ils n'agiront jamais contre la volonté et le sentiment de l'Évêque diocésain.","it":"Il Vicario generale e il Vicario episcopale devono riferire al Vescovo diocesano sulle principali attività programmate e attuate e inoltre non agiscano mai contro la sua volontà e il suo intendimento."}},{"canon":481,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Exspirat potestas Vicarii generalis et Vicarii episcopalis expleto tempore mandati, renuntiatione, itemque, salvis cann. 406 et 409, remotione eisdem ab Episcopo dioecesano intimata, atque sedis episcopalis vacatione.\n§ 2. Suspenso munere Episcopi dioecesani, suspenditur potestas Vicarii generalis et Vicarii episcopalis, nisi episcopali dignitate aucti sint.\nArt. 2\nDE CANCELLARIO ALIISQUE NOTARIIS\nET DE ARCHIVIS","en":"§1. The power of a vicar general and an episcopal vicar ceases at the expiration of the time of the mandate, by resignation, by removal made known to them by the diocesan bishop, without prejudice to cann. 406 and 409, and at the vacancy of the episcopal see.\n§2. When the function of the diocesan bishop is suspended, the power of a vicar general and an episcopal vicar is suspended also unless they are bishops.\nArt. 2.\nTHE CHANCELLOR, OTHER NOTARIES, AND THE ARCHIVES","fr":"§ 1. Le pouvoir du Vicaire général et du Vicaire épiscopal expire à la fin de la durée du mandat, par renonciation, ainsi que, restant saufs les cann. 406 et 409, par l'éloignement signifié par l'Évêque diocésain, et à la vacance du siège épiscopal.\n§ 2. Lorsque la charge de l'Évêque diocésain est suspendue, le pouvoir du Vicaire général et du Vicaire épiscopal est suspendu, à moins qu'ils ne soient revêtus de la dignité épiscopale.","it":"§1. La potestà del Vicario generale e del Vicario episcopale cessa allo scadere del mandato, con la rinuncia e, salvi restando i\ncann. 406\ne\n409\n, con la rimozione intimata loro dal Vescovo diocesano e inoltre quando la sede episcopale diviene vacante.\n§2. Mentre è sospeso l'ufficio del Vescovo diocesano, è sospesa anche la potestà del Vicario generale e del Vicario episcopale, a meno che non siano insigniti della dignità episcopale."}},{"canon":482,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In qualibet curia constituatur cancellarius, cuius praecipuum munus, nisi aliter iure particulari statuatur, est curare ut acta curiae redigantur et expediantur, atque eadem in curiae archivo custodiantur.\n§ 2. Si necesse videatur, cancellario dari potest adiutor, cui nomen sit vice-cancellarii.\n§ 3. Cancellarius necnon vice-cancellarius sunt eo ipso notarii et secretarii curiae.","en":"§1. In every curia a chancellor is to be appointed whose principal function, unless particular law establishes otherwise, is to take care that acts of the curia are gathered, arranged, and safeguarded in the archive of the curia.\n§2. If it seems necessary, the chancellor can be given an assistant whose title is to be vice-chancellor.\n§3. By reason of being chancellor and vice-chancellor they are notaries and secretaries of the curia.","fr":"§ 1. Dans chaque curie sera constitué un chancelier dont la fonction principale, à moins que le droit particulier n'en dispose autrement, est de veiller à ce que les actes de la curie soient rédigés et expédiés, et conservés aux archives de la curie.\n§ 2. Si cela paraît nécessaire, un adjoint peut être donné au chancelier qui portera le nom de vice-chancelier.\n§ 3. Le chancelier comme le vice-chancelier sont par le fait même notaires et secrétaires de la curie.","it":"§1. In ogni curia venga costituito il cancelliere il cui incarico principale, a meno che non sia stabilito altro dal diritto particolare, consiste nel provvedere che gli atti della curia siano redatti compiutamente, e siano custoditi nell'archivio della stessa.\n§2. Se si ritiene necessario, al cancelliere può essere dato un aiutante, con il nome di vice-cancelliere.\n§3. Il cancelliere e il vice-cancelliere sono per ciò stesso notai e segretari di curia."}},{"canon":483,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Praeter cancellarium, constitui possunt alii notarii, quorum quidem scriptura seu subscriptio publicam fidem facit quod attinet sive ad quaelibet acta, sive ad acta iudicialia dumtaxat, sive ad acta certae causae aut negotii tantum.\n§ 2. Cancellarius et notarii debent esse integrae famae et omni suspicione maiores; in causis quibus fama sacerdotis in discrimen vocari possit, notarius debet esse sacerdos.","en":"§1. Besides the chancellor, other notaries can be appointed whose writing or signature establishes authenticity for any acts, for judicial acts only, or for acts of a certain case or affair only.\n§2. The chancellor and notaries must be of unimpaired reputation and above all suspicion. In cases in which the reputation of a priest can be called into question, the notary must be a priest.","fr":"§ 1. Outre le chancelier, d'autres notaires peuvent être constitués dont l'attestation ou la signature font publiquement foi, en ce qui regarde tous les actes ou les actes judiciaires uniquement, ou seulement les actes d'une cause ou d'une affaire déterminées.\n§ 2. Le chancelier et les notaires doivent être de réputation intacte et au-dessus de tout soupçon; dans les causes où la réputation d'un prêtre pourrait être mise en question, le notaire doit être prêtre.","it":"§1. Oltre al cancelliere, possono essere costituiti altri notai, la cui scrittura o firma fa pubblica fede, e questo o per tutti gli atti, o per gli atti giudiziari solamente, o per gli atti di una causa determinata o di un negozio soltanto.\n§2. Il cancelliere e i notai devono essere di integra reputazione e al di sopra di ogni sospetto; nelle cause in cui può essere in discussione la fama di un sacerdote, il notaio deve essere sacerdote."}},{"canon":484,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Officium notariorum est:\n1° conscribere acta et instrumenta circa decreta, dispositiones, obligationes vel alia quae eorum operam requirunt;\n2° in scriptis fideliter redigere quae geruntur, eaque cum significatione loci, diei, mensis et anni subsignare;\n3° acta vel instrumenta legitime petenti ex regesto, servatis servandis, exhibere et eorum exempla cum autographo conformia declarare.","en":"It is the duty of notaries:\n1/ to draw up the acts and instruments regarding decrees, dispositions, obligations, or other things which require their action;\n2/ to record faithfully in writing what has taken place and to sign it with a notation of the place, day, month, and year;\n3/ having observed what is required, to furnish acts or instruments to one who legitimately requests them from the records and to declare copies of them to be in conformity with the original.","fr":"L'office des notaires est:\n1 de rédiger les actes et les documents juridiques concernant les décrets, les ordonnances, les obligations ou d'autres actes qui requièrent leur service;\n2 de dresser fidèlement par écrit les procès-verbaux des affaires et de les signer avec la mention du lieu, du jour, du mois et de l'année;\n3 de fournir, en observant les règles, les actes ou les documents tirés des registres et légitimement réclamés, et de déclarer la conformité de leurs copies à l'original.","it":"È dovere dei notai:\n1) stendere per iscritto gli atti e gli strumenti riguardanti i decreti, le disposizioni, gli obblighi e le altre questioni per le quali si richiede il loro intervento;\n2) redigere fedelmente per scritto le pratiche in corso e apporvi la firma insieme con l'indicazione del luogo, del giorno, del mese e dell'anno;\n3) esibire dal registro con le dovute cautele, a chi ne fa legittima richiesta, gli atti e gli strumenti e dichiararne le copie conformi all'originale."}},{"canon":485,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cancellarius aliique notarii libere ab officio removeri possunt ab Episcopo dioecesano, non autem ab Administratore dioecesano, nisi de consensu collegii consultorum.","en":"The chancellor and other notaries can be freely removed from office by the diocesan bishop, but not by a diocesan administrator except with the consent of the college of consultors.","fr":"Le chancelier et les autres notaires peuvent être librement écartés de leur office par l'Évêque diocésain, mais non par l'Administrateur diocésain sauf avec le consentement du Collège des consulteurs.","it":"Il cancelliere e gli altri notai possono essere liberamente rimossi dall'ufficio da parte del Vescovo diocesano, non però dall'Amministratore diocesano, se non con il consenso del collegio dei consultori."}},{"canon":486,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Documenta omnia, quae dioecesim vel paroecias respiciunt, maxima cura custodiri debent.\n§ 2. In unaquaque curia erigatur, in loco tuto, archivum seu tabularium dioecesanum, in quo instrumenta et scripturae quae ad negotia dioecesana tum spiritualia tum temporalia spectant, certo ordine disposita et diligenter clausa custodiantur.\n§ 3. Documentorum, quae in archivo continentur, conficiatur inventarium seu catalogus, cum brevi singularum scripturarum synopsi.","en":"§1. All documents which regard the diocese or parishes must be protected with the greatest care.\n§2. In every curia there is to be erected in a safe place a diocesan archive, or record storage area, in which instruments and written documents which pertain to the spiritual and temporal affairs of the diocese are to be safeguarded after being properly filled and diligently secured.\n§3. An inventory, or catalog, of the documents which are contained in the archive is to be kept with a brief synopsis of each written document.","fr":"§ 1. Tous les documents qui concernent le diocèse ou les paroisses doivent être conservés avec le plus grand soin.\n§ 2. Dans chaque curie, il faut établir en lieu sûr les archives ou le dépôt d'archives diocésaines, dans lequel seront conservées les documents et les écrits concernant les affaires diocésaines tant spirituelles que temporelles, classés et soigneusement enfermés.\n§ 3. Un inventaire ou un catalogue des documents contenus dans les archives sera dressé avec un bref résumé de chaque pièce.","it":"§1. Tutti i documenti che riguardano la diocesi o le parrocchie devono essere custoditi con la massima cura.\n§2. In ogni curia si costituisca in luogo sicuro l'archivio o\ntabularium\ndiocesano per custodirvi, disposti secondo un ordine determinato e diligentemente chiusi, gli strumenti e le scritture che riguardano le questioni spirituali e temporali della diocesi.\n§3. Dei documenti contenuti nell'archivio si compili un inventario o catalogo, con un breve riassunto delle singole scritte."}},{"canon":487,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Archivum clausum sit oportet eiusque clavem habeant solum Episcopus et cancellarius; nemini licet illud ingredi nisi de Episcopi aut Moderatoris curiae simul et cancellarii licentia.\n§ 2. Ius est iis quorum interest, documentorum, quae natura sua sunt publica quaeque ad statum suae personae pertinent, documentum authenticum scriptum vel photostaticum per se vel per procuratorem recipere.","en":"§1. The archive must be locked and only the bishop and chancellor are to have its key. No one is permitted to enter except with the permission either of the bishop or of both the moderator of the curia and the chancellor.\n§2. Interested parties have the right to obtain personally or through a proxy an authentic written copy or photocopy of documents which by their nature are public and which pertain to their personal status.","fr":"§ 1. Le dépôt des archives doit être fermé, et seuls l'Évêque et le chancelier en auront la clé; personne ne doit y entrer sans en avoir reçu l'autorisation de l'Évêque ou du Modérateur de la curie ainsi que du chancelier.\n§ 2. Les intéressés ont le droit d'obtenir, par eux-mêmes ou par procureur, la copie authentique écrite ou photocopiée des documents qui de leur nature sont publics et qui concernent l'état de leur propre personne.","it":"§1. L'archivio deve rimanere chiuso e ne abbiano la chiave solo il Vescovo e il cancelliere; a nessuno è lecito entrarvi se non con licenza del Vescovo oppure, contemporaneamente, del Moderatore della curia e del cancelliere.\n§2. È diritto degli interessati ottenere, personalmente o mediante un procuratore, copia autentica manoscritta o fotostatica dei documenti che per loro natura sono pubblici e che riguardano lo stato della propria persona."}},{"canon":488,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ex archivo non licet efferre documenta, nisi ad breve tempus tantum atque de Episcopi aut insimul Moderatoris curiae et cancellarii consensu.","en":"It is not permitted to remove documents from the archive except for a brief time only and with the consent either of the bishop or of both the moderator of the curia and the chancellor.","fr":"Il n'est pas permis de sortir de documents des archives, sauf seulement pour un bref laps de temps et avec le consentement de l'Évêque ou bien à la fois du Modérateur de la curie et du chancelier.","it":"Non è lecito asportare documenti dall'archivio, se non per breve tempo soltanto e con il consenso del Vescovo oppure, contemporaneamente, del Moderatore della curia e del cancelliere."}},{"canon":489,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sit in curia dioecesana archivum quoque secretum, aut saltem in communi archivo armarium seu scrinium, omnino clausum et obseratum, quod de loco amoveri nequeat, in quo scilicet documenta secreto servanda cautissime custodiantur.\n§ 2. Singulis annis destruantur documenta causarum criminalium in materia morum, quarum rei vita cesserunt aut quae a decennio sententia condemnatoria absolutae sunt, retento facti brevi summario cum textu sententiae definitivae.","en":"§1. In the diocesan curia there is also to be a secret archive, or at least in the common archive there is to be a safe or cabinet, completely closed and locked, which cannot be removed; in it documents to be kept secret are to be protected most securely.\n§2. Each year documents of criminal cases in matters of morals, in which the accused parties have died or ten years have elapsed from the condemnatory sentence, are to be destroyed. A brief summary of what occurred along with the text of the definitive sentence is to be retained.","fr":"§ 1. Il y aura aussi à la curie diocésaine des archives secrètes, ou du moins dans les archives ordinaires, une armoire ou un coffre parfaitement clos et verrouillé, inamovible, dans lequel seront conservés avec le plus grand soin les documents à garder secrets.\n§ 2. Chaque année, les documents de causes criminelles en matière de mœurs dont les coupables sont morts, ou qui ont été achevées par une sentence de condamnation datant de dix ans, seront détruits; un bref résumé du fait avec le texte de la sentence définitive en sera conservé.","it":"§1. Vi sia nella curia diocesana anche un archivio segreto o almeno, nell'archivio comune, vi sia un armadio o una cassa chiusi a chiave e che non possano essere rimossi dalla loro sede; in essi si custodiscano con estrema cautela i documenti che devono essere conservati sotto segreto.\n§2. Ogni anno si distruggano i documenti che riguardano le cause criminali in materia di costumi, se i rei sono morti oppure se tali cause si sono concluse da un decennio con una sentenza di condanna, conservando un breve sommario del fatto con il testo della sentenza definitiva."}},{"canon":490,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Archivi secreti clavem habeat tantummodo Episcopus.\n§ 2. Sede vacante, archivum vel armarium secretum ne aperiatur, nisi in casu verae necessitatis, ab ipso Administratore dioecesano.\n§ 3. Ex archivo vel armario secreto documenta ne efferantur.","en":"§1. Only the bishop is to have the key to the secret archive.\n§2. When a see is vacant, the secret archive or safe is not to be opened except in a case of true necessity by the diocesan administrator himself.\n§3. Documents are not to be removed from the secret archive or safe.","fr":"§ 1. Seul l'Évêque aura la clé des archives secrètes.\n§ 2. Pendant la vacance du siège, les archives ou l'armoire secrètes ne seront pas ouvertes, si ce n'est en cas de vraie nécessité, par l'Administrateur diocésain lui-même.\n§ 3. Les documents ne seront pas sortis des archives ou de l'armoire secrètes.","it":"§1. Solo il Vescovo abbia la chiave dell'archivio segreto.\n§2. Mentre la sede è vacante, l'archivio o l'armadio segreto non si apra se non in caso di vera necessità dallo stesso Amministratore diocesano.\n§3. Non siano asportati documenti dall'archivio o armadio segreto."}},{"canon":491,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Curet Episcopus dioecesanus ut acta et documenta archivorum quoque ecclesiarum cathedralium, collegiatarum, paroecialium, aliarumque in suo territorio exstantium diligenter serventur, atque inventaria seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus, quorum alterum in proprio archivo, alterum in archivo dioecesano serventur.\n§ 2. Curet etiam Episcopus dioecesanus ut in dioecesi habeatur archivum historicum habentia in eodem diligenter custodiantur et systematice ordinentur.\n§ 3. Acta et documenta, de quibus in § § 1 et 2, ut inspiciantur aut efferantur, serventur normae ab Episcopo dioecesano statutae.\nArt. 3\nDE CONSILIO A REBUS OECONOMICIS\nET DE OECONOMO","en":"§1. A diocesan bishop is to take care that the acts and documents of the archives of cathedral, collegiate, parochial, and other churches in his territory are also diligently preserved and that inventories or catalogs are made in duplicate, one of which is to be preserved in the archive of the church and the other in the diocesan archive.\n§2. A diocesan bishop is also to take care that there is an historical archive in the diocese and that documents having historical value are diligently protected and systematically ordered in it.\n§3. In order to inspect or remove the acts and documents mentioned in §§1 and 2, the norms established by the diocesan bishop are to be observed.\nArt. 3.\nTHE FINANCE COUNCIL AND THE FINANCE OFFICER","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain veillera à ce que soient aussi conservés les actes et les documents des archives des églises cathédrales, collégiales, paroissiales et des autres églises se trouvant sur son territoire, et que soient établis en deux exemplaires les inventaires ou catalogues dont l'un sera conservé dans leurs archives propres, l'autre dans les archives diocésaines.\n§ 2. L'Évêque diocésain veillera encore à ce qu'il y ait dans le diocèse des archives historiques et qu'y soient conservés soigneusement et rangés systématiquement les documents ayant une valeur historique.\n§ 3. Pour examiner ou pour sortir les actes ou les documents dont il s'agit aux §§ 1 et 2, les règles établies par l'Évêque diocésain seront observées.","it":"§1. Il Vescovo diocesano abbia cura che anche gli atti e i documenti degli archivi delle chiese cattedrali, collegiate, parrocchiali e delle altre chiese che sono presenti nel suo territorio vengano diligentemente conservati e che si compilino inventari o cataloghi in due esemplari, di cui uno sia conservato nell'archivio della rispettiva chiesa e l'altro nell'archivio diocesano.\n§2. Il Vescovo diocesano abbia anche cura che nella diocesi vi sia un archivio storico e che i documenti che hanno valore storico vi si custodiscano diligentemente e siano ordinati sistematicamente.\n§3. Per consultare o asportare gli atti e i documenti di cui ai §§1 e 2, si osservino le norme stabilite dal Vescovo diocesano."}},{"canon":492,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In singulis dioecesibus constituatur consilium a rebus oeconomicis, cui praesidet ipse Episcopus dioecesanus eiusve delegatus, et quod constat tribus saltem christifidelibus, in re oeconomica necnon in iure civili vere peritis et integritate praestantibus, ab Episcopo nominatis.\n§ 2. Membra consilii a rebus oeconomicis ad quinquennium nominentur, sed expleto hoc tempore ad alia quinquennia assumi possunt.\n§ 3. A consilio a rebus oeconomicis excluduntur personae quae cum Episcopo usque ad quartum gradum consanguinitatis vel affinitatis coniunctae sunt.","en":"§1. In every diocese a Finance council is to be established, over which the diocesan bishop himself or his delegate presides and which consists of at least three members of the Christian faithful truly expert in Financial affairs and civil law, outstanding in integrity, and appointed by the bishop.\n§2. Members of the Finance council are to be appointed for Five years, but at the end of this period they can be appointed for other Five year terms.\n§3. Persons who are related to the bishop up to the fourth degree of consanguinity or affnity are excluded from the Finance council.","fr":"§ 1. Dans chaque diocèse sera constitué le conseil pour les affaires économiques que préside l'Évêque diocésain lui-même ou son délégué; il sera composé d'au moins trois fidèles nommés par l'Évêque, vraiment compétents dans les affaires économiques comme en droit civil, et remarquables par leur probité.\n§ 2. Les membres du conseil pour les affaires économiques seront nommés pour cinq ans, mais ce temps écoulé, ils peuvent être reconduits pour d'autres périodes de cinq ans.\n§ 3. Sont exclues du conseil pour les affaires économiques les personnes apparentées à l'Évêque jusqu'au quatrième degré de consanguinité ou d'affinité.","it":"§1. In ogni diocesi venga costituito il consiglio per gli affari economici, presieduto dallo stesso Vescovo diocesano o da un suo delegato; esso è composto da almeno tre fedeli, veramente esperti in economia e nel diritto civile ed eminenti per integrità, nominati dal Vescovo.\n§2. I membri del consiglio per gli affari economici siano nominati per un quinquennio, però, terminato tale periodo, possono essere assunti ancora per altri quinquenni.\n§3. Sono esclusi dal consiglio per gli affari economici i congiunti del Vescovo fino al quarto grado di consanguineità o di affinità."}},{"canon":493,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Praeter munera ipsi commissa in Libro V\nDe bonis Ecclesiae temporalibus\n, consilii a rebus oeconomicis est quotannis, iuxta Episcopi dioecesani indicationes, rationem apparare quaestuum et erogationum quae pro universo dioecesis regimine anno venturo praevidentur, necnon, anno exeunte, rationem accepti et expensi probare.","en":"In addition to the functions entrusted to it in Book V, The Temporal Goods of the Church, the Finance council prepares each year, according to the directions of the diocesan bishop, a budget of the income and expenditures which are foreseen for the entire governance of the diocese in the coming year and at the end of the year examines an account of the revenues and expenses.","fr":"Outre les fonctions qui lui sont confiées au livre V sur Les biens temporels de l'Église, il revient au conseil pour les affaires économiques de préparer chaque année, selon les indications de l'Évêque diocésain, le budget des recettes et des dépenses à prévoir pour le gouvernement du diocèse tout entier pour l'année à venir, ainsi que d'approuver les comptes des recettes et des dépenses pour l'année écoulée.","it":"Oltre ai compiti ad esso affidati nel\nLibro V,\nI beni temporali della Chiesa\n, spetta al consiglio per gli affari economici predisporre ogni anno, secondo le indicazioni del Vescovo diocesano, il bilancio dei proventi e delle spese che si prevedono per l'anno seguente in riferimento alla gestione generale della diocesi e inoltre approvare, alla fine dell'anno, il bilancio delle entrate e delle uscite."}},{"canon":494,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In singulis dioecesibus ab Episcopo, auditis collegio consultorum atque consilio a rebus oeconomicis, nominetur oeconomus, qui sit in re oeconomica vere peritus et probitate prorsus praestans.\n§ 2. Oeconomus nominetur ad quinquennium, sed expleto hoc tempore ad alia quinquennia nominari potest; durante munere, ne amoveatur nisi ob gravem causam ab Episcopo aestimandam, auditis collegio consultorum atque consilio a rebus oeconomicis.\n§ 3. Oeconomi est, secundum rationem a consilio a rebus oeconomicis definitam, bona dioecesis sub auctoritate Episcopi administrare atque ex quaestu dioecesis constituto expensas facere, quas Episcopus aliive ab ipso deputati legitime ordinaverint.\n§ 4. Anno vertente, oeconomus consilio a rebus oeconomicis rationem accepti et expensi reddere debet.\nCAPUT III\nDE CONSILIO PRESBYTERALI\nET DE COLLEGIO CONSULTORUM","en":"§1. In every diocese, after having heard the college of consultors and the Finance council, the bishop is to appoint a Finance officer who is truly expert in Financial affairs and absolutely distinguished for honesty.\n§2. The Finance officer is to be appointed for a Five year term but can be appointed for other Five year terms at the end of this period. The finance officer is not to be removed while in this function except for a grave cause to be assessed by the bishop after he has heard the college of consultors and the Finance council.\n§3. It is for the Finance officer to administer the goods of the diocese under the authority of the bishop in accord with the budget determined by the Finance council and, from the income of the diocese, to meet expenses which the bishop or others designated by him have legitimately authorized.\n§4. At the end of the year, the Finance officer must render an account of receipts and expenditures to the Finance council.\nCHAPTER III.\nTHE PRESBYTERAL COUNCIL AND THE COLLEGE OF CONSULTORS","fr":"§ 1. Dans chaque diocèse l'Évêque, après avoir entendu le collège des consulteurs et le conseil pour les affaires économiques, nommera un économe vraiment compétent dans le domaine économique et remarquable par sa probité.\n§ 2. L'économe sera nommé pour cinq ans, mais ce temps écoulé, il peut l'être de nouveau pour d'autres périodes de cinq ans; durant sa charge, il ne sera pas révoqué sauf pour une cause grave estimée telle par l'Évêque après qu'il ait entendu le collège des consulteurs et le conseil pour les affaires économiques.\n§ 3. Selon les directives définies par le conseil pour les affaires économiques, il revient à l'économe d'administrer les biens du diocèse sous l'autorité de l'Évêque et de faire, à partir du fonds constitué dans le diocèse, les dépenses que l'Évêque et les autres personnes légitimement désignées par lui auront ordonnées.\n§ 4. À la fin de l'année, l'économe doit rendre compte des recettes et des dépenses au conseil pour les affaires économiques.","it":"§1. In ogni diocesi, dopo aver sentito il collegio dei consultori e il consiglio per gli affari economici, il Vescovo nomini un economo; egli sia veramente esperto in economia e particolarmente distinto per onestà.\n§2. L'economo sia nominato per un quinquennio, però, scaduto tale periodo, può essere ancora nominato per altri quinquenni; mentre è in carica, non sia rimosso se non per grave causa da valutarsi dal Vescovo, dopo aver sentito il collegio dei consultori e il consiglio per gli affari economici.\n§3\n. È compito dell'economo, secondo le modalità definite dal consiglio per gli affari economici, amministrare i beni della diocesi sotto l'autorità del Vescovo, fare sulla base delle entrate stabili della diocesi le spese che il Vescovo o altri da lui incaricati abbiano legittimamente ordinato.\n§4\n. Nel corso dell'anno l'economo deve presentare al consiglio per gli affari economici il bilancio delle entrate e delle uscite."}},{"canon":495,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, nisi aliud iure statuatur.\nCAPUT IV\nDE CANONICORUM CAPITULIS","en":", §2 has the functions of the college of consultors unless the law establishes otherwise.\nCHAPTER IV.\nCHAPTERS OF CANONS","fr":", § 2, sauf autre disposition du droit.","it":", §2, a meno che il diritto non stabilisca diversamente."}},{"canon":496,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consilium presbyterale habeat propria statuta ab Episcopus dioecesano approbata, attentis normis ab Episcoporum conferentia prolatis.","en":"The presbyteral council is to have its own statutes approved by the diocesan bishop, attentive to the norms issued by the conference of bishops.","fr":"Le conseil presbytéral aura ses propres statuts approuvés par l'Évêque diocésain, en tenant compte des règles établies par la conférence des Évêques.","it":"Il consiglio presbiterale abbia propri statuti approvati dal Vescovo diocesano, attese le norme emanate dalla Conferenza Episcopale."}},{"canon":497,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad designationem quod attinet sodalium consilii presbyteralis:\n1° dimidia circiter pars libere eligatur a sacerdotibus ipsis, ad normam canonum qui sequuntur, necnon statutorum;\n2° aliqui sacerdotes, ad normam statuorum, esse debent membra nata, qui scilicet ratione officii ipsis demandati ad consilium pertineant;\n3° Episcopo dioecesano integrum est aliquos libere nominare.","en":"In what pertains to the designation of members of the presbyteral council:\n1/ the priests themselves are freely to elect about half, according to the norm of the following canons and of the statutes;\n2/ according to the norm of the statutes, some priests must be ex officio members, that is, members who are to belong to the council by reason of the office entrusted to them;\n3/ the diocesan bishop is freely entitled to appoint others.","fr":"En ce qui regarde la désignation des membres du conseil presbytéral:\n1 la moitié environ sera élue librement par les prêtres eux-mêmes, selon les canons suivants et les statuts;\n2 quelques prêtres, selon les statuts, doivent en être membres de droit, c'est-à-dire ceux qui, en raison de l'office qui leur est confié, font partie du conseil;\n3 il est loisible à l'Évêque diocésain d'en nommer librement quelques-uns.","it":"Per quanto riguarda la designazione dei membri del consiglio presbiterale:\n1) circa la metà venga liberamente eletta dagli stessi sacerdoti a norma dei canoni seguenti e degli statuti;\n2) alcuni sacerdoti, a norma degli statuti, devono essere membri di diritto, tali cioè che appartengano al consiglio per l'ufficio loro affidato;\n3) il Vescovo diocesano è libero di nominarne alcuni."}},{"canon":498,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ius electionis tum activum tum passivum ad consilium presbyterale constituendum habent:\n1° omnes sacerdotes saeculares in dioecesi incardinati;\n2° sacerdotes saeculares in dioecesi non incardinati, necnon sacerdotes sodales alicuius instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae, qui in dioecesi commorantes, in eiusdem bonum aliquod officium exercent.\n§ 2. Quatenus statuta id provideant, idem ius electionis conferri potest aliis sacerdotibus, qui domicilium aut quasi-domicilium in dioecesi habent.","en":"§1. The following have the right of election, both active and passive, in constituting a presbyteral council:\n1/ all secular priests incardinated in the diocese;\n2/ secular priests not incardinated in the diocese and priests who are members of some religious institute or society of apostolic life, who reside in the diocese and exercise some office for the good of the diocese.\n§2. To the extent that the statutes provide for it, the same right of election can be conferred on other priests who have a domicile or quasi-domicile in the diocese.","fr":"§ 1. Pour constituer le conseil presbytéral, ont droit à la voix tant active que passive:\n1 tous les prêtres séculiers incardinés dans le diocèse;\n2 les prêtres séculiers non incardinés dans le diocèse, ainsi que les prêtres membres d'un institut religieux ou d'une société de vie apostolique qui, résidant dans le diocèse, y exercent un office pour le bien du diocèse.\n§ 2. Dans la mesure où les statuts le prévoient, le même droit d'élection peut être accordé aux autres prêtres qui ont domicile ou quasi-domicile dans le diocèse.","it":"§1. Hanno diritto attivo e passivo di elezione in ordine alla costituzione del consiglio presbiterale:\n1) tutti i sacerdoti secolari incardinati nella diocesi;\n2) i sacerdoti secolari non incardinati nella diocesi e i sacerdoti membri di un istituto religioso o di una società di vita apostolica i quali, dimorando nella diocesi, esercitano in suo favore qualche ufficio.\n§2. Per quanto gli statuti lo prevedono, lo stesso diritto di elezione può essere conferito ad altri sacerdoti che abbiano nella diocesi il domicilio o il quasi-domicilio."}},{"canon":499,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Modus eligendi membra consilii presbyteralis statutis determinandus est, ita quidem ut, quatenus id fieri possit, sacerdotes presbyterii repraesententur, ratione habita maxime diversorum ministeriorum variarumque dioecesis regionum.","en":"The manner of electing members of the presbyteral council must be determined in the statutes in such a way that, insofar as possible, the priests of the presbyterium are represented, taking into account especially the different ministries and various regions of the diocese.","fr":"Le mode d'élection des membres du conseil presbytéral doit être déterminé par les statuts, de telle sorte cependant que, autant que possible, les prêtres du presbyterium soient représentés en tenant compte par-dessus tout de la diversité des ministères et des différentes régions du diocèse.","it":"Il modo di eleggere i membri del consiglio presbiterale deve essere determinato dagli statuti, però in modo tale che, per quanto è possibile, i sacerdoti del presbiterio siano rappresentati soprattutto in ragione dei diversi ministeri e delle diverse zone della diocesi."}},{"canon":500,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopi dioecesani est consilium presbyterale convocare, eidem praesidere atque quaestiones in eodem tractandas determinare auta membris propositas recipere.\n§ 2. Consilium presbyterale gaudet voto tantum consultivo; Episcopus dioecesanus illud audiat in negotiis maioris momenti, eius autem consensu eget solummodo in casibus iure expresse definitis.\n§ 3. Consilium presbyterale numquam agere valet sine Episcopo dioecesano, ad quem solum etiam cura spectat ea divulgandi quae ad normam § 2 statuta sunt.","en":"§1. It is for the diocesan bishop to convoke the presbyteral council, preside over it, and determine the questions to be treated by it or receive proposals from the members.\n§2. The presbyteral council possesses only a consultative vote; the diocesan bishop is to hear it in affairs of greater importance but needs its consent only in cases expressly defined by law.\n§3. The presbyteral council is not able to act without the diocesan bishop who alone has charge of making public those things which have been established according to the norm of §2.","fr":"§ 1. Il revient à l'Évêque diocésain de convoquer le conseil presbytéral, de le présider et de déterminer les questions qui doivent y être traitées, ou d'accueillir les questions proposées par les membres.\n§ 2. Le conseil presbytéral n'a que voix consultative; l'Évêque diocésain l'entendra pour les affaires de plus grande importance, mais il n'a besoin de son consentement que dans les cas expressément fixés par le droit.\n§ 3. Le conseil presbytéral ne peut jamais agir sans l'Évêque diocésain auquel seul revient également le soin de faire connaître ce qui a été décidé selon le § 2.","it":"§1. Spetta al Vescovo diocesano convocare il consiglio presbiterale, presiederlo e determinare le questioni da trattare oppure accogliere quelle proposte dai membri.\n§2. Il consiglio presbiterale ha solamente voto consultivo; il Vescovo diocesano lo ascolti negli affari di maggiore importanza, ma ha bisogno del suo consenso solo nei casi espressamente previsti dal diritto.\n§3. Il consiglio presbiterale non può mai agire senza il Vescovo diocesano al quale soltanto spetta la responsabilità di far conoscere ciò che è stato stabilito a norma del §2."}},{"canon":501,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Membra consilii presbyteralis designentur ad tempus, in statutis determinatum, ita tamen ut integrum consilium vel aliqua eius pars intra quinquennium renovetur.\n§ 2. Vacante sede, consilium presbyterale cessat eiusque munera implentura collegio consultorum; intra annum a capta possessione Episcopus debet consilium presbyterale noviter constituere.\n§ 3. Si consilium presbyterale munus sibi in bonum dioecesis commissum non adimpleat aut eodem graviter abutatur, Episcopus dioecesanus facta consultatione cum Metropolita, aut si de ipsa sede metropolitana agatur cum Episcopo suffraganeo promotione antiquiore, illud dissolvere potest, sed intra annum debet noviter constituere.","en":"§1. Members of the presbyteral council are to be designated for a time determined in the statutes, in such a way, however, that the entire council or some part of it is renewed within five years.\n§2. When a see is vacant, the presbyteral council ceases and the college of consultors fulfills its functions.\nWithin a year of taking possession, a bishop must establish the presbyteral council anew.\n§3. If the presbyteral council does not fulfill the function entrusted to it for the good of the diocese or gravely abuses it, the diocesan bishop, after having consulted with the metropolitan, or, if it concerns the metropolitan see itself, with the suffragan bishop senior in promotion, can dissolve it but must establish it anew within a year.","fr":"§ 1. Les membres du conseil presbytéral seront désignés pour un temps fixé par les statuts, de sorte cependant que le conseil soit renouvelé en tout ou en partie dans les cinq ans.\n§ 2. À la vacance du siège, le conseil presbytéral cesse et ses fonctions sont remplies par le collège des consulteurs; dans l'année qui suit la prise de possession, l'Évêque doit à nouveau constituer le conseil presbytéral.\n§ 3. Si le conseil presbytéral ne remplissait pas la fonction qui lui est confiée pour le bien du diocèse ou en abusait gravement, après consultation du Métropolitain ou, s'il s'agit du siège métropolitain, après consultation de l'Évêque suffragant le plus ancien de promotion, l'Évêque diocésain pourrait le dissoudre mais il devrait le constituer à nouveau dans l'année.","it":"§1. I membri del consiglio presbiterale siano designati per il tempo determinato dagli statuti, però in modo tale che entro un quinquennio si rinnovi tutto il consiglio o una parte di esso.\n§2. Quando la sede diventa vacante, il consiglio presbiterale cessa e i suoi cómpiti sono svolti dal collegio dei consultori; entro un anno dalla presa di possesso, il Vescovo deve costituire nuovamente il consiglio presbiterale.\n§3. Se il consiglio presbiterale non adempie il compito affidatogli per il bene della diocesi oppure ne abusa gravemente, il Vescovo diocesano, consultato il Metropolita, o, se si tratta della stessa sede metropolitana, il Vescovo suffraganeo più anziano per promozione, può scioglierlo, ma entro un anno deve costituirlo nuovamente."}},{"canon":502,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Inter membra consilii presbyteralis ab Episcopo dioecesano libere nominantur aliqui sacerdotes, numero non minore quam sex nec maiore quam duodecim, qui collegium consultorum ad quinquennium constituant, cui competunt munera iure determinata; expleto tamen quinquennio munera sua propria exercere pergit usquedum novum collegium constituatur.\n§ 2. Collegio consultorum praeest Episcopus dioecesanus; sede autem impedita aut vacante, is qui ad interim Episcopi locum tenet aut, si constitutus nondum fuerit, sacerdos ordinatione antiquior in collegio consultorum.\n§ 3. Episcoporum conferentia statuere potest ut munera collegii consultorum capitulo cathedrali committantur.\n§ 4. In vicariatu et praefectura apostolica munera collegii consultorum competunt consilio missionis, de quo in","en":", §3.\n§2. If a diocesan administrator has not been elected legitimately within the prescribed time for whatever cause, his designation devolves upon the metropolitan, and if the metropolitan church itself is vacant or both the metropolitan and the suffragan churches are vacant, it devolves upon the suffragan bishop senior in promotion.","fr":", § 3.\n§ 2. Si, pour une raison quelconque, l'Administrateur diocésain n'a pas été légitimement élu dans le temps prescrit, sa désignation est dévolue au Métropolitain, et si c'est l'Église métropolitaine qui est vacante, ou si l'Église métropolitaine et l'Église suffragante le sont en même temps, la désignation est dévolue à l'Évêque suffragant le plus ancien de promotion.","it":", §3\n, deve eleggere l'Amministratore diocesano con il compito di reggere interinalmente la diocesi.\n§2\n. Se l'Amministratore diocesano per qualsiasi causa non viene eletto legittimamente entro il tempo prescritto, la sua nomina passa al Metropolita e se è vacante la stessa sede metropolitana o, contemporaneamente, la Chiesa metropolitana e quella suffraganea, passa al Vescovo suffraganeo più anziano per promozione."}},{"canon":503,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Capitulum canonicorum, sive cathedrale sive collegiale, est sacerdotum collegium, cuius est functiones liturgicas sollemniores in ecclesia cathedrali aut collegiali persolvere; capituli cathedralis praeterea est munera adimplere, quae iure aut ab Episcopo dioecesano ei committuntur.","en":"A chapter of canons, whether cathedral or collegial, is a college of priests which performs more solemn liturgical functions in a cathedral or collegial church. In addition, it is for the cathedral chapter to fulfill the functions which the law or the diocesan bishop entrusts to it.","fr":"Le chapitre des chanoines, cathédral ou collégial, est le collège de prêtres auquel il revient d'accomplir les fonctions liturgiques plus solennelles dans l'église cathédrale ou collégiale; en outre, il revient au chapitre cathédrale de remplir les fonctions qui lui sont confiées par le droit ou par l'Évêque diocésain.","it":"Il capitolo dei canonici, sia cattedrale sia collegiale, è il collegio di sacerdoti al quale spetta assolvere alle funzioni liturgiche più solenni nella chiesa cattedrale o collegiale; spetta inoltre al capitolo cattedrale adempiere i cómpiti che gli vengono affidati dal diritto o dal Vescovo diocesano."}},{"canon":504,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Capituli cathedralis erectio, innovatio aut suppressio Sedi Apostolicae reservantur.","en":"The erection, alteration, or suppression of a cathedral chapter is reserved to the Apostolic See.","fr":"L'érection, la modification ou la suppression du chapitre cathédral sont réservées au Siège Apostolique.","it":"L'erezione, la modifica o la soppressione del capitolo cattedrale è riservata alla Sede Apostolica."}},{"canon":505,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Unumquodque capitulum, sive cathedrale sive collegiale, sua habeat statuta, per legitimum actum capitularem condita atque ab Episcopo dioecesano probata; quae statuta ne immutentur neve abrogentur nisi approb ante eodem Episcopo dioecesano.","en":"Each and every chapter, whether cathedral or collegial, is to have its own statutes, drawn up through a legitimate capitular act and approved by the diocesan bishop. These statutes are neither to be changed nor abrogated except with the approval of the same diocesan bishop.","fr":"Chaque chapitre, cathédral ou collégial, aura ses propres statuts établis par un acte capitulaire légitime et approuvés par l'Évêque diocésain; ces statuts ne seront modifiés ni abrogés sans l'approbation de l'Évêque diocésain.","it":"Ogni capitolo, sia cattedrale sia collegiale, abbia propri statuti, costituiti mediante un legittimo atto capitolare e approvati dal Vescovo diocesano; tali statuti non vengano modificati o abrogati se non con l'approvazione dello stesso Vescovo diocesano."}},{"canon":506,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Statuta capituli, salvis semper fundationis legibus, ipsam capituli constitutionem et numerum canonicorum determinent; definiant quaenam a capitulo et a singulis canonicis ad cultum divinum necnon administerium persolvendum sint peragenda; decernant conventus in quibus capituli negotia agantur atque, salvis quidem iuris universalis praescriptis, condiciones statuant ad validitatem liceitatemque negotiorum requisitas.\n§ 2. In statutis etiam definiantur emolumenta, tum stabilia tum occasione perfuncti muneris solvenda necnon, attentis normis a Sancta Sede latis, quaenam sint canonicorum insignia.","en":"§1. The statutes of a chapter are to determine the constitution of the chapter and the number of canons, always without prejudice to the laws of its foundation. They are to define those things which the chapter and individual canons are to do in the performance of divine worship and ministry. They are to determine the meetings in which the affairs of the chapter are handled and establish the conditions required for the validity and liceity of those affairs, without prejudice to the prescripts of universal law.\n§2. The statutes are also to define the compensation, whether stable or to be given on the occasion of the performance of some function, and, attentive to the norms issued by the Holy See, the insignia of the canons.","fr":"§ 1. Restant toujours sauves les lois de fondation, les statuts du chapitre fixeront la constitution même du chapitre et la nombre des chanoines; ils définiront ce que la chapitre et chaque chanoine doivent faire pour assurer le service du culte divin et le ministère; ils fixeront les assemblées où seront traitées les affaires du chapitre et, restant sauves les dispositions du droit universel, ils établiront les conditions requises pour la validité et la licéité des affaires.\n§ 2. Dans les statuts seront aussi déterminés les rémunérations fixes et celles qui sont à verser à l'occasion de l'exercice d'une fonction, ainsi que les insignes des chanoines, en observant les règles portées par le Saint-Siège.","it":"§1. Gli statuti del capitolo, salve sempre le leggi di fondazione, determinino la stessa costituzione del capitolo e il numero dei canonici; definiscano quali cómpiti debbano essere svolti dal capitolo e dai singoli canonici in ordine alla celebrazione del culto divino e all'esercizio del ministero; regolino le riunioni in cui vengono trattate le questioni riguardanti il capitolo e, salve le disposizioni del diritto universale, determinino le condizioni richieste per la validità e la liceità degli atti.\n§2. Negli statuti vengano determinate anche le retribuzioni dei canonici, sia quelle stabili, sia quelle da versare in occasione dell'adempimento di un incarico; inoltre siano determinate le loro insegne, tenendo presenti le norme emanate dalla Santa Sede."}},{"canon":507,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Inter canonicos habeatur qui capituli praesit, atque alia etiam constituantur officia ad normam statuorum, ratione quoque habita usus in regione vigentis.\n§ 2. Clericis ad capitulum non pertinentibus, committi possunt alia officia, quibus ipsi, ad normam statuorum, canonicis auxilium praebeant.","en":"§1. One of the canons is to preside over the chapter; other offices are also to be constituted according to the norm of the statutes, after the practice prevailing in the region has been taken into consideration.\n§2. Other offices can be entrusted to clerics who do not belong to the chapter; through these offices they assist the canons according to the norm of the statutes.","fr":"§ 1. Une des chanoines présidera le chapitre; d'autres offices seront établis selon les statuts en tenant compte des usages en vigueur dans la région.\n§ 2. D'autres offices peuvent être confiés à des clercs qui n'appartiennent pas au chapitre et qui aideront ainsi les chanoines selon les statuts.","it":"§1. Vi sia fra i canonici chi presiede il capitolo e vengano pure costituiti gli altri uffici, a norma degli statuti, tenendo anche conto degli usi vigenti nella regione.\n§2. Ai chierici che non appartengono al capitolo possono essere affidati altri uffici mediante i quali, a norma degli statuti, prestano aiuto ai canonici."}},{"canon":508,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Paenitentiarius canonicus tum ecclesiae cathedralis tum ecclesiae collegialis vi officii habet facultatem ordinariam, quam tamen aliis delegare non potest, absolvendi in foro sacramentali a censuris latae sententiae non declaratis, Apostolicae Sedi non reservatis, in dioecesi extraneos quoque, dioecesanos autem etiam extra territorium dioecesis.\n§ 2. Ubi deficit capitulum, Episcopus dioecesanus sacerdotem constituat ad idem munus implendum.","en":"§1. By virtue of office, the canon penitentiary of a cathedral church and of a collegial church has the ordinary faculty, which he cannot delegate to others, of absolving in the sacramental forum outsiders within the diocese and members of the diocese even outside the territory of the diocese from undeclared latae sentential censures not reserved to the Apostolic See.\n§2. Where there is no chapter, the diocesan bishop is to appoint a priest to fulfill the same function.","fr":"§ 1. Le chanoine pénitencier, aussi bien d'une église cathédrale que d'une collégiale, possède en vertu de son office la faculté ordinaire, qu'il ne peut cependant pas déléguer à d'autres, d'absoudre au for sacramentel des censures\nlatae sententiae\nnon déclarées et non réservées au Siège Apostolique; cette faculté s'étend aussi aux étrangers dans le diocèse et même aux diocésains en dehors du diocèse.\n§ 2. Là où il n'y a pas de chapitre, l'Évêque diocésain constituera un prêtre pour remplir cette fonction.","it":"§1. Il canonico penitenziere, sia della chiesa cattedrale sia della chiesa collegiale, ha in forza dell'ufficio la facoltà ordinaria che però non è delegabile, di assolvere in foro sacramentale dalle censure\nlatae sententiae\nnon dichiarate, non riservate alla Sede Apostolica; tale facoltà riguarda, in diocesi, anche gli estranei e i diocesani anche fuori del territorio della diocesi.\n§2. Dove manca il capitolo il Vescovo diocesano costituisca un sacerdote a compiere il medesimo incarico."}},{"canon":509,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopi dioecesani, audito capitulo, non autem Administratoris dioecesani, est omnes et singulos conferre canonicatus, tum in ecclesia cathedrali tum in ecclesia collegiali, revocato quolibet contrario privilegio; eiusdem Episcopi est confirmare electum ab ipso capitulo, qui eidem praesit.\n§ 2. Canonicatus Episcopus dioecesanus conferat tantum sacerdotibus doctrina vitaeque integritate praestantibus, qui laudabiliter ministerium exercuerunt.","en":"§1. After having heard the chapter, it is for the diocesan bishop, but not a diocesan administrator, to confer each and every canonry, both in a cathedral church and in a collegial church; every contrary privilege is revoked.\nIt is for the same bishop to confirm the person elected by the chapter to preside over it.\n§2. A diocesan bishop is to confer canonries only upon priests outstanding in doctrine and integrity of life, who have laudably exercised the ministry.","fr":"§ 1. Il revient à l'Évêque diocésain, mais non pas à l'Administrateur diocésain, après avoir entendu le chapitre, de conférer tous et chacun des canonicats tant dans l'église cathédrale que dans l'église collégiale, tout privilège contraire étant révoqué; c'est au même Évêque qu'il revient de confirmer celui que le chapitre lui-même a élu comme président.\n§ 2. L'Évêque diocésain ne conférera le canonicat qu'à des prêtres remarquables par leur doctrine et l'intégrité de leur vie, et qui ont exercé le ministère de façon méritoire.","it":"§1. Spetta al Vescovo diocesano udito il capitolo, ma non all'Amministratore diocesano, conferire tutti e singoli i canonicati, sia nella chiesa cattedrale sia nella chiesa collegiale, revocato ogni privilegio contrario; spetta ancora al Vescovo confermare colui che è eletto dal capitolo stesso per presiederlo.\n§2. Il Vescovo diocesano conferisca i canonicati solo a sacerdoti che si distinguono per dottrina e integrità di vita e che abbiano esercitato lodevolmente il ministero."}},{"canon":510,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Capitulo canonicorum ne amplius uniantur paroeciae; quae unitae alicui capitulo exstent, ab Episcopo dioecesano a capitulo separentur.\n§ 2. In ecclesia, quae simul sit paroecialis et capitularis, designetur parochus, sive inter capitulares delectus, sive non qui parochus omnibus obstringitur officiis atque gaudet iuribus et facultatibus quae ad normam iuris propria sunt parochi.\n§ 3. Episcopi dioecesani est certas statuere normas, quibus officia pastoralia parochi atque munera capitulo propria debite componantur, cavendo ne parochus capitularibus nec capitulum paroecialibus functionibus impedimento sit; conflictus, si quidam habeantur, dirimat Episcopus dioecesanus, qui imprimis curet ut fidelium necessitatibus pastoralibus apte prospiciatur.\n§ 4. Quae ecclesiae, paroeciali simul et capitulari, conferantur eleemosynae, praesumuntur datae paroeciae, nisi aliud constet.\nCAPUT V\nDE CONSILIO PASTORALI","en":"§1. Parishes are no longer to be joined to a chapter of canons; the diocesan bishop is to separate from a chapter those parishes which are united to it.\n§2. In a church which is at the same time parochial and capitular, a pastor is to be designated, whether chosen from among the members of the chapter or not. This pastor is bound by all the duties and possesses the rights and faculties which are proper to a pastor according to the norm of law.\n§3. It is for the diocesan bishop to establish definite norms which fittingly integrate the pastoral duties of the pastor and the functions proper to the chapter, taking care that the pastor is not a hindrance to capitular functions nor the chapter to parochial functions. The diocesan bishop, who above all is to take care that the pastoral needs of the faithful are aptly provided for, is to resolve conflicts if they occur.\n§4. Alms given to a church which is at the same time parochial and capitular are presumed given to the parish unless it is otherwise evident.\nCHAPTER V.\nTHE PASTORAL COUNCIL","fr":"§ 1. Les paroisses ne seront plus unies à un chapitre de chanoines; celles qui sont unies à un chapitre en seront séparées par l'Évêque diocésain.\n§ 2. Dans une église qui serait à la fois paroissiale et capitulaire, le curé sera désigné parmi les membres du chapitre ou en dehors de celui-ci; ce curé est tenu par toutes les obligations et jouit des droits et des facultés qui, selon le droit, reviennent en propre au curé.\n§ 3. Il revient à l'Évêque diocésain d'établir des règles précises pour coordonner convenablement les offices pastoraux du curé et les fonctions propres au chapitre, en évitant que le curé ne soit un obstacle pour les fonctions capitulaires et que le chapitre ne le soit pour les fonctions paroissiales; l'Évêque dirimera les conflits éventuels en veillant d'abord à pourvoir convenablement aux besoins pastoraux des fidèles.\n§ 4. Les offrandes faites à une église qui est à la fois paroissiale et capitulaire sont présumées données à la paroisse, sauf s'il s'avère qu'il en va autrement.","it":"§1. Le parrocchie non siano più unite al capitolo dei canonici; quelle che sono tuttora unite ad un capitolo, ne siano separate da parte del Vescovo diocesano.\n§2. Nella chiesa che sia insieme parrocchiale e capitolare, venga costituito un parroco, scelto fra i capitolari o meno; questi è tenuto a tutti i doveri e possiede i diritti e le facoltà che, a norma del diritto, sono proprie del parroco.\n§3. Spetta al Vescovo diocesano stabilire norme precise mediante le quali possano essere debitamente armonizzati i doveri pastorali del parroco e le funzioni proprie del capitolo, facendo in modo che il parroco non sia di impedimento alle funzioni capitolari e il capitolo non sia di impedimento a quelle parrocchiali; se sorge un conflitto, lo dirima il Vescovo diocesano il quale deve curare innanzi tutto che si provveda in modo adeguato alle necessità pastorali dei fedeli.\n§4. Le offerte che vengono elargite ad una chiesa contemporaneamente parrocchiale e capitolare, si presumono elargite alla parrocchia, se non consti altro."}},{"canon":511,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In singulis dioecesibus, quatenus pastoralia adiuncta id suadeant, constituatur consilium pastorale, cuius est sub auctoritate Episcopi ea quae opera pastoralia in dioecesi spectant investigare, perpendere atque de eis conclusiones practicas proponere.","en":"In every diocese and to the extent that pastoral circumstances suggest it, a pastoral council is to be constituted which under the authority of the bishop investigates, considers, and proposes practical conclusions about those things which pertain to pastoral works in the diocese.","fr":"Dans chaque diocèse, dans la mesure où les circonstances pastorales le suggèrent, sera constitué le conseil pastoral auquel il revient sous l'autorité de l'Évêque d'étudier ce qui dans le diocèse touche l'activité pastorale, de l'évaluer et de proposer des conclusions pratiques.","it":"In ogni diocesi, se lo suggerisce la situazione pastorale, si costituisca il consiglio pastorale, al quale spetta, sotto l'autorità del Vescovo, studiare, valutare e proporre conclusioni operative su quanto riguarda le attività pastorali della diocesi."}},{"canon":512,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consilium pastorale constat christifidelibus qui in plena communione sint cum Ecclesia catholica, tum clericis, tum membris institutorum vitae consecratae, tum praesertim laicis, quique designantur modo ab Episcopo dioecesano determinato.\n§ 2. Christifideles, qui deputantur ad consilium pastorale, ita seligantur ut per eos universa populi Dei portio, quae dioecesim constituat, revera configuretur, ratione habita diversarum dioecesis regionum, condicionum socialium et professionum, necnon partis quam sive singuli sive cum aliis coniuncti in apostolatu habent.\n§ 3. Ad consilium pastorale ne deputentur nisi christifideles certa fide, bonis moribus et prudentia praestantes.","en":"§1. A pastoral council consists of members of the Christian faithful who are in full communion with the Catholic Church—clerics, members of institutes of consecrated life, and especially laity—who are designated in a manner determined by the diocesan bishop.\n§2. The Christian faithful who are designated to a pastoral council are to be selected in such a way that they truly reflect the entire portion of the people of God which constitutes the diocese, with consideration given to the different areas of the diocese, social conditions and professions, and the role which they have in the apostolate whether individually or joined with others.\n§3. No one except members of the Christian faithful outstanding in firm faith, good morals, and prudence is to be designated to a pastoral council.","fr":"§ 1. Le conseil pastoral se compose de fidèles qui soient en pleine communion avec l'Église catholique, tant clercs ou membres d'instituts de vie consacrée, que laïcs surtout; ils sont désignés selon le mode fixé par l'Évêque diocésain.\n§ 2. Les fidèles députés au conseil pastoral seront choisis de telle manière que par eux la portion tout entière du peuple de Dieu qui constitue le diocèse soit réellement représentée, compte tenu des diverses régions du diocèse, des conditions sociales et professionnelles et de la participation qu'individuellement ou collectivement ils ont à l'apostolat.\n§ 3. Ne seront députés au conseil pastoral que des fidèles remarquables pour leur foi solide, leurs bonnes mœurs et leur prudence.","it":"§1. Il consiglio pastorale è composto da fedeli che siano in piena comunione con la Chiesa cattolica, sia chierici, sia membri di istituti di vita consacrata, sia soprattutto laici; essi vengono designati nel modo determinato dal Vescovo diocesano.\n§2. I fedeli designati al consiglio pastorale siano scelti in modo che attraverso di loro sia veramente rappresentata tutta la porzione di popolo di Dio che costituisce la diocesi, tenendo presenti le diverse zone della diocesi stessa, le condizioni sociali, le professioni e inoltre il ruolo che essi hanno nell'apostolato, sia come singoli, sia in quanto associati.\n§3. Al consiglio pastorale non vengano designati se non fedeli che si distinguono per fede sicura, buoni costumi e prudenza."}},{"canon":513,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consilium pastorale constituitur ad tempus, iuxta praescripta statuorum, quae ab Episcopo dantur.\n§ 2. Sede vacante, consilium pastorale cessat.","en":"§1. A pastoral council is constituted for a period of time according to the prescripts of the statutes which are issued by the bishop.\n§2. When the see is vacant, a pastoral council ceases.","fr":"§ 1. Le conseil pastoral est constitué pour un temps selon les statuts établis par l'Évêque.\n§ 2. Lorsque le siège devient vacant, le conseil pastoral cesse.","it":"§1. Il consiglio pastorale viene costituito a tempo determinato, secondo le disposizioni degli statuti dati dal Vescovo.\n§2. Quando la sede diviene vacante, il consiglio pastorale cessa."}},{"canon":514,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Consilium pastorale, quod voto gaudet tantum consultivo, iuxta necessitates apostolatus convocare eique praeesse ad solum Episcopum dioecesanum pertinet; ad quem etiam unice spectat,quae in consilio pertractata sunt publici iuris facere.\n§ 2. Saltem semel in anno convocetur.\nCAPUT VI\nDE PAROECIIS, DE PAROCHIS\nET DE VICARIIS PAROECIALIBUS","en":"§1. A pastoral council possesses only a consultative vote. It belongs to the diocesan bishop alone to convoke it according to the needs of the apostolate and to preside over it; it also belongs to him alone to make public what has been done in the council.\n§2. The pastoral council is to be convoked at least once a year.\nCHAPTER VI.\nPARISHES, PASTORS, AND PAROCHIAL VICARS","fr":"§ 1. Il appartient à l'Évêque diocésain seul, selon les besoins de l'apostolat, de convoquer et de présider le conseil pastoral qui n'a que voix consultative; c'est aussi à lui seul qu'il revient de publier ce qui a été traité au conseil.\n§ 2. Le conseil pastoral sera convoqué au moins une fois par an.","it":"§1. Spetta unicamente al Vescovo diocesano, secondo le necessità dell'apostolato, convocare e presiedere il consiglio pastorale, che ha solamente voto consultivo; a lui pure unicamente compete rendere di pubblica ragione le materie trattate nel consiglio.\n§2. Il consiglio pastorale sia convocato almeno una volta l'anno."}},{"canon":515,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Paroecia est certa communitas christifidelium in Ecclesia particulari stabiliter constituta, cuius cura pastoralis, sub auctoritate Episcopi dioecesani, committitur parocho, qua proprio eiusdem pastori.\n§ 2.Paroecias erigere, supprimere aut eas innovare unius est Episcopi dioecesani, qui paroecias ne erigat aut supprimat, neve eas notabiliter innovet, nisi audito consilio presbyterali.\n§ 3. Paroecia legitime erecta personalitate iuridica ipso iure gaudet.","en":"§1. A parish is a certain community of the Christian faithful stably constituted in a particular church, whose pastoral care is entrusted to a pastor (\nparochus\n) as its proper pastor (\npastor\n) under the authority of the diocesan bishop.\n§2. It is only for the diocesan bishop to erect, suppress, or alter parishes. He is neither to erect, suppress, nor alter notably parishes, unless he has heard the presbyteral council.\n§3. A legitimately erected parish possesses juridic personality by the law itself.","fr":"§ 1. La paroisse est la communauté précise de fidèles qui est constituée d'une manière stable dans l'Église particulière, et dont la charge pastorale est confiée au curé, comme à son pasteur propre, sous l'autorité de l'Évêque diocésain.\n§ 2. Il revient au seul Évêque diocésain d'ériger, de supprimer ou de modifier les paroisses; il ne les érigera, ne les supprimera ni ne les modifiera pas de façon notable sans avoir entendu le conseil presbytéral.\n§ 3. La paroisse légitimement érigée jouit de plein droit de la personnalité juridique.","it":"§1. La parrocchia è una determinata comunità di fedeli che viene costituita stabilmente nell'àmbito di una Chiesa particolare, la cui cura pastorale è affidata, sotto l'autorità del Vescovo diocesano, ad un parroco quale suo proprio pastore.\n§2. Spetta unicamente al Vescovo diocesano erigere, sopprimere o modificare le parrocchie; egli non le eriga, non le sopprima e non le modifichi in modo rilevante senza aver sentito il consiglio presbiterale.\n§3. La parrocchia eretta legittimamente gode di personalità giuridica per il diritto stesso."}},{"canon":516,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Nisi aliud iure caveatur, paroeciae aequiparatur quasi-paroecia, quae est certa in Ecclesia particulari communitas christifidelium, sacerdoti uti pastori proprio commissa, ob peculiaria adiuncta in paroeciam nondum erecta.\n§ 2. Ubi quaedam communitates in paroeciam vel quasi-paroeciam erigi non possint, Episcopus dioecesanus alio modo earundem pastorali curae prospiciat.","en":"§1. Unless the law provides otherwise, a quasi-parish is equivalent to a parish; a quasi-parish is a definite community of the Christian faithful in a particular church, entrusted to a priest as its proper pastor but not yet erected as a parish because of particular circumstances.\n§2. When certain communities cannot be erected as parishes or quasi-parishes, the diocesan bishop is to provide for their pastoral care in another way.","fr":"§ 1. Sauf autre disposition du droit, la quasi-paroisse est équiparée à la paroisse: elle est une communauté précise de fidèles dans l'Église particulière qui est confiée à un prêtre comme à son pasteur propre, mais n'est pas encore érigée en paroisse à cause de circonstances particulières.\n§ 2. Là où il n'est pas possible d'ériger des communautés en paroisse ou en quasi-paroisse, l'Évêque diocésain pourvoira d'une  autre manière à leur charge pastorale.","it":"§1. A meno che il diritto non disponga diversamente, alla parrocchia è equiparata la quasi-parrocchia, che è una comunità determinata di fedeli nell'àmbito della Chiesa particolare, affidata ad un sacerdote come suo pastore, che, per speciali circostanze, non è ancora stata eretta come parrocchia.\n§2. Quando una comunità non può essere eretta come parrocchia o quasi-parrocchia, il Vescovo diocesano provveda in altro modo alla sua cura pastorale."}},{"canon":517,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1, vel coetus moderator, itemque cum eorundem aliquis inhabilis fiat ad munus pastorale exercendum, non vacat paroecia vel paroeciae, quarum cura coetui committitur; Episcopi autem dioecesani est alium nominare moderatorem; antequam vero ab Episcopo alius nominetur, hoc munus adimpleat sacerdos eiusdem coetus nominatione antiquior.","en":", §1 or its moderator ceases from office as well as when one of them becomes incapable of exercising his pastoral function, the parish or parishes whose care is entrusted to the group do not become vacant. It is for the diocesan bishop, however, to appoint another moderator; before someone is appointed by the bishop, the priest in the group who is senior in appointment is to fulfill this function.","fr":", § 1, ou quand le modérateur du groupe cesse ses fonctions, et de même lorsque l'un des prêtres devient incapable d'exercer la fonction pastorale, la paroisse ou les paroisses dont la charge est confiée à ce groupe, ne sont pas vacantes; il revient à l'Évêque diocésain de nommer un autre modérateur, mais avant cette nomination, c'est le prêtre du groupe le plus ancien de nomination qui remplira cette charge.","it":", §1, o il moderatore del gruppo, e parimenti quando uno di loro diviene inabile ad esercitare la funzione pastorale, non diviene vacante la parrocchia o le parrocchie la cui cura è affidata al gruppo; spetta al Vescovo diocesano nominare un altro moderatore; però prima che il Vescovo costituisca un altro moderatore, adempia tale ufficio il sacerdote del gruppo più anziano per nomina."}},{"canon":518,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Paroecia regula generali sit territorialis, quae scilicet omnes complectatur christifideles certi territorii; ubi vero id expediat, constituantur paroeciae personales, ratione ritus, linguae, nationis christifidelium alicuius territorii atque alia etiam ratione determinatae.","en":"As a general rule a parish is to be territorial, that is, one which includes all the Christian faithful of a certain territory. When it is expedient, however, personal parishes are to be established determined by reason of the rite, language, or nationality of the Christian faithful of some territory, or even for some other reason.","fr":"En règle générale, la paroisse sera territoriale, c'est-à-dire qu'elle comprendra tous les fidèles du territoire donné; mais là où c'est utile, seront constituées des paroisses personnelles, déterminées par le rite, la langue, la nationalité de fidèles d'un territoire, et encore pour tout autre motif.","it":"Come regola generale, la parrocchia sia territoriale, tale cioè che comprenda tutti i fedeli di un determinato territorio; dove però risulti opportuno, vengano costituite parrocchie personali, sulla base del rito, della lingua, della nazionalità dei fedeli di un territorio, oppure anche sulla base di altri criteri."}},{"canon":519,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Parochus est pastor proprius paroeciae sibi commissae, cura pastorali communitatis sibi concreditae fungens sub auctoritate Episcopi dioecesani, cuius in partem ministerii Christi vocatus est, ut pro eadem communitate munera exsequatur docendi, sanctificandi et regendi, cooperantibus etiam aliis presbyteris vel diaconis atque operam conferentibus christifidelibus laicis, ad normam iuris.","en":"The pastor (\nparochus\n) is the proper pastor (\npastor\n) of the parish entrusted to him, exercising the pastoral care of the community committed to him under the authority of the diocesan bishop in whose ministry of Christ he has been called to share, so that for that same community he carries out the functions of teaching, sanctifying, and governing, also with the cooperation of other presbyters or deacons and with the assistance of lay members of the Christian faithful, according to the norm of law.","fr":"Le curé est le pasteur propre de la paroisse qui lui est remise en exerçant, sous l'autorité de l'Évêque diocésain dont il a été appelé à partager le ministère du Christ, la charge pastorale de la communauté qui lui est confiée, afin d'accomplir pour cette communauté les fonctions d'enseigner, de sanctifier et de gouverner avec la collaboration éventuelle d'autres prêtres ou de diacres, et avec l'aide apportée par des laïcs, selon le droit.","it":"Il parroco è il pastore proprio della parrocchia affidatagli, esercitando la cura pastorale di quella comunità sotto l'autorità del Vescovo diocesano, con il quale è chiamato a partecipare al ministero di Cristo, per compiere al servizio della comunità le funzioni di insegnare, santificare e governare, anche con la collaborazione di altri presbiteri o diaconi e con l'apporto dei fedeli laici, a norma del diritto."}},{"canon":520,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Persona iuridica ne sit parochus; Episcopus autem dioecesanus, non vero Administrator dioecesanus, de consensu competentis Superioris, potest paroeciam committere instituto religioso clericali vel societati clericali vitae apostolicae, eam erigendo etiam in ecclesia instituti aut societatis, hac tamen lege ut unus presbyter sit paroeciae parochus, aut, si cura pastoralis pluribus in solidum committatur, moderator, de quo in","en":"§1. A juridic person is not to be a pastor. With the consent of the competent superior, however, a diocesan bishop, but not a diocesan administrator, can entrust a parish to a clerical religious institute or clerical society of apostolic life, even by erecting it in a church of the institute or society, with the requirement, however, that one presbyter is to be the pastor of the parish or, if the pastoral care is entrusted to several in solidum, the moderator as mentioned in","fr":"§ 1. Une personne juridique ne sera pas curé; toutefois l'Évêque diocésain, mais non pas l'Administrateur diocésain, peut, avec le consentement du Supérieur compétent, confier une paroisse à un institut religieux clérical ou à une société cléricale de vie apostolique, même en l'érigeant dans l'église de l'institut ou de la société, à condition cependant qu'un seul prêtre soit le curé de la paroisse ou, si la charge pastorale est confiée solidairement à plusieurs, qu'il soit le modérateur dont il s'agit au","it":"§1. Il parroco non sia una persona giuridica; tuttavia il Vescovo diocesano, ma non l'Amministratore diocesano, con il consenso del Superiore competente, può affidare una parrocchia ad un istituto religioso clericale o ad una società clericale di vita apostolica, anche erigendola presso la chiesa dell'istituto o della società, a condizione però che un solo presbitero sia il parroco della parrocchia, oppure, se la cura pastorale è affidata in solido a più presbiteri, il moderatore di cui nel"}},{"canon":521,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":";\n2° nominentur vel instituantur ad normam praescriptorum cann. 522 et 524;\n3° curam pastoralem obtinent tantum a momento captae possessionis; eorundem moderator in possessionem mittitur ad normam praescriptorum","en":";\n2/ are to be appointed or installed according to the norm of the prescripts of cann. 522 and 524;\n3/ obtain pastoral care only from the moment of taking possession; their moderator is placed in possession according to the norm of the prescripts of","fr":";\n2  seront nommés ou institués selon les dispositions des cann. 522 et 524;\n3  n'obtiendront la charge pastorale qu'à partir du moment de la prise de possession; leur modérateur sera mis en possession selon les dispositions du","it":";\n2) siano nominati o istituiti a norma di quanto dispongono i cann. 522 e 524;\n3) ottengono la cura pastorale solo dal momento della presa di possesso il loro moderatore viene immesso in possesso a norma di quanto prescrive il"}},{"canon":522,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"praescripta, ad tempus determinatum constitutus fuerit.\n§ 2. Parochus, qui est sodalis instituti religiosi aut in societate vitae apostolicae incardinatus, ad normam","en":".\n§2. A pastor who is a member of a religious institute or is incardinated in a society of apostolic life is removed according to the norm of","fr":", le curé avait été constitué pour un temps déterminé.\n§ 2. Le curé, membre d'un institut religieux ou incardiné à une société de vie apostolique, est révoqué selon le","it":".\n§2. Il parroco membro di un istituto religioso o incardinato in una società di vita apostolica, viene rimosso a norma del"}},{"canon":523,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":524,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vacantem paroeciam Episcopus dioecesanus conferat illi quem, omnibus perpensis adiunctis, aestimet idoneum ad paroecialem curam in eadem implendam, omni personarum acceptione remota ut iudicium de idoneitate ferat, audiat vicarium foraneum aptasque investigationes peragat, auditis, si casus ferat, certis presbyteris necnon christifidelibus laicis.","en":"A diocesan bishop is to entrust a vacant parish to the one whom he considers suited to fulfill its parochial care, after weighing all the circumstances and without any favoritism. To make a judgment about suitability, he is to hear the vicar forane and conduct appropriate investigations, having heard certain presbyters and lay members of the Christian faithful, if it is warranted.","fr":"L'Évêque diocésain confiera une paroisse vacante à celui que, toutes circonstances pesées, il estimera idoine pour y remplir la charge pastorale, en écartant toute acception de personnes; pour juger de cette idonéité, il entendra le vicaire forain et fera une  enquête appropriée, en écoutant le cas échéant certains prêtres, ainsi que des laïcs.","it":"Il Vescovo diocesano, dopo aver valutato tutte le circostanze, affidi la parrocchia vacante a chi ritiene idoneo ad esercitarvi la cura pastorale, esclusa ogni preferenza di persone; per giudicarne l'idoneità, senta il vicario foraneo ed esegua le indagini opportune, uditi, se del caso, determinati presbiteri come pure fedeli laici."}},{"canon":525,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sede vacante aut impedita, ad Administratorem dioecesanum aliumve dioecesim ad interim regentem pertinet:\n1° institutionem vel confirmationem concedere presbyteris, qui ad paroeciam legitime praesentati aut electi fuerint;\n2° parochos nominare, si sedes ab anno vacaverit aut impedita sit.","en":"When a see is vacant or impeded, it belongs to the diocesan administrator or another who governs the diocese temporarily:\n1/ to install or confirm presbyters who have been legitimately presented or elected for a parish;\n2/ to appoint pastors if the see has been vacant or impeded for a year.","fr":"Lorsque le siège épiscopal est vacant ou empêché, il appartient à l'Administrateur diocésain ou à celui qui dirige le diocèse par intérim:\n1 d'accorder l'institution ou la confirmation aux prêtres qui auraient été légitimement présentés ou élus à une paroisse;\n2 de nommer les curés, après une année de vacance ou d'empêchement du siège.","it":"Mentre la sede è vacante o impedita, all'Amministratore diocesano o a colui che regge interinalmente la diocesi spetta:\n1) concedere l'istituzione o la conferma ai presbiteri legittimamente presentati o eletti per una parrocchia;\n2) nominare i parroci se la sede è vacante o impedita da un anno."}},{"canon":526,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Parochus unius paroeciae tantum curam paroecialem habeat; ob penuriam tamen sacerdotum aut alia adiuncta, plurium vicinarum paroeciarum cura eidem parocho concredi potest.\n§ 2. In eadem paroecia unus tantum habeatur parochus aut moderator ad normam","en":"§1. A pastor is to have the parochial care of only one parish; nevertheless, because of a lack of priests or other circumstances, the care of several neighboring parishes can be entrusted to the same pastor.\n§2. In the same parish there is to be only one pastor or moderator in accord with the norm of","fr":"§ 1. Un curé n'aura la charge paroissiale que d'une seule paroisse; cependant, à cause de la pénurie de prêtres ou d'autres circonstances, la charge de plusieurs paroisses voisines peut être confiée au même curé.\n§ 2. Dans la même paroisse, il n'y aura qu'un seul curé ou modérateur selon le","it":"§1. Il parroco abbia la cura pastorale di una sola parrocchia; tuttavia, per la scarsità di sacerdoti o per altre circostanze, può essere affidata al medesimo parroco la cura di più parrocchie vicine.\n§2. Nella medesima parrocchia vi sia soltanto un parroco o un moderatore a norma del"}},{"canon":527,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2; pro ceteris vero sacerdotibus fidei professio legitime facta locum tenet captae possessionis.","en":", §2; for the other priests, however, a legitimately made profession of faith replaces taking possession.","fr":", § 2; pour les autres prêtres, la profession de foi légitimement émise tient lieu de prise de possession.","it":", §2; per gli altri sacerdoti poi la professione di fede emessa legittimamente tiene il posto della presa di possesso."}},{"canon":528,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Parochus obligatione tenetur providendi ut Dei verbum integre in paroecia degentibus annuntietur; quare curet ut christifideles laici in fidei veritatibus edoceantur, praesertim homilia diebus dominicis et festis de praecepto habenda necnon catechetica institutione tradenda, atque foveat opera quibus spiritus evangelicus, etiam ad iustitiam socialem quod attinet, promoveatur; peculiarem curam habeat de puerorum iuvenumque educatione catholica; omni ope satagat, associata etiam sibi christifidelium opera, ut nuntius evangelicus ad eos quoque perveniat, qui a religione colenda recesserint aut veram fidem non profiteantur.\n§ 2. Consulat parochus ut sanctissima Eucharistia centrum sit congregationis fidelium paroecialis; allaboret ut christifideles per devotam sacramentorum celebrationem, pascantur, peculiarique modo ut frequenter ad sanctissimae Eucharistiae et paenitentiae sacramenta accedant; annitatur item ut iidem ad orationem etiam in familiis peragendam ducantur atque conscie et actuose partem habeant in sacra liturgia, quam quidem, sub auctoritate Episcopi dioecesani, parochus in sua paroecia moderari debet et, ne abusus irrepant, invigilare tenetur.","en":"§1. A pastor is obliged to make provision so that the word of God is proclaimed in its entirety to those living in the parish; for this reason, he is to take care that the lay members of the Christian faithful are instructed in the truths of the faith, especially by giving a homily on Sundays and holy days of obligation and by offering catechetical instruction. He is to foster works through which the spirit of the gospel is promoted, even in what pertains to social justice. He is to have particular care for the Catholic education of children and youth. He is to make every effort, even with the collaboration of the Christian faithful, so that the message of the gospel comes also to those who have ceased the practice of their religion or do not profess the true faith.\n§2. The pastor is to see to it that the Most Holy Eucharist is the center of the parish assembly of the faithful.\nHe is to work so that the Christian faithful are nourished through the devout celebration of the sacraments and, in a special way, that they frequently approach the sacraments of the Most Holy Eucharist and penance. He is also to endeavor that they are led to practice prayer even as families and take part consciously and actively in the sacred liturgy which, under the authority of the diocesan bishop, the pastor must direct in his own parish and is bound to watch over so that no abuses creep in.","fr":"§ 1. Le curé est tenu par l'obligation de pourvoir à ce que la parole de Dieu soit annoncée intégralement aux habitants de la paroisse; c'est pourquoi il veillera à ce que les laïcs soient instruits des vérités de la foi, surtout par l'homélie à faire les dimanches et aux fêtes d'obligation, et par la formation catéchétique à dispenser; il favorisera aussi les œuvres par lesquelles est stimulé l'esprit évangélique, y compris ce qui regarde le domaine de la justice sociale; il apportera un soin particulier à l'éducation catholique des enfants et des jeunes; il s'efforcera par tout moyen, en y associant aussi les fidèles, à ce que l'annonce de l'Évangile parvienne également à ceux qui se sont éloignés de la pratique religieuse ou qui ne professent pas la vraie foi.\n§ 2. Le curé veillera à ce que la très Sainte Eucharistie soit le centre de l'assemblée paroissiale des fidèles; il s'efforcera à ce que les fidèles soient conduits et nourris par la pieuse célébration des sacrements et en particulier qu'ils s'approchent fréquemment des sacrements de la très Sainte Eucharistie et de la pénitence; il s'efforcera aussi de les amener à prier, même en famille, et de les faire participer consciemment et activement à la sainte liturgie que lui, curé, sous l'autorité de l'Évêque diocésain, doit diriger dans sa paroisse, et dans laquelle il doit veiller à ce que ne se glisse aucun abus.","it":"§1. Il parroco è tenuto a fare in modo che la parola di Dio sia integralmente annunciata a coloro che si trovano nella parrocchia; perciò curi che i fedeli laici siano istruiti nelle verità della fede, soprattutto con l'omelia da tenere nelle domeniche e nelle feste di precetto e con l'istruzione catechistica da impartire; favorisca inoltre le attività che promuovono lo spirito evangelico, anche in ordine alla giustizia sociale; abbia cura speciale della formazione cattolica dei fanciulli e dei giovani; si impegni in ogni modo, anche con la collaborazione dei fedeli, perché l'annuncio evangelico giunga anche a coloro che si sono allontanati dalla pratica religiosa o non professano la vera fede.\n§2. Il parroco faccia in modo che la santissima Eucaristia sia il centro dell'assemblea parrocchiale dei fedeli; si adoperi perché i fedeli si nutrano mediante la celebrazione devota dei sacramenti e in special modo perché si accostino frequentemente al sacramento della santissima Eucaristia e della penitenza; si impegni inoltre a fare in modo che i fedeli siano formati alla preghiera, da praticare anche nella famiglia, e partecipino consapevolmente e attivamente alla sacra liturgia, di cui il parroco deve essere il moderatore nella sua parrocchia, sotto l'autorità del Vescovo diocesano e sulla quale è tenuto a vigilare perché non si insinuino abusi."}},{"canon":529,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Officium pastoris sedulo ut adimpleat, parochus fideles suae curae commissos cognoscere satagat; ideo familias visitet, fidelium sollicitudines, angores et luctus praesertim participans eosque in Domino confortans necnon, si in quibusdam defecerint, prudenter corrigens; aegrotos, praesertim morti proximos, effusa caritate adiuvet, eos sollicite sacramentis reficiendo eorumque animas Deo commendando; peculiari diligentia prosequatur pauperes, afflictos, solitarios, e patria exsules itemque pecularibus difficultatibus gravatos; allaboret etiam ut coniuges et parentes ad officia propria implenda sustineantur et in familia vitae christianae incrementum foveat.\n§ 2. Partem quam christifideles laici in missione Ecclesiae propriam habent, parochus agnoscat et promoveat, consociationes eorundem ad fines religionis fovendo. Cum proprio Episcopo et cum dioecesis presbyterio cooperetur, allaborans etiam ut fideles communionis paroecialis curam habeant, iidemque tum dioecesis tum Ecclesiae universae membra se sentiant operaque ad eandem communionem promovendam participent vel sustineant.","en":"§1. In order to fulfill his office diligently, a pastor is to strive to know the faithful entrusted to his care.\nTherefore he is to visit families, sharing especially in the cares, anxieties, and griefs of the faithful, strengthening them in the Lord, and prudently correcting them if they are failing in certain areas. With generous love he is to help the sick, particularly those close to death, by refreshing them solicitously with the sacraments and commending their souls to God; with particular diligence he is to seek out the poor, the afflicted, the lonely, those exiled from their country, and similarly those weighed down by special difficulties. He is to work so that spouses and parents are supported in fulfilling their proper duties and is to foster growth of Christian life in the family.\n§2. A pastor is to recognize and promote the proper part which the lay members of the Christian faithful have in the mission of the Church, by fostering their associations for the purposes of religion. He is to cooperate with his own bishop and the presbyterium of the diocese, also working so that the faithful have concern for parochial communion, consider themselves members of the diocese and of the universal Church, and participate in and sustain efforts to promote this same communion.","fr":"§ 1. Pour remplir avec zèle sa charge de pasteur, le curé s'efforcera de connaître les fidèles confiés à ses soins; aussi il visitera les familles, prenant part aux soucis des fidèles, surtout à leurs inquiétudes et à leurs deuils, en les soutenant dans le Seigneur, et en les reprenant également avec prudence s'ils venaient à faillir en quelque manière; il aidera d'une charité sans bornes les malades, particulièrement les mourants, en les réconfortant avec sollicitude par les sacrements et en recommandant leur âme à Dieu; il entourera d'une attention spéciale les pauvres, les affligés, les isolés, les exilés, ainsi que ceux qui sont aux prises avec des difficultés particulières; il s'appliquera encore à soutenir les époux et les parents dans l'accomplissement de leurs devoirs propres et favorisera la développement de la vie chrétienne en famille.\n§ 2. Le curé reconnaîtra et soutiendra la part propre que les laïcs ont dans la mission de l'Église, en favorisant leurs associations à des fins religieuses.  Il coopérera avec son propre Évêque et le presbyterium du diocèse, en travaillant aussi à ce que les fidèles aient le souci de la communion dans la paroisse et qu'ils se sentent membres tant du diocèse que de l'Église tout entière, et qu'ils participent aux œuvres qui ont pour but de promouvoir cette communion et les soutiennent.","it":"§1. Per adempiere diligentemente l'ufficio di pastore, il parroco cerchi di conoscere i fedeli affidati alle sue cure; perciò visiti le famiglie, partecipando alle sollecitudini dei fedeli, soprattutto alle loro angosce e ai loro lutti, confortandoli nel Signore e, se hanno mancato in qualche cosa, correggendoli con prudenza; assista con traboccante carità gli ammalati, soprattutto quelli vicini alla morte, nutrendoli con sollecitudine dei sacramenti e raccomandandone l'anima a Dio; con speciale diligenza sia vicino ai poveri e agli ammalati, agli afflitti, a coloro che sono soli, agli esuli e a tutti coloro che attraversano particolari difficoltà; si impegni anche perché gli sposi e i genitori siano sostenuti nell'adempimento dei loro doveri e favorisca l'incremento della vita cristiana nella famiglia.\n§2. Il parroco riconosca e promuova il ruolo che hanno i fedeli laici nella missione della Chiesa, favorendo le loro associazioni che si propongono finalità religiose. Collabori con il proprio Vescovo e con il presbiterio della diocesi, impegnandosi anche perché i fedeli si prendano cura di favorire la comunione parrocchiale, perché si sentano membri e della diocesi e della Chiesa universale e perché partecipino e sostengano le opere finalizzate a promuovere la comunione."}},{"canon":530,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", nn. 1-6, in ecclesia sibi commissa peragere, nisi consentiente aut, si res ferat, delegante parocho.","en":", nn. 1-6 in the church entrusted to him unless the pastor consents or, if the matter warrants it, delegates.","fr":"Les fonctions spécialement confiées au curé sont les suivantes:\n1 l'administration du baptême;\n2 l'administration du sacrement de la confirmation à qui est en danger de mort, selon le","it":"Le funzioni affidate al parroco in modo speciale sono le seguenti:\n1)\namministrare il battesimo;\n2) amministrare il sacramento della confermazione a coloro che sono in pericolo di morte, a norma del"}},{"canon":531,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".","en":"are to be observed in regards to openings which the Christian faithful give to a vicar on the occasion of the performance of pastoral ministry.","fr":"seront observées.","it":"."}},{"canon":532,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":533,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 3, et nisi Administrator paroecialis constitutus fuerit, serventur praescripta","en":", §3 and unless a parochial administrator has been appointed, the prescripts of","fr":", § 3, et à moins qu'un administrateur paroissial n'ait été constitué, les dispositions du","it":", §3 e a meno che non sia stato costituito l'amministratore parrocchiale, si osservino le disposizioni del"}},{"canon":534,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":";\n3° solus moderator in negotiis iuridicis personam gerit paroeciae aut paroeciarum coetui commissarum.","en":";\n3/ the moderator alone represents in juridic affairs the parish or parishes entrusted to the group.","fr":";\n3 dans les affaires juridiques, seul le modérateur représente la paroisse ou le groupe de paroisses.","it":"§1. Dopo aver preso possesso della parrocchia, il parroco è tenuto all'obbligo di applicare la Messa per il popolo affidatogli ogni domenica e nelle feste che nella sua diocesi sono di precetto; chi ne è legittimamente impedito la applichi negli stessi giorni mediante un altro oppure, in giorni diversi, la applichi personalmente.\n§2. Il parroco che ha la cura di più parrocchie, nei giorni di cui al §1, è tenuto ad applicare una sola Messa per tutto il popolo affidatogli.\n§3. Il parroco che non abbia soddisfatto all'obbligo di cui nei §§1 e 2, applichi quanto prima tante Messe per il popolo quante ne ha tralasciate."}},{"canon":535,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In unaquaque paroecia habeantur libri paroeciales, liber scilicet baptizatorum, matrimoniorum, defunctorum, aliique secundum Episcoporum conferentiae aut Episcopi dioecesani praescripta; prospiciat parochus ut iidem libri accuratea conscribantur atque diligenter asserventur.\n§2\n. In libro baptizatorum adnotentur quoque\nadscriptio Ecclesiae sui iuris vel ad aliam transitus, necnon\nconfirmatio,\nitem\nquae pertinent ad statum canonicum christifidelium, ratione matrimonii, salvo quidem praescripto","en":"§2. In the baptismal register are also to be noted confirmation and those things which pertain to the canonical status of the Christian faithful by reason of marriage, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Chaque paroisse aura ses registres paroissiaux, à savoir les registres des baptisés, des mariages, des défunts, ainsi que d'autres suivant les dispositions de la conférence des Évêques ou de l'Évêque diocésain; le curé veillera à ce qu'ils soient tenus convenablement et conservés avec soin.\n§ 2. Dans les registre des baptisés, seront aussi notés la confirmation et ce qui a trait au statut canonique des fidèles, à savoir le mariage, restant sauves les dispositions du","it":"§2. Nel libro dei battezzati si annoti anche la confermazione e tutto ciò che riguarda lo stato canonico dei fedeli, in rapporto al matrimonio, salvo il disposto del"}},{"canon":536,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Si, de iudicio Episcopi dioecesani, audito consilio presbyterali, opportunum sit, in unaquaque paroecia constituatur consilium pastorale, cui parochus praeest et in quo christifideles una cum illis qui curam pastoralem vi officii sui in paroecia participant, ad actionem pastoralem fovendam suum adiutorium praestent.\n§ 2. Consilium pastorale voto gaudet tantum consultivo et regitur normis ab Episcopo dioecesano statutis.","en":"§1. If the diocesan bishop judges it opportune after he has heard the presbyteral council, a pastoral council is to be established in each parish, over which the pastor presides and in which the Christian faithful, together with those who share in pastoral care by virtue of their office in the parish, assist in fostering pastoral activity.\n§2. A pastoral council possesses a consultative vote only and is governed by the norms established by the diocesan bishop.","fr":"§ 1. Si l'Évêque diocésain le juge opportun après avoir entendu le conseil presbytéral, un conseil pastoral sera constitué dans chaque paroisse, présidé par le curé et dans lequel, en union avec ceux qui participent en raison de leur office à la charge pastorale de la paroisse, les fidèles apporteront leur concours pour favoriser l'activité pastorale.\n§ 2. Le conseil pastoral ne possède que voix consultative et il est régi par les règles que l'Évêque diocésain aura établies.","it":"§1. Se risulta opportuno a giudizio del Vescovo diocesano, dopo aver sentito il consiglio presbiterale, in ogni parrocchia venga costituito il consiglio pastorale, che è presieduto dal parroco e nel quale i fedeli, insieme con coloro che partecipano alla cura pastorale della parrocchia in forza del proprio ufficio, prestano il loro aiuto nel promuovere l'attività pastorale.\n§2. Il consiglio pastorale ha solamente voto consultivo ed è retto dalle norme stabilite dal Vescovo diocesano."}},{"canon":537,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In unaquaque paroecia habeatur consilium a rebus oeconomicis, quod praeterquam iure universali, regitur normis ab Episcopo dioecesano latis et in quo christifideles, secundum easdem normas selecti, parocho in administratione bonorum paroecia adiutorio sint, firmo praescripto","en":"In each parish there is to be a finance council which is governed, in addition to universal law, by norms issued by the diocesan bishop and in which the Christian faithful, selected according to these same norms, are to assist the pastor in the administration of the goods of the parish, without prejudice to the prescript of","fr":"Il y aura dans chaque paroisse le conseil pour les affaires économiques qui sera régi, en plus du droit universel, par les règles que l'Évêque diocésain aura portées; dans ce conseil, des fidèles, choisis selon ces règles, apporteront leur aide au curé pour l'administration des biens de la paroisse, restant sauves les dispositions du","it":"In ogni parrocchia vi sia il consiglio per gli affari economici che è retto, oltre che dal diritto universale, dalle norme date dal Vescovo diocesano; in esso i fedeli, scelti secondo le medesime norme, aiutino il parroco nell'amministrazione dei beni della parrocchia, fermo restando il disposto del"}},{"canon":538,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Parochus ab officio cessat amotione aut translatione ab Episcopo dioecesano ad normam iuris peracta, renuntiatione iusta de causa ab ipso parocho facta et, ut valeat, ab eodem Episcopo acceptata, necnon lapsu temporis si, iuxta iuris particularis de quo in","en":"§1. A pastor ceases from office by removal or transfer carried out by the diocesan bishop according to the norm of law, by resignation made by the pastor himself for a just cause and accepted by the same bishop for validity, and by lapse of time if he had been appointed for a definite period according to the prescripts of particular law mentioned in","fr":"§ 1. La charge du curé cesse par révocation ou transfert décidé par l'Évêque diocésain selon le droit, par renonciation présentée pour une juste cause par le curé lui-même, et qui n'a de valeur que si elle est acceptée par l'Évêque, et enfin à expiration des délais si, selon les dispositions du droit particulier dont il s'agit au","it":"§1. Il parroco cessa dall'ufficio con la rimozione o il trasferimento deciso da parte del Vescovo diocesano a norma del diritto, con la rinuncia fatta dal parroco stesso per giusta causa, la quale, per essere valida, deve essere accettata dal Vescovo, e inoltre cessa allo scadere del tempo se fu costituito a tempo determinato, secondo le disposizioni del diritto particolare di cui al"}},{"canon":539,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cum vacat paroecia aut cum parochus ratione captivitatis, exsilii vel relegationis, inhabilitatis vel infirmae valetudinis aliusve causae a munere pastorali in paroecia exercendo praepeditur, ab Episcopo dioecesano quam primum deputetur administrator paroecialis, sacerdos scilicet qui parochi vicem suppleat ad normam","en":"When a parish becomes vacant or when a pastor is prevented from exercising his pastoral function in the parish by reason of captivity, exile or banishment, incapacity or ill health, or some other cause, the diocesan bishop is to designate as soon as possible a parochial administrator, that is, a priest who takes the place of the pastor according to the norm of","fr":"Quand la paroisse est vacante ou quand le curé est empêché d'exercer sa charge pastorale dans sa paroisse pour raison d'emprisonnement, d'exil ou de relégation, d'incapacité ou de maladie ou pour toute autre cause, l'Évêque diocésain désignera le plus tôt possible un administrateur paroissial, c'est-à-dire un prêtre qui remplacera le curé, selon le","it":"Quando la parrocchia è vacante, oppure quando il parroco è impedito nell'esercizio dell'ufficio pastorale nella parrocchia per prigionia, esilio o confino, per inabilità o malferma salute oppure per altre cause, il Vescovo diocesano designi quanto prima l'amministratore parrocchiale, il sacerdote cioè che supplisca il parroco a norma del"}},{"canon":540,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Administrator paroecialis iisdem adstringitur officiis iisdemque gaudet iuribus ac parochus, nisi ab Episcopo dioecesano aliter statuatur.\n§ 2. Administratori paroeciali nihil agere licet, quod praeiudicium afferat iuribus parochi autdamno esse possit bonis paroecialibus.\n§ 3. Administrator paroecialis post expletum munus parocho rationem reddat.","en":"§1. A parochial administrator is bound by the same duties and possesses the same rights as a pastor unless the diocesan bishop establishes otherwise.\n§2. A parochial administrator is not permitted to do anything which prejudices the rights of the pastor or can harm parochial goods.\n§3. After he has completed his function, a parochial administrator is to render an account to the pastor.","fr":"§ 1. L'administrateur paroissial est soumis aux mêmes devoirs et jouit des mêmes droits que le curé, à moins que l'Évêque diocésain n'en ait décidé autrement.\n§ 2. L'administrateur paroissial ne peut rien faire qui puisse porter préjudice aux droits du curé ou être dommageable aux biens paroissiaux.\n§ 3. À l'expiration de sa charge, l'administrateur paroissial rendra compte au curé.","it":"§1. L'amministratore parrocchiale è tenuto agli stessi doveri e ha gli stessi diritti del parroco, a meno che il Vescovo diocesano non stabilisca diversamente.\n§2. All'amministratore parrocchiale non è lecito compiere nulla che rechi pregiudizio ai diritti del parroco o che possa essere di danno ai beni parrocchiali.\n§3. Al termine del suo incarico, l'amministratore parrocchiale presenti al parroco il rendiconto."}},{"canon":541,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1; vicarius hoc in casu omnibus etiam obligationibus tenetur parochi, excepta obligatione applicandi Missam pro populo.","en":", §1 are to be observed when the pastor is absent. In this case, the vicar is also bound by all the obligations of the pastor, except the obligation of applying Mass for the people.","fr":", § 1, seront observées; en ce cas, le vicaire est tenu par toutes les obligations du curé, à l'exception de l'application de la Messe pour le peuple.","it":", §1; in tal caso il vicario è tenuto anche a tutti gli obblighi del parroco, fatta eccezione per l'obbligo di applicare la Messa per il popolo."}},{"canon":542,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sacerdotes quibus in solidum, ad normam","en":"Priests to whom the pastoral care of some parish or of different parishes together is entrusted in solidum according to the norm of","fr":"Quand la charge pastorale d'une paroisse ou de plusieurs paroisses ensemble est confiée solidairement à des prêtres, selon le","it":"I sacerdoti ai quali, a norma del"}},{"canon":543,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Si sacerdotibus in solidum cura pastoralis alicuius paroeciae aut diversarum simul paroeciarum committatur, singuli eorum, iuxta ordinationem ab iisdem statutam, obligatione tenentur munera et functiones parochi persolvendi de quibus in cann. 528, 529 et 530; facultas matrimoniis assistendi, sicuti et potestates omnes dispensandi ipso iure parocho concessae, omnibus competunt, exercendae tamen sunt sub directione moderatoris.\n§ 2. Sacerdotes omnes qui ad coetum pertinent:\n1° obligatione tenentur residentiae;\n2° communi consilio ordinationem statuant, qua eorum unus Missam pro populo celebret, ad normam","en":"§1. If the pastoral care of some parish or of different parishes together is entrusted to priests in solidum, each of them is obliged to perform the tasks and functions of pastor mentioned in cann. 528, 529, and 530 according to the arrangement they establish. All of them have the faculty of assisting at marriages and all the powers to dispense granted to a pastor by law; these are to be exercised, however, under the direction of the moderator.\n§2. All the priests who belong to the group:\n1/ are bound by the obligation of residence;\n2/ are to establish through common counsel an arrangement by which one of them is to celebrate a Mass for the people according to the norm of","fr":"§ 1. Si la charge pastorale d'une paroisse ou de plusieurs paroisses ensemble est confiée solidairement à des prêtres, chacun d'eux, selon le règlement qu'ils auront eux-mêmes établi, est tenu par l'obligation d'accomplir les actes et fonctions du curé dont il s'agit aux cann. 528, 529 et 530; la faculté d'assister aux mariages ainsi que tous les pouvoirs de dispense accordés de plein droit au curé reviennent à tous; ces facultés et ces pouvoirs doivent cependant être exercés sous la direction du modérateur.\n§ 2. Tous les prêtres faisant partie du groupe:\n1 sont tenus par l'obligation de la résidence;\n2 établiront d'un commun accord la règle selon laquelle l'un d'entre eux célébrera la Messe pour le peuple, selon le","it":"§1. Se a determinati sacerdoti viene affidata in solido la cura pastorale di una parrocchia o di più parrocchie contemporaneamente essi sono tenuti singolarmente, secondo l'ordinamento da loro stessi stabilito, all'obbligo di adempiere i compiti e le funzioni proprie del parroco di cui nei cann. 528, 529 e 530; la facoltà di assistere ai matrimoni come pure le facoltà di dispensa concesse al parroco per il diritto stesso, spettano a tutti, ma devono essere esercitate sotto la direzione del moderatore.\n§2. Tutti i sacerdoti del gruppo:\n1) sono tenuti all'obbligo della residenza;\n2) di comune accordo stabiliscano l'ordine secondo cui uno di loro celebra la Messa per il popolo, a norma del"}},{"canon":544,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cum cesset ab officio aliquis sacerdos e coetu, de quo in","en":"When a priest from the group mentioned in","fr":"Quand un prêtre du groupe dont il s'agit au","it":"Quando cessa dall'ufficio un sacerdote del gruppo di cui nel"}},{"canon":545,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Quoties ad pastoralem paroeciae curam debite adimplendam necesse aut opportunum sit, parocho adiungi possunt unus aut plures vicarii paroeciales, qui, tamquam parochi cooperatores eiusque sollicitudinis participes, communi cum parocho consilio etstudio, atque sub eiusdem auctoritate operam in ministerio pastorali praestent.\n§ 2. Vicarius paroecialis constitui potest sive ut opem ferat in universo ministerio pastoraliexplendo, et quidem aut pro tota paroecia aut pro determinata paroeciae parte aut pro certo paroeciae christifidelium coetu, sive etiam ut operam impendat in certum ministerium in diversis simul paroeciis persolvendum.","en":"§1. Whenever it is necessary or opportune in order to carry out the pastoral care of a parish fittingly, one or more parochial vicars can be associated with the pastor. As co-workers with the pastor and sharers in his solicitude, they are to offer service in the pastoral ministry by common counsel and effort with the pastor and under his authority.\n§2. A parochial vicar can be assigned either to assist in exercising the entire pastoral ministry for the whole parish, a determined part of the parish, or a certain group of the Christian faithful of the parish, or even to assist in fulfilling a specific ministry in different parishes together.","fr":"§ 1. Chaque fois que c'est nécessaire ou opportun à l'accomplissement convenable de la charge pastorale d'une paroisse, un ou plusieurs vicaires paroissiaux peuvent être adjoints au curé; comme coopérateurs du curé et en participant à sa sollicitude, dans un même effort et de commun accord avec le curé, ils apporteront, sous son autorité, leur concours dans le ministère pastoral.\n§ 2. Un vicaire paroissial peut être constitué pour collaborer à l'ensemble du ministère pastoral et ceci pour toute la paroisse ou pour une partie déterminée, ou encore pour une catégorie déterminée de fidèles de la paroisse, ou bien pour apporter son concours à l'accomplissement d'un ministère précis dans plusieurs paroisses ensemble.","it":"§1. Ogni volta che risulta necessario o opportuno ai fini della adeguata cura pastorale della parrocchia, al parroco possono essere affiancati uno o più vicari parrocchiali, i quali si dedicano al ministero pastorale come cooperatori del parroco e partecipi della sua sollecitudine, mediante attività e iniziative programmate con il parroco e sotto la sua autorità.\n§2. Il vicario parrocchiale può essere costituito perché presti il suo aiuto nell'adempiere tutto il ministero pastorale e, in questo caso, o per tutta la parrocchia o per una parte determinata di essa o per un certo gruppo di fedeli; oppure può anche essere costituito per assolvere uno specifico ministero contemporaneamente in più parrocchie determinate."}},{"canon":546,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut quis valide vicarius paroecialis nominetur, oportet sit in sacro presbyteratus ordine constitutus.","en":"To be appointed a parochial vicar validly, one must be in the sacred order of the presbyterate.","fr":"Pour que le vicaire paroissial soit nommé validement, il faut qu'il soit constitué dans l'ordre sacré du presbytérat.","it":"Perché uno sia validamente nominato vicario parrocchiale, è necessario che sia costituito nel sacro ordine del presbiterato."}},{"canon":547,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vicarium paroecialem libere nominat Episcopus dioecesanus, auditis, si opportunum id iudicaverit, parocho aut parochis paroeciarum pro quibus constituitur, necnon vicario foraneo, firmo praescripto","en":"The diocesan bishop freely appoints a parochial vicar, after he has heard, if he has judged it opportune, the pastor or pastors of the parishes for which the parochial vicar is appointed and the vicar forane, without prejudice to the prescript of","fr":"L'Évêque diocésain nomme librement le vicaire paroissial, après avoir entendu, s'il le juge opportun, le ou les curés des paroisses pour lesquelles le vicaire paroissial sera constitué, ainsi que le vicaire forain, restant sauves les dispositions du","it":"Il vicario parrocchiale è nominato liberamente dal Vescovo diocesano, dopo aver sentito, se lo ritiene opportuno, il parroco o i parroci delle parrocchie per le quali è costituito, e inoltre il vicario foraneo, fermo restando il disposto del"}},{"canon":548,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicarii paroecialis obligationes et iura, praeterquam canonibus huius capitis, statutis dioecesanis necnon litteris Episcopi dioecesani definiuntur, specialius autem mandato parochi determinantur.\n§ 2. Nisi aliud expresse litteris Episcopi dioecesani caveatur, vicarius paroecialis ratione officii obligatione tenetur parochum in universo paroeciali ministerio adiuvandi, excepta quidem applicatione Missae pro populo, itemque, si res ferat ad normam iuris, parochi vicem supplendi.\n§ 3. Vicarius paroecialis regulariter de inceptis pastoralibus prospectis et susceptis ad parochum referat, ita ut parochus et vicarius aut vicarii, coniunctis viribus, pastorali curae providere valeant paroeciae, cuius simul sunt sponsores.","en":"§1. The obligations and rights of a parochial vicar, besides being defined in the canons of this chapter, diocesan statutes, and the letter of the diocesan bishop, are more specifically determined in the mandate of the pastor.\n§2. Unless the letter of the diocesan bishop expressly provides otherwise, a parochial vicar is obliged to assist the pastor in the entire parochial ministry by reason of office, except for the application of the Mass for the people, and to substitute for the pastor if the situation arises according to the norm of law.\n§3. A parochial vicar is to report to the pastor regularly concerning proposed and existing pastoral endeavors in such a way that the pastor and the vicar or vicars, through common efforts, are able to provide for the pastoral care of the parish for which they are together responsible.","fr":"§ 1. Les obligations et les droits du vicaire paroissial, outre les canons de ce chapitre, sont fixés par les statuts diocésain et les lettres de l'Évêque diocésain; ils sont aussi déterminés d'une manière plus spéciale par les directives du curé.\n§ 2. Sauf autre disposition expresse des lettres de l'Évêque diocésain, le vicaire paroissial, en raison de son office, est tenu par l'obligation d'aider le curé dans l'ensemble du ministère paroissial, exception faite de l'application de la Messe pour le peuple, et de le remplacer le cas échéant selon le droit.\n§ 3. Le vicaire paroissial rendra compte régulièrement au curé de ses initiatives pastorales présentes et futures, de telle sorte que le curé et le ou les vicaires, en unissant leurs forces, puissent pourvoir à la charge pastorale de la paroisse dont ils sont ensemble responsables.","it":"§1. Gli obblighi e i diritti del vicario parrocchiale sono definiti, oltre che dai canoni del presente capitolo, anche dagli statuti diocesani come pure dalla lettera del Vescovo diocesano, ma sono determinati in modo più specifico dalle disposizioni del parroco.\n§2. A meno che nella lettera del Vescovo diocesano non si disponga espressamente altro, il vicario parrocchiale è tenuto all'obbligo, per l'ufficio che esercita, di aiutare il parroco in tutto il ministero parrocchiale, fatta eccezione per quanto riguarda l'applicazione della Messa per il popolo; è anche tenuto all'obbligo di supplirlo, quando è il caso, a norma del diritto.\n§3. Il vicario parrocchiale riferisca regolarmente al parroco le iniziative pastorali programmate e in atto, in modo che il parroco e il vicario o i vicari siano in grado di provvedere, con impegno comune, alla cura pastorale della parrocchia, di cui insieme sono garanti."}},{"canon":549,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Absente parocho, nisi aliter Episcopus dioecesanus providerit ad normam","en":"Unless the diocesan bishop has provided otherwise according to the norm of","fr":"En l'absence du curé, à moins que l'Évêque diocésain n'ait prévu autre chose selon le","it":"Se il parroco è assente, a meno che il Vescovo diocesano non abbia provveduto in modo diverso a norma del"}},{"canon":550,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicarius paroecialis obligatione tenetur residendi in paroecia aut, si pro diversis simul paroeciis constitutus est, in earum aliqua; loci tamen Ordinarius, iusta de causa, permittere potest ut alibi resideat, praesertim in domo pluribus presbyteris communi, dummodo pastoralium perfunctio munerum nullum exinde detrimentum capiat.\n§ 2. Curet loci Ordinarius ut inter parochum et vicarios aliqua vitae communis consuetudo in domo paroeciali, ubi id fieri possit, provehatur.\n§ 3. Ad tempus feriarum quod attinet, vicarius paroecialis eodem gaudet iure ac parochus.","en":"§1. A parochial vicar is obliged to reside in the parish or, if he has been appointed for different parishes jointly, in one of them. Nevertheless, for a just cause the local ordinary can allow him to reside elsewhere, especially in a house shared by several presbyters, provided that this is not detrimental to the performance of his pastoral functions.\n§2. The local ordinary is to take care that some manner of common life in the rectory is fostered between the pastor and the vicars where this can be done.\n§3. A parochial vicar possesses the same right as a pastor concerning the time of vacation.","fr":"§ 1. Le vicaire paroissial est tenu par l'obligation de résider dans la paroisse ou, s'il est constitué pour plusieurs paroisses ensemble, dans l'une d'elles; cependant, l'Ordinaire du lieu, pour une juste cause, peut lui permettre de résider ailleurs, surtout dans une maison commune à plusieurs prêtres, pourvu que l'accomplissement des fonctions pastorales n'en subisse aucun dommage.\n§ 2. L'Ordinaire du lieu veillera à encourager là où c'est possible, entre le curé et les vicaires, une certaine forme de vie commune dans la maison paroissiale.\n§ 3. Pour ce qui concerne les vacances, le vicaire paroissial jouit du même droit que le curé.","it":"§1. Il vicario parrocchiale è tenuto all'obbligo di risiedere nella parrocchia oppure, se è stato costituito per più parrocchie contemporaneamente, di risiedere in una di esse; tuttavia, per una giusta causa, l'Ordinario del luogo può permettere che risieda altrove, soprattutto se si tratta di una casa comune per più presbiteri, purché ciò non rechi pregiudizio all'adempimento delle funzioni pastorali.\n§2. L'Ordinario del luogo curi che si promuova, fra parroco e vicari, dove è possibile, una certa pratica di vita comune nella casa parrocchiale.\n§3. Per quanto riguarda il periodo delle vacanze, il vicario parrocchiale ha gli stessi diritti del parroco."}},{"canon":551,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad oblationes quod attinet, quas occasione perfuncti ministerii pastoralis christifideles vicario faciunt, serventur praescripta","en":"The prescripts of","fr":"Pour ce qui regarde les offrandes des fidèles faites au vicaire à l'occasion de son ministère pastoral, les dispositions du","it":"Per quanto riguarda le offerte che i fedeli fanno al vicario in occasione del ministero pastorale, si osservino le disposizioni del"}},{"canon":552,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vicarius paroecialis ab Episcopo dioecesano aut ab Administratore dioecesano amoveri potest, iusta de causa, firmo praescripto","en":"The diocesan bishop or diocesan administrator can remove a parochial vicar for a just cause, without prejudice to the prescript of","fr":"Le vicaire paroissial peut être révoqué, pour une juste cause, par l'Évêque diocésain ou par l'Administrateur diocésain, restant sauves les dispositions du","it":"Il vicario parrocchiale può essere rimosso, per giusta causa, dal Vescovo diocesano o dall'Amministratore diocesano, fermo restando il disposto del"}},{"canon":553,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicarius foraneus, qui etiam decanus vel archipresbyter vel alio nomine vocatur, est sacerdos qui vicariatui foraneo praeficitur.\n§ 2. Nisi aliud iure particulari statuatur, vicarius foraneus nominatur ab Episcopo dioecesano, auditis pro suo prudenti iudicio sacerdotibus qui in vicariatu de quo agitur ministerium exercent.","en":"§1. A vicar forane, who is also called a dean, an archpriest, or some other name, is a priest who is placed over a vicariate forane.\n§2. Unless particular law establishes otherwise, the diocesan bishop appoints the vicar forane, after he has heard the priests who exercise ministry in the vicariate in question according to his own prudent judgment.","fr":"§ 1. Le vicaire forain, appelé aussi doyen, archiprêtre ou autrement, est le prêtre mis à la tête d'un vicariat forain.\n§ 2. À moins d'une autre disposition du droit particulier, le vicaire forain est nommé par l'Évêque diocésain, après que celui-ci, à son jugement prudent, ait entendu les prêtres qui exercent leur ministère dans ce vicariat.","it":"§1. Il vicario foraneo, chiamato anche decano o arciprete o con altro nome, è il sacerdote che è preposto al vicariato foraneo.\n§2. A meno che il diritto particolare non stabilisca altro, il vicario foraneo è nominato dal Vescovo diocesano, dopo aver sentito, a suo prudente giudizio, i sacerdoti che svolgono il ministero nel vicariato in questione."}},{"canon":554,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad officium vicarii foranei, quod cum officio parochi certae paroeciae non ligatur, Episcopus seligat sacerdotem quem, inspectis loci ac temporis adiunctis, idoneum iudicaverit.\n§ 2. Vicarius foraneus nominetur ad certum tempus, iure particulare determinatum.\n§ 3. Vicarium foraneum iusta de causa, pro suo prudenti arbitrio, Episcopus dioecesanus ab officio libere amovere potest.","en":"§1. For the office of vicar forane, which is not tied to the office of pastor of a certain parish, the bishop is to select a priest whom he has judged suitable, after he has considered the circumstances of place and time.\n§2. A vicar forane is to be appointed for a certain period of time determined by particular law.\n§3. The diocesan bishop can freely remove a vicar forane from office for a just cause in accord with his own prudent judgment.","fr":"§ 1. Pour l'office de vicaire forain, lequel n'est pas lié à celui d'une paroisse déterminée, l'Évêque diocésain choisira un prêtre qu'il aura jugé idoine, en tenant compte des circonstances de lieux et de temps.\n§ 2. Le vicaire forain est nommé pour un temps déterminé fixé par le droit particulier.\n§ 3. Pour une juste cause, à son propre jugement, l'Évêque diocésain peut librement révoquer de sa charge le vicaire forain.","it":"§1. Per l'ufficio di vicario foraneo, che non è legato all'ufficio di parroco di una parrocchia determinata, il Vescovo scelga un sacerdote che avrà giudicato idoneo, valutate le circostanze di luogo e di tempo.\n§2. Il vicario foraneo venga nominato a tempo determinato, stabilito dal diritto particolare.\n§3. Il Vescovo diocesano per giusta causa può rimuovere liberamente dall'ufficio il vicario foraneo, secondo il suo prudente giudizio."}},{"canon":555,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vicario foraneo, praeter facultates iure particulari ei legitime tributas, officium et ius est:\n1° actionem pastoralem in vicariatu communem promovendi et coordinandi;\n2°  prospiciendi ut clerici sui districtus vitam ducant proprio statui congruam atque officiis suis diligenter satisfaciant;\n3°  providendi ut religiosae functiones secundum sacrae liturgiae praescripta celebrentur, ut decor et nitor ecclesiarum sacraeque supellectilis, maxime in celebratione eucharistica et custodia sanctissimi Sacramenti, accurate serventur, ut recte conscribantur et debite custodiantur libri paroeciales, ut bona ecclesiastica sedulo administrentur; denique ut domus paroecialis debita diligentia curetur.\n§ 2. In vicariatu sibi concredito vicarius foraneus:\n1° operam det ut clerici, iuxta iuris particularis praescripta, statutis temporibus intersint praelectionibus, conventibus theologicis aut conferentiis, ad normam","en":"§1. In addition to the faculties legitimately given to him by particular law, the vicar forane has the duty and right:\n1/ of promoting and coordinating common pastoral activity in the vicariate;\n2/ of seeing to it that the clerics of his district lead a life in keeping with their state and perform their duties diligently;\n3/ of seeing to it that religious functions are celebrated according to the prescripts of the sacred liturgy, that the beauty and elegance of churches and sacred furnishings are maintained carefully, especially in the eucharistic celebration and custody of the Most Blessed Sacrament, that the parochial registers are inscribed correctly and protected appropriately, that ecclesiastical goods are administered carefully, and finally that the rectory is cared for with proper diligence.\n§2. In the vicariate entrusted to him, the vicar forane:\n1/ is to see to it that, according to the prescripts of particular law and at the times stated, the clerics attend lectures, theological meetings, or conferences according to the norm of","fr":"§ 1. Outre les facultés qui lui sont légitimement accordées par le droit particulier, les obligations et les droits du vicaire forain sont:\n1 de promouvoir et coordonner l'action pastorale commune dans le vicariat forain;\n2 de veiller à ce que les clercs de son district se conduisent conformément à leur état et remplissent leur office avec soin;\n3 de veiller à ce que les fonctions religieuses soient célébrées selon les prescriptions de la sainte liturgie; à ce que la beauté et la propreté des églises, du mobilier et des objets sacrés, surtout dans la célébration eucharistique, et la conservation du très Saint-Sacrement, soient assurées avec soin; à ce que les registres paroissiaux soient correctement tenus à jour et conservés convenablement; à ce que les biens ecclésiastiques soient administrés avec attention; enfin, à ce que la maison paroissiale soit soigneusement entretenue.\n§ 2. Dans le vicariat qui lui est confié, le vicaire forain:\n1 fera en sorte que, selon les dispositions du droit particulier, les clercs se réunissent à des dates prévues pour des cours, des réunions théologiques ou des conférences, selon le","it":"§1. Il vicario foraneo, oltre alle facoltà che gli attribuisce legittimamente il diritto particolare, ha il dovere e il diritto:\n1) di promuovere e coordinare l'attività pastorale comune nell'àmbito del vicariato;\n2) di aver cura che i chierici del proprio distretto conducano una vita consona al loro stato e adempiano diligentemente i loro doveri;\n3) di provvedere che le funzioni religiose siano celebrate secondo le disposizioni della sacra liturgia, che si curi il decoro e la pulizia delle chiese e della suppellettile sacra, soprattutto nella celebrazione eucaristica e nella custodia del santissimo Sacramento, che i libri parrocchiali vengano redatti accuratamente e custoditi nel debito modo, che i beni ecclesiastici siano amministrati diligentemente; infine che la casa parrocchiale sia conservata con la debita cura.\n§2. Il vicario foraneo nell'àmbito del vicariato affidatogli:\n1) si adoperi perché i chierici, secondo le disposizioni del diritto particolare, partecipino nei tempi stabiliti alle lezioni, ai convegni teologici o alle conferenze a norma del"}},{"canon":556,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ecclesiarum rectores hic intelleguntur sacerdotes, quibus cura demandatur alicuius ecclesiae, quae nec sit paroecialis nec capitularis, nec adnexa domui communitatis religiosae aut societatis vitae apostolicae, quae in eadem officia celebret.","en":"Rectors of churches are understood here as priests to whom is committed the care of some church which is neither parochial nor capitular nor connected to a house of a religious community or society of apostolic life which celebrates services in it.","fr":"Par recteurs d'églises, on entend ici les prêtres à qui est confiée la charge d'une église qui n'est ni paroissiale ni capitulaire, ni attachée à la maison d'une communauté religieuse ou d'une société de vie apostolique qui y célèbre les offices.","it":"In questo contesto con il nome di rettore di una chiesa si intende il sacerdote al quale è demandata la cura di una chiesa che non è né parrocchiale, né capitolare, né annessa alla casa di una comunità religiosa o di una società di vita apostolica che celebri in essa le funzioni religiose."}},{"canon":557,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae rector libere nominatur ab Episcopo dioecesano, salvo iure eligendi aut praesentandi, si cui legitime competat; quo in casu Episcopi dioecesani est rectorem confirmare vel instituere.\n§ 2. Etiam si ecclesia pertineat ad aliquod clericale institutum religiosum iuris pontificii, Episcopo dioecesano competit rectorem a Superiore praesentatum instituere.\n§ 3. Rector ecclesiae, quae coniuncta sit cum seminario aliove collegio quod a clericis regitur, est rector seminarii vel collegii, nisi aliter Episcopus dioecesanus constituerit.","en":"§1. The diocesan bishop freely appoints the rector of a church, without prejudice to the right of election or presentation if someone legitimately has it; in that case, it is for the diocesan bishop to confirm or install the rector.\n§2. Even if a church belongs to some clerical religious institute of pontifical right, the diocesan bishop is competent to install the rector presented by the superior.\n§3. The rector of a church which is connected with a seminary or other college which is governed by clerics is the rector of the seminary or college unless the diocesan bishop has determined otherwise.","fr":"§ 1. Le recteur d'église est nommé librement par l'Évêque diocésain, restant sauf le droit d'élection ou de présentation qui appartiendrait légitimement à quelqu'un; dans ce cas, il revient à l'Évêque diocésain de confirmer ou d'instituer le recteur.\n§ 2. Même si l'église appartient à un institut religieux clérical de droit pontifical, il revient à l'Évêque diocésain d'instituer le recteur présenté par le Supérieur.\n§ 3. Le recteur de l'église unie à un séminaire ou à un autre collège dirigé par des clercs est le recteur du séminaire ou du collège, à moins que l'Évêque diocésain n'en ait décidé autrement.","it":"§1. Il rettore di una chiesa viene nominato liberamente dal Vescovo diocesano, a meno che a qualcuno non competa legittimamente il diritto di elezione o di presentazione; in tal caso spetta al Vescovo diocesano confermare o istituire il rettore.\n§2. Anche se la chiesa appartiene ad un istituto clericale religioso di diritto pontificio, spetta al Vescovo diocesano istituire il rettore presentato dal Superiore.\n§3. Il rettore di una chiesa che sia unita al seminario o ad un collegio retto da chierici, è il rettore del seminario o del collegio, a meno che il Vescovo diocesano non abbia stabilito altrimenti."}},{"canon":558,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Salvo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Salvo il disposto del"}},{"canon":559,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Potest rector in ecclesia sibi commissa liturgicas celebrationes etiam sollemnes peragere, salvis legitimis fundationis legibus, atque dummodo de iudicio loci Ordinarii nullo modo ministerio paroeciali noceant.","en":"A rector can perform liturgical celebrations, even solemn ones, in the church entrusted to him, without prejudice to the legitimate laws of the foundation, and provided that, in the judgment of the local ordinary, they do not harm parochial ministry in any way.","fr":"Dans l'église qui lui est confiée, le recteur peut accomplir les célébrations liturgiques même solennelles, restant sauves les lois légitimes de la fondation, et pourvu que, au jugement de l'Ordinaire du lieu, elles ne nuisent d'aucune manière au ministère paroissial.","it":"Nella chiesa affidatagli il rettore può compiere celebrazioni liturgiche anche solenni, salve le legittime leggi di fondazione e purché, a giudizio dell'Ordinario del luogo, non rechino danno in alcun modo al ministero parrocchiale."}},{"canon":560,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Loci Ordinarius, ubi id opportunum censeat, potest rectori praecipere ut determinatas in ecclesia sua pro populo celebret functiones etiam paroeciales, necnon ut ecclesia pateat certis christifidelium coetibus ibidem liturgicas celebrationes peracturis.","en":"When the local ordinary considers it opportune, he can order a rector to celebrate in his church particular functions, even parochial ones, for the people and to make the church available for certain groups of the Christian faithful to conduct liturgical celebrations there.","fr":"S'il le juge opportun, l'Ordinaire du lieu peut ordonner au recteur de célébrer dans son église pour le peuple des fonctions déterminées, même paroissiales, et d'ouvrir l'église à certains groupes de fidèles pour qu'ils y accomplissent des célébrations liturgiques.","it":"Quando lo ritenga opportuno, l'Ordinario del luogo può ingiungere al rettore di celebrare nella sua chiesa determinate funzioni anche parrocchiali per il popolo e inoltre di aprire la chiesa a determinati gruppi di fedeli perché vi celebrino funzioni liturgiche."}},{"canon":561,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sine rectoris aliusve legitimi superioris licentia, nemini licet in ecclesia Eucharistiam celebrare, sacramenta administrare aliasve sacras functiones peragere; quae licentia danda aut deneganda est ad normam iuris.","en":"No one is permitted to celebrate the Eucharist, administer the sacraments, or perform other sacred functions in the church without the permission of the rector or another legitimate superior; this permission must be granted or denied according to the norm of law.","fr":"Sans l'autorisation du recteur ou d'un autre supérieur légitime, il n'est permis à personne de célébrer l'Eucharistie dans l'église, d'y administrer les sacrements ou d'y accomplir d'autres fonctions sacrées; ladite autorisation doit être accordée ou refusée selon le droit.","it":"Senza licenza del rettore o di un altro superiore legittimo, a nessuno è lecito celebrare nella chiesa l'Eucaristia, amministrare i sacramenti o compiere altre funzioni sacre: licenza che deve essere data o negata a norma del diritto."}},{"canon":562,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ecclesiae rector, sub auctoritate loci Ordinarii servatisque legitimis statutis et iuribus quaesitis, obligatione tenetur prospiciendi ut sacrae unctiones secundum normas liturgicas et canonum praescripta digne in ecclesia celebrentur, onera fideliter adimpleantur, bona diligenter administrentur, sacrae supellectilis atque aedium sacrarum conservationi et decori provideatur, neve quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domui Dei debitae quoquo modo non congruat.","en":"The rector of a church, under the authority of the local ordinary and observing the legitimate statutes and acquired rights, is obliged to see to it that sacred functions are celebrated worthily in the church according to the liturgical norms and prescripts of the canons, that obligations are fulfilled faithfully, that goods are administered diligently, that the maintenance and beauty of sacred furnishings and buildings are provided for, and that nothing whatever occurs which is in any way unfitting to the holiness of the place and the reverence due to a house of God.","fr":"Le recteur d'église, sous l'autorité de l'Ordinaire du lieu et en observant les statuts légitimes et les droits acquis, est tenu par l'obligation de veiller à ce que les fonctions sacrées soient dignement célébrées dans l'église selon les règles liturgiques et les dispositions canoniques; à ce que les obligations dont l'église est grevée soient fidèlement acquittées; à ce que les biens soient administrés avec soin; à ce qu'il soit pourvu au bon entretien et à la décoration du mobilier sacré et des bâtiments; et à ce que rien ne soit fait qui ne convienne pas de quelque manière à la sainteté du lieu et au respect dû à la maison de Dieu.","it":"Il rettore di una chiesa, sotto l'autorità dell'Ordinario del luogo e osservando i legittimi statuti e i diritti acquisiti, è tenuto all'obbligo di vigilare che le funzioni sacre vengano celebrate nella chiesa con decoro, secondo le norme liturgiche e le disposizioni dei canoni, che gli oneri siano fedelmente adempiuti, che i beni siano amministrati diligentemente, che si provveda alla conservazione e al decoro della suppellettile sacra e degli edifici sacri, e che non vi avvenga nulla che sia in qualunque modo sconveniente alla santità del luogo e al rispetto dovuto alla casa di Dio."}},{"canon":563,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".\nPARS III\nDE INSTITUTIS VITAE CONSECRATAE\nET DE SOCIETATIBUS VITAE APOSTOLICAE\nSECTIO I\nDE INSTITUTIS VITAE CONSECRATAE\n\nNORMAE COMMUNES\nOMNIBUS INSTITUTIS VITAE CONSECRATAE","en":"is to be observed.\n(\nn\n: indicates that \n the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCf:\nApostolic Letter issued 'Motu Proprio' “De concordia inter Codices” modifying some norms of the Code of Canon Law (31 May 2016)\n[Earlier version]","fr":"Pour une juste cause, à son propre jugement prudent, l'Ordinaire du lieu peut librement révoquer de son office le recteur d'église, même s'il est élu ou présenté par d'autres, restant sauves les dispositions du","it":"L'Ordinario del luogo, per giusta causa, può rimuovere dall'ufficio, secondo il suo prudente giudizio, il rettore di una chiesa, anche se è stato eletto o presentato da altri, fermo restando il disposto del"}},{"canon":564,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cappellanus est sacerdos, cui stabili modo committitur cura pastoralis, saltem ex parte, alicuius communitatis aut peculiaris coetus christifidelium, ad normam iuris universalis et particularis exercenda.","en":"A chaplain is a priest to whom is entrusted in a stable manner the pastoral care, at least in part, of some community or particular group of the Christian faithful, which is to be exercised according to the norm of universal and particular law.","fr":"Le chapelain est le prêtre à qui est confiée de façon stable la charge pastorale, au moins en partie, d'une communauté ou d'un groupe particulier de fidèles, qu'il doit exercer selon le droit universel et particulier.","it":"Il cappellano è il sacerdote cui viene affidata in modo stabile la cura pastorale, almeno in parte, di una comunità o di un gruppo particolare di fedeli, e che deve essere esercitata a norma del diritto universale e particolare."}},{"canon":565,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Nisi iure aliud caveatur aut cuidam specialia iura legitime competant, cappellanus nominatur ab Ordinario loci, cui etiam pertinet praesentatum instituere aut electum confirmare.","en":"Unless the law provides otherwise or someone legitimately has special rights, a chaplain is appointed by the local ordinary to whom it also belongs to install the one presented or to confirm the one elected.","fr":"Sauf autre disposition du droit ou de droits spéciaux qui reviennent légitimement à quelqu'un, le chapelain est nommé par l'Ordinaire du lieu à qui il appartient aussi d'instituer celui qui est présenté ou de confirmer l'élu.","it":"A meno che il diritto non preveda altro o a meno che a qualcuno non spettino legittimamente diritti speciali, il cappellano viene nominato dall'Ordinario del luogo, al quale pure compete istituire chi è stato presentato o confermare chi è stato eletto."}},{"canon":566,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Cappellanus omnibus facultatibus instructus sit oportet quas recta cura pastoralis requirit. Praeter eas quae iure particulari aut speciali delegatione conceduntur, cappellanus vi officii facultate gaudet audiendi confessiones fidelium suae curae commissorum, verbi Dei eis praedicandi, Viaticum et unctionem infirmorum administrandi necnon sacramentum confirmationis eis conferendi, qui in periculo mortis versentur.\n§ 2. In valetudinariis, carceribus et itineribus maritimis, cappellanus praeterea facultatem habet, his tantum in locis exercendam, a censuris latae sententiae non reservatis neque declaratis absolvendi, firmo tamen praescripto","en":"§1. A chaplain must be provided with all the faculties which proper pastoral care requires. In addition to those which are granted by particular law or special delegation, a chaplain possesses by virtue of office the faculty of hearing the confessions of the faithful entrusted to his care, of preaching the word of God to them, of administering Viaticum and the anointing of the sick, and of conferring the sacrament of confirmation on those who are in danger of death.\n§2. In hospitals, prisons, and on sea journeys, a chaplain, moreover, has the faculty, to be exercised only in those places, of absolving from latae sententiae censures which are neither reserved nor declared, without prejudice, however, to the prescript of","fr":"§ 1. Le chapelain doit être muni de toutes les facultés requises pour le bon exercice de sa charge pastorale.\nOutre celles accordées par le droit particulier ou par délégation spéciale, le chapelain, en vertu de son office, jouit de la faculté d'entendre les confessions des fidèles confiés à ses soins, de leur annoncer la parole de Dieu, d'administrer le Viatique et l'onction des malades, ainsi que de donner le sacrement de confirmation à ceux qui sont en danger de mort.\n§ 2. Dans les maisons de soins, les prisons et durant les voyages maritimes, le chapelain a de plus la faculté qu'il ne peut exercer que dans ces lieux, d'absoudre des censures\nlatae sententiae\nnon réservées et non déclarées, restant sauves les dispositions du","it":"§1. È necessario che il cappellano sia fornito di tutte le facoltà che richiede una ordinata cura pastorale. Oltre a quelle che vengono concesse dal diritto particolare o da una delega speciale, il cappellano, in forza dell'ufficio, ha la facoltà di udire le confessioni dei fedeli affidati alle sue cure, di predicare loro la parola di Dio, di amministrare loro il Viatico e l'unzione degli infermi, nonché di conferire il sacramento della confermazione a coloro che versano in pericolo di morte.\n§2. Negli ospedali, nelle carceri e nei viaggi in mare il cappellano ha inoltre la facoltà, esercitabile solo in tali luoghi, di assolvere dalle censure\nlatae sententiae\nnon riservate né dichiarate, fermo restando tuttavia il disposto del"}},{"canon":567,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad nominationem cappellani domus instituti religiosi laicalis, Ordinarius loci ne procedat, nisi consulto Superiore, cui ius est, audita communitate, quemdam sacerdotem proponere.\n§ 2. Cappellani est liturgicas functiones celebrare aut moderari; ipsi tamen non licet in regimine interno instituti sese immiscere.","en":"§1. The local ordinary is not to proceed to the appointment of a chaplain to a house of a lay religious institute without consulting the superior, who has the right to propose a specific priest after the superior has heard the community.\n§2. It is for the chaplain to celebrate or direct liturgical functions; nevertheless, he is not permitted to involve himself in the internal governance of the institute.","fr":"§ 1. L'Ordinaire du lieu ne procédera pas à la nomination du chapelain d'une maison ou d'un institut religieux laïc sans avoir consulté le Supérieur qui a le droit, après avoir entendu la communauté, de proposer un prêtre déterminé.\n§ 2. Il revient au chapelain de célébrer ou de diriger les fonctions liturgiques; cependant, il ne lui est pas permis de s'immiscer dans le gouvernement interne de l'institut.","it":"§1. L'Ordinario del luogo non proceda alla nomina del cappellano di una casa di un istituto religioso laicale senza aver consultato il Superiore, il quale ha il diritto, sentita la comunità, di proporre qualche sacerdote.\n§2. Spetta al cappellano celebrare o dirigere le funzioni liturgiche; non gli è lecito però ingerirsi nel governo interno dell'istituto."}},{"canon":568,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Pro iis qui ob vitae condicionem ordinaria parochorum cura frui non valent, uti sunt migrantes, exsules, profugi, nomades, navigantes, constituantur, quatenus fieri possit, cappellani.","en":"As far as possible, chaplains are to be appointed for those who are not able to avail themselves of the ordinary care of pastors because of the condition of their lives, such as migrants, exiles, refugees, nomads, sailors.","fr":"Des chapelains seront autant que possible constitués pour ceux qui, en raison de leurs conditions de vie, ne peuvent bénéficier du ministère ordinaire des curés, comme les migrants, les exilés, les réfugiés, les nomades, les navigateurs.","it":"Per quanto è possibile, siano costituiti dei cappellani per coloro che non possono usufruire, per la loro situazione di vita, della cura ordinaria dei parroci, come gli emigranti, gli esuli, i profughi, i nomadi, i naviganti."}},{"canon":569,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Cappellani militum legibus specialibus reguntur.","en":"Military chaplains are governed by special laws.","fr":"Les chapelains militaires sont régis par des lois spéciales.","it":"I cappellani militari sono retti da leggi speciali."}},{"canon":570,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Si communitatis aut coetus sedi adnexa est ecclesia non paroecialis, cappellanus sit rector ipsius ecclesiae, nisi cura communitatis aut ecclesiae aliud exigat.","en":"If a non-parochial church is connected to the seat of a community or group, the chaplain is to be the rector of that church, unless the care of the community or of the church requires otherwise.","fr":"Si une église non paroissiale est annexée au siège d'une communauté ou d'un groupe, le chapelain sera recteur de cette église, à moins que la charge de la communauté ou de l'église n'exige autre chose.","it":"Se alla sede di una comunità o di un gruppo è annessa una chiesa non parrocchiale, il cappellano sia rettore della chiesa stessa, a meno che la cura della comunità o della chiesa non esiga altro."}},{"canon":571,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In exercitio sui pastoralis muneris, cappellanus debitam cum parocho servet coniunctionem.","en":"In the exercise of his pastoral function, a chaplain is to preserve a fitting relationship with the pastor.","fr":"Dans l'exercice de sa fonction pastorale, le chapelain gardera avec le curé les relations voulues.","it":"Nell'esercizio del suo incarico pastorale, il cappellano mantenga il debito rapporto con il parroco."}},{"canon":572,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quod attinet ad amotionem cappellani, servetur praescriptum","en":"In what pertains to the removal of a chaplain, the prescript of","fr":"Pour ce qui concerne la révocation d'un chapelain, les dispositions du","it":"Per quanto riguarda la rimozione del cappellano, si osservi il disposto del"}},{"canon":573,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vita consecrata per consiliorum evangelicorum professionem est stabilis vivendi forma qua fideles, Christum sub actione Spiritus Sancti pressius sequentes, Deo summe dilecto totaliter dedicantur ut, in Eius honorem atque Ecclesiae aedificationem mundique salutem novo et peculiari titulo dediti, caritatis perfectionem in servitio Regni Dei consequantur et, praeclarum in Ecclesia signum effecti, caelestem gloriam praenuntient.\n§ 2. Quam vivendi formam in institutis vitae consecratae, a competenti Ecclesiae auctoritate canonice erectis, libere assumunt christifideles, qui per vota aut alia sacra ligamina iuxta proprias institutorum leges, consilia evangelica castitatis, paupertatis et oboedientiae profitentur et per caritatem, ad quam ducunt, Ecclesiae eiusque mysterio speciali modo coniunguntur.","en":"§1. The life consecrated through the profession of the evangelical counsels is a stable form of living by which the faithful, following Christ more closely under the action of the Holy Spirit, are totally dedicated to God who is loved most of all, so that, having been dedicated by a new and special title to His honor, to the building up of the Church, and to the salvation of the world, they strive for the perfection of charity in the service of the kingdom of God and, having been made an outstanding sign in the Church, foretell the heavenly glory.\n§2. The Christian faithful freely assume this form of living in institutes of consecrated life canonically erected by competent authority of the Church. Through vows or other sacred bonds according to the proper laws of the institutes, they profess the evangelical counsels of chastity, poverty, and obedience and, through the charity to which the counsels lead, are joined in a special way to the Church and its mystery.","fr":"§ 1. La vie consacrée par la profession des conseils évangéliques est la forme de vie stable par laquelle des fidèles, suivant le Christ de plus près sous l'action de l'Esprit-Saint, se donnent totalement à Dieu aimé par-dessus tout, pour que, dédiés à un titre nouveau et particulier pour l'honneur de Dieu, pour la construction de l'Église et le salut du monde, ils parviennent à la perfection de la charité dans le service du Royaume de Dieu et, devenus signe lumineux dans l'Église, ils annoncent déjà la gloire céleste.\n§ 2. Cette forme de vie, dans les instituts de vie consacrée érigés canoniquement par l'autorité compétente de l'Église, les fidèles l'assument librement, qui, par des vœux ou d'autres liens sacrés selon les lois propres des instituts, font profession des conseils évangéliques de chasteté, de pauvreté et d'obéissance et, par la charité à laquelle ceux-ci conduisent, sont unis de façon spéciale à l'Église et à son mystère.","it":"§1. La vita consacrata mediante la professione dei consigli evangelici è una forma stabile di vita con la quale i fedeli, seguendo Cristo più da vicino per l'azione dello Spirito Santo, si dànno totalmente a Dio amato sopra ogni cosa. In tal modo, dedicandosi con nuovo e speciale titolo al suo onore, alla edificazione della Chiesa e alla salvezza del mondo, siano in grado di conseguire la perfezione della carità nel servizio del Regno di Dio e, divenuti nella Chiesa segno luminoso, preannuncino la gloria celeste.\n§2. Negli istituti di vita consacrata, eretti canonicamente dalla competente autorità della Chiesa, una tale forma di vita viene liberamente assunta dai fedeli che mediante i voti, o altri vincoli sacri a seconda delle leggi proprie degli istituti, professano i consigli evangelici di castità, di povertà e di obbedienza e per mezzo della carità, alla quale essi conducono, si congiungono in modo speciale alla Chiesa e al suo mistero."}},{"canon":574,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Status eorum, qui in huiusmodi institutis consilia evangelica profitentur, ad vitam et sanctitatem Ecclesiae pertinet, et ideo ab omnibus in Ecclesia fovendus et promovendus est.\n§ 2. Ad hunc statum quidam christifideles specialiter a Deo vocantur, ut in vita Ecclesiae peculiari dono fruantur et, secundum finem et spiritum instituti, eiusdem missioni salvificae prosint.","en":"§1. The state of those who profess the evangelical counsels in institutes of this type belongs to the life and holiness of the Church and must be fostered and promoted by all in the Church.\n§2. Certain Christian faithful are specially called by God to this state so that they possess a special gift in the life of the Church and contribute to its salvific mission, according to the purpose and spirit of the institute.","fr":"§ 1. L'état de ceux qui professent les conseils évangéliques dans ces instituts appartient à la vie et à la sainteté de l'Église; c'est pourquoi tous, dans l'Église, doivent l'encourager et le promouvoir.\n§ 2. À cet état, certains fidèles sont spécialement appelés par Dieu, pour qu'ils jouissent d'un don particulier dans la vie de l'Église et, selon le but et l'esprit de l'institut, contribuent à sa mission de salut.","it":"§1. Lo stato di coloro che professano i consigli evangelici in tali istituti appartiene alla vita e alla santità della Chiesa e deve perciò nella Chiesa essere sostenuto e promosso da tutti.\n§2. A questo stato alcuni fedeli sono da Dio chiamati con speciale vocazione, per usufruire di un dono peculiare nella vita della Chiesa e, secondo il fine e lo spirito del proprio istituto, giovare alla sua missione di salvezza."}},{"canon":575,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consilia evangelica in Christi Magistri doctrina et exemplis fundata, donum sunt divinum, quod Ecclesia a Domino accepit Eiusque gratia semper conservat.","en":"The evangelical counsels, based on the teaching and examples of Christ the Teacher, are a divine gift which the Church has received from the Lord and preserves always through His grace.","fr":"Les conseils évangéliques, fondés sur la doctrine et les exemples du Christ Maître, sont un don de Dieu que l'Église a reçu du Seigneur et qu'elle conserve toujours par sa grâce.","it":"I consigli evangelici, fondati sull'insegnamento e sugli esempi di Cristo Maestro, sono un dono divino che la Chiesa ha ricevuto dal Signore e con la sua grazia sempre conserva."}},{"canon":576,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Competentis Ecclesiae auctoritatis est consilia e interpretari, eorundem praxim legibus moderati atque stabiles inde vivendi formas canonica approbatione constituere itemque,pro parte sua, curare ut instituta secundum spiritum fundatorum et sanas traditiones crescant et floreant.","en":"It is for the competent authority of the Church to interpret the evangelical counsels, to direct their practice by laws, and by canonical approbation to establish the stable forms of living deriving from them, and also, for its part, to take care that the institutes grow and flourish according to the spirit of the founders and sound traditions.","fr":"Il appartient à l'autorité compétente de l'Église d'interpréter les conseils évangéliques, d'en régler la pratique par des lois et d'en constituer des formes stables de vie par l'approbation canonique; il lui appartient aussi de veiller, pour sa part, à ce que les instituts croissent et fleurissent selon l'esprit des fondateurs et les saines traditions.","it":"Spetta alla competente autorità della Chiesa interpretare i consigli evangelici, regolarne la prassi con leggi, costituirne forme stabili di vita mediante l'approvazione canonica e parimenti, per quanto le compete, curare che gli istituti crescano e si sviluppino secondo lo spirito dei fondatori e le sane tradizioni."}},{"canon":577,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Permulta in Ecclesia sunt instituta vitae consecratae, quae donationes habent differentes secundum gratiam quae data est eis: Christum, enim, pressius sequuntur sive orantem, sive Regnum Dei annuntiantem, sive hominibus benefacientem, sive cum eis in saeculo conversantem, semper autem voluntatem Patris facientem.","en":"In the Church there are a great many institutes of consecrated life which have different gifts according to the grace which has been given them: they more closely follow Christ who prays, or announces the kingdom of God, or does good to people, or lives with people in the world, yet who always does the will of the Father.","fr":"Il existe dans l'Église de très nombreux instituts de vie consacrée, munis de dons différents selon la grâce qui leur a été donnée: en effet, ils suivent de plus près le Christ priant, ou annonçant le Royaume de Dieu, ou faisant du bien parmi les hommes, ou vivant avec eux dans le monde, mais accomplissant toujours la volonté du Père.","it":"Nella Chiesa sono moltissimi gli istituti di vita consacrata, che hanno differenti doni secondo la grazia che è stata loro concessa: essi infatti seguono più da vicino Cristo che prega, che annuncia il Regno di Dio, che fa del bene agli uomini o ne condivide la vita nel mondo, ma sempre compie la volontà del Padre."}},{"canon":578,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", tueri et accommodatam renovationem iuxta ipsum promovere, Moderatorem supremum eligere, maiora negotia tractare, necnon normas edicere, quibus omnes parere tenentur.\n§ 2. Composito et ambitus potestatis capituli definiantur in constitutionibus; ius proprium ulterius determinet ordinem servandum in celebratione capituli, praesertim quod ad electiones et rerum agendarum rationes attinet.\n§ 3. Iuxta normas in iure proprio determinatas, non modo provinciae et communitates locales, sed etiam quillibet sodalis optata sua et suggestiones capitulo generali libere mittere potest.","en":", fundamental norms regarding governance of the institute, the discipline of members, incorporation and formation of members, and the proper object of the sacred bonds.\n§2. A code of this type is approved by competent authority of the Church and can be changed only with its consent.\n§3. In this code spiritual and juridic elements are to be joined together suitably; nevertheless, norms are not to be multiplied without necessity.\n§4. Other norms established by competent authority of an institute are to be collected suitably in other codes and, moreover, can be reviewed appropriately and adapted according to the needs of places and times.","fr":", les  règles fondamentales concernant le gouvernement de l'institut et la discipline des membres, l'incorporation et la formation des membres ainsi que l'objet propre des liens sacrés.\n§ 2. Ce code est approuvé par l'autorité compétente de l'Église et ne peut être modifié qu'avec son consentement.\n§ 3. Dans ce code, les éléments spirituels et juridiques seront bien harmonisés; mais les règles ne doivent pas être multipliées sans nécessité.\n§ 4. Les autres règles établies par l'autorité compétente de l'institut doivent être réunies de façon appropriée dans d'autres codes; elles peuvent cependant être révisées et adaptées convenablement d'après les exigences de lieux et de temps.","it":", le norme fondamentali relative al governo dell'istituto e alla disciplina dei membri, alla loro incorporazione e formazione, nonché l'oggetto proprio dei vincoli sacri .\n§2. Tale codice è approvato dalla competente autorità della Chiesa e soltanto con il suo consenso può essere modificato.\n§3. In tale codice siano adeguatamente armonizzati gli elementi spirituali e quelli giuridici; tuttavia non si moltiplichino le norme senza necessità.\n§4. Tutte le altre norme, stabilite dall'autorità competente dell'istituto, siano opportunamente raccolte in altri codici e potranno essere rivedute e adattate convenientemente secondo le esigenze dei luoghi e dei tempi."}},{"canon":579,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopi dioecesani, in suo quisque territorio, instituta vitae consecrate formali decreto erigere possunt, dummodo Sedes Apostolica consulta fuerit.]\n* * *\n[\nLitterae Apostolicae Motu Proprio datae \"\nRecognitum Librum VI\n\" quibus","en":"Diocesan bishops, each in his own territory, can erect institutes of consecrated life by formal decree, provided that the Apostolic See has been consulted.\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)","fr":"Les Évêques diocésains, chacun sur son territoire, \n peuvent ériger des instituts de vie consacrée par décret formel, \n pourvu que le Siège Apostolique ait été consulté.\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de « Motu Proprio » Competentias quasdam \ndecernere\n, 11 février 2022)] :","it":"I Vescovi diocesani possono, ciascuno nel proprio territorio, erigere con formale decreto istituti di vita consacrata, purché sia stata consultata la Sede Apostolica.\n(\nn\n: \n Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo \n paragrafo)\nAl"}},{"canon":580,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Aggregatio alicuius instituti vitae consecratae ad aliud reservatur competenti auctoritati instituti aggregantis, salva semper canonica autonomia instituti aggregati.","en":"The aggregation of one institute of consecrated life to another is reserved to the competent authority of the aggregating institute; the canonical autonomy of the aggregated institute is always to be preserved.","fr":"L'agrégation d'un institut de vie consacrée à un autre est réservée à l'autorité compétente de l'institut qui agrège, restant toujours sauve l'autonomie canonique de l'institut agrégé.","it":"L'aggregazione di un istituto di vita consacrata ad un altro è riservata all'autorità competente dell'istituto aggregante, salva sempre l'autonomia canonica dell'istituto aggregato."}},{"canon":581,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Dividere institutum in partes, quocumque nomine veniant, novas erigere, erectas coniungere vel aliter circumscribere ad competentem instituti auctoritatem pertinet, ad normam constitutionum.","en":"To divide an institute into parts, by whatever name they are called, to erect new parts, to join those erected, or to redefine their boundaries belongs to the competent authority of the institute, according to the norm of the constitutions.","fr":"Diviser un institut en parties, quel que soit leur nom, en ériger de nouvelles, unir ou circonscrire autrement celles qui sont déjà érigées, appartient à l'autorité compétente de l'institut, selon les constitutions.","it":"Spetta all'autorità competente dell'istituto a norma delle costituzioni dividere l'istituto stesso in parti, con qualunque nome designate, erigerne di nuove, fondere quelle già costituite o circoscriverle in modo diverso."}},{"canon":582,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Fusiones et uniones institutorum vitae consecratae uni Sedi Apostolicae reservantur; eidem quoque reservantur confoederationes et foederationes.","en":"Mergers and unions of institutes of consecrated life are reserved to the Apostolic See only; confederations and federations are also reserved to it.","fr":"Les fusions et les unions d'instituts de vie consacrée sont réservées au seul Siège Apostolique; à lui est aussi réservée la constitution des confédérations et fédérations.","it":"Sono riservate unicamente alla Sede Apostolica le fusioni e le unioni di istituti di vita consacrata, come anche le confederazioni e le federazioni."}},{"canon":583,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Immutationes in institutis vitae consecratae ea afficientes, quae a Sede Apostolica approbata fuerunt, absque eiusdem licentia fieri nequeunt.","en":"Changes in institutes of consecrated life affecting those things which had been approved by the Apostolic See cannot be made without its permission.","fr":"Les modifications dans les instituts de vie consacrée qui touchent des points approuvés par le Siège Apostolique ne peuvent se faire sans sa permission.","it":"Le modifiche negli istituti di vita consacrata, che riguardino elementi già approvati dalla Sede Apostolica, senza la sua licenza non si possono effettuare."}},{"canon":584,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum supprimere ad unam Sedem Apostolicam spectat, cui etiam reservatur de eius bonis temporalibus statuere.","en":"The suppression of an institute pertains only to the Apostolic See; a decision regarding the temporal goods of the institute is also reserved to the Apostolic See.","fr":"Il appartient au seul Siège Apostolique de supprimer un institut; il lui est aussi réservé de statuer sur ses biens temporels.","it":"Sopprimere un istituto spetta unicamente alla Sede Apostolica, alla quale è pure riservato disporre dei relativi beni temporali."}},{"canon":585,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Instituti partes supprimere ad auctoritatem competentem eiusdem instituti pertinet.","en":"It belongs to the competent authority of an institute to suppress its parts.","fr":"Il appartient à l'autorité compétente d'un institut de supprimer telle ou telle partie de ce même institut.","it":"Spetta all'autorità competente dell'istituto la soppressione di parti dell'istituto stesso."}},{"canon":586,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", permanet sub speciali cura Episcopi dioecesani.","en":", an institute of diocesan right remains under the special care of the diocesan bishop.","fr":", l'institut de droit diocésain demeure sous la sollicitude spéciale de l'Évêque diocésain.","it":", rimane sotto la speciale cura del Vescovo diocesano."}},{"canon":587,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad propriam singulorum institutorum vocationem et identitatem fidelius tuendam, in cuiusvis instituti codice fundamentali seu constitutionibus contineri debent, praeter ea quae in","en":"§1. To protect more faithfully the proper vocation and identity of each institute, the fundamental code or constitutions of every institute must contain, besides those things which are to be observed as stated in","fr":"§ 1. Pour protéger plus fidèlement la vocation propre et l'identité de chaque institut, le code fondamental ou constitutions de chaque institut doit contenir, outre les points à sauvegarder précisés au","it":"§1. Per custodire più fedelmente la vocazione e l'identità dei singoli istituti il codice fondamentale, o costituzioni, di ciascuno deve contenere, oltre a ciò che è stabilito da osservarsi nel"}},{"canon":588,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Status vitae consecratae, suapte natura, non est nec clericalis nec laicalis.\n§ 2. Institutum clericale illud dicitur quod, ratione finis seu propositi a fundatore intenti vel vi legitimae traditionis, sub moderamine est clericorum, exercitium ordinis sacri assumit, et qua tale ab Ecclesiae auctoritate agnoscitur.\n§ 3. Institutum vero laicale illud appellatur quod, ab Ecclesiae auctoritate qua tale agnitum, vi eius naturae, indolis et finis munus habet proprium, a fundatore vel legitima traditione definitum, exercitium ordinis sacri non includens.","en":": Cf.\nRescriptum ex Audientia Ss.mi\n, 18 May 2022 – \n Congregation for the Institutes of Consecrated Life and the \n Societies of Apostolic Life\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)","fr":"§ 1. L'état de vie consacrée, de sa nature, n'est ni clérical, ni laïque.\n§ 2. On appelle institut clérical celui qui, en raison du but ou du propos visé par le fondateur ou en vertu d'une tradition légitime, est gouverné par des clercs\nn\n(Cf.\nRescriptum ex Audientia Ss.mi\n: Rescrit du Saint Père François au sujet du c.588 §2\n, 18 mai 2022 – \n Congrégation pour les Instituts de vie consacrée et les Sociétés de vie apostolique), assume l'exercice d'un ordre sacré et est reconnu comme tel par l'autorité de l'Église.\n§ 3. On appelle institut laïque celui qui, reconnu comme tel par l'autorité de l'Église, a, en vertu de sa nature, de son caractère et de son but, une fonction propre déterminée par le fondateur ou sa tradition légitime, qui n'implique pas l'exercice d'un ordre sacré.","it":"§2 CIC e al diritto proprio dell’Istituto di vita \n consacrata o della Società di vita apostolica, fermo restando il"}},{"canon":589,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum vitae consecratae dicitur iuris pontificii, si a Sede Apostolica erectum aut per eiusdem formale decretum approbatum est; iuris vero dioecesani, si ab Episcopo dioecesano erectum, approbationis decretum a Sede Apostolica non est consecutum.","en":"An institute of consecrated life is said to be of pontifical right if the Apostolic See has erected it or approved it through a formal decree. It is said to be of diocesan right, however, if it has been erected by a diocesan bishop but has not obtained a decree of approval from the Apostolic See.","fr":"Un institut de vie consacrée est dit de droit pontifical, s'il a été érigé par le Siège Apostolique ou approuvé par décret formel de celui-ci; il est dit de droit diocésain si, érigé par l'Évêque diocésain, il n'a pas reçu le décret d'approbation du Siège Apostolique.","it":"Un istituto di vita consacrata si dice di diritto pontificio se è stato eretto oppure approvato con decreto formale dalla Sede Apostolica; di diritto diocesano invece se, eretto dal Vescovo diocesano, non ha ottenuto dalla Sede Apostolica il decreto di approvazione."}},{"canon":590,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Instituta vitae consecratae, utpote ad Dei totiusque Ecclesiae servitium speciali modo dicata, supremae eiusdem auctoritati peculiari ratione subduntur.\n§ 2. Singuli sodales Summo Pontifici, tamquam supremo eorum Superiori, etiam ratione sacri vinculi oboedientiae parere tenentur.","en":"§1. Inasmuch as institutes of consecrated life are dedicated in a special way to the service of God and of the whole Church, they are subject to the supreme authority of the Church in a special way.\n§2. Individual members are also bound to obey the Supreme Pontiff as their highest superior by reason of the sacred bond of obedience.","fr":"§ 1. Les instituts de vie consacrée sont soumis d'une manière particulière à l'autorité suprême de l'Église, en tant qu'ils sont destinés de façon spéciale au service de Dieu et de l'Église tout entière.\n§ 2. Chacun de leurs membres est tenu d'obéir au Pontife Suprême comme à son Supérieur le plus élevé, même en raison du lien sacré d'obéissance.","it":"§1. Gli istituti di vita consacrata, in quanto dediti in modo speciale al servizio di Dio e di tutta la Chiesa, sono per un titolo peculiare soggetti alla suprema autorità della Chiesa stessa.\n§2. I singoli membri sono tenuti ad obbedire al Sommo Pontefice, come loro supremo Superiore, anche a motivo del vincolo sacro di obbedienza."}},{"canon":591,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quo melius institutorum bono atque apostolatus necessitatibus provideatur, Summus Pontifex, ratione sui in universam Ecclesiam primatus, intuitu utilitatis communis, instituta vitae consecratae ab Ordinariorum loci regimine eximere potest sibique soli vel alii ecclesiasticae auctoritati subicere.","en":"In order to provide better for the good of institutes and the needs of the apostolate, the Supreme Pontiff, by reason of his primacy in the universal Church and with a view to common advantage, can exempt institutes of consecrated life from the governance of local ordinaries and subject them to himself alone or to another ecclesiastical authority.","fr":"Pour mieux pourvoir au bien des instituts et aux nécessités de l'apostolat, le Pontife Suprême, en raison de sa primauté sur l'Église tout entière et en considération de l'utilité commune, peut exempter les instituts de vie consacrée de l'autorité des Ordinaires du lieu et les soumettre à lui seul ou à une autre autorité ecclésiastique.","it":"Per meglio provvedere al bene degli istituti e alle necessità dell'apostolato il Sommo Pontefice, in ragione del suo primato sulla Chiesa universale, può esimere istituti di vita consacrata dal governo degli Ordinari del luogo e sottoporli unicamente a sé o ad altra autorità ecclesiastica, in vista di un vantaggio comune."}},{"canon":592,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1.\nCAPUT VII\nDE RELIGIOSIS\nAD EPISCOPATUM EVECTIS","en":"§1. In order better to foster the communion of institutes with the Apostolic See, each supreme moderator is to send a brief report of the state and life of the institute to the Apostolic See, in a manner and at a time established by the latter.\n§2. The moderators of every institute are to promote knowledge of documents of the Holy See which regard the members entrusted to them and are to take care about their observance.","fr":"§ 1. Pour favoriser le mieux possible la communion des instituts avec le Siège Apostolique, chaque Modérateur suprême lui enverra, suivant la manière et au temps fixés par lui, un bref aperçu sur l'état et la vie de l'institut.\n§ 2. Les Modérateurs de chaque institut y feront connaître les documents du Saint-Siège qui concernent les membres à eux confiés et ils veilleront à les faire observer.","it":"§1\n. Perché sia più efficacemente favorita la comunione degli istituti con la Sede Apostolica, ogni Moderatore supremo trasmetta alla medesima, nel modo e nel tempo da questa fissati, una breve relazione sullo stato e sulla vita dell' istituto.\n§2. I Moderatori di ogni istituto provvedano a far conoscere i documenti della Santa Sede riguardanti i membri loro affidati, e ne curino l'osservanza."}},{"canon":593,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of\n⇒","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":594,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum iuris dioecesani, firmo","en":"Without prejudice to","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"L'istituto di diritto diocesano, fermo restando il"}},{"canon":595,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Episcopi sedis principis est constitutiones approbare et immutationes in eas legitime introductas confirmare, salvis iis in quibus Apostolica Sedes manus apposuerit, necnon negotia maiora totum institutum respicientia tractare, quae potestatem internae auctoritatis superent, consultis tamen ceteris Episcopis dioecesanis, si institutum ad plures dioeceses propagatum fuerit.\n§ 2. Episcopus dioecesanus potest dispensationes a constitutionibus concedere in casibus particularibus.","en":"§1. It is for the bishop of the principal seat to approve the constitutions and confirm changes legitimately introduced into them, without prejudice to those things which the Apostolic See has taken in hand, and also to treat affairs of greater importance affecting the whole institute which exceed the power of internal authority, after he has consulted the other diocesan bishops, however, if the institute has spread to several dioceses.\n§2. A diocesan bishop can grant dispensations from the constitutions in particular cases.","fr":"§ 1. Il appartient à l'Évêque du siège principal d'approuver les constitutions et de confirmer les modifications qui y ont été légitimement introduites, à l'exception des choses où le Siège Apostolique serait intervenu, et aussi de traiter les affaires majeures regardant l'ensemble de l'institut et dépassant le pouvoir de l'autorité interne, après avoir cependant consulté les autres Évêques diocésains, si l'institut s'étend sur plusieurs diocèses.\n§ 2. L'Évêque diocésain peut accorder dispense des constitutions dans des cas particuliers.","it":"§1. Spetta al Vescovo della sede principale approvare le costituzioni e confermare le modifiche ad esse legittimamente apportate, salvo ciò su cui fosse intervenuta la Sede Apostolica, e inoltre trattare gli affari di maggiore rilievo riguardanti l'intero istituto, quando superano l'ambito di potestà dell'autorità interna, non senza però avere consultato gli altri Vescovi diocesani, qualora l'istituto fosse esteso in più diocesi.\n§2. Il Vescovo diocesano può concedere le dispense dalle costituzioni in casi particolari."}},{"canon":596,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Institutorum Superiores et capitula in sodales ea gaudent potestate, quae iure universali et constitutionibus definitur.\n§ 2. In institutis autem religiosis clericalibus iuris pontificii pollent insuper potestate ecclesiastica regiminis pro foro tam externo quam interno.\n§ 3. Potestati de qua in § 1 applicantur praescripta cann. 131, 133 et 137-144.","en":"§1. Superiors and chapters of institutes possess that power over members which is defined in universal law and the constitutions.\n§2. In clerical religious institutes of pontifical right, however, they also possess ecclesiastical power of governance for both the external and internal forum.\n§3. The prescripts of cann. 131, 133, and 137- 144 apply to the power mentioned in §1.","fr":"§ 1. Les Supérieurs et les chapitres des instituts ont sur les membres le pouvoir défini par le droit universel et par les constitutions.\n§ 2. Cependant, dans les instituts religieux cléricaux de droit pontifical, ils possèdent en outre le pouvoir ecclésiastique de gouvernement tant au for externe qu'au for interne.\n§ 3. Au pouvoir dont il s'agit au § 1, s'appliquent les dispositions des cann. 131, 133 et 137-144.","it":"§1. I Superiori e i capitoli degli istituti hanno sui membri quella potestà che è definita dal diritto universale e dalle costituzioni.\n§2. Negli istituti religiosi clericali di diritto pontificio essi hanno inoltre la potestà ecclesiastica di governo, tanto per il foro esterno quanto per quello interno.\n§3. Alla potestà di cui al §1 si applicano le disposizioni dei\ncann. 131\n,\n133\ne\n137\n-\n144\n."}},{"canon":597,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In vitae consecratae institutum admitti potest quilibet catholicus, recta intentione praeditus, qui qualitates habeat iure universali et proprio requisitas nulloque detineatur impedimento.\n§ 2. Nemo admitti potest sine congrua praeparatione.","en":"§1. Any Catholic endowed with a right intention who has the qualities required by universal and proper law and who is not prevented by any impediment can be admitted into an institute of consecrated life.\n§2. No one can be admitted without suitable preparation.","fr":"§ 1. Dans un institut de vie consacrée peut être admis tout catholique animé de l'intention droite, qui possède les qualités requises par le droit universel et le droit propre, et qui n'est retenu par aucun empêchement.\n§ 2. Nul ne peut être admis sans une préparation convenable.","it":"§1. In un istituto di vita consacrata può essere ammesso ogni cattolico che abbia retta intenzione, che possegga le qualità richieste dal diritto universale e da quello proprio, e non sia vincolato da impedimento alcuno.\n§2. Nessuno può essere ammesso senza adeguata preparazione."}},{"canon":598,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Unumquodque institutum, attentis indole et finibus propriis, in suis constitutionibus definiat modum quo consilia evangelica castitatis, paupertatis et oboedientiae, pro sua vivendi ratione, servanda sunt.\n§ 2. Sodales vero omnes debent non solum consilia evangelica fideliter integreque servare, sed etiam secundum ius proprium instituti vitam componere atque ita ad perfectionem sui status contendere.","en":"§1. Each institute, attentive to its own character and purposes, is to define in its constitutions the manner in which the evangelical counsels of chastity, poverty, and obedience must be observed for its way of living.\n§2. Moreover, all members must not only observe the evangelical counsels faithfully and fully but also arrange their life according to the proper law of the institute and thereby strive for the perfection of their state.","fr":"§ 1. Chaque institut, en tenant compte de son caractère et de ses fins propres, définira dans ses constitutions la manière d'observer les conseils évangéliques de chasteté, de pauvreté et d'obéissance selon son genre de vie.\n§ 2. De même, tous les membres doivent non seulement observer fidèlement et intégralement les conseils évangéliques, mais aussi régler leur vie suivant le droit propre de l'institut et tendre ainsi à la perfection de leur état.","it":"§1. Ogni istituto, attese l'indole e le finalità proprie, deve stabilire nelle costituzioni il modo in cui, secondo la propria forma di vita, si devono osservare i consigli evangelici di castità, di povertà e di obbedienza.\n§2. Tutti i membri poi devono non solo osservare integralmente e con fedeltà i consigli evangelici, ma anche vivere secondo il diritto proprio dell'istituto, e in tal modo tendere alla perfezione del proprio stato."}},{"canon":599,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Evangelicum castitatis consilium propter Regnum coelorum assumptum, quod signum est mundi futuri et fons uberioris fecunditatis in indiviso corde, obligationem secumfert continentiae perfectae in caelibatu.","en":"The evangelical counsel of chastity assumed for the sake of the kingdom of heaven, which is a sign of the world to come and a source of more abundant fruitfulness in an undivided heart, entails the obligation of perfect continence in celibacy.","fr":"Le conseil évangélique de chasteté, assumé à cause du Royaume des cieux, qui est signe du monde à venir et source d'une plus grande fécondité dans un cœur sans partage, comporte l'obligation de la continence parfaite dans le célibat.","it":"Il consiglio evangelico della castità assunto per il Regno dei cieli, che è segno della vita futura e fonte di una più ricca fecondità nel cuore indiviso, comporta l'obbligo della perfetta continenza nel celibato."}},{"canon":600,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Evangelicum consilium paupertatis ad imitationem Christi, qui propter nos egenus factus est cum esset dives, praeter vitam re et spiritu pauperem, operose in sobrietate ducendam et a terrenis divitiis alienam, secumfert dependentiam et limitationem in usu et dispositione bonorum ad normam iuris proprii singulorum institutorum.","en":"The evangelical counsel of poverty in imitation of Christ who, although he was rich, was made poor for us, entails, besides a life which is poor in fact and in spirit and is to be led productively in moderation and foreign to earthly riches, a dependence and limitation in the use and disposition of goods according to the norm of the proper law of each institute.","fr":"Le conseil évangélique de pauvreté à l'imitation du Christ qui, de riche qu'il était s'est fait pauvre pour nous, comporte en plus d'une vie pauvre en fait et en esprit, laborieuse et sobre, étrangère aux richesses de la terre, la dépendance et la limitation dans l'usage et la disposition des biens selon le droit propre de chaque institut.","it":"Il consiglio evangelico della povertà, ad imitazione di Cristo che essendo ricco si è fatto povero per noi, oltre ad una vita povera di fatto e di spirito da condursi in operosa sobrietà che non indulga alle ricchezze terrene, comporta la dipendenza e la limitazione nell'usare e nel disporre dei beni, secondo il diritto proprio dei singoli istituti."}},{"canon":601,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Evangelicum oboedientiae consilium, spiritu fidei et amoris in sequela Christi usque ad mortem oboedientis suspectum, obligat ad submissionem voluntatis erga legitimos Superiores, vices Dei gerentes, cum secundum proprias constitutiones praecipiunt.","en":"The evangelical counsel of obedience, undertaken in a spirit of faith and love in the following of Christ obedient unto death, requires the submission of the will to legitimate superiors, who stand in the place of God, when they command according to the proper constitutions.","fr":"Le conseil évangélique d'obéissance, assumé en esprit de foi et d'amour à la suite du Christ obéissant jusqu'à la mort, oblige à la soumission de la volonté aux Supérieurs légitimes qui tiennent la place de Dieu, lorsqu'ils commandent suivant leurs propres constitutions.","it":"Il consiglio evangelico dell'obbedienza, accolto con spirito di fede e di amore per seguire Cristo obbediente fino alla morte, obbliga a sottomettere la volontà ai Superiori legittimi, quali rappresentanti di Dio, quando comandano secondo le proprie costituzioni."}},{"canon":602,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Vita fraterna, unicuique instituto propria, qua sodales omnes in peculiarem veluti familiam in Christo coadunantur, ita definiatur ut cunctis mutuo adiutorio evadat ad suam cuiusque vocationem adimplendam. Fraterna autem communione, in caritate radicata et fundate, sodales exemplo sint universalis in Christo reconciliationis.","en":"The life of brothers or sisters proper to each institute, by which all the members are united together as a special family in Christ, is to be defined in such a way that it becomes a mutual support for all in fulfilling the vocation of each. Moreover, by their communion as brothers or sisters rooted and founded in charity, members are to be an example of universal reconciliation in Christ.","fr":"La vie fraternelle, propre à chaque institut, qui unit tous les membres dans le Christ comme dans une même famille particulière, doit être réglée de façon à devenir pour tous une aide réciproque pour que chacun réalise sa propre vocation.  Qu'ainsi par la communion fraternelle, enracinée et fondée dans l'amour, les membres soient un exemple de la réconciliation universelle dans le Christ.","it":"La vita fraterna propria di ogni istituto, per la quale tutti i membri sono radunati in Cristo come una peculiare famiglia, sia definita in modo da riuscire per tutti un aiuto reciproco nel realizzare la vocazione propria di ciascuno. I membri poi, con la comunione fraterna radicata e fondata nella carità, siano esempio di riconciliazione universale in Cristo."}},{"canon":603,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Praeter vitae consecratae instituta, Ecclesia agnoscit vitam eremiticam seu anachoreticam, qua christifideles arctiore a mundo secessu, solitudinis silentio, assidua prece et paenitentia, suam in laudem Dei et mundi salutem vitam devovent.\n§ 2. Eremita, uti Deo deditus in vita consecrata, iure agnoscitur si tria evangelica consilia, voto vel alio sacro ligamine firmata, publice profiteatur in manu Episcopi dioecesani et propriam vivendi rationem sub ductu eiusdem servet.","en":"§1. In addition to institutes of consecrated life, the Church recognizes the eremitic or anchoritic life by which the Christian faithful devote their life to the praise of God and the salvation of the world through a stricter withdrawal from the world, the silence of solitude, and assiduous prayer and penance.\n§2. A hermit is recognized by law as one dedicated to God in consecrated life if he or she publicly professes in the hands of the diocesan bishop the three evangelical counsels, confirmed by vow or other sacred bond, and observes a proper program of living under his direction.","fr":"§ 1. Outre les instituts de vie consacrée, l'Église reconnaît la vie érémitique ou anachorétique, par laquelle des fidèles vouent leur vie à la louange de Dieu et au salut du monde dans un retrait plus strict du monde, dans le silence de la solitude, dans la prière assidue et la pénitence.\n§ 2. L'ermite est reconnu par le droit comme dédié à Dieu dans la vie consacrée, s'il fait profession publique des trois conseils évangéliques scellés par un vœu ou par un autre lien sacré entre les mains de l'Évêque diocésain, et s'il garde, sous la conduite de ce dernier, son propre programme de vie.","it":"§1. Oltre agli istituti di vita consacrata, la Chiesa riconosce la vita eremitica o anacoretica con la quale i fedeli, in una più rigorosa separazione dal mondo, nel silenzio della solitudine, nella assidua preghiera e penitenza, dedicano la propria vita alla lode di Dio e alla salvezza del mondo.\n§2. L'eremita è riconosciuto dal diritto come dedicato a Dio nella vita consacrata se professa pubblicamente i tre consigli evangelici, confermandoli con voto o con altro vincolo sacro, nelle mani del Vescovo diocesano e sotto la sua guida osserva il programma di vita che gli è propria."}},{"canon":604,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Hisce vitae consecratae formis accedit ordo virginum quae, sanctum propositum emittentes Christum pressius sequendi, ab Episcopo dioecesano iuxte probatum ritum liturgicum Deo consecrantur, Christo Dei Filio mystice desponsantur et Ecclesiae servitio dedicantur.\n§ 2. Ad suum propositum fidelius servandum et ad servitium Ecclesiae, proprio statui consonum, mutuo adiutorio perficiendum, virgines consociari possunt.","en":"§1. Similar to these forms of consecrated life is the order of virgins who, expressing the holy resolution of following Christ more closely, are consecrated to God by the diocesan bishop according to the approved liturgical rite, are mystically betrothed to Christ, the Son of God, and are dedicated to the service of the Church.\n§2. In order to observe their own resolution more faithfully and to perform by mutual assistance service to the Church in harmony with their proper state, virgins can be associated together.","fr":"§ 1. À ces formes de vie consacrée s'ajoute l'ordre des vierges qui, exprimant le propos sacré de suivre le Christ de plus près, sont consacrées à Dieu par l'Évêque diocésain selon le rite liturgique approuvé, épousent mystiquement le Christ Fils de Dieu et sont vouées au service de l'Église.\n§ 2. Afin de garder plus fidèlement leur propos et d'accomplir par une aide mutuelle un service d'Église conforme à leur propre état, les vierges peuvent s'associer entre elles.","it":"§1. A queste diverse forme di vita consacrata si aggiunge l'ordine delle vergini le quali, emettendo il santo proposito di seguire Cristo più da vicino, dal Vescovo diocesano sono consacrate a Dio secondo il rito liturgico approvato, si uniscono in mistiche nozze a Cristo Figlio di Dio e si dedicano al servizio della Chiesa.\n§2. Le vergini possono riunirsi in associazioni per osservare più fedelmente il loro proposito e aiutarsi reciprocamente nello svolgere quel servizio alla Chiesa che è confacente al loro stato."}},{"canon":605,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Novas formas vitae consecratae approbare uni Sedi Apostolicae reservatur. Episcopi dioecesani autem nova vitae consecratae dona a Spiritu Sancto Ecclesiae concredita discernere satagant iidemque adiuvent promotores ut proposita meliore quo fiere potest modo exprimant aptisque statutis protegant, adhibitis praesertim generalibus normis in hac parte contentis.","en":"The approval of new forms of consecrated life is reserved only to the Apostolic See. Diocesan bishops, however, are to strive to discern new gifts of consecrated life granted to the Church by the Holy Spirit and are to assist promoters so that these can express their proposals as well as possible and protect them by appropriate statutes; the general norms contained in this section are especially to be utilized.","fr":"L'approbation de nouvelles formes de vie consacrée est réservée uniquement au Siège Apostolique.  Cependant, les Évêques s'efforceront de discerner les nouveaux dons de vie consacrée confiés par l'Esprit Saint à l'Église; ils en aideront les promoteurs à exprimer le mieux possible leurs projets et à les protéger par des statuts appropriés, en recourant surtout aux règles générales contenues dans cette partie.","it":"L'approvazione di nuove forme di vita consacrata è riservata unicamente alla Sede Apostolica. I Vescovi diocesani però si adoperino per discernere i nuovi doni di vita consacrata che lo Spirito Santo affida alla Chiesa, aiutino coloro che li promuovono ad esprimere i progetti nel modo migliore e li tutelino con statuti adatti, utilizzando soprattutto le norme generali contenute in questa parte."}},{"canon":606,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quae de institutis vitae consecratae eorumque sodalibus statuuntur, pari iure de utroque sexu valent, nisi ex contexu sermonis vel ex rei natura aliud constet.\n\nDE INSTITUTIS RELIGIOSIS","en":"Those things which are established for institutes of consecrated life and their members are equally valid in law for either sex, unless it is otherwise evident from the context of the wording or the nature of the matter.\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCan 579:\nApostolic Letter in the form of 'Motu Proprio'\nAuthenticum charismatis\n, amending Canon 579 of the Code of Canon Law (1st November 2020)\n, \n 1 November 2020\n[\nEarlier version\n]","fr":"Ce qui est statué sur les instituts de vie consacrée et leurs membres vaut pareillement en droit pour l'un et l'autre sexe, sauf s'il s'avère, à partir du contexte ou de la nature de la chose, qu'il en va autrement.\n__________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale de l'article modifié par Sa Sainteté le Pape \n François (cf.\nLettre \n apostolique sous forme de Motu proprio \"\nAuthenticum charismatis\n\" \n modifiant le","it":"Quanto si stabilisce per gli istituti di vita consacrata e per i loro membri vale a pari diritto per l'uno e per l'altro sesso, a meno che non risulti altrimenti dal contesto o dalla natura delle cose.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di 'Motu proprio'\nAuthenticum \n charismatis\ncon la quale si modifica il"}},{"canon":607,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Vita religiosa, utpote totius personae consecratio, mirabile in Ecclesia manifestat conubium a Deo conditum, futuri saeculo signum. Ita religiosus plenam suam consummat donationem veluti sacrificium Deo oblatum, quo tota ipsius exsistentia fit continuus Dei cultus in caritate.\n§ 2. Institutum religiosum est societas in qua sodales secundum ius proprium vota publica perpetua vel temporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncupant atque vitam fraternam in communi ducunt.\n§ 3. Testimonium publicum a religiosis Christo et Ecclesiae reddendum illam secumfert a mundo separationem, quae indoli et fini uniuscuiusque instituti est propria.\nCAPUT I\nDE DOMIBUS RELIGIOSIS\nEARUMQUE ERECTIONE ET SUPPRESSIONE","en":"§1. As a consecration of the whole person, religious life manifests in the Church a wonderful marriage brought about by God, a sign of the future age. Thus the religious brings to perfection a total self-giving as a sacrifice offered to God, through which his or her whole existence becomes a continuous worship of God in charity.\n§2. A religious institute is a society in which members, according to proper law, pronounce public vows, either perpetual or temporary which are to be renewed, however, when the period of time has elapsed, and lead a life of brothers or sisters in common.\n§3. The public witness to be rendered by religious to Christ and the Church entails a separation from the world proper to the character and purpose of each institute.\nCHAPTER I.\nRELIGIOUS HOUSES AND THEIR ERECTION AND SUPPRESSION","fr":"§ 1. En tant que consécration de toute la personne, la vie religieuse manifeste dans l'Église l'admirable union sponsale établie par Dieu, signe du siècle à venir.  Ainsi le religieux accomplit sa pleine donation comme un sacrifice offert à Dieu, par lequel toute son existence devient un culte continuel rendu à Dieu dans la charité.\n§ 2. L'institut religieux est une société dans laquelle les membres prononcent, selon le droit propre, des vœux publics perpétuels, ou temporaires à renouveler à leur échéance, et mènent en commun la vie fraternelle.\n§ 3. Le témoignage public que les religieux doivent rendre au Christ et à l'Église comporte la séparation du monde qui est propre au caractère et au but de chaque institut.","it":"§1. La vita religiosa, in quanto consacrazione di tutta la persona, manifesta nella Chiesa il mirabile connubio istituito da Dio, segno della vita futura. In tal modo il religioso porta a compimento la sua totale donazione come sacrificio offerto a Dio, e con questo l'intera sua esistenza diviene un ininterrotto culto a Dio nella carità.\n§2. L'istituto religioso è una società i cui membri, secondo il diritto proprio, emettono i voti pubblici, perpetui oppure temporanei da rinnovarsi alla scadenza, e conducono vita fraterna in comunità.\n§3. La testimonianza pubblica che i religiosi sono tenuti a rendere a Cristo e alla Chiesa comporta quella separazione dal mondo che è propria dell'indole e delle finalità di ciascun istituto."}},{"canon":608,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Communitas religiosa habitare debet in domo legitime constituta sub auctoritate Superioris ad normam iuris designati; singulae domus habeant oratorium, in quo Eucharistia celebretur et asservetur ut vere sit centrum communitatis.","en":"A religious community must live in a legitimately established house under the authority of a superior designated according to the norm of law. Each house is to have at least an oratory in which the Eucharist is to be celebrated and reserved so that it is truly the center of the community.","fr":"La communauté religieuse doit habiter une maison légitimement constituée sous l'autorité du Supérieur désigné selon le droit; chaque maison aura au moins un oratoire, où l'Eucharistie sera célébrée et conservée pour qu'elle soit vraiment le centre de la communauté.","it":"La comunità religiosa deve abitare in una casa legittimamente costituita, sotto l'autorità di un Superiore designato a norma del diritto. Le singole case devono avere almeno un oratorio, in cui si celebri e si conservi l'Eucaristia, in modo che sia veramente il centro della comunità."}},{"canon":609,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Instituti religiosi domus eriguntur ab auctoritate competenti iuxta constitutiones, praevio Episcopi dioecesani consensu in scripti dato.\n§ 2. Ad erigendum monasterium monialium requiritur insuper licentia Apostolicae Sedis.","en":"§1. Houses of a religious institute are erected by the authority competent according to the constitutions, with the previous written consent of the diocesan bishop.\n§2. In addition, the permission of the Apostolic See is required to erect a monastery of nuns.","fr":"§ 1. Les maisons d'un institut religieux sont érigées par l'autorité compétente selon les constitutions, avec le consentement préalable de l'Évêque diocésain, donné par écrit.\n§ 2. Pour ériger un monastère de moniales est requise en outre la permission du Siège Apostolique.","it":"§1. Le case di un istituto religioso vengono erette dall'autorità competente secondo le costituzioni, previo consenso scritto del Vescovo diocesano.\n§2. Per l'erezione di un monastero di monache si richiede inoltre la licenza della Sede Apostolica."}},{"canon":610,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Domorum erectio fit prae oculis habita utilitate Ecclesiae et instituti atque in tuto positis iis quae ad vitam religiosam sodalium rite agendam requiruntur, iuxta proprios instituti fines et spiritum.\n§ 2. Nulla domus erigatur nisi iudicari prudenter possit fore ut congrue sodalium necessitatibus provideatur.","en":"§1. The erection of houses takes place with consideration for their advantage to the Church and the institute and with suitable safeguards for those things which are required to carry out properly the religious life of the members according to the proper purposes and spirit of the institute.\n§2. No house is to be erected unless it can be judged prudently that the needs of the members will be provided for suitably.","fr":"§ 1. L'érection des maisons se fait en considérant l'utilité de l'Église et de l'institut, et étant assuré ce qui est requis pour que les membres mènent normalement la vie religieuse selon les buts propres et l'esprit de l'institut.\n§ 2. Aucune maison ne sera érigée à moins qu'on ne puisse prévoir prudemment qu'il sera convenablement pourvu aux besoins des membres.","it":"§1. L'erezione di case si compie tenuta presente l'utilità della Chiesa e dell'istituto e assicurate le condizioni necessarie per garantire ai membri la possibilità di condurre regolarmente la vita religiosa secondo le finalità e lo spirito propri dell'istituto.\n§2. Non si proceda all'erezione di una casa se prudentemente non si ritiene possibile provvedere in modo adeguato alle necessità dei membri."}},{"canon":611,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Consensus Episcopi dioecesani ad erigendam domum religiosam alicuius instituti secumfert ius:\n1° vitam ducendi secundum indolem et fines proprios instituti;\n2° opera instituto propria exercendi ad normam iuris, salvis condicionibus in consensu appositis;\n3° pro institutis clericalibus habendi ecclesiam, salvo praescripto","en":"The consent of the diocesan bishop to erect a religious house of any institute entails the right:\n1/ to lead a life according to the character and proper purposes of the institute;\n2/ to exercise the works proper to the institute according to the norm of law and without prejudice to the conditions attached to the consent;\n3/ for clerical institutes to have a church, without prejudice to the prescript of","fr":"Le consentement de l'Évêque diocésain pour ériger une maison religieuse d'un institut comporte le droit:\n1 de mener une vie conforme au caractère et aux buts propres de l'institut;\n2 d'accomplir les œuvres propres à l'institut selon le droit, restant sauves les conditions exprimées dans le consentement donné;\n3 pour les instituts cléricaux, d'avoir une église, restant sauves les dispositions du","it":"Il consenso del Vescovo diocesano per l'erezione di una casa religiosa implica il diritto:\n1) di condurre una vita conforme all'indole e alle finalità proprie dell'istituto;\n2) di esercitare le opere proprie dell'istituto, a norma del diritto, salve restando le condizioni poste nel consenso;\n3) per gli istituti clericali, di avere una chiesa, salvo il disposto del"}},{"canon":612,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut domus religiosa ad opera apostolica destinetur diversa ab illis pro quibus constituta est, requiritur consensus Episcopi dioecesani; non vero, si agatur de conversione, quae, salvis fundationis legibus, ad internum regimen et disciplinam dumtaxat referatur.","en":"For a religious house to be converted to apostolic works different from those for which it was established, the consent of the diocesan bishop is required, but not if it concerns a change which refers only to internal governance and discipline, without prejudice to the laws of the foundation.","fr":"Pour qu'une maison religieuse soit destinée à des œuvres apostoliques différentes de celles pour lesquelles elle a été constituée, le consentement de l'Évêque diocésain est requis; mais ce consentement n'est pas nécessaire, s'il s'agit d'un changement qui, restant sauves les lois de fondation, ne relève que du gouvernement interne et de la discipline de l'institut.","it":"Per destinare una casa religiosa ad opere apostoliche differenti da quelle per cui fu costituita si richiede il consenso del Vescovo diocesano; non invece se si tratta di un cambiamento che, salve le leggi di fondazione, si riferisce solamente al regime interno e alla disciplina."}},{"canon":613,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", est capituli generalis, nisi constitutiones aliter ferant.\n§ 4. Monialium monasterium sui iuris supprimere ad Sedem Apostolicam pertinet, servatis ad bona quod attinet praescriptis constitutionum.\nCAPUT II\nDE INSTITUTORUM REGIMINE\nArt. 1\nDE SUPERIORIBUS ET CONSILIIS","en":"belongs to the general chapter, unless the constitutions state otherwise.\n§4. To suppress an autonomous monastery of nuns belongs to the Apostolic See, with due regard to the prescripts of the constitutions concerning its goods.\nCHAPTER II.\nTHE GOVERNANCE OF INSTITUTES\nArt. 1.\nSUPERIORS AND COUNCILS","fr":", appartient au chapitre général, à moins que les constitutions n'en disposent autrement.\n§ 4. La suppression d'un monastère de moniales autonome appartient au Siège Apostolique, restant sauves les dispositions des constitutions en ce qui concerne les biens.","it":", spetta al capitolo generale, a meno che le costituzioni non stabiliscano altrimenti.\n§4. La soppressione di un monastero\nsui iuris\ndi monache spetta alla Sede Apostolica, osservato, per quanto riguarda i beni il disposto delle costituzioni."}},{"canon":614,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Monasteria monialium cuidam virorum instituto consociata propriam vitae rationem et regimen iuxta constitutiones obtinent. Mutua iura et obligationes ita definiantur ut ex consociatione spirituale bonum proficere possit.","en":"Monasteries of nuns associated to an institute of men maintain their own way of life and governance according to the constitutions. Mutual rights and obligations are to be defined in such a way that spiritual good can come from the association.","fr":"Les monastères de moniales associés à un institut d'hommes ont leur propre mode de vie et leur gouvernement selon les constitutions. Les droits mutuels et les obligations doivent être définis de telle sorte qu'un bien spirituel puisse découler de cette association.","it":"I monasteri di monache associati a un istituto maschile mantengono la propria forma di vita e il proprio governo, secondo le costituzioni. I reciproci diritti ed obblighi siano determinati in modo che l'associazione possa giovare al bene spirituale."}},{"canon":615,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", dimissionem decernere pertinet ad Episcopum dioecesanum, cui Superior acta a consilio suo recognita submittat.\n[\nRescriptum ex Audientia Sanctissimi\n, die XXV mensis Martii anno \n MMXXVI]","en":", it belongs to the diocesan bishop, to whom the superior is to submit the acts examined by the council, to decide on dismissal.\nRescriptum ex Audientia Sanctissimi\n,\n25 March 2026\n\"The Supreme Pontiff Leo XIV, in the Audience granted to the \n undersigned Cardinal Secretary of State, on 25 March 2026, \n considering that Pope Francis had already expressed a favourable \n opinion on the matter, granted the\nDicastery \n for Institutes of Consecrated Life and Societies of Apostolic Life\nthe \n authority to authorize the competent diocesan Bishop to issue the \n decree of dismissal referred to in canon 699 § 2 of the Code of \n Canon Law, in the event that the professed member to be dismissed is \n the Major Superior of the monastery.\"","fr":"Le monastère autonome qui, outre son propre Modérateur, n'a pas d'autre Supérieur majeur et qui n'est pas associé à un autre institut de religieux de telle sorte que le Supérieur de cet institut possède sur ce monastère un véritable pouvoir déterminé par les constitutions, est confié selon le droit à la vigilance particulière de l'Évêque diocésain.","it":"Quando un monastero\nsui iuris\nnon ha, oltre al proprio Moderatore, un altro Superiore maggiore e non è associato a un istituto di religiosi in modo che il Superiore di questo abbia su quel monastero una vera potestà definita dalle costituzioni, tale monastero è affidato alla peculiare vigilanza del Vescovo diocesano a norma del diritto."}},{"canon":616,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Domus religiosa legitime erecta supprimi potest a supremo Moderatore ad normam constitutionum, consulto Episcopo dioecesano. De bonis domus suppressae provideat ius proprium instituti, salvis fundatorum vel offerentium voluntatibus et iuribus legitime quaesitis.\n§ 2. Suppressio unicae domus instituti ad Sanctam Sedem pertinet, cui etiam reservatur de bonis in casu statuere.\n§ 3. Supprimere domum sui iuris, de qua in","en":"§1. The supreme moderator can suppress a legitimately erected religious house according to the norm of the constitutions, after the diocesan bishop has been consulted. The proper law of the institute is to make provision for the goods of the suppressed house, without prejudice to the intentions of the founders or donors or to legitimately acquired rights.\n§2. The suppression of the only house of an institute belongs to the Holy See, to which the decision regarding the goods in that case is also reserved.\n§3. To suppress the autonomous house mentioned in","fr":"§ 1. Une maison religieuse légitimement érigée peut être supprimée par le Modérateur suprême, selon les constitutions, après consultation de l'Évêque diocésain. En ce qui concerne les biens de la maison supprimée, le droit propre de l'institut y pourvoira, restant sauves les volontés des fondateurs ou des donateurs ainsi que les droits légitimement acquis.\n§ 2. La suppression de l'unique maison d'un institut appartient au Saint-Siège, et dans ce cas il lui est aussi réservé de statuer sur les biens.\n§ 3. La suppression d'une maison autonome, dont il s'agit au","it":"§1. Una casa religiosa eretta legittimamente può essere soppressa dal Moderatore supremo a norma delle costituzioni, dopo avere consultato il Vescovo diocesano. Per i beni della casa soppressa deve provvedere il diritto proprio dell'istituto, nel rispetto della volontà dei fondatori o donatori e dei diritti legittimamente acquisiti.\n§2. La soppressione dell'unica casa di un istituto è di competenza della Santa Sede, alla quale è pure riservato di disporre, nel caso, dei beni relativi.\n§3. La soppressione di una casa\nsui iuris\n, di cui nel"}},{"canon":617,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores suum munus adimpleant suamque potestatem exerceant ad normam iuris universalis et proprii.","en":"Superiors are to fulfill their function and exercise their power according to the norm of universal and proper law.","fr":"Les Supérieurs accompliront leur charge et exerceront leur pouvoir selon le droit universel et le droit propre.","it":"I Superiori adempiano il proprio incarico ed esercitino la propria potestà a norma del diritto universale e di quello proprio."}},{"canon":618,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores in spiritu servitii suam potestatem a Deo per ministerium Ecclesiae receptam exerceant. Voluntati igitur Dei in munere explendo dociles, ipsi subditos regant uti filios Dei, ac promoventes cum reverentia personae humanae illorum voluntariam oboedientiam, libenter eos audiant necnon eorum conspirationem in bonum instituti et Ecclesiae foveant, firma tamen ipsorum auctoritate decernendi et praecipiendi quae agenda sunt.","en":"Superiors are to exercise their power, received from God through the ministry of the Church, in a spirit of service. Therefore, docile to the will of God in fulfilling their function, they are to govern their subjects as sons or daughters of God and, promoting the voluntary obedience of their subjects with reverence for the human person, they are to listen to them willingly and foster their common endeavor for the good of the institute and the Church, but without prejudice to the authority of superiors to decide and prescribe what must be done.","fr":"Les Supérieurs exerceront dans un esprit de service le pouvoir qu'ils ont reçu de Dieu par le ministère de l'Église.  Que, par conséquent, dociles à la volonté de Dieu dans l'exercice de leur charge, ils gouvernent leurs sujets comme des enfants de Dieu et, pour promouvoir leur obéissance volontaire dans le respect de la personne humaine, ils les écoutent volontiers et favorisent ainsi leur coopération au bien de l'institut et de l'Église, restant sauve cependant leur autorité de décider et d'ordonner ce qu'il y a à faire.","it":"I Superiori esercitino in spirito di servizio quella potestà che hanno ricevuto da Dio mediante il ministero della Chiesa. Docili perciò alla volontà di Dio nell'adempimento del proprio incarico, reggano i sudditi quali figli di Dio e, suscitando la loro volontaria obbedienza nel rispetto della persona umana, li ascoltino volentieri e promuovano altresì la loro concorde collaborazione per il bene dell'istituto e della Chiesa, ferma restando l'autorità loro propria di decidere e di comandare ciò che va fatto."}},{"canon":619,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores suo officio sedulo incumbant et una cum sodalibus sibi commissis studeant aedificare fraternam in Christo communitatem, in qua Deus ante omnia quaeratur et diligatur. Ipsi igitur nutriant sodales frequenti verbi Dei pabulo eosque adducant ad sacrae liturgiae celebrationem. Eis exemplo sint in virtutibus colendis et in observantia legum et traditionum proprii instituti; eorum necessitatibus personalibus convenienter subveniant, infirmos sollicite curent ac visitent, corripiant inquietos, consolentur pusillamines, patientes sint erga omnes.","en":"Superiors are to devote themselves diligently to their office and together with the members entrusted to them are to strive to build a community of brothers or sisters in Christ, in which God is sought and loved before all things. Therefore, they are to nourish the members regularly with the food of the word of God and are to draw them to the celebration of the sacred liturgy. They are to be an example to them in cultivating virtues and in the observance of the laws and traditions of their own institute; they are to meet the personal needs of the members appropriately, solicitously to care for and visit the sick, to correct the restless, to console the faint of heart, and to be patient toward all.","fr":"Les Supérieurs s'adonneront soigneusement à leur office et en union avec les membres qui leur sont confiés, ils chercheront à édifier une communauté fraternelle dans le Christ, en laquelle Dieu soit cherché et aimé avant tout.  Qu'ils nourrissent donc fréquemment les membres de l'aliment de la parole de Dieu et les portent à la célébration de la liturgie sacrée.  Qu'ils leur donnent l'exemple de la pratique des vertus, de l'observation des lois et des traditions de leur propre institut; qu'ils subviennent à leurs besoins personnels de façon convenable, prennent soin des malades avec sollicitude et les visitent, reprennent les inquiets, consolent les pusillanimes, soient patients envers tous.","it":"I Superiori attendano sollecitamente al proprio ufficio e insieme con i religiosi loro affidati si adoperino per costruire in Cristo una comunità fraterna nella quale si ricerchi Dio e lo si ami sopra ogni cosa. Diano perciò essi stessi con frequenza ai religiosi il nutrimento della parola di Dio e li indirizzino alla celebrazione della sacra liturgia. Siano loro di esempio nel coltivare le virtù e nell'osservare le leggi e le tradizioni del proprio istituto; provvedano in modo conveniente a quanto loro personalmente occorre; visitino gli ammalati procurando loro con sollecitudine le cure necessarie, riprendano gli irrequieti, confortino i timidi, con tutti siano pazienti."}},{"canon":620,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores maiores sunt, qui totum regunt institutum, vel eius provinciam, vel partem eidem aequiparatam, vel domum sui iuris, itemque eorum vicarii. His accedunt Abbas Primas et Superior congregationis monasticae, qui tamen non habent omnem potestatem, quam ius universale Superioribus maioribus tribuit.","en":"Those who govern an entire institute, a province of an institute or part equivalent to a province, or an autonomous house, as well as their vicars, are major superiors. Comparable to these are an abbot primate and a superior of a monastic congregation, who nonetheless do not have all the power which universal law grants to major superiors.","fr":"Sont Supérieurs majeurs ceux qui dirigent tout l'institut, ou une province ou une partie qui lui est équiparée, ou une maison autonome, ainsi que leurs vicaires.  À ceux-ci s'ajoutent l'Abbé Primat et le Supérieur d'une congrégation monastique, mais ils n'ont cependant pas tout le pouvoir que le droit universel attribue aux Supérieur majeurs.","it":"Sono Superiori maggiori quelli che governano l'intero istituto, o una sua provincia, o una parte dell'istituto ad essa equiparata, o una casa\nsui iuris\n, e parimenti i loro rispettivi vicari. A questi si aggiungano l'Abate Primate e il Superiore di una congregazione monastica, i quali tuttavia non hanno tutta la potestà che il diritto universale attribuisce ai Superiori maggiori."}},{"canon":621,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Plurium domorum coniunctio quae sub eodem Superiore partem immediatam eiusdem instituti constituat et ab auctoritate legitima canonice erecta sit, nomine venit provinciae.","en":"A grouping of several houses which constitutes an immediate part of the same institute under the same superior and has been canonically erected by legitimate authority is called a province.","fr":"L'union de plusieurs maisons, qui constitue une partie immédiate du même institut sous un même Supérieur et est érigée canoniquement par l'autorité légitime, est appelée province.","it":"Col nome di provincia si designa l'unione di più case che costituisce una parte immediata dell'istituto sotto il medesimo Superiore, ed è canonicamente eretta dalla legittima autorità."}},{"canon":622,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Supremus Moderator potestatem obtinet in omnes instituti provincias, domos et sodales, exercendam secundum ius proprium; ceteri Superiores ea gaudent intra fines sui muneris.","en":"The supreme moderator holds power over all the provinces, houses, and members of an institute; this power is to be exercised according to proper law. Other superiors possess power within the limits of their function.","fr":"Le Modérateur suprême a pouvoir sur toutes les provinces, les maisons et les membres de l'institut, qu'il exercera selon le droit propre; les autres Supérieurs possèdent ce pouvoir dans les limites de leur charge.","it":"Il Moderatore supremo ha potestà, da esercitare secondo il diritto proprio, su tutte le province dell'istituto, su tutte le case e su tutti i membri; gli altri Superiori hanno questa potestà entro i limiti del proprio incarico."}},{"canon":623,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut sodales ad munus Superioris valide nominentur aut eligantur, requiritur congruum tempus post professionem perpetuam vel definitivam, a iure proprio vel, si agatur de Superioribus maioribus, a constitutionibus determinandum.","en":"In order for members to be appointed or elected validly to the function of superior, a suitable time is required after perpetual or definitive profession, to be determined by proper law, or if it concerns major superiors, by the constitutions.","fr":"Pour la nomination ou l'élection valides des membres de l'institut à la charge de Supérieur, un temps convenable de profession perpétuelle ou définitive est requis, que le droit propre ou, s'il s'agit de Supérieurs majeurs, les constitutions doivent déterminer.","it":"Per essere validamente nominati o eletti all'ufficio di Superiore si richiede un congruo spazio di tempo dopo la professione perpetua o definitiva, da determinarsi dal diritto proprio o, trattandosi di Superiori maggiori, dalle costituzioni."}},{"canon":624,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Superiores ad certum et conveniens temporis spatium iuxte naturam et necessitatem instituti constituantur, nisi pro supremo Moderatore et pro Superioribus domus sui iuris constitutiones aliter ferant.\n§ 2. Ius proprium aptis normis provideat, ne Superiores, ad tempus definitum constituti, diutius sine intermissione in regiminis officiis versentur.\n§ 3. Possunt tamen durante munere ab officio amoveri vel in aliud transferri ob causas iure proprio statutas.","en":", §3.\n§3. A person upon whom an office is conferred at the prudent discretion of a competent authority according to the prescripts of the law can, upon the judgment of the same authority, be removed from that office for a just cause.\n§4. To take effect, the decree of removal must be communicated in writing.","fr":", § 3.\n§ 3. D'un office qui, selon les dispositions du droit, est conféré à la discrétion prudente de l'autorité compétente, on peut être révoqué pour une juste cause, au jugement de cette même autorité.\n§ 4. Pour produire effet, le décret de révocation doit être notifié par écrit.","it":"§1. I Superiori devono essere costituiti per un periodo di tempo determinato e conveniente secondo la natura e le esigenze dell'istituto, a meno che le costituzioni non dispongano diversamente per il Moderatore supremo e per i Superiori delle case\nsui iuris\n.\n§2. Il diritto proprio provveda con norme adatte che i Superiori costituiti a tempo determinato non rimangano troppo a lungo senza interruzione in uffici di governo.\n§3\n. Tuttavia durante il loro incarico possono essere rimossi dal loro ufficio o trasferiti ad un altro, per ragioni stabilite dal diritto proprio."}},{"canon":625,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Supremus instituti Moderator electione canonica designetur ad normam constitutionum.\n§ 2. Electionibus Superioris monasterii sui iuris, de quo in","en":"§1. The supreme moderator of an institute is to be designated by canonical election according to the norm of the constitutions.\n§2. The bishop of the principal seat presides at the elections of a superior of the autonomous monastery mentioned in","fr":"§ 1. Le Modérateur suprême d'un institut sera désigné par une élection canonique selon les constitutions.\n§ 2. L'Évêque du siège principal préside à l'élection du Supérieur du monastère autonome dont il s'agit au","it":"§1. Il Moderatore supremo dell'istituto sia designato mediante elezione canonica a norma delle costituzioni.\n§2. Alle elezioni del Superiore di un monastero\nsui iuris\n, di cui nel"}},{"canon":626,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores in collatione officiorum et sodales in electionibus normas iuris universalis et proprii servent, abstineant a quovis abusu et acceptione personarum, et, nihil praeter Deum et bonum instituti prae oculis habentes, nominent aut eligant quos in Domino vere dignos et aptos sciant. Caveant praetera in electionibus a suffragiorum procuratione sive directe sive indirecte, tam pro seipsis quam pro aliis.","en":"Superiors in the conferral of offices and members in elections are to observe the norms of universal and proper law, are to abstain from any abuse or partiality, and are to appoint or elect those whom they know in the Lord to be truly worthy and suitable, having nothing before their eyes but God and the good of the institute. Moreover, in elections they are to avoid any procurement of votes, either directly or indirectly, whether for themselves or for others.","fr":"Dans la collation des offices par les Supérieurs et les élections par les membres seront observées les règles du droit universel et du droit propre.  Supérieurs et membres s'abstiendront de tout abus et acception de personnes et, ne considérant que Dieu et le bien de l'institut, ils nommeront ou éliront ceux qu'ils jugeront devant le Seigneur vraiment dignes et aptes.  De plus, ils prendront garde, dans les élections, de ne pas solliciter directement ou indirectement de suffrages pour eux-mêmes ou pour d'autres.","it":"I Superiori nel conferire uffici e i membri nelle elezioni osservino le norme del diritto universale e del diritto proprio, si astengano da qualunque abuso o da preferenza di persone e, null'altro avendo di mira che Dio e il bene dell'istituto, nominino o eleggano le persone che nel Signore riconoscono veramente degne e adatte. Inoltre nelle elezioni rifuggano dal procurare in qualunque modo voti per sé o per altri, direttamente o indirettamente."}},{"canon":627,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad normam constitutionum, Superiores proprium habeant consilium, cuius opera in munere exercendo utantur oportet.\n§ 2. Praeter casus in iure universali praescriptos, ius proprium determinet casus in quibus consensus vel consilium ad valide agendum requirantur ad normam","en":"§1. According to the norm of the constitutions, superiors are to have their own council, whose assistance they must use in carrying out their function.\n§2. In addition to the cases prescribed in universal law, proper law is to determine the cases which require consent or counsel to act validly; such consent or counsel must be obtained according to the norm of","fr":"§ 1. Selon les constitutions, les Supérieurs auront leur propre conseil, auquel ils devront recourir dans l'exercice de leur charge.\n§ 2. Outre les cas prescrits par le droit universel, le droit propre déterminera ceux pour lesquels le consentement ou l'avis est requis pour la validité des actes selon le","it":"§1. I Superiori abbiano il proprio consiglio a norma delle costituzioni e nell'esercizio del proprio ufficio siano tenuti a valersi della sua opera.\n§2. Oltre ai casi stabiliti dal diritto universale, il diritto proprio determini i casi in cui per procedere validamente è richiesto il consenso oppure il consiglio, a norma del"}},{"canon":628,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Superiores qui iure proprio instituti ad hoc munus designatur, statis temporibus domos et sodales sibi commissios iuxta normas eiusdem iuris proprii visitent.\n§ 2. Episcopi dioecesani ius et officium est visitare etiam quoad disciplinam religiosam:\n1°  monasteria sui iuris de quibus in","en":"§1. The superiors whom the proper law of the institute designates for this function are to visit the houses and members entrusted to them at stated times according to the norms of this same proper law.\n§2. It is the right and duty of a diocesan bishop to visit even with respect to religious discipline:\n1/ the autonomous monasteries mentioned in","fr":"§ 1. Les Supérieurs établis par le droit propre de l'institut pour cette charge feront au temps fixé la visite des maisons et des membres qui leur sont confiés, d'après les règles de ce même droit.\n§ 2. L'Évêque diocésain a le droit et le devoir de faire la visite, même pour ce qui regarde la discipline religieuse:\n1 des monastères autonomes dont il s'agit au","it":"§1. I Superiori designati a tale incarico dal diritto proprio dell'istituto visitino con la frequenza stabilita le case e i religiosi loro affidati, attenendosi alle norme dello stesso diritto proprio.\n§2. È diritto e dovere del Vescovo diocesano visitare, anche per quanto riguarda la disciplina religiosa:\n1) i monasteri\nsui iuris\n, di cui nel"}},{"canon":629,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In sua quisque domo Superiores commorentur, nec ab eadem discedant, nisi ad normam iuris proprii.","en":"Superiors are to reside in their respective houses, and are not to absent themselves from their house except according to the norm of proper law.","fr":"Les Supérieurs résideront dans leur propre maison et ils ne devront s'en éloigner que selon le droit propre.","it":"I Superiori risiedano ciascuno nella propria casa, e non se ne allontanino se non a norma del diritto proprio."}},{"canon":630,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Superiores sodalibus debitam agnoscant libertatem circa paenitentiae sacramentum et conscientiae moderamen, salva tamen instituti disciplina.\n§ 2. Solliciti sint Superiores ad normam iuris proprii, ut sodalibus idonei confessarii praesto sint, apud quos frequenter confiteri possint.\n§ 3. In monasteriis monialium, in domibus formationis et in communitatibus numerosioribus laicalibus habeantur confessarii ordinarii ab Ordinario loci probati, collatis consiliis cum communitate, nulla tamen acta obligatione ad illos accedendi.\n§ 4. Subditorum confessiones Superiores ne audiant, nisi sponte sua sodales id petant.\n§ 5. Sodales cum fiducia Superiores adeant, quibus animum suum libere ac sponte aperire possunt. Vetantur autem Superiores eos quoquo modo inducere ad conscientiae manifestationem sibi peragendam.\nArt. 2\nDE CAPITULIS","en":"§1. Superiors are to recognize the due freedom of their members regarding the sacrament of penance and direction of conscience, without prejudice, however, to the discipline of the institute.\n§2. According to the norm of proper law, superiors are to be concerned that suitable confessors are available to the members, to whom the members can confess frequently.\n§3. In monasteries of nuns, in houses of formation, and in more numerous lay communities, there are to be ordinary confessors approved by the local ordinary after consultation with the community; nevertheless, there is no obligation to approach them.\n§4. Superiors are not to hear the confessions of subjects unless the members request it on their own initiative.\n§5. Members are to approach superiors with trust, to whom they can freely and on their own initiative open their minds. Superiors, however, are forbidden to induce the members in any way to make a manifestation of conscience to them.\nArt. 2.\nCHAPTERS","fr":"§ 1. Les Supérieurs reconnaîtront aux membres la liberté qui leur est due pour ce qui concerne le sacrement de pénitence et la direction de conscience, restant sauve la discipline de l'institut.\n§ 2. Les Supérieurs veilleront, selon le droit propre, à mettre à la disposition des membres des confesseurs idoines auxquels ils puissent se confesser fréquemment.\n§ 3. Dans les monastères de moniales, dans les maisons de formation et dans les communautés laïques nombreuses, il y aura des confesseurs ordinaires approuvés par l'Ordinaire du lieu, la communauté ayant donné son avis, sans qu'il y ait pour autant obligation de s'adresser à eux.\n§ 4. Les Supérieurs n'entendront pas leurs sujets en confession, à moins que ces derniers ne le leur demandent spontanément.\n§ 5. Les membres iront avec confiance à leurs Supérieurs auxquels ils pourront s'ouvrir librement et spontanément.  Cependant il est interdit aux Supérieurs de les induire de quelque manière que ce soit à leur faire l'ouverture de leur conscience.","it":"§1. I Superiori riconoscano ai religiosi la dovuta libertà per quanto riguarda il sacramento della penitenza e la direzione della coscienza, salva naturalmente la disciplina dell'istituto.\n§2. I Superiori provvedano con premura, a norma del diritto proprio, che i religiosi abbiano disponibilità di confessori idonei, ai quali possano confessarsi con frequenza.\n§3. Nei monasteri di monache, nelle case di formazione e nelle comunità laicali alquanto numerose vi siano, d'intesa con la comunità, confessori ordinari approvati dall'Ordinario del luogo, senza tuttavia alcun obbligo di presentarsi a loro.\n§4\n. I Superiori non ascoltino le confessioni dei propri sudditi, a meno che questi non lo richiedano spontaneamente.\n§5. I religiosi si rivolgano con fiducia ai Superiori, ai quali possono palesare l'animo proprio con spontanea libertà. È però vietato ai Superiori indurli in qualunque modo a manifestare loro la propria coscienza."}},{"canon":631,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Capitulum generale, quod supremam auctoritatem ad normam constitutionum in instituto obtinet, ita efformetur ut totum institutum repraesentans, verum signum eiusdem unitatis in caritate evadat. Eius praecipue est: patrimonium instituti de quo in","en":"§1. The general chapter, which holds supreme authority in the institute according to the norm of the constitutions, is to be composed in such a way that, representing the entire institute, it becomes a true sign of its unity in charity. It is for the general chapter principally: to protect the patrimony of the institute mentioned in","fr":"§ 1. Le chapitre général qui, dans l'institut, détient l'autorité suprême selon les constitutions, doit être composé de telle sorte que représentant l'institut tout entier, il soit un vrai signe de son unité dans la charité.  Il a surtout pour mission: de protéger le patrimoine de l'institut dont il s'agit au","it":"§1. Il capitolo generale, che ha nell'istituto la suprema autorità a norma delle costituzioni, deve essere composto in modo da rappresentare l'intero istituto, per risultare vero segno della sua unità nella carità. Al capitolo compete soprattutto: tutelare il patrimonio dell'istituto di cui nel"}},{"canon":632,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius proprium accurate determinet quae pertineant ad alia instituti capitula et ad alias coadunationes, nempe ad eorum naturam, auctoritatem, compositionem, modum procedendi et tempus celebrationis.","en":"Proper law is to determine accurately what is to pertain to other chapters of the institute and to other similar assemblies, namely, what pertains to their nature, authority, composition, way of proceeding and time of celebration.","fr":"Le droit propre déterminera soigneusement ce qui regarde les autres chapitres de l'institut et les autres assemblées similaires, c'est-à-dire leur nature, leur autorité, leur composition, leur manière de procéder et l'époque de leur célébration.","it":"Il diritto proprio determini con esattezza quanto riguarda gli altri capitoli dell'istituto e altre assemblee simili, cioè la loro natura e autorità, la composizione, il modo di procedere e il tempo della celebrazione."}},{"canon":633,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Organa participationis vel consultationis munus sibi commissum fideliter expleant ad normam iuris universalis et proprii, eademque suo modo curam et participationem omnium sodalium pro bono totius instituti vel communitatis exprimant.\n§ 2. In his mediis participationis et consultationis instituendis et adhibendis sapiens servetur discretio, atque modus eorum agendi indoli et fini instituti sit conformis.\nArt. 3\nDE BONIS TEMPORALIBUS\nEORUMQUE ADMINISTRATIONE","en":"§1. Organs of participation or consultation are to fulfill faithfully the function entrusted to them according to the norm of universal and proper law and to express in their own way the concern and participation of all the members for the good of the entire institute or community.\n§2. In establishing and using these means of participation and consultation, wise discretion is to be observed and their procedures are to conform to the character and purpose of the institute.\nArt. 3.\nTEMPORAL GOODS AND THEIR ADMINISTRATION","fr":"§ 1. Les organes de participation ou de consultation rempliront fidèlement la charge qui leur est confiée, selon le droit universel et le droit propre; ils exprimeront aussi à leur manière l'intérêt et la participation de  tous les membres au bien de l'institut tout entier ou de la communauté.\n§ 2. Un sage discernement sera observé dans l'établissement de ces moyens de participation et de consultation et dans leur mise en œuvre, et leur fonctionnement sera conforme au caractère et au but de l'institut.","it":"§1. Gli organismi di partecipazione o di consultazione adempiano fedelmente la funzione loro affidata a norma del diritto universale e proprio, ed esprimano nel modo loro proprio la sollecitudine e la partecipazione di tutti i membri in vista del bene dell'intero istituto o della comunità.\n§2. Nell'istituire e nel servirsi di questi mezzi di partecipazione e di consultazione si proceda con saggia discrezione e il loro modo di agire sia conforme all'indole e alle finalità dell'istituto."}},{"canon":634,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Instituta, provinciae et domus, utpote personae iuridicae ipso iure, capaces sunt acquirendi, possidendi, administrandi et alienandi bona temporalia, nisi haec capacitas in constitutionibus excludatur vel coarctetur.\n§ 2. Vitent tamen quamlibet speciem luxus, immoderati lucri et bonorum cummulationis.","en":"§1. As juridic persons by the law itself, institutes, provinces, and houses are capable of acquiring, possessing, administering, and alienating temporal goods unless this capacity is excluded or restricted in the constitutions.\n§2. Nevertheless, they are to avoid any appearance of excess, immoderate wealth, and accumulation of goods.","fr":"§ 1. Les instituts, provinces et maisons, en tant que personnes juridiques de plein droit, sont capables d'acquérir, de posséder, d'administrer et d'aliéner des biens temporels, à moins que cette capacité ne soit exclue ou restreinte dans les constitutions.\n§ 2. Ils éviteront cependant toute apparence de luxe, gain excessif et accumulation de biens.","it":"§1. Gli istituti, le province e le case, in quanto persone giuridiche per il diritto stesso, hanno la capacità di acquistare, di possedere, di amministrare e alienare beni temporali, a meno che tale capacità non venga esclusa o ridotta dalle costituzioni.\n§2. Evitino tuttavia ogni forma di lusso, di eccessivo guadagno e di accumulazione di beni."}},{"canon":635,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Bona temporalia institutorum religiosorum, utpote ecclesiastica, reguntur praescriptis Libri V\nDe bonis Ecclesiae temporalibus\n, nisi aliud expresse caveatur.\n§ 2. Quodlibet tamen institutum aptas normas statuat de usu et administratione bonorum, quibus paupertas sibi propria foveatur, defendatur et exprimatur.","en":"§1. Since the temporal goods of religious institutes are ecclesiastical, they are governed by the prescripts of Book V, The Temporal Goods of the Church, unless other provision is expressly made.\n§2. Nevertheless, each institute is to establish suitable norms concerning the use and administration of goods, by which the poverty proper to it is to be fostered, protected, and expressed.","fr":"§ 1. Les biens temporels des instituts religieux, en tant que biens ecclésiastiques, sont régis par les dispositions du livre V sur Les biens temporels de l'Église, sauf autre disposition expresse.\n§ 2. Cependant, chaque institut fixera pour l'usage et l'administration des biens des règles appropriées qui favorisent, défendent et expriment la pauvreté qui lui est propre.","it":"§1. I beni temporali degli istituti religiosi, in quanto beni ecclesiastici, sono retti dalle disposizioni del\nLibro V,\nI beni temporali della Chiesa\n, a meno che non sia espressamente disposto altro.\n§2. Tuttavia ogni istituto stabilisca norme adatte circa l'uso e l'amministrazione dei beni, perché sia favorita, tutelata e manifestata la povertà che gli è propria."}},{"canon":636,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In quolibet instituti et similiter in qualibet provincia quae a Superiore maiore regitur, habeatur oeconomus, a Superiore maiore distinctus et ad normam iuris proprii constitutus, qui administrationem bonorum gerat sub directione respectivi Superioris. Etiam in communitatibus localibus instituatur, quantum fieri potest, oeconomus a Superiore locali distinctus.\n§ 2. Tempore et modo iure proprio statutis, oeconomi et alii administratores auctoritati competenti peractae administrationis rationem reddant.","en":"§1. In each institute and likewise in each province which is governed by a major superior, there is to be a Finance officer, distinct from the major superior and constituted according to the norm of proper law, who is to manage the administration of goods under the direction of the respective superior. Insofar as possible, a Finance officer distinct from the local superior is to be designated even in local communities.\n§2. At the time and in the manner established by proper law, Finance officers and other administrators are to render an account of their administration to the competent authority.","fr":"§ 1. Dans chaque institut et pareillement dans chaque province gouvernée par un Supérieur majeur, il y aura un économe distinct du Supérieur majeur et constitué selon le droit propre, qui administrera les biens sous la direction du Supérieur respectif. Même dans les communautés locales, un économe distinct du Supérieur local sera établi autant que possible.\n§ 2. À l'époque et de la manière déterminée par le droit propre, les économes et les autres administrateurs rendront compte de leur administration à l'autorité compétente.","it":"§1. In ogni istituto, e parimenti in ogni provincia retta da un Superiore maggiore, ci sia l'economo, costituito a norma del diritto proprio e distinto dal Superiore maggiore, per amministrare i beni sotto la direzione del rispettivo Superiore. Anche nelle comunità locali si istituisca, per quanto è possibile, un economo distinto dal Superiore locale.\n§2. Nel tempo e nel modo stabiliti dal diritto proprio gli economi e gli altri amministratori presentino all'autorità competente il rendiconto dell'amministrazione da loro condotta."}},{"canon":637,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Monasteria sui iuris, de quibus in","en":"The autonomous monasteries mentioned in","fr":"Les monastères autonomes dont il s'agit au","it":"I monasteri\nsui iuris\n, di cui nel"}},{"canon":638,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ad ius proprium pertinet, intra ambitum iuris universalis, determinare actus qui finem et modum ordinariae administrationis excedant, atque ea statuere quae ad valide ponendum actum extraordinariae administrationis necessaria sunt.\n§ 2. Expensas et actus iuridicos ordinariae administrationis valide, praeter Superiores, faciunt, intra fines sui muneris, officiales quoque, qui in iure proprio ad hoc designantur.\n§ 3. Ad validitatem alienationis et cuiuslibet negotii in quo condicio patrimonalis personae iuridicae peior fieri potest, requiritur licentia in scripto data Superioris competentis cum consensu sui consilii. Si tamen agatur de negotio quod summam a Sancta Sede pro cuiusque regione definitam superet, itemque de rebus ex voto Ecclesiae donatis aut de rebus pretiosis artis vel historiae causa, requiritur insuper ipsius Sanctae Sedis licentia.\n§ 4. Pro monasteriis sui iuris, de quibus in","en":"§1. Within the scope of universal law, it belongs to proper law to determine acts which exceed the limit and manner of ordinary administration and to establish what is necessary to place an act of extraordinary administration validly.\n§2. In addition to superiors, the officials who are designated for this in proper law also validly incur expenses and perform juridic acts of ordinary administration within the limits of their function.\n§3. For the validity of alienation and of any other affair in which the patrimonial condition of a juridic person can worsen, the written permission of the competent superior with the consent of the council is required.\nNevertheless, if it concerns an affair which exceeds the amount defined by the Holy See for each region, or things given to the Church by vow, or things precious for artistic or historical reasons, the permission of the Holy See itself is also required.\n§4. For the autonomous monasteries mentioned in","fr":"§ 1. C'est au droit propre, dans le cadre du droit universel, de déterminer les actes qui dépassent les limites et le mode d'administration ordinaire et de statuer ce qui est nécessaire pour poser validement un acte d'administration extraordinaire.\n§ 2. Outre les Supérieurs, les officiers qui sont désignés pour cela par le droit propre font validement, dans les limites de leur charge, les dépenses et les actes juridiques d'administration ordinaire.\n§ 3. Pour la validité d'une aliénation et de toute affaire où la condition du patrimoine de la personne juridique peut être amoindrie, est requise la permission du Supérieur compétent donnée par écrit avec le consentement de son conseil. Cependant, s'il s'agit d'une affaire dont le montant dépasse la somme fixée par le Saint-Siège pour chaque région, comme aussi de biens donnés à l'Église par voeu ou d'objets précieux à cause de leur valeur artistique ou historique, la permission du Saint-Siège est de plus requise.\n§ 4. Pour les monastères autonomes dont il s'agit au","it":"§1. Spetta al diritto proprio determinare, entro l'àmbito del diritto universale, quali sono gli atti che eccedono il limite e le modalità dell'amministrazione ordinaria, e stabilire ciò che è necessario per porre validamente un atto di amministrazione straordinaria.\n§2. Le spese e gli atti giuridici di amministrazione ordinaria sono posti validamente, oltre che dai Superiori, anche dagli officiali a ciò designati dal diritto proprio, nei limiti del loro ufficio.\n§3\n. Per la validità dell'alienazione, e di qualunque negozio da cui la situazione patrimoniale della persona giuridica potrebbe subire detrimento, si richiede la licenza scritta rilasciata dal Superiore competente con il consenso del suo consiglio. Se però si tratta di negozio che supera la somma fissata dalla Santa Sede per le singole regioni, come pure di donazioni votive fatte alla Chiesa, o di cose preziose per valore artistico o storico, si richiede inoltre la licenza della Santa Sede stessa.\n§4. Per i monasteri\nsui iuris\n, di cui nel"}},{"canon":639,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Si persona iuridica debita et obligationes contraxerit etiam cum Superiorum licentia, ipsa tenetur de eisdem respondere.\n§ 2. Si sodalis cum licentia Superioris contraxerit de suis bonis, ipse respondere debet, si vero de mandato Superioris negotium instituti gesserit, institutum respondere debet.\n§ 3. Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum licentia, ipse respondere debet, non autem persona iuridica.\n§ 4. Firmum tamen esto, contra eum, in cuius rem aliquid ex inito contractu versum est, semper posse actionem instituti.\n§ 5. Caveant Superiores religiosi ne debita contrahenda permittant, nisi certo constet ex consuetis reditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non nimis longum per legitimam amortizationem reddi summam capitalem.","en":"§1. If a juridic person has contracted debts and obligations even with the permission of the superiors, it is bound to answer for them.\n§2. If a member has entered into a contract concerning his or her own goods with the permission of the superior, the member must answer for it, but if the business of the institute was conducted by mandate of the superior, the institute must answer.\n§3. If a religious has entered into a contract without any permission of superiors, he or she must answer, but not the juridic person.\n§4. It is a fixed rule, however, that an action can always be brought against one who has profited from the contract entered into.\n§5. Religious superiors are to take care that they do not permit debts to be contracted unless it is certain that the interest on the debt can be paid off from ordinary income and that the capital sum can be paid off through legitimate amortization within a period that is not too long.","fr":"§ 1. Si une personne juridique a contracté des dettes et des obligations, même avec la permission des Supérieurs, c'est elle qui est tenu d'en répondre.\n§ 2. Si un membre, avec la permission du Supérieur, s'est engagé sur ses propres biens, il doit en répondre lui-même; mais s'il a reçu mandat de son Supérieur pour régler une affaire de l'institut, c'est l'institut qui doit en répondre.\n§ 3. Si un religieux a contracté sans aucune permission des Supérieurs, c'est à lui d'en répondre et non à la personne juridique.\n§ 4. Il reste cependant entendu qu'une action en justice peut toujours être intentée contre celui qui a tiré avantage du contrat.\n§ 5. Les Supérieurs religieux se garderont bien de permettre de contracter des dettes, à moins qu'il ne soit certain que les revenus habituels puissent couvrir les intérêts et que, dans un délai qui ne soit pas trop long, le capital puisse être remboursé par un amortissement légitime.","it":"§1. Se una persona giuridica ha contratto debiti e oneri, anche con licenza dei Superiori, è tenuta a risponderne in proprio.\n§2. Se un religioso con licenza del Superiore ha contratto debiti e oneri sui beni propri, ne deve rispondere personalmente; se invece per mandato del Superiore ha concluso un negozio dell'istituto, è l'istituto che ne deve rispondere.\n§3. Se un religioso li ha contratti senza alcuna licenza dei Superiori, è lui stesso, e non la persona giuridica, a doverne rispondere.\n§4. Rimanga fermo tuttavia che si può sempre intentare un'azione contro colui il cui patrimonio si è in qualche misura avvantaggiato in seguito a quel contratto.\n§5. I Superiori religiosi si astengano dall'autorizzare a contrarre debiti, a meno che non consti con certezza che l'interesse del debito si potrà coprire con le rendite ordinarie, e che l'intero capitale si potrà restituire entro un tempo non troppo lungo con una legittima ammortizzazione."}},{"canon":640,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Instituta, ratione habita singulorum locorum, testimonium caritatis et paupertatis quasi collectivum reddere satagant et pro viribus ex propriis bonis aliquid conferant ad Ecclesiae necessitatibus et egenorum sustentationi subveniendum.\nCAPUT III\nDE CANDIDATORUM ADMISSIONE\nET DE SODALIUM INSTITUTIONE\nArt. 1\nDE ADMISSIONE IN NOVITIATUM","en":"Taking into account local conditions, institutes are to strive to give, as it were, a collective witness of charity and poverty and are to contribute according to their ability something from their own goods to provide for the needs of the Church and the support of the poor.\nCHAPTER III.\nTHE ADMISSION OF CANDIDATES AND THE FORMATION OF MEMBERS\nArt. 1.\nADMISSION TO THE NOVITIATE","fr":"Les instituts, compte tenu des données locales, s'efforceront de porter un témoignage en quelque sorte collectif de charité et de pauvreté, et, selon leurs moyens, de subvenir aux besoins de l'Église et au soutien des pauvres, en prélevant sur leurs propres biens.","it":"Gli istituti, tenuto conto dei singoli luoghi, si adoperino per dare una testimonianza in certo modo collettiva di carità e di povertà e, nella misura delle proprie disponibilità, destinino qualcosa dei propri beni per le necessità della Chiesa e per contribuire a soccorrere i bisognosi."}},{"canon":641,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius candidatos admittendi ad novitiatum pertinet ad Superiores maiores ad normam iuris proprii.","en":"The right to admit candidates to the novitiate belongs to major superiors according to the norm of proper law.","fr":"Le droit d'admettre les candidats au noviciat appartient aux Supérieurs majeurs selon le droit propre.","it":"Il diritto di ammettere i candidati al noviziato spetta ai Superiori maggiori a norma del diritto proprio."}},{"canon":642,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores vigilanti cura eos tantum admittant qui, praeter aetatem requisitam, habeant valetudinem, aptam indolem et sufficientes maturitatis qualitates ad vitam instituti propriam amplectendam; quae valetudo, indoles et maturitas comprobentur adhibitis etiam, si opus fuerit, peritis, firmo praescripto","en":"With vigilant care, superiors are only to admit those who, besides the required age, have the health, suitable character, and sufficient qualities of maturity to embrace the proper life of the institute. This health, character, and maturity are to be verified even by using experts, if necessary, without prejudice to the prescript of","fr":"Les Supérieurs veilleront avec soin à n'admettre que des candidats ayant, en plus de l'âge requis, la santé, le tempérament adapté et les qualités de maturité suffisantes pour assumer la vie propre de l'institut; santé, caractère et maturité seront vérifiés en recourant même, si nécessaire, à des experts, restant sauves les dispositions du","it":"I Superiori ammettano con la più attenta cura soltanto coloro che, oltre all'età richiesta, abbiano salute, indole adatta e la maturità sufficiente per assumere il genere di vita proprio dell'istituto; la salute, l'indole e la maturità siano anche verificati, all'occorrenza, da esperti, fermo restando il disposto del"}},{"canon":643,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Invalide ad novitiatum admittitur:\n1° qui decimum septimum aetatis annum nondum compleverit;\n2° coniux, durante matrimonio;\n3° qui sacro vinculo cum aliquo instituto vitae consecratae actu obstringitur vel in aliqua societate vitae apostolicae incorporatus est, salvo praescripto","en":"§1. The following are admitted to the novitiate invalidly:\n1/ one who has not yet completed seventeen years of age;\n2/ a spouse, while the marriage continues to exist;\n3/ one who is currently bound by a sacred bond to some institute of consecrated life or is incorporated in some society of apostolic life, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Est admis invalidement au noviciat:\n1 qui n'a pas encore dix-sept ans accomplis;\n2 le conjoint tant que dure le mariage;\n3 qui est actuellement attaché par un lien sacré à un institut de vie consacrée ou incorporé à une société de vie apostolique, restant sauves les dispositions du","it":"§1. È ammesso invalidamente al noviziato:\n1) chi non ha ancora compiuto 17 anni di età;\n2) il coniuge, durante il matrimonio;\n3) chi è attualmente legato con un vincolo sacro a qualche istituto di vita consacrata o è stato incorporato in una società di vita apostolica, salvo il disposto del"}},{"canon":644,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores ad novitiatum ne admittant clericos saeculares inconsulto proprio ipsorum Ordinario, nec aere alieno gravatos qui ad solvendum pares non sint.","en":"Superiors are not to admit to the novitiate secular clerics without consulting their proper ordinary nor those who, burdened by debts, cannot repay them.","fr":"Les Supérieurs n'admettront pas au noviciat des clercs séculiers sans avoir consulté l'Ordinaire propre de ceux-ci, ni des personnes chargées de dettes et insolvables.","it":"I Superiori non ammettano al noviziato chierici secolari senza consultare il loro proprio Ordinario, né persone gravate di debiti e incapaci di estinguerli."}},{"canon":645,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Candidati, antequam ad novitiatum admittantur, testimonium baptismatis et confirmationis necnon status liberi exhibere debent.\n§ 2. Si agatur de admittendis clericis iisve qui in aliud institutum vitae consecratae, in societatem vitae apostolicae vel in seminarium admissi fuerint, requiritur insuper testimonium respective Ordinarii loci vel Superioris maioris instituti, vel societatis, vel rectoris seminarii.\n§ 3. Ius proprium exigere potest alia testimonia de requisita idoneitate candidatorum et de immunitate ab impedimentis.\n§ 4. Superiores alias quoque informationes, etiam sub secreto, petere possunt, si ipsis necessarium visum fuerit.\nArt. 2\nDE NOVITIATU ET\nNOVITIORUM INSTITUTIONE","en":"§1. Before candidates are admitted to the novitiate, they must show proof of baptism, confirmation, and free status.\n§2. If it concerns the admission of clerics or those who had been admitted in another institute of consecrated life, in a society of apostolic life, or in a seminary, there is additionally required the testimony of, respectively, the local ordinary, the major superior of the institute or society, or the rector of the seminary.\n§3. Proper law can require other proof about the requisite suitability of candidates and freedom from impediments.\n§4. Superiors can also seek other information, even under secrecy, if it seems necessary to them.\nArt. 2.\nTHE NOVITIATE AND FORMATION OF NOVICES","fr":"§ 1. Avant d'être admis au noviciat, les candidats doivent présenter un certificat de baptême, de confirmation et d'état libre.\n§ 2. S'il s'agit d'admettre des clercs ou des candidats qui ont été reçus dans un autre institut de vie consacrée, dans une société de vie apostolique ou dans un séminaire, il est requis de plus, suivant le cas, un témoignage de l'Ordinaire du lieu, ou du Supérieur majeur de l'institut ou de la société, ou du recteur du séminaire.\n§ 3. Le droit propre peut exiger d'autres témoignages concernant l'idonéité requise du candidat et l'absence d'empêchements.\n§ 4. Les Supérieurs peuvent encore, si cela leur paraît nécessaire, demander d'autres informations, même sous le sceau du secret.","it":"§1. I candidati, prima di essere ammessi al noviziato, devono produrre un attestato di battesimo, di confermazione, nonché di stato libero.\n§2. Se si tratta di ammettere chierici, o persone che furono ammesse in un altro istituto di vita consacrata, o in una società di vita apostolica o in seminario, si richiede inoltre l'attestato rilasciato rispettivamente dall'Ordinario del luogo, o dal Superiore maggiore dell'istituto o della società, oppure dal rettore del seminario.\n§3. Il diritto proprio può esigere altri documenti circa l'idoneità richiesta per i candidati e l'immunità da impedimenti.\n§4. I Superiori, se loro pare necessario, possono richiedere altre informazioni, anche sotto segreto."}},{"canon":646,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Novitiatus, quo vita in instituto incipitur, ad hoc ordinatur, ut novitii vocationem divinam, et quidem instituti propriam, melius agnoscant, vivendi modum instituti experiantur eiusque spiritu mentem et cor informent, atque ipsorum propositum et idoneitas comprobentur.","en":"The novitiate, through which life in an institute is begun, is arranged so that the novices better understand their divine vocation, and indeed one which is proper to the institute, experience the manner of living of the institute, and form their mind and heart in its spirit, and so that their intention and suitability are tested.","fr":"Le noviciat, par lequel commence la vie dans l'institut, est ordonné à ce que les novices aient une meilleure connaissance de la vocation divine telle qu'elle est propre à l'institut, qu'ils fassent l'expérience du genre de vie de l'institut, qu'ils imprègnent de son esprit leur pensée et leur cœur, et que soient éprouvés leur propos et leur idonéité.","it":"Il noviziato, con il quale si inizia la vita nell'istituto, è ordinato a far sì che i novizi possano prendere meglio coscienza della vocazione divina, e specificamente di quella propria dell'istituto, sperimentarne lo stile di vita, formarsi mente e cuore secondo il suo spirito; e al tempo stesso siano verificate le loro intenzioni e la loro idoneità."}},{"canon":647,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 3 et","en":", §3 and","fr":", § 3.\n§ 2. Afin de parfaire la formation des novices, les constitutions, outre le temps dont il s'agit au § 1, peuvent établir une ou plusieurs périodes d'activités apostoliques passées hors de la communauté du noviciat.\n§ 3. La durée du noviciat ne dépassera pas deux ans.","it":", §3.\n§2. Per integrare la formazione dei novizi le costituzioni possono stabilire, oltre al tempo di cui al §1, uno o più periodi di esercitazioni apostoliche, da compiersi fuori dalla comunità del noviziato.\n§3. Il noviziato non sia prolungato oltre i due anni."}},{"canon":648,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 1, in opus formationis proprie impendatur, ideoque novitii ne occupentur in studiis et muniis, quae huic formationi non directe inserviunt.","en":", §1 is to be devoted solely to the task of formation and consequently novices are not to be occupied with studies and functions which do not directly serve this formation.","fr":", § 1, sera employé à la formation proprement dite; c'est pourquoi les novices ne seront pas occupés à des études et des tâches qui ne contribuent pas directement à cette formation.","it":", §1, sia dedicato all'opera di formazione vera e propria; perciò i novizi non siano occupati in studi o incarichi non direttamente finalizzati a tale formazione."}},{"canon":649,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Salvis praescriptis","en":"§1. Without prejudice to the prescripts of","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions des cann. 647, § 3 et 648, § 2, l'absence de la maison du noviciat qui dépasse trois mois, continus ou non, rend le noviciat invalide.  L'absence de plus de quinze jours doit être suppléée.\n§ 2. Avec la permission du Supérieur majeur compétent, la première profession peut être anticipée, non cependant au-delà de quinze jours.","it":"§1. Salvo il disposto dei cann. 647, §3 e 648, §2, una assenza dalla casa del noviziato che superi i tre mesi, continui o discontinui, rende invalido il noviziato. Una assenza che superi i quindici giorni deve essere ricuperata.\n§2. Con il permesso del Superiore maggiore competente la prima professione può essere anticipata, non oltre quindici giorni."}},{"canon":650,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Scopus novitiatus exigit ut novitii sub directione magistri efformentur iuxta rationem institutionis iure proprio definiendam.\n§ 2. Regimen novitiorum, sub auctoritate Superiorum maiorum, uni magistro reservatur.","en":"§1. The scope of the novitiate demands that novices be formed under the guidance of a director according to the program of formation defined in proper law.\n§2. Governance of the novices is reserved to one director under the authority of the major superiors.","fr":"§ 1. Le but du noviciat exige que les novices soient formés sous la direction du maître des novices selon un programme de formation à définir dans le droit propre.\n§ 2. Le gouvernement des novices est réservé au seul maître des novices sous l'autorité des Supérieurs majeurs.","it":"§1. Lo scopo del noviziato esige che i novizi siano formati sotto la direzione del maestro, secondo un regolamento di formazione da determinarsi dal diritto proprio.\n§2. La direzione dei novizi, sotto l'autorità dei Superiori maggiori, è riservata unicamente al maestro."}},{"canon":651,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Novitiorum magister sit sodalis instituti qui vota perpetua professus sit et legitime designatus.\n§ 2. Magistro, si opus fuerit, cooperatores dari possunt, qui ei subsint quoad moderamen novitiatus et institutionis rationem.\n§ 3. Novitiorum institutioni praeficiantur sodales sedulo praeparati qui, aliis oneribus non impediti, munus suum fructose et stabili modo absolvere possint.","en":"§1. The director of novices is to be a member of the institute who has professed perpetual vows and has been legitimately designated.\n§2. If necessary, the director can be given assistants who are subject to the director in regard to the supervision of the novices and the program of formation.\n§3. Members who are carefully prepared and who, not impeded by other duties, can carry out this function fruitfully and in a stable manner are to be placed in charge of the formation of novices.","fr":"§ 1. Le maître des novices sera un membre de l'institut, profès de vœux perpétuels et légitimement désigné.\n§ 2. Si nécessaire, des collaborateurs pourront être donnés au maître des novices; ils dépendront de lui quant à la direction du noviciat et au programme de formation.\n§ 3. À la formation des novices seront affectés des religieux soigneusement préparés, dont l'activité ne sera pas entravée par  d'autres charges et qui pourront s'acquitter de leur fonction avec fruit et d'une matière stable.","it":"§1. Il maestro dei novizi deve essere un membro dell'istituto che abbia emesso i voti perpetui e sia stato legittimamente designato.\n§2. Al maestro si possono assegnare, quando occorre, degli aiutanti i quali devono a lui sottostare per quanto riguarda la direzione del noviziato e la\nratio\ndella formazione.\n§3. Alla formazione dei novizi devono essere preposti religiosi accuratamente preparati, i quali possano assolvere il loro compito in modo efficace e stabile, senza essere distolti da altri impegni."}},{"canon":652,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Magistri eiusque cooperatorum est novitiorum vocationem discernere et comprobare, eosque gradatim ad vitam perfectionis instituti propriam rite ducendam efformare.\n§ 2. Novitii ad virtutes humanas et christianas excolendas adducantur; per orationem et sui abnegationem in pleniorem perfectionis viam introducantur; ad mysterium salutis contemplandum et sacras Scripturas legendas et meditandas instruantur; ad Dei cultum in sacra liturgia excolendum praeparentur; rationem addiscant vitam ducendi Deo hominibusque in Christo per consilia evangelica consecratam; de instituti indole et spiritu, fine et disciplina, historia et vita edoceantur atque amore erga Ecclesiam eiusque sacros Pastores imbuantur.\n§ 3. Novitii, propriae responsabilitatis conscii, ita cum magistro suo active collaborent ut gratiae divinae vocationis fideliter respondeant.\n§ 4. Curent instituti sodales, ut in opere institutionis novitiorum pro parte sua cooperentur vitae exemplo et oratione.\n§ 5. Tempus novitiatus, de quo in","en":"§1. It is for the director and assistants to discern and test the vocation of the novices and to form them gradually to lead correctly the life of perfection proper to the institute.\n§2. Novices are to be led to cultivate human and Christian virtues; through prayer and self-denial they are to be introduced to a fuller way of perfection; they are to be taught to contemplate the mystery of salvation and to read and meditate on the sacred scriptures; they are to be prepared to cultivate the worship of God in the sacred liturgy; they are to learn a manner of leading a life consecrated to God and humanity in Christ through the evangelical counsels; they are to be instructed regarding the character and spirit, the purpose and discipline, the history and life of the institute; and they are to be imbued with love for the Church and its sacred pastors.\n§3. Conscious of their own responsibility, the novices are to collaborate actively with their director in such a way that they faithfully respond to the grace of a divine vocation.\n§4. Members of the institute are to take care that they cooperate for their part in the work of formation of the novices through example of life and prayer.\n§5. The time of the novitiate mentioned in","fr":"§ 1. Il appartient au maître des novices et à ses collaborateurs de discerner et d'éprouver la vocation des novices, et de les former progressivement à bien mener la vie de perfection propre à l'institut.\n§ 2. Les novices seront amenés à cultiver les vertus humaines et chrétiennes; par la prière et le renoncement à eux-mêmes ils seront introduits dans une voie de plus grande perfection; ils seront formés à contempler le mystère du salut, à lire et à méditer la Sainte Écriture; ils seront préparés à célébrer le culte de Dieu dans la sainte liturgie; ils apprendront la manière de mener une vie consacrée à Dieu et aux hommes dans le Christ par les conseils évangéliques; ils seront instruits du caractère et de l'esprit de l'institut, de son but et de sa discipline, de son histoire et de sa vie; ils seront pénétrés d'amour pour l'Église et ses Pasteurs sacrés.\n§ 3. Les novices, conscients de leur propre responsabilité, collaboreront activement avec leur maître des novices pour répondre fidèlement à la grâce de la vocation reçue de Dieu.\n§ 4. Les membres de l'institut auront à cœur de participer à leur manière à la formation des novices, par l'exemple de leur vie et par leur prière.\n§ 5. Le temps du noviciat, dont il s'agit au","it":"§1. Spetta al maestro e ai suoi aiutanti discernere e verificare la vocazione dei novizi e gradatamente formarli a vivere la vita di perfezione secondo le norme proprie dell'istituto.\n§2. I novizi devono essere accompagnati nel coltivare le virtù umane e cristiane; introdotti in un più impegnativo cammino di perfezione mediante l'orazione e il rinnegamento di sé; guidati alla contemplazione del mistero della salvezza e alla lettura e meditazione delle sacre Scritture; preparati a rendere culto a Dio nella sacra liturgia; formati alle esigenze della vita consacrata a Dio e agli uomini in Cristo attraverso la pratica dei consigli evangelici; istruiti infine sull'indole e lo spirito, le finalità e la disciplina, la storia e la vita dell'istituto, ed educati all'amore verso la Chiesa e i suoi sacri Pastori.\n§3. I novizi, consapevoli della propria responsabilità, collaborino attivamente con il proprio maestro in modo da rispondere fedelmente alla grazia della vocazione divina.\n§4. I membri dell'istituto si impegnino nel cooperare alla formazione dei novizi, per la parte che loro spetta, con l'esempio della vita e con la preghiera.\n§5. Il tempo di noviziato, di cui al"}},{"canon":653,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Novitius institutum libere deserere potest; competens autem instituti auctoritas potest eum dimittere.\n§ 2. Exacto novitiatu, si idoneus iudicetur, novitius ad professionem temporariam admittatur, secus dimittatur; si dubium supersit de eius idoneitate, potest probationis tempus a Superiore maiore ad normam iuris proprii, non tamen ultra sex menses prorogari.\nArt. 3\nDE PROFESSIONE RELIGIOSA","en":"§1. A novice can freely leave an institute; moreover, the competent authority of the institute can dismiss a novice.\n§2. At the end of the novitiate, if judged suitable, a novice is to be admitted to temporary profession; otherwise the novice is to be dismissed. If there is doubt about the suitability of a novice, the major superior can extend the time of probation according to the norm of proper law, but not beyond six months.\nArt. 3.\nRELIGIOUS PROFESSION","fr":"§ 1. Le novice peut librement quitter l'institut et l'autorité compétente de l'institut peut le renvoyer.\n§ 2. Son noviciat achevé, le novice, s'il est jugé idoine, sera admis à la profession; sinon il sera renvoyé; s'il subsiste un doute sur son idonéité, le Supérieur majeur pourra prolonger le temps de probation selon le droit propre, mais non au-delà de six mois.","it":"§1. Il novizio può liberamente lasciare l'istituto, e d'altra parte l'autorità competente dell'istituto può dimetterlo.\n§2. Compiuto il noviziato, se il novizio viene giudicato idoneo, sia ammesso alla professione temporanea, altrimenti sia dimesso; se rimane qualche dubbio sulla sua idoneità il Superiore maggiore può prolungare il periodo di prova a norma del diritto proprio, ma non oltre sei mesi."}},{"canon":654,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Professione religiosa sodales tria consilia evangelica observanda voto publico assumunt, Deo per Ecclesiae ministerium consecrantur et instituto incorporantur cum iuribus et officiis iure definitis.","en":"By religious profession, members assume the observance of the three evangelical counsels by public vow, are consecrated to God through the ministry of the Church, and are incorporated into the institute with the rights and duties defined by law.","fr":"Par la profession religieuse, les membres s'engagent par vœu public à observer les trois conseils évangéliques; ils sont consacrés à Dieu par le ministère de l'Église, et ils sont incorporés à l'institut avec les droits et les devoirs définis par le droit.","it":"Nella professione religiosa i membri assumono con voto pubblico l'obbligo di osservare i tre consigli evangelici, sono consacrati a Dio mediante il ministero della Chiesa e vengono incorporati nell'istituto con i diritti e i doveri definiti giuridicamente."}},{"canon":655,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Professio temporaria ad tempus iure proprio definitum emittatur, quod neque triennio brevius neque sexennio longius sit.","en":"Temporary profession is to be made for a period defined in proper law; it is not to be less than three years nor longer than six.","fr":"La profession temporaire sera émise pour une durée déterminée par le droit propre, qui ne sera pas inférieure à trois ans ni supérieure à six ans.","it":"La professione temporanea venga emessa per un periodo di tempo, determinato dal diritto proprio, che non deve essere inferiore a tre anni, né superiore a sei."}},{"canon":656,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", nn. 3, 4 et 5 aliasque iure proprio appositas, ad validitatem professionis perpetuae requiritur:\n1° vigesimus primus saltem aetatis annus completus;\n2° praevia professio temporaria saltem per triennium, salvo praescripto","en":", nn. 3, 4, and 5 and others imposed by proper law, the following are required for the validity of perpetual profession:\n1/ the completion of at least twenty-one years of age;\n2/ previous temporary profession of at least three years, without prejudice to the prescript of","fr":", nn. 3, 4 et 5 et des autres apposées par le droit propre, il est requis pour la validité de la profession perpétuelle:\n1 au moins vingt-et-un ans accomplis;\n2 qu'elle ait été précédée d'un temps de profession temporaire d'au moins trois ans, restant sauves les dispositions du","it":", nn. 3, 4 e 5 e ad altre apposte dal diritto proprio, per la validità della professione perpetua si richiede:\n1) età di almeno 21 anni compiuti;\n2) la previa professione temporanea di almeno tre anni, salvo il disposto del"}},{"canon":657,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 3.\nArt. 4\nDE RELIGIOSORUM INSTITUTIONE","en":", §3.\nArt. 4.\nTHE FORMATION OF RELIGIOUS","fr":", § 3.","it":", §3."}},{"canon":658,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Praeter condiciones de quibus in","en":"In addition to the conditions mentioned in","fr":"En plus des conditions énoncées au","it":"Oltre alle condizioni di cui al"}},{"canon":659,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In singulis institutis, post primam professionem omnium sodalium institutio perficiatur ad vitam instituti propriam plenius ducendam et ad eius missionem aptius prosequendam.\n§ 2. Quapropter ius proprium rationem definire debet huius institutionis eiusdemque durationis, attentis Ecclesiae necessitatibus atque hominum temporumque condicionibus, prout a fine est indole instituti exigitur.\n§ 3. Institutio sodalium, qui ad sacros ordines suscipiendos praeparantur, iure universali regitur et propria instituti ratione studiorum.","en":"§1. In individual institutes the formation of all the members is to be continued after first profession so that they lead the proper life of the institute more fully and carry out its mission more suitably.\n§2. Therefore, proper law must define the program of this formation and its duration, attentive to the needs of the Church and the conditions of people and times, insofar as the purpose and character of the institute require it.\n§3. Universal law and the program of studies proper to the institute govern the formation of members who are preparing to receive holy orders.","fr":"§ 1. Dans chaque institut, après la première profession, la formation de tous les membres sera complétée pour qu'ils mènent plus pleinement la vie propre de l'institut et réalisent de manière plus adaptée sa mission.\n§ 2. C'est pourquoi le droit propre doit définir le programme de cette formation et sa durée, en tenant compte des besoins de l'Église, de la condition des hommes et des circonstances de temps, tels que l'exigent le but et le caractère de l'institut.\n§ 3. La formation des membres qui se préparent à recevoir les ordres sacrés est régie par le droit universel et par le programme des études propres à l'institut.","it":"§1. In ogni istituto, dopo la prima professione, si continui la formazione di tutti i membri perché possano condurre più integralmente la vita propria dell'istituto e rendersi meglio idonei a realizzarne la missione.\n§2. Pertanto il diritto proprio deve stabilire la\nratio\ne la durata di questa formazione, tenendo presenti le necessità della Chiesa e le condizioni delle persone e dei tempi, secondo quanto è richiesto dalle finalità e l'indole dell'istituto.\n§3. La formazione dei membri che si preparano a ricevere gli ordini sacri è regolata dal diritto universale e dal \"piano degli studi\" proprio dell'istituto."}},{"canon":660,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Institutio sit systematica, captui sodalium accommodata, spiritualis et apostolica, doctrinalis simul ac practica, titulis etiam congruentibus, tam ecclesiasticis quam civilibus, pro opportunitate obtentis.\n§ 2. Perdurante tempore huius institutionis, sodalibus officia et opera ne committantur, quae eam impediant.","en":"§1. Formation is to be systematic, adapted to the capacity of the members, spiritual and apostolic, doctrinal and at the same time practical. Suitable degrees, both ecclesiastical and civil, are also to be obtained when appropriate.\n§2. During the time of this formation, offices and tasks which may impede it are not to be entrusted to the members.","fr":"§ 1. La formation sera systématique, adaptée à la capacité des membres, spirituelle et apostolique, doctrinale en même temps que  pratique, comportant même, s'il est opportun, l'obtention de titres appropriés tant ecclésiastiques que civils.\n§ 2. Durant ce temps de formation, aucun office ni travail qui empêche cette formation ne sera confié aux membres.","it":"§1. La formazione deve essere sistematica, adeguata alla recettività dei membri, spirituale e apostolica, dottrinale e insieme pratica, e portare anche al conseguimento dei titoli convenienti, sia ecclesiastici sia civili, secondo l'opportunità.\n§2. Durante il periodo di questa formazione non si affidino ai religiosi incarichi e attività che la ostacolano."}},{"canon":661,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Per totam vitam religiosi formationem suam spiritualem, doctrinalem et practicam sedulo prosequantur; Superiores autem eis adiumenta et tempus ad hoc procurent.\nCAPUT IV\nDE INSTITUTORUM EORUMQUE\nSODALIUM OBLIGATIONIBUS ET IURIBUS","en":"Through their entire life, religious are to continue diligently their spiritual, doctrinal, and practical formation. Superiors, moreover, are to provide them with the resources and time for this.\nCHAPTER IV.\nTHE OBLIGATIONS AND RIGHTS OF INSTITUTES AND THEIR MEMBERS","fr":"Tout au long de leur vie, les religieux poursuivront avec soin leur formation spirituelle, doctrinale et pratique, et les Supérieurs leur en fourniront les moyens et le temps nécessaire.","it":"Per tutta la vita i religiosi proseguano assiduamente la propria formazione spirituale, dottrinale e pratica; i Superiori ne procurino loro i mezzi e il tempo."}},{"canon":662,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Religiosi sequelam Christi in Evangelio propositam et in constitutionibus proprii instituti expressam tamquam supremam vitae regulam habeant.","en":"Religious are to have as the supreme rule of life the following of Christ proposed in the gospel and expressed in the constitutions of their own institute.","fr":"Les religieux auront comme règle suprême de vie la suite du Christ proposée par l'Évangile et exprimée par les constitutions de leur propre institut.","it":"I religiosi abbiano come suprema regola di vita la sequela di Cristo proposta dal Vangelo ed espressa nelle costituzioni del proprio istituto."}},{"canon":663,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Rerum divinarum contemplatio et assidua cum Deo in oratione unio omnium religiosorum primum et praecipuum sit officium.\n§ 2. Sodales cotidie pro viribus Sacrificium eucharisticum participent, sanctissimum Corpus Christi recipiant et ipsum Dominum in Sacramento praesentem adorent.\n§ 3. Lectioni sacrae Scripturae et orationi mentali vacent, iuxta iuris proprii praescripta liturgiam horarum digne celebrent, firma pro clericis obligatione de qua in","en":"§1. The first and foremost duty of all religious is to be the contemplation of divine things and assiduous union with God in prayer.\n§2. Members are to make every effort to participate in the eucharistic sacrifice daily, to receive the most sacred Body of Christ, and to adore the Lord himself present in the sacrament.\n§3. They are to devote themselves to the reading of sacred scripture and mental prayer, to celebrate worthily the liturgy of the hours according to the prescripts of proper law, without prejudice to the obligation for clerics mentioned in","fr":"§ 1. La contemplation des réalités divines et l'union constante à Dieu dans la prière sera le premier et principal office de tous les religieux.\n§ 2. Les membres participeront chaque jour, autant qu'ils le peuvent, au Sacrifice eucharistique, recevront le Corps du Christ et adoreront le Seigneur lui-même présent dans le Saint-Sacrement.\n§ 3. Ils s'adonneront à la lecture de la Sainte Écriture et à l'oraison mentale, ils célébreront dignement les heures liturgiques, selon les dispositions de leur droit propre, restant sauve pour les clercs l'obligation dont il s'agit au","it":"§1. Primo e particolare dovere di tutti i religiosi deve essere la contemplazione delle realtà divine e la costante unione con Dio nell'orazione.\n§2. I religiosi per quanto è possibile partecipino ogni giorno al Sacrificio eucaristico, ricevano il Corpo santissimo di Cristo e adorino lo stesso Signore presente nel Sacramento.\n§3. Attendano alla lettura della sacra Scrittura e all'orazione mentale, alla dignitosa celebrazione della liturgia delle ore secondo le disposizioni del diritto proprio, fermo restando per i chierici l'obbligo di cui nel"}},{"canon":664,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In animi erga Deum conversione insistant religiosi, conscientiam etiam cotidie examinent et ad paenitentiae sacramentum frequenter accedant.","en":"Religious are to strive after conversion of the soul toward God, to examine their conscience, even daily, and to approach the sacrament of penance frequently.","fr":"Les religieux persisteront dans la conversion de leur esprit vers Dieu, ils feront aussi chaque jour l'examen de leur conscience et s'approcheront fréquemment du sacrement de pénitence.","it":"I religiosi siano perseveranti nella conversione dell'animo a Dio, attendano anche all'esame quotidiano di coscienza e si accostino con frequenza al sacramento della penitenza."}},{"canon":665,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, per semestre protracta; aliae causae similis gravitatis iure proprio instituti forte determinatae.\n§ 2. Ad dimissionem sodalis a votis temporariis, etiam causae minoris gravitatis in iure proprio statutae sufficiunt.","en":", §2, lasting six months; other causes of similar gravity which the proper law of the institute may determine.\n§2. For the dismissal of a member in temporary vows, even causes of lesser gravity established in proper law are sufficient.","fr":"§ 1. Les religieux habiteront leur propre maison religieuse en gardant la vie commune et ils ne la quitteront qu'avec la permission de leur Supérieur. Cependant, s'il s'agit d'une absence prolongée de la maison, le Supérieur majeur, avec le consentement de son conseil et pour une juste cause, peut donner à un membre la permission de séjourner en dehors d'une maison de l'institut, mais pas plus d'un an, sauf pour des soins de santé, pour raison d'études ou d'apostolat à exercer au nom de l'institut.\n§ 2. Le membre qui s'absente illégitimement de la maison religieuse avec l'intention de se soustraire au pouvoir des Supérieurs sera recherché avec sollicitude par ceux-ci, et aidé à revenir et à persévérer dans sa vocation.","it":"§1. I religiosi devono abitare nella propria casa religiosa osservando la vita comune e non possono assentarsene senza licenza del proprio Superiore. Se poi si tratta di una assenza prolungata, il Superiore maggiore, con il consenso del suo consiglio e per giusta causa, può concedere a un religioso di vivere fuori della casa dell'istituto, ma non oltre un anno, a meno che ciò non sia per motivo di infermità, di studio o di apostolato da svolgere a nome dell'istituto.\n§2\n. Il religioso che si allontana illegittimamente dalla casa religiosa, con l'intenzione di sottrarsi alla potestà dei Superiori, deve essere da questi sollecitamente ricercato e aiutato, perché ritorni e perseveri nella propria vocazione."}},{"canon":666,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In usu mediorum communicationis socialis servetur necessaria discretio atque vitentur quae sunt vocationi propriae nociva et castitati personae consecratae periculosa.","en":"In the use of means of social communication, necessary discretion is to be observed and those things are to be avoided which are harmful to one’s vocation and dangerous to the chastity of a consecrated person.","fr":"Dans l'usage des moyens de communication sociale sera gardé le discernement nécessaire, et ce qui est nuisible à la vocation propre et dangereux pour la chasteté d'une personne consacrée sera évité.","it":"Nel fare uso dei mezzi della comunicazione sociale si osservi la necessaria discrezione e si eviti tutto quanto nuoce alla propria vocazione e mette in pericolo la castità di una persona consacrata."}},{"canon":667,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In omnibus domibus clausura indoli et missioni instituti accomodata servetur secundum determinationes proprii iuris, aliqua parte domus religiosae solis sodalibus semper reservata.\n§ 2. Strictior disciplina clausurae in monsteriis ad vitam contemplativam ordinatis servanda est.\n§ 3. Monasteria monialium, quae integre ad vitam contemplativam ordinantur, clausuram\npapalem\n, iuxta normas scilicet ab Apostolica Sede datas, observare debent. Cetera monialium monasteria clausuram propriae indoli accomodatam et in constitutionibus definitam servent.\n§ 4. Episcopus dioecesanus facultatem habet ingrediendi, iusta de causa, intra clausuram monasteriorum monialium, quae sita sunt in sua dioecesi, atque permittendi, gravi de causa et assistente Antistita, ut alii in clausuram admittantur, ac moniales ex ipsa egrediantur ad tempus vere necessarium.","en":"§1. In all houses, cloister adapted to the character and mission of the institute is to be observed according to the determinations of proper law, with some part of a religious house always reserved to the members alone.\n§2. A stricter discipline of cloister must be observed in monasteries ordered to contemplative life.\n§3. Monasteries of nuns which are ordered entirely to contemplative life must observe papal cloister, that is, cloister according to the norms given by the Apostolic See. Other monasteries of nuns are to observe a cloister adapted to their proper character and defined in the constitutions.\n§4. For a just cause, a diocesan bishop has the faculty of entering the cloister of monasteries of nuns which are in his diocese and, for a grave cause and with the consent of the superior, of permitting others to be admitted to the cloister and the nuns to leave it for a truly necessary period of time.","fr":"§ 1. Dans toutes les maisons, une clôture adaptée au caractère et à la mission de l'institut sera observée selon les dispositions du droit propre, une partie de la maison religieuse étant toujours réservée aux seuls membres.\n§ 2. Une discipline plus stricte de la clôture doit être observée dans les monastères ordonnés à la vie contemplative.\n§ 3. Les monastères de moniales, qui sont ordonnés intégralement à la vie contemplative, doivent observer la clôture papale, c'est-à-dire selon les règles données par le Siège Apostolique. Les autres monastères de moniales garderont la clôture adaptée à leur caractère propre et définie dans leurs constitutions.\n§ 4. L'Évêque diocésain a la faculté d'entrer pour une juste cause dans la clôture de monastères de moniales qui sont situés dans son diocèse, et de permettre, pour une cause grave et avec le consentement de la Supérieure, que d'autres personnes soient admises dans la clôture et que des moniales en sortent pour le temps vraiment nécessaire.","it":"§1. In ogni casa si osservi la clausura adeguata all'indole e alla missione dell'istituto, secondo le determinazioni del diritto proprio, facendo in modo che ci sia sempre una parte della casa riservata esclusivamente ai religiosi.\n§2. Nei monasteri di vita contemplativa si dovrà osservare una più rigorosa disciplina di clausura.\n§3. I monasteri di monache interamente ordinati alla vita contemplativa devono osservare la clausura\npapale\n, cioè conforme alle norme date dalla Sede Apostolica. Tutti gli altri monasteri di monache osservino la clausura adatta all'indole propria e definita dalle costituzioni.\n§4. Il Vescovo diocesano ha la facoltà di entrare, per giusta causa, nella clausura dei monasteri di monache situati nella sua diocesi e può anche permettere, per causa grave e con il consenso della Superiora, che altri siano ammessi nella clausura e che le monache stesse ne escano per il tempo strettamente necessario."}},{"canon":668,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales ante primam professionem suorum bonorum administrationem cedant cui maluerint et, nisi constitutiones aliud ferant, de eorum usu et usufructu libere disponant. Testamentum autem, quod etiam in iure civili sit validum, saltem ante professionem perpetuam condant.\n§ 2. Ad has dispositiones iusta de causa mutandas et ad quemlibet actum ponendum circa bona temporalia, licentia Superioris competentis ad normam iuris proprii indigent.\n§ 3. Quidquid religiosus propria acquirit industria vel ratione instituti, acquirit instituto. Quae ei ratione pensionis, subventionis vel assecurationis quoquo modo obveniunt, instituto acquiruntur, nisi aliud iure proprio statuatur.\n§ 4. Qui ex instituti natura plene bonis suis renuntiare debet, illam renuntiationem, forma, quantum fieri potest, etiam iure civili valida, ante professionem perpetuam faciat a die emissae professionis valituram. Idem faciat professus a votis perpetuis, qui ad normam iuris proprii bonis suis pro parte vel totaliter de licentia supremi Moderatoris renuntiare velit.\n§ 5. Professus, qui ob instituti naturam plene bonis suis renuntiaverit, capacitatem acquirendi et possidendi amittit, ideoque actus voto paupertatis contrarios invalide ponit. Quae autem ei post renuntiationem obveniunt, instituto cedunt ad normam iuris proprii.","en":"§1. Before first profession, members are to cede the administration of their goods to whomever they prefer and, unless the constitutions state otherwise, are to make disposition freely for their use and revenue. Moreover, at least before perpetual profession, they are to make a will which is to be valid also in civil law.\n§2. To change these dispositions for a just cause and to place any act regarding temporal goods, they need the permission of the superior competent according to the norm of proper law.\n§3. Whatever a religious acquires through personal effort or by reason of the institute, the religious acquires for the institute. Whatever accrues to a religious in any way by reason of pension, subsidy, or insurance is acquired for the institute unless proper law states otherwise.\n§4. A person who must renounce fully his or her goods due to the nature of the institute is to make that renunciation before perpetual profession in a form valid, as far as possible, even in civil law; it is to take effect from the day of profession. A perpetually professed religious who wishes to renounce his or her goods either partially or totally according to the norm of proper law and with the permission of the supreme moderator is to do the same.\n§5. A professed religious who has renounced his or her goods fully due to the nature of the institute loses the capacity of acquiring and possessing and therefore invalidly places acts contrary to the vow of poverty. Moreover, whatever accrues to the professed after renunciation belongs to the institute according to the norm of proper law.","fr":"§ 1. Avant leur première profession, les membres céderont l'administration de leurs biens à qui ils voudront et, à moins que les constitutions n'en décident autrement, disposeront librement de l'usage de leurs biens et de leur usufruit. Au moins avant leur profession perpétuelle, ils feront un testament qui soit valide aussi en droit civil.\n§ 2. Pour modifier ces dispositions pour une juste cause et poser un acte quelconque concernant leurs biens temporels, ils ont besoin de la permission du Supérieur compétent selon le droit propre.\n§ 3. Tout ce que le religieux acquiert par son travail personnel ou au titre de l'institut est acquis à l'institut. Les biens qui lui viennent de quelque manière que ce soit au titre d'une pension, d'une subvention ou d'une assurance sont acquis à l'institut, à moins que le droit propre n'en décide autrement.\n§ 4. Le membre qui doit renoncer totalement à ses biens en raison de la nature de l'institut fera, avant sa profession perpétuelle, cette renonciation, autant que possible valide aussi en droit civil, à valoir à partir du jour de l'émission de cette profession. Fera de même, avec la permission du Modérateur suprême, le profès de vœux perpétuels qui selon le droit propre veut renoncer à une partie ou à la totalité de ses biens.\n§ 5. Le profès qui aura, en raison de la nature de son institut, renoncé totalement à ses biens perd la capacité d'acquérir et de posséder; c'est pourquoi il pose invalidement les actes contraires au vœu de pauvreté. Les biens qui lui adviennent après sa renonciation reviennent donc à l'institut selon le droit propre.","it":"§1. Avanti la prima professione i membri cedano l'amministrazione dei propri beni a chi preferiscono e, se le costituzioni non stabiliscono altrimenti, liberamente dispongano del loro uso e usufrutto. Essi devono poi, almeno prima della professione perpetua, redigere il testamento, che risulti valido anche secondo il diritto civile.\n§2. Per modificare queste disposizioni per giusta causa, come anche per porre qualunque atto relativo ai beni temporali, devono avere la licenza del Superiore competente a norma del diritto proprio.\n§3. Tutto ciò che un religioso acquista con la propria industriosità o a motivo dell'istituto, lo acquista per l'istituto stesso. Ciò che riceve come pensione, sussidio o assicurazione, a qualunque titolo, è acquisito per l'istituto, a meno che non sia disposto altrimenti nel diritto proprio.\n§4. Chi per la natura dell'istituto deve compiere la rinuncia radicale ai propri beni la rediga, possibilmente in forma valida anche secondo il diritto civile, prima della professione perpetua, con valore decorrente dal giorno della professione stessa.\nUgualmente proceda il professo di voti perpetui che, a norma del diritto proprio, volesse rinunciare a tutti i suoi beni o a parte di essi, con licenza del Moderatore supremo.\n§5. Il professo che per la natura dell'istituto ha compiuto la rinuncia radicale ai suoi beni perde la capacità di acquistare e di possedere, di conseguenza pone invalidamente ogni atto contrario al voto di povertà. I beni, che ricevesse dopo tale rinuncia, vanno all'istituto, a norma del diritto proprio."}},{"canon":669,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Religiosi habitum instituti deferant, ad normam iuris proprii confectum, in signum suae consecrationis et in testimonium paupertatis.\n§ 2. Religiosi clerici instituti, quod proprium non habet habitum, vestem clericalem ad normam","en":"§1. Religious are to wear the habit of the institute, made according to the norm of proper law, as a sign of their consecration and as a witness of poverty.\n§2. Clerical religious of an institute which does not have a proper habit are to wear clerical dress according to the norm of","fr":"§ 1. En signe de leur consécration et en témoignage de pauvreté, les religieux porteront l'habit de leur institut selon la forme prescrite par le droit propre.\n§ 2. Les religieux clercs d'un institut qui n'a pas d'habit particulier adopteront le vêtement du clergé selon le","it":"§1. I religiosi portino l'abito dell'istituto, fatto a norma del diritto proprio, quale segno della loro consacrazione e testimonianza di povertà.\n§2. I religiosi chierici di un istituto che non ha abito proprio adotteranno l'abito clericale a norma del"}},{"canon":670,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum debet sodalibus suppeditare omnia quae ad normam constitutionum necessaria sunt ad suae vocationis finem assequendum.","en":"An institute must supply the members with all those things which are necessary to achieve the purpose of their vocation, according to the norm of the constitutions.","fr":"L'institut doit fournir à ses membres tout ce qui est nécessaire selon les constitutions pour atteindre le but de leur vocation.","it":"L'istituto ha il dovere di procurare ai membri quanto, a norma delle costituzioni, è loro necessario per realizzare il fine della propria vocazione."}},{"canon":671,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Religiosus munera et officia extra proprium institutum ne recipiat absque licentia legitimi Superioris.","en":"A religious is not to accept functions and offices outside the institute without the permission of a legitimate superior.","fr":"Le religieux n'acceptera pas, sans la permission de son Supérieur légitime, des charges ou des offices en dehors de son propre institut.","it":"Il religioso non si assuma incarichi né uffici fuori dal proprio istituto senza la licenza del legittimo Superiore."}},{"canon":672,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Religiosi adstringuntur praescriptis cann. 277, 285, 286, 287 et 289, et religiosi clerici insuper praescriptis","en":"Religious are bound by the prescripts of cann. 277, 285, 286,\n287, and 289, and religious clerics additionally by the prescripts of","fr":"Les religieux sont astreints aux dispositions des cann. 277, 285, 286, 287 et 289, et les religieux clercs sont de plus soumis aux dispositions du","it":"I religiosi sono obbligati dalle disposizioni dei\ncann. 277\n,\n285\n,\n286\n,\n287\ne\n289\n, e i religiosi chierici inoltre dalle disposizioni del"}},{"canon":673,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Omnium religiosorum apostolatus primum in eorum vitae consecratae testimonio consistit, quod oratione et paenitentia fovere tenentur.","en":"The apostolate of all religious consists first of all in the witness of their consecrated life, which they are bound to foster by prayer and penance.","fr":"L'apostolat de tous les religieux consiste en premier lieu dans le témoignage de leur vie consacrée, qu'ils sont tenus d'entretenir par la prière et la pénitence.","it":"L'apostolato di tutti i religiosi consiste in primo luogo nella loro testimonianza di vita consacrata, che essi sono tenuti ad alimentare con l'orazione e con la penitenza."}},{"canon":674,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Instituta, quae integre ad contemplationem ordinantur, in Corpore Christi mystico praeclaram semper partem obtinent: Deo enim eximium laudis sacrificium offerunt, populum Dei uberrimis sanctitatis fructibus collustrant eumque exemplo movent necnon arcana fecunditate apostolica dilatant. Qua de causa, quantumvis actuosi apostolatus urgeat necessitas, sodales horum institutorum advocari nequeunt ut in variis ministeriis pastoralibus operam adiutricem praestent.","en":"Institutes which are entirely ordered to contemplation always hold a distinguished place in the mystical Body of Christ: for they offer an extraordinary sacrifice of praise to God, illumine the people of God with the richest fruits of holiness, move it by their example, and extend it with hidden apostolic fruitfulness. For this reason, members of these institutes cannot be summoned to furnish assistance in the various pastoral ministries however much the need of the active apostolate urges it.","fr":"Les instituts intégralement ordonnés à la contemplation tiennent toujours une place de choix dans le corps mystique du Christ: ils offrent en effet à Dieu un sacrifice éminent de louange, ils illustrent le peuple de Dieu par des fruits très abondants de sainteté, l'entraînent par leur exemple et le font croître grâce à une secrète fécondité apostolique.  Pour ce motif, quelque urgente que soit la nécessité d'un apostolat actif, les membres de ces instituts ne peuvent être appelés à exercer une activité de collaboration dans les divers ministères pastoraux.","it":"Gli istituti interamente dediti alla contemplazione occupano sempre un posto eminente nel Corpo mistico di Cristo: essi infatti offrono a Dio un eccelso sacrificio di lode, arricchiscono il popolo di Dio con i frutti preziosi della santità, mentre con il proprio esempio lo stimolano e con una misteriosa fecondità apostolica lo estendono. Perciò, per quanto urgente sia la necessità dell'apostolato attivo, i membri di tali istituti non possono essere chiamati a prestare l'aiuto della loro opera nei diversi ministeri pastorali."}},{"canon":675,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In institutis operibus apostolatus deditis, apostolica actio ad ipsam eorundem naturam pertinet. Proinde, tota vita sodalium spiritu apostolico imbuatur, tota vero actio apostolica spiritu religioso informetur.\n§ 2. Actio apostolica ex intima cum Deo unione semper procedat eandemque confirmet et foveat.\n§ 3. Actio apostolica, nomine et mandato Ecclesiae exercenda, in eius communione peragatur.","en":"§1. Apostolic action belongs to the very nature of institutes dedicated to works of the apostolate.\nAccordingly, the whole life of the members is to be imbued with an apostolic spirit; indeed the whole apostolic action is to be informed by a religious spirit.\n§2. Apostolic action is to proceed always from an intimate union with God and is to confirm and foster this union.\n§3. Apostolic action, to be exercised in the name and by the mandate of the Church, is to be carried out in the communion of the Church.","fr":"§ 1. Dans les instituts voués aux œuvres d'apostolat, l'action apostolique appartient à leur nature même.  C'est pourquoi toute la vie des membres doit être imprégnée d'esprit apostolique et toute leur action apostolique doit être animée par l'esprit religieux.\n§ 2. L'action apostolique procédera toujours d'une union intime avec Dieu, fortifiera cette union et la favorisera.\n§ 3. L'action  apostolique qui doit être exercée au nom et par mandat de l'Église sera accomplie en communion avec elle.","it":"§1. Negli istituti dediti all'apostolato l'azione apostolica appartiene alla loro stessa natura. Perciò l'intera vita dei membri sia permeata di spirito apostolico, e d'altra parte tutta l'azione apostolica sia animata dallo spirito religioso.\n§2. L'azione apostolica deve sempre sgorgare dall'intima unione con Dio, e al tempo stesso consolidarla e favorirla.\n§3. L'azione apostolica, da esercitarsi a nome della Chiesa e per suo mandato, sia condotta nella comunione con la Chiesa."}},{"canon":676,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Laicalia instituta, tum virorum tum mulierum, per misericordiae opera spiritualia et corporalia munus pastorale Ecclesiae participant hominibusque diversissima praestant servitia; quare in suae vocationis gratia fideliter permaneant.","en":"Lay institutes, whether of men or of women, participate in the pastoral function of the Church through spiritual and corporal works of mercy and offer the most diverse services to people. Therefore, they are to persevere faithfully in the grace of their vocation.","fr":"Les instituts laïcs, tant d'hommes que de femmes, participent à la fonction pastorale de l'Église par des œuvres de miséricorde spirituelles et corporelles et ils rendent à l'humanité des services très divers; c'est pourquoi ils doivent persévérer fidèlement dans la grâce de leur vocation.","it":"Gli istituti laicali maschili e femminili attraverso le opere di misericordia spirituale e corporale partecipano della funzione pastorale della Chiesa e prestano agli uomini i più svariati servizi; essi perciò perseverino fedelmente nella grazia della propria vocazione."}},{"canon":677,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Superiores et sodales missionem et opera instituti propria fideliter retineant; ea tamen, attentis temporum et locorum necessitatibus, prudenter accommodent, novis etiam et opportunis mediis adhibitis.\n§ 2. Instituta autem, si quas habeant associationes christifidelium sibi coniunctas, speciali cura adiuvent, ut genuino spiritu suae familiae imbuantur.","en":"§1. Superiors and members are to retain faithfully the mission and works proper to the institute.\nNevertheless, attentive to the necessities of times and places, they are to accommodate them prudently, even employing new and opportune means.\n§2. Moreover, if they have associations of the Christian faithful joined to them, institutes are to assist them with special care so that they are imbued with the genuine spirit of their family.","fr":"§ 1. Les Supérieurs et les membres garderont fidèlement la mission et les œuvres propres de leur institut.  Cependant, eu égard aux besoins de temps et de lieux, ils les adapteront avec prudence en usant même de moyens opportuns et nouveaux.\n§ 2. Si des associations de fidèles sont unies à des instituts, ceux-ci les aideront avec un soin spécial pour qu'elles soient imprégnées de l'esprit authentique de leur famille.","it":"§1. I Superiori e i membri mantengano con fedeltà la missione e le opere proprie dell'istituto; tuttavia procedano con prudenza agli adattamenti richiesti dalle necessità dei tempi e dei luoghi, adottando anche mezzi nuovi e convenienti.\n§2. Gli istituti poi, ai quali sono unite associazioni di fedeli, le aiutino con particolare sollecitudine perché queste siano permeate del genuino spirito della loro famiglia religiosa."}},{"canon":678,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", §§ 2 et 3.\n§ 2. In his casibus ineatur conventio scripta inter Episcopum dioecesanum et competentem instituti Superiorem, qua, inter alia, expresse et accurate definiantur quae ad opus explendum, ad sodales eidem addicendos et ad oeconomicas spectent.","en":", §§2 and 3.\n§2. In these cases, the diocesan bishop and the competent superior of the institute are to draw up a written agreement which, among other things, is to define expressly and accurately those things which pertain to the work to be accomplished, the members to be devoted to it, and economic matters.","fr":", §§ 2 et 3.\n§ 2. Dans ces cas, l'Évêque diocésain et le Supérieur compétent de l'institut établiront entre eux une convention écrite dans laquelle, entre autres, seront définis de façon expresse et précise ce qui concerne l'œuvre à accomplir, les religieux à y affecter et les questions financières.","it":", §2 e §3.\n§2. In tali casi si stipuli una convenzione scritta tra il Vescovo diocesano e il Superiore competente dell'istituto, nella quale fra l'altro sia definito espressamente e con esattezza quanto riguarda l'opera da svolgere, i religiosi da destinarvi e gli aspetti economici."}},{"canon":679,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus, urgente gravissima causa, sodali instituti religiosi prohibere potest quominus in dioecesi commoretur, si eius Superior maior monitus prospicere neglexerit, re tamen ad Sanctam Sedem statim delata.","en":"When a most grave cause demands it, a diocesan bishop can prohibit a member of a religious institute from residing in the diocese if his or her major superior, after having been informed, has neglected to make provision; moreover, the matter is to be referred immediately to the Holy See.","fr":"L'Évêque diocésain, pour une cause très grave et pressante, peut interdire à un membre d'un institut religieux de demeurer dans le diocèse, si le Supérieur majeur, averti, a négligé d'y pourvoir; cependant, l'affaire doit être aussitôt déférée au Saint-Siège.","it":"Il Vescovo diocesano, per una causa molto grave e urgente, può proibire ad un membro di istituto religioso di dimorare nella sua diocesi qualora il Superiore maggiore, avvisato, trascurasse di provvedere in merito; in tal caso la questione deve essere subito deferita alla Santa Sede."}},{"canon":680,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Inter varia instituta, et etiam inter eadem et clerum saecularem, ordinata foveatur cooperatio necnon, sub moderamine Episcopi dioecesani, omnium operum et actionum apostolicarum coordinatio, salvis indole, fine singulorum institutorum et legibus fundationis.","en":"Among the various institutes and also between them and the secular clergy, there is to be fostered an ordered cooperation and a coordination under the direction of the diocesan bishop of all the works and apostolic activities, without prejudice to the character and purpose of individual institutes and the laws of the foundation.","fr":"Entre les divers instituts et aussi entre ceux-ci et le clergé séculier, que soit encouragée une collaboration organisée ainsi que, sous la direction de l'Évêque diocésain, une coordination de toutes les œuvres et activités apostoliques, restant saufs le caractère, le but de chaque institut et les lois de fondation.","it":"Tra i diversi istituti, e anche tra questi e il clero secolare, si favorisca una ordinata collaborazione, nonché il coordinamento di tutte le opere e attività apostoliche sotto la guida del Vescovo diocesano, avuto riguardo all'indole e alle finalità dei singoli istituti, come pure alle leggi di fondazione."}},{"canon":681,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Opera quae ab Episcopo dioecesano committuntur religiosis, eiusdem Episcopi auctoritati et directioni subsunt, firmo iure Superiorum religiosorum ad normam","en":"§1. Works which a diocesan bishop entrusts to religious are subject to the authority and direction of the same bishop, without prejudice to the right of religious superiors according to the norm of","fr":"§ 1. Les œuvres confiées aux religieux par l'Évêque diocésain sont soumises à l'autorité et à la direction de cet Évêque, restant sauf le droit des Supérieurs religieux selon le","it":"§1. Le opere che dal Vescovo diocesano vengono affidate ai religiosi sono soggette all'autorità e alla direzione del Vescovo stesso, fermo restando il diritto dei Superiori religiosi a norma del"}},{"canon":682,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Si de officio ecclesiastico in dioecesi alicui sodali religioso conferendo agatur, ab Episcopo dioecesano religiosus nominatur, praesentante vel saltem assentiente competenti Superiore.\n§ 2. Religiosus ab officio commisso amoveri potest ad nutum sive auctoritatis committentis, monito Superiore religioso, sive Superioris, monito committente, non requisito alterius consensu.","en":", §2, the local ordinary, for a just cause and according to his own prudent judgment, can remove the rector of a church from office, even if he had been elected or presented by others.\nArt. 2.\nCHAPLAINS","fr":", § 2.","it":", §2\n.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria degli articoli modificati da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\n“\nDe concordia inter Codices\n”\ndel 31 maggio 2016\n)]:"}},{"canon":683,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Ecclesias et oratoria, quibus christifideles habitualiter accedunt, scholas aliaque opera religionis vel caritatis sive spiritualis sive temporalis religiosis commissa, Episcopus dioecesanus visitare potest, sive per se sive per alium, tempore visitationis pastoralis et etiam in casu necessitatis; non vero scholas, quae exclusive pateant propriis instituti alumnis.\n§ 2. Quod si forte abusus deprehenderit, frustra Superiore religioso monito, propria auctoritate ipse per se providere potest.\nCAPUT VI\nDE SEPARATIONE SODALIUM\nAB INSTITUTO\nArt. 1\nDE TRANSITU AD ALIUD INSTITUTUM","en":"§1. At the time of pastoral visitation and also in the case of necessity, the diocesan bishop, either personally or through another, can visit churches and oratories which the Christian faithful habitually attend, schools, and other works of religion or charity, whether spiritual or temporal, entrusted to religious, but not schools which are open exclusively to the institute’s own students.\n§2. If by chance he has discovered abuses and the religious superior has been warned in vain, he himself can make provision on his own authority.\nCHAPTER VI.\nSEPARATION OF MEMBERS FROM THE INSTITUTE\nArt. 1.\nTRANSFER TO ANOTHER INSTITUTE","fr":"§ 1. Au temps de la visite pastorale et même en cas de nécessité, l'Évêque diocésain peut visiter par lui-même ou par un autre les églises et oratoires où les fidèles ont habituellement accès, les écoles et autres œuvres de religion ou de charité spirituelle ou temporelle confiées aux religieux; mais cela ne concerne pas les écoles ouvertes exclusivement aux propres élèves de l'institut.\n§ 2. Si l'Évêque découvre éventuellement des abus et qu'il en ait averti en vain le supérieur religieux, il peut y pourvoir par lui-même de sa propre autorité.","it":"§1. In occasione della visita pastorale, ed anche in caso di necessità, il Vescovo diocesano può visitare, personalmente o per mezzo di altri, le chiese e gli oratori cui accedono abitualmente i fedeli, le scuole e le altre opere di religione o di carità spirituale o temporale affidate ai religiosi; non però le scuole aperte esclusivamente agli alunni propri dell'istituto.\n§2. Che se eventualmente il Vescovo scoprisse abusi, dopo avere richiamato inutilmente il Superiore religioso, può di sua autorità prendere egli stesso, di propria autorità, i provvedimenti del caso."}},{"canon":684,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodalis a votis perpetuis nequit a proprio ad aliud institutum religiosum transire, nisi ex concessione supremi Moderatoris utriusque instituti et de consensu sui cuiusque consilii.\n§ 2. Sodalis, post peractam probationem quae ad tres saltem annos protrahenda est, ad professionem perpetuam in novo instituto admitti potest. Si autem sodalis hanc professionem emittere renuat vel ad eam emittendam a competentibus Superioribus non admittatur, ad pristinum institutum redeat, nisi indultum saecularizationis obtinuerit.\n§ 3. Ut religiosus a monasterio sui iuris ad aliud eiusdem instituti vel foederationis aut confoederationis transire possit, requiritur et sufficit consensus Superioris maioris utriusque monasterii et capituli monasterii recipientis, salvis aliis requisitis iure proprio statutis; nova professio non requiritur.\n§ 4. Ius proprium determinet tempus et modum probationis, quae professioni sodalis in novo instituto praemittenda est.\n§ 5. Ut ad institutum saeculare aut ad societatem vitae apostolicae vel ex ilis ad institutum religiosum fiat transitus, requiritur licentia Sanctae Sedis, cuius mandatis standum est.","en":"§1. A member in perpetual vows cannot transfer from one religious institute to another except by a grant of the supreme moderator of each institute and with the consent of their respective councils.\n§2. After completing a probation which is to last at least three years, the member can be admitted to perpetual profession in the new institute. If the member refuses to make this profession or is not admitted to make it by competent superiors, however, the member is to return to the original institute unless an indult of secularization has been obtained.\n§3. For a religious to transfer from an autonomous monastery to another of the same institute or federation or confederation, the consent of the major superior of each monastery and of the chapter of the receiving monastery is required and is sufficient, without prejudice to other requirements established by proper law; a new profession is not required.\n§4. Proper law is to determine the time and manner of the probation which must precede the profession of a member in the new institute.\n§5. For a transfer to be made to a secular institute or a society of apostolic life or from them to a religious institute, permission of the Holy See is required, whose mandates must be observed.","fr":";\n4 qui entre dans l'institut sous l'influence de la violence, de la crainte grave ou du dol, ou que le Supérieur reçoit sous une semblable influence;\n5 qui aurait dissimulé son incorporation dans un institut de vie consacrée ou une société de vie apostolique.\n§ 2. Le droit propre peut établir d'autres empêchements concernant même la validité de l'admission ou apposer des conditions à celle-ci.","it":";\n4) chi entra nell'istituto indotto da violenza, da grave timore o dolo, o colui che il Superiore accetta, indotto allo stesso modo;\n5) chi ha nascosto di essere stato incorporato in un istituto di vita consacrata o in una società di vita apostolica.\n§2. Il diritto proprio può stabilire altri impedimenti, anche per la validità dell'ammissione, o porre condizioni."}},{"canon":685,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Usque ad emissionem professionis in novo instituto, manentibus votis, iura et obligationes quae sodalis in priore instituto habebat, suspenduntur; ab incepta tamen probatione, ipse ad observantiam iuris proprii novi instituti tenetur.\n§ 2. Per professionem in novo instituto sodalis eidem incorporatur, cessantibus votis, iuribus et obligationibus praecedentibus.\nArt. 2\nDE EGRESSU AB INSTITUTO","en":"§1. Until a person makes profession in the new institute, the rights and obligations which the member had in the former institute are suspended although the vows remain. Nevertheless, from the beginning of probation, the member is bound to the observance of the proper law of the new institute.\n§2. Through profession in the new institute, the member is incorporated into it while the preceding vows, rights, and obligations cease.\nArt. 2.\nDEPARTURE FROM AN INSTITUTE\nn","fr":"§ 1. Jusqu'à l'émission de sa profession dans le nouvel institut, alors que les vœux du membre demeurent, ses droits et ses obligations dans le premier institut sont suspendus. Cependant, dès le début de sa probation, il est tenu d'observer le droit propre du nouvel institut.\n§ 2. Par sa profession dans le nouvel institut, le membre y est incorporé tandis que ses vœux, droits et obligations précédents prennent fin.","it":"§1. Fino al momento della professione nel nuovo istituto, mentre rimangono vincolanti i voti, sono sospesi i diritti e gli obblighi che il religioso aveva nel precedente istituto; tuttavia fin dall'inizio del periodo di prova il religioso è tenuto all'osservanza del diritto proprio del nuovo istituto.\n§2. Con la professione nel nuovo istituto il religioso viene ad esso incorporato, mentre cessano i voti, i diritti e gli obblighi precedenti."}},{"canon":686,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Supremus Moderator, de consensu sui consilii, sodali a votis perpetuis professo, gravi de causa concedere potest indultum exclaustrationis, non tamen ultra triennium, praevio consensu Ordinarii loci in quo commorari debet, si agitur de clerico. Indultum prorogare vel ilud ultra triennium concedere Sanctae Sedi vel, si de institutis iuris dioecesani agitur, Episcopo dioecesano reservatur.\n§ 2. Pro monialibus indultum exclaustrationis concedere unius Apostolicae Sedis est.\n§ 3. Petente supremo Moderatore de consensu sui consilii, exclaustratio imponi potest a Sancta Sede pro sodale instituti iuris pontificii vel ab Episcopo dioecesano pro sodale instituti iuris dioecesani, ob graves causas, servata aequitate et caritate.","en":"§1. With the consent of the council, the supreme moderator for a grave cause can grant an indult of exclaustration to a member professed by perpetual vows, but not for more than three years, and if it concerns a cleric, with the prior consent of the ordinary of the place in which he must reside. To extend an indult or to grant it for more than three years is reserved to the Holy See, or to the diocesan bishop if it concerns institutes of diocesan right.","fr":"§ 1. Le Modérateur suprême, avec \n le consentement de son conseil, peut concéder à un religieux profès \n de vœux perpétuels, pour une raison grave, un indult \n d'exclaustration, mais pas pour plus de trois ans et, s'il s'agit \n d'un clerc, avec le consentement préalable de l'Ordinaire du lieu où \n il doit demeurer. La prorogation de l'indult ou la concession d'un \n indult de plus de trois ans est réservée au Saint-Siège ou, s'il \n s'agit d'instituts de droit diocésain, à l'Évêque diocésain.","it":"§1. Il Moderatore supremo, col consenso del suo consiglio, per grave causa può concedere ad un professo perpetuo l'indulto di esclaustrazione, tuttavia per non più di tre anni, previo consenso dell'Ordinario del luogo in cui dovrà dimorare se si tratta di un chierico. Una proroga dell'indulto, o una concessione superiore a tre anni, è riservata unicamente alla Santa Sede, oppure al Vescovo diocesano se si tratta di istituti di diritto diocesano."}},{"canon":687,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sodalis exclaustratus exoneratus habetur ab obligationibus, quae cum nova suae vitae condicione componi nequeunt, itemque sub dependentia et cura manet suorum Superiorum et etiam Ordinarii loci, praesertim si de clerico agitur. Habitum instituti deferre potest, nisi aliud in indulto statuatur. Voce tamen activa et passiva caret.","en":"An exclaustrated member is considered freed from the obligations which cannot be reconciled with the new condition of his or her life, yet remains dependent upon and under the care of superiors and also of the local ordinary, especially if the member is a cleric. The member can wear the habit of the institute unless the indult determines otherwise. Nevertheless, the member lacks active and passive voice.","fr":"Le membre exclaustré est exempté des obligations incompatibles avec sa nouvelle condition de vie, et il demeure cependant sous la dépendance de ses Supérieurs et confié à leurs soins, comme aussi aux soins et sous la dépendance de l'Ordinaire du lieu, surtout s'il s'agit d'un clerc. Il peut porter l'habit de l'institut, sauf autre disposition de l'indult. Il est cependant privé de voix active et passive.","it":"Il religioso esclaustrato è ritenuto esonerato dagli obblighi non compatibili con la sua nuova situazione di vita; in ogni modo rimane sotto la dipendenza e la cura dei suoi Superiori ed anche dell'Ordinario del luogo, soprattutto se si tratta di un chierico. Può portare l'abito dell'istituto, a meno che non sia stabilito altrimenti nell'indulto. Egli però manca di voce attiva e passiva."}},{"canon":688,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui expleto professionis tempore ab instituto egredi voluerit, illud derelinquere potest.\n§ 2. Qui perdurante professione temporaria, gravi de causa, petit ut institutum derelinquat, indultum discendi consequi potest in instituto iuris pontificii a supremo Moderatore de consensu sui consilii; in institutis autem iuris dioecesani et in monasteriis, de quibus in","en":"§2. During the time of temporary profession, a person who asks to leave the institute for a grave cause can obtain an indult of departure from the supreme moderator with the consent of the council in an institute of pontifical right. In institutes of diocesan right and in the monasteries mentioned in","fr":"§ 2. Celui qui, en cours de profession temporaire, demande, pour une raison grave, de quitter l'institut, peut, dans un institut de droit pontifical, obtenir un indult de sortie du Modérateur suprême avec le consentement de son conseil. Dans les instituts de droit diocésain et dans les monastères dont il s'agit au","it":"§2. Chi durante la professione temporanea per grave causa chiede di lasciare l'istituto può ottenere il relativo indulto dal Moderatore supremo con il consenso del suo consiglio se si tratta di istituto di diritto pontificio; ma negli istituti di diritto diocesano e nei monasteri, di cui nel"}},{"canon":689,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodalis, expleta professione temporaria, si iustae causae affuerint a competenti Superiore maiore, audito suo consilio, a subsequenti professione emittenda excludi potest.\n§ 2. Infirmitas physica vel psychica, etiam post professionem contracta, quae, de iudicio peritorum, sodalem, de quo in § 1, reddit ineptum ad vitam in instituto ducendam, causam constituit eum non admittendi ad professionem renovendam vel ad perpetuam emittendam, nisi ob neglentiam instituti vel ob laborem in instituto peractum infirmitas contracta fuerit.\n§ 3. Si vero religiosus, perdurantibus votis temporariis, amens evaserit, etsi novam professionem emittere non valeat, ab instituto tamen dimitti non potest.","en":"§1. If there are just causes, the competent major superior, after having heard the council, can exclude a member from making a subsequent profession when the period of temporary profession has been completed.\n§2. Physical or psychic illness, even contracted after profession, which in the judgment of experts renders the member mentioned in §1 unsuited to lead the life of the institute constitutes a cause for not admitting the member to renew profession or to make perpetual profession, unless the illness had been contracted through the negligence of the institute or through work performed in the institute.\n§3. If, however, a religious becomes insane during the period of temporary vows, even though unable to make a new profession, the religious cannot be dismissed from the institute.","fr":"§ 1. Au terme de sa profession temporaire, un membre peut, s'il y a de justes causes, être écarté de la profession suivante par le Supérieur majeur compétent, après que celui-ci ait entendu son conseil.\n§ 2. Une maladie physique ou psychique, même contractée après la profession, qui, de l'avis des experts, rend le membre dont il s'agit au § 1 incapable de mener la vie de l'institut, constitue une cause de non-admission au renouvellement de sa profession ou à l'émission de sa profession perpétuelle, à moins que la maladie n'ait été contractée par suite de la négligence de l'institut ou du travail accompli dans l'institut.\n§ 3. S'il arrive qu'un religieux, en cours des vœux temporaires, perde la raison, bien qu'il ne soit pas en état de faire une nouvelle profession, il ne peut être renvoyé de l'institut.","it":"§1. Allo scadere della professione temporanea, un religioso può essere escluso dall'emettere la successiva professione, se sussistono giuste cause, da parte del Superiore maggiore competente, udito il suo consiglio.\n§2. Una infermità fisica o psichica, anche contratta dopo la professione, quando a giudizio dei periti rende non idoneo alla vita nell'istituto il religioso di cui nel §1, costituisce motivo per non ammetterlo a rinnovare la professione o ad ammettere la professione perpetua, salvo il caso che l'infermità sia dovuta a negligenza da parte dell'istituto, oppure a lavori sostenuti nell'istituto stesso.\n§3. Se però il religioso, durante i voti temporanei, diventa demente, anche se non è in grado di emettere la nuova professione, non può tuttavia essere dimesso dall'istituto."}},{"canon":690,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui, expleto novitiatu vel post professionem, legitime ab instituto egressus fuerit, a Moderatore supremo de consensu sui consilii rursus admitti potest sine onere repetendi novitiatum; eiusdem autem Moderatoris erit determinare congruam probationem praeviam professioni temporariae et tempus votorum ante professionem perpetuam praemittendum, ad normam cann. 655 et 657.\n§ 2. Eadem facultate gaudet Superior monasterii sui iuris cum consensu sui consilii.","en":"§1. The supreme moderator with the consent of the council can readmit without the burden of repeating the novitiate one who had legitimately left the institute after completing the novitiate or after profession. Moreover, it will be for the same moderator to determine an appropriate probation prior to temporary profession and the time of vows to precede perpetual profession, according to the norm of cann. 655 and 657.\n§2. The superior of an autonomous monastery with the consent of the council possesses the same faculty.","fr":"§ 1. Celui qui, ayant achevé son noviciat ou après sa profession, est légitimement sorti de l'institut, peut être réadmis par le Modérateur suprême avec le consentement de son conseil, sans l'obligation de recommencer le noviciat. Il appartiendra toutefois à ce Modérateur de déterminer la probation convenable avant la profession temporaire, ainsi que la durée des vœux devant précéder la profession perpétuelle, selon les cann. 655 et 657.\n§ 2. Le Supérieur d'un monastère autonome jouit de la même faculté, avec le consentement de son conseil.","it":"§1. Chi avendo compiuto il noviziato, oppure dopo la professione, è uscito legittimamente dall'istituto può esservi riammesso dal Moderatore supremo con il consenso del suo consiglio, senza l'onere di ripetere il noviziato; spetterà tuttavia al Moderatore stesso stabilire un conveniente periodo di prova prima della professione temporanea e la durata dei voti temporanei prima della professione perpetua, a norma dei\ncann. 655\ne\n657\n.\n§2. Della stessa facoltà gode il Superiore di un monastero\nsui iuris\n, con il consenso del suo consiglio."}},{"canon":691,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Professus a votis perpetuis indultum discedendi ab instituto ne petat, nisi ob gravissimas causas coram Domino perpensas; petitionem suam deferat supremo instituti Moderatori, qui eam una cum voto suo suique consilii auctoritati competenti transmittat.\n§ 2. Huiusmodi indultum in institutis iuris pontificii Sedi Apostolicae reservatur; in institutis vero iuris dioecesani, id etiam Episcopus dioecesis, in qua domus assignationis sita est, concedere potest.","en":"§1. A perpetually professed religious is not to request an indult of departure from an institute except for the gravest of causes considered before the Lord. The religious is to present a petition to the supreme moderator of the institute who is to transmit it along with a personal opinion and the opinion of the council to the competent authority.\n§2. In institutes of pontifical right, an indult of this type is reserved to the Apostolic See. In institutes of diocesan right, however, the bishop of the diocese in which the house of assignment is situated can also grant it.","fr":"§ 1. Un profès de vœux perpétuels ne demandera un indult de sortie que pour de très graves raisons, à peser devant le Seigneur. Il adressera sa demande au Modérateur suprême de l'institut qui la transmettra, avec son avis et celui de son conseil, à l'autorité compétente.\n§ 2. Cet indult, dans les instituts de droit pontifical, est réservé au Siège Apostolique; dans les instituts de droit diocésain, l'Évêque du diocèse où est située la maison d'assignation peut aussi concéder cet indult.","it":"§1. Un professo di voti perpetui non richieda l'indulto di lasciare l'istituto se non per cause molto gravi ponderate davanti a Dio; presenti la sua domanda al Moderatore supremo dell'istituto, il quale la inoltrerà all'autorità competente insieme con il voto proprio e quello del suo consiglio.\n§2. Tale indulto per gli istituti di diritto pontificio è riservato alla Sede Apostolica; per gli istituti di diritto diocesano invece lo può concedere anche il Vescovo della diocesi in cui è situata la casa di assegnazione."}},{"canon":692,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Indultum discedendi legitime concessum et sodali notificatum, nisi in actu notificationis ab ipso sodale reiectum fuerit, ipso iure secumfert dispensationem a votis necnon ab omnibus obligationibus ex professione ortis.","en":"Unless it has been rejected by the member in the act of notification, an indult of departure granted legitimately and made known to the member entails by the law itself dispensation from the vows and from all the obligations arising from profession.","fr":"L'indult de sortie, légitimement accordé et notifié au membre, comporte de plein droit la dispense des vœux ainsi que de toutes les obligations issues de la profession, à moins que, au moment de la notification, l'indult n'ait été refusé par le membre lui-même.","it":"L'indulto di lasciare l'istituto, una volta legittimamente concesso e notificato al religioso, se da lui non fu rifiutato all'atto della notificazione, comporta per il diritto stesso la dispensa dai voti, come pure da tutti gli obblighi derivanti dalla professione."}},{"canon":693,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", sodalis definitive incorporatus a supremo Moderatore cum consensu eius consilii obtinere potest, nisi id iuxta constitutiones Sanctae Sedi reservetur.","en":"or at least permits him to exercise sacred orders.","fr":"Si le membre est un clerc, l'indult n'est accordé qu'après que celui-ci ait trouvé un Évêque pour l'incardiner dans son diocèse ou du moins le recevoir à l'essai. S'il est reçu à l'essai, il est de droit incardiné au diocèse au bout de cinq ans, à moins que l'Évêque ne l'ait refusé.\n________________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de « Motu Proprio » Competentias quasdam \ndecernere\n, 11 février 2022)] :","it":"Se il religioso è chierico l'indulto non viene concesso finché egli non abbia trovato un Vescovo che lo incardini nella diocesi o almeno lo riceva in prova. Se è ricevuto in prova, trascorsi cinque anni, il religioso viene incardinato nella diocesi per il diritto stesso, a meno che il Vescovo non lo abbia respinto.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria degli articoli modificati da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio»\nCompetentias quasdam decernere\n, 11 febbraio 2022)\n]:"}},{"canon":694,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"n\n— §1. Ipso facto dimissus ab instituto habendus est sodalis qui:\n1) a fide catholica notorie defecerit;\n2) matrimonium contraxerit vel, etiam civiliter tantum, attentaverit;\n3) a domo religiosa illegitime absens fuerit, secundum","en":"§1. A member must be held as ipso facto dismissed from an institute who:\n1/ has defected notoriously from the Catholic faith;\n2/ has contracted marriage or attempted it, even only civilly.\n§2. In these cases, after the proofs have been collected, the major superior with the council is to issue without any delay a declaration of fact so that the dismissal is established juridically.\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\n[\nOriginal version Cf.\nApostolic Letter issued “Motu proprio”\nRecognitum Librum VI\n(26 April 2022)\n| Francis]","fr":"§ 1. Il faut considérer comme renvoyé par le fait même de son institut le membre:\n1 qui a notoirement abandonné la foi catholique;\n2 qui a contracté mariage ou attenté un mariage même seulement civil.\n§ 2. En ces cas, le Supérieur majeur avec son conseil prononcera sans retard une déclaration du fait, après en avoir réuni les preuves, afin que le renvoi soit juridiquement établi.\n[Rédaction originale de l'article modifié par Sa Sainteté le Pape \n François (cf.\nLettre apostolique sous forme de Motu proprio Recognitum Librum VI modifiant le","it":"§1. Si deve ritenere dimesso dall’istituto, per il fatto stesso, il religioso che:\n1) abbia in modo notorio abbandonato la fede cattolica;\n2) abbia contratto matrimonio o lo abbia attentato, anche solo civilmente;\n§2. In tali casi il Superiore maggiore col suo consiglio, deve senza indugio, raccolte le prove, emettere la dichiarazione del fatto perché la dimissione consti giuridicamente.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco (\ncfr.\nLettera Apostolica in forma di \"Motu Proprio\"\nRecognitum Librum VI\ncon la quale si modifica il"}},{"canon":695,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodalis dimitti debet ob delicta de quibus in cann. 1397, 1398 et 1395, nisi in delictis, de quibus in","en":"§1. A member must be dismissed for the delicts mentioned \n in cann. 1397, 1398, and 1395, unless in the delicts mentioned in","fr":"§ 1. Un membre doit être renvoyé pour les délits dont il s'agit aux cann. 1397, 1398 et 1395, à moins que pour les délits dont il s'agit au","it":"§1. Un religioso deve essere dimesso dall'istituto per \n i delitti di cui nei cann. 1397, 1398 e 1395 a meno che, per i \n delitti di cui nel"}},{"canon":696,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", si Superior maior, audito suo consilio, censuerit processum dimissionis esse inchoandum:\n1° probationes colligat vel compleat;\n2° sodalem scripto vel coram duobus testibus moneat cum explicita comminatione subsecuturae dimissionis nisi resipiscat, clare significata causa dimissionis et data sodali plena facultate sese defendendi quod si monitio incassum cedat, ad alteram monitionem, spatio saltem quindecim dierum interposito, procedat;\n3° si haec quoque monitio incassum ceciderit et Superior maior cum suo consilio censuerit de incorrigibilitate satis constare et defensiones sodalis insufficientes esse, post quindecim dies ab ultima monitione frustra elapsos, acta omnia ab ipso Superiore maiore et a notario subscripta una cum responsionibus sodalis ab ipso sodale subscriptis supremo Moderatori transmittat.","en":", if the major superior, after having heard the council, has decided that a process of dismissal must be begun:\n1/ the major superior is to collect or complete the proofs;\n2/ the major superior is to warn the member in writing or before two witnesses with an explicit threat of subsequent dismissal unless the member reforms, with the cause for dismissal clearly indicated and full opportunity for self-defense given to the member; if the warning occurs in vain, however, the superior is to proceed to another warning after an intervening space of at least fifteen days;\n3/ if this warning also occurs in vain and the major superior with the council decides that incorrigibility is sufficiently evident and that the defenses of the member are insufficient, after fifteen days have elapsed from the last warning without effect, the major superior is to transmit to the supreme moderator all the acts, signed personally and by a notary, along with the signed responses of the member.","fr":", si le Supérieur majeur, après avoir entendu son conseil, estime devoir entreprendre la procédure de renvoi:\n1 il réunira ou complétera les preuves;\n2 il adressera au membre une monition écrite ou en présence de deux témoins avec menace explicite de renvoi, s'il ne vient pas à résispiscence, en lui signifiant clairement la cause du renvoi et en lui donnant pleine faculté de présenter sa défense; si la monition demeure sans effet, il procédera à une seconde monition, après un délai de quinze jours au moins;\n3 si cette monition n'a pas non plus d'effet et si le Supérieur majeur avec son conseil estime l'incorrigibilité du membre suffisamment établie et les défenses du membre insuffisantes, après un délai de quinze jours écoulé en vain depuis la dernière monition, il transmettra au Modérateur suprême tous les actes signés par lui-même, Supérieur majeur, et par le notaire avec les réponses du membre signées par ce dernier.","it":", se il Superiore maggiore, udito il suo consiglio, giudica che si debba avviare il processo di dimissione:\n1) raccolga o integri le prove;\n2) ammonisca il religioso, per scritto o davanti a due testimoni con la esplicita comminazione della conseguente dimissione in caso di mancato ravvedimento, notificandogli chiaramente la causa della dimissione e accordandogli piena facoltà di difendersi; qualora poi l'ammonizione risulti inutile, il Superiore proceda a una seconda, dopo un intervallo di almeno quindici giorni;\n3) se anche questa seconda ammonizione risultasse senza effetto, e se il Superiore maggiore con il suo consiglio giudicasse sufficientemente provata l'incorreggibilità, e insufficienti le difese del religioso, trascorsi senza risultato altri quindici giorni dall'ultima ammonizione, trasmetta al Moderatore supremo tutti gli atti, sottoscritti da lui stesso e dal notaio, unitamente alle risposte date dal religioso e da lui firmate."}},{"canon":697,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In casibus de quibus in","en":"In the cases mentioned in","fr":"Dans les cas dont il s'agit au","it":"Nei casi di cui al"}},{"canon":698,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In omnibus casibus, de quibus in cann. 695 et 696, firmum semper manet ius sodalis cum supremo Moderatore communicandi et illi directe suas defensiones exhibendi.","en":"In all the cases mentioned in cann. 695 and 696, the right of the member to communicate with and to offer defenses directly to the supreme moderator always remains intact.","fr":"Dans tous les cas dont il s'agit aux cann. 695 et 696, le droit du membre de communiquer avec son Modérateur suprême et de lui envoyer directement ses défenses demeure toujours intact.","it":"In tutti i casi di cui nei cann. 695 e 696 rimane sempre fermo il diritto del religioso di comunicare con il Moderatore supremo e di esporre a lui direttamente gli argomenti a propria difesa."}},{"canon":699,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, Codicis Iuris Canonici, si \nprofessus dimittendus sit Superior maior monasterii.\"\n* * *\n[\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio» con la quale vengono modificati i \ntermini di ricorso del membro dimesso da un istituto di vita consacrata, 2 \naprile 2023]","en":"§2. In the autonomous monasteries mentioned in","fr":"§ 2. Dans les monastères autonomes dont il s'agit au","it":"§ 2 del Codice di \n Diritto Canonico, nel caso il professo da dimettere sia il Superiore \n maggiore del monastero.\"\n_____________________________________________________"}},{"canon":700,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Decretum dimissionis vim non habet, nisi a Sancta Sede confirmatum fuerit, cui decretum et acta omnia transmittenda sunt; si agatur de instituto iuris dioecesani, confirmatio spectat ad Episcopum dioecesis ubi sita est domus, cui religiosus adscriptus est. Decretum vero, ut valeat, indicare debet ius, quo dimissus gaudet, recurrendi intra decem dies a recepta notificatione ad auctoritatem competentem. Recursus effectum habet suspensivum.\n* * *\n[\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio» con la quale vengono modificati i \ncann. 295-296 relativi alle Prelature personali (8 agosto 2023)\n]","en":"A decree of dismissal does not have effect unless it has been confirmed by the Holy See, to which the decree and all the acts must be transmitted; if it concerns an institute of diocesan right, confirmation belongs to the bishop of the diocese where the house to which the religious has been attached is situated. To be valid, however, the decree must indicate the right which the dismissed possesses to make recourse to the competent authority within ten days from receiving notification. The recourse has suspensive effect.","fr":"Le décret de renvoi n'a pas d'effet à moins d'avoir été confirmé par le Saint-Siège, auquel doivent être transmis le décret et tous les actes; s'il s'agit d'un institut de droit diocésain, la confirmation appartient à l'Évêque du diocèse où est située la maison à laquelle le religieux est assigné. Cependant, pour être valide, le décret doit indiquer le droit que possède le membre qui est renvoyé de former un recours auprès de l'autorité compétente dans les dix jours qui suivent la réception de sa notification. Ce recours a effet suspensif.","it":"Il decreto di dimissione non ha vigore se non fu confermato dalla Santa Sede, alla quale vanno trasmessi il decreto stesso e tutti gli atti; per gli istituti di diritto diocesano la conferma spetta al Vescovo della diocesi in cui sorge la casa alla quale il religioso è ascritto. Il decreto tuttavia per avere valore deve indicare il diritto, di cui gode il religioso dimesso, di ricorrere all'autorità competente entro dieci giorni dalla ricezione della notifica. Il ricorso ha effetto sospensivo."}},{"canon":701,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":".","en":"By legitimate dismissal, vows as well as the rights and obligations deriving from profession cease ipso facto.\nNevertheless, if the member is a cleric, he cannot exercise sacred orders until he finds a bishop who receives him into the diocese after an appropriate probation according to the norm of","fr":"Par le renvoi légitime prennent fin par le fait même les vœux ainsi que les droits et les obligations découlant de la profession. Cependant, si le membre est clerc, il ne peut exercer les ordres sacrés tant qu'il n'a pas trouvé d'Évêque qui, après une mise à l'épreuve convenable selon le","it":"Con la legittima dimissione cessano, per il fatto stesso, i voti e insieme gli obblighi derivanti dalla professione. Tuttavia se il religioso è chierico, non può esercitare gli ordini sacri se prima non ha trovato un Vescovo il quale, dopo un conveniente periodo di prova nella diocesi a norma del"}},{"canon":702,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Qui ex instituto religioso legitime egrediantur vel ab eo legitime dimissi fuerint, nihil ab eo eodem repetere possunt ob quamlibet operam in eo praestitam.\n§ 2. Institutum tamen aequitatem et evangelicam caritatem servet erga sodalem, qui ab eo separatur.","en":"§1. Those who depart from a religious institute legitimately or have been dismissed from it legitimately can request nothing from the institute for any work done in it.\n§2. Nevertheless, the institute is to observe equity and the charity of the gospel toward a member who is separated from it.","fr":"§ 1. Les membres qui sortent légitimement d'un institut religieux ou qui en ont été légitimement renvoyés ne peuvent rien lui réclamer pour quelque travail que ce soit accompli dans l'institut.\n§ 2. L'institut gardera l'équité et la charité évangélique à l'égard du membre qui en est séparé.","it":"§1. Coloro che legittimamente escono dall'istituto religioso o ne sono stati legittimamente dimessi non possono esigere nulla dall'istituto stesso per qualunque attività in esso prestata.\n§2. L'istituto deve però osservare equità e carità evangelica verso il religioso che se ne separa."}},{"canon":703,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"In casu gravis scandali exteritoris vel gravissimi nocumenti instituto imminentis, sodalis statim a Superiore maiore vel, si periculum sit in mora, a Superiore locali cum consensu sui consilii e domo religiosa eici potest. Superior maior, si opus sit, dimissionis processum ad normam iuris instituendum curet, aut rem Sedi Apostolicae deferat.","en":"In the case of grave external scandal or of most grave imminent harm to the institute, a member can be expelled immediately from a religious house by the major superior or, if there is danger in delay, by the local superior with the consent of the council. If it is necessary, the major superior is to take care to begin a process of dismissal according to the norm of law or is to refer the matter to the Apostolic See.","fr":"En cas de grave scandale extérieur ou d'un grave dommage imminent pour l'institut, un membre peut être sur-le-champ chassé de la maison religieuse par le Supérieur majeur ou, s'il y a risque à attendre, par le Supérieur local avec le consentement de son conseil. Le Supérieur majeur, si besoin est, aura soin d'engager la procédure de renvoi suivant le droit, ou déférera l'affaire au Siège Apostolique.","it":"In caso di grave scandalo esterno, o di un gravissimo danno imminente per l'istituto, il religioso può essere espulso dalla casa religiosa immediatamente, da parte del Superiore maggiore oppure, qualora il ritardo risultasse pericoloso, dal Superiore locale con il consenso del suo consiglio. Il Superiore maggiore, se necessario, curi che si istruisca il processo di dimissione a norma del diritto, oppure deferisca la cosa alla Sede Apostolica."}},{"canon":704,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"De sodalibus, qui ab instituto sunt quoquo modo separati, fiat mentio in relatione Sedi Apostolicae mittenda, de qua in","en":"In the report referred to in","fr":"Dans le rapport à faire au Siège Apostolique, dont il s'agit au","it":"Dei religiosi che a qualunque titolo sono separati dall'istituto si faccia menzione nella relazione da inviare alla Sede Apostolica di cui nel"}},{"canon":705,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Religiosus ad episcopatum evectus instituti sui sodalis remanet, sed vi voti oboedientiae uni Romano Pontifici obnoxius est, et obligationibus non adstringitur, quas ipse prudenter iudicet cum sua condicione componi non posse.","en":"A religious raised to the episcopate remains a member of his institute but is subject only to the Roman Pontiff by virtue of the vow of obedience and is not bound by obligations which he himself prudently judges cannot be reconciled with his condition.","fr":"Un religieux élevé à l'épiscopat reste membre de son institut, mais en vertu de son vœu d'obéissance, il n'est soumis qu'au seul Pontife Romain et n'est pas tenu aux obligations que, dans sa prudence, il estime ne pouvoir être compatibles avec sa condition.","it":"Il religioso elevato all'episcopato continua ad essere membro del suo istituto, ma in forza del voto di obbedienza è soggetto solamente al Romano Pontefice e non è vincolato da quegli obblighi che egli stesso, nella sua prudenza, giudichi incompatibili con la propria condizione."}},{"canon":706,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Religiosus de quo supra:\n1° si per professionem dominium bonorum amiserit, bonorum quae ipsi obveniant habet usum, usumfructum et administrationem proprietatem vero Episcopus dioecesanus aliique, de quibus in","en":"The religious mentioned above:\n1/ if he has lost the right of ownership of goods through profession, has the use, revenue, and administration of goods which accrue to him; a diocesan bishop and the others mentioned in","fr":"Le religieux dont il s'agit ci-dessus:\n1 s'il a perdu par sa profession le droit de propriété de ses biens, a l'usage, l'usufruit et l'administration des biens qui lui surviennent; mais un Évêque diocésain et les autres dont il s'agit au an. 381, § 2 acquièrent la propriété au profit de l'Église particulière; les autres l'acquièrent au profit de l'institut ou du Saint-Siège selon que l'institut est capable ou non de posséder;\n2 si par sa profession il n'a pas perdu le droit de propriété, recouvre l'usage, l'usufruit et l'administration de biens qu'il avait; quant à ceux qui lui adviendraient par la suite, il les acquiert en pleine propriété pour lui-même;\n3 dans les deux cas, il doit disposer selon la volonté des donateurs, des biens qui ne lui adviennent pas à titre personnel.","it":"Il religioso di cui sopra:\n1) se per la professione ha perduto il dominio dei propri beni, ricevendone altri ne ha l'uso, l'usufrutto e l'amministrazione; quanto alla proprietà, invece, il Vescovo diocesano e gli altri di cui nel"}},{"canon":707,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Religiosus Episcopus emeritus habitationis sedem sibi eligere potest etiam extra domos sui instituti, nisi aliud a Sede Apostolica provisum fuerit.\n§ 2. Quoad eius congruam et dignam sustentationem, si cuidam dioecesi inserviverit, servetur","en":"§1. A retired religious bishop can choose a place of residence even outside the houses of his institute, unless the Apostolic See has provided otherwise.\n§2. If he has served some diocese,","fr":"§ 1. Un religieux Évêque émérite peut choisir son lieu d'habitation, même en dehors d'une maison de son institut, à moins que le Saint-Siège n'y ait pourvu autrement.\n§ 2. Pour sa subsistance convenable et digne, s'il a été au service d'un diocèse, le","it":"§1. Il religioso Vescovo emerito può scegliersi la casa in cui abitare, anche fuori dalle case del proprio istituto, a meno che la Sede Apostolica non abbia disposto altrimenti.\n§2. Quanto al suo sostentamento conveniente e degno, se il Vescovo è stato a servizio di una diocesi si osserverà il"}},{"canon":708,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Superiores maiores utiliter in conferentiis seu consiliis consociari possunt ut, collatis viribus, allaborent sive ad finem singulorum institutorum plenius assequendum, salvis semper eorum autonomia, indole proprioque spiritu, sive ad communia negotia pertractanda, sive ad congruam coordinationem et cooperationem cum Episcoporum conferentiis et etiam cum singulis Episcopis instaurandam.","en":"Major superiors can be associated usefully in conferences or councils so that by common efforts they work to achieve more fully the purpose of the individual institutes, always without prejudice to their autonomy, character, and proper spirit, or to transact common affairs, or to establish appropriate coordination and cooperation with the conferences of bishops and also with individual bishops.","fr":"Les Supérieurs  majeurs  peuvent  utilement se grouper en conférences ou conseils, en vue de collaborer en unissant leurs forces, soit pour mieux assurer la finalité de chacun de leurs instituts, restant toujours saufs leur autonomie, leur caractère et leur esprit propre, soit pour traiter des affaires communes, soit encore pour établir la coordination et la coopération convenables avec les conférences des Évêques ainsi qu'avec chaque Évêque.","it":"I Superiori maggiori possono utilmente associarsi in conferenze o consigli per conseguire più agevolmente, nell'unione delle forze, il fine proprio dei singoli istituti, salvi sempre l'autonomia, l'indole e lo spirito proprio di ognuno, sia per trattare questioni di comune interesse, sia per instaurare un opportuno coordinamento e collaborazione con le Conferenze Episcopali ed anche con i singoli Vescovi."}},{"canon":709,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Conferentiae Superiorum maiorum sua habeant statuta a Sancta Sede approbata, a qua unice, etiam in personam iuridicam, erigi possunt et sub cuius supremo moderamine manent.\n\nDE INSTITUTIS SAECULARIBUS","en":"Conferences of major superiors are to have their own statutes approved by the Holy See, by which alone they can be erected even as a juridic person and under whose supreme direction they remain.\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\n[\nOriginal version\nCf.\nApostolic Letter issued 'Motu Proprio'\nCommunis vita\n(19 \n March 2019)\n| Francis]","fr":"Les conférences des Supérieurs majeurs auront leurs statuts approuvés par le Saint-Siège, qui seul a pouvoir de les ériger en personnes juridiques et sous la direction suprême duquel elles demeurent.","it":"Le conferenze dei Superiori maggiori abbiano i propri statuti approvati dalla Santa Sede, dalla quale unicamente possono essere erette, anche in persona giuridica, e sotto la cui suprema direzione esse rimangono."}},{"canon":710,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum saeculare est institutum vitae consecratae, in quo christifideles in saeculo viventes ad caritatis perfectionem contendunt atque ad mundi sanctificationem praesertim ab intus conferre student.","en":"A secular institute is an institute of consecrated life in which the Christian faithful, living in the world, strive for the perfection of charity and seek to contribute to the sanctification of the world, especially from within.","fr":"L'institut séculier est l'institut de vie consacrée où des fidèles vivant dans le monde tendent à la perfection de la charité et s'efforcent de contribuer surtout de l'intérieur à la sanctification du monde.","it":"L'istituto secolare è un istituto di vita consacrata in cui i fedeli, vivendo nel mondo, tendono alla perfezione della carità e si impegnano per la santificazione del mondo, soprattutto operando all'interno di esso."}},{"canon":711,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Instituti saecularis sodalis vi suae consecrationis propriam in populo Dei canonicam condicionem, sive laicalem sive clericalem, non mutat, servatis iuris praescriptis quae instituta vitae consecratae respiciunt.","en":"The consecration of a member of a secular institute does not change the member’s proper canonical condition among the people of God, whether lay or clerical, with due regard for the prescripts of the law which refer to institutes of consecrated life.","fr":"Du fait de sa consécration, le membre d'un institut séculier ne change pas sa condition canonique propre dans le peuple de Dieu, qu'elle soit laïque ou cléricale, restant sauves les dispositions du droit regardant les instituts de vie consacrée.","it":"Un membro di istituto secolare, in forza della consacrazione, non cambia la propria condizione canonica, clericale o laicale, che gli è propria nel popolo di Dio, salve le disposizioni del diritto che riguardano gli istituti di vita consacrata."}},{"canon":712,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Firmis praescriptis cann. 598-601, constitutiones statuant vincula sacra, quibus evangelica consilia in instituto assumuntur, et definiant obligationes quas eadem vincula inducunt, servata tamen in vitae ratione semper propria instituti saecularitate.","en":"Without prejudice to the prescripts of cann. 598-601, the constitutions are to establish the sacred bonds by which the evangelical counsels are assumed in the institute and are to define the obligations which these same bonds bring about; the proper secularity of the institute, however, is always to be preserved in its way of life.","fr":"Restant sauves les dispositions des cann. 598-601, les constitutions détermineront les liens sacrés par lesquels sont assumés les conseils évangéliques dans l'institut et définiront les obligations que comportent ces liens, en respectant toujours dans le mode de vie la sécularité propre de l'institut.","it":"Ferme restando le disposizioni dei\ncann. 598-601\n, le costituzioni stabiliscano i vincoli sacri con cui vengono assunti nell'istituto i consigli evangelici e definiscano gli obblighi che essi comportano, salva sempre però, nello stile di vita, la secolarità propria dell'istituto."}},{"canon":713,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales horum institutorum propriam consecrationem in actuositate apostolica exprimunt et exercent, iidemque, ad instar fermenti, omnia spiritu evangelico imbuere satagunt ad robur et incrementum Corporis Christi.\n§ 2. Sodales laici, munus Ecclesiae evangelizandi, in saeculo et ex saeculo, participant sive per testimonium vitae christianae et fidelitatis erga suam consecrationem, sive per adiutricem quam praebent operam ad ordinandas secundum Deus res temporales atque ad mundum virtute Evangelii informandum. Suam etiam cooperationem, iuxta propriam vitae rationem saecularem, in communitatis ecclesialis servitium offerunt.\n§ 3. Sodales clerici per vitae consecratae testimonium, praesertim in presbyterio, peculiari caritate apostolica confratribus adiutorio sunt, et in populo Dei mundi sanctificationem suo sacro ministerio perficiunt.","en":"§1. Members of these institutes express and exercise their own consecration in apostolic activity, and like leaven they strive to imbue all things with the spirit of the gospel for the strengthening and growth of the Body of Christ.\n§2. In the world and from the world, lay members participate in the evangelizing function of the Church whether through the witness of a Christian life and of fidelity toward their own consecration, or through the assistance they offer to order temporal things according to God and to inform the world by the power of the gospel.\nThey also cooperate in the service of the ecclesial community according to their own secular way of life.\n§3. Through the witness of consecrated life especially in the presbyterium, clerical members help their brothers by a particular apostolic charity, and by their sacred ministry among the people of God they bring about the sanctification of the world.","fr":"§ 1. Les membres de ces instituts expriment et exercent leur consécration dans l'activité apostolique et s'efforcent, à la manière d'un ferment, d'imprégner toutes choses d'esprit évangélique pour fortifier et développer le Corps du Christ.\n§ 2. Les membres laïcs participent à la tâche d'évangélisation de l'Église, dans le monde et du dedans du monde, par le témoignage d'une vie chrétienne et de la fidélité à leur consécration ou par l'aide qu'ils apportent pour ordonner selon Dieu les réalités temporelles et pénétrer le monde de la force de l'Évangile. Ils offrent aussi leur coopération selon leur propre mode de vie séculier au service de la communauté ecclésiale.\n§ 3. Les membres clercs, par le témoignage de leur vie consacrée, surtout dans le presbyterium, viennent en aide à leurs confrères par une particulière charité apostolique, et dans le peuple de Dieu ils travaillent à la sanctification du monde par leur ministère sacré.","it":"§1. I membri di tali istituti esprimono e realizzano la propria consacrazione nell'attività apostolica e a modo di fermento si sforzano di permeare ogni realtà di spirito evangelico per consolidare e far crescere il Corpo di Cristo.\n§2. I membri laici, nel mondo e dal'interno di esso, partecipano della funzione evangelizzatrice della Chiesa sia mediante la testimonianza di vita cristiana e di fedeltà alla propria consacrazione, sia attraverso l'aiuto che d\nà\nnno perché le realtà temporali siano ordinate secondo Dio e il mondo sia vivificato dalla forza del Vangelo. Essi offrono inoltre la propria collaborazione per il servizio della comunità ecclesiale, secondo lo stile di vita secolare loro proprio.\n§3. I membri chierici, attraverso la testimonianza della vita consacrata, soprattutto nel presbiterio, sono di aiuto ai confratelli con una peculiare carità apostolica e in mezzo al popolo di Dio realizzano la santificazione del mondo con il proprio ministero sacro."}},{"canon":714,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sodales vitam in ordinariis mundi condicionibus vel soli, vel in sua quisque familia, vel in vitae fraternae coetu, ad normam constitutionum ducant.","en":"Members are to lead their lives in the ordinary conditions of the world according to the norm of the constitutions, whether alone, or in their own families, or in a group living as brothers or sisters.","fr":"Les membres mèneront leur vie selon les constitutions dans les conditions ordinaires du monde, seuls ou chacun dans sa famille, ou encore dans un groupe de vie fraternelle.","it":"I membri degli istituti secolari conducano la propria vita nelle situazioni ordinarie del mondo, soli, o ciascuno nella propria famiglia, oppure in gruppi di vita fraterna a norma delle costituzioni."}},{"canon":715,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales clerici in dioecesi incardinati ab Episcopo dioecesano dependent, salvis iis quae vitam consecratam in proprio instituto respiciunt.\n§ 2. Qui vero ad normam","en":"§1. Clerical members incardinated in a diocese are subject to the diocesan bishop, without prejudice to those things which regard consecrated life in their own institute.\n§2. Those who are incardinated in an institute according to the norm of","fr":"§ 1. Les membres clercs incardinés dans un diocèse dépendent de l'Évêque diocésain, restant sauf ce qui regarde la vie consacrée dans leur propre institut.\n§ 2. Quant à ceux qui sont incardinés dans un institut selon le","it":"§1. I membri chierici incardinati in una diocesi dipendono dal Vescovo diocesano, salvo quanto riguarda la vita consacrata nel proprio istituto.\n§2. Quelli invece che a norma del"}},{"canon":716,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales omnes vitam instituti, secundum ius proprium, actuose participent.\n§ 2. Eiusdem instituti sodales communionem inter se servent, sollicite curantes spiritus unitatem et genuinam fraternitatem.","en":"§1. All members are to participate actively in the life of the institute according to proper law.\n§2. Members of the same institute are to preserve communion among themselves, caring solicitously for a spirit of unity and a genuine relationship as brothers or sisters.","fr":"§ 1. Tous les membres participent activement à la vie de l'institut selon le droit propre.\n§ 2. Les membres d'un même institut garderont la communion entre eux, veillant avec soin à l'unité d'esprit et à une authentique fraternité.","it":"§1. Tutti i membri partecipino attivamente alla vita dell'istituto secondo il diritto proprio.\n§2. I membri di uno stesso istituto conservino la comunione tra loro curando con sollecitudine l'unità dello spirito e una vera fraternità."}},{"canon":717,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Constitutiones proprium regiminis modum praescribant, tempus quo Moderatores suo officio fungantur et modum quo iidem designantur definiant.\n§ 2. Nemo in Moderatorem supremum designetur, qui non sit definitive incorporatus.\n§ 3. Qui regimini instituti praepositi sunt, curent ut eiusdem spiritus unitas servetur et actuosa sodalium participatio promoveatur.","en":"§1. The constitutions are to prescribe the proper manner of governance; they are to define the time during which the moderators hold their office and the manner by which they are designated.\n§2. No one is to be designated as supreme moderator who is not incorporated definitively.\n§3. Those who have been placed in charge of the governance of an institute are to take care that its unity of spirit is preserved and that the active participation of the members is promoted.","fr":"§ 1. Les constitutions établiront le mode propre de gouvernement et détermineront le temps pour lequel les Modérateurs exerceront leur office, et leur mode de désignation.\n§ 2. Personne ne peut être désigné comme Modérateur suprême s'il n'est pas incorporé définitivement.\n§ 3. Les préposés au gouvernement de l'institut veilleront à ce que soit gardée l'unité de son esprit et que soit promue une participation active des membres.","it":"§1. Le costituzioni definiscano la forma di governo propria dell'istituto, la durata in carica dei Moderatori e il modo della loro designazione.\n§2. Nessuno sia designato come Moderatore supremo se non è stato incorporato nell'istituto in modo definitivo.\n§3. Coloro che sono preposti al governo dell'istituto abbiano cura che sia conservata l'unità dello spirito e che sia promossa l'attiva partecipazione dei membri."}},{"canon":718,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Administratio bonorum instituti, quae paupertatem evangelicam exprimere et fovere debet, regitur normis Libri V\nDe bonis Ecclesiae temporalibus\nnecnon iure proprio instituti. Item ius proprium definiat obligationes praesertim oeconomicas instituti erga sodales, qui pro ipso operam impendunt.","en":"The administration of the goods of an institute, which must express and foster evangelical poverty, is governed by the norms of Book V, The Temporal Goods of the Church, and by the proper law of the institute.\nLikewise, proper law is to define the obligations of the institute, especially Financial ones, towards members who carry on work for it.","fr":"L'administration des biens de l'institut, qui doit exprimer et stimuler la pauvreté évangélique, est régie par les règles du livre V sur Les biens temporels de l'Église, et par le droit propre de l'institut. De même, le droit propre définira les obligations surtout économiques de l'institut envers les membres qui travaillent pour lui.","it":"L'amministrazione dei beni dell'istituto, che deve esprimere e favorire la povertà evangelica, è regolata dalle norme del\nLibro V,\nI beni temporali della Chiesa\n, nonché dal diritto proprio dell'istituto. Il diritto proprio deve parimenti definire gli obblighi, specialmente di carattere economico, dell'istituto verso i membri che ad esso prestano la propria attività."}},{"canon":719,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales, ut vocationi suae fideliter respondeant eorumque actio apostolica ex ipsa unione cum Christo procedat, sedulo orationi vacent, sacrarum Scripturarum lectioni apto modo incumbant, annua recessus tempora servent atque alia spiritualia exercitia iuxta ius proprium peragant.\n§ 2. Eucharistiae celebratio, quantum fieri potest cotidiana, sit totius eorum vitae consecratae fons et robur.\n§ 3. Libere ad sacramentum paenitentiae accedant, quod frequenter recipiant.\n§ 4. Necessarium conscientiae moderamen libere obtineant atque huius generis consilia a suis etiam Moderatoribus, si velint, requirant.","en":"§1. For members to respond faithfully to their vocation and for their apostolic action to proceed from their union with Christ, they are to devote themselves diligently to prayer, to give themselves in a Fitting way to the reading of sacred scripture, to observe an annual period of spiritual retreat, and to perform other spiritual exercises according to proper law.\n§2. The celebration of the Eucharist, daily if possible, is to be the source and strength of their whole consecrated life.\n§3. They are to approach freely the sacrament of penance which they are to receive frequently.\n§4. They are to obtain freely necessary direction of conscience and to seek counsel of this kind even from the moderators, if they wish.","fr":"§ 1. Les membres, pour répondre fidèlement à leur vocation et pour que leur action procède de leur union au Christ, s'adonneront soigneusement à l'oraison, s'appliqueront à la lecture de l'Écriture Sainte de manière adaptée, feront une retraite annuelle et accompliront selon le droit propre les autres exercices spirituels.\n§ 2. La célébration de l'Eucharistie, quotidienne autant que possible, sera la source et la force de toute leur vie consacrée.\n§ 3. Ils s'approcheront librement du sacrement de pénitence qu'ils recevront fréquemment.\n§ 4. Ils auront la liberté pour l'indispensable direction de conscience et demanderont, s'ils le veulent, même à leurs Modérateurs, des conseils en ce domaine.","it":"§1. Per rispondere fedelmente alla propria vocazione e perché la loro azione apostolica scaturisca dalla stessa unione con Cristo, i membri siano assidui all'orazione, attendano convenientemente alla lettura delle sacre Scritture, osservino i tempi di ritiro annuale e compiano le altre pratiche spirituali secondo il diritto proprio.\n§2. La celebrazione dell'Eucaristia, in quanto possibile quotidiana, sia la sorgente e la forza di tutta la loro vita consacrata.\n§3. Si accostino liberamente e con frequenza al sacramento della penitenza.\n§4. Siano liberi di ricevere la necessaria direzione della coscienza e di richiedere consigli in materia, se lo desiderano, anche ai propri Moderatori."}},{"canon":720,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ius admittendi in institutum, vel ad probationem vel ad sacra vincula sive temporaria sive perpetua aut definitiva assumenda ad Moderatores maiores cum suo consilio ad normam constitutionum pertinet.","en":"The right of admission into the institute, either for probation or for the assumption of sacred bonds, whether temporary or perpetual or definitive, belongs to the major moderators with their council, according to the norm of the constitutions.","fr":"Le droit d'admettre dans l'institut, à la probation, à l'engagement par des liens sacrés, soit temporaires soit perpétuels ou définitifs, appartient aux Modérateurs majeurs avec leur conseil, selon les constitutions.","it":"Il diritto di ammettere nell'istituto per il periodo di prova oppure per assumere i vincoli sacri, sia temporanei sia perpetui o definitivi, compete ai Moderatori maggiori con il loro consiglio, a norma delle costituzioni."}},{"canon":721,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Invalide admittitur ad initialem probationem:\n1° qui maiorem aetatem nondum attigerit;\n2° qui sacro vinculo in aliquo instituto vitae consecratae actu obstringitur, aut in societate vitae apostolicae incorporatus est;\n3° coniux durante matrimonio.\n§ 2. Constitutiones possunt alia admissionis impedimenta etiam ad validitatem statuere vel condiciones apponere.\n§ 4. Praetera, ut quis recipiatur, habeat oportet maturitatem, quae ad vitam instituti propriam recte ducendam est necessaria.","en":"§1. A person is admitted to initial probation invalidly:\n1/ who has not yet attained the age of majority;\n2/ who is bound currently by a sacred bond in some institute of consecrated life or is incorporated in a society of apostolic life;\n3/ a spouse, while the marriage continues to exist.\n§2. The constitutions can establish other impediments to admission even for validity or can attach conditions.\n§3. Moreover, to be received, the person must have the maturity necessary to lead rightly the proper life of the institute.","fr":"§ 1. Est admis invalidement à la probation initiale:\n1 qui n'a pas encore atteint l'âge de la majorité;\n2 qui est lié actuellement par un lien sacré dans un institut de vie consacrée ou est incorporé dans une société de vie apostolique;\n3 le conjoint tant que dure son mariage.\n§ 2. Les constitutions peuvent établir d'autres empêchements à l'admission, même pour la validité, ou y poser des conditions.\n§ 3. En outre, pour que quelqu'un soit reçu, il doit avoir la maturité nécessaire pour bien mener la vie propre de l'institut.","it":"§1. È ammesso invalidamente al periodo di prova iniziale:\n1) chi non ha ancora raggiunto la maggiore età;\n2) chi è legato attualmente con vincolo sacro ad un istituto di vita consacrata o è incorporato in una società di vita apostolica;\n3) il coniuge durante il matrimonio.\n§2. Le costituzioni possono stabilire altri impedimenti anche per la validità dell'ammissione, o porre condizioni.\n§3. Per essere accettati si richiede inoltre la maturità necessaria a condurre in modo conveniente la vita propria dell'istituto."}},{"canon":722,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Probatio initialis eo ordinetur, ut candidati suam divinam vocationem et quidem instituti propriam aptius cognoscant iidemque in spiritu et vivendi modo instituti exerceantur.\n§ 2. Ad vitam secundum evangelica consilia ducendam candidati rite instituantur atque ad eandem integre in apostolatum convertendam edoceantur, eas adhibentes evangelizationis formas, quae instituti fini, spiritui et indoli magis respondeant.\n§ 3. Huius probationis modus et tempus ante sacra vincula in instituto primum suscipienda, biennio non brevius, in constitutionibus definiantur.","en":"§1. Initial probation is to be ordered in a way that the candidates understand more fittingly their own divine vocation, and indeed, the one proper to the institute, and that they are trained in the spirit and way of life of the institute.\n§2. Candidates are properly to be formed to lead a life according to the evangelical counsels and are to be taught to transform their whole life into the apostolate, employing those forms of evangelization which better respond to the purpose, spirit, and character of the institute.\n§3. The constitutions are to define the manner and length of this probation before first taking on sacred bonds in the institute; the length is not to be less than two years.","fr":"§ 1. La probation initiale sera ordonnée à ce que les candidats connaissent mieux leur vocation divine telle qu'elle est propre à l'institut et qu'ils soient formés à l'esprit et au mode de vie de l'institut.\n§ 2. Les candidats seront dûment formés à mener une vie selon les conseils évangéliques et à l'orienter tout entière vers l'apostolat, en utilisant les formes d'évangélisation qui répondent davantage au but, à l'esprit et au caractère de l'institut.\n§ 3. Les constitutions définiront les modalités de cette probation et sa durée avant de contracter les premiers liens dans l'institut; cette durée ne sera pas inférieure à deux ans.","it":"§1. La prova iniziale sia ordinata a far sì che i candidati prendano più chiara coscienza della loro vocazione divina e di quella specifica dell'istituto e ne sperimentino lo spirito e il genere di vita.\n§2. I candidati siano debitamente formati a condurre una vita secondo i consigli evangelici e istruiti a trasformarla integralmente in apostolato, adottando quelle forme di evangelizzazione che meglio rispondano al fine, allo spirito e all'indole dell'istituto.\n§3. Le costituzioni devono definire il metodo e la durata di tale prova, non inferiore a due anni, che precede il primo impegno con vincoli sacri nell'istituto."}},{"canon":723,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Elapso probationis initialis tempore, candidatus qui idoneus iudicetur, tria consilia evangelica, sacro vinculo firmata, assumat vel ab instituto discedat.\n§ 2. Quae prima incorporatio, quinquennio non brevior, ad normam constitutionum temporaria sit.\n§ 3. Huius incorporationis tempore elapso, sodalis, qui idoneus iudicetur, admittatur ad incorporationem perpetuam vel definitivam, vinculis scilicet temporariis semper renovandis.\n§ 4. Incorporatio definitiva, quoad certos effectus iuridicos in constitutionibus statuendos, perpetuae aequiparatur.","en":"§1. When the period of initial probation has elapsed, a candidate who is judged suitable is to assume the three evangelical counsels strengthened by a sacred bond or is to depart from the institute.\n§2. This first incorporation is to be temporary according to the norm of the constitutions; it is not to be less than five years.\n§3. When the period of this incorporation has elapsed, the member who is judged suitable is to be admitted to perpetual incorporation or to definitive incorporation, that is, with temporary bonds that are always to be renewed.\n§4. Definitive incorporation is equivalent to perpetual incorporation with regard to the specific juridic effects established in the constitutions.","fr":"§ 1. Le temps de la probation initiale achevé, le candidat qui sera jugé idoine assumera les trois conseils évangéliques scellés par un lien sacré, ou il quittera l'institut.\n§ 2. Cette première incorporation sera temporaire selon les constitutions et ne durera pas moins de cinq ans.\n§ 3. Le temps de cette incorporation achevé, le membre jugé idoine sera admis à l'incorporation perpétuelle ou à l'incorporation définitive, par des liens temporaires qu'il faudra toujours renouveler.\n§ 4. L'incorporation définitive est équiparée à l'incorporation perpétuelle pour certains effets juridiques à définir dans les constitutions.","it":"§1. Compiuto il tempo della prova iniziale il candidato che viene giudicato idoneo assuma i tre consigli evangelici, confermati dal vincolo sacro, oppure lasci l'istituto.\n§2. Questa prima incorporazione, non inferiore a cinque anni, sia temporanea a norma delle costituzioni.\n§3. Trascorso tale periodo di tempo, il membro giudicato idoneo sia ammesso all'incorporazione perpetua oppure a quella definitiva, cioè con vincoli temporanei da rinnovarsi sempre alla scadenza.\n§4. L'incorporazione definitiva è equiparata a quella perpetua, in ordine a determinati effetti giuridici, che devono essere stabiliti nelle costituzioni."}},{"canon":724,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Institutio post vincula sacra primum assumpta iugiter secundum constitutiones est protrahenda.\n§ 2. Sodales in rebus divines et humanis pari gressu instituantur de continua vero eorum spirituali formatione seriam habeant curam instituti Moderatores.","en":"§1. Formation after the first assumption of sacred bonds is to be continued without interruption according to the constitutions.\n§2. Members are to be formed in divine and human things at the same time; moreover, moderators of the institute are to have a serious concern for the continued spiritual formation of the members.","fr":"§ 1. Les premiers liens sacrés ayant été contractés, la formation doit se poursuivre de façon continue selon les constitutions.\n§ 2. Les membres seront formés au même rythme dans les choses divines et humaines; les Modérateurs de l'institut auront un grand souci de leur formation spirituelle permanente.","it":"§1. Dopo il primo impegno con vincoli sacri, la formazione deve essere continuata costantemente a norma delle costituzioni.\n§2. I membri devono essere preparati di pari passo tanto nelle scienze umane quanto in quelle divine; i Moderatori dell'istituto sentano seriamente la responsabilità della loro continua formazione spirituale."}},{"canon":725,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Institutum sibi associare potest, aliquo vinculo in constitutionibus determinato, alios christifideles, qui ad evangelicam perfectionem secundum spiritum instituti contendant eiusdemque missionem participent.","en":"An institute can associate to itself by some bond determined in the constitutions other members of the Christian faithful who are to strive for evangelical perfection according to the spirit of the institute and are to participate in its mission.","fr":"Par un lien déterminé dans les constitutions, un institut peut s'associer d'autres fidèles qui tendent à la perfection selon l'esprit de l'institut et participent à sa mission.","it":"L'istituto può associare a sé, con qualche vincolo determinato dalle costituzioni, altri fedeli che si impegnino a tendere alla perfezione evangelica secondo lo spirito dell'istituto e a partecipare della sua stessa missione."}},{"canon":726,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Elapso tempore incorporationis temporariae, sodalis institutum libere derelinquere valet vel a sacrorum vinculorum renovatione iusta de causa a Moderatore maiore, audito suo consilio, excludi potest.\n§ 2. Sodalis temporariae incorporationis id sponte petens, indultum discedendi a supremo Moderatore de consensu sui consilii gravi de causa obtinere valet.","en":"§1. When the period of temporary incorporation has elapsed, a member is able to leave the institute freely or the major moderator, after having heard the council, can exclude a member for a just cause from the renewal of the sacred bonds.\n§2. For a grave cause, a temporarily incorporated member who freely petitions it is able to obtain an indult of departure from the supreme moderator with the consent of the council.","fr":"§ 1. Le temps de l'incorporation temporaire écoulé, le membre peut quitter librement l'institut ou être exclu de la rénovation des liens sacrés pour une juste raison par le Modérateur majeur après qu'il ait entendu son conseil.\n§ 2. Le membre incorporé temporairement qui le demande spontanément peut obtenir du Modérateur suprême, avec le consentement de son conseil, l'indult de sortie pour une cause grave.","it":"§1. Trascorso il periodo dell'incorporazione temporanea il membro può liberamente lasciare l'istituto, o per giusta causa può essere escluso dalla rinnovazione dei vincoli sacri da parte del Moderatore maggiore, udito il suo consiglio.\n§2. Il membro di incorporazione temporanea che lo richieda spontaneamente, per grave causa può ottenere dal Moderatore supremo, con il consenso del suo consiglio, l'indulto di lasciare l'istituto."}},{"canon":727,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodalis perpetue incorporatus, qui institutum derelinquere velit, indultum discedendi, re coram Domino serio perpensa, a Sede Apostolica per Moderatorem supremum petat, si institutum est iuris pontifici secus etiam ab Episcopo dioecesano, prout in constitutionibus definitur.\n§ 2. Si agatur de clerico instituto incardinato, servetur praescriptum","en":"§1. After having considered the matter seriously before the Lord, a perpetually incorporated member who wishes to leave the institute is to seek an indult of departure from the Apostolic See through the supreme moderator if the institute is of pontifical right; otherwise the member may also seek it from the diocesan bishop, as it is defined in the constitutions.\n§2. If it concerns a cleric incardinated in the institute, the prescript of","fr":"§ 1. Un membre incorporé perpétuellement qui veut quitter l'institut demandera, après avoir mûrement pesé la chose devant le Seigneur, un indult de sortie au Siège Apostolique par le Modérateur suprême, si l'institut est de droit pontifical; sinon, il peut le demander aussi à l'Évêque diocésain, comme il est défini dans les constitutions.\n§ 2. S'il s'agit d'un clerc incardiné à l'institut, les dispositions du","it":"§1. Se un membro incorporato con vincolo perpetuo vuole lasciare l'istituto, dopo avere seriamente ponderato la cosa davanti al Signore deve chiederne l'indulto, per mezzo del Moderatore supremo, alla Sede Apostolica se l'istituto è di diritto pontificio; altrimenti anche al Vescovo diocesano, secondo quanto è definito dalle costituzioni.\n§2. Trattandosi di sacerdote incardinato nell'istituto si osservi il disposto del"}},{"canon":728,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Indulto discedendi legitime concesso, cessant omnia vincula necnon iura et obligationes ab incorporatione promanantia.","en":"When an indult of departure has been granted legitimately, all the bonds as well as the rights and obligations deriving from incorporation cease.","fr":"Par la concession légitime d'un indult de sortie, tous les engagements cessent, ainsi que les droits et obligations qui découlent de l'incorporation.","it":"Con la legittima concessione dell'indulto di lasciare l'istituto cessano tutti i vincoli, e insieme i diritti e gli obblighi derivanti dall'incorporazione."}},{"canon":729,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"n\n— Sodalis ab instituto dimittitur ad normam cann. 694 § 1, 1 et 2 atque 695; constitutiones praeterea determinent alias causas dimissionis, dummodo sint proportionate graves, externae, imputabiles et iuridice comprobatae, atque modus procedendi servetur in cann. 697-700 statutus. Dimisso applicatur praescriptum","en":"A member is dismissed from an institute according to the norm of cann. 694 and 695; moreover, the constitutions are to determine other causes for dismissal provided that they are proportionately grave, external, imputable, and juridically proven, and the method of proceeding established in cann. 697-700 is to be observed. The prescript of","fr":"Un membre est renvoyé de l'institut selon les cann. 694 et 695; en outre, les constitutions détermineront d'autres causes de renvoi, pourvu qu'elles soient proportionnellement graves, imputables et juridiquement prouvées et que soit observée la procédure établie dans les cann. 697-700. Au membre renvoyé s'appliquent les dispositions du","it":"n\n- La dimissione di un membro dall’istituto avviene a norma dei cann. 694 § 1, 1 e 2 e 695. Le costituzioni definiscano anche altre cause di dimissione, purché siano proporzionatamente gravi, esterne, imputabili e comprovate giuridicamente, e si osservi inoltre la procedura stabilita nei cann. 697-700. Al membro dimesso si applica il disposto del"}},{"canon":730,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ut sodalis instituti saecularis ad aliud institutum saeculare transeat, serventur praescripta cann. 684, §§ 1, 2, 4, et 685; ut vero ad institutum religiosum vel ad societatem vitae apostolicae aut ex illis ad institutum saeculare fiat transitus, licentia requiritur Sedis Apostolicae, cuius mandatis standum est.\nSECTIO II\nDE SOCIETATIBUS VITAE APOSTOLICAE","en":"In order for a member of a secular institute to transfer to another secular institute, the prescripts of cann. 684, §§1, 2, 4, and 685 are to be observed; moreover, for transfer to be made to a religious institute or to a society of apostolic life or from them to a secular institute, the permission of the Apostolic See is required, whose mandates must be observed.\n_________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\n[\nEarlier version.\nCf.\nApostolic Letter issued 'Motu Proprio'\nCommunis vita\n(19 \n March 2019)\n| Francis]","fr":"Pour le passage d'un membre d'un institut séculier à un autre institut séculier, les dispositions des cann. 684, §§ 1, 2, 4 et 685 seront observées; pour le passage un institut religieux ou à une société de vie apostolique, ou de ces derniers à un institut séculier, la permission du Siège Apostolique est requise, aux directives duquel il faut se tenir.\n______________________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique en forme de Motu proprio Communis vita par laquelle sont \nmodifiées certaines normes du Code de droit canonique\n(19 mars 2019)] :","it":"Per il passaggio di un membro di istituto secolare ad un altro istituto secolare si osservino le disposizioni dei\ncann. 684, §§1\n,\n2\n,\n4\ne\n685\n; invece per il passaggio invece ad un istituto religioso o ad una società di vita apostolica, o da questi ad un istituto secolare, si richiede la licenza della Sede Apostolica, alle cui disposizioni ci si deve attenere.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di \"Motu proprio\"\nCommunis vita\n, con la quale vengono mutate alcune norme del codice di diritto canonico\n(19 marzo 2019)"}},{"canon":731,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":", § 2, etiam cann. 598-602 applicantur.","en":", §2.","fr":", § 2, s'appliquent aussi les cann. 598-602.","it":", §2, si applicano anche i\ncann. 598\n-\n602\n."}},{"canon":732,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Quae in cann. 578-597, et 606 statuuntur, societatibus vitae apostolicae applicantur, salva tamen uniuscuiusque societatis natura societatibus vero, de quibus in","en":"Those things which are established in cann. 578-597 and 606 apply to societies of apostolic life, without prejudice, however, to the nature of each society; moreover, cann. 598-602 apply to the societies mentioned in","fr":"Ce qui est établi par les cann. 578-597 et 606 s'applique aux sociétés de vie apostolique, restant sauve la nature de chaque société; aux sociétés dont il s'agit au","it":"Quanto è stabilito nei\ncann. 578\n-\n597\ne\n606\nsi applica anche alle società di vita apostolica, tuttavia nel rispetto della natura di ciascuna di esse; alle società di cui nel"}},{"canon":733,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Domus erigitur et communitas localis constituitur a competenti auctoritate societatis, praevio consensu Episcopi dioecesani in scriptis dato, qui etiam consuli debet, cum agitur de eius suppressione.\n§ 2. Consensus ad erigendam domum secumfert ius habendi saltem oratorium, in quo sanctissima Eucharistia celebretur et asservetur.","en":"§1. The competent authority of the society erects a house and establishes a local community with the previous written consent of the diocesan bishop, who must also be consulted concerning its suppression.\n§2. Consent to erect a house entails the right to have at least an oratory in which the Most Holy Eucharist is to be celebrated and reserved.","fr":"§ 1. Une maison est érigée et une communauté locale est constituée par l'autorité de la société, avec le consentement écrit préalable donné par l'Évêque diocésain, qui doit aussi être consulté lorsqu'il s'agit de leur suppression.\n§ 2. Le consentement donné à l'érection d'une maison comporte le droit d'avoir au moins un oratoire où soit célébrée et conservée la très Sainte Eucharistie.","it":"§1. Una casa viene eretta e una comunità locale viene costituita dall'autorità competente della società previo consenso scritto del Vescovo diocesano, il quale deve essere anche consultato quando si tratta della soppressione di queste.\n§2. Il consenso per l'erezione di una casa comporta il diritto di avere almeno un oratorio, nel quale sia celebrata e custodita la santissima Eucaristia."}},{"canon":734,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Regimen societatis a constitutionibus determinatur, servatis, iuxta naturam uniuscuiusque societatis, cann. 617-633.","en":"The constitutions determine the governance of a society, with cann. 617-633 observed according to the nature of each society.","fr":"Le gouvernement de la société est déterminé par les constitutions en observant selon la nature de chaque société les cann. 617-633.","it":"Il governo della società è definito dalle costituzioni, osservati, secondo la natura delle singole società, i\ncann. 617\n-\n633\n."}},{"canon":735,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodalium admissio, probatio, incorporatio et institutio determinantur iure proprio cuiusque societatis.\n§ 2. Ad admissionem in societatem quod attinet, serventur condiciones in cann. 642-645 statutae.\n§ 3. Ius proprium determinare debet rationem probationis et institutionis fini et indoli societatis accommodatam, praesertim doctrinalem, spiritualem et apostolicam, ita ut sodales vocationem divinam agnoscentes ad missionem et vitam societatis apte praeparentur.","en":"§1. The proper law of each society determines the admission, probation, incorporation, and formation of members.\n§2. In what pertains to admission into a society, the conditions established in the cann. 642- 645 are to be observed.\n§3. Proper law must determine the manner of probation and formation, especially doctrinal, spiritual, and apostolic, adapted to the purpose and character of the society, in such a way that the members, recognizing their divine vocation, are suitably prepared for the mission and life of the society.","fr":"§ 1. L'admission, la probation, l'incorporation et la formation des membres sont déterminées par le droit propre de chaque société.\n§ 2. En ce qui concerne l'admission dans la société, les conditions établies par les cann. 642-645 seront observées.\n§ 3. Le droit propre doit déterminer le mode de probation et de formation, en particulier doctrinale, spirituelle et apostolique, adaptée au but et à la nature de la société, de sorte que les membres reconnaissant leur vocation divine soient bien préparés à la mission et à la vie de la société.","it":"§1. L'ammissione dei membri, il periodo di prova, l'incorporazione e la formazione vengono determinati dal diritto proprio di ogni società.\n§2. Per l'ammissione nella società si osservino le condizioni stabilite nei\ncann. 642-645\n.\n§3. Il diritto proprio deve determinare la\nratio\nper la prova e per la formazione, in consonanza con gli scopi e l'indole della società, particolarmente in campo dottrinale, spirituale, apostolico, cosicché i membri, riconoscendo la vocazione divina, siano convenientemente preparati alla missione e alla vita della società."}},{"canon":736,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. In societatibus clericalibus clerici ipsi societati incardinantur, nisi aliter ferant constitutiones.\n§ 2. In iis quae ad rationem studiorum et ad ordines suscipiendos pertinent, serventur normae clericorum saecularium, firma tamen § 1.","en":"§1. In clerical societies, clerics are incardinated in the society itself unless the constitutions establish otherwise.\n§2. In those things which belong to the program of studies and to the reception of orders, the norms for secular clerics are to be observed, without prejudice to §1.","fr":"§ 1. Dans les sociétés cléricales, les clercs sont incardinés à la société elle-même, sauf si les constitutions en disposent autrement.\n§ 2. En ce qui concerne le programme des études et la réception des ordres, les règles des clercs séculiers, restant sauf le § 1, seront observées.","it":"§1. Nelle società clericali i chierici sono incardinati nella società stessa, a meno che le costituzioni non dicano altrimenti.\n§2. Per quanto riguarda il «piano degli studi» e la recezione degli ordini, si seguano le norme previste per i chierici secolari, fermo restando tuttavia il §1."}},{"canon":737,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Incorporatio secumfert ex parte sodalium obligationes et iura in constitutionibus definita, ex parte autem societatis, curam sodales ad finem propriae vocationis perducendi, iuxta constitutiones.","en":"Incorporation entails on the part of the members the obligations and rights defined in the constitutions and on the part of the society concern for leading the members to the purpose of their proper vocation according to the constitutions.","fr":"L'incorporation comporte de la part des membres les obligations et les droits définis dans les constitutions, et de la part de la société, la charge de mener les membres au but de leur vocation propre, selon les constitutions.","it":"L'incorporazione comporta da parte dei membri gli obblighi e i diritti definiti nelle costituzioni, da parte della società l'impegno di guidare i membri a realizzare la propria vocazione secondo le costituzioni."}},{"canon":738,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Sodales omnes subsunt propriis Moderatoribus ad normam constitutionum in iis quae vitam internam et disciplinam societatis respiciunt.\n§ 2. Subsunt quoque Episcopo dioecesano in iis quae cultum publicum, curam animarum aliaque apostolatus opera respiciunt, attentis cann. 679-683.\n§ 3. Relationes sodalis dioecesi incardinati cum Episcopo proprio constitutionibus vel particularibus conventionibus definiuntur.","en":"§1. All members are subject to their proper moderators according to the norm of the constitutions in those matters which regard the internal life and discipline of the society.\n§2. They are also subject to the diocesan bishop in those matters which regard public worship, the care of souls, and other works of the apostolate, with attention to cann. 679-683.\n§3. The constitutions or particular agreements define the relations of a member incardinated in a diocese with his own bishop.","fr":"§ 1. Tous les membres sont soumis à leurs propres Modérateurs selon les constitutions en ce qui regarde la vie interne et la discipline de la société.\n§ 2. Ils sont soumis à l'Évêque diocésain en ce qui regarde le culte public, la charge des âmes et les autres œuvres d'apostolat, compte tenu des cann. 679-683.\n§ 3. Les rapports du membre incardiné dans un diocèse avec son Évêque propre sont définis par les constitutions ou des conventions particulières.","it":"§1. Tutti i membri sono soggetti ai propri Moderatori a norma delle costituzioni in ciò che riguarda la vita interna e la disciplina della società.\n§2. Sono soggetti inoltre al Vescovo diocesano in ciò che riguarda il culto pubblico, la cura delle anime e le altre attività apostoliche, attesi i\ncann. 679-683\n.\n§3. Le relazioni tra il membro incardinato nella diocesi e il proprio Vescovo sono definite dalle costituzioni o da particolari convenzioni."}},{"canon":739,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sodales, praeter obligationes quibus, uti sodales, obnoxii sunt secundum constitutiones, communibus obligationibus clericorum adstringuntur, nisi ex natura rei vel ex contextu sermonis aliud constet.","en":"In addition to the obligations to which members as members are subject according to the constitutions, they are bound by the common obligations of clerics unless it is otherwise evident from the nature of the thing or the context.","fr":"Les membres, outre les obligations auxquelles ils sont soumis comme membres selon les constitutions, sont tenus aux obligations communes des clercs, sauf s'il s'avère, à partir du contexte ou de la nature des choses, qu'il en va autrement.","it":"I membri, oltre agli obblighi che secondo le costituzioni li toccano in quanto tali, sono tenuti agli obblighi comuni ai chierici, a meno che non risulti altrimenti dalla natura delle cose o dal contesto."}},{"canon":740,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Sodales habitare debent in domo vel in communitate legitime constituta et servare vitam communem, ad normam iuris proprii, quo quidem etiam absentiae a domo vel communitate reguntur.","en":"Members must live in a house or in a legitimately established community and must observe common life according to the norm of proper law, which also governs absences from the house or community.","fr":"Les membres doivent habiter dans une maison ou une communauté légitimement établie et garder la vie commune selon le droit propre, qui règle aussi les absences de la maison ou de la communauté.","it":"I membri devono abitare nella casa o nella comunità legittimamente costituita e osservare la vita in comune a norma del diritto proprio; da questo sono pure regolate le assenze dalla casa o dalla comunità."}},{"canon":741,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Societates et, nisi aliter ferant constitutiones, earum partes et domus, personae sunt iuridicae et, qua tales, capaces bona temporalia acquirendi, possidendi, administrandi et alienandi, ad normam praescriptorum Libri V\nDe bonis Ecclesiae temporalibus\n, cann. 636, 638 et 639, necnon iuris proprii.\n§ 2. Sodales capaces quoque sunt, ad normam iuris proprii, bona temporalia acquirendi, possidendi, administrandi de iisque disponendi, sed quidquid ipsis instituto societatis obveniat, societati acquiritur.","en":"§1. Societies and, unless the constitutions determine otherwise, their parts and houses are juridic persons and, as such, capable of acquiring, possessing, administering, and alienating temporal goods according to the norm of the prescripts of Book V, The Temporal Goods of the Church, of cann. 636, 638, and 639, and of proper law.\n§2. According to the norm of proper law, members are also capable of acquiring, possessing, administering, and disposing of temporal goods, but whatever comes to them on behalf of the society is acquired by the society.","fr":"§ 1. Les sociétés et, à moins que les constitutions n'en disposent autrement, leurs parties et leurs maisons, sont des personnes juridiques et, comme telles, capables d'acquérir, de posséder, d'administrer et d'aliéner des biens temporels selon les dispositions du livre V sur Les biens temporels de l'Église, des cann. 636, 638 et 639, et selon celles du droit propre.\n§ 2. Les membres aussi sont capables, selon le droit propre, d'acquérir, de posséder, d'administrer des biens temporels et d'en disposer, mais tout ce qui leur advient au titre de la société est acquis à la société.","it":"§1. Le società e, se non è detto altrimenti nelle costituzioni, le loro parti e le case, sono persone giuridiche e in quanto tali hanno la capacità di acquistare, possedere, amministrare e alienare beni temporali a norma delle disposizioni del\nLibro V,\nI beni temporali della Chiesa\n, dei\ncann. 636\n,\n638\ne\n639\n, nonché del diritto proprio.\n§2. Anche i membri, a norma del diritto proprio, hanno la capacità di acquistare, possedere e amministrare beni temporali e di disporne, ma tutto ciò che loro proviene in considerazione della società è acquisito per la società."}},{"canon":742,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Egressus et dimissio sodalis nondum definitive incorporati reguntur constitutionibus cuiusque societatis.","en":"The constitutions of each society govern the departure and dismissal of a member not yet definitively incorporated.","fr":"La sortie et le renvoi d'un membre non encore définitivement incorporé sont régis par les constitutions de chaque société.","it":"L'uscita e la dimissione di un membro non ancora incorporati in modo definitivo sono regolate dalle costituzioni di ciascuna società."}},{"canon":743,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Indultum discedendi a societate, cessantibus iuribus et obligationibus ex incorporatione promanantibus, firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"À moins que l'affaire ne soit réservée au Saint-Siège par les constitutions, le membre définitivement incorporé peut obtenir du Modérateur suprême, avec le consentement de son conseil, l'indult de quitter la société comportant la cessation des droits et obligations découlant de l'incorporation, restant sauves les dispositions du","it":"Un membro incorporato definitivamente può ottenere dal Moderatore supremo, con il consenso del suo consiglio l'indulto di lasciare la società, con la cessazione dei diritti e degli obblighi derivanti dall'incorporazione, fermo restando il disposto del"}},{"canon":744,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"§ 1. Supremo quoque Moderatori cum consensu sui consilii pariter reservatur licentiam concedere sodali definitive incorporato ad aliam societatem vitae apostolicae transeundi, suspensis interim iuribus et obligationibus propriae societatis, firmo tamen iure redeundi ante definitivam incorporationem in novam societatem.\n§ 2. Ut transitus fiat ad institutum vitae consecratae vel ex eo ad societatem vitae apostolicae, licentia requiritur Sanctae Sedis, cuius mandatis standum est.","en":"§1. It is equally reserved to the supreme moderator with the consent of the council to grant permission for a definitively incorporated member to transfer to another society of apostolic life; the rights and obligations proper to the society are suspended in the meantime, without prejudice to the right of returning before definitive incorporation in the new society.\n§2. Transfer to an institute of consecrated life or from one to a society of apostolic life requires the permission of the Holy See, whose mandates must be observed.","fr":"§ 1. Il est de même réservé au Modérateur suprême avec le consentement de son conseil d'accorder à un membre définitivement incorporé l'autorisation de passer à une autre société de vie apostolique; entre-temps les droits et obligations dans la société propre sont suspendus, restant cependant ferme le droit de revenir avant l'incorporation définitive dans la nouvelle société.\n§ 2. Pour passer à un institut de vie consacrée ou de celui-ci à une société de vie apostolique, la permission du Saint-Siège est requise, aux directives duquel il faut se tenir.","it":"§1. È parimenti riservato al Moderatore supremo, con il consenso del suo consiglio, di concedere a un membro incorporato definitivamente la licenza di passare ad un'altra società di vita apostolica, venendo frattanto sospesi i diritti e gli obblighi della propria società, fermo restando tuttavia il diritto di potervi ritornare prima dell'incorporazione definitiva nella nuova società.\n§2. Per il passaggio ad un istituto di vita consacrata, o da questo ad una società di vita apostolica, si richiede la licenza della Santa Sede, alle cui disposizioni ci si deve attenere."}},{"canon":745,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Supremus Moderator cum consensu sui consilii sodali definitive incorporato concedere potest indultum vivendi extra societatem, non tamen ultra triennium, suspensis iuribus et obligationibus quae cum ipsius nova condicione componi non possunt; permanet tamen sub cura Moderatorum. Si agitur de clerico, requiritur praetera consensus Ordinarii loci in quo commorari debet, sub cuius cura et dependentia etiam manet.","en":"The supreme moderator with the consent of the council can grant an indult to live outside the society to a definitively incorporated member, but not for more than three years; the rights and obligations which cannot be reconciled with the new condition of the member are suspended, but the member remains under the care of the moderators. If it concerns a cleric, moreover, the consent of the ordinary of the place in which he must reside is required, under whose care and dependence he also remains.","fr":"Le Modérateur suprême avec le consentement de son conseil peut accorder à un membre définitivement incorporé l'indult de vivre hors de la société, mais pas au-delà de trois ans, les droits et obligations incompatibles avec sa nouvelle condition étant suspendus; il demeure cependant toujours confié aux soins des Modérateurs.  S'il s'agit d'un clerc, le consentement de l'Ordinaire du lieu où il doit demeurer est en outre requis et il reste sous ses soins et sa dépendance.","it":"Il Moderatore supremo con il consenso del proprio consiglio può concedere a un membro incorporato in modo definitivo l'indulto di vivere fuori della società, tuttavia non oltre tre anni, rimanendo sospesi i diritti e gli obblighi incompatibili con la sua nuova condizione; questi però rimane sotto la cura dei Moderatori. Se si tratta di un chierico, si richiede inoltre il consenso dell'Ordinario del luogo in cui deve dimorare, rimanendo anche sotto la sua cura e dipendenza."}},{"canon":746,"book":"Book II · The People of God","texts":{"la":"Ad dimissionem sodalis definitive incorporati serventur, congrua congruis referendo, cann. 694-704.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\n[Cf:\nLitterae Apostolicae Motu Proprio datae\nCommunis vita\nquibus nonnullae Codicis Iuris Canonici normae mutantur (die XIX mensis Martii, anno MMXIX)\n]\n* * *\n[\nLitterae Apostolicae Motu Proprio Datae \"\nAuthenticum charismatis\n\" quibus","en":"For the dismissal of a definitively incorporated member, cann. 694-704 are to be observed with appropriate adaptations.","fr":"Pour le renvoi d'un membre définitivement incorporé, les cann. 694-704 seront observés avec les adaptations nécessaires.","it":"Per la dimissione di un membro definitivamente incorporato si osservino, con gli opportuni adattamenti, i\ncann. 694-704\n."}},{"canon":747,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae, cui Christus Dominus fidei depositum concredidit ut ipsa, Spiritu Sancto assistente, veritatem revelatam sancte custodiret, intimius perscrutaretur, fideliter annuntiaret atque exponeret, officium est et ius nativum, etiam mediis communicationis socialis sibi propriis adhibitis, a qualibet humana potestate independens, omnibus gentibus Evangelium praedicandi.\n§ 2. Ecclesiae competit semper et ubique principia moralia etiam de ordine sociali annuntiare, necnon iudicium ferre de quibuslibet rebus humanis, quatenus personae humanae iura fundamentalia aut animarum salus id exigant.","en":"§1. The Church, to which Christ the Lord has entrusted the deposit of faith so that with the assistance of the Holy Spirit it might protect the revealed truth reverently, examine it more closely, and proclaim and expound it faithfully, has the duty and innate right, independent of any human power whatsoever, to preach the gospel to all peoples, also using the means of social communication proper to it.\n§2. It belongs to the Church always and everywhere to announce moral principles, even about the social order, and to render judgment concerning any human affairs insofar as the fundamental rights of the human person or the salvation of souls requires it.","fr":"§ 1. L'Église à qui le Christ Seigneur a confié le dépôt de la foi afin que, avec l'assistance du Saint-Esprit, elle garde saintement la vérité révélée, la scrute plus profondément, l'annonce et l'expose fidèlement, a le devoir et le droit inné, indépendant de tout pouvoir humain, de prêcher l'Évangile à toutes les nations, en utilisant aussi les moyens de communication sociale qui lui soient propres.\n§ 2. Il appartient à l'Église d'annoncer en tout temps et en tout lieu les principes de la morale, même en ce qui concerne l'ordre social, ainsi que de porter un jugement sur toute réalité humaine, dans la mesure où l'exigent les droits fondamentaux de la personne humaine ou le salut des âmes.","it":"§1. La Chiesa, alla quale Cristo Signore affidò il deposito della fede affinché essa stessa, con l'assistenza dello Spirito Santo, custodisse santamente, scrutasse più intimamente, annunziasse ed esponesse fedelmente la verità rivelata, ha il dovere e il diritto nativo, anche con l'uso di propri strumenti di comunicazione sociale, indipendente da qualsiasi umana potestà, di predicare il Vangelo a tutte le genti.\n§2. È compito della Chiesa annunciare sempre e dovunque i princìpi morali anche circa l'ordine sociale, e così pure pronunciare il giudizio su qualsiasi realtà umana, in quanto lo esigono i diritti fondamentali della persona umana o la salvezza delle anime."}},{"canon":748,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Omnes homines veritatem in iis, quae Deum eiusque Ecclesiam respiciunt, quaerere tenentur eamque cognitam amplectendi ac servandi obligatione vi legis divinae adstringuntur et iure gaudent.\n§ 2. Homines ad amplectendam fidem catholicam contra ipsorum conscientiam per coactionem adducere nemini umquam fas est.","en":"§1. All persons are bound to seek the truth in those things which regard God and his Church and by virtue of divine law are bound by the obligation and possess the right of embracing and observing the truth which they have come to know.\n§2. No one is ever permitted to coerce persons to embrace the Catholic faith against their conscience.","fr":"§ 1. Tous les hommes sont tenus de chercher la vérité en ce qui concerne Dieu et son Église, et lorsqu'ils l'ont connue, ils sont tenus, en vertu de la loi divine, par l'obligation d'y adhérer et de la garder, et ils en ont le droit.\n§ 2. Il n'est jamais permis à personne d'amener quiconque par contrainte à adhérer à la foi catholique contre sa conscience.","it":"§1. Tutti gli uomini sono tenuti a ricercare la verità nelle cose, che riguardano Dio e la sua Chiesa, e, conosciutala, sono vincolati in forza della legge divina e godono del diritto di abbracciarla e di osservarla.\n§2. Non è mai lecito ad alcuno indurre gli uomini con la costrizione ad abbracciare la fede cattolica contro la loro coscienza."}},{"canon":749,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Infallibiitate in magisterio, vi muneris sui gaudet Summus Pontifex quando ut supremus omnium christifidelium Pastor et Doctor, cuius est fratres suos in fide confirmare, doctrinam de fide vel de moribus tenendam definitivo actus proclamat.\n§ 2. Infallibiitate in magisterio pollet quoque Collegium Episcoporum quando magisterium exercent Episcopi in Concilio Oecumenico coadunati, qui, ut fidei et morum doctores et iudices, pro universa Ecclesia doctrinam de fide vel de moribus definitive tenendam declarant aut quando per orbem dispersi, communionis nexum inter se et cum Petri successore servantes, una cum eodem Romano Pontifice authentice res fidei vel morum docentes, in unam sententiam tamquam definitive tenendam conveniunt.\n§ 3. Infallibiliter definita nulla intellegitur doctrina, nisi id manifesto constiterit.","en":"§1. By virtue of his office, the Supreme Pontiff possesses infallibility in teaching when as the supreme pastor and teacher of all the Christian faithful, who strengthens his brothers and sisters in the faith, he proclaims by definitive act that a doctrine of faith or morals is to be held.\n§2. The college of bishops also possesses infallibility in teaching when the bishops gathered together in an ecumenical council exercise the magisterium as teachers and judges of faith and morals who declare for the universal Church that a doctrine of faith or morals is to be held definitively; or when dispersed throughout the world but preserving the bond of communion among themselves and with the successor of Peter and teaching authentically together with the Roman Pontiff matters of faith or morals, they agree that a particular proposition is to be held definitively.\n§3. No doctrine is understood as defined infallibly unless this is manifestly evident.","fr":"§ 1. Le Pontife Suprême, en vertu de sa charge, jouit de l'infaillibilité dans le magistère lorsque, comme Pasteur et Docteur suprême de tous les fidèles auquel il appartient de confirmer ses frères dans la foi, il proclame par un acte décisif une doctrine à tenir sur la foi ou les mœurs.\n§ 2. Le Collège des Évêques jouit lui aussi de l'infaillibilité dans le magistère lorsque les Évêques assemblés en Concile Œcuménique exercent le magistère comme docteurs et juges de la foi et des mœurs, et déclarent pour l'Église tout entière qu'il faut tenir de manière définitive une doctrine qui concerne la foi ou les mœurs; ou bien encore lorsque les Évêques, dispersés à travers le monde, gardant le lien de la communion entre eux et avec le successeur de Pierre, enseignant authentiquement en union avec ce même Pontife Romain ce qui concerne la foi ou les mœurs, s'accordent sur un point de doctrine à tenir de manière définitive.\n§ 3. Aucune doctrine n'est considérée comme infailliblement définie que si cela est manifestement établi.","it":"§1. Il Sommo Pontefice, in forza del suo ufficio, gode dell'infallibilità nel magistero quando, come Pastore e Dottore supremo di tutti i fedeli, che ha il compito di confermare i suoi fratelli nella fede, con atto definitivo proclama da tenersi una dottrina sulla fede o sui costumi.\n§2. Anche il Collegio dei Vescovi gode dell'infallibilità nel magistero quando i Vescovi radunati nel Concilio Ecumenico esercitano il magistero, come dottori e giudici della fede e dei costumi, nel dichiarare per tutta la Chiesa da tenersi definitivamente una dottrina sulla fede o sui costumi; oppure quando dispersi per il mondo, conservando il legame di comunione fra di loro e con il successore di Pietro, convergono in un'unica sentenza da tenersi come definitiva nell'insegnare autenticamente insieme con il medesimo Romano Pontefice una verità che riguarda la fede o i costumi.\n§3. Nessuna dottrina si intende infallibilmente definita, se ciò non consta manifestamente."}},{"canon":750,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Fide divina et catholica ea omnia credenda sunt quae verbo Dei scripto vel tradito, uno scilicet fidei deposito Ecclesiae commisso, continentur, et insimul ut divinitus revelata proponuntur sive ab Ecclesiae magisterio sollemni, sive ab eius magisterio ordinario et universali, quod quidem communi adhaesione christifidelium sub ductu sacri magisterii manifestatur; tenentur igitur omnes quascumque devitare doctrinas iisdem contrarias.\n§ 2. Firmiter etiam amplectenda ac retinenda sunt omnia et singula quae circa doctrinam de fide vel moribus ab Ecclesiae magisterio definitive proponuntur, scilicet quae ad idem fidei depositum sancte custodiendum et fideliter exponendum requiruntur; ideoque doctrinae Ecclesiae catholicae adversatur qui easdem propositiones definitive tenendas recusat.","en":"§1. A person must believe with divine and Catholic faith all those things contained in the word of God, written or handed on, that is, in the one deposit of faith entrusted to the Church, and at the same time proposed as divinely revealed either by the solemn magisterium of the Church or by its ordinary and universal magisterium which is manifested by the common adherence of the Christian faithful under the leadership of the sacred magisterium; therefore all are bound to avoid any doctrines whatsoever contrary to them.\n§2. Each and every thing which is proposed definitively by the magisterium of the Church concerning the doctrine of faith and morals, that is, each and every thing which is required to safeguard reverently and to expound faithfully the same deposit of faith, is also to be firm-ly embraced and retained; therefore, one who rejects those propositions which are to be held definitively is opposed to the doctrine of the Catholic Church.","fr":"n\n- § 1. On doit croire de foi divine et catholique tout ce qui est contenu dans la parole de Dieu écrite ou transmise par la tradition, c'est-à-dire dans l'unique dépôt de la foi confié à l'Église et qui est en même temps proposé comme divinement révélé par le Magistère solennel de l'Église ou par son Magistère ordinaire et universel, à savoir ce qui est manifesté par la commune adhésion des fidèles sous la conduite du Magistère sacré; tous sont donc tenus d'éviter toute doctrine contraire.\n§ 2. On doit aussi adopter fermement et faire sien tous les points, et chacun d'eux, de la doctrine concernant la foi ou les mœurs que le Magistère de l'Église propose comme définitifs, c'est-à-dire qui sont exigés pour conserver saintement et exposer fidèlement le dépôt de la foi; celui qui repousse ces points qui doivent être tenus pour définitifs s'oppose donc à la doctrine de l'Église catholique.","it":"n\n- §1. Per fede divina e cattolica sono da credere tutte quelle cose che sono contenute nella parola di Dio scritta o tramandata, vale a dire nell'unico deposito della fede affidato alla Chiesa, e che insieme sono proposte come divinamente rivelate, sia dal magistero solenne della Chiesa, sia dal suo magistero ordinario e universale, ossia quello che è manifestato dalla comune adesione dei fedeli sotto la guida del sacro magistero; di conseguenza tutti sono tenuti a evitare qualsiasi dottrina ad esse contraria.\n§2. Si devono pure fermamente accogliere e ritenere anche tutte e singole le cose che vengono proposte definitivamente dal magistero della Chiesa circa la dottrina della fede e dei costumi, quelle cioè che sono richieste per custodire santamente ed esporre fedelmente lo stesso deposito della fede; si oppone dunque alla dottrina della Chiesa cattolica chi rifiuta le medesime proposizioni da tenersi definitivamente."}},{"canon":751,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Dicitur haeresis, pertinax, post receptum baptismum, alicuius veritatis divina et catholica credendae denegatio, aut de eadem pertinax dubitatio; apostasia, fidei christianae ex toto repudiatio; schisma, subiectionis Summo Pontifici aut communionis cum Ecclesiae membris eidem subditis detrectatio.","en":"Heresy is the obstinate denial or obstinate doubt after the reception of baptism of some truth which is to be believed by divine and Catholic faith; apostasy is the total repudiation of the Christian faith; schism is the refusal of submission to the Supreme Pontiff or of communion with the members of the Church subject to him.","fr":"On appelle hérésie la négation obstinée, après la réception du baptême, d'une vérité qui doit être crue de foi divine et catholique, ou le doute obstiné sur cette vérité; apostasie, le rejet total de la foi chrétienne; schisme, le refus de soumission au Pontife Suprême ou de communion avec les membres de l'Église qui lui sont soumis.","it":"Vien detta eresia, l'ostinata negazione, dopo aver ricevuto il battesimo, di una qualche verità che si deve credere per fede divina e cattolica, o il dubbio ostinato su di essa; apostasia, il ripudio totale della fede cristiana; scisma, il rifiuto della sottomissione al Sommo Pontefice o della comunione con i membri della Chiesa a lui soggetti."}},{"canon":752,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Non quidem fidei assensus, religiosum tamen intellectus et voluntatis obsequium praestandum est doctrinae, quam sive Summus Pontifex sive Collegium Episcoporum de fide vel de moribus enuntiant, cum magisterium authenticum exercent, etsi definitivo actu eandem proclamare non intendant christifideles ergo devitare curent quae cum eadem non congruant.","en":"Although not an assent of faith, a religious submission of the intellect and will must be given to a doctrine which the Supreme Pontiff or the college of bishops declares concerning faith or morals when they exercise the authentic magisterium, even if they do not intend to proclaim it by definitive act; therefore, the Christian faithful are to take care to avoid those things which do not agree with it.","fr":"Ce n'est pas vraiment un assentiment de foi, mais néanmoins une soumission religieuse de l'intelligence et de la volonté qu'il faut accorder à une doctrine que le Pontife Suprême ou le Collège des Évêques énonce en matière de foi ou de mœurs, même s'ils n'ont pas l'intention de la proclamer par un acte décisif; les fidèles veilleront donc à éviter ce qui ne concorde pas avec cette doctrine.","it":"Non proprio un assenso di fede, ma un religioso ossequio dell'intelletto e della volontà deve essere prestato alla dottrina, che sia il Sommo Pontefice sia il Collegio dei Vescovi enunciano circa la fede e i costumi, esercitando il magistero autentico, anche se non intendono proclamarla con atto definitivo; i fedeli perciò procurino di evitare quello che con essa non concorda."}},{"canon":753,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Episcopi, qui sunt in communione cum Collegii capite et membris, sive singuli sive in conferentiis Episcoporum aut in conciliis particularibus congregati, licet infallibilitate in docendo non polleant, christifidelium suae curae commissorum authentici sunt fidei doctores et magistri; cui authentico magisterio suorum Episcoporum christifideles religioso animi obsequio adhaerere tenentur.","en":"Although the bishops who are in communion with the head and members of the college, whether individually or joined together in conferences of bishops or in particular councils, do not possess infallibility in teaching, they are authentic teachers and instructors of the faith for the Christian faithful entrusted to their care; the Christian faithful are bound to adhere with religious submission of mind to the authentic magisterium of their bishops.","fr":"Les Évêques qui sont en communion avec le chef du Collège et ses membres, séparément ou réunis en conférences des Évêques ou en conciles particuliers, bien qu'ils ne jouissent pas de l'infaillibilité quand ils enseignent, sont les authentiques docteurs et maîtres de la foi des fidèles confiés à leurs soins; à ce magistère authentique de leurs Évêques, les fidèles sont tenus d'adhérer avec une révérence religieuse de l'esprit.","it":"I Vescovi, che sono in comunione con il capo del Collegio e con i membri, sia singolarmente sia riuniti nelle Conferenze Episcopali o nei concili particolari, anche se non godono dell'infallibilità nell'insegnamento, sono autentici dottori e maestri della fede per i fedeli affidati alla loro cura; a tale magistero autentico dei propri Vescovi i fedeli sono tenuti ad aderire con religioso ossequio dell'animo."}},{"canon":754,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Omnes christifideles obligatione tenentur servandi constitutiones et decreta, quae ad doctrinam proponendam et erroneas opiniones proscribendas fert legitima Ecclesiae auctoritas, speciali vero ratione, quae edit Romanus Pontifex vel Collegium Episcoporum.","en":"All the Christian faithful are obliged to observe the constitutions and decrees which the legitimate authority of the Church issues in order to propose doctrine and to proscribe erroneous opinions, particularly those which the Roman Pontiff or the college of bishops puts forth.","fr":"Tous les fidèles sont tenus par l'obligation d'observer les constitutions et les décrets que porte l'autorité légitime de l'Église pour exposer la doctrine et proscrire les opinions erronées, et à un titre spécial, ceux qu'édictent le Pontife Romain ou le Collège des Évêques.","it":"Tutti i fedeli sono tenuti all'obbligo di osservare le costituzioni e i decreti, che la legittima autorità della Chiesa propone per esporre una dottrina e per proscrivere opinioni erronee; per ragione speciale, quando poi le emanano il Romano Pontefice o il Collegio dei Vescovi."}},{"canon":755,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Totius Collegii Episcoporum et Sedis Apostolicae imprimis est fovere et dirigere motum oecumenicum apud catholicos, cuius finis est unitatis redintegratio inter universos christianos, ad quam promovendam Ecclesia ex voluntate Christi tenetur.\n§ 2. Episcoporum item est, et, ad normam iuris, Episcoporum conferentiarum, eandem unitatem promovere atque pro variis adiunctorum necessitatibus vel opportunitatibus, normas practicas impertire, attentis praescriptis a suprema Ecclesiae auctoritate latis.\n\nDE DIVINI VERBI MINISTERIO","en":"§1. It is above all for the entire college of bishops and the Apostolic See to foster and direct among Catholics the ecumenical movement whose purpose is the restoration among all Christians of the unity which the Church is bound to promote by the will of Christ.\n§2. It is likewise for the bishops and, according to the norm of law, the conferences of bishops to promote this same unity and to impart practical norms according to the various needs and opportunities of the circumstances; they are to be attentive to the prescripts issued by the supreme authority of the Church.","fr":"§ 1. Il appartient en premier lieu au Collège des Évêques tout entier et au Siège Apostolique d'encourager et de diriger chez les catholiques le mouvement œcuménique dont le but est de rétablir l'unité entre tous les chrétiens, unité que l'Église est tenue de promouvoir de par la volonté du Christ.\n§ 2. Il appartient de même aux Évêques et, selon le droit, aux conférences des Évêques, de promouvoir cette même unité et de donner, selon les divers besoins ou les occasions favorables, des règles pratiques, en tenant compte des dispositions portées par l'autorité suprême de l'Église.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[\nRédaction originaire du canon modifié par la Lettre Apostolique sous forme de Motu Proprio\n“Ad Tuendam Fidem”\ndu 18 mai 1998\n]:\nOn doit croire de foi divine et catholique tout ce qui est contenu dans la parole de Dieu écrite ou transmise par la tradition, c'est-à-dire dans l'unique dépôt de la foi confié à l'Église, et qui est en même temps proposé comme divinement révélé par le magistère solennel de l'Église ou par son magistère ordinaire et universel, à savoir ce qui est manifesté par la commune adhésion des fidèles sous la conduite du magistère sacré; tous sont donc tenus d'éviter toute doctrine contraire.","it":"§1. Spetta in primo luogo a tutto il Collegio dei Vescovi e alla Sede Apostolica sostenere e dirigere presso i cattolici il movimento ecumenico, il cui fine è il ristabilimento dell'unità tra tutti i cristiani, che la Chiesa è tenuta a promuovere per volontà di Cristo.\n§2. Spetta parimenti ai Vescovi, e, a norma del diritto, alle Conferenze Episcopali, promuovere la medesima unità e secondo che le diverse circostanze lo esigano o lo consiglino, impartire norme pratiche, tenute presenti le disposizioni emanate dalla suprema autorità della Chiesa."}},{"canon":756,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Quoad universam Ecclesiam munus Evangelii annuntiandi praecipue Romano Pontifici et Collegio Episcoporum commissum est.\n§ 2. Quoad Ecclesiam particularem sibi concreditam illud munus exercent singuli Episcopi, qui quidem totius ministerii verbi in eadem sunt moderatores; quandoque vero aliqui Episcopi coniunctim illud explent quoad diversas simul Ecclesias, ad normam iuris.","en":"§1. With respect to the universal Church, the function of proclaiming the gospel has been entrusted principally to the Roman Pontiff and the college of bishops.\n§2. With respect to the particular church entrusted to him, an individual bishop, who is the moderator of the entire ministry of the word within it, exercises that function; sometimes several bishops fulfill this function jointly with respect to different churches at once, according to the norm of law.","fr":"§ 1. En ce qui concerne l'Église tout entière, la charge d'annoncer l'Évangile est confiée principalement au Pontife Romain et au Collège des Évêques.\n§ 2. En ce qui concerne l'Église particulière qui lui est confiée, chaque Évêque y exerce cette charge en tant qu'il y est le modérateur de tout le ministère de la parole; parfois cependant quelques Évêques exercent conjointement cette charge pour plusieurs Églises à la fois, selon le droit.","it":"§1. Nei riguardi della Chiesa universale la funzione di annunciare il Vangelo è affidata principalmente al Romano Pontefice e al Collegio dei Vescovi.\n§2. Nei riguardi della Chiesa particolare loro affidata esercitano tale funzione i singoli Vescovi, i quali in essa sono i moderatori di tutto il ministero della parola; a volte però alcuni Vescovi la esplicano congiuntamente nei riguardi di più Chiese insieme, a norma del diritto."}},{"canon":757,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Presbyterorum, qui quidem Episcoporum cooperatores sunt, proprium est Evangelium Dei annuntiare; praesertim hoc officio tenentur, quoad populum sibi commissum, parochi aliique quibus cura animarum concreditur; diaconorum etiam est in ministerio verbi populo Dei, in communione cum Episcopo eiusque presbyterio, inservire.","en":"It is proper for presbyters, who are co-workers of the bishops, to proclaim the gospel of God; this duty binds especially pastors and others to whom the care of souls is entrusted with respect to the people committed to them. It is also for deacons to serve the people of God in the ministry of the word in communion with the bishop and his presbyterium.","fr":"Il appartient  en propre aux prêtres, en tant qu'ils sont les coopérateurs des Évêques, d'annoncer l'Évangile de Dieu; sont principalement tenus par ce devoir à l'égard du peuple qui leur est confié les curés et les autres prêtres qui ont reçu charge d'âmes; il appartient aussi aux diacres d'être au service du peuple de Dieu par le ministère de la parole, en communion avec l'Évêque et son presbyterium.","it":"È proprio dei presbiteri, che sono i cooperatori dei Vescovi, annunciare il Vangelo di Dio; sono tenuti soprattutto a questo dovere, nei riguardi del popolo loro affidato, i parroci e gli altri cui viene commessa la cura delle anime; spetta anche ai diaconi servire il popolo di Dio nel ministero della parola, in comunione con il Vescovo e il suo presbiterio."}},{"canon":758,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Sodales institutorum vitae consecratae, vi propriae Deo consecrationis, peculiari modo Evangelii testimonium reddunt, iidemque in Evangelio annuntiando ab Episcopo in auxilium convenienter assumuntur.","en":"By virtue of their consecration to God, members of institutes of consecrated life give witness to the gospel in a special way and the bishop appropriately calls upon them as a help in proclaiming the gospel.","fr":"Les membres des instituts de vie consacrée, en vertu de leur propre consécration à Dieu, rendent témoignage à l'Évangile d'une manière particulière; et ils seront choisis de manière opportune par l'Évêque comme aides pour annoncer l'Évangile.","it":"I membri degli istituti di vita consacrata, in forza della propria consacrazione a Dio, rendono testimonianza del Vangelo in modo peculiare, e convenientemente essi vengono assunti dal Vescovo in aiuto per annunciare il Vangelo."}},{"canon":759,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Christifideles laici, vi baptismatis et confirmationis, verbo et vitae christianae exemplo evangelici nuntii sunt testes; vocari etiam possunt ut in exercitio ministerii verbi cum Episcopo et presbyteris cooperantur.","en":"By virtue of baptism and confirmation, lay members of the Christian faithful are witnesses of the gospel message by word and the example of a Christian life; they can also be called upon to cooperate with the bishop and presbyters in the exercise of the ministry of the word.","fr":"Les laïcs, en vertu du baptême et de la confirmation, sont par la parole et par l'exemple de leur vie chrétienne témoins du message évangélique; ils peuvent être aussi appelés à coopérer avec l'Évêque et les prêtres dans l'exercice du ministère de la parole.","it":"I fedeli laici, in forza del battesimo e della confermazione, con la parola e con l'esempio della vita cristiana sono testimoni dell'annuncio evangelico; possono essere anche chiamati a cooperare con il Vescovo e con i presbiteri nell'esercizio del ministero della parola."}},{"canon":760,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"In ministerio verbi, quod sacra Scriptura, Traditione, liturgia, magisterio vitaque Ecclesiae innitatur oportet, Christi mysterium integre ac fideliter proponatur.","en":"The mystery of Christ is to be set forth completely and faithfully in the ministry of the word, which must be based upon sacred scripture, tradition, liturgy, the magisterium, and the life of the Church.","fr":"Dans le ministère de la parole qui doit s'appuyer sur la Sainte Écriture, la Tradition, la liturgie, le magistère et la vie de l'Église, le mystère du Christ sera proposé intégralement et fidèlement.","it":"Nel ministero della parola, che deve fondarsi sulla sacra Scrittura, la Tradizione, la liturgia, il magistero e la vita della Chiesa, sia integralmente e fedelmente proposto il mistero di Cristo."}},{"canon":761,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Varia media ad doctrinam christianam annuntiandam adhibeantur quae praesto sunt, imprimis praedicatio atque catechetica institutio, quae quidem semper principem locum tenent, sed et propositio doctrinae in scholis, in academiis, conferentiis et coadunationibus omnis generis, necnon eiusdem diffusio per declarationes publicas a legitima auctoritate occasione quorundam eventuum factas prelo aliisque instrumentis communicationis socialis.\nCAPUT I\nDE VERBI DEI PRAEDICATIONE","en":"The various means available are to be used to proclaim Christian doctrine: first of all preaching and catechetical instruction, which always hold the principal place, but also the presentation of doctrine in schools, academies, conferences, and meetings of every type and its diVusion through public declarations in the press or in other instruments of social communication by legitimate authority on the occasion of certain events.\nCHAPTER I.\nTHE PREACHING OF THE WORD OF GOD","fr":"Pour annoncer la doctrine chrétienne, on utilisera les divers moyens disponibles, tout d'abord la prédication et la formation catéchétique qui gardent toujours la place principale, mais aussi l'enseignement de la doctrine dans les écoles, les académies, conférences et réunions de tout genre, ainsi que sa diffusion par des déclarations publiques faites par l'autorité légitime à l'occasion de certains événements, par la presse et autres moyens de communication sociale.","it":"Per annunciare la dottrina cristiana si adoperino i diversi mezzi, che sono a disposizione, in primo luogo la predicazione e l'istruzione catechistica, che tengono sempre il posto principale, ma anche la presentazione della dottrina nelle scuole, nelle accademie, conferenze e adunanze di ogni genere, e altresì la diffusione della medesima attraverso le dichiarazioni pubbliche fatte dalla legittima autorità in occasione di taluni eventi con la stampa e con gli altri strumenti di comunicazione sociale."}},{"canon":762,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Cum Dei populus primum coadunetur verbo Dei vivi, quod ex ore sacerdotum omnino fas est recipere, munus praedicationis magni habeant sacri ministri, inter quorum praecipua officia sit Evangelium Dei omnibus annuntiare.","en":"Sacred ministers, among whose principal duties is the proclamation of the gospel of God to all, are to hold the function of preaching in esteem since the people of God are first brought together by the word of the living God, which it is certainly right to require from the mouth of priests.","fr":"Comme le peuple de Dieu est d'abord rassemblé par la parole du Dieu vivant qu'il est tout à fait juste d'attendre de la bouche des prêtres, les ministres sacrés, dont un de leurs principaux devoirs est d'annoncer à tous l'Évangile de Dieu, auront en haute estime la charge de la prédication.","it":"Dal momento che il popolo di Dio viene radunato in primo luogo dalla parola di Dio vivente, che è del tutto legittimo ricercare dalle labbra dei sacerdoti, i sacri ministri abbiano grande stima della funzione della predicazione, essendo tra i loro principali doveri annunciare a tutti il Vangelo di Dio."}},{"canon":763,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Episcopis ius est ubique, non exclusis ecclesiis et oratoriis institutorum religiosorum iuris pontificii, Dei verbum praedicare, nisi Episcopus loci in casibus particularibus expresse renuerit.","en":"Bishops have the right to preach the word of God everywhere, including in churches and oratories of religious institutes of pontifical right, unless the local bishop has expressly forbidden it in particular cases.","fr":"Les Évêques ont le droit de prêcher la parole de Dieu partout y compris dans les églises et oratoires des instituts religieux de droit pontifical, à moins que l'Évêque du lieu ne l'ait expressément défendu dans des cas particuliers.","it":"È diritto dei Vescovi predicare dovunque la parola di Dio, non escluse le chiese e gli oratori degli istituti religiosi di diritto pontificio, a meno che il Vescovo del luogo in casi particolari non lo abbia negato espressamente."}},{"canon":764,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Salvo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Salvo il disposto del"}},{"canon":765,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Ad praedicandum religiosis in eorum ecclesiis vel oratoriis licentia requiritur Superioris ad normam constitutionum competentis.","en":"Preaching to religious in their churches or oratories requires the permission of the superior competent according to the norm of the constitutions.","fr":"Pour prêcher aux religieux dans leurs églises ou oratoires, l'autorisation du Supérieur compétent selon les constitutions est requise.","it":"Per predicare ai religiosi nelle loro chiese o oratori si richiede la licenza del Superiore competente a norma delle costituzioni."}},{"canon":766,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Ad praedicandum in ecclesia vel oratorio admitti possunt laici, si certis in adiunctis necessitas id requirat aut in casibus particularibus utilitas id suadeat, iuxta Episcoporum conferentiae praescripta, et salvo","en":"Lay persons can be permitted to preach in a church or oratory, if necessity requires it in certain circumstances or it seems advantageous in particular cases, according to the prescripts of the conference of bishops and without prejudice to","fr":"Les laïcs peuvent être admis à prêcher dans une église ou un oratoire si le besoin le requiert en certaines circonstances ou si l'utilité le suggère dans des cas particuliers, selon les dispositions de la conférence des Évêques et restant sauf le","it":"I laici possono essere ammessi a predicare in una chiesa o oratorio, se in determinate circostanze lo richieda la necessità o in casi particolari l'utilità lo consigli, secondo le disposizioni della Conferenza Episcopale, e salvo il"}},{"canon":767,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Inter praedicationis formas eminet homilia, quae est pars ipsius liturgiae et sacerdoti aut diacono reservatur; in eadem per anni liturgici cursum ex textus sacro fidei mysteria et normae vitae christianae exponantur.\n§ 2. In omnibus Missis diebus dominicis et festis de praecepto, quae concursu populi celebrantur, homilia habenda est nec omitti potest nisi gravi de causa.\n§ 3. Valde commendatur ut, si sufficiens detur populi concursus, homilia habeatur etiam in Missis quae infra hebdomadam, praesertim tempore adventus et quadragesimae aut occasione alicuius festi vel luctuosi eventus, celebrentur.\n§ 4. Parochi aut ecclesiae rectoris est curare ut haec praescripta religiose serventur.","en":"§1. Among the forms of preaching, the homily, which is part of the liturgy itself and is reserved to a priest or deacon, is preeminent; in the homily the mysteries of faith and the norms of Christian life are to be explained from the sacred text during the course of the liturgical year.\n§2. A homily must be given at all Masses on Sundays and holy days of obligation which are celebrated with a congregation, and it cannot be omitted except for a grave cause.\n§3. It is strongly recommended that if there is a sufficient congregation, a homily is to be given even at Masses celebrated during the week, especially during the time of Advent and Lent or on the occasion of some feast day or a sorrowful event.\n§4. It is for the pastor or rector of a church to take care that these prescripts are observed conscientiously.","fr":"§ 1. Parmi les formes de prédication l'homélie, qui fait partie de la liturgie elle-même et est réservée au prêtre ou au diacre, tient une place éminente; au cours de l'année liturgique, les mystères de la foi et les règles de la vie chrétienne y seront exposés à partir du texte sacré.\n§ 2. À toutes les messes qui se célèbrent avec concours du peuple les dimanches et jours de fête de précepte, l'homélie doit être faite et ne peut être omise que pour une cause grave.\n§ 3. Il est hautement recommandé, s'il y a un concours de peuple suffisant, de faire l'homélie même aux messes célébrées en semaine surtout au temps de l'Avent et du Carême, ou à l'occasion d'une fête ou d'un événement douloureux.\n§ 4. Il appartient au curé ou au recteur de l'église de veiller à ce que ces dispositions soient religieusement observées.","it":"§1. Tra le forme di predicazione è eminente l'omelia, che è parte della stessa liturgia ed è riservata al sacerdote o al diacono; in essa lungo il corso dell'anno liturgico siano esposti dal testo sacro i misteri della fede e le norme della vita cristiana.\n§2. Nei giorni di domenica e nelle feste di precetto, in tutte le Messe che si celebrano con concorso di popolo, si deve tenere l'omelia né la si può omettere se non per grave causa.\n§3. Si raccomanda caldamente che, se si dà un sufficiente concorso di popolo, si tenga l'omelia anche nelle Messe che vengono celebrate durante la settimana, soprattutto quelle celebrate nel tempo di avvento e di quaresima o in occasione di qualche festa o di un evento luttuoso.\n§4. Spetta al parroco o al rettore della chiesa curare che queste disposizioni siano osservate religiosamente."}},{"canon":768,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Divini verbi praecones christifidelibus imprimis proponant, quae ad Dei gloriam hominumque salutem credere et facere oportet.\n§2. Impertiant quoque fidelibus doctrinam, quam Ecclesiae magisterium proponit de personae humanae dignitate et libertate, de familiae unitate et stabilitate eiusque muniis, de obligationibus quae ad homines in societate coniunctos pertinent, necnon de rebus temporalibus iuxta ordinem a Deo statutum componendis.","en":"§1. Those who proclaim the divine word are to propose first of all to the Christian faithful those things which one must believe and do for the glory of God and the salvation of humanity.\n§2. They are also to impart to the faithful the doctrine which the magisterium of the Church sets forth concerning the dignity and freedom of the human person, the unity and stability of the family and its duties, the obligations which people have from being joined together in society, and the ordering of temporal aVairs according to the plan established by God.","fr":"§ 1. Les prédicateurs de la parole de Dieu proposeront avant tout aux fidèles ce qu'il faut croire et faire pour la gloire de Dieu et le salut des hommes.\n§ 2. Ils communiqueront aussi aux fidèles la doctrine qu'enseigne le magistère de l'Église sur la dignité et la liberté de la personne humaine, l'unité et la stabilité de la famille et ses devoirs, les obligations qui concernent les hommes unis en société, ainsi que sur les choses temporelles à organiser selon l'ordre établi par Dieu.","it":"§1. I predicatori della parola divina propongano in primo luogo ai fedeli ciò che è necessario credere e fare per la gloria di Dio e per la salvezza degli uomini.\n§2. Impartiscano ai fedeli anche la dottrina che il magistero della Chiesa propone sulla dignità e libertà della persona umana, sull'unità e stabilità della famiglia e sui suoi cómpiti, sugli obblighi che riguardano gli uomini uniti nella società, come pure sul modo di disporre le cose temporali secondo l'ordine stabilito da Dio."}},{"canon":769,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Doctrina christiana proponatur modo auditorum condicioni accomodato atque ratione temporum necessitatibus aptata.","en":"Christian doctrine is to be set forth in a way accommodated to the condition of the listeners and in a manner adapted to the needs of the times.","fr":"La doctrine chrétienne sera proposée d'une manière adaptée à la condition des auditeurs et en tenant compte des besoins du temps.","it":"La dottrina cristiana sia proposta in modo conforme alla condizione degli uditori e adattato alle necessità dei tempi."}},{"canon":770,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Parochi certis temporibus, iuxta Episcopi dioecesani praescripta, illas ordinent praedicationes, quas exercitia spiritualia et sacras missiones vocant, vel alias formas necessitatibus aptatas.","en":"At certain times according to the prescripts of the diocesan bishop, pastors are to arrange for those types of preaching which are called spiritual exercises and sacred missions or for other forms of preaching adapted to needs.","fr":"Les curés organiseront à des temps déterminés, selon les dispositions de l'Évêque diocésain, les prédications appelées exercices spirituels et missions sacrées, ou encore d'autres formes de prédication adaptées aux besoins.","it":"I parroci in tempi determinati, secondo le disposizioni del Vescovo diocesano, organizzino quelle predicazioni, che denominano esercizi spirituali e sacre missioni, o altre forme adattate alle necessità."}},{"canon":771,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Solliciti sint animarum pastores, praesertim Episcopi et parochi, ut Dei verbum iis quoque fidelibus nuntietur, qui ob vitae suae condicionem communi et ordinaria cura pastorali non satis fruantur aut eadem penitus careant.\n§2. Provideant quoque, ut Evangelii nuntium perveniat ad non credentes in territorio degentes, quippe quos, non secus ac fideles, animarum cura complecti debeat.","en":"§1. Pastors of souls, especially bishops and pastors, are to be concerned that the word of God is also proclaimed to those of the faithful who because of the condition of their life do not have suYcient common and ordinary pastoral care or lack it completely.\n§2. They are also to make provision that the message of the gospel reaches non-believers living in the territory since the care of souls must also extend to them no less than to the faithful.","fr":"§ 1. Que les pasteurs d'âmes, surtout les Évêques et les curés, soient attentifs à ce que la parole de Dieu soit également annoncée aux fidèles qui, à cause de leur condition de vie, ne bénéficient pas suffisamment de la charge pastorale commune et ordinaire ou qui en sont tout à fait privés.\n§ 2. Ils pourvoiront aussi à ce que le message évangélique parvienne aux non-croyants demeurant sur le territoire, car le soin des âmes doit s'étendre à eux non moins qu'aux fidèles.","it":"§1. I pastori delle anime, soprattutto i Vescovi e i parroci, siano solleciti che la parola di Dio venga annunciata anche a quei fedeli, i quali per la loro condizione di vita non usufruiscono a sufficienza della comune e ordinaria cura pastorale o ne sono totalmente privi.\n§2. Provvedano pure che l'annuncio del Vangelo giunga ai non credenti che vivono nel territorio, dal momento che la cura delle anime deve comprendere anche loro, non altrimenti che i fedeli."}},{"canon":772,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ad exercitium praedicationis quod attinet, ab omnibus praeterea serventur normae ab Episcopo dioecesano latae.\n§2. Ad sermonem de doctrina christiana faciendum via radiophonica aut televisifica, serventur praescripta ab Episcoporum conferentia statuta.\nCAPUT II\nDE CATECHETICA INSTITUTIONE","en":"§1. In the exercise of preaching, moreover, all are to observe the norms issued by the diocesan bishop.\n§2. In giving a radio or television talk on Christian doctrine, the prescripts established by the conference of bishops are to be observed.\nCHAPTER II.\nCATECHETICAL INSTRUCTION","fr":"§ 1. En ce qui concerne l'exercice de la prédication, tous observeront en outre les règles établies par l'Évêque diocésain.\n§ 2. Pour parler de la doctrine chrétienne à la radio ou à la télévision, les dispositions établies par la conférence des Évêques seront observées.","it":"§1. Per ciò che concerne l'esercizio della predicazione, si osservino inoltre da tutti le norme date dal Vescovo diocesano.\n§2. Per parlare sulla dottrina cristiana mediante la radio o la televisione, siano osservate le disposizioni date dalla Conferenza Episcopale."}},{"canon":773,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Proprium et grave officium pastorum praesertim animarum est catechesim populi christiani curare, ut fidelium fides, per doctrinae institutionem et vitae christianae experientiam, viva fiat explicita atque operosa.","en":"It is a proper and grave duty especially of pastors of souls to take care of the catechesis of the Christian people so that the living faith of the faithful becomes manifest and active through doctrinal instruction and the experience of Christian life.","fr":"C'est le devoir propre et grave des pasteurs, surtout de ceux qui ont charge d'âmes, d'assurer la catéchèse du peuple chrétien afin que, par l'enseignement de la doctrine et l'expérience de la vie chrétienne, la foi des fidèles devienne vive, éclairée et agissante.","it":"È dovere proprio e grave soprattutto dei pastori delle anime curare la catechesi del popolo cristiano, affinché la fede dei fedeli, per mezzo dell'insegnamento della dottrina e dell'esperienza della vita cristiana, diventi viva, esplicita e operosa."}},{"canon":774,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":", § 2, promoveat et foveat.","en":", §2.","fr":", § 2.","it":", §2."}},{"canon":775,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":", § 2.\n§ 2. Nisi cum approbatione competentis auctoritatis ecclesiasticae editi sint aut ab ea postea approbati, in scholis, sive elementariis sive mediis sive superioribus, uti textus, quibus institutio nititur, adhiberi non possunt libri qui quaestiones recipiunt ad sacram Scripturam, ad theologiam, ius canonicum, historiam ecclesiasticam, et ad religiosas aut morales disciplinas pertinentes.\n§ 3. Commendatur ut libri materias de quibus in § 2 tractantes, licet non adhibeantur uti textus in institutione tradenda, itemque scripta in quibus aliquid habetur quod religionis aut morum honestatis peculiariter intersit, iudicio subiciantur loci Ordinarii.\n§ 4. In ecclesiis oratoriisve exponi, vendi aut dari non possunt libri vel alia scripta de quaestionibus religionis aut morum tractantia, nisi cum licentia competentis auctoritatis ecclesiasticae edita sint aut ab ea postea approbata.","en":"§2. If it seems useful, it is for the conference of bishops to take care that catechisms are issued for its territory, with the previous approval of the Apostolic See.","fr":"§ 2. Il appartient à la conférence des Évêques, si cela paraît utile, de veiller à ce que soient édités des catéchismes pour son territoire, avec l'approbation préalable du Siège Apostolique.","it":"§2. Spetta alla Conferenza Episcopale, se pare utile, curare che vengano pubblicati catechismi per il proprio territorio, previa approvazione della Sede Apostolica."}},{"canon":776,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Parochus, vi sui muneris, catecheticam efformationem adultorum, iuvenum et puerorum curare tenetur, quem in finem sociam sibi operam adhibeat clericorum paroeciae addictorum, sodalium institutorum vitae consecratae necnon societatum vitae apostolicae, habita ratione indolis uniuscuiusque instituti, necnon christifidelium laicorum, praesertim catechistarum; hi omnes, nisi legitime impediti, operam suam libenter praestare ne renuant. Munus parentum, in catechesi familiari, de quo in","en":"By virtue of his function, a pastor is bound to take care of the catechetical formation of adults, youth, and children, to which purpose he is to use the help of the clerics attached to the parish, of members of institutes of consecrated life and of societies of apostolic life, taking into account the character of each institute, and of lay members of the Christian faithful, especially of catechists. None of these are to refuse to offer their help willingly unless they are legitimately impeded. The pastor is to promote and foster the function of parents in the family catechesis mentioned in","fr":"Le curé est tenu en vertu de sa charge de veiller à la formation catéchétique des adultes, des jeunes et des enfants; à cette fin, il aura recours à la collaboration des clercs attachés à la paroisse, des membres des instituts de vie consacrée et des sociétés de vie apostolique, compte tenu du caractère de chaque institut, ainsi que des laïcs, surtout des catéchistes; que tous ceux-ci ne se refusent pas à apporter volontiers leur aide, à moins d'empêchement légitime. Le curé aidera et encouragera la tâche des parents dans la catéchèse familiale dont il s'agit au","it":"Il parroco, in forza del suo ufficio, è tenuto a curare la formazione catechistica degli adulti, dei giovani e dei fanciulli; a tal fine ricorra alla collaborazione dei chierici addetti alla parrocchia, dei membri degli istituti di vita consacrata come pure delle società di vita apostolica, tenuto conto dell'indole di ciascun istituto, e altresì dei fedeli laici, soprattutto dei catechisti; tutti questi, se non sono legittimamente impediti, non ricusino di prestare volentieri la loro opera. Nella catechesi familiare, promuova e sostenga il compito dei genitori, di cui al"}},{"canon":777,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Peculiari modo parochus, attentis normis ab Episcopo dioecesano statutis, curet:\n1° ut apta catechesis impertiatur pro sacramentorum celebratione;\n2° ut pueri, ope catecheticae institutionis per congruum tempus impertitae, rite praeparentur ad primam receptionem sacramentorum paenitentiae et sanctissimae Eucharistiae necnon ad sacramentum confirmationis;\n3° ut iidem, prima communione recepta, uberius ac profundius catechetica efformatione excolantur;\n4°  ut catechetica institutio iis etiam tradatur, quantum eorum condicio sinat, qui corpore vel mente sint praepediti;\n5° ut iuvenum et adultorum fides, variis formis et inceptis, muniatur, illuminetur atque evolvatur.","en":"Attentive to the norms established by the diocesan bishop, a pastor is to take care in a special way:\n1/ that suitable catechesis is imparted for the celebration of the sacraments;\n2/ that through catechetical instruction imparted for an appropriate period of time children are prepared properly for the first reception of the sacraments of penance and the Most Holy Eucharist and for the sacrament of confirmation;\n3/ that having received first communion, these children are enriched more fully and deeply through catechetical formation;\n4/ that catechetical instruction is given also to those who are physically or mentally impeded, insofar as their condition permits;\n5/ that the faith of youth and adults is strengthened, enlightened, and developed through various means and endeavors.","fr":"En observant les règles établies par l'Évêque diocésain, le curé veillera particulièrement:\n1 à ce que soit donnée une catéchèse adaptée en vue de la célébration des sacrements;\n2 à ce que les enfants, grâce à un enseignement catéchétique donné pendant un temps convenable, soient dûment préparés à recevoir pour la première fois les sacrements de pénitence et de la très sainte Eucharistie, ainsi que celui de la confirmation;\n3 à ce que ces mêmes enfants reçoivent, après la première communion, une formation catéchétique de plus en plus riche et profonde;\n4 à ce que soit donnée aussi une formation catéchétique à ceux qui sont handicapés de corps ou d'esprit, autant que leur condition le permet;\n5 à ce que la foi des jeunes et des adultes soit fortifiée, éclairée et développée par divers moyens et initiatives.","it":"In modo peculiare il parroco, tenute presenti le norme stabilite dal Vescovo diocesano, curi:\n1) che si impartisca una catechesi adatta in vista della celebrazione dei sacramenti;\n2) che i fanciulli, mediante l'istruzione catechistica impartita per un congruo tempo, siano debitamente preparati a ricevere per la prima volta i sacramenti della penitenza e della santissima Eucaristia, come pure al sacramento della confermazione;\n3) che i medesimi, ricevuta la prima comunione, abbiano una più abbondante e più profonda formazione catechistica;\n4) che l'istruzione catechetica sia trasmessa anche a quelli che sono impediti nella mente o nel corpo, per quanto lo permette la loro condizione;\n5) che la fede dei giovani e degli adulti, con varie forme e iniziative, sia difesa, illuminata e fatta progredire."}},{"canon":778,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Curent Superiores religiosi et societatum vitae apostolicae ut in suis ecclesiis, scholis aliisve operibus sibi quoquo modo concreditis, catechetica institutio sedulo impertiatur.","en":"Religious superiors and superiors of societies of apostolic life are to take care that catechetical instruction is imparted diligently in their churches, schools, and other works entrusted to them in any way.","fr":"Les Supérieurs religieux et ceux des sociétés de vie apostolique veilleront à ce que l'enseignement catéchétique soit donné avec soin dans leurs églises, écoles et autres œuvres qui leur sont confiées de quelque façon.","it":"I Superiori religiosi e delle società di vita apostolica curino che nelle proprie chiese, scuole o altre opere in qualunque modo loro affidate, venga impartita diligentemente l'istruzione catechistica."}},{"canon":779,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Institutio catechetica tradatur omnibus adhibitis auxiliis, subsidiis didacticis et communicationis socialis instrumentis, quae efficaciora videantur ut fideles, ratione eorum indoli facultatibus et aetati necnon vitae condicionibus aptata, plenius catholicam doctrinam ediscere eamque aptius in praxim deducere valeant.","en":"Catechetical instruction is to be given by using all helps, teaching aids, and instruments of social communication which seem more effective so that the faithful, in a manner adapted to their character, capabilities and age, and conditions of life, are able to learn Catholic doctrine more fully and put it into practice more suitably.","fr":"L'enseignement catéchétique sera donné à l'aide de tous les moyens, ressources didactiques et instruments de communication sociale qui paraîtront les plus efficaces pour que les fidèles puissent, selon une méthode adaptée à leur caractère, à leurs facultés, à leur âge et à leur condition de vie, apprendre plus à fond la doctrine catholique et la mettre mieux en pratique.","it":"L'istruzione catechistica sia trasmessa con l'uso di tutti gli aiuti, sussidi didattici e strumenti di comunicazione sociale, che sembrano più efficaci perché i fedeli, in modo adatto alla loro indole, alle loro capacità ed età come pure alle condizioni di vita, siano capaci di apprendere più pienamente la dottrina cattolica e di tradurla in pratica in modo più conveniente."}},{"canon":780,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Curent locorum Ordinarii ut catechistae ad munus suum rite explendum debite praeparentur, ut nempe continua formatio ipsis praebeatur, iidemque Ecclesiae doctrinam apte cognoscant atque normas disciplinis paedagogicis proprias theoretice ac practice addiscant.\n\nDE ACTIONE ECCLESIAE MISSIONALI","en":"Local ordinaries are to take care that catechists are duly prepared to fulfill their function properly, namely, that continuing formation is made available to them, that they understand the doctrine of the Church appropriately, and that they learn in theory and in practice the methods proper to the teaching disciplines.\n_______________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCf.\nApostolic Letter issued “Motu proprio” Competentias quasdam \n decernere introducing changes to some norms of the Code of Canon Law \n and the Code of Canons of the Eastern Churches\n(11 February 2022)\n[Earlier version]","fr":"Les Ordinaires des lieux veilleront à ce que les catéchistes soient dûment préparés à bien remplir leur tâche, c'est-à-dire à ce que leur soit donnée une formation continue, qu'ils connaissent de façon appropriée la doctrine de l'Église et qu'ils apprennent en théorie comme en pratique les principes propres aux disciplines pédagogiques.\n_____________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de « Motu Proprio » Competentias quasdam \ndecernere\n, 11 février 2022)] :","it":"Gli Ordinari dei luoghi curino che i catechisti siano debitamente preparati a svolgere bene il loro incarico, che cioè venga loro offerta una formazione continua, e che conoscano in modo appropriato la dottrina della Chiesa e imparino teoreticamente e praticamente i princìpi delle discipline pedagogiche.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\n]:"}},{"canon":781,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Cum tota Ecclesia natura sua sit missionaria et opus evangelizationis habendum sit fundamentale officium populi Dei, christifideles omnes, propriae responsabilitatis conscii, partem suam in opere missionali assumant.","en":"Since the whole Church is by its nature missionary and the work of evangelization must be held as a fundamental duty of the people of God, all the Christian faithful, conscious of their responsibility, are to assume their part in missionary work.","fr":"Comme l'Église tout entière est par sa nature missionnaire et que l'œuvre de l'évangélisation doit être considérée comme un devoir fondamental du peuple de Dieu, tous les fidèles, conscients de leur propre responsabilité, prendront leur part de l'œuvre missionnaire.","it":"Dal momento che tutta quanta la Chiesa è per sua natura missionaria e che l'opera di evangelizzazione è da ritenere dovere fondamentale del popolo di Dio, tutti i fedeli, consci della loro responsabilità, assumano la propria parte nell'opera missionaria."}},{"canon":782,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Suprema directio et coordinatio inceptorum et actionum quae ad opus missionale atque ad cooperationem missionariam pertinent, competit Romano Pontifici et Collegio Episcoporum.\n§2. Singuli Episcopi, utpote Ecclesiae universae atque omnium Ecclesiarum sponsores, operis missionalis peculiarem sollicitudinem habeant, praesertim incepta missionalia in propria Ecclesia particulari suscitando, fovendo ac sustinendo.","en":"§1. The Roman Pontiff and the college of bishops have the supreme direction and coordination of endeavors and actions which belong to missionary work and missionary cooperation.\n§2. As sponsors of the universal Church and of all the churches, individual bishops are to have special solicitude for missionary work, especially by initiating, fostering, and sustaining missionary endeavors in their own particular churches.","fr":"§ 1. La direction suprême et la coordination des initiatives et des activités qui touchent à l'œuvre et à la coopération missionnaire sont de la compétence du Pontife Romain et du Collège des Évêques.\n§ 2. Chaque Évêque, en tant qu'il partage la responsabilité de l'Église tout entière et de toutes les Églises, aura une sollicitude particulière pour l'œuvre missionnaire, surtout en suscitant, encourageant et soutenant les initiatives missionnaires dans sa propre Église particulière.","it":"§1. La suprema direzione e coordinamento delle iniziative e delle attività riguardanti l'opera missionaria e la cooperazione per le missioni, compete al Romano Pontefice e al Collegio dei Vescovi.\n§2. I singoli Vescovi, in quanto garanti della Chiesa universale e di tutte le Chiese, abbiano una peculiare sollecitudine per l'opera missionaria, soprattutto suscitando, favorendo e sostenendo le iniziative missionarie nella propria Chiesa particolare."}},{"canon":783,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Sodales institutorum vitae consecratae, cum vi ipsius consecrationis sese servitio Ecclesiae dedicent, obligatione tenentur ad operam, ratione suo instituto propria, speciali modo in actione missionali navandam.","en":"Since by virtue of their consecration members of institutes of consecrated life dedicate themselves to the service of the Church, they are obliged to engage in missionary action in a special way and in a manner proper to their institute.","fr":"Comme les membres des instituts de vie consacrée se vouent au service de l'Église en vertu même de leur consécration, ils sont tenus par l'obligation de travailler de manière spéciale à l'œuvre missionnaire, selon le mode propre à leur institut.","it":"I membri degli istituti di vita consacrata, dal momento che in forza della stessa consacrazione si dedicano al servizio della Chiesa, sono tenuti all'obbligo di prestare l'opera loro in modo speciale nell'azione missionaria, con lo stile proprio dell'istituto."}},{"canon":784,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Missionarii, qui scilicet a competenti auctoritate ecclesiastica ad opus missionale explendum mittuntur, eligi possunt autochthoni vel non, sive clerici saeculares, sive institutorum vitae consecratae vel societatis vitae apostolicae sodales, sive alii christifideles laici.","en":"Missionaries, that is, those whom competent ecclesiastical authority sends to carry out missionary work, can be chosen from among natives or non-natives, whether secular clerics, members of institutes of consecrated life or of societies of apostolic life, or other lay members of the Christian faithful.","fr":"Les missionnaires, c'est-à-dire ceux qui sont envoyés par l'autorité ecclésiastique compétente pour accomplir l'œuvre missionnaire, peuvent être choisis ou non parmi les autochtones, qu'ils soient clercs séculiers, membres d'instituts de vie consacrée ou de sociétés de vie apostolique, ou qu'ils soient d'autres fidèles laïcs.","it":"I missionari, vale a dire coloro che sono mandati dalla competente autorità ecclesiastica a compiere l'opera missionaria, possono essere designati fra gli autoctoni o no, sia chierici secolari, sia membri degli istituti di vita consacrata o delle società di vita apostolica, sia altri fedeli laici."}},{"canon":785,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. In opere missionali peragendo assumantur catechistae, christifideles nempe laici debite instructi et vita christiana praestantes, qui, sub moderamine missionarii, doctrinae evangelicae proponendae et liturgicis exercitiis caritatisque operibus ordinandis sese impendant.\n§2. Catechistae efformentur in scholis ad hoc destinatis vel, ubi desint, sub moderamine missionariorum.","en":"§1. Catechists are to be used in carrying out missionary work; catechists are lay members of the Christian faithful, duly instructed and outstanding in Christian life, who devote themselves to setting forth the teaching of the gospel and to organizing liturgies and works of charity under the direction of a missionary.\n§2. Catechists are to be formed in schools designated for this purpose or, where such schools are lacking, under the direction of missionaries.","fr":"§ 1. Pour accomplir l'œuvre missionnaire, des catéchistes seront choisis, c'est-à-dire des fidèles laïcs dûment instruits et remarquables par leur vie chrétienne qui, sous la direction du missionnaire, s'adonneront à l'enseignement de la doctrine évangélique et à l'organisation des célébrations liturgiques et des œuvres de charité.\n§ 2. Les catéchistes seront formés dans des écoles destinées à cette fin ou, à défaut de celles-ci, sous la direction des missionnaires.","it":"§1. Nello svolgimento dell'opera missionaria siano assunti i catechisti, cioè fedeli laici debitamente istruiti e eminenti per vita cristiana, perché, sotto la guida del missionario, si dedichino a proporre la dottrina evangelica e a organizzare gli esercizi liturgici e le opere di carità.\n§2. I catechisti siano formati nelle scuole a ciò destinate o, dove queste mancano, sotto la guida dei missionari."}},{"canon":786,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Actio proprie missionalis, qua Ecclesia implantatur in populis vel coetibus ubi nondum radicata est, ab Ecclesia absolvitur praesertim mittendo Evangelii praecones donec novellae Ecclesiae\nplene constituantur, cum scilicet instructae sint propriis viribus et sufficientibus mediis, quibus opus evangelizandi per se ipsae peragere valeant.","en":"The Church accomplishes the specifically missionary action which implants the Church among peoples or groups where it has not yet taken root especially by sending heralds of the gospel until the young churches are established fully, that is, when they are provided with the proper resources and sufficient means to be able to carry out the work of evangelization themselves.","fr":"L'action proprement missionnaire, par laquelle l'Église s'implante chez les peuples ou dans des groupes où elle n'est pas encore enracinée, est accomplie par l'Église surtout en envoyant des messagers de l'Évangile, jusqu'à ce que les nouvelles Églises soient pleinement constituées, c'est-à-dire lorsqu'elles sont munies de leurs propres forces et de moyens suffisants qui les rendent capables de poursuivre par elles-mêmes l'œuvre de l'évangélisation.","it":"L'azione propriamente missionaria, per mezzo della quale la Chiesa è impiantata nei popoli o nei gruppi dove ancora non è stata radicata, viene assolta dalla Chiesa soprattutto mandando gli annunziatori del Vangelo fino a quando le nuove Chiese non siano pienamente costituite, vale a dire quando siano dotate di forze proprie e di mezzi sufficienti, per cui esse stesse siano capaci da sé di compiere l'opera di evangelizzazione."}},{"canon":787,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Missionarii, vita ac verbi testimonio, dialogum sincerum cum non credentibus in Christum instituant, ut ipsis, ratione eorundem ingenio et culturae aptata, aperiantur viae quibus ad evangelicum nuntium cognoscendum adduci valeant.\n§2. Curent ut quos ad evangelicum nuntium recipiendum aestiment paratos, veritates fidei edoceant, ita quidem ut ipsi ad baptismum recipiendum, libere id petentes, admitti possint.","en":"§1. By the witness of their life and word, missionaries are to establish a sincere dialogue with those who do not believe in Christ so that, in a manner adapted to their own temperament and culture, avenues are opened enabling them to understand the message of the gospel.\n§2. Missionaries are to take care that they teach the truths of faith to those whom they consider prepared to receive the gospel message so that they can be admitted to receive baptism when they freely request it.","fr":"§ 1. Que par le témoignage de leur vie et de leur parole, les missionnaires instaurent un dialogue sincère avec ceux qui ne croient pas au Christ, afin que d'une manière adaptée au génie et à la culture de ces derniers, leur soient ouvertes des voies qui puissent les amener à connaître le message évangélique.\n§ 2. Ils veilleront à enseigner les vérités de la foi à ceux qu'ils estiment prêts à recevoir le message évangélique, de telle sorte précisément qu'ils puissent être admis au baptême quand ils le demanderont librement.","it":"§1. I missionari, con la testimonianza della vita e della parola, istituiscano un dialogo sincero con i non credenti in Cristo, perché, con procedimento adatto al loro ingegno e cultura, si aprano loro le vie per le quali possano essere efficacemente condotti a conoscere l'annuncio evangelico.\n§2. Curino d'istruire nelle verità della fede coloro che giudicano preparati a ricevere l'annuncio evangelico, in modo tale che essi stessi, chiedendolo liberamente, possano essere ammessi a ricevere il battesimo."}},{"canon":788,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Qui voluntatem amplectendi fidem in Christum manifestaverint, expleto tempore praecatechumenatus, liturgicis caeremoniis admittantur ad catechumenatum, atque eorum nomina scribantur in libro ad hoc destinato.\n§ 2. Catechumeni, per vitae christianae institutionem et tirocinium, apte initientur mysterio salutis atque introducantur in vitam fidei, liturgiae et caritatis populi Dei atque apostolatus.\n§ 3. Conferentiae Episcoporum est statuta edere quibus catechumenatus ordinetur, determinando quaenam a catechumenis sint praestanda, atque definiendo quaenam eis agnoscantur praerogativae.","en":"§1. When the period of the precatechumenate has been completed, those who have made known their intention to embrace faith in Christ are to be admitted to the catechumenate in liturgical ceremonies and their names are to be inscribed in the book designated for this purpose.\n§2. Through instruction and the first experience of Christian life, catechumens are to be initiated suitably into the mystery of salvation and introduced into the life of the faith, the liturgy, the charity of the people of God, and the apostolate.\n§3. It is for the conference of bishops to issue statutes which regulate the catechumenate by determining what things must be expected of the catechumens and by defining what prerogatives are to be recognized as theirs.","fr":"§ 1. Ceux qui auront manifesté la volonté d'embrasser la foi au Christ, le temps du précatéchuménat achevé, seront admis au catéchuménat par des cérémonies liturgiques et leurs noms seront inscrits dans un livre destiné à cet effet.\n§ 2. Par la formation et l'apprentissage de la vie chrétienne, les catéchumènes seront initiés d'une manière appropriée au mystère du salut et introduits dans la vie de la foi, de la liturgie et de la charité du peuple de Dieu, ainsi qu'à l'apostolat.\n§ 3. Il appartient à la conférence des Évêques d'éditer des statuts qui organiseront le catéchuménat, en déterminant ce qui est requis des catéchumènes et en définissant les prérogatives qui leur sont reconnues.","it":"§1. Quelli che avranno manifestato la volontà di abbracciare la fede in Cristo, compiuto il tempo del precatecumenato, siano ammessi con le cerimonie liturgiche al catecumenato, e i loro nomi siano scritti nell'apposito libro.\n§2. I catecumeni, per mezzo dell'istruzione e del tirocinio della vita cristiana, siano adeguatamente iniziati al mistero della salvezza e vengano introdotti a vivere la fede, la liturgia, la carità del popolo di Dio e l'apostolato.\n§3. Spetta alla Conferenza Episcopale emanare statuti con cui ordinare il catecumenato, determinando quali siano gli obblighi dei catecumeni, e quali prerogative si debbano loro riconoscere."}},{"canon":789,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Neophyti, apta institutione ad veritatem evangelicam penitius cognoscendam et officia per baptismum suscepta implenda efformentur; sincero amore erga Christum eiusque Ecclesiam imbuantur.","en":"Neophytes are to be formed through suitable instruction to understand the gospel truth more deeply and to fulfill the duties assumed through baptism; they are to be imbued with a sincere love for Christ and his Church.","fr":"Les néophytes seront formés par un enseignement adapté à connaître plus profondément la vérité évangélique et à accomplir les devoirs assumés au baptême; qu'ils soient imprégnés d'un sincère amour envers le Christ et son Église.","it":"I neofiti siano formati con un'istruzione appropriata a conoscere più profondamente la verità evangelica e ad adempiere i doveri assunti per mezzo del battesimo; siano compenetrati da un sincero amore verso Cristo e la sua Chiesa."}},{"canon":790,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Episcopi dioecesani in territoriis missionis est:\n1° promovere, moderari et coordinare incepta et opera, quae ad actionem missionalem spectant;\n2° curare ut debitae ineantur conventiones cum Moderatoribus institutorum quae operi missionali se dedicant, utque relationes cum iisdem in bonum cedant missionis.\n§ 2. Praescriptis ab Episcopo dioecesano de quibus in § 1, n. 1 editis, subsunt omnes missionarii, etiam religiosi eorumque auxiliares in eius dicione degentes.","en":"§1. It is for the diocesan bishop in the territories of a mission:\n1/ to promote, direct, and coordinate endeavors and works which pertain to missionary action;\n2/ to take care that appropriate agreements are entered into with moderators of institutes which dedicate themselves to missionary work and that relations with them result in the good of the mission.\n§2. All missionaries, even religious and their assistants living in his jurisdiction, are subject to the prescripts issued by the diocesan bishop mentioned in §1, n. 1.","fr":"§ 1. Il appartient à l'Évêque diocésain en territoire de mission:\n1 de promouvoir, diriger et coordonner les initiatives et les œuvres qui concernent l'activité missionnaire;\n2 de veiller à ce que de justes conventions soient passées avec les Modérateurs des instituts qui se consacrent à l'œuvre missionnaire, et que les relations avec eux tournent au bien de la mission.\n§ 2. Tous les missionnaires, même religieux, ainsi que leurs auxiliaires, demeurant sur son territoire, sont soumis aux dispositions données par l'Évêque diocésain, dont il s'agit au § 1, n. 1.","it":"§1. Nei territori di missione spetta al Vescovo diocesano:\n1) promuovere, guidare e coordinare le iniziative e le opere, che tendono all'azione missionaria;\n2) curare che siano stipulate le debite convenzioni con i Moderatori degli istituti che si dedicano all'opera missionaria, e che le relazioni con i medesimi tornino a bene della missione.\n§2. Alle disposizioni emanate dal Vescovo diocesano di cui al §1, n. 1, sono sottoposti tutti i missionari, anche religiosi e i loro aiutanti che vivono nella circoscrizione a lui soggetta."}},{"canon":791,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"In singulis dioecesibus ad cooperationem missionalem fovendam:\n1° promoveantur vocationes missionales;\n2° sacerdos deputetur ad incepta pro missionibus efficaciter promovenda, praesertim \"Pontificia Opera Missionalia\";\n3° celebretur dies annualis pro missionibus;\n4° solvatur quotannis congrua pro missionibus stips, Sanctae Sedi transmittenda.","en":"To foster missionary cooperation in individual dioceses:\n1/ missionary vocations are to be promoted;\n2/ a priest is to be designated to promote effectively endeavors for the missions, especially the Pontifical Missionary Works;\n3/ an annual day for the missions is to be celebrated;\n4/ a suitable offering for the missions is to be contributed each year and sent to the Holy See.","fr":"Pour favoriser la coopération missionnaire, dans chaque diocèse:\n1 les vocations missionnaires seront encouragées;\n2 un prêtre sera chargé de promouvoir efficacement les oeuvres en faveur des missions, principalement les Oeuvres Pontificales Missionnaires;\n3 une journée pour les missions sera célébrée chaque année;\n4 une offrande convenable sera versée chaque année pour les missions, à transmettre au Saint-Siège.","it":"Nelle singole diocesi per favorire la cooperazione missionaria:\n1) si promuovano le vocazioni missionarie;\n2) sia deputato un sacerdote per promuovere efficacemente le iniziative a favore delle missioni, soprattutto le Pontificie Opere Missionarie;\n3) si celebri la giornata annuale per le missioni;\n4) sia versato ogni anno un congruo contributo per le missioni, da trasmettere alla Santa Sede."}},{"canon":792,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentiae opera instituant ac promoveant, quibus ii qui e terris missionum laboris aut studii causa ad earundem territorium accedant, fraterne recipiantur et congruenti pastorali cura adiuventur.\n\nDE EDUCATIONE CATHOLICA","en":"Conferences of bishops are to establish and promote works by which those who come to their territory from mission lands for the sake of work or study are received as brothers and sisters and assisted with adequate pastoral care.","fr":"Les conférences des Évêques établiront et encourageront des oeuvres grâces auxquelles ceux qui viennent des pays de mission pour travailler ou étudier dans leur territoire seront accueillis fraternellement et bénéficieront d'un soutient pastoral adéquat.","it":"Le Conferenze Episcopali istituiscano e promuovano opere, per mezzo delle quali coloro che dalle terre di missione si recano nel territorio delle medesime Conferenze per ragioni di lavoro o di studio, siano accolti fraternamente e vengano aiutati con una adeguata cura pastorale."}},{"canon":793,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Parentes, necnon qui eorum locum tenent, obligatione adstringuntur et iure gaudent prolem educandi; parentes catholici officium quoque habent ea eligendi media et instituta quibus, iuxta locorum adiuncta, catholicae filiorum educationi aptius prospicere queant.\n§2. Parentibus ius et etiam iis fruendi auxiliis a societate civili praestandis, quibus in catholica educatione filiorum procuranda indigeant.","en":"§1. Parents and those who take their place are bound by the obligation and possess the right of educating their offspring. Catholic parents also have the duty and right of choosing those means and institutions through which they can provide more suitably for the Catholic education of their children, according to local circumstances.\n§2. Parents also have the right to that assistance, to be furnished by civil society, which they need to secure the Catholic education of their children.","fr":"§ 1. Les parents, ainsi que ceux qui en tiennent lieu, sont astreints par l'obligation et ont le droit d'éduquer leurs enfants; les parents catholiques ont aussi le devoir et le droit de choisir les moyens et les institutions par lesquels, selon les conditions locales, ils pourront le mieux pourvoir à l'éducation catholique de leurs enfants.\n§ 2. Les parents ont aussi le droit de bénéficier de l'aide que la société civile doit fournir et dont ils ont besoin pour pourvoir à l'éducation catholique de leurs enfants.","it":"§1. I genitori, come pure coloro che ne fanno le veci, sono vincolati dall'obbligo e hanno il diritto di educare la prole; i genitori cattolici hanno anche il dovere e il diritto di scegliere quei mezzi e quelle istituzioni attraverso i quali, secondo le circostanze di luogo, possano provvedere nel modo più appropriato all'educazione cattolica dei figli.\n§2. È diritto dei genitori di usufruire anche degli aiuti che la società civile deve fornire e di cui hanno bisogno nel procurare l'educazione cattolica dei figli."}},{"canon":794,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Singulari ratione officium et ius educandi spectat ad Ecclesiam, cui divinitus missio concredita est homines adiuvandi, ut ad christianae vitae plenitudinem pervenire valeant.\n§2. Animarum pastoribus officium est omnia disponendi, ut educatione catholica omnes fideles fruantur.","en":"§1. The duty and right of educating belongs in a special way to the Church, to which has been divinely entrusted the mission of assisting persons so that they are able to reach the fullness of the Christian life.\n§2. Pastors of souls have the duty of arranging everything so that all the faithful have a Catholic education.","fr":"§ 1. À un titre singulier, le devoir et le droit d'éducation appartiennent à l'Église à qui a été confiée par Dieu la mission d'aider les hommes à pouvoir parvenir à la plénitude de la vie chrétienne.\n§ 2. Les pasteurs d'âmes ont le devoir de prendre toutes dispositions pour que tous les fidèles bénéficient d'une éducation catholique.","it":"§1. A titolo speciale il dovere e il diritto di educare spetta alla Chiesa, alla quale è stata affidata da Dio la missione di aiutare gli uomini, perché siano in grado di pervenire alla pienezza della vita cristiana.\n§2. È dovere dei pastori delle anime disporre ogni cosa, perché tutti i fedeli possano fruire dell'educazione cattolica."}},{"canon":795,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Cum vera educatio integram persequi debeat personae humanae formationem, spectantem ad finem eius ultimum et simul ad bonum commune societatum, pueri et iuvenes ita excolantur ut suas dotes physicas, morales et intellectuales harmonice evolvere valeant, perfectiorem responsabilitatis sensum libertatisque rectum usum acquirant et ad vitam socialem active participandam conformentur.\nCAPUT I\nDE SCHOLIS","en":"Since true education must strive for complete formation of the human person that looks to his or her final end as well as to the common good of societies, children and youth are to be nurtured in such a way that they are able to develop their physical, moral, and intellectual talents harmoniously, acquire a more perfect sense of responsibility and right use of freedom, and are formed to participate actively in social life.\nCHAPTER I.\nSCHOOLS","fr":"L'éducation véritable doit avoir pour but la formation intégrale de la personne humaine, qui a en vue la fin dernière de celle-ci en même temps que le bien commun de la société.  Les enfants et les jeunes seront donc formés de telle façon qu'ils puissent développer harmonieusement leurs dons physiques, moraux et intellectuels, qu'ils acquièrent un sens plus parfait de la responsabilité et un juste usage de la liberté, et qu'ils deviennent capables de participer activement à la vie sociale.","it":"Dal momento che la vera educazione deve perseguire la formazione integrale della persona umana, in vista del suo fine ultimo e insieme del bene comune delle società, i fanciulli e i giovani siano educati in modo da poter sviluppare armonicamente le proprie doti fisiche, morali e intellettuali, acquistino un più maturo senso di responsabilità e il retto uso della libertà e siano preparati a partecipare attivamente alla vita sociale."}},{"canon":796,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Inter media ad excolendam educationem christifideles magni faciant scholas, quae quidem parentibus, in munere educationis implendo, praecipuo auxilio sunt.\n§2. Cum magistris scholarum, quibus filios educandos concredant, parentes arcte cooperentur oportet; magistri vero in officio suo persolvendo intime collaborent cum parentibus, qui quidem libenter audiendi sunt eorumque consociationes vel conventus instaurentur atque magni existimentur.","en":"§1. Among the means to foster education, the Christian faithful are to hold schools in esteem; schools are the principal assistance to parents in fulfilling the function of education.\n§2. Parents must cooperate closely with the teachers of the schools to which they entrust their children to be educated; moreover, teachers in fulfilling their duty are to collaborate very closely with parents, who are to be heard willingly and for whom associations or meetings are to be established and highly esteemed.","fr":"§ 1. Parmi les moyens d'éducation, les fidèles attacheront une grande importance aux écoles qui sont en effet l'aide principale des parents dans leur tâche d'éducateurs.\n§ 2. Les parents doivent coopérer étroitement avec les maîtres d'école auxquels ils confient leurs enfants pour leur éducation; quant aux maîtres, dans l'accomplissement de leurs fonctions, ils collaboreront étroitement avec les parents et les écouteront volontiers; des associations ou des rencontres de parents seront instituées et elles seront tenues en grande estime.","it":"§1. Tra i mezzi per coltivare l'educazione i fedeli stimino grandemente le scuole, le quali appunto sono di precipuo aiuto ai genitori nell'adempiere la loro funzione educativa.\n§2. È necessario che i genitori cooperino strettamente con i maestri delle scuole, cui affidano i figli da educare; i maestri da parte loro nell'assolvere il proprio dovere collaborino premurosamente con i genitori; questi poi vanno ascoltati volentieri e inoltre siano istituite e grandemente apprezzate le loro associazioni o riunioni."}},{"canon":797,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Parentes in scholis eligendis vera libertate gaudeant oportet; quare christifideles solliciti esse debent ut societas civiis hanc libertatem parentibus agnoscat atque, servata iustitia distributiva, etiam subsidiis tueatur.","en":"Parents must possess a true freedom in choosing schools; therefore, the Christian faithful must be concerned that civil society recognizes this freedom for parents and even supports it with subsidies; distributive justice is to be observed.","fr":"Il faut que les parents jouissent d'une véritable liberté dans le choix des écoles; c'est pourquoi les fidèles doivent veiller à ce que la société civile reconnaisse cette liberté aux parents et, en observant la justice distributive, la garantisse même par des subsides.","it":"È necessario che i genitori nello scegliere le scuole godano di vera libertà; di conseguenza i fedeli devono impegnarsi perché la società civile riconosca ai genitori questa libertà e, osservata la giustizia distributiva, la tuteli anche con sussidi."}},{"canon":798,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Parentes filios concredant illis scholis in quibus educationi catholicae provideatur; quod si facere non valeant, obligatione tenentur curandi, ut extra scholas debitae eorundem educationi catholicae prospiciatur.","en":"Parents are to entrust their children to those schools which provide a Catholic education. If they are unable to do this, they are obliged to take care that suitable Catholic education is provided for their children outside the schools.","fr":"Les parents confieront leurs enfants aux écoles où est donnée une éducation catholique; s'ils ne peuvent le faire, ils sont tenus par l'obligation de veiller à ce qu'il soit pourvu en dehors de l'école à l'éducation catholique qui leur est due.","it":"I genitori affidino i figli a quelle scuole nelle quali si provvede all'educazione cattolica; se non sono in grado di farlo, sono tenuti all'obbligo di curare che la debita educazione cattolica sia loro impartita al di fuori della scuola."}},{"canon":799,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Christifideles enitantur ut in societate civili leges quae iuvenum formationem ordinant, educationi eorum religiosae et morali quoque, iuxta parentum conscientiam, in ipsis scholis prospiciant.","en":"The Christian faithful are to strive so that in civil society the laws which regulate the formation of youth also provide for their religious and moral education in the schools themselves, according to the conscience of the parents.","fr":"Les fidèles s'efforceront d'obtenir que, dans la société civile, les lois qui régissent la formation des jeunes assurent, dans les écoles elles-mêmes, leur éducation religieuse et morale selon la conscience des parents.","it":"I fedeli facciano di tutto perché nella società civile le leggi, che ordinano la formazione dei giovani, contemplino nelle scuole stesse anche la loro educazione religiosa e morale, secondo la coscienza dei genitori."}},{"canon":800,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae ius est scholas cuiusvis disciplinae, generis et gradus condendi ac moderandi.\n§2. Christifideles scholas catholicas foveant, pro viribus adiutricem operam conferentes ad easdem condendas et sustentandas.","en":"§1. The Church has the right to establish and direct schools of any discipline, type, and level.\n§2. The Christian faithful are to foster Catholic schools, assisting in their establishment and maintenance according to their means.","fr":"§ 1. L'Église a le droit de fonder et de diriger des écoles de toute discipline, genre et degré.\n§ 2. Les fidèles encourageront les écoles catholiques en contribuant selon leurs possibilités à les fonder et à les soutenir.","it":"§1. È diritto della Chiesa fondare e dirigere scuole di qualsiasi disciplina, genere e grado.\n§2. I fedeli favoriscano le scuole cattoliche, cooperando secondo le proprie forze per fondarle e sostenerle."}},{"canon":801,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Instituta religiosa quibus missio educationis propria est, fideliter hanc suam missionem retinentes, satagant educationi catholicae etiam per suas scholas, consentiente Episcopo dioecesano conditas, sese impendere.","en":"Religious institutes whose proper mission is education, retaining their mission faithfully, are also to strive to devote themselves to Catholic education through their schools, established with the consent of the diocesan bishop.","fr":"Les instituts religieux qui ont l'éducation pour mission propre, en maintenant fidèlement cette mission, se dévoueront activement à l'éducation catholique, y pourvoyant même par leurs écoles fondées avec le consentement de l'Évêque diocésain.","it":"Gli istituti religiosi che hanno la missione specifica dell'educazione, mantenendo fedelmente questa loro missione, si adoperino efficacemente per dedicarsi all'educazione cattolica anche attraverso proprie scuole, fondate con il consenso del Vescovo diocesano."}},{"canon":802,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Si praesto non sint scholae in quibus educatio tradatur christiano spiritu imbuta, Episcopi dioecesani est curare ut condantur.\n§2. Ubi id expediat, Episcopus dioecesanus provideat ut scholae quoque condantur professionales et technicae necnon aliae quae specialibus necessitatibus requirantur.","en":"§1. If schools which offer an education imbued with a Christian spirit are not available, it is for the diocesan bishop to take care that they are established.\n§2. Where it is expedient, the diocesan bishop is to make provision for the establishment of professional schools, technical schools, and other schools required by special needs.","fr":"§ 1. S'il n'y a pas d'école où est donnée une éducation imprégnée d'esprit chrétien, il appartient à l'Évêque diocésain de veiller à ce qu'il en soit fondé.\n§ 2. Là où cela est opportun, l'Évêque diocésain veillera à  ce que soient fondées aussi des écoles professionnelles et techniques, et d'autres qui seraient requises par des besoins particuliers.","it":"§1. Se non ci sono ancora scuole nelle quali venga trasmessa una educazione impregnata di spirito cristiano, spetta al Vescovo diocesano curare che siano fondate.\n§2. Quando ciò sia conveniente, il Vescovo diocesano provveda che vengano fondate pure scuole professionali e tecniche e anche altre, che siano richieste da speciali necessità."}},{"canon":803,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Schola catholica ea intellegitur quam auctoritas ecclesiastica competens aut persona iuridica ecclesiastica publica moderatur, aut auctoritas ecclesiastica documento scripto uti talem agnoscit.\n§ 2. Institutio et educatio in schola catholica principiis doctrinae catholicae nitatur oportet; magistri recta doctrina et vitae probitate praestent.\n§ 3. Nulla schola, etsi reapse catholica, nomen scholae catholicae gerat, nisi de consensu competentis auctoritatis ecclesiasticae.","en":"§1. A Catholic school is understood as one which a competent ecclesiastical authority or a public ecclesiastical juridic person directs or which ecclesiastical authority recognizes as such through a written document.\n§2. The instruction and education in a Catholic school must be grounded in the principles of Catholic doctrine; teachers are to be outstanding in correct doctrine and integrity of life.\n§3. Even if it is in fact Catholic, no school is to bear the name Catholic school without the consent of competent ecclesiastical authority.","fr":"§ 1. On entend par école catholique celle que dirige l'autorité ecclésiastique compétente ou une personne juridique ecclésiastique publique, ou que l'autorité ecclésiastique reconnaît comme telle par un document écrit.\n§ 2. L'enseignement et l'éducation dans une école catholique doivent être fondés sur les principes de la doctrine catholique; les maîtres se distingueront par la rectitude de la doctrine et la probité de leur vie.\n§ 3. Aucune école, même si elle est réellement catholique, ne portera le nom d'école catholique si ce n'est du consentement de l'autorité ecclésiastique compétente.","it":"§1. Per scuola cattolica s'intende quella che l'autorità ecclesiastica competente o una persona giuridica ecclesiastica pubblica dirige, oppure quella che l'autorità ecclesiastica riconosce come tale con un documento scritto.\n§2. L'istruzione e l'educazione nella scuola cattolica deve fondarsi sui principi della dottrina cattolica; i maestri si distinguano per retta dottrina e per probità di vita.\n§3. Nessuna scuola, benché effettivamente cattolica, porti il nome di scuola cattolica, se non per consenso della competente autorità ecclesiastica."}},{"canon":804,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae auctoritati subicitur institutio et educatio religiosa catholica quae in quibuslibet scholis impertitur aut variis communicationis socialis instrumentis procuratur; Episcoporum conferentiae est de hoc actionis campo normas generales edicere, atque Episcopi dioecesani est eundem ordinare et in eum invigilare.\n§2. Loci Ordinarius sollicitus sit, ut qui ad religionis institutionem in scholis, etiam non catholicis, deputentur magistri recta doctrina, vitae christianae testimonio atque arte paedagogica sint praestantes.","en":"§1. The Catholic religious instruction and education which are imparted in any schools whatsoever or are provided through the various instruments of social communication are subject to the authority of the Church. It is for the conference of bishops to issue general norms about this field of action and for the diocesan bishop to regulate and watch over it.\n§2. The local ordinary is to be concerned that those who are designated teachers of religious instruction in schools, even in non-Catholic ones, are outstanding in correct doctrine, the witness of a Christian life, and teaching skill.","fr":"§ 1. L'enseignement et l'éducation religieuse catholique donnés en toute école, ou transmis par les divers instruments de communication sociale, sont soumis à l'autorité de l'Église; il appartient à la conférence des Évêques d'édicter des règles générales concernant ce champ d'action, et à l'Évêque diocésain de l'organiser et de veiller sur lui.\n§ 2. L'Ordinaire du lieu veillera à ce que les maîtres affectés à l'enseignement de la religion dans les écoles, même non catholiques, se distinguent par la rectitude de la doctrine, le témoignage d'une vie chrétienne et leur compétence pédagogique.","it":"§1. All'autorità della Chiesa è sottoposta l'istruzione e l'educazione religiosa cattolica che viene impartita in qualunque scuola o viene procurata per mezzo dei vari strumenti di comunicazione sociale; spetta alla Conferenza Episcopale emanare norme generali su questo campo d'azione, e spetta al Vescovo diocesano regolarlo e vigilare su di esso.\n§2. L'Ordinario del luogo si dia premura che coloro, i quali sono deputati come insegnanti della religione nelle scuole, anche non cattoliche, siano eccellenti per retta dottrina, per testimonianza di vita cristiana e per abilità pedagogica."}},{"canon":805,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Loci Ordinario pro sua dioecesi ius est nominandi aut approbandi magistros religionis, itemque si religionis morumve ratio id requirat, amovendi aut exigendi ut amoveantur.","en":"For his own diocese, the local ordinary has the right to appoint or approve teachers of religion and even to remove them or demand that they be removed if a reason of religion or morals requires it.","fr":"L'Ordinaire du lieu a le droit pour son diocèse de nommer ou d'approuver les maîtres qui enseignent la religion, et de même, si une raison de religion ou de mœurs le requiert, de les révoquer ou d'exiger leur révocation.","it":"È diritto dell'Ordinario del luogo per la propria diocesi di nominare o di approvare gli insegnanti di religione, e parimenti, se lo richiedano motivi di religione o di costumi, di rimuoverli oppure di esigere che siano rimossi."}},{"canon":806,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Episcopo dioeces ano competit ius invigilandi et invisendi scholas catholicas in suo territorio sitas, eas etiam quae ab institutorum religiosorum sodalibus conditae sint aut dirigantur; eidem item competit praescripta edere quae ad generalem attinent ordinationem scholarum catholicarum: quae praescripta valent de scholis quoque quae ab iisdem sodalibus diriguntur, salva quidem eorundem quoad internum earum scholarum moderamen autonomia.\n§2. Curent scholarum catholicarum Moderatores, advigilante loci Ordinario, ut institutio quae in iisdem traditur pari saltem gradu ac in aliis scholis regionis, ratione scientifica sit praestans.\nCAPUT II\nDE CATHOLICIS UNIVERSITATIBUS\nALIISQUE STUDIORUM\nSUPERIORUM INSTITUTIS","en":"§1. The diocesan bishop has the right to watch over and visit the Catholic schools in his territory, even those which members of religious institutes have founded or direct. He also issues prescripts which pertain to the general regulation of Catholic schools; these prescripts are valid also for schools which these religious direct, without prejudice, however, to their autonomy regarding the internal direction of their schools.\n§2. Directors of Catholic schools are to take care under the watchfulness of the local ordinary that the instruction which is given in them is at least as academically distinguished as that in the other schools of the area.\nCHAPTER II.\nCATHOLIC UNIVERSITIES AND OTHER INSTITUTES OF HIGHER STUDIES","fr":"§ 1. À l'Évêque diocésain revient le droit de veiller sur les écoles catholiques situées sur son territoire et de les visiter, même celles qui ont été fondées ou qui sont dirigées par des membres d'instituts religieux; il lui revient aussi d'édicter des dispositions concernant l'organisation générale des écoles catholiques:  ces dispositions valent même  pour les écoles qui sont dirigées par les membres de ces instituts, en sauvegardant pourtant leur autonomie quant à la direction interne de ces écoles.\n§ 2. Les Modérateurs d'écoles catholiques veilleront, sous la vigilance de l'Ordinaire du lieu, à ce que l'enseignement qui y est donné, du moins au même niveau que dans les autres écoles de la région, se distingue du point de vue scientifique.","it":"§1. Al Vescovo diocesano compete il diritto di vigilare e di visitare le scuole cattoliche situate nel suo territorio, anche quelle fondate o dirette da membri di istituti religiosi; a lui parimenti compete dare disposizioni che concernono l'ordinamento generale delle scuole cattoliche: e queste disposizioni hanno valore anche circa le scuole che sono dirette dai medesimi religiosi, salva però la loro autonomia sulla conduzione interna di tali scuole.\n§2. Curino i Moderatori delle scuole cattoliche, sotto la vigilanza dell'Ordinario del luogo, che l'istruzione in esse impartita si distingua dal punto di vista scientifico almeno a pari grado che nelle altre scuole della regione."}},{"canon":807,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Ius est Ecclesiae erigendi et moderandi studiorum universitates, quae quidem ad altiorem hominum culturam et pleniorem personae humanae promotionem necnon ad ipsius Ecclesiae munus docendi implendum conferant.","en":"The Church has the right to erect and direct universities, which contribute to a more profound human culture, the fuller development of the human person, and the fulfillment of the teaching function of the Church.","fr":"L'Église a le droit d'ériger et de diriger des Universités qui contribuent à une plus haute culture humaine, à une promotion plus complète de la personne humaine, ainsi qu'à l'accomplissement de sa propre fonction d'enseignement.","it":"È diritto della Chiesa istituire e dirigere università di studi, che contribuiscano ad una più profonda cultura degli uomini e a una più piena promozione della persona umana e altresì ad adempiere la funzione d'insegnare della Chiesa stessa."}},{"canon":808,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Nulla studiorum universitas, etsi reapse catholica, titulum seu nomen universitatis catholicae gerat, nisi de consensu competentis auctoritatis ecclesiasticae.","en":"Even if it is in fact Catholic, no university is to bear the title or name of Catholic university without the consent of competent ecclesiastical authority.","fr":"Aucune université, même si elle est réellement catholique, ne peut porter le titre ou le nom d'université catholique, si ce n'est du consentement de l'autorité ecclésiastique compétente.","it":"Nessuna università di studi, benché effettivamente cattolica, porti il titolo ossia il nome di\nuniversità cattolica\n, se non per consenso della competente autorità ecclesiastica."}},{"canon":809,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentiae curent ut habeantur, si fieri possit et expediat, studiorum universitates aut saltem facultates, in ipsarum territorio apte distributae, in quibus variae disciplinae, servata quidem earum scientifica autonomia, investigentur et tradantur doctrinae catholicae ratione habita.","en":"If it is possible and expedient, conferences of bishops are to take care that there are universities or at least faculties suitably spread through their territory, in which the various disciplines are studied and taught, with their academic autonomy preserved and in light of Catholic doctrine.","fr":"Les conférences des Évêques veilleront à ce qu'il y ait, si cela est possible et opportun, des universités ou au moins des facultés convenablement réparties sur leur territoire, où l'on approfondira et enseignera les diverses disciplines en respectant toutefois leur autonomie scientifique compte tenu de la doctrine catholique.","it":"Le Conferenze Episcopali curino che ci siano, se possibile e conveniente, università di studi o almeno facoltà, distribuite in modo appropriato nel loro territorio, nelle quali le diverse discipline, salvaguardata senza dubbio la loro autonomia scientifica, siano studiate e insegnate, tenuto conto della dottrina cattolica."}},{"canon":810,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Auctoritati iuxta statuta competenti officium est providendi ut in universitatibus catholicis nominentur docentes qui praeterquam idoneitate scientifica et paedagogica, doctrinae integritate et vitae probitate praestent utque, deficientibus his requisitis, servato modo procedendi in statutis definito, a munere removeantur.\n§2. Episcoporum conferentiae et Episcopi dioecesani, quorum interest, officium habent et ius invigilandi, ut in iisdem universitatibus principia doctrinae catholicae fideliter servantur.","en":"§1. The authority competent according to the statutes has the duty to make provision so that teachers are appointed in Catholic universities who besides their scientific and pedagogical qualifications are outstanding in integrity of doctrine and probity of life and that they are removed from their function when they lack these requirements; the manner of proceeding defined in the statutes is to be observed.\n§2. The conferences of bishops and diocesan bishops concerned have the duty and right of being watchful so that the principles of Catholic doctrine are observed faithfully in these same universities.","fr":"§ 1. L'autorité compétente selon les statuts a le devoir de veiller à ce que soient nommés dans les universités catholiques des enseignants qui, outre leur capacité scientifique et pédagogique, se distinguent par l'intégrité de la doctrine et la probité de leur vie, et à ce qu'ils soient écartés de leur charge si ces conditions viennent à manquer, en respectant la procédure définie par les statuts.\n§ 2. Les conférences des Évêques et les Évêques diocésains concernés ont le devoir et le droit de veiller à ce que dans ces universités les principes de la doctrine catholique soient fidèlement gardés.","it":"§1. È dovere dell'autorità competente secondo gli statuti provvedere che nelle università cattoliche siano nominati docenti i quali, oltre che per l'idoneità scientifica e pedagogica, eccellano per integrità di dottrina e per probità di vita, e che, mancando tali requisiti, osservato il modo di procedere definito dagli statuti, siano rimossi dall'incarico.\n§2. Le Conferenze Episcopali e i Vescovi diocesani interessati hanno il dovere e il diritto di vigilare, che nelle medesime università siano osservati fedelmente i princìpi della dottrina cattolica."}},{"canon":811,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Curet auctoritas ecclesiastica competens ut in universitatibus catholicis erigatur facultas aut institutum aut saltem cathedra theologiae, in qua lectiones laicis quoque studentibus tradantur.\n§2. In singulis universitatibus catholicis lectiones habeantur, inquibus eae praecipue\ntractentur quaestiones theologicae, quae cum disciplinis earundem facultatum sunt conexae.","en":"§1. The competent ecclesiastical authority is to take care that in Catholic universities a faculty or institute or at least a chair of theology is erected in which classes are also given for lay students.\n§2. In individual Catholic universities, there are to be classes which especially treat those theological questions which are connected to the disciplines of their faculties.","fr":"§ 1. L'autorité ecclésiastique compétente veillera à ce que soit érigée dans les universités catholiques une faculté ou un institut ou au moins une chaire de théologie, qui donnera aussi des cours aux étudiants laïcs.\n§ 2. Dans chaque université catholique, il y aura des cours où seront surtout traitées les questions théologiques connexes aux disciplines enseignées dans ces facultés.","it":"§1. L'autorità ecclesiastica competente curi che nelle università cattoliche sia eretta la facoltà o l'istituto o almeno la cattedra di teologia, in cui vengano impartite lezioni anche agli studenti laici.\n§2. Nelle singole università cattoliche si tengano lezioni, nelle quali si trattino precipuamente le questioni teologiche connesse con le discipline delle medesime facoltà."}},{"canon":812,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Qui in studiorum superiorum institutis quibuslibet disciplinas tradunt theologicas, auctoritatis ecclesiasticae competentis mandatum habeant oportet.","en":"Those who teach theological disciplines in any institutes of higher studies whatsoever must have a mandate from the competent ecclesiastical authority.","fr":"Les personnes qui enseignent les disciplines théologiques en tout institut d'études supérieures doivent avoir un mandat de l'autorité ecclésiastique compétente.","it":"Coloro che in qualunque istituto di studi superiori insegnano discipline teologiche, devono avere il mandato della competente autorità ecclesiastica."}},{"canon":813,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus impensam habeat curam pastoralem studentium, etiam per paroeciae erectione, vel saltem per sacerdotes ad hoc stabiliter deputatos, et provideat ut apud universitates, etiam catholicas, centra habeantur universitaria catholica, quae iuventuti adiutorio sint, praesertim spirituali.","en":"The diocesan bishop is to have earnest pastoral care for students, even by erecting a parish or at least by designating priests stably for this, and is to make provision that at universities, even non-Catholic ones, there are Catholic university centers which give assistance, especially spiritual assistance, to youth.","fr":"L'Évêque diocésain aura une vive sollicitude pastorale pour les étudiants, même en érigeant une paroisse ou du moins en affectant des prêtres de façon stable pour cette tâche, et il veillera à ce qu'auprès des universités même non catholiques, il y ait des centres universitaires catholiques qui offrent à la jeunesse une aide surtout spirituelle.","it":"Il Vescovo diocesano abbia una intensa cura pastorale degli studenti, anche erigendo una parrocchia, o almeno per mezzo di sacerdoti a ciò stabilmente deputati, e provveda che presso le università, anche non cattoliche, ci siano centri universitari cattolici, che offrano un aiuto soprattutto spirituale alla gioventù."}},{"canon":814,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Quae de universitatibus statuuntur praescripta, pari ratione applicantur aliis studiorum superiorum institutis.\nCAPUT III\nDE UNIVERSITATIBUS\nET FACULTATIBUS ECCLESIASTICIS","en":"The prescripts established for universities apply equally to other institutes of higher learning.\nCHAPTER III.\nECCLESIASTICAL UNIVERSITIES AND FACULTIES","fr":"Les dispositions établies pour les universités valent au même titre pour les autres instituts d'études supérieures.","it":"Le disposizioni, date per le università, si applicano a pari ragione agli altri istituti di studi superiori."}},{"canon":815,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Ecclesiae, vi muneris sui veritatem revelatam nuntiandi, propriae sunt universitates vel facultates ecclesiasticae ad disciplinas sacras vel cum sacris conexas pervestigandas, atque studentes in iisdem disciplinis scientifice instituendos.","en":"Ecclesiastical universities or faculties, which are to investigate the sacred disciplines or those connected to the sacred and to instruct students scientifically in the same disciplines, are proper to the Church by virtue of its function to announce the revealed truth.","fr":"L'Église a, en vertu de sa mission d'annoncer la vérité révélée, ses propres universités et facultés ecclésiastiques pour approfondir les disciplines sacrées ou celles qui leur sont connexes, et pour former scientifiquement les étudiants dans ces mêmes disciplines.","it":"La Chiesa, in forza della sua funzione di annunciare la verità rivelata, ha proprie università o facoltà ecclesiastiche per l'investigazione delle discipline sacre o connesse con le sacre, e per istruire scientificamente gli studenti nelle medesime discipline."}},{"canon":816,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Universitates et facultates ecclesiasticae constitui tantum possunt erectione ab Apostolica Sede facta aut approbatione ab eadem concessa; eidem competit etiam earundem superius moderamen.\n§2. Singulae universitates et facultates ecclesiae sua habere debent statuta et studiorum rationem ab Apostolica Sede approbata.","en":"§1. Ecclesiastical universities and faculties can be established only through erection by the Apostolic See or with its approval; their higher direction also pertains to it.\n§2. Individual ecclesiastical universities and faculties must have their own statutes and plan of studies approved by the Apostolic See.","fr":"§ 1. Les universités et les facultés ecclésiastiques ne peuvent être constituées que si elles sont érigées par le Siège Apostolique ou approuvées par lui; leur haute direction appartient aussi à ce même Siège.\n§ 2. Chaque université et faculté ecclésiastique doit avoir ses statuts et son programme d'études approuvés par le Siège Apostolique.","it":"§1. Le università e le facoltà ecclesiastiche possono essere costituite soltanto se erette dalla Sede Apostolica o da questa approvate; ad essa compete pure la loro superiore direzione.\n§2. Le singole università e facoltà ecclesiastiche devono avere i propri statuti e il piano degli studi approvati dalla Sede Apostolica."}},{"canon":817,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Gradus academicos, qui effectus canonicos in Ecclesia habeant, nulla universitas vel facultas conferre valet, quae non sit ab Apostolica Sede erecta vel approbata.","en":"No university or faculty which has not been erected or approved by the Apostolic See is able to confer academic degrees which have canonical effects in the Church.","fr":"Aucune université ou faculté ne peut conférer les grades académiques qui aient effet canonique dans l'Église si elle n'a été érigée ou approuvée par le Siège Apostolique.","it":"Nessuna università o facoltà, che non sia stata eretta o approvata dalla Sede Apostolica, può validamente conferire gradi accademici con effetti canonici nella Chiesa."}},{"canon":818,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Quae de universitatibus catholicis in cann. 810, 812 et 813 statuuntur praescripta, de universitatibus facultatibusque ecclesiasticis quoque valent.","en":"The prescripts established for Catholic universities in cann. 810, 812, and 813 are also valid for ecclesiastical universities and faculties.","fr":"Les dispositions portées pour les universités catholiques aux cann. 810, 812 et 813, valent aussi pour les universités et les facultés ecclésiastiques.","it":"Le disposizioni date per le università cattoliche nei\ncann. 810\n,\n812\ne\n813\n, hanno valore anche per le università e facoltà ecclesiastiche."}},{"canon":819,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Quatenus dioecesis aut instituti religiosi immo vel ipsius Ecclesiae universae bonum id requirat, debent Episcopi dioecesani aut institutorum Superiores competentes ad universitates vel facultates ecclesiasticas mittere iuvenes et clericos et sodales indole, virtute et ingenio praestantes.","en":"To the extent that the good of a diocese, a religious institute, or even the universal Church itself requires it, diocesan bishops or the competent superiors of the institutes must send to ecclesiastical universities or faculties youth, clerics, and members, who are outstanding in character, virtue, and talent.","fr":"Dans la mesure où le requiert le bien du diocèse ou de l'institut religieux, ou plus encore le bien de l'Église tout entière, les Évêques diocésains ou les Supérieurs compétents des instituts doivent envoyer aux universités ou facultés ecclésiastiques des jeunes gens, clercs et membres des instituts, qui se distinguent par leur caractère, leur vertu et leur talent.","it":"Nella misura in cui lo richieda il bene della diocesi o dell'istituto religioso o anzi della stessa Chiesa universale, i Vescovi diocesani o i Superiori competenti degli istituti devono inviare alle università o facoltà ecclesiastiche giovani, chierici e religiosi, che si segnalino per indole, virtù e ingegno."}},{"canon":820,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Curent universitatum et facultatum ecclesiasticarum Moderatores ac professores ut variae universitatis facultates mutuam sibi, prout obiectum siverit, praestent operam, utque inter propriam universitatem vel facultatem et alias universitates et facultates, etiam non ecclesiasticas, mutua habeatur cooperatio, qua nempe eaedem coniuncta opera, conventibus, investigationibus scientificis coordinatis aliisque mediis, ad maius scientiarum incrementum conspirent.","en":"The moderators and professors of ecclesiastical universities and faculties are to take care that the various faculties of the university oVer mutual assistance as their subject matter allows and that there is mutual cooperation between their own university or faculty and other universities and faculties, even non-ecclesiastical ones, by which they work together for the greater advance of knowledge through common eVort, meetings, coordinated scientific research, and other means.","fr":"Les Modérateurs et les enseignants des universités et facultés ecclésiastiques veilleront à ce que les diverses facultés de l'université collaborent dans la mesure où la matière le permet; ils veilleront aussi à ce qu'entre leur propre université ou faculté et les autres universités et facultés même non ecclésiastiques existe une coopération mutuelle grâce à laquelle, par une action concertée, elles travaillent ensemble par des rencontres, des recherches scientifiques coordonnées et d'autres moyens, au plus grand progrès des sciences.","it":"I Moderatori e i professori delle università e facoltà ecclesiastiche procurino che le diverse facoltà dell'università collaborino vicendevolmente, per quanto l'oggetto lo consente, e che tra la propria università o facoltà e le altre università o facoltà, anche non ecclesiastiche, ci sia mutua cooperazione, con la quale cioè le medesime con azione congiunta operino concordemente ad un maggior incremento della scienza, per mezzo di convegni, investigazioni scientifiche coordinate e altri sussidi."}},{"canon":821,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Provideant Episcoporum conferentia atque Episcopus dioecesanus ut, ubi fieri possit, condantur instituta superiora scientiarum religiosarum, in quibus nempe edoceantur disciplinae theologicae aliaeque quae ad culturam christianam pertineant.\n\nDE INSTRUMENTIS COMMUNICATIONIS SOCIALIS\nET IN SPECIE DE LIBRIS","en":"The conference of bishops and the diocesan bishop are to make provision so that where possible, higher institutes of the religious sciences are established, namely, those which teach the theological disciplines and other disciplines which pertain to Christian culture.","fr":"La conférence des Évêques et l'Évêque diocésain veilleront à ce que, là où cela est possible, soient fondés des instituts supérieurs de sciences religieuses où seront enseignées les disciplines théologiques et les autres disciplines qui touchent à la culture chrétienne.","it":"La Conferenza Episcopale e il Vescovo diocesano provvedano che, dove è possibile, siano fondati istituti superiori di scienze religiose, nei quali cioè vengano insegnate le discipline teologiche e le altre che concernono la cultura cristiana."}},{"canon":822,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ecclesiae pastores, in suo munere explendo iure Ecclesiae proprio utentes, instrumenta communicationis socialis adhibere satagant.\n§ 2. Iisdem pastoribus curae sit fideles edocere se officio teneri cooperandi ut instrumentorum communicationis socialis usus humano christianoque spiritu vivificetur.\n§ 3. Omnes christifideles, ii praesertim qui quoquo modo in eorundem instrumentorum ordinatione aut usu partem habent, solliciti sint operam adiutricem actioni pastorali praestare, ita ut Ecclesia etiam his instrumentis munus suum efficaciter exerceat.","en":"§1. The pastors of the Church, using a right proper to the Church in fulfilling their function, are to endeavor to make use of the instruments of social communication.\n§2. These same pastors are to take care to teach the faithful that they are bound by the duty of cooperating so that a human and Christian spirit enlivens the use of instruments of social communication.\n§3. All the Christian faithful, especially those who in any way have a role in the regulation or use of the same instruments, are to be concerned to offer assistance in pastoral action so that the Church exercises its function effectively through these instruments.","fr":"§ 1. Les pasteurs de l'Église, qui dans l'accomplissement de leur charge exercent un droit propre à l'Église, s'efforceront d'utiliser les moyens de communication sociale.\n§ 2. Ces mêmes pasteurs veilleront à instruire les fidèles de leur devoir de travailler à ce que l'utilisation des moyens de communication sociale soit animée d'un esprit humain et chrétien.\n§ 3. Tous les fidèles, surtout ceux qui ont part de quelque façon à l'organisation ou à l'utilisation de ces moyens, auront le souci d'apporter leur concours à l'activité pastorale, de telle sorte que l'Église exerce efficacement sa charge en les utilisant aussi.","it":"§1. I pastori della Chiesa, valendosi del diritto proprio della Chiesa nell'adempimento del loro incarico, cerchino di utilizzare gli strumenti di comunicazione sociale.\n§2. Sia cura dei medesimi pastori istruire i fedeli del dovere che hanno di cooperare perché l'uso degli strumenti di comunicazione sociale sia vivificato da spirito umano e cristiano.\n§3. Tutti i fedeli, quelli soprattutto che in qualche modo hanno parte nell'uso e nell'organizzazione dei medesimi strumenti, siano solleciti nel prestare la loro cooperazione alle attività pastorali, in modo tale che la Chiesa anche con tali strumenti possa esercitare efficacemente la sua funzione."}},{"canon":823,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ut veritatum fidei morumque integritas servetur, officum et ius est Ecclesiae pastoribus invigilandi, ne scriptis aut usu instrumentorum communicationis socialis christifidelium fidei aut moribus detrimentum afferatur; item exigendi, ut quae fidem moresve tangant a christifidelibus edenda suo iudicio subiciantur; necnon reprobandi scripta quae rectae fidei aut bonis moribus noceant.\n§2. Officium et ius, de quibus in § 1, competunt Episcopis, tum singulis tum in conciliis particularibus vel Episcoporum conferentiis adunatis quoad christifideles suae curae commissos, supremae autem Ecclesiae auctoritati quoad universum Dei populum.","en":"§1. In order to preserve the integrity of the truths of faith and morals, the pastors of the Church have the duty and right to be watchful so that no harm is done to the faith or morals of the Christian faithful through writings or the use of instruments of social communication. They also have the duty and right to demand that writings to be published by the Christian faithful which touch upon faith or morals be submitted to their judgment and have the duty and right to condemn writings which harm correct faith or good morals.\n§2. Bishops, individually or gathered in particular councils or conferences of bishops, have the duty and right mentioned in §1 with regard to the Christian faithful entrusted to their care; the supreme authority of the Church, however, has this duty and right with regard to the entire people of God.","fr":"§ 1. Pour préserver l'intégrité de la foi et des mœurs, les pasteurs de l'Église ont le devoir et le droit de veiller à ce qu'il ne soit pas porté de dommage à la foi ou aux mœurs des fidèles par des écrits ou par l'usage des moyens de communication sociale, d'exiger aussi que les écrits touchant à la foi ou aux mœurs, que les fidèles se proposent de publier, soient soumis à leur jugement, et même de réprouver les écrits qui nuisent à la foi droite ou aux bonnes mœurs.\n§ 2. Le devoir et le droit dont il s'agit au § 1 reviennent aux Évêques tant pris séparément que réunis en conciles particuliers ou en conférences des Évêques, à l'égard des fidèles confiés à leurs soins; mais ils reviennent à l'autorité suprême de l'Église à l'égard du peuple de Dieu tout entier.","it":"§1. Perché sia conservata l'integrità della verità della fede e dei costumi, i pastori della Chiesa hanno il dovere e il diritto di vigilare che non si arrechi danno alla fede e ai costumi dei fedeli con gli scritti o con l'uso degli strumenti di comunicazione sociale; parimenti di esigere che vengano sottoposti al proprio giudizio prima della pubblicazione gli scritti dei fedeli che toccano la fede o i costumi; e altresì di riprovare gli scritti che portino danno alla retta fede o ai buoni costumi.\n§2. Il dovere e il diritto, di cui nel §1, competono ai Vescovi, sia singolarmente sia riuniti nei concili particolari o nelle Conferenze Episcopali nei riguardi dei fedeli alla loro cura affidati, d'altro lato competono alla suprema autorità della Chiesa nei riguardi di tutto il popolo di Dio."}},{"canon":824,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Nisi aliud statuatur, loci Ordinarius, cuius licentia aut approbatio ad libros edendos iuxta canones huius tituli est petenda, est loci Ordinarius proprius auctoris aut Ordinarius loci in quo libri publici iuris fient.\n§2. Quae in canonibus huius tituli statuuntur de libris, quibuslibet scriptis divulgationi publicae destinatis applicanda sunt, nisi aliud constet.","en":"§1. Unless it is established otherwise, the local ordinary whose permission or approval to publish books must be sought according to the canons of this title is the proper local ordinary of the author or the ordinary of the place where the books are published.\n§2. Those things established regarding books in the canons of this title must be applied to any writings whatsoever which are destined for public distribution, unless it is otherwise evident.","fr":"§ 1. Sauf disposition autre, l'Ordinaire du lieu auquel il faut demander l'autorisation ou l'approbation pour éditer des livres conformément aux canons de ce titre, est le propre Ordinaire du lieu de l'auteur ou l'Ordinaire du lieu où les livres seront édités.\n§ 2. Les dispositions édictées par les canons de ce titre au sujet des livres s'appliquent à tout écrit destiné à la publication, sauf s'il est avéré qu'il en va autrement.","it":"§1. Se non è stabilito altrimenti, l'Ordinario del luogo, la cui licenza o approvazione per la pubblicazione dei libri va richiesta secondo i canoni del presente titolo, è l'Ordinario del luogo proprio dell'autore oppure l'Ordinario del luogo nel quale il libro viene effettivamente edito.\n§2. Ciò che viene stabilito nei canoni di questo titolo sui libri, si deve applicare a qualunque scritto destinato alla pubblica divulgazione, se non consti altro."}},{"canon":825,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Libri sacrarum Scripturarum edi non possunt nisi ab Apostolica Sede aut ab Episcoporum conferentia approbati sint; itemque ut eorundem versiones in linguam vernaculam edi possint, requiritur ut ab eadem auctoritate sint approbatae atque insimul necessariis et sufficientibus explicationibus sint instructae.\n§2. Versiones sacrarum Scripturarum convenientibus explicationibus instructas, communi etiam cum fratribus seiunctis opera, parare atque edere possunt christifideles catholici de licentia Episcoporum conferentiae.","en":"§1. Books of the sacred scriptures cannot be published unless the Apostolic See or the conference of bishops has approved them. For the publication of their translations into the vernacular, it is also required that they be approved by the same authority and provided with necessary and sufficient annotations.\n§2. With the permission of the conference of bishops, Catholic members of the Christian faithful in collaboration with separated brothers and sisters can prepare and publish translations of the sacred scriptures provided with appropriate annotations.","fr":"§ 1. Les livres des Saintes Écritures ne peuvent être publiés sans l'approbation du Siège Apostolique ou de la conférence des Évêques; de même, pour en publier des traductions en langue vernaculaire, il est requis qu'elles soient approuvées par la même autorité et qu'en même temps elles soient munies des explications nécessaires et suffisantes.\n§ 2. Les fidèles catholiques peuvent, avec l'autorisation de la conférence des Évêques, préparer et éditer, même avec le concours de frères séparés, des traductions des Saintes Écritures munies d'explications convenables.","it":"§1. I libri delle sacre Scritture non possono essere pubblicati senza essere stati approvati dalla Sede Apostolica o dalla Conferenza Episcopale; e parimenti perché le versioni delle medesime possano essere edite nelle lingue correnti, si richiede che siano state approvate dalla stessa autorità e contemporaneamente siano corredate da sufficienti spiegazioni.\n§2. I fedeli cattolici, su licenza della Conferenza Episcopale, possono preparare e pubblicare le versioni delle sacre Scritture corredate da convenienti spiegazioni, in collaborazione anche con i fratelli separati."}},{"canon":826,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Ad libros liturgicos quod attinet, serventur praescripta","en":"§1. The prescripts of","fr":"§ 1. En ce qui concerne les livres liturgiques, les dispositions du","it":"§1. Per ciò che attiene ai libri liturgici, si osservino le disposizioni del"}},{"canon":827,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Catechismi necnon alia scripta ad institutionem catecheticam pertinentia eorumve versiones, ut edantur, approbatione egent loci Ordinarii, firmo praescripto","en":"§1. To be published, catechisms and other writings pertaining to catechetical instruction or their translations require the approval of the local ordinary, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Pour éditer des catéchismes, ou d'autres écrits touchant à l'enseignement catéchétique, ou des traductions de ceux-ci, il faut l'approbation de l'Ordinaire du lieu, restant sauves les dispositions du","it":"§1. I catechismi come pure gli altri scritti pertinenti all'istruzione catechetica o le loro versioni, per essere pubblicati, devono avere l'approvazione dell'Ordinario del luogo, fermo restando il disposto del"}},{"canon":828,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Collectiones decretorum aut actorum ab aliqua auctoritate ecclesiastica editas, iterum edere non licet, nisi impetrata prius eiusdem auctoritatis licentia et servatis condicionibus ab eadem praescriptis.","en":"It is not permitted to reprint collections of decrees or acts published by some ecclesiastical authority unless the prior permission of the same authority has been obtained and the conditions prescribed by it have been observed.","fr":"Il n'est pas permis de rééditer des collections de décrets ou d'actes éditées par l'autorité ecclésiastique à moins que la permission n'en ait été obtenue préalablement et que ne soient observées les conditions posées par cette même autorité.","it":"Non è lecito pubblicare di nuovo le collezioni dei decreti o degli atti editi da una autorità ecclesiastica, senza aver richiesto precedentemente la licenza della medesima autorità e osservate le condizioni da essa imposte."}},{"canon":829,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Approbatio vel licentia alicuius operis edendi pro textu originali valet, non vero pro eiusdem novis editionibus vel translationibus.","en":"The approval or permission to publish some work is valid for the original text but not for new editions or translations of the same.","fr":"L'approbation ou la permission d'éditer un ouvrage vaut pour le texte original, mais non pour de nouvelles éditions ou des traductions.","it":"L'approvazione o la licenza di pubblicare un'opera ha valore per il testo originale, non però per le sue nuove edizioni o traduzioni."}},{"canon":830,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. Integro manente iure uniuscuiusque loci Ordinarii committendi personis sibi probatis iudicium de libris, ab Episcoporum conferentia confici potest elenchus censorum, scientia, recta doctrina et prudentia praestantium, qui curiis dioecesanis praesto sint, aut constitui etiam potest commissio censorum, quam loci Ordinarii consulere possint.\n§ 2. Censor, in suo obeundo officio, omni personarum acceptatione seposita, prae oculis tantummodo habeat Ecclesiae de fide et moribus doctrinam, uti a magisterio ecclesiastico proponitur.\n§ 3. Censor sententiam suam scripto dare debet; quae si faverit, Ordinarius pro suo prudenti iudicio licentiam concedat ut editio fiat, expresso suo nomine necnon tempore ac loco concessae licentiae; quod si eam non concedat, rationes denegationis cum operis scriptore Ordinarius communicet.","en":"§1. The conference of bishops can compile a list of censors outstanding in knowledge, correct doctrine, and prudence to be available to diocesan curias or can also establish a commission of censors which local ordinaries can consult; the right of each local ordinary to entrust judgment regarding books to persons he approves, however, remains intact.\n§2. In fulfilling this office, laying aside any favoritism, the censor is to consider only the doctrine of the Church concerning faith and morals as it is proposed by the ecclesiastical magisterium.\n§3. A censor must give his or her opinion in writing; if it is favorable, the ordinary, according to his own prudent judgment, is to grant permission for publication to take place, with his name and the time and place of the permission granted expressed. If he does not grant permission, the ordinary is to communicate the reasons for the denial to the author of the work.","fr":"§ 1. Demeurant entier le droit de chaque Ordinaire du lieu de confier le jugement sur les livres à des personnes approuvées par lui, la conférence des Évêques peut dresser une liste de censeurs remarquables par leur science, la rectitude de leur doctrine et leur prudence, qui soient à la disposition des curies diocésaines, ou même constituer une commission de censeurs que les Ordinaires des lieux puissent consulter.\n§ 2. Dans l'accomplissement de son office, le censeur, écartant toute acception de personne, aura seulement en vue la doctrine de l'Église sur la foi et les mœurs telle qu'elle est présentée par le magistère ecclésiastique.\n§ 3. Le censeur doit donner son opinion par écrit; si elle est favorable, l'Ordinaire accordera la permission d'éditer, selon son jugement prudent, en mentionnant son nom ainsi que la date et le lieu où la permission a été donnée; s'il ne l'accorde pas, l'Ordinaire indiquera à l'auteur les raisons de son refus.","it":"§1. Rimanendo intatto il diritto di ciascun Ordinario del luogo di affidare a persone per lui sicure il giudizio sui libri, può essere redatto dalla Conferenza Episcopale un elenco di censori, eminenti per scienza, retta dottrina e prudenza, che siano a disposizione delle curie diocesane, oppure può essere costituita una commissione di censori, che gli Ordinari locali possano consultare.\n§2. Il censore, nell'attendere al suo ufficio, messa da parte ogni preferenza personale, tenga presente solamente la dottrina della Chiesa sulla fede e sui costumi, quale è proposta dal magistero ecclesiastico.\n§3. Il censore deve dare il suo parere per scritto; se sarà risultato favorevole, l'Ordinario secondo il suo prudente giudizio conceda la licenza di procedere alla pubblicazione, espresso il proprio nome e altresì il tempo e il luogo della concessione; che se non la conceda, l'Ordinario comunichi le motivazioni del diniego allo scrittore dell'opera."}},{"canon":831,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"§ 1. In diariis, libellis aut foliis periodicis quae religionem catholicam aut bonos mores manifesto impetere solent, ne quidpiam conscribant christifideles, nisi iusta et rationabili de causa; clerici autem et institutorum religiosorum sodales, tantummodo de licentia loci Ordinarii.\n§ 2. Episcoporum conferentiae est normas statuere de requisitis ut clericis atque sodalibus institutorum religiosorum partem habere liceat in tractandis via radiophonica aut televisifica quaestionibus, quae ad doctrinam catholicam aut mores attineant.","en":"§1. Except for a just and reasonable cause, the Christian faithful are not to write anything for newspapers, magazines, or periodicals which are accustomed to attack openly the Catholic religion or good morals; clerics and members of religious institutes, however, are to do so only with the permission of the local ordinary.\n§2. It is for the conference of bishops to establish norms concerning the requirements for clerics and members of religious institutes to take part on radio or television in dealing with questions of Catholic doctrine or morals.","fr":"§ 1. Les fidèles n'écriront rien dans les journaux, brochures ou revues périodiques qui ont coutume d'attaquer ouvertement la religion catholique ou les bonnes mœurs, sauf pour une cause juste et raisonnable; mais les clercs et les membres des instituts religieux ne le feront qu'avec la permission de l'Ordinaire du lieu.\n§ 2. Il appartient à la conférence des Évêques d'établir des règles sur les conditions requises pour qu'il soit permis aux clercs et aux membres des instituts religieux de prendre part à des émissions radiophoniques ou télévisées où l'on traite de questions touchant à la doctrine catholique ou aux mœurs.","it":"§1. Sui giornali, opuscoli o riviste periodiche che sono soliti attaccare apertamente la religione cattolica o i buoni costumi, i fedeli non scrivano nulla, se non per causa giusta e ragionevole; i chierici poi e i membri degli istituti religiosi, solamente su licenza dell'Ordinario del luogo.\n§2. Spetta alla Conferenza Episcopale stabilire norme sui requisiti perché ai chierici e ai membri degli istituti religiosi sia lecito partecipare a trasmissioni radiofoniche o televisive che trattino questioni attinenti la dottrina cattolica o la morale."}},{"canon":832,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Institutorum religiosorum sodales ut scripta quaestiones religionis morumve tractantia edere possint, licentia quoque egent sui Superioris maioris ad normam constitutionum.\n\nDE FIDEI PROFESSIONE","en":"Members of religious institutes also need permission of their major superior according to the norm of the constitutions in order to publish writings dealing with questions of religion or morals.\n\nTHE PROFESSION OF FAITH (","fr":"Les membres des instituts religieux, pour pouvoir publier des écrits traitant de questions religieuses ou morales, ont besoin aussi de la permission de leur Supérieur majeur selon les constitutions.","it":"I membri degli istituti religiosi, per poter pubblicare scritti che trattano questioni di religione o di costumi, necessitano anche della licenza del proprio Superiore maggiore a norma delle costituzioni."}},{"canon":833,"book":"Book III · Teaching Office","texts":{"la":"Obligatione emittendi personaliter professionem fidei, secundum formulam a Sede Apostolica probatam, tenetur:\n1° coram praeside eiusve delegato, omnes qui Concilio Oecumenico vel particulari, synodo Episcoporum atque synodo dioecesana intersunt cum voto sive deliberativo sive consultivo; praeses autem coram Concilio aut synodo;\n2° promoti ad cardinalitiam dignitatem iuxta sacri Collegii statuta;\n3° coram delegato ab Apostolica Sede, omnes promoti ad episcopatum, itemque qui Episcopo dioecesano aequiparantur;\n4° coram collegio consultorum, Administrator dioecesanus;\n5° coram Episcopo dioecesano eiusve delegato, Vicarii generales et Vicarii episcopales necnon Vicarii iudiciales;\n6° coram loci Ordinario eiusve delegato, parochi, rector, magistri theologiae et phiosophiae in seminariis, initio suscepti muneris; promovendi ad ordinem diaconatus;\n7° coram Magno Cancellario eoque deficiente coram Ordinario loci eorumve delegatis, rector universitatis ecclesiasticae vel catholicae, initio suscepti muneris; coram rectore, si sit sacerdos, vel coram loci Ordinario eorumve delegatis, docentes qui disciplinas ad fidem vel mores pertinentes in quibusvis universitatibus tradunt, initio suscepti muneris;\n8° Superiores in institutis religiosis et societatibus vitae apostolicae clericalibus, ad normam constitutionum.","en":", n. 4.","fr":", § 4.","it":"All'obbligo di emettere personalmente la professione di fede, secondo la formula approvata dalla Sede Apostolica, sono tenuti:\n1) alla presenza del presidente o di un suo delegato, tutti quelli che partecipano al Concilio Ecumenico o particolare, al sinodo dei Vescovi e al sinodo diocesano con voto sia deliberativo sia consultivo; il presidente poi alla presenza del Concilio o del sinodo;\n2) i promossi alla dignità cardinalizia secondo gli statuti del sacro Collegio;\n3) alla presenza del delegato della Sede Apostolica, tutti i promossi all'episcopato, e parimenti quelli che sono equiparati al Vescovo diocesano;\n4)\nalla presenza del collegio dei consultori, l'Amministratore diocesano;\n5) alla presenza del Vescovo diocesano o di un suo delegato, i Vicari generali e i Vicari episcopali come pure i Vicario giudiziali;\n6) alla presenza dell'Ordinario del luogo o di un suo delegato, i parroci, il rettore e gli insegnanti di teologia e filosofia nei seminari, all'inizio dell'assunzione dell'incarico; quelli che devono essere promossi all'ordine del diaconato;\n7) alla presenza del Gran Cancelliere o, in sua assenza, alla presenza dell'Ordinario del luogo o dei loro delegati, il rettore dell'università ecclesiastica o cattolica, all'inizio dell'assunzione dell'incarico; alla presenza del rettore, se sacerdote, o alla presenza dell'Ordinario del luogo o dei loro delegati, i docenti che insegnano in qualsiasi università discipline pertinenti alla fede e ai costumi, all'inizio dell'assunzione dell'incarico;\n8) i Superiori negli istituti religiosi e nelle società di vita apostolica clericali, a norma delle costituzioni."}},{"canon":834,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Munus sanctificandi Ecclesia peculiari modo adimplet per sacram liturgiam, quae quidem habetur ut Iesu Christi muneris sacerdotalis exercitatio, in qua hominum sanctificatio per signa sensibilia significatur ac modo singulis proprio efficitur, atque a mystico Iesu Christi Corpore, Capite nempe et membris, integer cultus Dei publicus exercetur.\n§ 2. Huiusmodi cultus tunc habetur, cum defertur nomine Ecclesiae a personis legitime deputatis et per actus ab Ecclesiae auctoritate probatos.","en":"§1. The Church fulfills its sanctifying function in a particular way through the sacred liturgy, which is an exercise of the priestly function of Jesus Christ. In the sacred liturgy the sanctification of humanity is signified through sensible signs and effected in a manner proper to each sign. In the sacred liturgy, the whole public worship of God is carried out by the Head and members of the mystical Body of Jesus Christ.\n§2. Such worship takes place when it is carried out in the name of the Church by persons legitimately designated and through acts approved by the authority of the Church.","fr":"§ 1. L'Église remplit sa fonction de sanctification d'une manière particulière par la sainte liturgie qui, en vérité, est considérée comme l'exercice de la fonction sacerdotale de Jésus Christ; la sanctification des hommes y est signifiée par des signes sensibles et réalisée selon le mode propre à chacun d'eux, et le culte public intégral de Dieu y est célébré par le Corps mystique de Jésus Christ, Tête et membres.\n§ 2. Ce culte est rendu quand il est offert au nom de l'Église par les personnes légitimement députées, et par les actes approuvés par l'autorité de l'Église.","it":"§1. La Chiesa adempie la funzione di santificare in modo peculiare mediante la sacra liturgia, che è ritenuta come l'esercizio della funzione sacerdotale di Gesù Cristo; in essa per mezzo di segni sensibili viene significata e realizzata, in modo proprio a ciascuno, la santificazione degli uomini e viene esercitato dal Corpo mistico di Gesù Cristo, cioè dal Capo e dalle membra, il culto di Dio pubblico integrale.\n§2. Tale culto allora si realizza quando viene offerto in nome della Chiesa da persone legittimamente incaricate e mediante atti approvati dall'autorità della Chiesa."}},{"canon":835,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Munus sanctificandi exercent imprimis Episcopi, qui sunt magni sacerdotes, mysteriorum Dei praecipui dispensatores atque totius vitae liturgicae in Ecclesia sibi commissa moderatores, promotores atque custodes.\n§ 2. Illud quoque exercent presbyteri, qui nempe, et ipsi Christi sacerdotii participes, ut eius ministri sub Episcopi auctoritate, ad cultum divinum celebrandum et populum sanctificandum consecrantur.\n§ 3. Diaconi in cultu divino celebrando partem habent, ad normam iuris praescriptorum.\n§ 4. In munere sanctificandi propriam sibi partem habent ceteri quoque christifideles actuose liturgicas celebrationes, eucharisticam praesertim, suo modo participando; peculiari modo idem munus participant parentes vitam coniugalem spiritu christiano ducendo et educationem christianam filiorum procurando.","en":"§1. The bishops in the first place exercise the sanctifying function; they are the high priests, the principal dispensers of the mysteries of God, and the directors, promoters, and guardians of the entire liturgical life in the church entrusted to them.\n§2. Presbyters also exercise this function; sharing in the priesthood of Christ and as his ministers under the authority of the bishop, they are consecrated to celebrate divine worship and to sanctify the people.\n§3. Deacons have a part in the celebration of divine worship according to the norm of the prescripts of the law.\n§4. The other members of the Christian faithful also have their own part in the function of sanctifying by participating actively in their own way in liturgical celebrations, especially the Eucharist. Parents share in a particular way in this function by leading a conjugal life in a Christian spirit and by seeing to the Christian education of their children.","fr":"§ 1. La fonction de sanctification est exercée avant tout par les Évêques qui sont les grands prêtres, les principaux dispensateurs des mystères de Dieu et, dans l'Église qui leur est confiée, les modérateurs, les promoteurs et les gardiens de toute la vie liturgique.\n§ 2. Les prêtres aussi exercent cette fonction, car participant eux-mêmes au sacerdoce du Christ, en tant qu'ils sont ses ministres sous l'autorité de l'Évêque, ils sont ordonnés pour célébrer le culte divin et sanctifier le peuple.\n§ 3. Les diacres ont part à la célébration du culte divin selon les dispositions du droit.\n§ 4. Les autres fidèles ont aussi leur part propre à la fonction de sanctification, en participant activement, selon leur manière propre, aux célébrations liturgiques et surtout à la célébration eucharistique; les parents participent à cette même fonction de façon particulière, en vivant leur vie conjugale dans un esprit chrétien et en donnant une éducation chrétienne à leurs enfants.","it":"§1. Esercitano la funzione di santificare innanzitutto i Vescovi, che sono i grandi sacerdoti, i principali dispensatori dei misteri di Dio e i moderatori, i promotori e i custodi di tutta la vita liturgica nella Chiesa loro affidata.\n§2. Esercitano la stessa funzione i presbiteri che, partecipi essi stessi del sacerdozio di Cristo, come suoi ministri sotto l'autorità del Vescovo, sono consacrati per celebrare il culto divino e santificare il popolo.\n§3. I diaconi partecipano alla celebrazione del culto divino, a norma delle disposizioni di diritto.\n§4. Nella funzione di santificare hanno una parte loro propria anche gli altri fedeli partecipando attivamente secondo modalità proprie alle celebrazioni liturgiche, soprattutto a quella eucaristica; partecipano in modo peculiare alla stessa funzione i genitori, conducendo la vita coniugale secondo lo spirito cristiano e attendendo all'educazione cristiana dei figli."}},{"canon":836,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Cum cultus christianus, in quo sacerdotium commune christifidelium exercetur, opus sit quod a fide procedit et eadem innititur, ministri sacri eandem excitare et illustrare sedulo curent, ministerio praesertim verbi, quo fides nascitur et nutritur.","en":"Since Christian worship, in which the common priesthood of the Christian faithful is carried out, is a work which proceeds from faith and is based on it, sacred ministers are to take care to arouse and enlighten this faith diligently, especially through the ministry of the word, which gives birth to and nourishes the faith.","fr":"Comme le culte chrétien, dans lequel s'exerce le sacerdoce commun des fidèles, est une œuvre qui procède de la foi et s'appuie sur elle, les ministres sacrés veilleront à la susciter et à l'éclairer, surtout par le ministère de la parole par lequel la foi naît et se nourrit.","it":"Poiché il culto cristiano, nel quale si esercita il sacerdozio comune dei fedeli, è opera che procede dalla fede e in essa si fonda, i ministri sacri provvedano assiduamente a ravvivarla e illuminarla, soprattutto con il ministero della parola, mediante il quale la fede nasce e si nutre."}},{"canon":837,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Actiones liturgicae non sunt actiones privatae, sed celebrationes Ecclesiae ipsius, quae est \"unitatis sacramentum,\" scilicet plebs sancta sub Episcopis adunata et ordinata; quare ad universum corpus Ecclesiae pertinent illudque manifestant et afficiunt; singula vero membra ipsius attingunt diverso modo, pro diversitate ordinum, munerum et actualis participationis.\n§ 2. Actiones liturgicae, quatenus suapte natura celebrationem communem secumferant, ubi id fieri potest, cum frequentia et actuosa participatione christifidelium celebrentur.","en":"§1. Liturgical actions are not private actions but celebrations of the Church itself which is the sacrament of unity, that is, a holy people gathered and ordered under the bishops. Liturgical actions therefore belong to the whole body of the Church and manifest and affect it; they touch its individual members in different ways, however, according to the diversity of orders, functions, and actual participation.\n§2. Inasmuch as liturgical actions by their nature entail a common celebration, they are to be celebrated with the presence and active participation of the Christian faithful where possible.","fr":"§ 1. Les actions liturgiques ne sont pas des actions privées, mais des célébrations de l'Église elle-même qui est «sacrement d'unité», c'est-à-dire peuple saint, rassemblé et ordonné sous l'autorité des Évêques; c'est pourquoi elles concernent le corps de l'Église tout entier, le manifestent et le réalisent; mais elles atteignent chacun de ses membres de façon variée selon la diversité des ordres, des fonctions et de la participation effective.\n§ 2. Puisque de par leur nature même les actions liturgiques comportent une célébration communautaire, elles seront célébrées avec l'assistance et la participation active des fidèles, là où cela est possible.","it":"§1. Le azioni liturgiche non sono azioni private, ma celebrazioni della Chiesa stessa, che è «sacramento di unità», cioè popolo santo radunato e ordinato sotto la guida dei Vescovi; perciò appartengono all'intero corpo della Chiesa, lo manifestano e lo implicano; i singoli suoi membri poi vi sono coinvolti in diverso modo, secondo la diversità degli ordini, delle funzioni e dell'effettiva partecipazione.\n§2. Le azioni liturgiche, per il fatto che comportano per loro natura una celebrazione comunitaria, vengano celebrate, quando ciò è possibile, con la presenza e la partecipazione attiva dei fedeli."}},{"canon":838,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".\n§ 2. Ut iterum edantur libri liturgici necnon eorum versiones in linguam vernaculam eorumve partes, constare debet de concordantia cum editione approbata ex attestatione Ordinarii loci in quo publici iuris fiunt.\n§ 3. Libri precum pro publico vel privato fidelium usu ne edantur nisi de licentia loci Ordinarii.","en":"are to be observed concerning liturgical books.\n§2. To reprint liturgical books, their translations into the vernacular, or their parts, an attestation of the ordinary of the place where they are published must establish their agreement with the approved edition.\n§3. Books of prayers for the public or private use of the faithful are not to be published without the permission of the local ordinary.","fr":"seront observées.\n§ 2. Pour rééditer des livres liturgiques, leurs traductions en langue vernaculaire, ainsi que des parties de ces livres, leur concordance avec l'édition approuvée doit être certifiée par une attestation de l'Ordinaire du lieu où ils sont publiés.\n§ 3. Les livres de prière pour l'usage public ou privé des fidèles ne seront pas édités sans l'autorisation de l'Ordinaire du lieu.","it":".\n§2. Perché siano pubblicati di nuovo i libri liturgici o parti di essi, come pure le loro versioni nelle lingue correnti, deve risultare la concordanza con l'edizione approvata da un attestato dell'Ordinario del luogo in cui vengono effettivamente editi.\n§3. I libri di preghiere per l'uso pubblico o privato dei fedeli non siano pubblicati se non su licenza dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":839,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Aliisve quoque mediis munus sanctificationis peragit Ecclesia, sive orationibus, quibus Deum deprecatur ut christifideles sanctificati sint in veritate, sive paenitentiae et caritatis operibus, quae quidem magnopere ad Regnum Christi in animis radicandum et roborandum adiuvant et ad mundi salutem conferunt.\n§ 2. Curent locorum Ordinarii ut orationes necnon pia et sacra exercitia populi christiani normis Ecclesiae plene congruant.\nPARS I\nDE SACRAMENTIS","en":"§1. The Church carries out the function of sanctifying also by other means, both by prayers in which it asks God to sanctify the Christian faithful in truth, and by works of penance and charity which greatly help to root and strengthen the kingdom of Christ in souls and contribute to the salvation of the world.\n§2. Local ordinaries are to take care that the prayers and pious and sacred exercises of the Christian people are fully in keeping with the norms of the Church.\nPART I.\nTHE SACRAMENTS","fr":"§ 1. Par d'autres moyens encore, l'Église accomplit sa fonction de sanctification, soit par les prières, par lesquelles elle implore Dieu de sanctifier les fidèles dans la vérité, soit par des œuvres de pénitence et de charité, qui contribuent largement à l'enracinement et à l'affermissement du Royaume du Christ dans les âmes et qui concourent au salut du monde.\n§ 2. Les Ordinaires des lieux veilleront à ce que les prières et les exercices de piété du peuple chrétien soient pleinement conformes aux règles de l'Église.","it":"§1. La Chiesa adempie la funzione di santificare anche con altri mezzi, sia con la preghiera, mediante la quale supplica Dio affinché i fedeli siano santificati nella verità, sia con le opere di penitenza e di carità, che aiutano grandemente a radicare e corroborare il Regno di Cristo nelle anime e contribuiscono alla salvezza del mondo.\n§2. Provvedano gli Ordinari dei luoghi che le preghiere e i pii e sacri esercizi del popolo cristiano siano pienamente conformi alle norme della Chiesa.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\nMagnum Principium\ncon la quale viene modificato il"}},{"canon":840,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacramenta Novi Testamenti, a Christo Domino instituta et Ecclesiae concredita, utpote actiones Christi et Ecclesiae, signa exstant ac media quibus fides exprimitur et roboratur, cultus Deo redditur et hominum sanctificatio efficitur, atque ideo ad communionem ecclesiasticam inducendam, firmandam et manifestandam summopere conferunt; quapropter in iis celebrandis summa veneratione debitaque diligentia uti debent tum sacri ministri tum ceteri christifideles.","en":"The sacraments of the New Testament were instituted by Christ the Lord and entrusted to the Church.\nAs actions of Christ and the Church, they are signs and means which express and strengthen the faith, render worship to God, and effect the sanctification of humanity and thus contribute in the greatest way to establish, strengthen, and manifest ecclesiastical communion. Accordingly, in the celebration of the sacraments the sacred ministers and the other members of the Christian faithful must use the greatest veneration and necessary diligence.","fr":"Les sacrements du Nouveau Testament institués  par le Christ Seigneur et confiés à l'Église, en tant qu'actions du Christ et de l'Église, sont des signes et moyens par lesquels la foi s'exprime et se fortifie, le culte est rendu à Dieu et se réalise la sanctification des hommes; c'est pourquoi ils contribuent largement à créer, affermir et manifester la communion ecclésiastique; aussi, dans la célébration des sacrements, tant les ministres sacrés que les autres fidèles doivent-ils agir avec une très grande vénération et avec le soin requis.","it":"I sacramenti del Nuovo Testamento, istituiti da Cristo Signore e affidati alla Chiesa, in quanto azioni di Cristo e della Chiesa, sono segni e mezzi mediante i quali la fede viene espressa e rafforzata, si rende culto a Dio e si compie la santificazione degli uomini, e pertanto concorrono sommamente a iniziare, confermare e manifestare la comunione ecclesiastica; perciò nella loro celebrazione sia i sacri ministri sia gli altri fedeli debbono avere una profonda venerazione e la dovuta diligenza."}},{"canon":841,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Cum sacramenta eadem sint pro universa Ecclesia et ad divinum depositum pertineant, unius supremae Ecclesiae auctoritatis est probare et definire quae ad eorum validitatem sunt requisita, atque eiusdem aliusve auctoritatis competentis, ad normam","en":"Since the sacraments are the same for the whole Church and belong to the divine deposit, it is only for the supreme authority of the Church to approve or define the requirements for their validity; it is for the same or another competent authority according to the norm of","fr":"Les sacrements étant les mêmes pour l'Église tout entière et faisant partie du dépôt divin, il revient à la seule autorité suprême de l'Église d'approuver ou de déterminer ce qui est requis pour leur validité; et il appartient à cette même autorité suprême ou à toute autre autorité compétente, selon le","it":"Poiché i sacramenti sono gli stessi per tutta la Chiesa e appartengono al divino deposito, è di competenza unicamente della suprema autorità della Chiesa approvare o definire i requisiti per la loro validità e spetta alla medesima autorità o ad altra competente, a norma del"}},{"canon":842,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad cetera sacramenta valide admitti nequit, qui baptismum non recepit. § 2. Sacramenta baptismi, confirmationis et sanctissimae Eucharistiae ita inter se coalescunt, ut ad plenam initiationem christianam requirantur.","en":"§1. A person who has not received baptism cannot be admitted validly to the other sacraments.\n§2. The sacraments of baptism, confirmation, and the Most Holy Eucharist are interrelated in such a way that they are required for full Christian initiation.","fr":"§ 1. Qui n'a pas reçu le baptême ne peut être validement admis aux autres sacrements.\n§ 2. Les sacrements du baptême, de la confirmation et de la très sainte Eucharistie sont si intimement liés entre eux qu'ils sont requis pour l'initiation chrétienne complète.","it":"§1. Chi non ha ricevuto il battesimo non può essere ammesso validamente agli altri sacramenti.\n§2. I sacramenti del battesimo, della confermazione e della santissima Eucaristia sono tra loro talmente congiunti, da essere richiesti per la piena iniziazione cristiana."}},{"canon":843,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ministri sacri denegare non possunt sacramenta iis qui opportune eadem petant, rite sint dispositi, nec iure ab iis recipiendis prohibeantur.\n§ 2. Animarum pastores ceterique christifideles, pro suo quisque ecclesiastico munere, officium habent curandi ut qui sacramenta petunt debita evangelizatione necnon catechetica institutione ad eadem recipienda praeparentur, attentis normis a competenti auctoritate editis.","en":"§1. Sacred ministers cannot deny the sacraments to those who seek them at appropriate times, are properly disposed, and are not prohibited by law from receiving them.\n§2. Pastors of souls and other members of the Christian faithful, according to their respective ecclesiastical function, have the duty to take care that those who seek the sacraments are prepared to receive them by proper evangelization and catechetical instruction, attentive to the norms issued by competent authority.","fr":"§ 1. Les ministres sacrés ne peuvent pas refuser les sacrements aux personnes qui les leur demandent opportunément, sont dûment disposées et ne sont pas empêchées par le droit de les recevoir.\n§ 2. Les pasteurs d'âmes et les autres fidèles, chacun selon sa fonction ecclésiastique, ont le devoir de veiller à ce que les personnes qui demandent les sacrements soient préparées à les recevoir par l'évangélisation voulue et la formation catéchétique, en observant les règles établies par l'autorité compétente.","it":"§1. I ministri sacri non possono negare i sacramenti a coloro che li chiedano opportunamente, siano disposti nel debito modo e non abbiano dal diritto la proibizione di riceverli.\n§2. I pastori d'anime e gli altri fedeli, ciascuno secondo il proprio compito ecclesiastico, hanno il dovere di curare che quanti chiedono i sacramenti, siano preparati a riceverli mediante la dovuta evangelizzazione e formazione catechistica, in conformità alle norme emanate dalla competente autorità."}},{"canon":844,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".\nArt. 3\nDE RITIBUS ET CAEREMONIIS\nEUCHARISTICAE CELEBRATIONIS","en":"§1. Catholic ministers administer the sacraments licitly to Catholic members of the Christian faithful alone, who likewise receive them licitly from Catholic ministers alone, without prejudice to the prescripts of §§2, 3, and 4 of this canon, and","fr":"§ 1. Les ministres catholiques administrent licitement les sacrements aux seuls fidèles catholiques qui, de même, les reçoivent licitement des seuls ministres catholiques, restant sauves les dispositions des §§ 2, 3 et 4 du présent canon et du","it":"§1. I ministri cattolici amministrano lecitamente i sacramenti ai soli fedeli cattolici, i quali parimenti li ricevono lecitamente dai soli ministri cattolici, salve le disposizioni dei §§2, 3 e 4 di questo canone e del"}},{"canon":845,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacramenta baptismi, confirmationis et ordinis, quippe quae characterem imprimant, iterari nequeunt.\n§ 2. Si, diligenti inquisitione peracta, prudens adhuc dubium supersit num sacramenta de quibus in § 1 revera aut valide collata fuerint, sub condicione conferantur.","en":"§1. Since the sacraments of baptism, confirmation, and orders imprint a character, they cannot be repeated.\n§2. If after completing a diligent inquiry a prudent doubt still exists whether the sacraments mentioned in §1\nwere actually or validly conferred, they are to be conferred conditionally.","fr":"§ 1. Les sacrements du baptême, de confirmation et d'ordre, parce qu'ils impriment un caractère, ne peuvent pas être réitérés.\n§ 2. Si, après une enquête diligente, un doute prudent subsiste encore sur la réception réelle ou valide des sacrements dont il s'agit au § 1, ils seront administrés sous condition.","it":"§1. I sacramenti del battesimo, della confermazione e dell'ordine, in quanto imprimono il carattere, non possono essere ripetuti.\n2. Qualora, compiuta una diligente ricerca, persistesse ancora il dubbio prudente che i sacramenti di cui nel §1 siano stati dati veramente o validamente, vengano conferiti sotto condizione."}},{"canon":846,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In sacramentis celebrandis fideliter serventur libri liturgici a competenti auctoritate probati; quapropter nemo in iisdem quidpiam proprio marte addat, demat aut mutet.\n§ 2. Minister sacramenta celebret secundum proprium ritum.","en":"§1. In celebrating the sacraments the liturgical books approved by competent authority are to be observed faithfully; accordingly, no one is to add, omit, or alter anything in them on one’s own authority.\n§2. The minister is to celebrate the sacraments according to the minister’s own rite.","fr":"§ 1. Dans la célébration des sacrements, les livres liturgiques approuvés par l'autorité compétente seront fidèlement suivis; c'est pourquoi personne n'y ajoutera, n'en supprimera ou n'y changera quoi que ce soit de son propre chef.\n§ 2. Le ministre célébrera les sacrements selon son rite propre.","it":"§1. Nella celebrazione dei sacramenti, si osservino fedelmente i libri liturgici approvati dalla competente autorità; perciò nessuno aggiunga, tolga o muti alcunché di sua iniziativa.\n§2. Il ministro celebri i sacramenti secondo il proprio rito."}},{"canon":847,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In administrandis sacramentis, in quibus sacra olea adhibenda sunt, minister uti debet oleis ex olivis aut aliis ex plantis expressis atque, salvo praescripto","en":"§1. In administering the sacraments in which holy oils must be used, the minister must use oils pressed from olives or other plants and, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Dans l'administration des sacrements qui requièrent l'utilisation des saintes huiles, le ministre doit se servir d'huile d'olive ou d'autres plantes, récemment consacrée ou bénite par l'Évêque, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Nell'amministrazione dei sacramenti nei quali si deve far uso dei sacri oli, il ministro deve servirsi di oli ottenuti dagli olivi o da altre piante, e, salvo il disposto del"}},{"canon":848,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Minister, praeter oblationes a competenti auctoritate definitas, pro sacramentorum administratione nihil petat, cauto semper ne egentes priventur auxilio sacramentorum ratione paupertatis.\n\nDE BAPTISMO","en":"The minister is to seek nothing for the administration of the sacraments beyond the offerings defined by competent authority, always taking care that the needy are not deprived of the assistance of the sacraments because of poverty.\n\nBAPTISM (Cann. 849 - 878)","fr":"En dehors des offrandes fixées par l'autorité compétente, le ministre ne demandera rien pour l'administration des sacrements, en veillant toujours à ce que les nécessiteux ne soient pas privés de l'aide des sacrements à cause de leur pauvreté.","it":"Il ministro, oltre alle offerte determinate dalla competente autorità, per l'amministrazione dei sacramenti non domandi nulla, evitando sempre che i più bisognosi siano privati dell'aiuto dei sacramenti a motivo della povertà."}},{"canon":849,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismus, ianua sacramentorum, in re vel saltem in voto ad salutem necessarius, quo homines a peccatis liberantur, in Dei filios regenerantur atque indelebili charactere Christo configurati Ecclesiae incorporantur, valide confertur tantummodo per lavacrum aquae verae cum debita verborum forma.\nCAPUT I\nDE BAPTISMI CELEBRATIONE","en":"Baptism, the gateway to the sacraments and necessary for salvation by actual reception or at least by desire, is validly conferred only by a washing of true water with the proper form of words. Through baptism men and women are freed from sin, are reborn as children of God, and, configured to Christ by an indelible character, are incorporated into the Church.\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION OF BAPTISM","fr":"Le baptême, porte des sacrements, nécessaire au salut, qu'il soit reçu en fait ou du moins désiré, par lequel les êtres humains sont délivrés de leurs péchés, régénérés en enfants de Dieu, et, configurés au Christ par un caractère indélébile, sont incorporés à l'Église, n'est conféré validement que par le bain d'eau véritable accompagné de la formule requise.","it":"Il battesimo, porta dei sacramenti, necessario di fatto o almeno nel desiderio per la salvezza, mediante il quale gli uomini vengono liberati dai peccati, sono rigenerati come figli di Dio e, configurati a Cristo con un carattere indelebile, vengono incorporati alla Chiesa, è validamente conferito soltanto mediante il lavacro di acqua vera e con la forma verbale stabilita."}},{"canon":850,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismus minstratur secundum ordinem in probatis liturgicis libris praescriptum, excepto casu necessitatis urgentis, in quo ea tantum observari debent, quae ad validitatem sacramenti requirantur.","en":"Baptism is administered according to the order prescribed in the approved liturgical books, except in case of urgent necessity when only those things required for the validity of the sacrament must be observed.","fr":"Le baptême est administré selon le rituel prescrit dans les livres liturgiques approuvés, sauf en cas d'urgente nécessité où il faut observer seulement ce qui est requis pour la validité du sacrement.","it":"Il battesimo viene amministrato secondo il rito stabilito nei libri liturgici approvati, salvo il caso di urgente necessità, nel quale deve essere osservato soltanto ciò che è richiesto per la validità del sacramento."}},{"canon":851,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismi celebratio debite praeparetur oportet; itaque:\n1° adultus, qui baptismum recipere intendit, ad catechumenatum admittatur et, quatenus fieri potest, per varios gradus ad initiationem sacramentalem perducatur, secundum ordinem initiationis ab Episcoporum conferentia aptatum et peculiares normas ab eadem editas;\n2° infantis baptizandi parentes, itemque qui munus patrini sunt suscepturi, de significatione huius sacramenti deque obligationibus cum eo cohaerentibus rite edoceantur; parochus per se vel per alios curet ut ita pastoralibus monitionibus, immo et communi precatione, debite parentes instruantur, plures adunando familias atque, ubi fieri possit, eas visitando.","en":"The celebration of baptism must be prepared properly; consequently:\n1/ an adult who intends to receive baptism is to be admitted to the catechumenate and is to be led insofar as possible through the various stages to sacramental initiation, according to the order of initiation adapted by the conference of bishops and the special norms issued by it;\n2/ the parents of an infant to be baptized and those who are to undertake the function of sponsor are to be instructed properly on the meaning of this sacrament and the obligations attached to it. The pastor personally or through others is to take care that the parents are properly instructed through both pastoral advice and common prayer, bringing several families together and, where possible, visiting them.","fr":"La célébration du baptême doit être dûment préparée.  Par conséquent:\n1 l'adulte qui a l'intention de recevoir le baptême sera admis au catéchuménat et, dans la mesure du possible, sera conduit par les divers degrés à l'initiation sacramentelle, selon le rituel de l'initiation adapté par la conférence des Évêques et selon les règles particulières édictées par celle-ci;\n2 les parents de l'enfant à baptiser, ainsi que les personnes qui vont assumer la charge de parrains, seront dûment instruits de la signification de ce sacrement et des obligations qu'il comporte;  en réunissant plusieurs familles et, là où c'est possible, en leur rendant visite, le curé, par lui-même ou par d'autres, veillera à ce que, par des exhortations pastorales et surtout par la prière en commun, les parents soient convenablement préparés.","it":"La celebrazione del battesimo deve essere opportunamente preparata; pertanto:\n1) l'adulto che intende ricevere il battesimo sia ammesso al catecumenato e, per quanto è possibile, attraverso i vari gradi, sia condotto all'iniziazione sacramentale, secondo il rito dell'iniziazione, adattato dalla Conferenza Episcopale e secondo le norme peculiari da essa emanate;\n2) i genitori di un bambino da battezzare, come pure coloro che stanno per assumere l'incarico di padrino, siano bene istruiti sul significato di questo sacramento e circa gli obblighi ad esso inerenti; il parroco, personalmente o tramite altri, provveda che i genitori, mediante esortazioni pastorali ed anche con la preghiera comune, siano debitamente istruiti, radunando più famiglie e dove sia possibile visitandole."}},{"canon":852,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Quae in canonibus de baptismo adulti habentur praescripta, applicantur omnibus qui, infantia egressi, rationis usum assecuti sunt.\n§ 2. Infanti assimilatur, etiam ad baptismum quod attinet, qui non est sui compos.","en":"§1. The prescripts of the canons on adult baptism are to be applied to all those who, no longer infants, have attained the use of reason.\n§2. A person who is not responsible for oneself (\nnon sui compos\n) is also regarded as an infant with respect to baptism.","fr":"§ 1. Ce qui est prescrit par les canons sur le baptême des adultes s'applique à tous ceux qui, sortis de l'enfance, sont parvenus à l'usage de la raison.\n§ 2. Qui n'est pas maître de lui est assimilé à l'enfant, même pour ce qui a trait au baptême.","it":"§1. Le disposizioni contenute nei canoni per il battesimo degli adulti, si applicano a tutti coloro che, usciti dall'infanzia, hanno raggiunto l'uso di ragione.\n§2. Viene assimilato al bambino, anche per quanto concerne il battesimo, colui che non è responsabile dei suoi atti."}},{"canon":853,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Aqua in baptismo conferendo adhibenda, extra casum necessitatis, benedicta sit oportet, secundum librorum liturgicorum praescripta.","en":"Apart from a case of necessity, the water to be used in conferring baptism must be blessed according to the prescripts of the liturgical books.","fr":"L'eau utilisée pour administrer le baptême doit, sauf en cas de nécessité, être bénie selon les dispositions des livres liturgiques.","it":"L'acqua da usarsi nel conferimento del battesimo, eccetto in caso di necessità, deve essere benedetta secondo le disposizioni dei libri liturgici."}},{"canon":854,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismus conferatur sive per immersionem sive per infusionem, servatis Episcoporum conferentiae praescriptis.","en":"Baptism is to be conferred either by immersion or by pouring; the prescripts of the conference of bishops are to be observed.","fr":"Le baptême sera administré par immersion ou par infusion, en observant les dispositions de la conférence des Évêques.","it":"Il battesimo venga conferito o per immersione o per infusione, osservando le disposizioni della Conferenza Episcopale."}},{"canon":855,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Curent parentes, patrini et parochus ne imponatur nomen a sensu christiano alienum.","en":"Parents, sponsors, and the pastor are to take care that a name foreign to Christian sensibility is not given.","fr":"Les parents, les parrains et le curé veilleront à ce que ne soit pas donné de prénom étranger au sens chrétien.","it":"I genitori, i padrini e il parroco abbiano cura che non venga imposto un nome estraneo al senso cristiano."}},{"canon":856,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Licet baptismus quolibet die celebrari possit, commendatur tamen ut ordinarie die dominica aut, si fieri possit, in vigilia Paschatis, celebretur.","en":"Although baptism can be celebrated on any day, it is nevertheless recommended that it be celebrated ordinarily on Sunday or, if possible, at the Easter Vigil.","fr":"Bien que le baptême puisse être célébré n'importe quel jour, il est néanmoins recommandé de le célébrer habituellement le dimanche ou, si cela est possible, au cours de la veillée pascale.","it":"Anche se il battesimo può essere celebrato in qualsiasi giorno, si raccomanda tuttavia che ordinariamente venga celebrato di domenica o, se possibile, nella veglia pasquale."}},{"canon":857,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Extra casum necessitatis, proprius baptismi locus est ecclesia aut oratorium.\n§ 2. Pro regula habeatur ut adultus baptizetur in propria ecclesia paroeciali, infans vero in ecclesia paroeciali parentum propria, nisi iusta causa aliud suadeat.","en":"§1. Apart from a case of necessity, the proper place of baptism is a church or oratory.\n§2. As a rule an adult is to be baptized in his or her parish church and an infant in the parish church of the parents unless a just cause suggests otherwise.","fr":"§ 1. En dehors du cas de nécessité, le lieu propre du baptême est une église ou un oratoire.\n§ 2. En règle générale, l'adulte sera baptisé dans sa propre église paroissiale et l'enfant dans celle de ses parents, à moins qu'une juste cause ne conseille autre chose.","it":"§1. Fuori del caso di necessità, il luogo proprio del battesimo è la chiesa o l'oratorio.\n§2. Si abbia come regola che l'adulto sia battezzato nella propria chiesa parrocchiale, il bambino invece nella chiesa parrocchiale propria dei genitori, a meno che una giusta causa non suggerisca diversamente."}},{"canon":858,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2, baptizandus, propter locorum distantiam aliave adiuncta, sine gravi incommodo accedere vel transferri nequeat, baptismus conferri potest et debet in alia propinquiore ecclesia vel oratorio, aut etiam alio in loco decenti.","en":", §2 without grave inconvenience, baptism can and must be conferred in another nearer church or oratory, or even in another fitting place.","fr":", § 2, le baptême peut et doit être conféré dans une autre église ou oratoire plus proche, ou même en un autre endroit décent.","it":", §2, il battesimo può e deve essere conferito in un'altra chiesa o in un oratorio più vicini, o anche in altro luogo decoroso."}},{"canon":859,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si ad ecclesiam paroecialem aut ad aliam ecclesiam vel oratorium, de quo in","en":"If because of distance or other circumstances the one to be baptized cannot go or be brought to the parish church or to the other church or oratory mentioned in","fr":"Si, à cause de la distance ou pour d'autres circonstances, la personne qui doit être baptisée ne peut se rendre ou être conduite  sans grave inconvénient à l'église paroissiale ou à l'autre église ou oratoire dont il s'agit au","it":"Qualora il battezzando, a causa della distanza dei luoghi o per altre circostanze, non possa accedere o non possa essere portato senza grave disagio alla chiesa parrocchiale o ad altra chiesa o oratorio di cui al"}},{"canon":860,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Praeter casum necessitatis, baptismus ne conferatur in domibus privatis, nisi loci Ordinarius gravi de causa id permiserit.\n§ 2. In valetudinariis, nisi aliter Episcopus dioecesanus statuerit, baptismus ne celebretur, nisi in casu necessitatis vel alia ratione pastorali cogente.\nCAPUT II\nDE BAPTISMI MINISTRO","en":"§1. Apart from a case of necessity, baptism is not to be conferred in private houses, unless the local ordinary has permitted it for a grave cause.\n§2. Except in a case of necessity or for some other compelling pastoral reason, baptism is not to be celebrated in hospitals unless the diocesan bishop has established otherwise.\nCHAPTER II.\nTHE MINISTER OF BAPTISM","fr":"§ 1. Sauf cas de nécessité, le baptême ne sera pas conféré dans les maisons privées, à moins que l'Ordinaire du lieu ne l'ait permis pour une cause grave.\n§ 2. À moins que l'Évêque diocésain n'en ait décidé autrement, le baptême ne doit pas être célébré dans les hôpitaux, sauf en cas de nécessité ou pour une autre raison pastorale impérieuse.","it":"§1. Fuori del caso di necessità, il battesimo non si conferisca nelle case private, a meno che l'Ordinario del luogo per grave causa non lo abbia permesso.\n§2. Negli ospedali, a meno che il Vescovo diocesano non abbia stabilito diversamente, non si celebri il battesimo, se non in caso di necessità o per altra ragione pastorale cogente."}},{"canon":861,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Minister ordinarius baptismi est Episcopus, presbyter et diaconus, firmo praescripto","en":"§1. The ordinary minister of baptism is a bishop, a presbyter, or a deacon, without prejudice to the prescript of","fr":", § 2.\n§ 2. Chaque fois que la nécessité l'exige ou qu'une vraie utilité spirituelle s'en fait sentir, et à condition d'éviter tout danger d'erreur ou d'indifférentisme, il est permis aux fidèles qui se trouvent dans l'impossibilité physique ou morale d'avoir recours à un ministre catholique, de recevoir les sacrements de pénitence, d'Eucharistie et d'onction des malades de ministres non catholiques, dans l'Église desquels ces sacrements sont valides.\n§ 3. Les ministres catholiques administrent licitement les sacrements de pénitence, d'Eucharistie et d'onction des malades aux membres des Églises orientales qui n'ont pas la pleine communion avec l'Église catholique, s'ils le demandent de leur plein gré et s'ils sont dûment disposés; ceci vaut aussi bien pour les membres d'autres Églises qui, au jugement du Siège Apostolique, se trouvent pour ce qui concerne les sacrements dans la même condition que les Églises orientales susdites.\n§ 4. En cas de danger de mort ou si, au jugement de l'Évêque diocésain ou de la conférence des Évêques, une autre grave nécessité se fait pressante, les ministres catholiques peuvent administrer licitement ces mêmes sacrements aussi aux autres chrétiens qui n'ont pas la pleine communion avec l'Église catholique, lorsqu'ils ne peuvent pas avoir recours à un ministre de leur communauté et qu'ils le demandent de leur plein gré, pourvu qu'ils manifestent la foi catholique sur ces sacrements et qu'ils soient dûment disposés.\n§ 5. Dans les cas dont il s'agit aux §§ 2, 3 et 4, l'Évêque diocésain ou la conférence des Évêques ne porteront pas de règles générales sans avoir consulté l'autorité compétente, au moins locale, de l'Église ou de la communauté non catholique concernée.","it":", §2\n.\n§2. Ogniqualvolta una necessità lo esiga o una vera utilità spirituale lo consigli e purché sia evitato il pericolo di errore o di indifferentismo, è lecito ai fedeli, ai quali sia fisicamente o moralmente impossibile accedere al ministro cattolico, ricevere i sacramenti della penitenza, dell'Eucaristia e dell'unzione degli infermi da ministri non cattolici, nella cui Chiesa sono validi i predetti sacramenti.\n§3. I ministri cattolici amministrano lecitamente i sacramenti della penitenza, dell'Eucaristia e dell'unzione degli infermi ai membri delle Chiese orientali, che non hanno comunione piena con la Chiesa cattolica, qualora li richiedano spontaneamente e siano ben disposti; ciò vale anche per i membri delle altre Chiese, le quali, a giudizio della Sede Apostolica, relativamente ai sacramenti in questione, si trovino nella stessa condizione delle predette Chiese orientali.\n§4. Se vi sia pericolo di morte o qualora, a giudizio del Vescovo diocesano o della Conferenza Episcopale, urgesse altra grave necessità, i ministri cattolici amministrano lecitamente i medesimi sacramenti anche agli altri cristiani che non hanno piena comunione con la Chiesa cattolica, i quali non possano accedere al ministro della propria comunità e li chiedano spontaneamente, purché manifestino, circa questi sacramenti, la fede cattolica e siano ben disposti.\n§5. Per i casi di cui nei §§2, 3 e 4, il Vescovo diocesano o la conferenza dei Vescovi non diano norme generali, se non dopo aver consultato l'autorità competente almeno locale della Chiesa o della comunità non cattolica interessata."}},{"canon":862,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Excepto casu necessitatis, nemini licet, sine debita licentia, in alieno territorio baptismum conferre, ne suis quidem subditis.","en":"Except in a case of necessity, no one is permitted to confer baptism in the territory of another without the required permission, not even upon his own subjects.","fr":"Sauf cas de nécessité, nul ne peut, sans la permission requise, administrer le baptême en un territoire étranger, pas même à ses propres sujets.","it":"Eccetto il caso di necessità, a nessuno è consentito, senza la dovuta licenza, conferire il battesimo nel territorio altrui, neppure ai propri sudditi."}},{"canon":863,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismum adultorum, saltem eorum qui aetatem quattuordecim annorum expleverunt, ad Episcopum dioecesanum deferatur ut, si id expedire iudicaverit, ab ipso administretur.\nCAPUT III\nDE BAPTIZANDIS","en":"The baptism of adults, at least of those who have completed their fourteenth year, is to be deferred to the diocesan bishop so that he himself administers it if he has judged it Expedient.\nCHAPTER III.\nTHOSE TO BE BAPTIZED","fr":"Le baptême des adultes, au moins de ceux qui ont quatorze ans accomplis, sera déféré à l'Évêque diocésain pour qu'il l'administre lui-même, s'il le juge opportun.","it":"Il battesimo degli adulti, per lo meno di coloro che hanno compiuto i quattordici anni, venga deferito al Vescovo diocesano, perché, se lo riterrà opportuno, lo amministri personalmente."}},{"canon":864,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptismi capax est omnis et solus homo nondum baptizatus.","en":"Every person not yet baptized and only such a person is capable of baptism.","fr":"Tout être humain non encore baptisé, et lui seul, est capable de recevoir le baptême.","it":"È capace di ricevere il battesimo ogni uomo e solo l'uomo non ancora battezzato."}},{"canon":865,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut adultus baptizari possit, oportet voluntatem baptismum recipiendi manifestaverit, de fidei veritatibus obligationibusque christianis sufficienter sit instructus atque in vita christiana per catechumenatum sit probatus; admoneatur etiam ut de peccatis suis doleat.\n§ 2. Adultus, qui in periculo mortis versatur, baptizari potest si, aliquam de praecipuis fidei veritatibus cognitionem habens, quovis modo intentionem suam baptismum recipiendi manifestaverit et promittat se christianae religionis mandata esse servaturum.","en":"§1. For an adult to be baptized, the person must have manifested the intention to receive baptism, have been instructed sufficiently about the truths of the faith and Christian obligations, and have been tested in the Christian life through the catechumenate. The adult is also to be urged to have sorrow for personal sins.\n§2. An adult in danger of death can be baptized if, having some knowledge of the principal truths of the faith, the person has manifested in any way at all the intention to receive baptism and promises to observe the commandments of the Christian religion.","fr":"§ 1. Pour qu'un adulte puisse être baptisé, il faut qu'il ait manifesté la volonté de recevoir le baptême, qu'il soit suffisamment instruit des vérités de la foi et des obligations chrétiennes et qu'il ait été mis à l'épreuve de la vie chrétienne par le catéchuménat; il sera aussi exhorté à se repentir de ses péchés.\n§ 2. Un adulte en danger de mort peut être baptisé si, ayant quelque connaissance des principales vérités de la foi, il manifeste de quelque manière que ce soit son intention de recevoir le baptême et promet d'observer les commandements de la religion chrétienne.","it":"§1. Affinché un adulto possa essere battezzato, è necessario che abbia manifestato la volontà di ricevere il battesimo, sia sufficientemente istruito nelle verità della fede e sui doveri cristiani e sia provato nella vita cristiana per mezzo del catecumenato; sia anche esortato a pentirsi dei propri peccati.\n§2. L'adulto, che si trova in pericolo di morte, può essere battezzato qualora, avendo una qualche conoscenza delle verità principali della fede, in qualunque modo abbia manifestato l'intenzione di ricevere il battesimo e prometta che osserverà i comandamenti della religione cristiana."}},{"canon":866,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Adultus qui baptizatur, nisi gravis obstet ratio, statim post baptismum confirmetur atque celebrationem eucharisticam, communionem etiam recipiendo, participet.","en":"Unless there is a grave reason to the contrary, an adult who is baptized is to be confirmed immediately after baptism and is to participate in the eucharistic celebration also by receiving communion","fr":"À moins d'un grave empêchement, l'adulte qui est baptisé sera confirmé immédiatement après le baptême et participera à la célébration eucharistique, en y recevant aussi la communion.","it":"L'adulto che viene battezzato, se non vi si oppone una grave ragione, subito dopo il battesimo riceva la confermazione e partecipi alla celebrazione eucaristica, ricevendo anche la comunione."}},{"canon":867,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Parentes obligatione tenentur curandi ut infantes intra priores hebdomadas baptizentur; quam primum post nativitatem, immo iam ante eam, parochum adeant ut sacramentum pro filio petant et debite ad illud praeparentur.\n§ 2. Si infans in periculo mortis versetur, sine ulla mora baptizetur.","en":"§1. Parents are obliged to take care that infants are baptized in the first few weeks; as soon as possible after the birth or even before it, they are to go to the pastor to request the sacrament for their child and to be prepared properly for it.\n§2. An infant in danger of death is to be baptized without delay.","fr":"§ 1. Les parents sont tenus par l'obligation de faire baptiser leurs enfants dans les premières semaines; ils iront trouver leur curé au plus tôt après la naissance et même avant, afin de demander le sacrement pour leur enfant et d'y être dûment préparés.\n§ 2. Si l'enfant se trouve en danger de mort, il sera baptisé sans aucun retard.","it":"§1. I genitori sono tenuti all'obbligo di provvedere che i bambini siano battezzati entro le prime settimane; al più presto dopo la nascita, anzi anche prima di essa, si rechino dal parroco per chiedere il sacramento per il figlio e vi si preparino debitamente.\n§2. Se il bambino è in pericolo di morte, lo si battezzi senza alcun indugio."}},{"canon":868,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"n\n— § 1. Ut infans licite baptizetur, oportet:\n1° parentes, saltem eorum unus aut qui legitime eorundem locum tenet, consentiant;\n2° spes habeatur fundata eum in religione catholica educatum iri, firma §3; quae si prorsus deficiat, baptismus secundum praescripta iuris particularis differatur, monitis de ratione parentibus.\n§ 2. Infans parentum catholicorum, immo et non catholicorum, in periculo mortis licite baptizatur, etiam invitis parentibus.\n§3. Infans christianorum non catholicorum licite baptizatur, si parentes aut unus saltem eorum aut is, qui legitime eorundem locum tenet, id petunt et si eis physice aut moraliter impossibile sit accedere ad ministrum proprium.","en":"§1. 2/ there must be a founded hope that the infant will be brought up in the Catholic religion; if such hope is altogether lacking, the baptism is to be delayed according to the prescripts of particular law after the parents have been advised about the reason.","fr":"§ 1. Pour qu'un enfant soit baptisé licitement, il faut:\n1 que les parents y consentent, ou au moins l'un d'eux, ou ceux qui tiennent légitimement leur place;\n2 qu'il y ait un espoir fondé que l'enfant sera éduqué dans la religion catholique;  si cet espoir fait totalement défaut, le baptême sera différé, selon les dispositions du droit particulier, et les parents informés du motif.\n§ 2. En cas de danger de mort, l'enfant de parents catholiques, et même de non-catholiques, est licitement baptisé, même contre le gré de ses parents.","it":"§1. Per battezzare lecitamente un bambino si esige:\n1) che i genitori o almeno uno di essi o chi tiene legittimamente il loro posto, vi consentano;\n2)\nn\nche vi sia la fondata speranza che sarà educato nella religione cattolica\nfermo restando il §3\n; se tale speranza manca del tutto, il battesimo venga differito, secondo le disposizioni del diritto particolare, dandone ragione ai genitori.\n§2. Il bambino di genitori cattolici e persino di non cattolici, in pericolo di morte è battezzato lecitamente anche contro la volontà dei genitori.\n§3.\nn\nIl bambino di cristiani non cattolici è lecitamente battezzato, se i genitori o almeno uno di essi o colui che tiene legittimamente il loro posto lo chiedono e se agli stessi sia impossibile, fisicamente o moralmente, accedere al proprio ministro."}},{"canon":869,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si dubitetur num quis baptizatus fuerit, aut baptismus valide collatus fuerit, dubio quidem post seriam investigationem permanente, baptismus eidem sub condicione conferatur.\n§ 2. Baptizati in communitate ecclesiali non catholica non sunt sub condicione baptizandi, nisi, inspecta materia et verborum forma in baptismo collato adhibitis necnon attenta intentione baptizati adulti et ministri baptizantis, seria ratio adsit de baptismi validitate dubitandi.\n§ 3. Quod si, in casibus de quibus in §§ 1 et 2, dubia remaneat baptismi collatio aut validitas, baptismus ne conferatur nisi postquam baptizando, si sit adultus, doctrina de baptismi sacramento exponatur, atque eidem aut, si de infante agitur, eius parentibus rationes dubiae validitatis baptismi celebrati declarentur.","en":"§1. If there is a doubt whether a person has been baptized or whether baptism was conferred validly and the doubt remains after a serious investigation, baptism is to be conferred conditionally.\n§2. Those baptized in a non-Catholic ecclesial community must not be baptized conditionally unless, after an examination of the matter and the form of the words used in the conferral of baptism and a consideration of the intention of the baptized adult and the minister of the baptism, a serious reason exists to doubt the validity of the baptism.\n§3. If in the cases mentioned in §§1 and 2 the conferral or validity of the baptism remains doubtful, baptism is not to be conferred until after the doctrine of the sacrament of baptism is explained to the person to be baptized, if an adult, and the reasons of the doubtful validity of the baptism are explained to the person or, in the case of an infant, to the parents.","fr":"§ 1. S'il y a doute qu'une personne ait été baptisée ou que le baptême lui ait été administré validement, et que le doute subsiste après une enquête sérieuse, le baptême lui sera administré sous condition.\n§ 2. Les personnes baptisées dans une communauté ecclésiale non catholique ne doivent pas être baptisées sous condition, à moins qu'il n'y ait un motif sérieux de douter de la validité du baptême, eu égard aussi bien à la matière et à la formule utilisées pour son administration, qu'à l'intention du baptisé adulte et du ministre qui a baptisé.\n§ 3. Si, dans les cas dont il s'agit aux §§ 1 et 2, un doute subsiste sur l'administration du baptême ou sur sa validité, le  baptême ne sera pas conféré avant d'avoir exposé à la personne qui doit le recevoir la doctrine sur le sacrement du baptême, s'il s'agit d'un adulte, et de lui avoir fait part, à elle ou à ses parents s'il s'agit d'un enfant, des motifs pour lesquels la validité du baptême antérieurement célébré est douteuse.","it":"§1. Se si dubita che uno sia stato battezzato, o che il battesimo non gli sia stato amministrato validamente e il dubbio persiste anche dopo una seria ricerca, il battesimo gli sia conferito sotto condizione.\n§2. I battezzati in una comunità ecclesiale non cattolica non vanno battezzati sotto condizione, a meno che, esaminata la materia e la forma verbale usata nel conferimento del battesimo, considerata inoltre l'intenzione del battezzato adulto e del ministro battezzante, non persista una seria ragione per dubitare della validità del battesimo.\n§3. Se nei casi di cui nei §§1 e 2 il conferimento o la validità del battesimo rimanessero dubbi, il battesimo non venga conferito se non dopo che al battezzando sia stata esposta la dottrina sul sacramento del battesimo, se adulto, e che al medesimo o ai suoi genitori, se si tratta di un bambino, siano state illustrate le ragioni della dubbia validità del battesimo celebrato."}},{"canon":870,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Infans expositus aut inventus, nisi re diligenter investigata de eius baptismo constet, baptizetur.","en":"An abandoned infant or a foundling is to be baptized unless after diligent investigation the baptism of the infant is established.","fr":"L'enfant  abandonné  ou trouvé sera baptisé, à moins qu'une enquête diligente n'établisse qu'il a été baptisé.","it":"Il bambino esposto o trovatello sia battezzato, a meno che, condotta una diligente ricerca, non consti del suo battesimo."}},{"canon":871,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Fetus abortivi, si vivant, quatenus fieri potest, baptizentur.\nCAPUT IV\nDE PATRINIS","en":"If aborted fetuses are alive, they are to be baptized insofar as possible.\nCHAPTER IV.\nSPONSORS","fr":"S'ils sont vivants, les fœtus avortés seront baptisés dans la mesure du possible.","it":"I feti abortivi, se vivono, nei limiti del possibile, siano battezzati.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\n[\nArticoli modificati da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\n“\nDe concordia inter Codices\n”\ndel 31 maggio 2016\n)]"}},{"canon":872,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Baptizando, quantum fieri potest, detur patrinus, cuius est baptizando adulto in initiatione christiana adstare, et baptizandum infantem una cum parentibus ad baptismum praesentare itemque operam dare ut baptizatus vitam christianam baptismo congruam ducat obligationesque eidem inhaerentes fideliter adimpleat.","en":"Insofar as possible, a person to be baptized is to be given a sponsor who assists an adult in Christian initiation or together with the parents presents an infant for baptism. A sponsor also helps the baptized person to lead a Christian life in keeping with baptism and to fulfill faithfully the obligations inherent in it.","fr":"Dans la mesure du possible, à la personne qui va recevoir le baptême sera donné un parrain auquel il revient d'assister dans son initiation chrétienne l'adulte qui se fait baptiser et, s'il s'agit d'un enfant, de le présenter de concert avec les parents, et de faire en sorte que le baptisé mène plus tard une vie chrétienne en accord avec son baptême et accomplisse fidèlement les obligations qui lui sont inhérentes.","it":"Al battezzando, per quanto è possibile, venga dato un padrino, il cui compito è assistere il battezzando adulto nell'iniziazione cristiana, e presentare al battesimo con i genitori il battezzando bambino e parimenti cooperare affinché il battezzato conduca una vita cristiana conforme al battesimo e adempia fedelmente gli obblighi ad esso inerenti."}},{"canon":873,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Patrinus unus tantum vel matrina una vel etiam unus et una assumantur.","en":"There is to be only one male sponsor or one female sponsor or one of each.","fr":"Un seul parrain ou une seule marraine, ou bien aussi un parrain et une marraine seront admis.","it":"Si ammettano un solo padrino o una madrina soltanto, oppure un padrino e una madrina."}},{"canon":874,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".\n§ 2. Expedit ut tamquam patrinus assumatur qui idem munus in baptismo suscepit.\nCAPUT V\nDE COLLATAE CONFIRMATIONIS PROBATIONE\nET ADNOTATIONE","en":"§1. To be permitted to take on the function of sponsor a person must:\n1/ be designated by the one to be baptized, by the parents or the person who takes their place, or in their absence by the pastor or minister and have the aptitude and intention of fulfilling this function;\n2/ have completed the sixteenth year of age, unless the diocesan bishop has established another age, or the pastor or minister has granted an exception for a just cause;\n3/ be a Catholic who has been confirmed and has already received the most holy sacrament of the Eucharist and who leads a life of faith in keeping with the function to be taken on;\n4/ not be bound by any canonical penalty legitimately imposed or declared;\n5/ not be the father or mother of the one to be baptized.\n§2. A baptized person who belongs to a non-Catholic ecclesial community is not to participate except together with a Catholic sponsor and then only as a witness of the baptism.\nCHAPTER V.\nTHE PROOF AND REGISTRATION OF THE CONFERRAL OF BAPTISM","fr":"§ 1. Pour que quelqu'un soit admis à remplir la fonction de parrain, il faut:\n1 qu'il ait été choisi par la personne qui va être baptisée, par ses parents ou par ceux qui tiennent leur place ou, s'ils font défaut, par le curé ou le ministre; et qu'il ait les aptitudes et l'intention de remplir cette fonction;\n2 qu'il ait seize ans accomplis, à moins que l'Évêque diocésain n'ait établi un autre âge, ou bien que le curé ou le ministre n'estime devoir admettre pour une juste cause une exception;\n3 qu'il soit catholique, confirmé, qu'il ait déjà reçu le très saint sacrement de l'Eucharistie et qu'il mène une vie cohérente avec la foi et avec la fonction qu'il va assumer;\n4 qu'il ne soit sous le coup d'aucune peine canonique, légitimement infligée ou déclarée;\n5 qu'il ne soit ni le père ni la mère de la personne qui doit être baptisée.\n§ 2. Un baptisé qui appartient à une communauté ecclésiale non catholique ne sera admis qu'avec un parrain catholique, et alors seulement comme témoin du baptême.","it":"§1. Perché uno possa essere ammesso all'incarico di padrino, è necessario che:\n1) sia designato dallo stesso battezzando o dai suoi genitori o da chi ne fa le veci oppure, mancando questi, dal parroco o dal ministro e abbia l'attitudine e l'intenzione di esercitare questo incarico;\n2) abbia compiuto i sedici anni, a meno che dal Vescovo diocesano non sia stata stabilita un'altra età, oppure al parroco o al ministro non sembri opportuno, per giusta causa, ammettere l'eccezione;\n3) sia cattolico, abbia già ricevuto la confermazione e il santissimo sacramento dell'Eucaristia, e conduca una vita conforme alla fede e all'incarico che assume;\n4) non sia irretito da alcuna pena canonica legittimamente inflitta o dichiarata;\n5) non sia il padre o la madre del battezzando.\n§2. Non venga ammesso un battezzato che appartenga ad una comunità ecclesiale non cattolica, se non insieme ad un padrino cattolico e soltanto come testimone del battesimo."}},{"canon":875,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui baptismum administrat curet ut, nisi adsit patrinus, habeatur saltem testis quo collatio baptismi probari possit.","en":"A person who administers baptism is to take care that, unless a sponsor is present, there is at least a witness who can attest to the conferral of the baptism.","fr":"La personne qui administre le baptême veillera à ce que, à moins que le parrain ne soit présent, il y ait au moins un témoin par lequel l'administration du baptême puisse être prouvée.","it":"Colui che amministra il battesimo faccia in modo che, qualora non sia presente il padrino, vi sia almeno un testimone mediante il quale possa essere provato il conferimento del battesimo."}},{"canon":876,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".","en":"To prove the conferral of baptism, if prejudicial to no one, the declaration of one witness beyond all exception is sufficient or the oath of the one baptized if the person received baptism as an adult.","fr":"Pour faire la preuve de l'administration du baptême, si cela ne porte préjudice à personne, il suffit de la déclaration d'un  seul témoin au-dessus de tout soupçon ou du serment du baptisé lui-même, s'il a reçu le baptême à l'âge adulte.","it":"Per provare l'avvenuto conferimento del battesimo, se non si reca pregiudizio ad alcuno, è sufficiente la dichiarazione di un solo testimone al di sopra di ogni sospetto, o il giuramento dello stesso battezzato, se egli ha ricevuto il battesimo in età adulta."}},{"canon":877,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 1.\n\nDE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS","en":", §1.\n(\nn\n: indicates that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCf:\nApostolic Letter issued motu proprio of the Supreme Pontiff Francis\nMagnum Principium\nby which","fr":", § 1.","it":", §1."}},{"canon":878,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si baptismus neque a parocho neque eo praesente administratus fuerit, minister baptismi, quicumque est, de collato baptismo certiorem facere debet parochum paroeciae in qua baptismus administratus est, ut baptismum adnotet ad normam","en":"If the baptism was not administered by the pastor or in his presence, the minister of baptism, whoever it is, must inform the pastor of the parish in which it was administered of the conferral of the baptism, so that he records the baptism according to the norm of","fr":"Si le baptême n'a pas été administré par le curé ou si celui-ci n'était pas présent, le ministre du baptême, quel qu'il soit, doit informer du baptême le curé de la paroisse dans laquelle le baptême a été administré pour qu'il l'inscrive selon le","it":"Qualora il battesimo non sia stato amministrato né dal parroco, né alla sua presenza, il ministro del battesimo, chiunque egli sia, è tenuto a informare del suo conferimento il parroco della parrocchia nella quale il battesimo è stato amministrato, perché lo annoti a norma del"}},{"canon":879,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacramentum confirmationis, quod characterem imprimit et quo baptizati, iter initiationis christianae prosequentes, Spiritus Sancti dono ditantur atque perfectius Ecclesiae vinculantur, eosdem roborat arctiusque obligat ut verbo et opere testes sint Christi fidemque diffundant et defendant.\nCAPUT I\nDE CONFIRMATIONIS\nCELEBRATIONE","en":"The sacrament of confirmation strengthens the baptized and obliges them more firmly to be witnesses of Christ by word and deed and to spread and defend the faith. It imprints a character, enriches by the gift of the Holy Spirit the baptized continuing on the path of Christian initiation, and binds them more perfectly to the Church.\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION OF CONFIRMATION","fr":"Le sacrement de confirmation, qui imprime un caractère et par lequel les baptisés, poursuivant le chemin de l'initiation chrétienne, sont enrichis du don de l'Esprit Saint et sont plus étroitement liés à l'Église, fortifie ceux-ci et les oblige plus strictement à être témoins du Christ en parole et en acte ainsi qu'à propager et à défendre la foi.","it":"Il sacramento della confermazione, che imprime il carattere e per il quale i battezzati, proseguendo il cammino dell'iniziazione cristiana, sono arricchiti del dono dello Spirito Santo e vincolati più perfettamente alla Chiesa, corrobora coloro che lo ricevono e li obbliga più strettamente ad essere con le parole e le opere testimoni di Cristo e a diffondere e difendere la fede."}},{"canon":880,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacramentum confirmationis confertur per unctionem chrismatis in fronte, quae fit manus impositione atque per verba in probatis liturgicis libris praescripta.\n§ 2. Chrisma in sacramento confirmationis adhibendum debet esse ab Episcopo consecratum, etiamsi sacramentum a presbytero ministretur.","en":"§1. The sacrament of confirmation is conferred by the anointing of chrism on the forehead, which is done by the imposition of the hand and through the words prescribed in the approved liturgical books.\n§2. The chrism to be used in the sacrament of confirmation must be consecrated by a bishop even if a presbyter administers the sacrament.","fr":"§ 1. Le sacrement de confirmation est conféré par l'onction du chrême sur le front, qui se fait avec l'imposition de la main et par les paroles prescrites dans les livres liturgiques approuvés.\n§ 2. Le chrême à utiliser dans le sacrement de confirmation doit être béni par l'Évêque, même si c'est un prêtre qui administre le sacrement.","it":"§1. Il sacramento della confermazione viene conferito mediante l'unzione del crisma sulla fronte, unzione che si fa con l'imposizione della mano e con le parole prescritte nei libri liturgici approvati.\n§2. Il crisma da usarsi nel sacramento della confermazione deve essere consacrato dal Vescovo, anche se il sacramento viene amministrato dal presbitero."}},{"canon":881,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Expedit ut confirmationis sacramentum in ecclesia, et quidem intra Missam, celebretur; ex causa tamen iusta et rationabili, extra Missam et quolibet loco digno celebrari potest.\nCAPUT II\nDE CONFIRMATIONIS MINISTRO","en":"It is desirable to celebrate the sacrament of confirmation in a church and during Mass; for a just and reasonable cause, however, it can be celebrated outside Mass and in any worthy place.\nCHAPTER II.\nTHE MINISTER OF CONFIRMATION","fr":"Il convient de célébrer le sacrement de confirmation dans une église et cela au cours de la Messe; néanmoins, pour une cause juste et raisonnable, il peut être célébré en dehors de la Messe et en tout endroit décent.","it":"È conveniente che il sacramento della confermazione venga celebrato in chiesa e durante la Messa; tuttavia per una giusta e ragionevole causa può essere celebrato fuori della Messa e in qualsiasi luogo degno."}},{"canon":882,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Confirmationis minister ordinarius est Episcopus; valide hoc sacramentum confert presbyter quoque hac facultate vi iuris universalis aut peculiaris concessionis competentis auctoritatis instructus.","en":"The ordinary minister of confir-mation is a bishop; a presbyter provided with this faculty in virtue of universal law or the special grant of the competent authority also confers this sacrament validly.","fr":"L'Évêque est le ministre ordinaire de la confirmation; le prêtre, muni de cette faculté en vertu du droit universel ou d'une concession particulière de l'autorité compétente, confère lui aussi validement ce sacrement.","it":"Ministro ordinario della confermazione è il Vescovo; conferisce validamente questo sacramento anche il presbitero provvisto di questa facoltà in forza del diritto universale o per speciale concessione della competente autorità."}},{"canon":883,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", n. 3;\n3° administratio Viatici necnon unctionis infirmorum, firmo praescripto","en":", n. 3;\n3/ the administration of Viaticum and of the anointing of the sick, without prejudice to the prescript of","fr":", n. 3;\n3 l'administration du Viatique et de l'onction des malades, restant sauves les dispositions du","it":", n. 3;\n3) amministrare il Viatico e l'unzione degli infermi, fermo restando il disposto del"}},{"canon":884,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus confirmationem administret per se ipse aut curet ut per alium Episcopum administretur; quod si necessitas id requirat, facultatem concedere potest uni vel pluribus determinatis presbyteris, qui hoc sacramentum administrent.\n§ 2. Gravi de causa, Episcopus itemque presbyter, vi iuris aut peculiaris concessionis competentis auctoritatis facultate confirmandi donatus, possunt in singulis casibus presbyteros, ut et ipsi sacramentum administrent, sibi sociare.","en":"§1. The diocesan bishop is to administer confirmation personally or is to take care that another bishop administers it. If necessity requires it, he can grant the faculty to one or more specific presbyters, who are to administer this sacrament.\n§2. For a grave cause the bishop and even the presbyter endowed with the faculty of confirming in virtue of the law or the special grant of the competent authority can in single cases also associate presbyters with themselves to administer the sacrament.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain administrera par lui-même la confirmation ou veillera à ce qu'un autre Évêque l'administre; mais si la nécessité le requiert, il peut concéder la faculté d'administrer ce sacrement à un ou à plusieurs prêtres déterminés.\n§ 2. Pour une cause grave, l'Évêque, ou le prêtre doté de la faculté de confirmer en vertu du droit ou par une concession particulière de l'autorité compétente, peuvent, pour chaque cas, s'adjoindre des prêtres qui administrent aussi le sacrement.","it":"§1. Il Vescovo diocesano amministri personalmente la confermazione o provveda che sia amministrata da un altro Vescovo; qualora lo richiedesse una necessità, può concedere la facoltà di amministrarlo a uno o più presbiteri determinati.\n§2. Per una causa grave il Vescovo e similmente il presbitero che possiede la facoltà di confermare in forza del diritto o per speciale concessione della competente autorità, possono, in singoli casi, associarsi dei presbiteri, perché anch'essi amministrino il sacramento."}},{"canon":885,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Episcopus dioecesanus obligatione tenetur curandi ut sacramentum confirmationis subditis rite et rationabiliter petentibus conferatur.\n§ 2. Presbyter, qui hac facultate gaudet, eadem uti debet erga eos in quorum favorem facultas concessa est.","en":"§1. The diocesan bishop is ob-liged to take care that the sacrament of confir-mation is conferred on subjects who properly and reasonably seek it.\n§2. A presbyter who possesses this faculty must use it for the sake of those in whose favor the faculty was granted.","fr":"§ 1. L'Évêque diocésain est tenu par l'obligation de veiller à ce que le sacrement de confirmation soit administré à ses sujets qui le demandent dûment et raisonnablement.\n§ 2. Le prêtre qui a cette faculté doit l'utiliser en faveur des personnes pour qui elle lui a été accordée.","it":"§1. Il Vescovo diocesano è tenuto all'obbligo di curare che il sacramento della confermazione sia conferito ai sudditi che lo richiedono nel dovuto modo e ragionevolmente.\n§2. Il presbitero che ha questa facoltà deve servirsene per coloro in favore dei quali la facoltà venne concessa."}},{"canon":886,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Episcopus in sua dioecesi sacramentum confirmationis legitime administrat etiam fidelibus non subditis, nisi obstet expressa proprii ipsorum Ordinarii prohibitio.\n§ 2. Ut in aliena dioecesi confirmationem licite administret, Episcopus indiget, nisi agatur de suis subditis, licentia saltem rationabiliter praesumpta Episcopi dioecesani.","en":"§1. A bishop in his diocese legitimately administers the sacrament of confirmation even to faithful who are not his subjects, unless their own ordinary expressly prohibits it.\n§2. To administer confirmation licitly in another diocese, a bishop needs at least the reasonably presumed permission of the diocesan bishop unless it concerns his own subjects.","fr":"§ 1. Dans son diocèse, l'Évêque administre légitimement le sacrement de confirmation même aux fidèles qui ne sont pas ses sujets, à moins d'une interdiction expresse de leur Ordinaire propre.\n§ 2. Pour administrer licitement la confirmation dans un autre diocèse, un Évêque a besoin de la permission, au moins raisonnablement présumée, de l'Évêque diocésain, à moins qu'il ne s'agisse de ses propres sujets.","it":"§1. Il Vescovo nella sua diocesi amministra legittimamente il sacramento della confermazione anche ai fedeli non sudditi, a meno che non si opponga una espressa proibizione del loro Ordinario proprio.\n§2. Per amministrare lecitamente la confermazione in un'altra diocesi, il Vescovo, a meno che non si tratti dei suoi sudditi, deve avere la licenza almeno ragionevolmente presunta del Vescovo diocesano."}},{"canon":887,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Presbyter facultate confirmationem ministrandi gaudens, in territorio sibi designato hoc sacramentum extraneis quoque licite confert, nisi obstet proprii eorum Ordinarii vetitum; illud vero in alieno territorio nemini valide confert, salvo praescripto","en":"A presbyter who possesses the faculty of administering confirmation also confers this sacrament licitly on externs in the territory assigned to him unless their proper ordinary prohibits it; he cannot confer it validly on anyone in another territory, without prejudice to the prescript of","fr":"Le prêtre qui a la faculté de donner la confirmation peut aussi, sur le territoire qui lui a été indiqué, administrer licitement ce sacrement aux étrangers, à moins que leur Ordinaire propre ne l'ait expressément défendu; mais il ne peut l'administrer validement à personne sur un autre territoire, restant sauves les dispositions du","it":"Il presbitero che gode della facoltà di amministrare la confermazione, conferisce lecitamente questo sacramento anche agli estranei, entro il territorio per lui designato, a meno che non si opponga il divieto del loro Ordinario proprio; fuori del proprio territorio non lo conferisce validamente a nessuno, salvo il disposto del"}},{"canon":888,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Intra territorium in quo confirmationem conferre valent, ministri in locis quoque exemptis eam ministrare possunt.\nCAPUT III\nDE CONFIRMANDIS","en":"Within the territory in which they are able to confer confirmation, ministers can administer it even in exempt places.\nCHAPTER III.\nTHOSE TO BE CONFIRMED","fr":"Sur le territoire où ils peuvent donner la confirmation, les ministres peuvent l'administrer aussi dans les lieux exempts.","it":"Entro il territorio nel quale hanno la facoltà di conferire la confermazione, i ministri la possono amministrare anche nei luoghi esenti."}},{"canon":889,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Confirmationis recipiendae capax est omnis et solus baptizatus, non confirmatus.\n§ 2. Extra periculum mortis, ut quis licite confirmationem recipiat, requiritur, si rationis usu polleat, ut sit apte institutus, rite dispositus et promissiones baptismales renovare valeat.","en":"§1. Every baptized person not yet confirmed and only such a person is capable of receiving confirmation.\n§2. To receive confirmation licitly outside the danger of death requires that a person who has the use of reason be suitably instructed, properly disposed, and able to renew the baptismal promises.","fr":"§ 1. Seul tout baptisé non encore confirmé est capable de recevoir la confirmation.\n§ 2. En dehors du danger de mort, pour qu'une personne reçoive licitement la confirmation, il est requis, si elle a l'usage de la  raison, qu'elle soit convenablement instruite, dûment disposée et en état de renouveler les promesses baptismales.","it":"§1. È capace di ricevere la confermazione ogni battezzato e il solo battezzato, che non è stato ancora confermato.\n§2. Perché uno possa ricevere lecitamente la confermazione fuori del pericolo di morte, si richiede, se ha l'uso di ragione, che sia adeguatamente preparato, disposto nel debito modo e in grado di rinnovare le promesse battesimali."}},{"canon":890,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Fideles tenentur obligatione hoc sacramentum tempestive recipiendi; curent parentes, animarum pastores, praesertim parochi, ut fideles ad illud recipiendum rite instruantur et opportuno tempore accedant.","en":"The faithful are obliged to receive this sacrament at the proper time. Parents and pastors of souls, especially pastors of parishes, are to take care that the faithful are properly instructed to receive the sacrament and come to it at the appropriate time.","fr":"Les fidèles sont tenus par l'obligation de recevoir ce sacrement en temps opportun; les parents et les pasteurs d'âmes, surtout les curés, veilleront à ce que les fidèles soient dûment instruits pour le recevoir et à ce qu'ils s'y présentent en temps opportun.","it":"I fedeli sono obbligati a ricevere tempestivamente questo sacramento; i genitori e i pastori d'anime, soprattutto i parroci, provvedano affinché i fedeli siano bene istruiti per riceverlo e vi accedano a tempo opportuno."}},{"canon":891,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacramentum confirmationis conferatur fidelibus circa aetatem discretionis, nisi Episcoporum conferentia aliam aetatem determinaverit, aut adsit periculum mortis vel, de iudicio ministri, gravis causa aliud suadeat.\nCAPUT IV\nDE PATRINIS","en":"The sacrament of confirmation is to be conferred on the faithful at about the age of discretion unless the conference of bishops has determined another age, or there is danger of death, or in the judgment of the minister a grave cause suggests otherwise.\nCHAPTER IV.\nSPONSORS","fr":"Le sacrement de confirmation sera conféré aux fidèles aux alentours de l'âge de raison, à moins que la conférence des Évêques n'ait fixé un autre âge, ou qu'il n'y ait danger de mort ou bien que, au jugement du ministre, une cause grave ne conseille autre chose.","it":"Il sacramento della confermazione venga conferito ai fedeli all'incirca all'età della discrezione, a meno che la Conferenza Episcopale non abbia determinato un'altra età o non vi sia il pericolo di morte oppure, a giudizio del ministro, una grave causa non suggerisca diversamente."}},{"canon":892,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Confirmando, quantum id fieri potest, adsit patrinus, cuius est curare ut confirmatus tamquam verus Christi testis se gerat obligationesque eidem sacramento inhaerentes fideliter adimpleat.","en":"Insofar as possible, there is to be a sponsor for the person to be confirmed; the sponsor is to take care that the confirmed person behaves as a true witness of Christ and faithfully fulfills the obligations inherent in this sacrament.","fr":"Dans la mesure du possible un parrain assistera le confirmand; il lui revient de veiller à ce que la personne confirmée se conduise en vrai témoin du Christ et accomplisse fidèlement les obligations inhérentes au sacrement.","it":"Il confermando sia assistito per quanto è possibile dal padrino, il cui compito è provvedere che il confermato si comporti come vero testimone di Cristo e adempia fedelmente gli obblighi inerenti allo stesso sacramento."}},{"canon":893,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut quis patrini munere fungatur, condiciones adimpleat oportet, de quibus in","en":"§1. To perform the function of sponsor, a person must fulfill the conditions mentioned in","fr":"§ 1. Pour exercer la fonction de parrain, il faut remplir les conditions dont il s'agit au","it":"§1. Affinché uno possa adempiere l'incarico di padrino, è necessario che soddisfi le condizioni di cui nel"}},{"canon":894,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad collatam confirmationem probandam serventur praescripta","en":"To prove the conferral of con-firmation the prescripts of","fr":"Pour prouver l'administration de la confirmation, les dispositions du","it":"Per provare l'avvenuta confermazione si osservi quanto disposto nel"}},{"canon":895,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nomina confirmatorum, facta mentione ministri, parentum et patrinorum, loci et diei collatae confirmationis in librum confirmatorum Curiae dioecesanae adnotentur, vel, ubi id praescripserit Episcoporum conferentia aut Episcopus dioecesanus, in librum in archivo paroeciali conservandum; parochus debet de collata confirmatione monere parochum loci baptismi, ut adnotatio fiat in libro baptizatorum, ad normam","en":"The names of those confirmed with mention made of the minister, the parents and sponsors, and the place and date of the conferral of confirmation are to be recorded in the confirmation register of the diocesan curia or, where the conference of bishops or the diocesan bishop has prescribed it, in a register kept in the parish archive. The pastor must inform the pastor of the place of baptism about the conferral of confirmation so that a notation is made in the baptismal register according to the norm of","fr":"Les noms des confirmés seront inscrits dans le registre des confirmés de la Curie diocésaine, avec mention du ministre, des parents et parrains, des lieu et jour de l'administration de la confirmation, ou bien, là où la conférence des Évêques ou l'Évêque diocésain l'a prescrit, dans le registre à conserver aux archives paroissiales; le curé doit informer de la confirmation le curé du lieu du baptême pour que l'inscription en soit portée sur le registre des baptisés, selon le","it":"I nomi dei cresimati, fatta menzione del ministro, dei genitori e dei padrini, del luogo e del giorno del conferimento della confermazione, siano trascritti nel libro dei cresimati della curia diocesana, o, se lo avrà stabilito la Conferenza Episcopale o il Vescovo diocesano, nel libro da conservarsi nell'archivio parrocchiale; il parroco deve informare dell'avvenuta confermazione il parroco del luogo del battesimo, affinché l'annotazione sia fatta nel libro dei battezzati, a norma del"}},{"canon":896,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si parochus loci praesens non fuerit, eundem de collata confirmatione minister per se vel per alium quam primum certiorem faciat.\n\nDE SANCTISSIMA EUCHARISTIA","en":"If the pastor of the place was not present, the minister either personally or through another is to inform him as soon as possible of the conferral of confirmation.\n\nTHE MOST HOLY EUCHARIST (Cann. 897 - 958)","fr":"Si le curé du lieu n'est pas présent, le ministre, par lui-même ou par un autre, l'informera au plus tôt de la confirmation.","it":"Se il parroco del luogo non fu presente, il ministro personalmente o per mezzo di altri lo informi quanto prima dell'avvenuta confermazione."}},{"canon":897,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Augustissimum Sacramentum est sanctissima Eucharistia, in qua ipsemet Christus Dominus continetur, offertur et sumitur, et qua continuo vivit et crescit Ecclesia. Sacrificium eucharisticum, memoriale mortis et resurrectionis Domini, in quo Sacrificium crucis in saecula perpetuatur, totius cultus et vitae christianae est culmen et fons, quo significatur et efficitur unitas populi Dei et corporis Christi aedificatio perficitur. Cetera enim sacramenta et omnia ecclesiastica apostolatus opera cum sanctissima Eucharistia cohaerent et ad eam ordinantur.","en":"The most August sacrament is the Most Holy Eucharist in which Christ the Lord himself is contained, offered, and received and by which the Church continually lives and grows. The eucharistic sacrifice, the memorial of the death and resurrection of the Lord, in which the sacrifice of the cross is perpetuated through the ages is the summit and source of all worship and Christian life, which signifies and effects the unity of the People of God and brings about the building up of the body of Christ. Indeed, the other sacraments and all the ecclesiastical works of the apostolate are closely connected with the Most Holy Eucharist and ordered to it.","fr":"Le Sacrement le plus vénérable est la très sainte Eucharistie dans laquelle le Christ Seigneur lui-même est contenu, offert et reçu, et par laquelle l'Église vit et croît continuellement.  Le Sacrifice eucharistique, mémorial de la mort et de la résurrection du Seigneur, dans lequel le Sacrifice de la croix est perpétué au long des siècles, est le sommet et la source de tout le culte et de toute la vie chrétienne, par lequel est signifiée et réalisée l'unité du peuple de Dieu et s'achève la construction du Corps du Christ. En effet, les autres sacrements et toutes les œuvres d'apostolat de l'Église sont étroitement liés à la très sainte Eucharistie et y sont ordonnés.","it":"Augustissimo sacramento è la santissima Eucaristia, nella quale lo stesso Cristo Signore è presente, viene offerto ed è assunto, e mediante la quale continuamente vive e cresce la Chiesa. Il Sacrificio eucaristico, memoriale della morte e della risurrezione del Signore, nel quale si perpetua nei secoli il Sacrificio della croce, è culmine e fonte di tutto il culto e della vita cristiana. Mediante esso è significata e prodotta l'unità del popolo di Dio e si compie l'edificazione del Corpo di Cristo. Gli altri sacramenti infatti e tutte le opere ecclesiastiche di apostolato sono strettamente uniti alla santissima Eucaristia e ad essa sono ordinati."}},{"canon":898,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Christifideles maximo in honore sanctissimam Eucharistiam habeant, actuosam in celebratione augustissimi Sacrificii partem habentes, devotissime et frequenter hoc sacramentum recipientes, atque summa cum adoratione idem colentes; animarum pastores doctrinam de hoc sacramento illustrantes, fideles hanc obligationem sedulo edoceant.\nCAPUT I\nDE EUCHARISTICA CELEBRATIONE","en":"The Christian faithful are to hold the Most Holy Eucharist in highest honor, taking an active part in the celebration of the most august sacrifice, receiving this sacrament most devoutly and frequently, and worshiping it with the highest adoration. In explaining the doctrine about this sacrament, pastors of souls are to teach the faithful diligently about this obligation.\nCHAPTER I.\nTHE EUCHARISTIC CELEBRATION","fr":"Les fidèles auront en très grand honneur la très sainte Eucharistie, en participant activement à la célébration du très auguste Sacrifice, en recevant ce sacrement avec dévotion et fréquemment, et en lui rendant le culte éminent d'adoration; les pasteurs d'âmes instruiront soigneusement les fidèles de cette obligation, en mettant en valeur la doctrine sur ce sacrement.","it":"I fedeli abbiano in sommo onore la santissima Eucaristia, partecipando attivamente nella celebrazione dell'augustissimo Sacrificio, ricevendo con frequenza e massima devozione questo sacramento e venerandolo con somma adorazione; i pastori d'anime che illustrano la dottrina di questo sacramento, istruiscano diligentemente i fedeli circa questo obbligo."}},{"canon":899,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Eucharistica celebratio actio est ipsius Christi et Ecclesiae, in qua Christus Dominus, ministerio sacerdotis, semetipsum, sub speciebus panis et vini substantialiter praesentem, Deo Patri offert atque fidelibus in sua oblatione sociatis se praebet ut cibum spiritualem.\n§ 2. In eucharistica Synaxi populus Dei in unum convocatur, Episcopo aut, sub eius auctoritate, presbytero praeside, personam Christi gerente, atque omnes qui intersunt fideles, sive clerici sive laici, suo quisque modo pro ordinum et liturgicorum munerum diversitate, participando concurrunt.\n§ 3. Celebratio eucharistica ita ordinetur, ut omnes participantes exinde plurimos capiant fructus, ad quos obtinendos Christus Dominus Sacrificium eucharisticum instituit.\nArt. 1\nDE SANCTISSIMAE\nEUCHARISTIAE MINISTRO","en":"§1. The eucharistic celebration is the action of Christ himself and the Church. In it, Christ the Lord, through the ministry of the priest, offers himself, substantially present under the species of bread and wine, to God the Father and gives himself as spiritual food to the faithful united with his offering.\n§2. In the eucharistic gathering the people of God are called together with the bishop or, under his authority, a presbyter presiding and acting in the person of Christ. All the faithful who are present, whether clerics or laity, unite together by participating in their own way according to the diversity of orders and liturgical functions.\n§3. The eucharistic celebration is to be organized in such a way that all those participating receive from it the many fruits for which Christ the Lord instituted the eucharistic sacrifice.\nArt. 1.\nTHE MINISTER OF THE MOST HOLY EUCHARIST","fr":"§ 1. La célébration eucharistique est action du Christ lui-même et de l'Église, dans laquelle le Christ Seigneur, présent substantiellement sous les espèces du pain et du vin, s'offre lui-même par le ministère du prêtre à Dieu le Père, et se donne en nourriture spirituelle aux fidèles unis à son offrande.\n§ 2. Dans la Synaxe eucharistique, le peuple de Dieu est convoqué en assemblée sous la présidence de l'Évêque ou du prêtre sous l'autorité de l'Évêque, agissant en la personne du Christ, et tous les fidèles qui y assistent, clercs ou laïcs, y concourent en prenant une part active, chacun selon son mode propre, suivant la diversité des ordres et des fonctions liturgiques.\n§ 3. La célébration eucharistique sera organisée de telle sorte que tous ceux qui y participent en retirent des fruits abondants, pour l'obtention desquels le Christ Seigneur a institué le Sacrifice eucharistique.","it":"§1. La celebrazione eucaristica è azione di Cristo stesso e della Chiesa; in essa Cristo Signore, mediante il ministero del sacerdote, offre a Dio Padre se stesso, sostanzialmente presente sotto le specie del pane e del vino, e si dona come cibo spirituale ai fedeli associati nella sua offerta.\n§2. Nella Sinassi eucaristica il popolo di Dio è chiamato a radunarsi in unità sotto la presidenza del Vescovo o, in dipendenza dalla sua autorità, del presbitero, che agiscono nella persona di Cristo, e tutti i fedeli che prendono parte, sia chierici sia laici, concorrono partecipandovi ciascuno a suo modo secondo la diversità degli ordini e dei cómpiti liturgici.\n§3. La celebrazione eucaristica sia ordinata in modo che tutti coloro che vi partecipano traggano da essa abbondanza di frutti, per il conseguimento dei quali Cristo Signore ha istituito il Sacrificio eucaristico."}},{"canon":900,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Minister, qui in persona Christi sacramentum Eucharistiae conficere valet, est solus sacerdos valide ordinatus.\n§ 2. Licite Eucharistiam celebrat sacerdos lege canonica non impeditus, servatis praescriptis canonum qui sequuntur.","en":"§1. The minister who is able to confect the sacrament of the Eucharist in the person of Christ is a validly ordained priest alone.\n§2. A priest not impeded by canon law celebrates the Eucharist licitly; the provisions of the following canons are to be observed.","fr":"§ 1. Seul le prêtre validement ordonné est le ministre qui, en la personne du Christ, peut réaliser le sacrement de l'Eucharistie.\n§ 2. Le prêtre non empêché par la loi canonique célèbre licitement l'Eucharistie en observant les dispositions des canons qui suivent.","it":"§1. Ministro, in grado di celebrare nella persona di Cristo il sacramento dell'Eucaristia, è il solo sacerdote validamente ordinato.\n§2. Celebra lecitamente l'Eucaristia il sacerdote che non sia impedito per legge canonica, osservando le disposizioni dei canoni che seguono."}},{"canon":901,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Integrum est sacerdoti Missam applicare pro quibusvis, tum vivis tum defunctis.","en":"A priest is free to apply the Mass for anyone, living or dead.","fr":"Le prêtre a la liberté d'appliquer la Messe tant pour les vivants que pour les défunts.","it":"Il sacerdote è libero di applicare la Messa per chiunque, sia per i vivi sia per i defunti."}},{"canon":902,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nisi utilitas christifidelium aliud requirat aut suadeat, sacerdotes Eucharistiam concelebrare possunt, integra tamen pro singulis libertate manente Eucharistiam individuali modo celebrandi, non vero eo tempore, quo in eadem ecclesia aut oratorio concelebratio habetur.","en":"Unless the welfare of the Christian faithful requires or suggests otherwise, priests can concelebrate the Eucharist. They are completely free to celebrate the Eucharist individually, however, but not while a concelebration is taking place in the same church or oratory.","fr":"À moins que l'utilité des fidèles ne requière ou ne conseille autre chose, les prêtres peuvent concélébrer l'Eucharistie, étant respectée la liberté pour chacun de la célébrer individuellement, mais pas quand il y a une concélébration dans la même église ou le même oratoire.","it":"A meno che l'utilità dei fedeli non richieda o non consigli diversamente, i sacerdoti possono concelebrare l'Eucaristia, rimanendo tuttavia intatta per i singoli la libertà di celebrarla in modo individuale, non però nello stesso tempo nel quale nella medesima chiesa o oratorio si tiene la concelebrazione."}},{"canon":903,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdos ad celebrandum admittatur etiamsi rectori ecclesiae sit ignotus, dummodo aut litteras commendatitias sui Ordinarii vel sui Superioris, saltem intra annum datas, exhibeat, aut prudenter existimari possit eundem a celebratione non esse impeditum.","en":"A priest is to be permitted to celebrate even if the rector of the church does not know him, provided that either he presents a letter of introduction from his ordinary or superior, issued at least within the year, or it can be judged prudently that he is not impeded from celebrating.","fr":"Un prêtre, même inconnu du recteur de l'église, sera admis par lui à célébrer pourvu qu'il lui présente les lettres de recommandation de son Ordinaire ou de son Supérieur, délivrées au moins dans l'année, ou que le recteur puisse juger prudemment que rien ne l'empêche de célébrer.","it":"Un sacerdote sia ammesso a celebrare anche se sconosciuto al rettore della Chiesa, purché esibisca la lettera commendatizie del suo Ordinario o del suo Superiore, data almeno entro l'anno, oppure si possa prudentemente ritenere che non sia impedito di celebrare."}},{"canon":904,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdotes, memoria semper tenentes in mysterio Sacrificii eucharistici opus redemptionis continuo exerceri, frequenter celebrent; immo enixe commendatur celebratio cotidiana, quae quidem, etiam si praesentia fidelium haberi non possit, actus est Christi et Ecclesiae, in quo peragendo munus suum praecipuum sacerdotes adimplent.","en":"Remembering always that in the mystery of the eucharistic sacrifice the work of redemption is exercised continually, priests are to celebrate frequently; indeed, daily celebration is recommended earnestly since, even if the faithful cannot be present, it is the act of Christ and the Church in which priests fulfill their principal function.","fr":"Que les prêtres célèbrent fréquemment, ayant toujours présent à l'esprit le fait que l'oeuvre de la rédemption se réalise continuellement dans le mystère du Sacrifice eucharistique; bien plus, leur est vivement recommandée la célébration quotidienne qui est vraiment, même s'il ne peut y avoir la présence de fidèles, action du Christ et de l'Église, dans la réalisation de laquelle les prêtres accomplissent leur principale fonction.","it":"Sempre memori che nel mistero del Sacrificio eucaristico viene esercitata ininterrottamente l'opera della redenzione, i sacerdoti celebrino frequentemente; anzi se ne raccomanda vivamente la celebrazione quotidiana, la quale, anche quando non si possa avere la presenza dei fedeli, è un atto di Cristo e della Chiesa, nella cui celebrazione i sacerdoti adempiono il loro principale compito."}},{"canon":905,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Exceptis casibus in quibus ad normam iuris licitum est pluries eadem die Eucharistiam celebrare aut concelebrare, non licet sacerdoti plus semel in die celebrare.\n§ 2. Si sacerdotum penuria habeatur, concedere potest loci Ordinarius ut sacerdotes, iusta de causa, bis in die, immo, necessitate pastorali id postulante, etiam ter in diebus dominicis et festis de praecepto, celebrent.","en":"§1. A priest is not permitted to celebrate the Eucharist more than once a day except in cases where the law permits him to celebrate or concelebrate more than once on the same day.\n§2. If there is a shortage of priests, the local ordinary can allow priests to celebrate twice a day for a just cause, or if pastoral necessity requires it, even three times on Sundays and holy days of obligation.","fr":"§ 1. Il n'est pas permis à un prêtre de célébrer plus d'une fois par jour, sauf dans les cas où, selon le droit, il est permis de célébrer ou de concélébrer plus d'une fois l'Eucharistie le même jour.\n§ 2. S'il y a pénurie de prêtres, l'Ordinaire du lieu peut permettre, pour une juste cause, que les prêtres célèbrent deux fois par jour, et même, lorsque la nécessité pastorale l'exige, trois fois les dimanches et les jours de fêtes d'obligation.","it":"§1. Eccettuati i casi in cui, a norma del diritto, è lecito celebrare o concelebrare l'Eucaristia più volte nello stesso giorno, non è consentito al sacerdote celebrare più di una volta al giorno.\n§2. Nel caso vi sia scarsità di sacerdoti, l'Ordinario del luogo può concedere che i sacerdoti, per giusta causa, celebrino due volte al giorno e anche, se lo richiede la necessità pastorale, tre volte nelle domeniche e nelle feste di precetto."}},{"canon":906,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nisi iusta et rationabili de causa, sacerdos Sacrificium eucharisticum ne celebret sine participatione alicuius saltem fidelis.","en":"Except for a just and reasonable cause, a priest is not to celebrate the eucharistic sacrifice without the participation of at least some member of the faithful.","fr":"Le prêtre ne célébrera pas le Sacrifice eucharistique sans la participation d'un fidèle au moins, sauf pour une cause juste et raisonnable.","it":"Il sacerdote non celebri il Sacrificio eucaristico senza la partecipazione di almeno qualche fedele, se non per giusta e ragionevole causa."}},{"canon":907,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In celebratione eucharistica diaconis et laicis non licet orationes, speciatim precem eucharisticam, proferre vel actionibus fungi, quae sacerdotis celebrantis sunt propriae.","en":"In the eucharistic celebration deacons and lay persons are not permitted to offer prayers, especially the eucharistic prayer, or to perform actions which are proper to the celebrating priest.","fr":"Dans la célébration eucharistique, il n'est permis ni aux diacres ni aux laïcs de réciter les prières, surtout la prière eucharistique, ou de remplir les actes propres au prêtre célébrant.","it":"Nella celebrazione eucaristica ai diaconi e ai laici non è consentito proferire le orazioni, in particolare la preghiera eucaristica, o eseguire le azioni che sono proprie del sacerdote celebrante."}},{"canon":908,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdotibus catholicis vetitum est una cum sacerdotibus vel ministris Ecclesiarum communitatumve ecclesialium plenam communionem cum Ecclesia catholica non habentium, Eucharistiam concelebrare.","en":"Catholic priests are forbidden to concelebrate the Eucharist with priests or ministers of Churches or ecclesial communities which do not have full communion with the Catholic Church.","fr":"Il est interdit aux prêtres catholiques de concélébrer l'Eucharistie avec des prêtres ou des ministres d'Églises ou de communautés ecclésiales qui n'ont pas la pleine communion avec l'Église catholique.","it":"È vietato ai sacerdoti cattolici concelebrare l'Eucaristia con i sacerdoti o i ministri delle Chiese o delle comunità ecclesiali, che non hanno la piena comunione con la Chiesa cattolica."}},{"canon":909,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdos ne omittat ad eucharistici Sacrificii celebrationem oratione debite se praeparare, eoque expleto Deo gratias agere.","en":"A priest is not to neglect to prepare himself properly through prayer for the celebration of the eucharistic sacrifice and to offer thanks to God at its completion.","fr":"Que le prêtre n'omette pas de se préparer dûment par la prière à célébrer le Sacrifice eucharistique et de rendre grâces à Dieu après la célébration.","it":"Il sacerdote non ometta di prepararsi diligentemente con la preghiera alla celebrazione del sacrificio eucaristico, e, dopo averlo terminato, di renderne grazie a Dio."}},{"canon":910,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Minister ordinarius sacrae communionis est Episcopus, presbyter et diaconus.\n§ 2. Extraordinarius sacrae communionis minister est acolythus necnon alius christifidelis ad normam","en":"§1. The ordinary minister of holy communion is a bishop, presbyter, or deacon.\n§2. The extraordinary minister of holy communion is an acolyte or another member of the Christian faithful designated according to the norm of","fr":"§ 1. Les ministres ordinaires de la sainte communion sont l'Évêque, le prêtre et le diacre.\n§ 2. Les ministres extraordinaires de la sainte communion sont l'acolyte et tout autre fidèle député selon les dispositions du","it":"§1. Ministro ordinario della sacra comunione è il Vescovo, il presbitero e il diacono.\n§2. Ministro straordinario della sacra comunione è l'accolito o anche un altro fedele incaricato a norma del"}},{"canon":911,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Officium et ius sanctissimam Eucharistiam per modum Viatici ad infirmos deferendi habent parochus et vicarii paroeciales, cappellani, necnon Superior communitatis in clericalibus institutis religiosis aut societatibus vitae apostolicae quoad omnes in domo versantes.\n§ 2. In casu necessitatis aut de licentia saltem praesumpta parochi, cappellani vel Superioris, cui postea notitiam dari oportet, hoc facere debet quilibet sacerdos vel alius sacrae communionis minister.\nArt. 2\nDE SANCTISSIMA EUCHARISTIA\nPARTICIPANDA","en":"§1. The pastor, parochial vicars, chaplains, and, with regard to all those dwelling in the house, the superior of a community in clerical religious institutes and societies of apostolic life have the duty and right of bringing the Most Holy Eucharist as Viaticum to the sick.\n§2. In the case of necessity or with at least the presumed permission of the pastor, chaplain, or superior, who must be notified afterwards, any priest or other minister of holy communion must do this.\nArt. 2.\nPARTICIPATION IN THE MOST HOLY EUCHARIST","fr":"§ 1. Le devoir et le droit de porter la très sainte Eucharistie en Viatique aux malades appartient au curé et aux vicaires paroissiaux, aux chapelains ainsi qu'au Supérieur de la communauté dans les instituts religieux cléricaux ou les sociétés de vie apostolique cléricales pour tous ceux qui se trouvent dans leur maison.\n§ 2. En cas de nécessité, ou avec l'autorisation au moins présumée du curé, du chapelain ou du Supérieur qu'il doit informer ensuite, tout prêtre ou tout autre ministre de la sainte communion doit le faire.","it":"§1. Hanno il dovere e il diritto di portare l'Eucaristia sotto forma di Viatico agli infermi, il parroco e i vicari parrocchiali, i cappellani, come pure il Superiore della comunità negli istituti religiosi o nelle società di vita apostolica clericali, nei riguardi di tutti coloro che si trovano nella casa.\n§2. Ciò deve fare qualsiasi sacerdote o un altro ministro della sacra comunione, in caso di necessità o con la licenza almeno presunta del parroco, del cappellano o del Superiore, i quali debbono poi essere informati."}},{"canon":912,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Quilibet baptizatus, qui iure non prohibeatur, admitti potest et debet ad sacram communionem.","en":"Any baptized person not prohibited by law can and must be admitted to holy communion.","fr":"Tout baptisé qui n'en est pas empêché par le droit peut et doit être admis à la sainte communion.","it":"Ogni battezzato, il quale non ne abbia la proibizione dal diritto, può e deve essere ammesso alla sacra comunione."}},{"canon":913,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut sanctissima Eucharistia ministrari possit pueris, requiritur ut ipsi sufficienti cognitione et accurata praeparatione gaudeant, ita ut mysterium Christi pro suo captu percipiant et Corpus Domini cum fide et devotione sumere valeant.\n§ 2. Pueris tamen in periculo mortis versantibus sanctissima Eucharistia ministrari potest, si Corpus Christi a communi cibo discernere et communionem reverenter suscipere possint.","en":"§1. The administration of the Most Holy Eucharist to children requires that they have sufficient knowledge and careful preparation so that they understand the mystery of Christ according to their capacity and are able to receive the body of Christ with faith and devotion.\n§2. The Most Holy Eucharist, however, can be administered to children in danger of death if they can distinguish the body of Christ from ordinary food and receive communion reverently.","fr":"§ 1. Pour que la très sainte Eucharistie puisse être donnée aux enfants, il est requis qu'ils aient une connaissance suffisante et qu'ils aient reçu une préparation soignée, de sorte qu'ils comprennent le mystère du Christ à la mesure de leur capacité, et puissent recevoir le Corps du Seigneur avec foi et dévotion.\n§ 2. La très sainte Eucharistie peut néanmoins être donnée aux enfants qui sont en danger de mort, s'ils sont capables de distinguer le Corps du Christ de l'aliment ordinaire et de recevoir la communion avec respect.","it":"§1. Per poter amministrare la santissima Eucaristia ai fanciulli, si richiede che essi posseggano una sufficiente conoscenza e una accurata preparazione, così da percepire, secondo la loro capacità, il mistero di Cristo ed essere in grado di assumere con fede e devozione il Corpo del Signore.\n§2. Tuttavia ai fanciulli che si trovino in pericolo di morte la santissima Eucaristia può essere amministrata se possono distinguere il Corpo di Cristo dal cibo comune e ricevere con riverenza la comunione."}},{"canon":914,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Parentum imprimis atque eorum qui parentum locum tenent necnon parochi officium est curandi ut pueri usum rationis assecuti debite praeparentur et quam primum, praemissa sacramentali confessione, hoc divino cibo reficiantur; parochi etiam est advigilare ne ad sacram Synaxim accedant pueri, qui rationis usum non sint adepti aut quos non sufficienter dispositos iudicaverit.","en":"It is primarily the duty of parents and those who take the place of parents, as well as the duty of pastors, to take care that children who have reached the use of reason are prepared properly and, after they have made sacramental confession, are refreshed with this divine food as soon as possible. It is for the pastor to exercise vigilance so that children who have not attained the use of reason or whom he judges are not sufficiently disposed do not approach holy communion.","fr":"Les parents en premier, et ceux qui tiennent leur place, de même que le curé, ont le devoir de veiller à ce que les enfants qui sont parvenus à l'âge de raison soient préparés comme il faut et soient nourris le plus tôt possible de cet aliment divin, après avoir fait une confession sacramentelle; il revient aussi au curé de veiller à ce que les enfants n'ayant pas encore atteint l'âge de raison, ou ceux qu'il juge insuffisamment disposés, ne soient pas admis à la sainte Synaxe.","it":"È dovere innanzitutto dei genitori e di coloro che ne hanno le veci, come pure del parroco, provvedere affinché i fanciulli che hanno raggiunto l'uso di ragione siano debitamente preparati e quanto prima, premessa la confessione sacramentale, alimentati di questo divino cibo; spetta anche al parroco vigilare che non si accostino alla sacra Sinassi fanciulli che non hanno raggiunto l'uso di ragione o avrà giudicati non sufficientemente disposti."}},{"canon":915,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad sacram communionem ne admittantur excommunicati et interdicti post irrogationem vel declarationem poenae aliique in manifesto gravi peccato obstinate perseverantes.","en":"Those who have been excommunicated or interdicted after the imposition or declaration of the penalty and others obstinately persevering in manifest grave sin are not to be admitted to holy communion.","fr":"Les excommuniés et les interdits, après l'infliction ou la  déclaration de la peine et ceux qui persistent avec obstination dans un péché grave et manifeste, ne seront pas admis à la sainte communion.","it":"Non siano ammessi alla sacra comunione gli scomunicati e gli interdetti, dopo l'irrogazione o la dichiarazione della pena e gli altri che ostinatamente perseverano in peccato grave manifesto."}},{"canon":916,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui conscius est peccati gravis, sine praemissa sacramentali confessione Missam ne celebret neve Corpori Domini communicet, nisi adsit gravis ratio et deficiat opportunitas confitendi; quo in casu meminerit se obligatione teneri ad eliciendum actum perfectae contritionis, qui includit propositum quam primum confitendi.","en":"A person who is conscious of grave sin is not to celebrate Mass or receive the body of the Lord without previous sacramental confession unless there is a grave reason and there is no opportunity to confess; in this case the person is to remember the obligation to make an act of perfect contrition which includes the resolution of confessing as soon as possible.","fr":"Qui a conscience d'être en état de péché grave ne célébrera pas la Messe ni ne communiera au Corps du Seigneur sans recourir auparavant à la confession sacramentelle, à moins d'un motif grave et qu'il ne soit dans l'impossibilité de se confesser; en ce cas, il n'oubliera pas qu'il est tenu par l'obligation de faire un acte de contrition parfaite, qui inclut la résolution de se confesser au plus tôt.","it":"Colui che è consapevole di essere in peccato grave, non celebri la Messa né comunichi al Corpo del Signore senza avere premesso la confessione sacramentale, a meno che non vi sia una ragione grave e manchi l'opportunità di confessarsi; nel qual caso si ricordi che è tenuto a porre un atto di contrizione perfetta, che include il proposito di confessarsi quanto prima."}},{"canon":917,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui sanctissimam Eucharistiam iam recepit, potest eam iterum eadem die suscipere solummodo intra eucharisticam celebrationem cui participat, salvo praescripto","en":"A person who has already received the Most Holy Eucharist can receive it a second time on the same day only within the eucharistic celebration in which the person participates, without prejudice to the prescript of","fr":"Qui a déjà reçu la très sainte Eucharistie peut la recevoir à nouveau le même jour mais seulement lors d'une célébration eucharistique à laquelle il participe, restant sauves les dispositions du","it":"Chi ha già ricevuto la santissima Eucaristia, può riceverla una seconda volta nello stesso giorno, soltanto entro la celebrazione eucaristica alla quale partecipa, salvo il disposto del"}},{"canon":918,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Maxime commendatur ut fideles in ipsa eucharistica celebratione sacram communionem recipiant; ipsis tamen iusta de causa petentibus extra Missam ministretur, servatis liturgicis ritibus.","en":"It is highly recommended that the faithful receive holy communion during the eucharistic celebration itself. It is to be administered outside the Mass, however, to those who request it for a just cause, with the liturgical rites being observed.","fr":"Il est vivement recommandé aux fidèles de recevoir la sainte communion au cours même de la célébration eucharistique; néanmoins, elle sera donnée en dehors de la Messe, en observant les rites liturgiques, à ceux qui la demandent pour une juste cause.","it":"Si raccomanda vivissimamente che i fedeli ricevano la sacra comunione nella stessa celebrazione eucaristica; tuttavia a coloro che la chiedono per una giusta causa fuori della Messa venga data, osservando i riti liturgici."}},{"canon":919,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sanctissimam Eucharistiam recepturus per spatium saltem unius horae ante sacram communionem abstineat a quocumque cibo et potu, excepta tantummodo aqua atque medicina.\n§ 2. Sacerdos, qui eadem die bis aut ter sanctissimam Eucharistiam celebrat, aliquid sumere potest ante secundam aut tertiam celebrationem, etiamsi non intercesserit spatium unius horae.\n§ 3. Aetate provecti et infirmitate quadam laborantes necnon eorum curae addicti, sanctissimam Eucharistiam accipere possunt, etiamsi intra horam antecedentem aliquid sumpserint.","en":"§1. A person who is to receive the Most Holy Eucharist is to abstain for at least one hour before holy communion from any food and drink, except for only water and medicine.\n§2. A priest who celebrates the Most Holy Eucharist two or three times on the same day can take something before the second or third celebration even if there is less than one hour between them.\n§3. The elderly, the infirm, and those who care for them can receive the Most Holy Eucharist even if they have eaten something within the preceding hour.","fr":"§ 1. Qui va recevoir la très sainte Eucharistie s'abstiendra, au moins une heure avant la sainte communion, de prendre tout aliment et boisson, à l'exception seulement de l'eau et des médicaments.\n§ 2. Le prêtre qui célèbre la très sainte Eucharistie deux ou trois fois le même jour peut prendre quelque chose avant la seconde ou la troisième célébration, même s'il n'y a pas le délai d'une heure.\n§ 3. Les personnes âgées et les malades, ainsi que celles qui s'en occupent, peuvent recevoir la très sainte Eucharistie même si elles ont pris quelque chose moins d'une heure auparavant.","it":"§1. Chi intende ricevere la santissima Eucaristia si astenga per lo spazio di almeno un'ora prima della sacra comunione da qualunque cibo o bevanda, fatta eccezione soltanto per l'acqua e le medicine.\n§2. Il sacerdote, che nello stesso giorno celebra due o tre volte la santissima Eucaristia, può prendere qualcosa prima della seconda o terza celebrazione, anche se non sarà intercorso lo spazio di un'ora.\n§3. Gli anziani, coloro che sono affetti da qualche infermità e le persone addette alle loro cure, possono ricevere la santissima Eucaristia anche se hanno preso qualcosa entro l'ora antecedente."}},{"canon":920,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Omnis fidelis, postquam ad sanctissimam Eucharistiam initiatus sit, obligatione tenetur semel saltem in anno, sacram communionem recipiendi.\n§ 2. Hoc praeceptum impleri debet tempore paschali, nisi iusta de causa alio tempore intra annum adimpleatur.","en":"§1. After being initiated into the Most Holy Eucharist, each of the faithful is obliged to receive holy communion at least once a year.\n§2. This precept must be fulfilled during the Easter season unless it is fulfilled for a just cause at another time during the year.","fr":"§ 1. Tout fidèle, après avoir été initié à la très sainte Eucharistie, est tenu par l'obligation de recevoir la sainte communion au moins une fois l'an.\n§ 2. Ce précepte doit être rempli durant le temps pascal, à moins que pour une juste cause, il ne le soit à une autre époque de l'année.","it":"§1. Ogni fedele, dopo che è stato iniziato alla santissima Eucaristia, è tenuto all'obbligo di ricevere almeno una volta all'anno la sacra comunione.\n§2. Questo precetto deve essere adempiuto durante il tempo pasquale, a meno che per una giusta causa non venga compiuto in altro tempo entro l'anno."}},{"canon":921,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Christifideles qui versantur in periculo mortis, quavis ex causa procedenti, sacra communione per modum Viatici reficiantur.\n§ 2. Etiamsi eadem die sacra communione refecti fuerint, valde tamen suadetur ut qui in vitae discrimen adducti sint, denuo communicent.\n§ 3. Perdurante mortis periculo, commendatur ut sacra communio pluries, distinctis diebus, administretur.","en":"§1. The Christian faithful who are in danger of death from any cause are to be nourished by holy communion in the form of Viaticum.\n§2. Even if they have been nourished by holy communion on the same day, however, those in danger of death are strongly urged to receive communion again.\n§3. While the danger of death lasts, it is recommended that holy communion be administered often, but on separate days.","fr":"§ 1. Les fidèles qui se trouvent en danger de mort, quelle qu'en soit la cause, seront nourris de la sainte communion sous forme du Viatique.\n§ 2. Même s'ils ont déjà reçu la sainte communion le jour même, il est hautement conseillé que ceux qui se trouvent en danger de mort communient à nouveau.\n§ 3. Tant que dure le danger de mort, il est conseillé que la sainte communion soit donnée plusieurs fois, à des jours différents.","it":"§1. I fedeli che si trovano in pericolo di morte derivante da una causa qualsiasi, ricevano il conforto della sacra comunione come Viatico.\n§2. Anche se avessero ricevuto nello stesso giorno la sacra comunione, tuttavia si suggerisce vivamente che quanti si trovano in pericolo di morte, si comunichino nuovamente.\n§3. Perdurando il pericolo di morte, si raccomanda che la sacra comunione venga amministrata più volte, in giorni distinti."}},{"canon":922,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sanctum Viaticum infirmis ne nimium differatur; qui animarum curam gerunt sedulo advigilent, ut eodem infirmi plene sui compotes reficiantur.","en":"Holy Viaticum for the sick is not to be delayed too long; those who have the care of souls are to be zealous and vigilant that the sick are nourished by Viaticum while fully conscious.","fr":"Le saint Viatique ne sera pas trop différé aux malades; ceux qui ont charge d'âmes veilleront attentivement à ce que les malades le reçoivent quand ils ont encore le plein usage de leurs facultés.","it":"Il santo Viatico per gli infermi non venga differito troppo; coloro che hanno la cura d'anime vigilino diligentemente affinché gli infermi ne ricevano il conforto nel pieno possesso delle loro facoltà."}},{"canon":923,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Christifideles Sacrificium eucharisticum participare et sacram communionem suscipere possunt quolibet ritu catholico, firmo praescripto","en":"The Christian faithful can participate in the eucharistic sacrifice and receive holy communion in any Catholic rite, without prejudice to the prescript of","fr":"Les fidèles peuvent participer au Sacrifice eucharistique et recevoir la sainte communion dans n'importe quel rite catholique,  compte tenu des disposition du","it":"I fedeli possono partecipare al Sacrificio eucaristico e ricevere la sacra comunione in qualunque rito cattolico, fermo restando il disposto del"}},{"canon":924,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacrosanctum eucharisticum Sacrificium offerri debet ex pane et vino, cui modica aqua miscenda est.\n§ 2. Panis debet esse mere triticeus et recenter confectus, ita ut nullum sit periculum corruptionis.\n§ 3. Vinum debet esse naturale de genimine vitis et non corruptum.","en":"§1. The most holy eucharistic sacrifice must be offered with bread and with wine in which a little water must be mixed.\n§2. The bread must be only wheat and recently made so that there is no danger of spoiling.\n§3. The wine must be natural from the fruit of the vine and not spoiled.","fr":"§ 1. Le très saint Sacrifice eucharistique doit être offert avec du pain et du vin auquel un peu d'eau doit être ajouté.\n§ 2. Le pain doit être de pur froment et confectionné récemment en sorte qu'il n'y ait aucun risque de corruption.\n§ 3. Le vin doit être du vin naturel de raisins et non corrompu.","it":"§1. Il sacrosanto Sacrificio eucaristico deve essere offerto con pane e vino, cui va aggiunta un po' d'acqua.\n§2. Il pane deve essere solo di frumento e confezionato di recente, in modo che non ci sia alcun pericolo di alterazione.\n§3. Il vino deve essere naturale, del frutto della vite e non alterato."}},{"canon":925,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacra communio conferatur sub sola specie panis aut, ad normam legum liturgicarum, sub utraque specie; in casu autem necessitatis, etiam sub sola specie vini.","en":"Holy communion is to be given under the form of bread alone, or under both species according to the norm of the liturgical laws, or even under the form of wine alone in a case of necessity.","fr":"La sainte communion  sera donnée sous la seule espèce du pain ou, selon les lois liturgiques, sous les deux espèces; mais en cas de nécessité, ce pourra être aussi sous la seule espèce du vin.","it":"La sacra comunione venga data sotto la sola specie del pane o, a norma delle leggi liturgiche, sotto le due specie; però, in caso di necessità, anche sotto la sola specie del vino."}},{"canon":926,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In eucharistica celebratione secundum antiquam Ecclesiae latinae traditionem sacerdos adhibeat panem azymum ubicumque litat.","en":"According to the ancient tradition of the Latin Church, the priest is to use unleavened bread in the eucharistic celebration whenever he offers it.","fr":"Dans la célébration eucharistique, selon l'antique tradition de l'Église latine, le prêtre utilisera du pain azyme quel que soit le lieu où il célèbre.","it":"Nella celebrazione eucaristica, secondo l'antica tradizione della Chiesa latina, il sacerdote usi pane azzimo, ovunque egli celebri."}},{"canon":927,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nefas est, urgente etiam extrema necessitate, alteram materiam sine altera, aut etiam utramque extra eucharisticam celebrationem, consecrare.","en":"It is absolutely forbidden, even in extreme urgent necessity, to consecrate one matter without the other or even both outside the eucharistic celebration.","fr":"Il est absolument interdit, même en cas d'urgente et extrême nécessité, de consacrer une matière sans l'autre, ou même les deux en dehors de la célébration eucharistique.","it":"Non è assolutamente lecito, anche nel caso di urgente estrema necessità, consacrare una materia senza l'altra o anche l'una e l'altra, fuori della celebrazione eucaristica."}},{"canon":928,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Eucharistica celebratio peragatur lingua latina aut alia lingua, dummodo textus liturgici legitime approbati fuerint.","en":"The eucharistic celebration is to be carried out in the Latin language or in another language provided that the liturgical texts have been legitimately approved.","fr":"La célébration eucharistique se fera en latin ou dans une autre langue, pourvu que les textes liturgiques aient été légitimement approuvés.","it":"La celebrazione eucaristica venga compiuta in lingua latina o in altra lingua, purché i testi liturgici siano stati legittimamente approvati."}},{"canon":929,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdotes et diaconi in Eucharistia celebranda et ministranda sacra ornamenta rubricis praescripta deferant.","en":"In celebrating and administering the Eucharist, priests and deacons are to wear the sacred vestments prescribed by the rubrics.","fr":"Pour célébrer et administrer l'Eucharistie, les prêtres et les diacres revêtiront les vêtements sacrés prescrits par les rubriques.","it":"I sacerdoti e i diaconi, nel celebrare e nell'amministrare l'Eucaristia, indossino le vesti sacre prescritte dalle rubriche."}},{"canon":930,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacerdos infirmus aut aetate provectus, si stare nequeat, Sacrificium eucharisticum celebrare potest sedens, servatis quidem legibus liturgicis, non tamen coram populo, nisi de licentia loci Ordinarii.\n§ 2. Sacerdos caecus aliave infirmitate laborans licite eucharisticum Sacrificium celebrat, adhibendo textum quemlibet Missae ex probatis, adstante, si casus ferat, alio sacerdote vel diacono, aut etiam laico rite instructo, qui eundem adiuvet.\nArt. 4\nDE TEMPORE ET LOCO\nCELEBRATIONIS EUCHARISTIAE","en":"§1. If an infirm or elderly priest is unable to stand, he can celebrate the eucharistic sacrifice while seated, but not before the people except with the permission of the local ordinary; the liturgical laws are to be observed.\n§2. A blind or otherwise infirm priest licitly celebrates the eucharistic sacrifice by using any approved text of the Mass with the assistance, if needed, of another priest, deacon, or even a properly instructed lay person.\nArt. 4.\nTHE TIME AND PLACE OF THE CELEBRATION OF THE EUCHARIST","fr":"§ 1. Le prêtre malade ou âgé, s'il ne peut rester debout, peut célébrer assis le Sacrifice eucharistique, en observant toujours les lois liturgiques, mais non cependant devant le peuple, à moins d'autorisation de l'Ordinaire du lieu.\n§ 2. Le prêtre aveugle ou atteint d'une autre infirmité peut licitement célébrer le Sacrifice eucharistique avec tout texte approuvé pour la Messe et, le cas échéant, avec l'assistance d'un autre prêtre ou d'un diacre, ou même d'un laïc dûment instruit, qui l'aidera.","it":"§1. Il sacerdote infermo o di età avanzata, se non può rimanere in piedi, può celebrare il Sacrificio eucaristico stando seduto, osservando però le leggi liturgiche; non tuttavia davanti al popolo, se non con licenza dell'Ordinario del luogo.\n§2. Il sacerdote cieco o affetto da qualche altra infermità celebra lecitamente il Sacrificio eucaristico usando un testo, tra quelli approvati, di qualsiasi Messa, con l'assistenza, se il caso lo esige, di un altro sacerdote o di un diacono o anche di un laico debitamente istruito, che lo aiuti."}},{"canon":931,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Eucharistiae celebratio et distributio fieri potest qualibet die et hora, iis exceptis, quae secundum liturgicas normas excluduntur.","en":"The celebration and distribution of the Eucharist can be done at any day and hour except those which the liturgical norms exclude.","fr":"La célébration et la distribution de l'Eucharistie peuvent avoir lieu tous les jours et à n'importe quelle heure, excepté lorsque  cela est interdit par les règles liturgiques.","it":"La celebrazione e la distribuzione dell'Eucaristia può essere compiuta in qualsiasi giorno e ora, eccettuati quelli che sono esclusi dalle norme liturgiche."}},{"canon":932,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Celebratio eucharistica peragatur in loco sacro, nisi in casu particulari necessitas aliud postulet; quo in casu, in loco honesto celebratio fieri debet.\n§ 2. Sacrificium eucharisticum peragendum est super altare dedicatum vel benedictum; extra locum sacrum adhiberi potest mensa conveniens, retentis semper tobalea et corporali.","en":"§1. The eucharistic celebration is to be carried out in a sacred place unless in a particular case necessity requires otherwise; in such a case the celebration must be done in a decent place.\n§2. The eucharistic sacrifice must be carried out on a dedicated or blessed altar; outside a sacred place a suitable table can be used, always with a cloth and a corporal.","fr":"§ 1. La célébration eucharistique se fera en un lieu sacré à moins que, dans un cas particulier, la nécessité n'exige autre chose; en ce cas, la célébration doit se faire dans un endroit décent.\n§ 2. Le Sacrifice eucharistique doit être célébré sur un autel consacré ou béni; en dehors d'un lieu sacré, peut être utilisée une table convenable, en gardant toujours la nappe et le corporal.","it":"§1. La celebrazione eucaristica venga compiuta nel luogo sacro, a meno che in un caso particolare la necessità non richieda altro; nel qual caso la celebrazione deve essere compiuta in un luogo decoroso.\n§2. Il sacrificio eucaristico si deve compiere sopra un altare dedicato o benedetto; fuori del luogo sacro può essere usato un tavolo adatto, purché sempre ricoperto di una tovaglia e del corporale."}},{"canon":933,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Iusta de causa et de licentia expressa Ordinarii loci licet sacerdoti Eucharistiam celebrare in templo alicuius Ecclesiae aut communitatis ecclesialis plenam communionem cum Ecclesia catholica non habentium, remoto scandalo.\nCAPUT II\nDE SANCTISSIMA EUCHARISTIA\nASSERVANDA ET VENERANDA","en":"For a just cause and with the express permission of the local ordinary, a priest is permitted to celebrate the Eucharist in the place of worship of some Church or ecclesial community which does not have full communion with the Catholic Church so long as there is no scandal.\nCHAPTER II.\nTHE RESERVATION AND VENERATION OF THE MOST HOLY EUCHARIST","fr":"Pour une juste cause et avec l'autorisation expresse de l'Ordinaire du lieu, le prêtre peut célébrer l'Eucharistie dans le temple d'une Église ou d'une communauté ecclésiale qui n'a pas la pleine communion avec l'Église catholique, pourvu que tout danger de scandale soit écarté.","it":"Per una giusta causa e con licenza espressa dell'Ordinario del luogo, è consentito al sacerdote celebrare l'Eucaristia nel tempio di qualche Chiesa o comunità ecclesiale non aventi piena comunione con la Chiesa cattolica, allontanato il pericolo di scandalo."}},{"canon":934,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sanctissima Eucharistia:\n1° asservari debet in ecclesia cathedrali aut eidem aequiparata, in qualibet ecclesia paroeciali necnon in ecclesia vel oratorio domui instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae adnexo;\n2° asservari potest in sacello Episcopi et, de licentia Ordinarii loci, in aliis ecclesiis, oratoriis et sacellis.\n§ 2. In locis sacris ubi sanctissima Eucharistia asservatur, adesse semper debet qui eius curam habeat et, quantum fieri potest, sacerdos saltem bis in mense Missam ibi celebret.","en":"§1. The Most Holy Eucharist:\n1/ must be reserved in the cathedral church or its equivalent, in every parish church, and in a church or oratory connected to the house of a religious institute or society of apostolic life;\n2/ can be reserved in the chapel of the bishop and, with the permission of the local ordinary, in other churches, oratories, and chapels.\n§2. In sacred places where the Most Holy Eucharist is reserved, there must always be someone responsible for it and, insofar as possible, a priest is to celebrate Mass there at least twice a month.","fr":"§ 1. La très sainte Eucharistie:\n1 doit être conservée dans l'église cathédrale ou une église équiparée, dans toutes les églises paroissiales et dans les églises ou oratoires annexés à la maison d'un institut religieux ou d'une société de vie apostolique;\n2 peut être conservée dans la chapelle de l'Évêque et, avec l'autorisation de l'Ordinaire du lieu, en d'autres églises, oratoires et chapelles.\n§ 2. Dans les lieux sacrés où la très sainte Eucharistie est conservée, il faut qu'il y ait toujours quelqu'un qui en prenne soin et, dans la mesure du possible, un prêtre y célébrera la Messe au moins deux fois par mois.","it":"§1. La santissima Eucaristia:\n1) deve essere conservata nella chiesa cattedrale o a questa equiparata, in ogni chiesa parrocchiale e nella chiesa o oratorio annesso alla casa di un istituto religioso o di una società di vita apostolica;\n2) può essere conservata nella cappella privata del Vescovo e, su licenza dell'Ordinario del luogo, nelle altre chiese, oratori o cappelle private.\n§2. Nei luoghi sacri dove viene conservata la santissima Eucaristia, vi deve essere sempre chi ne abbia cura e, per quanto possibile, il sacerdote vi celebri la Messa almeno due volte al mese."}},{"canon":935,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nemini licet sanctissimam Eucharistiam apud se retinere aut secum in itinere deferre, nisi necessitate pastorali urgente et servatis Episcopi dioecesani praescriptis.","en":"No one is permitted to keep the Eucharist on one’s person or to carry it around, unless pastoral necessity urges it and the prescripts of the diocesan bishop are observed.","fr":"Personne n'est autorisé à conserver la très sainte Eucharistie chez soi ou à l'emporter avec lui en voyage, à moins qu'un besoin pastoral ne l'exige et à condition que toutes les dispositions de l'Évêque diocésain soient observées.","it":"Non è lecito ad alcuno conservare presso di sé la santissima Eucaristia o portarsela in viaggio, a meno che non vi sia una necessità pastorale urgente e osservate le disposizioni del Vescovo diocesano."}},{"canon":936,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In domo instituti religiosi aliave pia domo, sanctissima Eucharistia asservetur tantummodo in ecclesia aut in oratorio principali domui adnexo; potest tamen iusta de causa Ordinarius permittere, ut etiam in alio oratorio eiusdem domus asservetur.","en":"In the house of a religious institute or some other pious house, the Most Holy Eucharist is to be reserved only in the church or principal oratory attached to the house. For a just cause, however, the ordinary can also permit it to be reserved in another oratory of the same house.","fr":"Dans la maison d'un institut religieux ou dans toute autre maison pieuse, la très sainte Eucharistie ne sera conservée que dans l'église ou dans l'oratoire principal annexé à la maison; mais, pour un juste motif, l'Ordinaire peut permettre qu'elle soit également conservée dans un autre oratoire de la même maison.","it":"Nella casa di un istituto religioso o in un'altra pia casa, la santissima Eucaristia venga conservata soltanto nella chiesa o nell'oratorio principale annesso alla casa; l'Ordinario può tuttavia permettere per una giusta causa che venga conservata anche in un altro oratorio della medesima casa."}},{"canon":937,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nisi gravis obstet ratio, ecclesia in qua sanctissima Eucharistia asservatur, per aliquot saltem horas cotidie fidelibus pateat, ut coram sanctissimo Sacramento orationi vacare possint.","en":"Unless there is a grave reason to the contrary, the church in which the Most Holy Eucharist is reserved is to be open to the faithful for at least some hours every day so that they can pray before the Most Blessed Sacrament.","fr":"Sauf si une raison grave s'y oppose, l'église dans laquelle la très sainte Eucharistie est conservée restera ouverte aux fidèles au moins quelques heures par jour, afin qu'ils puissent prier devant le très saint Sacrement.","it":"Se non vi si oppone una grave ragione, la chiesa nella quale viene conservata la santissima Eucaristia, resti aperta ai fedeli almeno per qualche ora al giorno, affinché possano trattenersi in preghiera dinanzi al santissimo Sacramento."}},{"canon":938,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sanctissima Eucharistia habitualiter in uno tantum ecclesiae vel oratorii tabernaculo asservetur.\n§ 2. Tabernaculum, in quo sanctissima Eucharistia asservatur, situm sit in aliqua ecclesiae vel oratorii parte insigni, conspicua, decore ornata, ad orationem apta.\n§ 3. Tabernaculum, in quo habitualiter sanctissima Eucharistia asservatur, sit inamovibile, materia solida non transparenti confectum, et ita clausum ut quam maxime periculum profanationis vitetur.\n§ 4. Gravi de causa, licet sanctissimam Eucharistiam, nocturno praesertim tempore, alio in loco tutiore et decoro asservare.\n§ 5. Qui ecclesiae vel oratorii curam habet, prospiciat ut clavis tabernaculi, in quo sanctissima Eucharistia asservatur, diligentissime custodiatur.","en":"§1. The Most Holy Eucharist is to be reserved habitually in only one tabernacle of a church or oratory.\n§2. The tabernacle in which the Most Holy Eucharist is reserved is to be situated in some part of the church or oratory which is distinguished, conspicuous, beautifully decorated, and suitable for prayer.\n§3. The tabernacle in which the Most Holy Eucharist is reserved habitually is to be immovable, made of solid and opaque material, and locked in such a way that the danger of profanation is avoided as much as possible.\n§4. For a grave cause, it is permitted to reserve the Most Holy Eucharist in some other fit-ting and more secure place, especially at night.\n§5. The person responsible for the church or oratory is to take care that the key of the tabernacle in which the Most Holy Eucharist is reserved is safeguarded most diligently.","fr":"§ 1. La très sainte Eucharistie ne sera conservée habituellement que dans un tabernacle de l'église ou de l'oratoire.\n§ 2. Le tabernacle dans lequel la très sainte Eucharistie est conservée sera placé en un endroit de l'église ou de l'oratoire remarquable, visible, convenablement décoré et adapté à la prière.\n§ 3. Le tabernacle dans lequel la très sainte Eucharistie est habituellement conservée sera inamovible, fait d'un matériau solide non transparent et fermé de telle sorte que soit évité au maximum tout risque de profanation.\n§ 4. Pour une cause grave, la très sainte Eucharistie peut être conservée en un autre lieu sûr et décent, surtout la nuit.\n§ 5. La personne qui est chargée de l'église ou de l'oratoire veillera à ce que la clef du tabernacle où la très sainte Eucharistie est conservée soit gardée avec le plus grand soin.","it":"§1. La santissima Eucaristia venga custodita abitualmente in un solo tabernacolo della chiesa o dell'oratorio.\n§2. Il tabernacolo nel quale si custodisce la santissima Eucaristia sia collocato in una parte della chiesa o dell'oratorio che sia distinta, visibile, ornata decorosamente, adatta alla preghiera.\n§3. Il tabernacolo nel quale si custodisce abitualmente la santissima Eucaristia sia inamovibile, costruito con materiale solido non trasparente e chiuso in modo tale che sia evitato il più possibile ogni pericolo di profanazione.\n§4. Per causa grave è consentito conservare la santissima Eucaristia, soprattutto durante la notte, in altro luogo più sicuro e decoroso.\n§5. Chi ha la cura della chiesa o dell'oratorio, provveda che la chiave del tabernacolo, nel quale è conservata la santissima Eucaristia, sia custodita con la massima diligenza."}},{"canon":939,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Hostiae consecratae quantitate fidelium necessitatibus sufficienti in pyxide seu vasculo serventur, et frequenter, veteribus rite consumptis, renoventur.","en":"Consecrated hosts in a quantity sufficient for the needs of the faithful are to be kept in a pyx or small vessel; they are to be renewed frequently and the older hosts consumed properly.","fr":"Les hosties consacrées seront conservées en quantité suffisante pour les besoins des fidèles dans un ciboire ou dans un vase et seront fréquemment renouvelées, les hosties anciennes étant dûment consommées.","it":"Le ostie consacrate vengano conservate nella pisside o in un piccolo vaso in quantità sufficiente alle necessità dei fedeli e, consumate nel debito modo le precedenti, siano rinnovate con frequenza."}},{"canon":940,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Coram tabernaculo, in quo sanctissima Eucharistia asservatur, peculiaris perenniter luceat lampas, qua indicetur et honoretur Christi praesentia.","en":"A special lamp which indicates and honors the presence of Christ is to shine continuously before a tabernacle in which the Most Holy Eucharist is reserved.","fr":"Devant le tabernacle où la très sainte Eucharistie est conservée, une lampe spéciale sera constamment allumée pour indiquer et honorer la présence du Christ.","it":"Davanti al tabernacolo nel quale si custodisce la santissima Eucaristia, brilli perennemente una speciale lampada, mediante la quale venga indicata e sia onorata la presenza di Cristo."}},{"canon":941,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In ecclesiis aut oratoriis quibus datum est asservare sanctissimam Eucharistiam, fieri possunt expositiones sive cum pyxide sive cum ostensorio, servatis normis in libris liturgicis praescriptis.\n§ 2. Celebratione Missae durante, ne habeatur in eadem ecclesiae vel oratorii aula sanctissimi Sacramenti expositio.","en":"§1. In churches or oratories where it is permitted to reserve the Most Holy Eucharist, there can be expositions with the pyx or the monstrance; the norms prescribed in the liturgical books are to be observed.\n§2. Exposition of the Most Blessed Sacrament is not to be held in the same area of the church or oratory during the celebration of Mass.","fr":"§ 1. Dans les églises ou oratoires où peut être conservée la très sainte Eucharistie, l'exposition peut être faite aussi bien avec le ciboire qu'avec l'ostensoir, en observant les règles prescrites dans les livres liturgiques.\n§ 2. Pendant la célébration de la Messe, il n'y aura pas d'exposition du très saint Sacrement dans le même endroit de l'église ou de l'oratoire.","it":"§1. Nelle chiese e negli oratori a cui è concesso conservare la santissima Eucaristia, si possono compiere esposizioni sia con la pisside, sia con l'ostensorio, osservando le norme stabilite nei libri liturgici.\n§2. Durante la celebrazione della Messa non vi sia nella stessa navata della chiesa o dell'oratorio l'esposizione del santissimo Sacramento."}},{"canon":942,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Commendatur ut in iisdem ecclesiis et oratoriis quotannis fiat sollemnis sanctissimi Sacramenti expositio per congruum tempus, etsi non continuum, protracta, ut communitas localis eucharisticum mysterium impensius meditetur et adoret; huiusmodi tamen expositio fiat tantum si congruus praevideatur fidelium concursus et servatis normis statutis.","en":"It is recommended that in these churches and oratories an annual solemn exposition of the Most Blessed Sacrament be held for an appropriate period of time, even if not continuous, so that the local community more profoundly meditates on and adores the eucharistic mystery. Such an exposition is to be held, however, only if a suitable gathering of the faithful is foreseen and the established norms are observed.","fr":"Il est recommandé que dans ces mêmes églises et oratoires, il y ait tous les ans une exposition solennelle du saint Sacrement, pendant un temps convenable, même de façon non continue, afin que la communauté locale médite plus profondément sur le mystère eucharistique et l'adore; cependant, cette exposition n'aura lieu que si un concours suffisant de fidèles est prévu, et en observant les règles établies.","it":"Si raccomanda che nelle stesse chiese e oratori ogni anno si compia l'esposizione solenne del santissimo Sacramento prolungata per un tempo conveniente, anche se non continuo, affinché la comunità locale mediti e adori con intensa devozione il mistero eucaristico; però tale esposizione si faccia soltanto se si prevede una adeguata affluenza di fedeli e osservando le norme stabilite."}},{"canon":943,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Minister expositionis sanctissimi Sacramenti et benedictionis eucharisticae est sacerdos vel diaconus; in peculiaribus adiuntis, solius expositionis et repositionis, sine tamen benedictione, est acolythus, minister extraordinarius sacrae communionis aliusve ab Ordinario loci deputatus, servatis Episcopi dioecesani praescriptis.","en":"The minister of exposition of the Most Blessed Sacrament and of eucharistic benediction is a priest or deacon; in special circumstances, the minister of exposition and reposition alone without benediction is the acolyte, extraordinary minister of holy communion, or someone else designated by the local ordinary; the prescripts of the diocesan bishop are to be observed.","fr":"Le ministre de l'exposition du très saint Sacrement et de la bénédiction eucharistique est le prêtre ou le diacre; dans des circonstances particulières, pour la seule exposition et reposition, mais sans bénédiction, ce peut être l'acolyte, le ministre extraordinaire de la sainte communion ou quelqu'un d'autre député par l'Ordinaire du lieu, en observant les dispositions de l'Évêque diocésain.","it":"Ministro dell'esposizione del santissimo Sacramento e della benedizione eucaristica è il sacerdote o il diacono; in speciali circostanze sono ministri della sola esposizione e riposizione, ma non della benedizione, l'accolito, il ministro straordinario della sacra comunione o altra persona designata dall'Ordinario del luogo, osservando le disposizioni del Vescovo diocesano."}},{"canon":944,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ubi de iudicio Episcopi dioecesani fieri potest, in publicum erga sanctissimam Eucharistiam venerationis testimonium, habeatur, praesertim in sollemnitate Corporis et Sanguinis Christi, processio per vias publicas ducta.\n§ 2. Episcopi dioecesani est de processionibus statuere ordinationes, quibus earum participationi et dignitati prospiciatur.\nCAPUT III\nDE OBLATA AD MISSAE\nCELEBRATIONEM STIPE","en":"§1. When it can be done in the judgment of the diocesan bishop, a procession through the public streets is to be held as a public witness of veneration toward the Most Holy Eucharist, especially on the solemnity of the Body and Blood of Christ.\n§2. It is for the diocesan bishop to establish regulations which provide for the participation in and the dignity of processions.\nCHAPTER III.\nTHE OFFERING GIVEN FOR THE CELEBRATION OF MASS","fr":"§ 1. Là où l'Évêque diocésain le juge possible, en témoignage public de vénération envers la très sainte Eucharistie, une procession sera organisée dans les rues, surtout au jour de la solennité du Corps et du Sang du Christ.\n§ 2. Il revient à l'Évêque diocésain d'établir des règles pour la participation aux processions et pour la dignité de leur déroulement.","it":"§1. Ove, a giudizio del Vescovo diocesano, è possibile, si svolga, quale pubblica testimonianza di venerazione verso la santissima Eucaristia e specialmente nella solennità del Corpo e Sangue di Cristo, la processione condotta attraverso le pubbliche vie.\n§2. Spetta al Vescovo diocesano stabilire delle direttive circa le processioni, con cui provvedere alla loro partecipazione e dignità."}},{"canon":945,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Secundum probatum Ecclesiae morem, sacerdoti cuilibet Missam celebranti aut concelebranti licet stipem oblatam recipere, ut iuxta certam intentionem Missam applicet.\n§ 2. Enixe commendatur sacerdotibus ut, etiam nulla recepta stipe, Missam ad intentionem christifidelium praecipue egentium celebrent.","en":"§1. In accord with the approved practice of the Church, any priest celebrating or concelebrating is permitted to receive an offering to apply the Mass for a specific intention.\n§2. It is recommended earnestly to priests that they celebrate Mass for the intention of the Christian faithful, especially the needy, even if they have not received an offering.","fr":"§ 1. Selon l'usage approuvé de l'Église, tout prêtre célébrant ou concélébrant la Messe peut recevoir une offrande, pour qu'il applique la Messe à une intention déterminée.\n§ 2. Il est vivement recommandé aux prêtres, même s'ils n'ont pas reçu d'offrande, de célébrer la Messe aux intentions des fidèles, surtout de ceux qui sont dans le besoin.","it":"§1. Secondo l'uso approvato della Chiesa, è lecito ad ogni sacerdote che celebra la Messa, ricevere l'offerta data affinché applichi la Messa secondo una determinata intenzione.\n§2. È vivamente raccomandato ai sacerdoti di celebrare la Messa per le intenzioni dei fedeli, soprattutto dei più poveri, anche senza ricevere alcuna offerta."}},{"canon":946,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Christifideles stipem offerentes ut ad suam intentionem Missa applicetur, ad bonum conferunt Ecclesiae atque eius curam in ministris operibusque sustinendis ea oblatione participant.","en":"The Christian faithful who give an offering to apply the Mass for their intention contribute to the good of the Church and by that offering share its concern to support its ministers and works.","fr":"Les fidèles qui donnent une offrande pour que la Messe soit appliquée à leur intention contribuent au bien de l'Église et participent par cette offrande à son souci pour le soutien de ses ministres et de ses œuvres.","it":"I fedeli che danno l'offerta perché la Messa venga celebrata secondo la loro intenzione, contribuiscono al bene della Chiesa, e mediante tale offerta partecipano della sua sollecitudine per il sostentamento dei ministri e delle opere."}},{"canon":947,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"A stipe Missarum quaelibet etiam species negotiationis vel mercaturae omnino arceatur.","en":"Any appearance of tracking or trading is to be excluded entirely from the offering for Masses.","fr":"En matière d'offrande de Messes, on écartera absolument jusqu'à l'apparence de commerce ou de trafic.","it":"Dall'offerta delle Messe deve essere assolutamente tenuta lontana anche l'apparenza di contrattazione o di commercio."}},{"canon":948,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Distinctae applicandae sunt Missae ad eorum intentiones pro quibus singulis stips, licet exigua, oblata et acceptata est.","en":"Separate Masses are to be applied for the intentions of those for whom a single offering, although small, has been given and accepted.","fr":"Des Messes distinctes doivent être appliquées aux intentions de chacun de ceux pour lesquels une offrande, fût-elle modique, a été donnée et acceptée.","it":"Devono essere applicate Messe distinte secondo le intenzioni di coloro per i quali singolarmente l'offerta, anche se esigua, è stata data e accettata."}},{"canon":949,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui obligatione gravatur Missam celebrandi et applicandi ad intentionem eorum qui stipem obtulerunt, eadem obligatione tenetur, etiamsi sine ipsius culpa stipes perceptae perierint.","en":"A person obliged to celebrate and apply Mass for the intention of those who gave an offering is bound by the obligation even if the offerings received have been lost through no fault of his own.","fr":"Celui qui est obligé de célébrer et d'appliquer la Messe à l'intention de ceux qui ont donné l'offrande continue d'être tenu de le faire, même si les offrandes reçues viennent à disparaître sans faute de sa part.","it":"Chi è onerato dall'obbligo di celebrare la Messa e di applicarla secondo l'intenzione di coloro che hanno dato l'offerta, vi è ugualmente obbligato anche se, senza sua colpa, le offerte percepite sono andate perdute."}},{"canon":950,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si pecuniae summa offertur pro Missarum applicatione, non indicato Missarum celebrandarum numero, hic supputetur attenta stipe statuta in loco in quo oblator commoratur, nisi aliam fuisse eius intentionem legitime praesumi debeat.","en":"If a sum of money is offered for the application of Masses without an indication of the number of Masses to be celebrated, the number is to be computed on the basis of the offering established in the place where the donor resides, unless the intention of the donor must be presumed legitimately to have been different.","fr":"Si une somme d'argent est offerte pour l'application de Messes, sans spécification du nombre de Messes à célébrer, ce nombre sera déterminé selon le taux fixé dans le lieu où le donateur réside, à moins que son intention ne doive être légitimement présumée autre.","it":"Se viene offerta una somma di denaro per l'applicazione di Messe senza indicare il numero delle Messe da celebrare, questo venga computato in ragione dell'offerta stabilita nel luogo ove l'offerente dimora, a meno che non debba legittimamente presumersi che fu un'altra la sua intenzione."}},{"canon":951,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacerdos plures eadem die Missas celebrans, singulas applicare potest ad intentionem pro qua stips oblata est, ea tamen lege ut, praeterquam in die Nativitatis Domini, stipem pro una tantum Missa faciat suam, ceteras vero in fines ab Ordinario praescriptos concredat, admissa quidem aliqua retributione ex titulo extrinseco.\n§ 2. Sacerdos alteram Missam eadem die concelebrans, nullo titulo pro ea stipem recipere potest.","en":"§1. A priest who celebrates several Masses on the same day can apply each to the intention for which the offering was given, but subject to the rule that, except on Christmas, he is to keep the offering for only one Mass and transfer the others to the purposes prescribed by the ordinary, while allowing for some recompense by reason of an extrinsic title.\n§2. A priest who concelebrates a second Mass on the same day cannot accept an offering for it under any title.","fr":"§ 1. Le prêtre qui célèbre plusieurs Messes le même jour peut appliquer chacune d'elles à l'intention pour laquelle une offrande a été donnée; néanmoins, hormis le jour de Noël, il gardera l'offrande d'une seule Messe et destinera les autres aux fins fixées par l'Ordinaire, une certaine rétribution à un titre extrinsèque étant toutefois admise.\n§ 2. Le prêtre qui concélèbre une deuxième Messe le même jour ne peut sous aucun prétexte recevoir une offrande à ce titre.","it":"§1. Il sacerdote che celebra più Messe nello stesso giorno può applicare ciascuna di esse secondo l'intenzione per la quale è stata data l'offerta, a condizione però che, al di fuori del giorno di Natale, egli tenga per sé l'offerta di una sola Messa e consegni invece le altre per le finalità stabilite dall'Ordinario, essendogli consentito di percepire una certa retribuzione a titolo estrinseco.\n§2. Il sacerdote che concelebra nello stesso giorno una seconda Messa, a nessun titolo può percepire l'offerta per questa."}},{"canon":952,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Concilii provincialis aut conventus Episcoporum provinciae est pro universa provincia per decretum definire quaenam pro celebratione et applicatione Missae sit offerenda stips, nec licet sacerdoti summam maiorem expetere; ipsi tamen fas est stipem sponte oblatam definita maiorem pro Missae applicatione accipere, et etiam minorem.\n§ 2. Ubi desit tale decretum, servetur consuetudo in dioecesi vigens.\n§ 3. Sodales quoque institutorum religiosorum quorumlibet stare debent eidem decreto aut consuetudini loci, de quibus in §§ 1 et 2.","en":"§1. It is for the provincial council or a meeting of the bishops of the province to define by decree for the entire province the offering to be given for the celebration and application of Mass, and a priest is not permitted to seek a larger sum. Nevertheless, he is permitted to accept for the application of a Mass a voluntary offering which is larger or even smaller than the one defined.\n§2. Where there is no such decree, the custom in force in the diocese is to be observed.\n§3. Members of all religious institutes must also observe the same decree or local custom mentioned in §§1 and 2.","fr":"§ 1. Il revient au concile provincial ou à l'assemblée des Évêques de la province de fixer par décret pour toute la province le montant de l'offrande à donner pour la célébration et l'application de la Messe, et le prêtre n'est pas autorisé à demander une somme plus élevée; il lui est cependant permis de recevoir pour l'application d'une Messe une offrande plus élevée que celle qui a été fixée si elle lui est offerte spontanément, et même une offrande moins élevée.\n§ 2. À défaut d'un tel décret, la coutume en vigueur dans le diocèse sera observée.\n§ 3. Les membres de tous les instituts religieux doivent s'en tenir aussi à ce décret ou à la coutume du lieu dont il s'agit aux §§ 1 et 2 du présent canon.","it":"§1. Spetta al concilio provinciale o alla riunione dei Vescovi della provincia definire per tutta la provincia, mediante decreto, quale sia l'offerta da dare per la celebrazione e l'applicazione della Messa, né è lecito al sacerdote chiedere una somma maggiore; gli è tuttavia consentito accettare un' offerta data spontaneamente, maggiore e anche minore di quella stabilita per l'applicazione della Messa.\n§2. Ove manchi tale decreto si osservi la consuetudine vigente nella diocesi.\n§3. Anche i membri di tutti gli istituti religiosi debbono attenersi allo stesso decreto o alla consuetudine del luogo, di cui ai §§1 e 2."}},{"canon":953,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nemini licet tot stipes Missarum per se applicandarum accipere, quibus intra annum satisfacere non potest.","en":"No one is permitted to accept more offerings for Masses to be applied by himself than he can satisfy within a year.","fr":"Il n'est permis à personne de recevoir un nombre tel d'offrandes de Messes à appliquer par lui-même qu'il ne puisse les acquitter dans l'année.","it":"Non è lecito ad alcuno accettare tante offerte di Messe da applicare personalmente, alle quali non può soddisfare entro l'anno."}},{"canon":954,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si certis in ecclesiis aut oratoriis Missae petuntur celebrandae numero plures quam ut ibidem celebrari possint, earundem celebratio alibi fieri licet, nisi contrariam voluntatem oblatores expresse manifestaverint.","en":"If in certain churches or oratories more Masses are asked to be celebrated than can be celebrated there, it is permitted for them to be celebrated elsewhere unless the donors have expressly indicated a contrary intention.","fr":"Si, dans certaines églises ou oratoires, la demande de messes à célébrer dépasse le nombre de celles qui peuvent y être dites, celles qui sont en excédent peuvent être célébrées ailleurs, à moins que les donateurs n'aient manifesté expressément une volonté contraire.","it":"Se in talune chiese o oratori vengono richieste celebrazioni di Messe in numero maggiore di quante ivi possono essere celebrate, è lecito farle celebrare altrove, eccetto che gli offerenti non abbiano manifestato espressamente una volontà contraria."}},{"canon":955,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Qui celebrationem Missarum applicandarum aliis committere intendat, earum celebrationem quam primum sacerdotibus sibi acceptis committat, dummodo ipsi constet eos esse omni exceptione maiores; integram stipem receptam transmittere debet, nisi certo constet excessum supra summam in dioecesi debitam datum esse intuitu personae; obligatione etiam tenetur Missarum celebrationem curandi, donec tum susceptae obligationis tum receptae stipis testimonium acceperit.\n§ 2. Tempus intra quod Missae celebrandae sunt, initium habet a die quo sacerdos easdem celebraturus recepit, nisi aliud constet.\n§ 3. Qui aliis Missas celebrandas committunt, sine mora in librum referant tum Missas quas acceperunt, tum eas, quas aliis tradiderunt, notatis etiam earundem stipibus.\n§ 4. Quilibet sacerdos accurate notare debet Missas quas celebrandas acceperit, quibusque satisfecerit.","en":"§1. A person who intends to entrust to others the celebration of Masses to be applied is to entrust their celebration as soon as possible to priests acceptable to him, provided that he is certain that they are above suspicion.\nHe must transfer the entire offering received unless it is certain that the excess over the sum fixed in the diocese was given for him personally. He is also obliged to see to the celebration of the Masses until he learns that the obligation has been accepted and the offering received.\n§2. The time within which Masses must be celebrated begins on the day the priest who is to celebrate them received them unless it is otherwise evident.\n§3. Those who entrust to others Masses to be celebrated are to record in a book without delay both the Masses which they received and those which they transferred to others, as well as their offerings.\n§4. Every priest must note accurately the Masses which he accepted to celebrate and those which he has satisfied.","fr":"§ 1. Celui qui désire confier à d'autres la célébration de Messes à appliquer confiera leur célébration le plus tôt possible aux prêtres qu'il voudra, pourvu qu'il les sache au-dessus de tout soupçon; il doit transmettre intégralement l'offrande reçue à moins qu'il ne sache avec certitude que ce qui dépasse le taux fixé dans le diocèse lui a été donné à lui personnellement; et il est tenu par l'obligation de veiller à la célébration de ces Messes jusqu'à ce qu'il ait reçu l'avis de l'acceptation de l'obligation et de la réception de l'offrande.\n§ 2. Le délai dans lequel les Messes doivent être célébrées commence du jour où le prêtre qui doit les célébrer les a reçues, sauf s'il s'avère qu'il en va autrement.\n§ 3. Ceux qui confient à d'autres des Messes à célébrer inscriront sans tarder dans un registre tant les Messes qu'ils ont reçues que celles qu'ils ont confiées à d'autres, en notant aussi le montant des offrandes.\n§ 4. Tout prêtre doit soigneusement noter les Messes qu'il a acceptées de célébrer et celles qu'il a acquittées.","it":"§1. Chi intendesse affidare ad altri la celebrazione di Messe da applicare, le trasmetta quanto prima a sacerdoti a lui accetti, purché gli consti che sono al di sopra di ogni sospetto; deve trasmettere l'intera l'offerta ricevuta, a meno che non consti con certezza che la parte eccedente l'offerta dovuta nella diocesi, fu data in considerazione della persona; è tenuto anche all'obbligo di provvedere alla celebrazione delle Messe, fino a che non avrà ricevuto la prova sia dell'accettazione dell'obbligo sia della ricezione dell'offerta.\n§2. Il tempo entro il quale debbono essere celebrate le Messe, ha inizio dal giorno in cui il sacerdote che le celebrerà, le riceve, se non consti altro.\n§3. Coloro che affidano ad altri Messe da celebrare, annotino senza indugio nel registro sia le Messe che hanno ricevuto sia quelle che hanno trasmesso ad altri, segnando anche le loro offerte.\n§4. Qualsiasi sacerdote deve annotare accuratamente le Messe che ha ricevuto da celebrare e quelle cui ha soddisfatto."}},{"canon":956,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnes et singuli administratores causarum piarum aut quoquo modo obligati ad Missarum celebrationem curandam, sive clerici sive laici, onera Missarum quibus intra annum non fuerit satisfactum suis Ordinariis tradant, secundum modum ab his definiendum.","en":"Each and every administrator of pious causes or those obliged in any way to see to the celebration of Masses, whether clerics or laity, are to hand over to their ordinaries according to the method defined by the latter the Mass obligations which have not been satisfied within a year.","fr":"Tous et chacun des administrateurs des causes pies ou ceux qui sont obligés à un titre quelconque de veiller à la célébration des Messes, clercs ou laïcs, remettront à leurs Ordinaires, selon les modalités à définir par ceux-ci, les charges des Messes qui n'auraient pas été célébrées dans l'année.","it":"Tutti e ciascun degli amministratori di cause pie o coloro che in qualunque modo sono obbligati a provvedere alla celebrazione di Messe, sia chierici sia laici, consegnino ai propri Ordinari, secondo modalità che essi dovranno definire, gli oneri di Messe ai quali non si sia soddisfatto entro l'anno."}},{"canon":957,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Officium et ius advigilandi ut Missarum onera adimpleantur, in ecclesiis cleri saecularis pertinet ad loci Ordinarium, in ecclesiis institutorum religiosorum aut societatum vitae apostolicae ad eorum Superiores.","en":"The duty and right of exercising vigilance that Mass obligations are fulfilled belong to the local ordinary in churches of secular clergy and to the superiors in churches of religious institutes or societies of apostolic life.","fr":"Le devoir et le droit de veiller à l'accomplissement des charges de Messes reviennent à l'Ordinaire du lieu pour les églises du clergé séculier, et à leurs Supérieurs pour les églises des instituts religieux ou des sociétés de vie apostolique.","it":"Il dovere e il diritto di vigilare sull'adempimento degli oneri di Messe, competono, nelle chiese del clero secolare, all'Ordinario del luogo, nelle chiese degli istituti religiosi o delle società di vita apostolica, ai loro Superiori."}},{"canon":958,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Parochus necnon rector ecclesiae aliusve pii loci, in quibus stipes Missarum recipi solent, peculiarem habeant librum, in quo accurate adnotent Missarum celebrandarum numerum, intentionem, stipem oblatam, necnon celebrationem peractam.\n§ 2. Ordinarius obligatione tenetur singulis annis huiusmodi libros per se aut per alios recognoscendi.\n\nDE SACRAMENTO PAENITENTIAE","en":"§1. The pastor and the rector of a church or other pious place which regularly receives offerings for Masses are to have a special book in which they note accurately the number of Masses to be celebrated, the intention, the offering given, and their celebration.\n§2. The ordinary is obliged to examine these books each year either personally or through others.","fr":"§ 1. Le curé et le recteur d'une église ou d'un autre lieu de piété, dans lesquels des offrandes de Messes sont ordinairement reçues, tiendront un registre particulier dans lequel ils noteront soigneusement le nombre de Messes à célébrer, l'intention, l'offrande et la célébration accomplie.\n§ 2. L'Ordinaire est tenu par l'obligation de contrôler ces registres chaque année, par lui-même ou par d'autres.","it":"§1\n. Il parroco come pure il rettore di una chiesa o di un altro luogo pio ove si è soliti ricevere offerte di Messe, abbiano un registro speciale, nel quale annotino accuratamente il numero delle Messe da celebrare, l'intenzione, l'offerta data e l'avvenuta celebrazione.\n§2. L'Ordinario è tenuto all'obbligo di prendere visione ogni anno di tali registri, personalmente o tramite altri."}},{"canon":959,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In sacramento paenitentiae fideles peccata legitimo ministro confitentes, de iisdem contriti atque propositum sese emendandi habentes, per absolutionem ab eodem ministro impertitam, veniam peccatorum quae post baptismum commiserint a Deo obtinent, simulque reconciliantur cum Ecclesia, quam peccando vulneraverunt.\nCAPUT I\nDE CELEBRATIONE SACRAMENTI","en":"In the sacrament of penance the faithful who confess their sins to a legitimate minister, are sorry for them, and intend to reform themselves obtain from God through the absolution imparted by the same minister forgiveness for the sins they have committed after baptism and, at the same, time are reconciled with the Church which they have wounded by sinning.\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION OF THE SACRAMENT","fr":"Dans  le sacrement de pénitence, les fidèles qui confessent leurs péchés à un ministre légitime, en ont la contrition et forment le propos de s'amender, obtiennent de Dieu, par l'absolution donnée par ce même ministre, le pardon des péchés qu'ils ont commis après le baptême, et ils sont en même temps réconciliés avec l'Église qu'en péchant ils ont blessée.","it":"Nel sacramento della penitenza i fedeli, confessando i peccati al ministro legittimo, essendone contriti ed insieme avendo il proposito di emendarsi, per l'assoluzione impartita dallo stesso ministro ottengono da Dio il perdono dei peccati, che hanno commesso dopo il battesimo e contemporaneamente vengono riconciliati con la Chiesa che, peccando, hanno ferito."}},{"canon":960,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Individualis et integra confessio atque absolutio unicum constituunt modum ordinarium, quo fidelis peccati gravis sibi conscius cum Deo et Ecclesia reconciliatur; solummodo impossibilitas physica vel moralis ab huiusmodi confessione excusat, quo in casu aliis quoque modis reconciliatio haberi potest.","en":"Individual and integral confession and absolution constitute the only ordinary means by which a member of the faithful conscious of grave sin is reconciled with God and the Church. Only physical or moral impossibility excuses from confession of this type; in such a case reconciliation can be obtained by other means.","fr":"La confession individuelle et intégrale avec l'absolution constitue l'unique mode ordinaire par lequel un fidèle conscient d'un péché grave est réconcilié avec Dieu et avec l'Église; seule une impossibilité physique ou morale excuse de cette confession, auquel cas la réconciliation peut être obtenue aussi selon d'autres modes.","it":"La confessione individuale e integra e l'assoluzione costituiscono l'unico modo ordinario con cui il fedele, consapevole di peccato grave, è riconciliato con Dio e con la Chiesa; solamente una impossibilità fisica o morale scusa da una tale confessione, nel qual caso la riconciliazione si può ottenere anche in altri modi."}},{"canon":961,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Absolutio pluribus insimul paenitentibus sine praevia individuali confessione, generali modo impertiri non potest, nisi:\n1° immineat periculum mortis et tempus non suppetat sacerdoti vel sacerdotibus ad audiendas singulorum paenitentium confessiones;\n2° adsit gravis necessitas, videlicet quando, attento paenitentium numero, confessariorum copia praesto non est ad rite audiendas singulorum confessiones intra congruum tempus, ita ut paenitentes, sine propria culpa, gratia sacramentali aut sacra communione diu carere cogantur; necessitas vero non censetur sufficiens, cum confessarii praesto esse non possunt, ratione solius magni concursus paenitentium, qualis haberi potest in magna aliqua festivitate aut peregrinatione.\n§ 2. Iudicium ferre an dentur condiciones ad normam § 1, n. 2 requisitae, pertinet ad Episcopum dioecesanum, qui, attentis criteriis cum ceteris membris Episcoporum conferentiae concordatis, casus talis necessitatis determinare potest.","en":"§1. Absolution cannot be imparted in a general manner to many penitents at once without previous individual confession unless:\n1/ danger of death is imminent and there is insufficient time for the priest or priests to hear the confessions of the individual penitents;\n2/ there is grave necessity, that is, when in view of the number of penitents, there are not enough confessors available to hear the confessions of individuals properly within a suitable period of time in such a way that the penitents are forced to be deprived for a long while of sacramental grace or holy communion through no fault of their own. Sufficient necessity is not considered to exist when confessors cannot be present due only to the large number of penitents such as can occur on some great feast or pilgrimage.\n§2. It belongs to the diocesan bishop to judge whether the conditions required according to the norm of §1, n. 2 are present. He can determine the cases of such necessity, attentive to the criteria agreed upon with the other members of the conference of bishops.","fr":"§ 1. L'absolution ne peut pas être donnée par mode général à plusieurs pénitents ensemble, sans confession individuelle préalable, sauf:\n1 si un danger de mort menace et que le temps n'est pas suffisant pour que le ou les prêtres puissent entendre la confession de chacun des pénitents;\n2 s'il y a une grave nécessité, c'est-à-dire si, compte tenu du nombre de pénitents, il n'y a pas assez de confesseurs disponibles pour entendre comme il le faut la confession de chacun dans un temps convenable, de sorte que les pénitents, sans qu'il y ait faute de leur part, seraient forcés d'être privés pendant longtemps de la grâce sacramentelle ou de la sainte communion; mais la nécessité n'est pas considérée comme suffiante lorsque des confesseurs ne peuvent pas être disponibles pour le seul motif du grand afflux de pénitents, tel qu'il peut se produire pour une grande fête ou un grand pèlerinage.\n§ 2. Il appartient à l'Évêque diocésain de juger si les conditions requises au § 1, n. 2 sont remplies; en tenant compte des critères établis d'un commun accord avec les autres membres de la conférence des Évêques, il peut déterminer les cas où se rencontre cette nécessité.","it":"§1. L'assoluzione a più penitenti insieme senza la previa confessione individuale non può essere impartita in modo generale se non:\n1) vi sia imminente pericolo di morte ed al sacerdote o ai sacerdoti non basti il tempo per ascoltare le confessioni dei singoli penitenti;\n2) vi sia grave necessità, ossia quando, tenuto conto del numero dei penitenti, non si hanno a confessori sufficienti per ascoltare, come si conviene, le confessioni dei singoli entro un un tempo conveniente, sicché i penitenti, senza loro colpa, sarebbero costretti a rimanere a lungo privi della grazia sacramentale o della sacra comunione; però la necessità non si considera sufficiente quando non possono essere a disposizione dei confessori, per la sola ragione di una grave affluenza di penitenti, quale può aversi in occasione di una grande festa o di un pellegrinaggio.\n§2. Giudicare se ricorrano le condizioni richieste a norma del §1, n. 2, spetta al Vescovo diocesano, il quale, tenuto conto dei criteri concordati con gli altri membri della Conferenza Episcopale, può determinare i casi di tale necessità."}},{"canon":962,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut christifidelis sacramentali absolutione una simul pluribus data valide fruatur, requiritur non tantum ut sit apte dispositus, sed ut insimul sibi proponat singillatim debito tempore confiteri peccata gravia, quae in praesens ita confiteri nequit.\n§ 2. Christifideles, quantum fieri potest etiam occasione absolutionis generalis recipiendae, de requisitis ad normam § 1 edoceantur et absolutioni generali, in casu quoque periculi mortis, si tempus suppetat, praemittatur exhortatio ut actum contritionis quisque elicere curet.","en":"§1. For a member of the Christian faithful validly to receive sacramental absolution given to many at one time, it is required not only that the person is properly disposed but also at the same time intends to confess within a suitable period of time each grave sin which at the present time cannot be so confessed.\n§2. Insofar as it can be done even on the occasion of the reception of general absolution, the Christian faithful are to be instructed about the requirements of the norm of §1. An exhortation that each person take care to make an act of contrition is to precede general absolution even in the case of danger of death, if there is time.","fr":"§ 1. Pour qu'un fidèle bénéficie validement d'une absolution sacramentelle donnée à plusieurs ensemble, il est requis non seulement qu'il y soit bien disposé, mais qu'il ait en même temps le propos de confesser individuellement, en temps voulu, les péchés graves qu'il ne peut pas confesser ainsi actuellement.\n§ 2. Dans la mesure du possible, même à l'occasion de la réception d'une absolution générale, les fidèles seront instruits de ce qui est requis au § 1, et l'absolution générale sera précédée, même en cas de danger de mort si le temps est suffisant, d'une exhortation pour que chacun prenne soin de faire un acte de contrition.","it":"§1. Affinché un fedele usufruisca validamente della assoluzione sacramentale impartita simultaneamente a più persone, si richiede che non solo sia ben disposto, ma insieme faccia il proposito di confessare a tempo debito i singoli peccati gravi, che al momento non può confessare.\n§2. I fedeli, per quanto è possibile anche nell'occasione di ricevere l'assoluzione generale, vengano istruiti circa i requisiti di cui al §1 e all'assoluzione generale, anche nel caso di pericolo di morte, qualora vi sia tempo sufficiente, venga premessa l'esortazione che ciascuno provveda a porre l'atto di contrizione."}},{"canon":963,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Firma manente obligatione de qua in","en":"Without prejudice to the obligation mentioned in","fr":"Restant sauve l'obligation dont il s'agit au","it":"Fermo restando l'obbligo di cui nel"}},{"canon":964,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad sacramentales confessiones excipiendas locus proprius est ecclesia aut oratorium.\n§ 2. Ad sedem confessionalem quod attinet, normae ab Episcoporum conferentia statuantur, cauto tamen ut semper habeantur in loco patenti sedes confessionales crate fixa inter paenitentem et confessarium instructae, quibus libere uti possint fideles, qui id desiderent.\n§ 3. Confessiones extra sedem confessionalem ne excipiantur, nisi iusta de causa.\nCAPUT II\nDE SACRAMENTI\nPAENITENTIAE MINISTRO","en":"§1. The proper place to hear sacramental confessions is a church or oratory.\n§2. The conference of bishops is to establish norms regarding the confessional; it is to take care, however, that there are always confessionals with a fixed grate between the penitent and the confessor in an open place so that the faithful who wish to can use them freely.\n§3. Confessions are not to be heard outside a confessional without a just cause.\nCHAPTER II.\nTHE MINISTER OF THE SACRAMENT OF PENANCE","fr":"§ 1. Pour entendre les confessions sacramentelles, le lieu propre est l'église ou l'oratoire.\n§ 2. En ce qui concerne le confessionnal, la conférence des Évêques établira des règles, en prévoyant toutefois qu'il y ait toujours dans un endroit bien visible des confessionnaux munis d'une grille fixe séparant le pénitent du confesseur et dont les fidèles qui le désirent puissent librement user.\n§ 3. Les confessions ne seront pas entendues en dehors du confessionnal, à moins d'une juste cause.","it":"§1. Il luogo proprio per ricevere le confessioni sacramentali è la chiesa o l'oratorio.\n§2. Relativamente alla sede per le confessioni, le norme vengano stabilite dalla Conferenza Episcopale, garantendo tuttavia che si trovino sempre in un luogo visibile i confessionali, provvisti di una grata fissa tra il penitente e il confessore, cosicché i fedeli che lo desiderano possano liberamente servirsene.\n§3. Non si ricevano le confessioni fuori del confessionale, se non per giusta causa."}},{"canon":965,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Minister sacramenti paenitentiae est solus sacerdos.","en":"A priest alone is the minister of the sacrament of penance.","fr":"Seul le prêtre est le ministre du sacrement de pénitence.","it":"Ministro del sacramento della penitenza è il solo sacerdote."}},{"canon":966,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad validam peccatorum absolutionem requiritur ut minister, praeterquam potestate ordinis, facultate gaudeat eandem in fideles, quibus absolutionem impertitur, exercendi.\n§ 2. Hac facultate donari potest sacerdos, sive ipso iure sive concessione ab auctoritate competenti facta ad normam","en":"§1. The valid absolution of sins requires that the minister have, in addition to the power of orders, the faculty of exercising it for the faithful to whom he imparts absolution.\n§2. A priest can be given this faculty either by the law itself or by a grant made by the competent authority according to the norm of","fr":"§ 1. Pour que l'absolution des péchés soit valide, il est requis que le ministre, en plus du pouvoir d'ordre, ait la faculté de l'exercer à l'égard des fidèles à qui il donne l'absolution.\n§ 2. Le  prêtre peut tenir cette faculté du droit lui-même ou d'une concession de l'autorité compétente, selon le","it":"§1. Per la valida assoluzione dei peccati si richiede che il ministro, oltre alla potestà di ordine, abbia la facoltà di esercitarla sui fedeli ai quali imparte l'assoluzione.\n§2. Il sacerdote può essere dotato di questa facoltà o per il diritto stesso o per concessione fatta dalla competente autorità a norma del"}},{"canon":967,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2 cessat amissione officii vel excardinatione aut amissione domicilii.","en":", §2 ceases by loss of office, excardination, or loss of domicile.","fr":", § 2, cesse par la perte de l'office, par l'excardination, ou encore par la perte du domicile.","it":", §2, cessa con la perdita dell'ufficio o con l'escardinazione o con la perdita del domicilio."}},{"canon":968,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2, competens est qui facultatem ad excipiendas confessiones suorum subditorum aliorumque in domo diu noctuque degentium presbyteris quibuslibet conferat.","en":", §2 is competent to confer upon any presbyters whatsoever the faculty to hear the confessions of their subjects and of others living day and night in the house.","fr":", § 2, est compétent pour conférer à tout prêtre la faculté d'entendre les confessions de ses propre sujets et des autres personnes qui résident jour et nuit dans la maison.","it":", §2, è competente a conferire a qualunque presbitero la facoltà di ricevere le confessioni dei suoi sudditi e degli altri che vivono giorno e notte nella casa."}},{"canon":969,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", concedi potest ad tempus sive indeterminatum sive determinatum.","en":"can grant the faculty to hear confessions for either an indefinite or a definite period of time.","fr":", pour un temps indéterminé ou déterminé.","it":", può essere concessa per un tempo sia indeterminato, sia determinato."}},{"canon":970,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Facultas ad confessiones excipiendas ne concedatur nisi presbyteris qui idonei per examen reperti fuerint, aut de eorum idoneitate aliunde constet.","en":"The faculty to hear confessions is not to be granted except to presbyters who are found to be suitable through an examination or whose suitability is otherwise evident.","fr":"La faculté  d'entendre les confessions ne sera concédée qu'à des prêtres qui auront été reconnus idoines par un examen, ou dont l'idonéité est par ailleurs établie.","it":"La facoltà di ricevere le confessioni non venga concessa se non ai presbiteri che sono stati riconosciuti idonei mediante un esame, oppure la cui idoneità consti da altra fonte."}},{"canon":971,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Facultatem ad excipiendas habitualiter confessiones loci Ordinarius presbytero, etsi domicilium vel quasi-domicilium in sua dicione habenti, ne concedat, nisi prius, quantum fieri potest, audito eiusdem presbyteri Ordinario.","en":"The local ordinary is not to grant the faculty of hearing confessions habitually to a presbyter, even one having a domicile or quasi-domicile in his jurisdiction, unless he has first heard the ordinary of the same presbyter insofar as possible.","fr":"L'Ordinaire du lieu  ne concédera pas la faculté d'entendre habituellement les confessions à un prêtre, même qui aurait domicile ou quasi-domicile dans son ressort, à moins d'avoir entendu auparavant autant que possible, l'Ordinaire de ce prêtre.","it":"L'Ordinario del luogo non conceda la facoltà di ricevere abitualmente le confessioni ad un presbitero, anche se ha il domicilio o il quasi-domicilio entro la sua circoscrizione, se prima non avrà udito, per quanto possibile, l'Ordinario dello stesso presbitero."}},{"canon":972,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Facultas ad confessiones excipiendas a competenti auctoritate, de qua in","en":"The competent authority mentioned in","fr":"La faculté d'entendre les confessions peut être concédée, par l'autorité compétente dont il s'agit au","it":"La facoltà di ricevere le confessioni data dalla competente autorità di cui nel"}},{"canon":973,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Facultas ad confessiones habitualiter excipiendas scripto concedatur.","en":"The faculty to hear confessions habitually is to be granted in writing.","fr":"La faculté d'entendre habituellement les confessions sera concédée par écrit.","it":"La facoltà di ricevere abitualmente le confessioni sia concessa per scritto."}},{"canon":974,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Loci Ordinarius, itemque Superior competens, facultatem ad confessiones excipiendas habitualiter concessam ne revocet nisi gravem ob causam.\n§ 2. Revocata facultate ad confessiones excipiendas a loci Ordinario qui eam concessit, de quo in","en":"§1. The local ordinary and the competent superior are not to revoke the faculty to hear confessions habitually except for a grave cause.\n§2. When the faculty to hear confessions has been revoked by the local ordinary who granted it as mentioned in","fr":"§ 1. L'Ordinaire du lieu, et de même le Supérieur compétent, ne révoqueront pas la concession de la faculté d'entendre habituellement les confessions, sinon pour une cause grave.\n§ 2. Si la faculté d'entendre les confessions est révoquée par l'Ordinaire du lieu qui l'a concédée, et dont il s'agit au","it":"§1. L'Ordinario del luogo come pure il Superiore competente, non revochino la facoltà concessa per ricevere abitualmente le confessioni, se non per grave causa.\n§2. Revocata la facoltà di ricevere le confessioni da parte dell'Ordinario del luogo che l'ha concessa, di cui al"}},{"canon":975,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Praeterquam revocatione, facultas de qua in","en":"Besides by revocation, the faculty mentioned in","fr":"Outre le cas de la révocation, la faculté dont il s'agit au","it":"Oltre che per revoca, la facoltà di cui nel"}},{"canon":976,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".","en":". By the loss of the clerical state, he is deprived of all offices, functions, and any delegated power.","fr":"; il est de ce fait privé de tous les offices et charges, et de tout pouvoir délégué.","it":"; con ciò egli è privato di tutti gli uffici, di tutti gli incarichi e di qualsiasi potestà delegata."}},{"canon":977,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Absolutio complicis in peccato contra sextum Decalogi praeceptum invalida est, praeterquam in periculo mortis.","en":"The absolution of an accomplice in a sin against the sixth commandment of the Decalogue is invalid except in danger of death.","fr":"En dehors du cas de danger de mort, l'absolution du complice d'un péché contre le sixième commandement du Décalogue est invalide.","it":"L'assoluzione del complice nel peccato contro il sesto comandamento del Decalogo è invalida, eccetto che in pericolo di morte."}},{"canon":978,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Meminerit sacerdos in audiendis confessionibus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac divinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a Deo constitutum esse, ut honori divino et animarum saluti consulat.\n§ 2. Confessarius, utpote minister Ecclesiae, in administrando sacramento, doctrinae Magisterii et normis a competenti auctoritate latis fideliter adhaereat.","en":"§1. In hearing confessions the priest is to remember that he is equally a judge and a physician and has been established by God as a minister of divine justice and mercy, so that he has regard for the divine honor and the salvation of souls.\n§2. In administering the sacrament, the confessor as a minister of the Church is to adhere faithfully to the doctrine of the magisterium and the norms issued by competent authority.","fr":"§ 1. Que le prêtre se souvienne, en entendant les confessions, que son rôle est à la fois celui d'un juge et celui d'un médecin, et qu'il a été constitué par Dieu ministre aussi bien de la miséricorde que de la justice divine, pour veiller à l'honneur de Dieu et au salut des âmes.\n§ 2. En tant que ministre de l'Église, le confesseur, dans l'administration du sacrement, adhérera fidèlement à l'enseignement du Magistère et aux règles établies par l'autorité compétente.","it":"§1. Ricordi il sacerdote che nell'ascoltare le confessioni svolge un compito ad un tempo di giudice e di medico, ricordi inoltre di essere stato costituito da Dio ministro contemporaneamente della divina giustizia e misericordia, così da provvedere all'onore divino e alla salvezza delle anime.\n§2. Il confessore, in quanto ministro della Chiesa, nell'amministrazione del sacramento aderisca fedelmente alla dottrina del Magistero e alle norme date dalla competente autorità."}},{"canon":979,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacerdos in quaestionibus ponendis cum prudentia et discretione procedat, attenta quidem condicione et aetate paenitentis, abstineatque a nomine complicis inquirendo.","en":"In posing questions, the priest is to proceed with prudence and discretion, attentive to the condition and age of the penitent, and is to refrain from asking the name of an accomplice.","fr":"Que le prêtre procède avec prudence et discrétion quand il pose des questions, en tenant compte de la condition et de l'âge du pénitent, et qu'il s'abstienne de s'enquérir du nom du complice.","it":"Il sacerdote nel porre le domande proceda con prudenza e discrezione, avendo riguardo anche della condizione e dell'età del penitente, e si astenga dall'indagare sul nome del complice."}},{"canon":980,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si confessario dubium non est de paenitentis dispositione et hic absolutionem petat, absolutio ne denegetur nec differatur.","en":"If the confessor has no doubt about the disposition of the penitent, and the penitent seeks absolution, absolution is to be neither refused nor deferred.","fr":"S'il  n'y a pas de doute pour le confesseur sur les dispositions du pénitent, et que celui-ci demande l'absolution, cette dernière ne sera ni refusée, ni différée.","it":"Se il confessore non ha dubbi sulle disposizioni del penitente e questi chieda l'assoluzione, essa non sia negata né differita."}},{"canon":981,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Pro qualitate et numero peccatorum, habita tamen ratione paenitentis condicionis, salutares et convenientes satisfactiones confessarius iniungat; quas paenitens per se ipse implendi obligatione tenetur.","en":"The confessor is to impose salutary and suitable penances in accord with the quality and number of sins, taking into account the condition of the penitent. The penitent is obliged to fulfill these personally.","fr":"Selon la nature et le nombre des péchés, en tenant compte cependant de la condition du pénitent, le confesseur lui imposera des  satisfactions salutaires et convenables; le pénitent est tenu par l'obligation de les accomplir personnellement.","it":"A seconda della qualità e del numero dei peccati e tenuto conto della condizione del penitente, il confessore imponga salutari e opportune soddisfazioni; il penitente è tenuto all'obbligo di adempierle personalmente."}},{"canon":982,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui confitetur se falso confessarium innocentem apud auctoritatem ecclesiasticam denuntiasse de crimine sollicitationis ad peccatum contra sextum Decalogi praeceptum, ne absolvatur nisi prius falsam denuntiationem formaliter retractaverit et paratus sit ad damna, si quae habeantur, reparanda.","en":"Whoever confesses to have denounced falsely an innocent confessor to ecclesiastical authority concerning the crime of solicitation to sin against the sixth commandment of the Decalogue is not to be absolved unless the person has first formally retracted the false denunciation and is prepared to repair damages if there are any.","fr":"Qui avoue avoir dénoncé faussement à l'autorité ecclésiastique un confesseur innocent comme coupable de sollicitation au péché contre le sixième commandement du Décalogue ne sera pas absous, à moins qu'il n'ait d'abord formellement rétracté sa fausse dénonciation et qu'il soit prêt à réparer les dommages causés, s'il y en a.","it":"Colui che confessa d'aver falsamente denunziato un confessore innocente presso l'autorità ecclesiastica per il delitto di sollecitazione al peccato contro il sesto comandamento del Decalogo, non sia assolto se non avrà prima ritrattata formalmente la falsa denuncia e non sia disposto a riparare i danni, se ve ne siano."}},{"canon":983,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2.","en":", §2.","fr":"§ 1. Le secret sacramentel est inviolable; c'est pourquoi il est absolument interdit au confesseur de trahir en quoi que ce soit un pénitent, par des paroles ou d'une autre manière, et pour quelque cause que ce soit.\n§ 2. À l'obligation de garder le secret sont également tenus  l'interprète, s'il y en a un, et aussi tous ceux qui, d'une façon ou d'une autre, ont eu, par la confession, connaissance des péchés.","it":"§1. Il sigillo sacramentale è inviolabile; pertanto non è assolutamente lecito al confessore tradire anche solo in parte il penitente con parole o in qualunque altro modo e per qualsiasi causa.\n§2\n. All'obbligo di osservare il segreto sono tenuti anche l'interprete, se c'è, e tutti gli altri ai quali in qualunque modo sia giunta notizia dei peccati dalla confessione."}},{"canon":984,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Omnino confessario prohibetur scientiae ex confessione acquisitae usus cum paenitentis gravamine, etiam quovis revelationis periculo excluso.\n§ 2. Qui in auctoritate est constitutus, notitia quam de peccatis in confessione quovis tempore excepta habuerit, ad exteriorem gubernationem nullo modo uti potest.","en":"§1. A confessor is prohibited completely from using knowledge acquired from confession to the detriment of the penitent even when any danger of revelation is excluded.\n§2. A person who has been placed in authority cannot use in any manner for external governance the knowledge about sins which he has received in confession at any time.","fr":"§ 1. L'utilisation des connaissances acquises en confession qui porte préjudice au pénitent est absolument défendue au confesseur, même si tout risque d'indiscrétion est exclu.\n§ 2. Celui qui est constitué en autorité ne peut en aucune manière utiliser pour le gouvernement extérieur la connaissance de péchés acquise par une confession, à quelque moment qu'il l'ait entendue.","it":"§1. È affatto proibito al confessore far uso delle conoscenze acquisite dalla confessione con aggravio del penitente, anche escluso qualsiasi pericolo di rivelazione.\n§2. Colui che è costituito in autorità ed ha avuto notizia dei peccati in una confessione ricevuta in qualunque momento, non può avvalersene in nessun modo per il governo esterno."}},{"canon":985,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", obeat seminarii rector eiusve delegatus.","en":".","fr":".","it":", il rettore del seminario o un suo delegato."}},{"canon":986,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Omnis cui animarum cura vi muneris est demandata, obligatione tenetur providendi ut audiantur confessiones fidelium sibi commissorum, qui rationabiliter audiri petant, utque iisdem opportunitas praebeatur ad confessionem individualem, diebus ac horis in eorum commodum statutis, accedendi.\n§ 2. Urgente necessitate, quilibet confessarius obligatione tenetur confessiones christifidelium excipiendi, et in periculo mortis quilibet sacerdos.\nCAPUT III\nDE IPSO PAENITENTE","en":"§1. All to whom the care of souls has been entrusted in virtue of some function are obliged to make provision so that the confessions of the faithful entrusted to them are heard when they reasonably seek to be heard and that they have the opportunity to approach individual confession on days and at times established for their convenience.\n§2. In urgent necessity, any confessor is obliged to hear the confessions of the Christian faithful, and in danger of death, any priest is so obliged.\nCHAPTER III.\nTHE PENITENT","fr":"§ 1. Tous ceux auxquels est confiée, en vertu de leur fonction, une charge d'âmes sont tenus par l'obligation de pourvoir à ce que les confessions des fidèles qui leur sont confiés soient entendues, lorsqu'ils le demandent raisonnablement, et de leur offrir la possibilité de se confesser individuellement à des jours et heures fixés qui leur soient commodes.\n§ 2. En cas d'urgente nécessité, tout confesseur et, en cas de danger de mort, tout prêtre, est tenu par l'obligation d'entendre les confessions des fidèles.","it":"§1. Tutti coloro cui è demandata in forza dell'ufficio la cura delle anime, sono tenuti all'obbligo di provvedere che siano ascoltate le confessioni dei fedeli a loro affidati, che ragionevolmente lo chiedano, e che sia ad essi data l'opportunità di accostarsi alla confessione individuale, stabiliti, per loro comodità, giorni e ore.\n§2. In caso di urgente necessità ogni confessore è tenuto all'obbligo di ricevere le confessioni dei fedeli; in pericolo di morte vi è tenuto qualunque sacerdote."}},{"canon":987,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Christifidelis, ut sacramenti paenitentiae remedium percipiat salutiferum, ita dispositus sit oportet ut, peccata quae commiserit repudians et propositum sese emendandi habens, ad Deum convertatur.","en":"To receive the salvific remedy of the sacrament of penance, a member of the Christian faithful must be disposed in such a way that, rejecting sins committed and having a purpose of amendment, the person is turned back to God.","fr":"Pour bénéficier du remède salutaire du sacrement de pénitence, il faut que le fidèle soit disposé de telle manière que, en réprouvant les péchés qu'il a commis et en ayant le propos de s'amender, il se convertisse à Dieu.","it":"Il fedele per ricevere il salutare rimedio del sacramento della penitenza, deve essere disposto in modo tale che, ripudiando i peccati che ha commesso e avendo il proposito di emendarsi, si converta a Dio."}},{"canon":988,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Christifidelis obligatione tenetur in specie et numero confitendi omnia peccata gravia post baptismum perpetrata et nondum per claves Ecclesiae directe remissa neque in confessione individuali accusata, quorum post diligentem sui discussionem conscientiam habeat.\n§ 2. Commendatur christifidelibus ut etiam peccata venialia confiteantur.","en":"§1. A member of the Christian faithful is obliged to confess in kind and number all grave sins committed after baptism and not yet remitted directly through the keys of the Church nor acknowledged in individual confession, of which the person has knowledge after diligent examination of conscience.\n§2. It is recommended to the Christian faithful that they also confess venial sins.","fr":"§ 1. Le fidèle est tenu par l'obligation de confesser, selon leur espèce et leur nombre, tous les péchés graves commis après le baptême, non encore directement remis par le pouvoir des clés de l'Église et non accusés en confession individuelle, dont il aura conscience après un sérieux examen de soi-même.\n§ 2. Il est recommandé aux fidèles de confesser aussi les péchés véniels.","it":"§1. Il fedele è tenuto all'obbligo di confessare secondo la specie e il numero tutti i peccati gravi commessi dopo il battesimo e non ancora direttamente rimessi mediante il potere delle chiavi della Chiesa, né accusati nella confessione individuale, dei quali abbia coscienza dopo un diligente esame.\n§2. Si raccomanda ai fedeli di confessare anche i peccati veniali."}},{"canon":989,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnis fidelis, postquam ad annos discretionis pervenerit, obligatione tenetur peccata sua gravia, saltem semel in anno, fideliter confitendi.","en":"After having reached the age of discretion, each member of the faithful is ob-liged to confess faithfully his or her grave sins at least once a year.","fr":", un fidèle dont les péchés graves sont remis par une absolution générale recourra à la confession individuelle le plus tôt possible et dès qu'il en a l'occasion, avant de recevoir une nouvelle absolution générale, à moins que n'intervienne une juste cause.","it":", colui al quale sono rimessi i peccati gravi mediante l'assoluzione generale, si accosti quanto prima, offrendosene l'occasione, alla confessione individuale, prima che abbia a ricevere un'altra assoluzione generale, a meno che non sopraggiunga una giusta causa."}},{"canon":990,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nemo prohibetur quominus per interpretem confiteatur, vitatis quidem abusibus et scandalis atque firmo praescripto","en":"No one is prohibited from confessing through an interpreter as long as abuses and scandals are avoided and without prejudice to the prescript of","fr":"Nul ne sera empêché d'utiliser un interprète pour se confesser, en évitant toutefois les abus et scandales et restant sauves les dispositions du","it":"Non è proibito confessarsi tramite l'interprete, evitati comunque gli abusi e gli scandali e fermo restando il disposto del"}},{"canon":991,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Cuivis christifideli integrum est confessario legitime approbato etiam alius ritus, cui maluerit, peccata confiteri.\nCAPUT IV\nDE INDULGENTIIS","en":"Every member of the Christian faithful is free to confess sins to a legitimately approved confessor of his or her choice, even to one of another rite.\nCHAPTER IV.\nINDULGENCES","fr":"Tout fidèle a la liberté de confesser ses péchés au confesseur régulièrement approuvé qu'il préfère, même s'il est d'un autre rite.","it":"È diritto di ogni fedele confessare i peccati al confessore che preferisce, legittimamente approvato, anche di altro rito."}},{"canon":992,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Indulgentia est remissio coram Deo poenae temporalis pro peccatis, ad culpam quod attinet iam deletis, quam christifidelis, apte dispositus et certis ac definitis condicionibus, consequitur ope Ecclesiae quae, ut ministra redemptionis, thesaurum satisfactionum Christi et Sanctorum auctoritative dispensat et applicat.","en":"An indulgence is the remission before God of temporal punishment for sins whose guilt is already forgiven, which a properly disposed member of the Christian faithful gains under certain and defined conditions by the assistance of the Church which as minister of redemption dispenses and applies authoritatively the treasury of the satisfactions of Christ and the saints.","fr":"L'indulgence est la remise devant Dieu de la peine temporelle due pour les péchés dont la faute est déjà effacée, que le fidèle bien disposé, et à certaines conditions définies, obtient par le secours de l'Église qui, en tant que ministre de la rédemption, distribue et applique avec autorité le trésor des satisfactions du Christ et des saints.","it":"L'indulgenza è la remissione dinanzi a Dio della pena temporale per i peccati, già rimessi quanto alla colpa, che il fedele, debitamente disposto e a determinate condizioni, acquista per intervento della Chiesa, la quale, come ministra della redenzione, dispensa ed applica autoritativamente il tesoro delle soddisfazioni di Cristo e dei Santi."}},{"canon":993,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Indulgentia est partialis aut plenaria, prout a poena temporali pro peccatis debita liberat ex parte aut ex toto.","en":"An indulgence is partial or plenary insofar as it partially or totally frees from the temporal punishment due to sins.","fr":"L'indulgence est partielle ou plénière, selon qu'elle libère partiellement ou totalement de la peine temporelle due pour les péchés.","it":"L'indulgenza è parziale o plenaria secondo che libera in parte o in tutto dalla pena temporale dovuta per i peccati."}},{"canon":994,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Quivis fidelis potest indulgentias sive partiales sive plenarias, aut sibi ipsi lucrari, aut defunctis applicare ad modum suffragii.","en":"Any member of the faithful can gain partial or plenary indulgences for oneself or apply them to the dead by way of suffrage.","fr":"Tout fidèle peut gagner pour lui-même ou appliquer aux défunts par mode de suffrage des indulgences partielles ou totales.","it":"Ogni fedele può lucrare per se stesso o applicare ai defunti a modo di suffragio indulgenze sia parziali sia plenarie."}},{"canon":995,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Praeter supremam Ecclesiae auctoritatem ii tantum possunt indulgentias elargiri, quibus haec potestas iure agnoscitur aut a Romano Pontifice conceditur.\n§ 2. Nulla auctoritas infra Romanum Pontificem potest potestatem concedendi indulgentias aliis committere, nisi id ei a Sede Apostolica expresse fuerit indultum.","en":"§1. In addition to the supreme authority of the Church, only those to whom this power is acknowledged in the law or granted by the Roman Pontiff can bestow indulgences.\n§2. No authority below the Roman Pontiff can entrust the power of granting indulgences to others unless the Apostolic See has given this expressly to the person.","fr":"§ 1. Outre l'autorité  suprême de l'Église, seuls peuvent accorder des indulgences ceux à qui ce pouvoir est reconnu par le droit ou à qui il a été concédé par le Pontife Romain.\n§ 2. Nulle autorité inférieure au Pontife Romain ne peut confier à d'autres le pouvoir de concéder des indulgences, à moins que cela ne lui ait été expressément concédé par le Siège Apostolique.","it":"§1. Oltre alla suprema autorità della Chiesa possono elargire indulgenze solamente quelli cui questa potestà viene riconosciuta dal diritto o è concessa dal Romano Pontefice.\n§2. Nessuna autorità sotto il Romano Pontefice può comunicare ad altri la facoltà di concedere indulgenze, se ciò non sia stato ad essa concesso espressamente dalla Sede Apostolica."}},{"canon":996,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut quis capax sit lucrandi indulgentias debet esse baptizatus, non excommunicatus, in statu gratiae saltem in fine operum praescriptorum.\n§ 2. Ut vero subiectum capax eas lucretur, habere debet intentionem saltem generalem eas acquirendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac debito modo, secundum concessionis tenorem.","en":"§1. To be capable of gaining indulgences, a person must be baptized, not excommunicated, and in the state of grace at least at the end of the prescribed works.\n§2. To gain indulgences, however, a capable subject must have at least the general intention of acquiring them and must fulfill the enjoined works in the established time and the proper method, according to the tenor of the grant.","fr":"§ 1. Pour être capable de gagner des indulgences, il faut être baptisé, non excommunié et en état de grâce, au moins à la fin des œuvres prescrites.\n§ 2. Cependant, pour qu'un sujet capable les gagne, il doit au moins avoir l'intention de les acquérir et accomplir les oeuvres imposées dans le temps fixé et de la manière prescrite, selon la teneur de la concession.","it":"§1. È capace di lucrare indulgenze chi è battezzato, non scomunicato, in stato di grazia almeno al termine delle opere prescritte.\n§2. Per lucrare di fatto le indulgenze il soggetto capace deve avere almeno l'intenzione di acquistarle e adempiere le opere ingiunte nel tempo stabilito e nel modo dovuto, a tenore della concessione."}},{"canon":997,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad indulgentiarum concessionem et usum quod attinet, servanda sunt insuper cetera praescripta quae in peculiaribus Ecclesiae legibus continentur.\n\nDE SACRAMENTO\nUNCTIONIS INFIRMORUM","en":"As regards the granting and use of indulgences, the other prescripts contained in the special laws of the Church must also be observed.","fr":"Pour tout ce qui touche à la concession et à l'usage des indulgences, il faut en plus observer les autres dispositions contenues dans les lois particulières de l'Église.","it":"Per quanto attiene alla concessione e all'uso delle indulgenze, debbono essere inoltre osservate le altre disposizioni che sono contenute nelle leggi peculiari della Chiesa."}},{"canon":998,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Unctio infirmorum, qua Ecclesia fideles periculose aegrotantes Domino patienti et glorificato, ut eos allevet et salvet, commendat, confertur eos liniendo oleo atque verba proferendo in liturgicis libris praescripta.\nCAPUT I\nDE SACRAMENTI CELEBRATIONE","en":"The anointing of the sick, by which the Church commends the faithful who are dangerously ill to the suVering and glorified Lord in order that he relieve and save them, is conferred by anointing them with oil and pronouncing the words prescribed in the liturgical books.\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION OF THE SACRAMENT","fr":"L'onction des malades, par laquelle l'Église recommande les fidèles dangereusement malades au Seigneur souffrant et glorifié pour qu'il les relève et les sauve, est conférée en les oignant d'huile et en prononçant les paroles prescrites dans les livres liturgiques.","it":"1007); Codice di Diritto Canonico\nCODICE DI DIRITTO CANONICO\nLIBRO IV\nLA FUNZIONE DI\nSANTIFICARE DELLA CHIESA\nPARTE I\nI SACRAMENTI\nTITOLO V\nIL SACRAMENTO DELL'UNZIONE DEGLI INFERMI\n(Cann. 998 – 1007)\nCAPITOLO II\n("}},{"canon":999,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Praeter Episcopum, oleum in unctione infirmorum adhibendum benedicere possunt:\n1° qui iure Episcopo dioecesano aequiparantur;\n2° in casu necessitatis, quilibet presbyter in ipsa tamen celebratione sacramenti.","en":", n. 2, consecrated or blessed recently by a bishop; he is not to use old oils unless it is necessary.\n§2. The pastor is to obtain the holy oils from his own bishop and is to preserve them diligently with proper care.","fr":", n. 2; il n'utilisera pas les huiles anciennes, sauf en cas de nécessité.\n§ 2. Le curé demandera les saintes huiles à son Évêque propre et les conservera avec soin dans un endroit décent.","it":", n. 2\n, consacrati o benedetti dal Vescovo e per di più di recente; non si serva di quelli vecchi, a meno che non vi sia una necessità.\n§2. Il parroco richieda i sacri oli al Vescovo proprio e li conservi diligentemente in una custodia decorosa."}},{"canon":1000,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Unctiones verbis, ordine et modo praescriptis in liturgicis libris, accurate peragantur; in casu tamen necessitatis, sufficit unctio unica in fronte vel etiam in alia corporis parte, integra formula prolata.\n§ 2. Unctiones peragat minister propria manu, nisi gravis ratio usum instrumenti suadeat.","en":"§1. The anointings with the words, order, and manner prescribed in the liturgical books are to be performed carefully. In a case of necessity, however, a single anointing on the forehead or even on some other part of the body is sufficient, while the entire formula is said.\n§2. The minister is to perform the anointings with his own hand, unless a grave reason warrants the use of an instrument.","fr":"§ 1. Les onctions seront soigneusement faites avec les paroles, dans l'ordre et de la manière prescrits dans les livres liturgiques; cependant, en cas de nécessité, il suffit d'une seule onction sur le front ou même sur une autre partie du corps, en prononçant toute la formule.\n§ 2. Le ministre fera les onctions avec sa propre main, à moins qu'une raison grave ne conseille l'utilisation d'un instrument.","it":"§1. Le unzioni siano compiute accuratamente con le parole, l'ordine e il modo stabiliti nei libri liturgici; tuttavia in caso di necessità è sufficiente un'unica unzione sulla fronte, o anche in altra parte del corpo, pronunciando integralmente la formula.\n§2. Il ministro compia le unzioni con la propria mano, salvo che una grave ragione non suggerisca l'uso di uno strumento."}},{"canon":1001,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Curent animarum pastores et infirmorum propinqui, ut tempore opportuno infirmi hoc sacramento subleventur.","en":"Pastors of souls and those close to the sick are to take care that the sick are consoled by this sacrament at the appropriate time.","fr":"Les pasteurs d'âmes et les proches des malades veilleront à ce que les malades reçoivent en temps opportun le réconfort de ce sacrement.","it":"I pastori d'anime e i parenti degli infermi provvedano che a tempo opportuno gli infermi siano alleviati mediante questo sacramento."}},{"canon":1002,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Celebratio communis unctionis infirmorum, pro pluribus infirmis simul, qui apte sint praeparati et rite dispositi, iuxta Episcopi dioecesani praescripta peragi potest.\nCAPUT II\nDE MINISTRO\nUNCTIONIS INFIRMORUM","en":"The communal celebration of the anointing of the sick for many of the sick at once, who have been suitably prepared and are properly disposed, can be performed according to the prescripts of the diocesan bishop.\nCHAPTER II.\nTHE MINISTER OF THE ANOINTING OF THE SICK","fr":"Suivant les dispositions de l'Évêque diocésain, la célébration commune de l'onction des malades peut être faite pour plusieurs malades ensemble, s'ils sont bien préparés et dûment disposés.","it":"La celebrazione comune dell'unzione degli infermi, per più infermi simultaneamente, i quali siano adeguatamente preparati e ben disposti, può essere compiuta secondo le disposizioni del Vescovo diocesano."}},{"canon":1003,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", §§ 2 et 3, atque apostolicae benedictionis impertiti;\n4° assistentia matrimoniis et benedictio nuptiarum;\n5° persolutio funerum;\n6° fontis baptismalis tempore paschali benedictio, ductur processionum extra ecclesiam, necnon benedictiones extra ecclesiam solemnes;\n7° celebratio eucharistica sollemnior diebus dominicis et festis de praecepto.","en":", §§2 and 3, and the imparting of the apostolic blessing;\n4/ the assistance at marriages and the nuptial blessing;\n5/ the performance of funeral rites;\n6/ the blessing of the baptismal font at Easter time, the leading of processions outside the church, and solemn blessings outside the church;\n7/ the more solemn eucharistic celebration on Sundays and holy days of obligation.","fr":", §§ 2 et 3, ainsi que l'octroi de la bénédiction apostolique;\n4 l'assistance aux mariages et la bénédiction nuptiale;\n5 la célébration des funérailles;\n6 la bénédiction des fonts baptismaux au temps de Pâques, la conduite des processions en dehors de l'église, ainsi que les bénédictions solennelles en dehors de l'église;\n7 la célébration eucharistique plus solennelle le dimanche et les jours de fête d'obligation.","it":", §§2\ne\n3\n, e impartire la benedizione apostolica;\n4) assistere al matrimonio e benedire le nozze;\n5) celebrare i funerali;\n6) benedire il fonte battesimale nel tempo pasquale, guidare le processioni fuori della chiesa e impartire le benedizioni solenni fuori della chiesa;\n7) celebrare l'Eucaristia più solenne nelle domeniche e nelle feste di precetto."}},{"canon":1004,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Unctio infirmorum ministrari potest fideli qui, adepto rationis usu, ob infirmitatem vel senium in periculo incipit versari.\n§ 2. Hoc sacramentum iterari potest, si infirmus, postquam convaluerit, denuo in gravem infirmitatem inciderit aut si, eadem infirmitate perdurante, discrimen factum gravius sit.","en":"§1. The anointing of the sick can be administered to a member of the faithful who, having reached the use of reason, begins to be in danger due to sickness or old age.\n§2. This sacrament can be repeated if the sick person, having recovered, again becomes gravely ill or if the condition becomes more grave during the same illness.","fr":"§ 1. L'onction des malades peut être administrée au fidèle qui, parvenu à l'usage de la raison, commence à se trouver en danger pour cause de maladie ou de vieillesse.\n§ 2. Ce sacrement peut être réitéré si le malade, après guérison, tombe de nouveau gravement malade, ou si, au cours de la même maladie, le danger s'aggrave.","it":"§1. L'unzione degli infermi può essere amministrata al fedele che, raggiunto l'uso di ragione, per malattia o vecchiaia comincia a trovarsi in pericolo.\n§2. Questo sacramento può essere ripetuto se l'infermo, dopo essersi ristabilito, sia ricaduto nuovamente in una grave malattia o se, nel decorso della medesima, il pericolo sia divenuto più grave."}},{"canon":1005,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In dubio utrum infirmus rationis usum attigerit, an periculose aegrotet vel mortuus sit, hoc sacramentum ministretur.","en":"This sacrament is to be administered in a case of doubt whether the sick person has attained the use of reason, is dangerously ill, or is dead.","fr":"S'il y a doute que le malade soit parvenu à l'usage de la raison, ou que sa maladie soit dangereuse, ou qu'il soit décédé, le sacrement sera administré.","it":"Nel dubbio se l'infermo abbia già raggiunto l'uso di ragione, se sia pericolosamente ammalato o se sia morto, questo sacramento sia amministrato."}},{"canon":1006,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Infirmis qui, cum suae mentis compotes essent, hoc sacramentum implicite saltem petierint, conferatur.","en":"This sacrament is to be conferred on the sick who at least implicitly requested it when they were in control of their faculties.","fr":"Le sacrement sera donné aux malades qui, lorsqu'ils étaient conscients, l'ont demandé au moins implicitement.","it":"Si conferisca questo sacramento a quegli infermi che, mentre erano nel possesso delle proprie facoltà mentali, lo abbiano chiesto almeno implicitamente."}},{"canon":1007,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Unctio infirmorum ne conferatur illis, qui in manifesto gravi peccato obstinate perseverent.\n\nDE ORDINE","en":"The anointing of the sick is not to be conferred upon those who persevere obstinately in manifest grave sin.\n\nORDERS (Cann. 1008 - 1054)","fr":"L'onction des malades ne sera pas donnée à ceux qui persévèrent avec obstination dans un péché grave manifeste.","it":"Non si conferisca l'unzione degli infermi a coloro che perseverano ostinatamente in un peccato grave manifesto."}},{"canon":1008,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"n\n— Sacramento ordinis ex divina institutione inter christifideles quidam, charactere indelebili quo signantur, constituuntur sacri ministri, qui nempe consecrantur et deputantur ut, pro suo quisque gradu, novo et peculiari titulo Dei populo inserviant.","en":"By divine institution, the sacrament of orders establishes some among the Christian faithful as sacred ministers through an indelible character which marks them. They are consecrated and designated, each according to his grade, to nourish the people of God, fufilling in the person of Christ the Head the functions of teaching, sanctifying, and governing.","fr":"n\n- Par le sacrement de l’Ordre, d’institution divine, certains fidèles sont constitués ministres sacrés par le caractère indélébile dont ils sont marqués ; ils sont consacrés et députés pour servir, chacun selon son rang, à un titre nouveau et particulier, le Peuple de Dieu.","it":"n\n- Con il sacramento dell'ordine per divina istituzione alcuni tra i fedeli, mediante il carattere indelebile con il quale vengono segnati, sono costituiti ministri sacri; coloro cioè che sono consacrati e destinati a servire, ciascuno nel suo grado, con nuovo e peculiare titolo, il popolo di Dio."}},{"canon":1009,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ordines sunt episcopatus, presbyteratus et diaconatus.\n§ 2. Conferuntur manuum impositione et precatione consecratoria, quam pro singulis gradibus libri liturgici praescribunt.\nQui constituti sunt in ordine episcopatus aut presbyteratus missionem et facultatem agendi in persona Christi Capitis accipiunt, diaconi vero vim populo Dei serviendi in diaconia liturgiae, verbi et caritatis.\nCAPUT I\nDE ORDINATIONIS CELEBRATIONE\nET MINISTRO","en":"§1. The orders are the episcopate, the presbyterate, and the diaconate.\n§2. They are conferred by the imposition of hands and the consecratory prayer which the liturgical books prescribe for the individual grades.\n§3.\nn\nThose who are constituted in the order of the episcopate or the presbyterate receive the mission and capacity to act in the person of Christ the Head, whereas deacons are empowered to serve the People of God in the ministries of the liturgy, the word and charity\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION AND MINISTER OF ORDINATION","fr":"n\n- § 1. Les ordres sont l'épiscopat, le presbytérat et le diaconat.\n§ 2. Ils sont conférés par l'imposition des mains et la prière consécratoire que les livres liturgiques prescrivent pour chacun des degrés.\n§ 3. Ceux qui sont constitués dans l’Ordre de l’épiscopat ou du presbytérat reçoivent la mission et la faculté d’agir en la personne de Christ Chef, les diacres en revanche deviennent habilités à servir le Peuple de Dieu dans la diaconie de la liturgie, de la Parole et de la charité.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre Apostolique « Motu Proprio » Omnium in mentem, apportant des variations au Code de Droit Canonique (26 octobre 2009)","it":"§1. Gli ordini sono l'episcopato, il presbiterato e il diaconato.\n§2. Vengono conferiti mediante l'imposizione delle mani e la preghiera consacratoria, che i libri liturgici prescrivono per i singoli gradi.\n§3.\nn\nColoro che sono costituiti nell'ordine dell'episcopato o del presbiterato ricevono la missione e la facoltà di agire nella persona di Cristo Capo, i diaconi invece vengono abilitati a servire il popolo di Dio nella diaconia della liturgia, della parola e della carità.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nPer la nuova redazione dei Canoni 1008 e 1009 §3 cf:\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\nOmnium in mentem\n, con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di Diritto Canonico (26 ottobre 2009)"}},{"canon":1010,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ordinatio intra Missarum sollemnia celebretur, die dominico vel festo de praecepto, sed ob rationes pastorales aliis etiam diebus, ferialibus non exceptis, fieri potest.","en":"Ordination is to be celebrated within the solemnities of the Mass on a Sunday or holy day of obligation.\nFor pastoral reasons it can take place also on other days, even weekdays.","fr":"L'ordination sera célébrée au cours de la messe, le dimanche ou un jour de fête de précepte, mais pour des raisons pastorales, elle peut se faire même à d'autres jours, y compris les jours de férie.","it":"L'ordinazione si celebri durante la Messa solenne, in giorno di domenica o in una festa di precetto, ma per ragioni pastorali si può compiere anche in altri giorni, non esclusi i giorni feriali."}},{"canon":1011,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ordinatio generaliter in cathedrali ecclesia celebretur; ob rationes tamen pastorales in alia ecclesia aut oratorio celebrari potest.\n§ 2. Ad ordinationem invitandi sunt clerici aliique christifideles, ut quam maxima frequentia celebrationi intersint.","en":"§1. Ordination generally is to be celebrated in the cathedral church; for pastoral reasons, however, it can be celebrated in another church or oratory.\n§2. Clerics and other members of the Christian faithful must be invited to the ordination so that as large an assembly as possible is present at the celebration.","fr":"§ 1. L'ordination sera, en général, célébrée dans l'église cathédrale; cependant, pour des raisons pastorales, elle peut être célébrée dans une autre église ou oratoire.\n§ 2. Les clercs et les autres fidèles doivent être invités à l'ordination afin que l'assistance à la célébration soit la plus nombreuse possible.","it":"§1. L'ordinazione si celebri generalmente nella chiesa cattedrale; tuttavia per ragioni pastorali può essere celebrata in un'altra chiesa od oratorio.\n§2. All'ordinazione debbono essere invitati i chierici e gli altri fedeli, affinché vi partecipino nel maggior numero possibile."}},{"canon":1012,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacrae ordinationis minister est Episcopus consecratus.","en":"The minister of sacred ordination is a consecrated bishop.","fr":"Le ministre de l'ordination sacrée est l'Évêque consacré.","it":"Ministro della sacra ordinazione è il Vescovo consacrato."}},{"canon":1013,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nulli Episcopo licet quemquam consecrare in Episcopum, nisi prius constet de pontificio mandato.","en":"No bishop is permitted to consecrate anyone a bishop unless it is first evident that there is a pontifical mandate.","fr":"Il n'est permis à aucun Évêque de consacrer quelqu'un Évêque à moins que ne soit d'abord établie l'existence du mandat pontifical.","it":"A nessun Vescovo è lecito consacrare un altro Vescovo, se prima non consta del mandato pontificio."}},{"canon":1014,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nisi Sedis Apostolicae dispensatio intercesserit, Episcopus consecrator principalis in consecratione episcopali duos saltem Episcopos consecrantes sibi adiungat; valde convenit autem, ut una cum iisdem omnes Episcopi praesentes electum consecrent.","en":"Unless the Apostolic See has granted a dispensation, the principal bishop consecrator in an episcopal consecration is to be joined by at least two consecrating bishops; it is especially appropriate, however, that all the bishops present consecrate the elect together with the bishops mentioned.","fr":"À moins d'une dispense du Siège Apostolique, l'Évêque consécrateur principal doit, dans la consécration épiscopale, s'adjoindre au moins deux autres Évêques consacrants; mais il convient tout à fait qu'en union avec eux tous les Évêques présents consacrent l'élu.","it":"A meno che dalla Sede Apostolica non sia stata concessa dispensa, il Vescovo consacrante principale nella consacrazione episcopale associ a sé almeno due Vescovi consacranti; è però assai conveniente che tutti i Vescovi presenti consacrino l'eletto insieme ad essi."}},{"canon":1015,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Unusquisque ad presbyteratum et ad diaconatum a proprio Episcopo ordinetur aut cum legitimis eiusdem litteris dimissoriis.\n§ 2. Episcopus proprius, iusta de causa non impeditus, per se ipse suos subditos ordinet; sed subditum orientalis ritus, sine apostolico indulto, licite ordinare non potest.\n§ 3. Qui potest litteras dimissorias ad ordines recipiendos dare, potest quoque eosdem ordines per se ipse conferre, si charactere episcopali polleat.","en":"§1. Each person is to be ordained to the presbyterate or the diaconate by his proper bishop or with legitimate dimissorial letters from him.\n§2. If not impeded by a just cause, the proper bishop is to ordain his own subjects personally; without an apostolic indult, however, he cannot ordain licitly a subject of an Eastern rite.\n§3. The person who can give dimissorial letters to receive orders can himself also confer the same orders personally if he possesses the episcopal character.","fr":"§ 1. Chacun sera ordonné au presbytérat et au diaconat par son Évêque propre, ou en ayant de lui des lettres dimissoriales régulières.\n§ 2. L'Évêque propre, qui n'est pas empêché par une juste cause, ordonnera lui-même ses sujets; mais il ne peut ordonner licitement un sujet de rite oriental sans un indult apostolique.\n§ 3. Celui qui peut donner des lettres dimissoriales pour la réception des ordres, peut aussi conférer lui-même ces ordres s'il possède le caractère épiscopal.","it":"§1. Ogni promovendo sia ordinato al presbiterato e al diaconato dal Vescovo proprio o con le sue legittime lettere dimissorie.\n§2. Il Vescovo proprio, che per una giusta causa non sia impedito, ordini personalmente i suoi sudditi; non può tuttavia ordinare lecitamente un suddito di rito orientale, senza indulto apostolico.\n§3. Chi può dare le lettere dimissorie per ricevere gli ordini, può anche conferire personalmente i medesimi ordini, purché sia insignito del carattere episcopale."}},{"canon":1016,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":";\n2° Administrator apostolicus atque, de consensu collegii consultorum, Administrator dioecesanus; de consensu consilii, de quo in","en":";\n2/ an apostolic administrator and, with the consent of the college of consultors, a diocesan administrator; with the consent of the council mentioned in","fr":";\n2 l'Administrateur apostolique ainsi que, avec le consentement du collège des consulteurs, l'Administrateur diocésain; le Pro-vicaire et le Pro-préfet apostolique, avec le consentement du conseil dont il s'agit au","it":";\n2) l'Amministratore apostolico e, con il consenso del collegio dei consultori, l'Amministratore diocesano; con il consenso del consiglio di cui nel"}},{"canon":1017,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcopus extra propriam dicionem nonnisi cum licentia Episcopi dioecesani ordines conferre potest.","en":"A bishop cannot confer orders outside his own jurisdiction without the permission of the diocesan bishop.","fr":"Un Évêque ne peut conférer les ordres en dehors de son propre ressort, sinon avec la permission de l'Évêque diocésain.","it":"Il Vescovo fuori della propria circoscrizione non può conferire gli ordini, se non con licenza del Vescovo diocesano."}},{"canon":1018,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Litteras dimissorias pro saecularibus dare possunt:\n1° Episcopus proprius, de quo in","en":"§1. The following can give dimissorial letters for secular clergy:\n1/ the proper bishop mentioned in","fr":"§ 1. Peuvent donner les lettres dimissoriales pour les séculiers:\n1 l'Évêque propre dont il s'agit au","it":"§1. Possono dare le lettere dimissorie per i secolari:\n1) il Vescovo proprio, di cui al"}},{"canon":1019,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Superiori maiori instituti religiosi clericalis iuris pontificii aut societatis clericalis vitae apostolicae iuris pontificii competit ut suis subditis, iuxta constitutiones perpetuo vel definitive instituto aut societati adscriptis, concedat litteras dimissorias ad diaconatum et ad presbyteratum.\n§ 2. Ordinatio ceterorum omnium alumnorum cuiusvis instituti aut societatis regitur iure clericorum saecularium, revocato quolibet indulto Superioribus concesso.","en":"§1. The major superior of a clerical religious institute of pontifical right or of a clerical society of apostolic life of pontifical right is competent to grant dimissorial letters for the diaconate and the presbyterate to their subjects who are enrolled perpetually or defin-itively in the institute or society according to their constitutions.\n§2. The law for secular clerics governs the ordination of all other candidates of any institute or society; any other indult granted to superiors is revoked.","fr":"§ 1. Il revient au Supérieur majeur d'un institut religieux clérical de droit pontifical ou d'une société cléricale de vie apostolique de droit pontifical d'accorder les lettres dimissoriales pour le diaconat et le presbytérat à ses sujets qui, selon les constitutions, sont inscrits à l'institut ou à la société de façon perpétuelle ou définitive.\n§ 2. L'ordination de tous les autres membres de tout institut ou société est régie par le droit des clercs séculiers, tout indult concédé aux Supérieurs étant révoqué.","it":"§1. Spetta al Superiore maggiore di un istituto religioso clericale di diritto pontificio o di una società clericale di vita apostolica di diritto pontificio, concedere ai propri sudditi, ascritti secondo le costituzioni in modo perpetuo e definitivo all'istituto o alla società, le lettere dimissorie per il diaconato e per il presbiterato.\n§2. L'ordinazione di tutti gli altri alunni di qualsiasi istituto o società è retta dal diritto dei chierici secolari, revocato qualsiasi indulto concesso ai Superiori."}},{"canon":1020,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Litterae dimissoriae ne concedantur, nisi habitis antea omnibus testimoniis et documentis, quae iure exiguntur ad norma cann. 1050 et 1051.","en":"Dimissorial letters are not to be granted unless all the testimonials and documents required by law according to the norm of cann. 1050 and 1051 have been obtained beforehand.","fr":"Les lettres dimissoriales ne seront pas données sans qu'il y ait toutes les attestations et documents exigés par le droit, selon les cann. 1050 et 1051.","it":"Le lettere dimissorie non vengano concesse senza aver avuto prima tutti i certificati e i documenti, che per diritto sono richiesti a norma dei\ncann. 1050\ne\n1051\n."}},{"canon":1021,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Litterae dimissoriae mitti possunt ad quemlibet Episcopum communionem cum Sede Apostolica habentem, excepto tantum, citra apostolicum indultum, Episcopo ritus diversi a ritu promovendi.","en":"Dimissorial letters can be sent to any bishop in communion with the Apostolic See except to a bishop of a rite different from the rite of the candidate unless there is an apostolic indult.","fr":"Les lettres dimissoriales peuvent être envoyées à tout Évêque en communion avec le Siège Apostolique, à l'exception toutefois d'un Évêque d'un rite différent de celui du candidat, à moins d'un indult apostolique.","it":"Le lettere dimissorie possono essere inviate a qualsiasi Vescovo in comunione con la Sede Apostolica, eccettuato soltanto, tranne che per indulto apostolico, un Vescovo di rito diverso dal rito del promovendo."}},{"canon":1022,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcopus ordinans, acceptis legitimis litteris dimissoriis, ad ordinationem ne procedat, nisi de germana litterarum fide plane constet.","en":"After the ordaining bishop has received legitimate dimissorial letters, he is not to proceed to the ordination unless it is clearly evident that the letters are authentic.","fr":"Une fois les lettres dimissoriales légitimes reçues, l'Évêque qui confère l'ordination n'y procédera pas sans que soit pleinement établie leur authenticité.","it":"Il Vescovo ordinante, ricevute le legittime lettere dimissorie, non proceda all'ordinazione se non consti chiaramente della sicura attendibilità delle lettere."}},{"canon":1023,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Litterae dimissoriae possunt ab ipso concedente aut ab eius successore limitibus circumscribi aut revocari, sed semel concessae non extinguuntur resoluto iure concedentis.\nCAPUT II\nDE ORDINANDIS","en":"Dimissorial letters can be limited or revoked by the one who granted them or by his successor, but once granted they do not lapse when the authority of the one who granted them ceases.\nCHAPTER II.\nTHOSE TO BE ORDAINED","fr":"Les lettres dimissoriales peuvent être limitées ou révoquées par celui qui les a données ou par son successeur, mais une fois accordées, elles ne perdent pas leur valeur si celui qui les a accordées perd le droit de le faire.","it":"Le lettere dimissorie possono essere revocate o limitate dallo stesso concedente o dal suo successore, ma una volta concesse non si estinguono venuto meno il diritto del concedente."}},{"canon":1024,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacram ordinationem valide recipit solus vir baptizatus.","en":"A baptized male alone receives sacred ordination validly.","fr":"Seul un homme baptisé reçoit validement l'ordination sacrée.","it":"Riceve validamente la sacra ordinazione esclusivamente il battezzato di sesso maschile."}},{"canon":1025,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad licite ordines presbyteratus vel diaconatus conferendos requiritur ut candidatus, probatione ad normam iuris peracta, debitis qualitatibus, iudicio proprii Episcopi aut Superioris maioris competentis, praeditus sit, nulla detineatur irregularitate nulloque impedimento, atque praerequisita, ad normam cann. 1033-1039 adimpleverit; praeterea documenta habeantur, de quibus in","en":"§1. To confer the presbyteral or diaconal orders licitly, it is required that the candidate, having completed the period of probation according to the norm of law, is endowed in the judgment of his own bishop or of the competent major superior with the necessary qualities, is prevented by no irregularity and no impediment, and has fulfilled the prerequisites according to the norm of cann. 1033-1039. Moreover, the documents mentioned in","fr":"§ 1. Pour que la collation des ordres du presbytérat ou du diaconat soit licite, il est requis que le candidat, après la probation exigée par le droit, possède les qualités voulues, au jugement de l'Évêque propre ou du Supérieur majeur compétent, qu'il ne soit retenu par aucune irrégularité ni aucun empêchement, et qu'il ait rempli les conditions préalables selon les cann. 1033-1039; en outre, les documents dont il s'agit au","it":"§1. Per conferire lecitamente gli ordini del presbiterato o del diaconato, si richiede che il candidato, compiuto il periodo di prova a norma del diritto, sia in possesso delle dovute qualità, a giudizio del Vescovo proprio o del Superiore maggiore competente, non sia trattenuto da alcuna irregolarità e da nessun impedimento e abbia adempiuto quanto previamente richiesto a norma dei\ncann. 1033-1039\n; vi siano inoltre i documenti di cui nel"}},{"canon":1026,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ut quis ordinetur debita libertate gaudeat oportet; nefas est quemquam, quovis modo, ob quamlibet causam ad ordines recipiendos cogere, vel canonice idoneum ab iisdem recipiendis avertere.","en":"A person must possess due freedom in order to be ordained. It is absolutely forbidden to force anyone in any way or for any reason to receive orders or to deter one who is canonically suitable from receiving them.","fr":"Pour que quelqu'un soit ordonné, il faut qu'il jouisse de la liberté voulue; il est absolument interdit à quiconque, de quelque manière et pour quelque raison que ce soit, de contraindre quelqu'un à recevoir les ordres, ou d'en détourner quelqu'un qui est canoniquement idoine à les recevoir.","it":"Chi viene ordinato deve godere della debita libertà; non è assolutamente lecito costringere alcuno, in qualunque modo, per qualsiasi causa a ricevere gli ordini, oppure distogliere un candidato canonicamente idoneo dal riceverli."}},{"canon":1027,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Aspirantes ad diaconatum et presbyteratum accurata praeparatione efformentur, ad normam iuris.","en":"Those aspiring to the diaconate and presbyterate are to be formed by careful preparation, according to the norm of law.","fr":"Les aspirants au diaconat et au presbytérat recevront une préparation soignée, selon le droit.","it":"Gli aspiranti al diaconato e al presbiterato siano formati mediante un'accurata preparazione, a norma del diritto."}},{"canon":1028,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Curet Episcopus dioecesanus aut Superior competens ut candidati, antequam ad ordinem aliquem promoveantur, rite edoceantur de iis, quae ad ordinem eiusque obligationes pertinent.","en":"The diocesan bishop or the competent superior is to take care that before candidates are promoted to any order, they are instructed properly about those things which belong to the order and its obligations.","fr":"L'Évêque diocésain  ou le Supérieur compétent veillera à ce que les candidats, avant d'être promus à un ordre, aient été dûment instruits de ce qui concerne cet ordre et ses obligations.","it":"Il Vescovo diocesano o il Superiore competente provvedano che i candidati, prima che siano promossi a qualche ordine, vengano debitamente istruiti su ciò che riguarda l'ordine e i suoi obblighi."}},{"canon":1029,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad ordines ii soli promoveantur qui, prudenti iudicio Episcopi proprii aut Superioris maioris competentis, omnibus perpensis, integram habent fidem, recta moventur intentione, debita pollent scientia, bona gaudent existimatione, integris moribus probatisque virtutibus atque aliis qualitatibus physicis et psychicis ordini recipiendo congruentibus sunt praediti.","en":"Only those are to be promoted to orders who, in the prudent judgment of their own bishop or of the competent major superior, all things considered, have integral faith, are moved by the right intention, have the requisite knowledge, possess a good reputation, and are endowed with integral morals and proven virtues and the other physical and psychic qualities in keeping with the order to be received.","fr":"Seront seuls promus aux ordres ceux qui, au jugement prudent de l'Évêque propre ou du Supérieur majeur compétent, tout bien pesé, ont une foi intègre, sont animés par une intention droite, possèdent la science voulue, jouissent d'une bonne réputation et sont dotés de mœurs intègres, de vertus éprouvées et des autres qualités physiques et psychiques en rapport avec l'ordre qu'ils vont recevoir.","it":"Siano promossi agli ordini soltanto quelli che, per prudente giudizio del Vescovo proprio o del Superiore maggiore competente, tenuto conto di tutte le circostanze, hanno fede integra, sono mossi da retta intenzione, posseggono la scienza debita, godono buona stima, sono di integri costumi e di provate virtù e sono dotati di tutte quelle altre qualità fisiche e psichiche congruenti con l'ordine che deve essere ricevuto."}},{"canon":1030,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nonnisi ex causa canonica, licet occulta, proprius Episcopus vel Superior maior competens diaconis ad presbyteratum destinatis, sibi subditis, ascensum ad presbyteratum interdicere potest, salvo recursu ad normam iuris.","en":"Only for a canonical cause, even if occult, can the proper bishop or competent major superior forbid admission to the presbyterate to deacons subject to him who are destined to the presbyterate, without prejudice to recourse according to the norm of law.","fr":"À moins d'une cause canonique, même occulte, l'Évêque propre ou le Supérieur majeur compétent ne peut interdire l'accession au presbytérat aux diacres qui sont ses sujets qui s'y destinent, restant sauf le droit de recours selon le droit.","it":"Soltanto per una causa canonica, anche occulta, il Vescovo proprio o il Superiore maggiore competente possono interdire l'accesso al presbiterato ai diaconi loro sudditi ad esso destinati, salvo il ricorso a norma di diritto."}},{"canon":1031,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Presbyteratus ne conferatur nisi iis qui aetatis annum vigesimum quintum expleverint et sufficienti gaudeant maturitate, servato insuper intervallo sex saltem mensium inter diaconatum et presbyteratum; qui ad presbyteratum destinantur, ad diaconatus ordinem tantummodo post expletum aetatis annum vigesimum tertium admittantur.\n§ 2. Candidatus ad diaconatum permanentem qui non sit uxoratus ad eundem diaconatum ne admittatur, nisi post expletum vigesimum quintum saltem aetatis annum; qui matrimonio coniunctus est, nonnisi post expletum trigesimum quintum saltem aetatis annum, atque de uxoris consensu.\n§ 3. Integrum est Episcoporum conferentiis normam statuere, qua provectior ad presbyteratum et ad diaconatum permanentem requiratur aetas.\n§ 4. Dispensatio ultra annum super aetate requisita ad normam §§ 1 et 2, Apostolicae Sedi reservatur.","en":"§1. The presbyterate is not to be conferred except on those who have completed the twenty-fifth year of age and possess sufficient maturity; an interval of at least six months is to be observed between the diaconate and the presbyterate. Those destined to the presbyterate are to be admitted to the order of deacon only after completing the twenty-third year of age.\n§2. A candidate for the permanent diaconate who is not married is not to be admitted to the diaconate until after completing at least the twenty-fifth year of age; one who is married, not until after completing at least the thirty-fifth year of age and with the consent of his wife.\n§3. The conference of bishops is free to establish norms which require an older age for the presbyterate and the permanent diaconate.\n§4. A dispensation of more than a year from the age required according to the norm of §§1 and 2 is reserved to the Apostolic See.","fr":"§ 1. Le presbytérat ne sera confié qu'à ceux qui ont vingt-cinq ans accomplis et qui jouissent d'une maturité suffisante, en observant en outre un intervalle d'au moins six mois entre le diaconat et le presbytérat; ceux qui se destinent au presbytérat ne peuvent être admis au diaconat qu'à partir de vingt-trois ans accomplis.\n§ 2. Un candidat au diaconat permanent qui ne serait pas marié, ne doit pas y être admis, s'il n'a pas au moins vingt-cinq ans accomplis; un candidat qui est marié ne doit pas y être admis s'il n'a pas au moins trente-cinq ans accomplis, et sans le consentement de son épouse.\n§ 3. Les conférences des Évêques ont la liberté de fixer une règle selon laquelle un âge plus avancé est requis pour le presbytérat et le diaconat permanent.\n§ 4. La dispense de plus d'un an concernant l'âge requis selon les §§ 1 et 2 est réservée au Siège Apostolique.","it":"§1. Il presbiterato sia conferito solo a quelli che hanno compiuto i 25 anni di età e posseggono una sufficiente maturità, osservato inoltre l'intervallo di almeno sei mesi tra il diaconato e il presbiterato; coloro che sono destinati al presbiterato, vengano ammessi all'ordine del diaconato soltanto dopo aver compiuto i 23 anni di età.\n§2. Il candidato al diaconato permanente, che non è sposato, non vi sia ammesso se non dopo aver compiuto almeno i 25 anni di età; colui che è sposato, se non dopo aver compiuto i 35 anni di età e con il consenso della moglie.\n§3. Le Conferenze Episcopali sono libere di stabilire una norma con cui si richieda un'età più avanzata per il presbiterato e per il diaconato permanente.\n§4. La dispensa dall'età richiesta a norma dei §§1 e 2, che superi l'anno, è riservata alla Sede Apostolica."}},{"canon":1032,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":";\n2° si agatur de ordinandis ad presbyteratum, testimonium recepti diaconatus;\n3° si agatur de promovendis ad diaconatum testimonium recepti baptismi et confirmationis, atque receptorum ministeriorum de quibus in","en":";\n2/ for those to be ordained to the presbyterate, a testimonial that the diaconate was received;\n3/ for candidates to the diaconate, a testimonial that baptism, confirmation and the ministries mentioned in","fr":"§ 1. Les aspirants au presbytérat ne peuvent être promus au diaconat qu'après avoir accompli la cinquième année du cycle des études de philosophie et de théologie.\n§ 2. Une fois achevé le cycle des études et avant d'être promu au presbytérat, le diacre participera à la charge pastorale, en  exerçant son ordre, pendant un temps convenable à déterminer par l'Évêque ou le Supérieur majeur compétent.\n§ 3. L'aspirant au diaconat permanent ne sera promu à cet ordre qu'après avoir accompli le temps de formation.","it":"§1. Gli aspiranti al presbiterato possono essere promossi al diaconato soltanto dopo aver espletato il quinto anno del curricolo degli studi filosofico-teologici.\n§2. Compiuto il curricolo degli studi, il diacono per un tempo conveniente, da definirsi dal Vescovo o dal Superiore maggiore competente, partecipi alla cura pastorale esercitando l'ordine diaconale prima di essere promosso al presbiterato.\n§3. L'aspirante al diaconato permanente non sia promosso a questo ordine se non espletato il tempo della formazione."}},{"canon":1033,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Licite ad ordines promovetur tantum qui recepit sacrae confirmationis sacramentum.","en":"A person is promoted licitly to orders only if he has received the sacrament of confirmation.","fr":"Seul est licitement promu aux ordres celui qui a reçu le sacrement de confirmation.","it":"È promosso lecitamente agli ordini soltanto chi ha ricevuto il sacramento della sacra confermazione."}},{"canon":1034,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad diaconatum vel presbyteratum aspirans ne ordinetur, nisi prius per liturgicum admissionis ritum ab auctoritate, de qua in cann. 1016 et 1019, adscriptionem inter candidatos obtinuerit post praeviam suam petitionem propria manu exaratam et subscriptam, atque ab eadem auctoritate in scriptis acceptatam.\n§ 2. Ad eandem admissionem obtinendam non tenetur, qui per vota in clericale institutum cooptatus est.","en":"§1. A person aspiring to the diaconate or presbyterate is not to be ordained unless he has first been enrolled among the candidates through the liturgical rite of admission by the authority mentioned in cann. 1016 and 1019; his petition is previously to have been written in his own hand, signed, and accepted in writing by the same authority.\n§2. A person who has been received into a clerical institute through vows is not bound to obtain this admission.","fr":"§ 1. Un aspirant au diaconat ou au presbytérat ne sera pas ordonné s'il n'a pas d'abord, par le rite liturgique de l'admission, obtenu de l'autorité dont il s'agit aux cann. 1016 et 1019 son inscription parmi les candidats, après sa demande préalable écrite et signée de sa propre main, et acceptée par écrit par la même autorité.\n§ 2. Celui qui a été agrégé par des vœux à un institut clérical n'est pas tenu d'obtenir cette admission.","it":"§1. L'aspirante al diaconato o al presbiterato non sia ordinato se non avrà ottenuto in antecedenza mediante il rito liturgico dell'ammissione da parte dell'autorità di cui nei\ncann. 1016\ne\n1019\n, la ascrizione tra i candidati, fatta previa domanda, redatta e firmata di suo pugno, accettata per iscritto dalla medesima autorità.\n§2. Non è tenuto a richiedere la medesima ammissione chi è stato cooptato in un istituto clericale mediante i voti."}},{"canon":1035,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"item testimonium factae declarationis de qua in","en":"were received; likewise, a testimonial that the declaration mentioned in","fr":"§ 1. Avant d'être promu au diaconat, permanent ou transitoire, il est requis d'avoir reçu et exercé pendant un temps convenable les ministères de lecteur et d'acolyte.\n§ 2. Entre la collation de l'acolytat et celle du diaconat, il y aura un intervalle d'au moins six mois.","it":"§1. Prima che uno venga promosso al diaconato sia permanente sia transeunte, si richiede che abbia ricevuto i ministeri di lettore e accolito e li abbia esercitati per un tempo conveniente.\n§2. Tra il conferimento dell'accolitato e del diaconato intercorra un periodo di almeno sei mesi."}},{"canon":1036,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", necnon, si ordinandus qui promovendus est ad diaconatum permanentem sit uxoratus, testimonia celebrati matrimonii et consensus uxoris.","en":"was made, and if the one to be ordained to the permanent diaconate is a married candidate, testimonials that the marriage was celebrated and the wife consents.","fr":"Pour pouvoir être promu au diaconat ou au presbytérat, le candidat remettra à l'Évêque propre ou au Supérieur majeur compétent une déclaration écrite et signée de sa propre main, par laquelle il atteste qu'il recevra l'ordre sacré spontanément et librement et qu'il se consacrera pour toujours au ministère ecclésiastique, demandant en même temps d'être admis à recevoir l'ordre.","it":"Il candidato, per poter essere promosso all'ordine del diaconato o del presbiterato, consegni al Vescovo proprio o al Superiore maggiore competente, una dichiarazione, redatta e firmata di suo pugno, nella quale attesta che intende ricevere il sacro ordine spontaneamente e liberamente e si dedicherà per sempre al ministero ecclesiastico, e nella quale chiede simultaneamente di essere ammesso all'ordine da ricevere."}},{"canon":1037,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Promovendus ad diaconatum permanentem qui non sit uxoratus, itemque promovendus ad presbyteratum, ad ordinem diaconatus ne admittantur, nisi ritu praescripto publice coram Deo et Ecclesia obligationem caelibatus assumpserint, aut vota perpetua in instituto religioso emiserint.","en":"An unmarried candidate for the permanent diaconate and a candidate for the presbyterate are not to be admitted to the order of diaconate unless they have assumed the obligation of celibacy in the prescribed rite publicly before God and the Church or have made perpetual vows in a religious institute.","fr":"Celui qui doit être promu au diaconat permanent en n'étant pas marié, et de même celui qui doit être promu au presbytérat ne seront pas admis à l'ordre du diaconat s'ils n'ont pas, selon le rite prescrit, publiquement devant Dieu et devant l'Église, assumé l'obligation du célibat, ou s'ils n'ont pas émis les vœux perpétuels dans un  institut religieux.","it":"Il promovendo al diaconato permanente, che non sia sposato, e così pure il promovendo al presbiterato, non siano ammessi all'ordine del diaconato, se non hanno assunto, mediante il rito prescritto, pubblicamente, davanti a Dio e alla Chiesa, l'obbligo del celibato oppure non hanno emesso i voti perpetui in un istituto religioso."}},{"canon":1038,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Diaconus, qui ad presbyteratum promoveri renuat, ab ordinis recepti exercitio prohiberi non potest, nisi impedimentum detineatur canonico aliave gravi causa, de iudicio Episcopi dioecesani aut Superioris maioris competentis aestimanda.","en":"A deacon who refuses to be promoted to the presbyterate cannot be prohibited from the exercise of the order received unless he is prevented by a canonical impediment or another grave cause to be evaluated in the judgment of the diocesan bishop or competent major superior.","fr":"Le diacre qui renonce à être promu au presbytérat ne peut pas être empêché d'exercer l'ordre qu'il a reçu, à moins qu'il ne soit retenu par un empêchement canonique ou une autre cause grave que le jugement de l'Évêque diocésain ou du Supérieur majeur compétent devra apprécier.","it":"Il diacono che rifiuta di essere promosso al presbiterato, non può essere impedito di esercitare l'ordine ricevuto, a meno che non vi sia trattenuto da un impedimento canonico o da altra grave causa, da valutarsi a giudizio del Vescovo diocesano o del Superiore maggiore competente."}},{"canon":1039,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnes qui ad aliquem ordinem promovendi sunt, exercitiis spiritualibus vacent per quinque saltem dies, loco et modo ab Ordinario determinatis; Episcopus, antequam ad ordinationem procedat, certior factus sit oportet candidatos rite iisdem exercitiis vacasse.\nArt. 3\nDE IRREGULARITATIBUS\nALIISQUE IMPEDIMENTIS","en":"All candidates for any order are to make a spiritual retreat for at least five days in a place and manner determined by the ordinary. Before the bishop proceeds to ordination, he must be certain that the candidates properly made this retreat.\nArt. 3.\nIRREGULARITIES AND OTHER IMPEDIMENTS","fr":"Tous ceux qui doivent être promus à un ordre suivront des exercices spirituels pendant au moins cinq jours, à l'endroit et de la manière fixés par l'Ordinaire; l'Évêque, avant de procéder à l'ordination, sera informé de ce que les candidats ont suivi ces exercices comme il convient.","it":"Tutti coloro che debbono essere promossi a qualche ordine, attendano agli esercizi spirituali per almeno cinque giorni, nel luogo e nel modo stabiliti dall'Ordinario; il Vescovo, prima di procedere all'ordinazione, deve accertarsi che i candidati li abbiano debitamente compiuti."}},{"canon":1040,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"A recipiendis ordinibus arcentur qui quovis impedimento afficiuntur sive perpetuo, quod venit nomine irregularitatis, sive simplici; nullum autem impedimentum contrahitur, quod in canonibus qui sequuntur non contineatur.","en":"Those aVected by any impediment, whether perpetual, which is called an irregularity, or simple, are prevented from receiving orders. The only impediments incurred, however, are those contained in the following canons.","fr":"Sont écartés de la réception des ordres ceux qui sont atteints par un empêchement perpétuel, appelé irrégularité, ou par un empêchement simple; il n'existe pas d'autres empêchements que ceux qui sont mentionnés dans les canons suivants.","it":"Non siano ammessi a ricevere gli ordini coloro che vi sono trattenuti da qualche impedimento sia perpetuo, che viene sotto il nome di irregolarità, sia semplice; non si contrae, però, alcun impedimento all'infuori di quelli elencati nei canoni che seguono."}},{"canon":1041,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", n. 4, aliisve ad forum iudiciale deductis, non autem pro reticitis mala fide.\n§ 2. Si agatur de irregularitate ex voluntario homicidio aut ex procurato abortu, etiam numerus delictorum ad validitatem dispensationis exprimendus est.\n§ 3. Dispensatio generalis ab irregularitatibus et impedimentis ad ordines recipiendos valet pro omnibus ordinibus.\nArt. 4\nDE DOCUMENTIS REQUISITIS\nET DE SCRUTINIO","en":", n. 4, and for others brought to the judicial forum, but not for those omitted in bad faith.\n§2. If it is a question of the irregularity from voluntary homicide or a procured abortion, the number of the delicts also must be mentioned for the validity of the dispensation.\n§3. A general dispensation from irregularities and impediments to receive orders is valid for all the orders.\nArt. 4.\nTHE REQUIRED DOCUMENTS AND INVESTIGATION","fr":", n. 4, ou des autres déférés au for judiciaire, mais elle ne vaut pas pour ceux qui ont été omis de mauvaise foi.\n§ 2. S'il s'agit d'irrégularités provenant d'homicide volontaire ou d'avortement, pour la validité de la dispense, il faut indiquer aussi le nombre de délits.\n§ 3. La dispense générale des irrégularités et des empêchements pour la réception des ordres vaut pour tous les ordres.","it":", n. 4, o le altre deferite al foro giudiziale, ma non per quelle taciute in cattiva fede.\n§2. Se si tratta di irregolarità per omicidio volontario o procurato aborto, deve essere espresso anche il numero dei delitti, per la validità della dispensa.\n§3. La dispensa generale dalle irregolarità e dagli impedimenti a ricevere gli ordini, vale per tutti gli ordini."}},{"canon":1042,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", n. 1.\n§ 3. Apostolicae Sedi etiam reservatur dispensatio ab irregularitatibus ad exercitium ordinis suscepti, de quibus in","en":", n. 1.\n§3. Dispensation in public cases from the irregularities from exercising an order received mentioned in","fr":", n. 1.\n§ 3. Au Siège Apostolique est aussi réservée la dispense d'irrégularité pour l'exercice de l'ordre reçu, dont il s'agit au","it":", n. 1.\n§3. È inoltre riservata alla Sede Apostolica la dispensa dalle irregolarità per l'esercizio dell'ordine ricevuto, delle quali nel"}},{"canon":1043,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Christifideles obligatione tenentur impedimenta ad sacros ordines, si qua norint, Ordinario vel parocho ante ordinationem revelandi.","en":"If the Christian faithful are aware of impediments to sacred orders, they are obliged to reveal them to the ordinary or pastor before the ordination.","fr":"Les fidèles sont tenus par l'obligation de révéler avant l'ordination à l'Ordinaire ou au curé, les empêchements aux ordres sacrés dont ils auraient connaissance.","it":"I fedeli sono tenuti all'obbligo di rivelare gli impedimenti ai sacri ordini, se ne sono a conoscenza, all'Ordinario o al parroco, prima dell'ordinazione."}},{"canon":1044,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad exercendos ordines receptos sunt irregulares:\n1° qui irregularitate ad ordines recipiendos dum afficiebatur, illegitime ordines recepit;\n2° qui delictum commisit, de quo in","en":"§1. The following are irregular for the exercise of orders received:\n1/ a person who has received orders illegitimately while aVected by an irregularity to receive them;\n2/ a person who has committed a delict mentioned in","fr":"§ 1. Sont irréguliers pour l'exercice des ordres reçus:\n1 celui qui a reçu illégitimement les ordres alors qu'il était sous le coup d'une irrégularité pour leur réception;\n2 celui qui a commis le délit dont il s'agit au","it":"§1. Sono irregolari a esercitare gli ordini ricevuti:\n1) colui che mentre era impedito da irregolarità a ricevere gli ordini, li ha ricevuti illegittimamente;\n2) colui che ha commesso il delitto di cui nel"}},{"canon":1045,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ignorantia irregularitatum atque impedimentorum ab eisdem non eximit.","en":"Ignorance of the irregularities and impediments does not exempt from them.","fr":"L'ignorance des irrégularités et des empêchements n'exempte pas de les encourir.","it":"L'ignoranza delle irregolarità e degli impedimenti non esime dai medesimi."}},{"canon":1046,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Irregularitates et impedimenta multiplicantur ex diversis eorundem causis, non autem ex repetita eadem causa, nisi agatur de irregularitate ex homicidio voluntario aut ex procurato abortu, effectu secuto.","en":"Irregularities and impediments are multiplied if they arise from different causes. They are not multiplied, however, if they arise from the repetition of the same cause unless it is a question of the irregularity for voluntary homicide or for having procured a completed abortion.","fr":"Les irrégularités et les empêchements se multiplient par diversité de leurs causes, mais non par répétition de la même cause, à moins qu'il ne s'agisse de l'irrégularité provenant d'un homicide volontaire ou d'un avortement suivi d'effet.","it":"Le irregolarità e gli impedimenti si moltiplicano a seconda delle loro diverse cause, non però per ripetizione della stessa causa, a meno che non si tratti dell'irregolarità da omicidio volontario o da procurato aborto, ottenuto l'effetto."}},{"canon":1047,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Uni Apostolicae Sedi reservatur dispensatio ab omnibus irregularitatibus, si factum quo innituntur ad forum iudiciale deductum fuerit.\n§ 2. Eidem etiam reservatur dispensatio ab irregularitatibus et impedimentis ad ordines recipiendos, quae sequuntur:\n1° ab irregularitatibus ex delictis publicis, de quibus in","en":"§1. Dispensation from all irregularities is reserved to the Apostolic See alone if the fact on which they are based has been brought to the judicial forum.\n§2. Dispensation from the following irregularities and impediments to receive orders is also reserved to the Apostolic See:\n1/ irregularities from the public delicts mentioned in","fr":"§ 1. Au seul Siège Apostolique est réservée la dispense de toutes les irrégularités, si le fait qui est à l'origine a été déféré au for judiciaire.\n§ 2. Lui est aussi réservée la dispense des irrégularités et empêchements suivants pour la réception des ordres:\n1 les irrégularités provenant des délits publics dont il s'agit au","it":"§1. La dispensa da tutte le irregolarità è riservata esclusivamente alla Sede Apostolica, se il fatto su cui si fondano sia stato deferito al foro giudiziale.\n§2. Ad essa è anche riservata la dispensa dalle seguenti irregolarità e impedimenti a ricevere gli ordini:\n1) dalle irregolarità provenienti dai delitti pubblici di cui nel"}},{"canon":1048,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In casibus occultis urgentioribus, si adiri nequeat Ordinarius aut cum de irregularitatibus agatur de quibus in","en":"In more urgent occult cases, if the ordinary or, when it concerns the irregularities mentioned in","fr":"Dans les cas occultes plus urgents, si l'on ne peut atteindre l'Ordinaire, ou la Pénitencerie pour les irrégularités dont il s'agit au","it":"Nei casi occulti più urgenti, se non si possa ricorrere al Ordinario o quando si tratti delle irregolarità di cui nel"}},{"canon":1049,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In precibus ad obtinendam irregularitatum et impedimentorum dispensationem, omnes irregularitates et impedimenta indicanda sunt; attamen, dispensatio generalis valet etiam pro reticitis bona fide, exceptis irregularitatibus de quibus in","en":"§1. Petitions to obtain a dispensation from irregularities or impediments must indicate all the irregularities and impediments. Nevertheless, a general dispensation is valid even for those omitted in good faith, except for the irregularities mentioned in","fr":"§ 1. Dans la supplique pour obtenir dispense d'irrégularités et d'empêchements, toutes les irrégularités et tous les empêchements doivent être indiqués; cependant, la dispense générale vaut aussi pour ceux qui ont été omis de bonne foi, à l'exception des irrégularités dont il s'agit au","it":"§1. Nelle domande per ottenere la dispensa dalle irregolarità e dagli impedimenti, debbono essere indicate tutte le irregolarità e gli impedimenti; tuttavia, la dispensa generale vale anche per quelli taciuti in buona fede eccettuate le irregolarità di cui nel"}},{"canon":1050,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", praesto esse atque, scrutinio ad normam iuris peracto, idoneitatem candidati positivis argumentis esse probatam.\n§ 2. Ut Episcopus ad ordinationem procedat alieni subditi, sufficit ut litterae dimissoriae referant eadem documenta praesto esse, scrutinium ad normam iuris esse peractum atque de idoneitate candidati constare; quod si promovendus sit sodalis instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae, eaedem litterae insuper testari debent ipsum in institutum vel societatem definitive cooptatum fuisse et esse subditum Superioris qui dat litteras.\n§ 3. Si, his omnibus non obstantibus, ob certas rationes Episcopus dubitat num candidatus sit idoneus ad ordines recipiendos, eundem ne promoveat.\nCAPUT III\nDE ADNOTATIONE AC TESTIMONIO\nPERACTAE ORDINATIONIS","en":"are at hand and that, after the investigation has been conducted according to the norm of law, positive arguments have proven the suitability of the candidate.\n§2. For a bishop to proceed to the ordination of someone who is not his subject, it is sufficient that the dimissorial letters mention that the same documents are at hand, that the investigation has been performed according to the norm of the law, and that the suitability of the candidate has been established. Moreover, if the candidate is a member of a religious institute or a society of apostolic life, the same letters must also attest that he has been received definitively into the institute or society and is a subject of the superior who gives the letters.\n§3. If, all these notwithstanding, the bishop doubts for specific reasons whether a candidate is suitable to receive orders, he is not to promote him.\nCHAPTER III.\nTHE NOTATION AND TESTIMONIAL OF ORDINATION CONFERRED","fr":"auront été réunis, et l'enquête prévue au","it":"e sia stato fatto lo scrutinio di cui nel"}},{"canon":1051,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad scrutinium de qualitatibus in ordinando requisitis quod attinet, serventur praescripta quae sequuntur:\n1° habeatur testimonium rectoris seminarii vel domus formationis de qualitatibus ad ordinem recipiendum requisitis, scilicet de candidati recta doctrina, genuina pietate, bonis moribus, aptitudine ad ministerium exercendum; itemque, rite peracta inquisitione, de eius status valetudinis physicae et psychicae;\n2° Episcopus dioecesanus aut Superior maior, ut scrutinium rite peragatur, potest alia adhibere media quae sibi, pro temporis et loci adiunctis, utilia videantur, uti sunt litterae testimoniales, publicationes vel aliae informationes.","en":"The following prescripts regarding the investigation about the qualities required in the one to be ordained are to be observed:\n1/ there is to be a testimonial of the rector of the seminary or house of formation about the qualities required to receive the order, that is, about the sound doctrine of the candidate, his genuine piety, good morals, and aptitude to exercise the ministry, as well as, after a properly executed inquiry, about his state of physical and psychic health;\n2/ in order to conduct the investigation properly, the diocesan bishop or major superior can employ other means which seem useful to him according to the circumstances of time and place, such as testimonial letters, public announcements, or other sources of information.","fr":"aura été faite.\n§ 2. De plus, il est requis qu'au jugement de son Supérieur légitime, le candidat soit considéré comme utile pour le ministère de l'Église.\n§ 3. L'Évêque qui ordonne un de ses propres sujets destiné au service d'un autre diocèse doit s'être assuré que l'ordinand sera attaché à ce diocèse.","it":".\n§2. Si richiede inoltre che, a giudizio dello stesso legittimo Superiore, risulti utile per il ministero della Chiesa.\n§3. Al Vescovo che ordina un proprio suddito, che sarà destinato al servizio di un'altra diocesi, deve risultare che l'ordinando sarà ad essa assegnato."}},{"canon":1052,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut Episcopus ordinationem iure proprio conferens ad eam procedere possit, ipsi constare debet documenta, de quibus in","en":"§1. For a bishop conferring ordination by his own right to proceed to the ordination, he must be sure that the documents mentioned in","fr":"§ 1. Pour que l'Évêque, conférant l'ordination en vertu de son droit propre, puisse y procéder, il doit s'assurer lui-même que les documents dont il s'agit au","it":"§1. Il Vescovo che conferisce l'ordinazione per diritto proprio, per poter ad essa procedere deve essere certo che siano a disposizione i documenti dei quali nel"}},{"canon":1053,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordinatorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordinationis notentur in peculiari libro apud curiam loci ordinationis diligenter custodiendo, et omnia singularum ordinationum documenta accurate serventur.\n§ 2. Singulis ordinatis det Episcopus ordinans authenticum ordinationis receptae testimonium; qui, si ab Episcopo extraneo cum litteris dimissoriis promoti fuerint, illud proprio Ordinario exhibeant pro ordinationis adnotatione in speciali libro in archivo servando.","en":"§1. After an ordination has taken place, the names of those ordained and of the ordaining minister and the place and date of the ordination are to be noted in a special register to be kept carefully in the curia of the place of ordination; all the documents of individual ordinations are to be preserved carefully.\n§2. The ordaining bishop is to give to each of the ordained an authentic testimonial of the reception of ordination; if a bishop other than their own promoted them with dimissorial letters, they are to show the testimonial to their own ordinary for notation of the ordination in a special register to be kept in the archive.","fr":"§ 1. L'ordination  achevée, le nom de chacun des ordonnés et du ministre de l'ordination, le lieu et le jour de l'ordination seront notés dans un registre spécial diligemment conservé à la curie du lieu d'ordination, et tous les documents de chacune des ordinations seront gardés avec soin.\n§ 2. L'Évêque qui ordonne fournira à chacun des ordonnés une attestation authentique de l'ordination reçue; si l'ordination a été faite par un Évêque étranger avec lettres dimissoriales, les promus présenteront ces attestations à leur Ordinaire propre pour transcription de l'ordination sur le registre spécial conservé aux archives.","it":"§1. Compiuta l'ordinazione, i nomi dei singoli ordinati e del ministro ordinante, il luogo e il giorno dell'ordinazione, siano annotati nell'apposito libro da custodirsi diligentemente nella curia del luogo dell'ordinazione, e tutti i documenti delle singole ordinazioni vengano conservati accuratamente.\n§2. Il Vescovo ordinante consegni a ciascun ordinato un certificato autentico dell'ordinazione ricevuta; essi, se sono stati promossi da un Vescovo estraneo con lettere dimissorie, lo presentino al proprio Ordinario per l'annotazione dell'ordinazione nel libro speciale da conservarsi in archivio."}},{"canon":1054,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Loci Ordinarius, si agatur de saecularibus, aut Superior maior competens, si agatur de ipsius subditis, notitiam uniuscuiusque celebratae ordinationis transmittat ad parochum loci baptismi, qui id adnotet in suo baptizatorum libro, ad normam","en":"The local ordinary if it concerns seculars, or the competent major superior if it concerns his own subjects, is to send notice of each ordination celebrated to the pastor of the place of baptism, who is to record it in his baptismal register according to the norm of","fr":"L'Ordinaire du lieu, s'il  s'agit de séculiers, ou le Supérieur majeur compétent, s'il s'agit de ses propres sujets, notifiera chaque ordination au curé du lieu de baptême qui l'inscrira dans son registre des baptisés, selon le","it":"L'Ordinario del luogo, se si tratta dei secolari, oppure il Superiore maggiore competente, se si tratta dei suoi sudditi, comunichi la notizia di ciascuna ordinazione celebrata al parroco del luogo del battesimo, il quale la annoterà nel suo libro dei battesimi a norma del"}},{"canon":1055,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimoniale foedus, quo vir et mulier inter se totius vitae consortium constituunt, indole sua naturali ad bonum coniugum atque ad prolis generationem et educationem ordinatum, a Christo Domino ad sacramenti dignitatem inter baptizatos evectum est.\n§ 2. Quare inter baptizatos nequit matrimonialis contractus validus consistere, quin sit eo ipso sacramentum.","en":"§1. The matrimonial covenant, by which a man and a woman establish between themselves a partnership of the whole of life and which is ordered by its nature to the good of the spouses and the procreation and education of offspring, has been raised by Christ the Lord to the dignity of a sacrament between the baptized.\n§2. For this reason, a valid matrimonial contract cannot exist between the baptized without it being by that fact a sacrament.","fr":"§ 1. L'alliance matrimoniale, par laquelle un homme et une femme constituent entre eux une communauté de toute la vie, ordonné par son caractère naturel au bien des conjoints ainsi qu'à la génération et à l'éducation des enfants, a été élevée entre baptisés par le Christ Seigneur à la dignité de sacrement.\n§ 2. C'est pourquoi, entre baptisés, il ne peut exister de contrat matrimonial valide qui ne soit, par le fait même, un sacrement.","it":"§1. Il patto matrimoniale con cui l'uomo e la donna stabiliscono tra loro la comunità di tutta la vita, per sua natura ordinata al bene dei coniugi e alla generazione e educazione della prole, tra i battezzati è stato elevato da Cristo Signore alla dignità di sacramento.\n§2. Pertanto tra i battezzati non può sussistere un valido contratto matrimoniale, che non sia per ciò stesso sacramento."}},{"canon":1056,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Essentiales matrimonii proprietates sunt unitas et indissolubilitas, quae in matrimonio christiano ratione sacramenti peculiarem obtinent firmitatem.","en":"The essential properties of marriage are unity and indissolubility, which in Christian marriage obtain a special firmness by reason of the sacrament.","fr":"Les propriétés essentielles  du mariage sont l'unité et l'indissolubilité qui, dans le mariage chrétien, en raison du sacrement, acquièrent une solidité particulière.","it":"Le proprietà essenziali del matrimonio sono l'unità e l'indissolubilità, che nel matrimonio cristiano conseguono una peculiare stabilità in ragione del sacramento."}},{"canon":1057,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium facit partium consensus inter personas iure habiles legitime manifestatus, qui nulla humana potestate suppleri valet.\n§ 2. Consensus matrimonialis est actus voluntatis, quo vir et mulier foedere irrevocabili sese mutuo tradunt et accipiunt ad constituendum matrimonium.","en":"§1. The consent of the parties, legitimately manifested between persons quali-fied by law, makes marriage; no human power is able to supply this consent.\n§2. Matrimonial consent is an act of the will by which a man and a woman mutually give and accept each other through an irrevocable covenant in order to establish marriage.","fr":"§ 1. C'est le consentement des parties légitimement manifesté entre personnes juridiquement capables qui fait le mariage; ce consentement ne peut être suppléé par aucune puissance humaine.\n§ 2. Le consentement matrimonial est l'acte de la volonté par lequel un homme et une femme se donnent et se reçoivent mutuellement par une alliance irrévocable pour constituer le mariage.","it":"§1. L'atto che costituisce il matrimonio è il consenso delle parti manifestato legittimamente tra persone giuridicamente abili; esso non può essere supplito da nessuna potestà umana.\n§2. Il consenso matrimoniale è l'atto della volontà con cui l'uomo e la donna, con patto irrevocabile, dànno e accettano reciprocamente se stessi per costituire il matrimonio."}},{"canon":1058,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnes possunt matrimonium contrahere, qui iure non prohibentur.","en":"All persons who are not prohibited by law can contract marriage.","fr":"Peuvent contracter mariage tous ceux qui n'en sont pas empêchés par le droit.","it":"Tutti possono contrarre il matrimonio, se non ne hanno la proibizione dal diritto."}},{"canon":1059,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium catholicorum, etsi una tantum pars sit catholica, regitur iure non solum divino, sed etiam canonico, salva competentia civilis potestatis circa mere civiles eiusdem matrimonii effectus.","en":"Even if only one party is Catholic, the marriage of Catholics is governed not only by divine law but also by canon law, without prejudice to the competence of civil authority concerning the merely civil effects of the same marriage.","fr":"Le mariage des catholiques, même si une partie seulement est catholique, est régi non seulement par le droit divin, mais aussi par le droit canonique, restant sauve la compétence du pouvoir civil pour les effets purement civils de ce même mariage.","it":"Il matrimonio dei cattolici, anche quando sia cattolica una sola delle parti, è retto non soltanto dal diritto divino, ma anche da quello canonico, salva la competenza dell'autorità civile circa gli effetti puramente civili del matrimonio stesso."}},{"canon":1060,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", validitas matrimonii, donec certo probetur alteram partem baptizatam esse, alteram vero non baptizatam.","en":"until it is proven with certainty that one party was baptized but the other was not.","fr":"Le mariage jouit de la faveur du droit; c'est pourquoi, en cas de doute, il faut tenir le mariage pour valide, jusqu'à preuve du contraire.","it":"Il matrimonio ha il favore del diritto; pertanto nel dubbio si deve ritenere valido il matrimonio fino a che non sia provato il contrario."}},{"canon":1061,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium inter baptizatos validum dicitur ratum tantum, si non est consummatum; ratum et consummatum, si coniuges inter se humano modo posuerunt coniugalem actum per se aptum ad prolis generationem, ad quem natura sua ordinatur matrimonium, et quo coniuges fiunt una caro.\n§ 2. Celebrato matrimonio, si coniuges cohabitaverint, praesumitur consummatio, donec contrarium probetur.\n§ 3. Matrimonium invalidum dicitur putativum, si bona fide ab una saltem parte celebratum fuerit, donec utraque pars de eiusdem nullitate certa evadat.","en":"§1. A valid marriage between the baptized is called ratum tantum if it has not been consummated; it is called ratum et consummatum if the spouses have performed between themselves in a human fashion a conjugal act which is suitable in itself for the procreation of offspring, to which marriage is ordered by its nature and by which the spouses become one flesh.\n§2. After a marriage has been celebrated, if the spouses have lived together consummation is presumed until the contrary is proven.\n§3. An invalid marriage is called putative if at least one party celebrated it in good faith, until both parties become certain of its nullity.","fr":"§ 1. Le mariage valide entre baptisés est appelé conclu seulement, s'il n'a pas été consommé; conclu et consommé, si les conjoints ont posé entre eux, de manière humaine, l'acte conjugal apte de soi à la génération auquel le mariage est ordonné par sa nature et par lequel les époux deviennent une seule chair.\n§ 2. Une fois le mariage célébré, si les conjoints ont cohabité, la consommation est présumée, jusqu'à preuve du contraire.\n§ 3. Le mariage invalide est appelé putatif, s'il a été célébré de bonne foi au moins par une des parties, jusqu'à ce que les deux parties aient acquis la certitude de sa nullité.","it":"§1. Il matrimonio valido tra battezzati si dice solamente rato, se non è stato consumato; rato e consumato se i coniugi hanno compiuto tra loro, in modo umano, l'atto coniugale per sé idoneo alla generazione della prole, al quale il matrimonio è ordinato per sua natura, e per il quale i coniugi divengono una sola carne.\n§2. Celebrato il matrimonio, se i coniugi hanno coabitato, se ne presume la consumazione, fino a che non sia provato il contrario.\n§3. Il matrimonio invalido si dice putativo, se fu celebrato in buona fede da almeno una delle parti, fino a tanto che entrambe le parti non divengano certe della sua nullità."}},{"canon":1062,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonii promissio sive unilateralis sive bilateralis, quam sponsalia vocant, regitur iure particulari, quod ab Episcoporum conferentia, habita ratione consuetudinum et legum civilium, si quae sint, statutum fuit.\n§ 2. Ex matrimonii promissione non datur actio ad petendam matrimonii celebrationem; datur tamen ad reparationem damnorum, si qua debeatur.\nCAPUT I\nDE CURA PASTORALI ET\nDE IIS QUAE MATRIMONII CELEBRATIONI\nPRAEMITTI DEBENT","en":"§1. A promise of marriage, whether unilateral or bilateral, which is called an engagement, is governed by the particular law established by the conference of bishops, after it has considered any existing customs and civil laws.\n§2. A promise to marry does not give rise to an action to seek the celebration of marriage; an action to repair damages, however, does arise if warranted.\nCHAPTER I.\nPASTORAL CARE AND THOSE THINGS WHICH MUST PRECEDE THE CELEBRATION OF MARRIAGE","fr":"§ 1. La promesse de mariage unilatérale ou bilatérale appelée fiançailles, est régie par le droit particulier établi par la conférence des Évêques en tenant compte des coutumes et des lois civiles, s'il en existe.\n§ 2. La promesse de mariage ne donne pas lieu à une action pour exiger la célébration du mariage; mais elle peut donner lieu à une action en réparation de dommages, pour autant qu'elle soit due.","it":"§1. La promessa di matrimonio, sia unilaterale sia bilaterale, detta fidanzamento, è regolata dal diritto particolare stabilito dalla Conferenza Episcopale, tenendo conto delle eventuali consuetudini e leggi civili.\n§2. Dalla promessa di matrimonio non consegue l'azione per esigerne la celebrazione; consegue, invece, quella per la riparazione dei danni, se ne è dovuta alcuna."}},{"canon":1063,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Pastores animarum obligatione tenentur curandi ut propria ecclesiastica communitas christifidelibus assistentiam praebeat, qua status matrimonialis in spiritu christiano servetur et in perfectione progrediatur. Haec assistentia imprimis praebenda est:\n1° praedicatione, catechesi minoribus, iuvenibus et adultis aptata, immo usu instrumentorum communicationis socialis, quibus christifideles de significatione matrimonii christiani deque munere coniugum ac parentum christianorum instituantur;\n2° praeparatione personali ad matrimonium ineundum, qua sponsi ad novi sui status sanctitatem et officia disponantur;\n3° fructuosa liturgica matrimonii celebratione, qua eluceat coniuges mysterium unitatis et fecundi amoris inter Christum et Ecclesiam significare atque participare;\n4° auxilio coniugatis praestito, ut ipsi foedus coniugale fideliter servantes atque tuentes, ad sanctiorem in dies plenioremque in familia vitam ducendam perveniant.","en":"Pastors of souls are obliged to take care that their ecclesiastical community offers the Christian faithful the assistance by which the matrimonial state is preserved in a Christian spirit and advances in perfection. This assistance must be offered especially by:\n1/ preaching, catechesis adapted to minors, youth, and adults, and even the use of instruments of social communication, by which the Christian faithful are instructed about the meaning of Christian marriage and about the function of Christian spouses and parents;\n2/ personal preparation to enter marriage, which disposes the spouses to the holiness and duties of their new state;\n3/ a fruitful liturgical celebration of marriage which is to show that the spouses signify and share in the mystery of the unity and fruitful love between Christ and the Church;\n4/ help offered to those who are married, so that faithfully preserving and protecting the conjugal covenant, they daily come to lead holier and fuller lives in their family.","fr":"Les pasteurs d'âmes sont tenus par l'obligation de veiller à ce que leur propre communauté d'Église fournisse aux fidèles son assistance pour que l'état de mariage soit gardé dans l'esprit chrétien et progresse dans la perfection. Cette assistance doit être apportée surtout:\n1 par la prédication, par une catéchèse adaptée aux mineurs, aux jeunes et aux adultes, et aussi par l'usage des moyens de communication sociale, grâce auxquels les fidèles seront instruits de la signification du mariage chrétien et du rôle de conjoints et de parents chrétiens;\n2 par la préparation personnelle au mariage qui va être contracté, grâce à laquelle les époux seront disposés à la sainteté et aux devoirs de leur nouvel état;\n3 par la célébration fructueuse de la liturgie du mariage, mettant en lumière que les conjoints signifient le mystère d'unité et d'amour fécond entre le Christ et l'Église, et qu'ils y participent;\n4 par l'aide apportée aux époux afin que, gardant fidèlement et protégeant l'alliance conjugale, ils arrivent à mener en famille une vie de jour en jour plus sainte et mieux remplie.","it":"I pastori d'anime sono tenuti all'obbligo di provvedere che la propria comunità ecclesiastica presti ai fedeli quell'assistenza mediante la quale lo stato matrimoniale perseveri nello spirito cristiano e progredisca in perfezione. Tale assistenza va prestata innanzitutto:\n1) con la predicazione, con una adeguata catechesi ai minori, ai giovani e agli adulti, e anche con l'uso degli strumenti di comunicazione sociale, mediante i quali i fedeli vengano istruiti sul significato del matrimonio cristiano e sul compito dei coniugi e genitori cristiani;\n2) con la preparazione personale alla celebrazione del matrimonio, per cui gli sposi si dispongano alla santità e ai doveri del loro nuovo stato;\n3) con una fruttuosa celebrazione liturgica del matrimonio, in cui appaia manifesto che i coniugi significano e partecipano al mistero di unione e di amore fecondo tra Cristo e la Chiesa;\n4) offrendo aiuto ai coniugi perché questi, osservando e custodendo con fedeltà il patto coniugale, giungano a condurre una vita familiare ogni giorno più santa e più intensa."}},{"canon":1064,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ordinarii loci est curare ut debite ordinetur eadem assistentia, auditis etiam, si opportunum vide atur, viris et mulieribus experientia et peritia probatis.","en":"It is for the local ordinary to take care that such assistance is organized fit-tingly, after he has also heard men and women proven by experience and expertise if it seems opportune.","fr":"Il revient à l'Ordinaire du lieu de veiller à ce que cette assistance soit bien organisée, après qu'il ait entendu aussi, si cela semble opportun, des hommes et des femmes reconnus pour leur expérience et leur compétence.","it":"Spetta all'Ordinario del luogo curare che tale assistenza sia debitamente organizzata, consultando anche, se sembra opportuno, uomini e donne di provata esperienza e competenza."}},{"canon":1065,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Catholici qui sacramentum confirmationis nondum receperint, illud, antequam ad matrimonium admittantur, recipiant, si id fieri possit sine gravi incommodo.\n§ 2. Ut fructuose sacramentum matrimonii recipiatur, enixe sponsis commendatur, ut ad sacramenta paenitentiae et sanctissimae Eucharistiae accedant.","en":"§1. Catholics who have not yet received the sacrament of confirmation are to receive it before they are admitted to marriage if it can be done without grave inconvenience.\n§2. To receive the sacrament of marriage fruitfully, spouses are urged especially to approach the sacraments of penance and of the Most Holy Eucharist.","fr":"§ 1. Les catholiques qui n'ont pas encore reçu le sacrement de confirmation le recevront avant d'être admis au mariage, si c'est possible sans grave inconvénient.\n§ 2. Pour que le sacrement de mariage soit reçu fructueusement, il est vivement recommandé aux époux de s'approcher des sacrements de la pénitence et de la très sainte Eucharistie.","it":"§1. I cattolici che non hanno ancora ricevuto il sacramento della confermazione, lo ricevano prima di essere ammessi al matrimonio, se è possibile farlo senza grave incomodo.\n§2. Si raccomanda vivamente agli sposi che, per ricevere fruttuosamente il sacramento del matrimonio, si accostino ai sacramenti della penitenza e della santissima Eucaristia."}},{"canon":1066,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Antequam matrimonium celebretur, constare debet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere.","en":"Before a marriage is celebrated, it must be evident that nothing stands in the way of its valid and licit celebration.","fr":"Avant qu'un  mariage ne soit célébré, il faut qu'il soit établi que rien ne s'oppose à la validité et à la licéité de sa célébration.","it":"Prima che si celebri il matrimonio, deve constare che nulla si oppone alla sua celebrazione valida e lecita."}},{"canon":1067,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentia statuat normas de examine sponsorum, necnon de publicationibus matrimonialibus aliisve opportunis mediis ad investigationes peragendas, quae ante matrimonium necessaria sunt, quibus diligenter observatis, parochus procedere possit ad matrimonio assistendum.","en":"The conference of bishops is to establish norms about the examination of spouses and about the marriage banns or other opportune means to accomplish the investigations necessary before marriage. After these norms have been diligently observed, the pastor can proceed to assist at the marriage.","fr":"La conférence des Évêques fixera les règles concernant l'examen des époux, ainsi que les publications de mariage et les autres moyens opportuns pour mener les recherches nécessaires avant le mariage; ces règles étant soigneusement observées, le curé pourra procéder à l'assistance au mariage.","it":"La Conferenza Episcopale stabilisca le norme circa l'esame degli sposi, nonché circa le pubblicazioni matrimoniali e gli altri mezzi opportuni per compiere le necessarie investigazioni prematrimoniali, dopo la cui diligente osservanza il parroco possa procedere all'assistenza del matrimonio."}},{"canon":1068,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In periculo mortis, si aliae probationes haberi nequeant, sufficit, nisi contraria adsint indicia, affirmatio contrahentium, si casus ferat etiam iurata, se baptizatos esse et nullo detineri impedimento.","en":"In danger of death and if other proofs cannot be obtained, the aYrmation of the contracting parties, even sworn if the case warrants it, that they are baptized and are prevented by no impediment is sufficient unless there are indications to the contrary.","fr":"En danger de mort, si d'autres preuves ne peuvent être obtenues et à moins d'indices contraires, la déclaration des contractants, faite sous la foi du serment s'il y a lieu, qu'ils sont baptisés et qu'ils ne sont tenus par aucun empêchement, suffit.","it":"In pericolo di morte, qualora non sia possibile avere altre prove, né sussistano indizi contrari, è sufficiente l'affermazione dei contraenti, anche giurata se il caso lo richiede, che essi sono battezzati e non trattenuti da impedimento."}},{"canon":1069,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnes fideles obligatione tenentur impedimenta, si quae norint, parocho aut loci Ordinario, ante matrimonii celebrationem, revelandi.","en":"All the faithful are obliged to reveal any impediments they know about to the pastor or local ordinary before the celebration of the marriage.","fr":"Tous les fidèles sont tenus par l'obligation de révéler au curé ou à l'Ordinaire du lieu, avant la célébration du mariage, les empêchements qu'ils connaîtraient.","it":"Prima della celebrazione di un matrimonio, tutti i fedeli sono tenuti all'obbligo di rivelare al parroco o all'Ordinario del luogo, gli impedimenti di cui fossero a conoscenza."}},{"canon":1070,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Si alius quam parochus, cuius est assistere matrimonio, investigationes peregerit, de harum exitu quam primum per authenticum documentum eundem parochum certiorem reddat.","en":"If someone other than the pastor who is to assist at marriage has conducted the investigations, the person is to notify the pastor about the results as soon as possible through an authentic document.","fr":"Si un autre que le curé à qui il revient d'assister au mariage a mené l'enquête, il informera aussitôt ce curé du résultat de l'enquête par document authentique.","it":"Se eseguì le investigazioni un parroco diverso da quello cui compete assistere al matrimonio, informi questo quanto prima del loro esito mediante un documento autentico."}},{"canon":1071,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Excepto casu necessitatis, sine licentia Ordinarii loci ne quis assistat:\n1° matrimonio vagorum;\n2° matrimonio quod ad normam legis civilis agnosci vel celebrari nequeat;\n3° matrimonio eius qui obligationibus teneatur naturalibus erga aliam partem filiosve ex praecedenti unione ortis;\n4° matrimonio eius qui notorie catholicam fidem abiecerit;\n5° matrimonio eius qui censura innodatus sit;\n6° matrimonio filii familias minoris, insciis aut rationabiliter invitis parentibus; 7 matrimonio per procuratorem ineundo, de quo in","en":"§1. Except in a case of necessity, a person is not to assist without the permission of the local ordinary at:\n1/ a marriage of transients;\n2/ a marriage which cannot be recognized or celebrated according to the norm of civil law;\n3/ a marriage of a person who is bound by natural obligations toward another party or children arising from a previous union;\n4/ a marriage of a person who has notoriously rejected the Catholic faith;\n5/ a marriage of a person who is under a censure;\n6/ a marriage of a minor child when the parents are unaware or reasonably opposed;\n7/ a marriage to be entered into through a proxy as mentioned in","fr":"§ 1. Sauf le cas de nécessité, personne n'assistera sans l'autorisation de l'Ordinaire du lieu:\n1 au mariage des vagi;\n2 au mariage qui ne peut être reconnu ou célébré selon la loi civile;\n3 au mariage de la personne qui est tenue par des obligations naturelles envers une autre partie ou envers des enfants nés d'une précédente union;\n4 au mariage de la personne qui a rejeté notoirement la foi catholique;\n5 au mariage de la personne qui est sous le coup d'une censure;\n6 au mariage d'un enfant mineur, à l'insu ou malgré l'opposition raisonnable de ses parents;\n7 au mariage à contracter par procureur, dont il s'agit au","it":"§1. Tranne che in caso di necessità, nessuno assista senza la licenza dell'Ordinario del luogo:\n1) al matrimonio dei girovaghi;\n2) al matrimonio che non può essere riconosciuto o celebrato a norma della legge civile;\n3) al matrimonio di chi è vincolato da obblighi naturali derivati da una precedente unione verso un'altra parte o i figli;\n4) al matrimonio di chi ha notoriamente abbandonato la fede cattolica;\n5) al matrimonio di chi è irretito da censura;\n6) al matrimonio di un figlio minorenne, se ne sono ignari o ragionevolmente contrari i genitori;\n7) ai matrimonio da celebrarsi mediante procuratore, di cui nel"}},{"canon":1072,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Curent animarum pastores a matrimonii celebratione avertere iuvenes ante aetatem, qua secundum regionis receptos mores matrimonium iniri solet.\nCAPUT II\nDE IMPEDIMENTIS DIRIMENTIBUS\nIN GENERE","en":"Pastors of souls are to take care to dissuade youth from the celebration of marriage before the age at which a person usually enters marriage according to the accepted practices of the region.\nCHAPTER II.\nDIRIMENT IMPEDIMENTS IN GENERAL","fr":"Les pasteurs d'âmes veilleront à détourner de la célébration du mariage les jeunes qui n'ont pas encore atteint l'âge où, selon les moeurs de la région, on a l'habitude de contracter mariage.","it":"I pastori d'anime si adoperino a distogliere i giovani dal celebrare il matrimonio prima dell'età in cui si è soliti farlo secondo le usanze della regione."}},{"canon":1073,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Impedimentum dirimens personam inhabilem reddit ad matrimonium valide contrahendum.","en":"A diriment impediment renders a person unqualified to contract marriage validly.","fr":"L'empêchement dirimant rend la personne incapable de contracter validement mariage.","it":"L'impedimento dirimente rende la persona inabile a contrarre validamente il matrimonio."}},{"canon":1074,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Publicum censetur impedimentum, quod probari in foro externo potest; secus est occultum.","en":"An impediment which can be proven in the external forum is considered to be public; otherwise it is occult.","fr":"Est considéré comme public l'empêchement qui peut être prouvé au for externe; sinon, il est occulte.","it":"L'impedimento si ritiene pubblico se può essere provato in foro esterno; altrimenti è occulto."}},{"canon":1075,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Supremae tantum Ecclesiae auctoritatis est authentice declarare quandonam ius divinum matrimonium prohibeat vel dirimat.\n§ 2. Uni quoque supremae auctoritati ius est alia impedimenta pro baptizatis constituere.","en":"§1. It is only for the supreme authority of the Church to declare authentically when divine law prohibits or nullifies marriage.\n§2. Only the supreme authority has the right to establish other impediments for the baptized.","fr":"§ 1. Il revient à la seule autorité suprême de l'Église de déclarer de manière authentique quand le droit divin empêche ou dirime le mariage.\n§ 2. De même, c'est cette seule autorité suprême qui a le droit d'établir d'autres empêchements pour les baptisés.","it":"§1. Spetta solo alla autorità suprema della Chiesa dichiarare autenticamente quando il diritto divino proibisca o dirima il matrimonio.\n§2. È pure diritto della sola autorità suprema stabilire altri impedimenti per i battezzati."}},{"canon":1076,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Consuetudo novum impedimentum inducens aut impedimentis exsistentibus contraria reprobatur.","en":"A custom which introduces a new impediment or is contrary to existing impediments is reprobated.","fr":"La coutume qui introduit un nouvel empêchement ou qui est contraire aux empêchements existants est réprouvée.","it":"È riprovata ogni consuetudine che introduca un nuovo impedimento o che sia contraria a quelli esistenti."}},{"canon":1077,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ordinarius loci propriis subditis ubique commorantibus et omnibus in proprio territorio actu degentibus vetare potest matrimonium in casu peculiari, sed ad tempus tantum, gravi de causa eaque perdurante.\n§ 2. Vetito clausulam dirimentem una suprema Ecclesiae auctoritas addere potest.","en":"§1. In a special case, the local ordinary can prohibit marriage for his own subjects residing anywhere and for all actually present in his own territory but only for a time, for a grave cause, and for as long as the cause continues.\n§2. Only the supreme authority of the Church can add a nullifying clause to a prohibition.","fr":"§ 1. L'Ordinaire du lieu peut, dans un cas particulier, interdire le mariage à ses propres sujets où qu'ils demeurent et à tous ceux qui résident de fait sur son propre territoire, mais cela pour un temps seulement, pour une cause grave et aussi longtemps qu'elle perdure.\n§ 2. Seule l'autorité suprême de l'Église peut ajouter une clause dirimante à cette interdiction.","it":"§1. L'Ordinario del luogo può vietare il matrimonio ai propri sudditi, dovunque dimorino, e a tutti quelli che vivono attualmente nel suo territorio, in un caso peculiare, ma solo per un tempo determinato, per una causa grave e fin tanto che questa perduri.\n§2. Solo l'autorità suprema della Chiesa può aggiungere al divieto una clausola dirimente."}},{"canon":1078,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2, aut agatur de impedimento iuris naturalis aut divini positivi quod iam cessavit.\nPARS II\nDE CETERIS ACTIBUS CULTUS DIVINI\n\nDE SACRAMENTALIBUS","en":", §2, or if it concerns an impediment of natural law or divine positive law which has now ceased.\n(\nn\n: indicates that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\nCf:\nApostolic Letter issued \"Motu Proprio\" Omnium in mentem, modifying some canons of the Code of Canon Law (October 26, 2009)\n(earlier version):","fr":", § 2, n. 1.\n§ 2. Ce pouvoir vaut également pour convalider le mariage, s'il y a le même risque à attendre et que le temps manque pour recourir au Siège Apostolique, ou bien à l'Ordinaire du lieu, en ce qui regarde les empêchements dont il peut dispenser.","it":", §2, n. 1, l'Ordinario del luogo e, purché il caso sia occulto, tutti quelli di cui nel"}},{"canon":1079,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2, de concessa dispensatione pro foro externo Ordinarium loci statim certiorem faciat; eaque adnotetur in libro matrimoniorum.","en":", §2 is to notify the local ordinary immediately about a dispensation granted for the external forum; it is also to be noted in the marriage register.","fr":", § 2, devra  informer aussitôt l'Ordinaire du lieu de la dispense concédée au for externe; et elle sera inscrite au registre des mariages.","it":", §2, informi subito l'Ordinario del luogo della dispensa da essi concessa in foro esterno; e la medesima sia annotata nel libro dei matrimoni."}},{"canon":1080,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Quoties impedimentum detegatur cum iam omnia sunt parata ad nuptias, nec matrimonium sine probabili gravis mali periculo differri possit usquedum a competenti auctoritate dispensatio obtineatur, potestate gaudent dispensandi ab omnibus impedimentis, iis exceptis de quibus in","en":"§1. Whenever an impediment is discovered after everything has already been prepared for the wedding, and the marriage cannot be delayed without probable danger of grave harm until a dispensation is obtained from the competent authority, the local ordinary and, provided that the case is occult, all those mentioned in","fr":"§ 1. Chaque fois qu'un empêchement est découvert alors que tout est prêt pour les noces et que le mariage ne pourra, sans risque probable de grave dommage, être différé jusqu'à ce que la dispense soit obtenue de l'autorité compétente, l'Ordinaire du lieu et, pourvu que le cas soit occulte, tous ceux dont il s'agit au","it":"§1. Ogniqualvolta si scopra un impedimento mentre tutto è già pronto per le nozze, e non è possibile, senza probabile pericolo di grave male, differire il matrimonio finché non si ottenga la dispensa dall'autorità competente, hanno facoltà di dispensare da tutti gli impedimenti, eccetto quelli di cui nel"}},{"canon":1081,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Parochus aut sacerdos vel diaconus, de quibus in","en":"The pastor or the priest or deacon mentioned in","fr":"Le curé ou bien le prêtre ou le diacre dont il s'agit au","it":"Il parroco oppure il sacerdote o il diacono, di cui nel"}},{"canon":1082,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nisi aliud ferat Paenitentiariae rescriptum, dispensatio in foro interno non sacramentali concessa super impedimento occulto, adnotetur in libro, qui in secreto curiae archivo asservandus est, nec alia dispensatio pro foro externo est necessaria, si postea occultum impedimentum publicum evaserit.\nCAPUT III\nDE IMPEDIMENTIS DIRIMENTIBUS\nIN SPECIE","en":"Unless a rescript of the Penitentiary provides otherwise, a dispensation from an occult impediment granted in the non-sacramental internal forum is to be noted in a book which must be kept in the secret archive of the curia; no other dispensation for the external forum is necessary if afterwards the occult impediment becomes public.\nCHAPTER III.\nSPECIFIC DIRIMENT IMPEDIMENTS","fr":"À moins que le rescrit de la Pénitencerie n'en dispose autrement, la dispense d'un empêchement occulte concédée au for interne non sacramentel sera inscrite dans un registre qui doit être conservé soigneusement dans les archives secrètes de la curie, et une autre dispense n'est pas nécessaire au for externe, si par la suite l'empêchement occulte devient public.","it":"Se il rescritto della Penitenzieria non dispone diversamente, la dispensa da impedimento occulto concessa nel foro interno non sacramentale, sia annotata nel libro che si deve conservare nell'archivio segreto della curia; né occorre altra dispensa per il foro esterno, qualora l'impedimento occulto in seguito divenisse pubblico."}},{"canon":1083,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum completum, mulier ante decimum quartum item completum, matrimonium valide inire non possunt.\n§ 2. Integrum est Episcoporum conferentiae aetatem superiorem ad licitam matrimonii celebrationem statuere.","en":"§1. A man before he has completed his sixteenth year of age and a woman before she has completed her fourteenth year of age cannot enter into a valid marriage.\n§2. The conference of bishops is free to establish a higher age for the licit celebration of marriage.","fr":"§ 1. L'homme ne peut contracter validement mariage avant seize ans accomplis, et la femme de même avant quatorze ans accomplis.\n§ 2. La conférence des Évêques a la liberté de fixer un âge supérieur pour la célébration licite du mariage.","it":"§1. L'uomo prima dei sedici anni compiuti, la donna prima dei quattordici pure compiuti, non possono celebrare un valido matrimonio.\n§2. La Conferenza Episcopale è libera di fissare una età maggiore per la lecita celebrazione del matrimonio."}},{"canon":1084,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Impotentia coeundi antecedens et perpetua, sive ex parte viri sive ex parte mulieris, sive absoluta sive relativa, matrimonium ex ipsa eius natura dirimit.\n§ 2. Si impedimentum impotentiae dubium sit, sive dubio iuris sive dubio facti, matrimonium non est impediendum nec, stante dubio, nullum declarandum.\n§ 3. Sterilitas matrimonium nec prohibet nec dirimit, firmo praescripto","en":"§1. Antecedent and perpetual impotence to have intercourse, whether on the part of the man or the woman, whether absolute or relative, nullifies marriage by its very nature.\n§2. If the impediment of impotence is doubtful, whether by a doubt about the law or a doubt about a fact, a marriage must not be impeded nor, while the doubt remains, declared null.\n§3. Sterility neither prohibits nor nullifies marriage, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. L'impuissance antécédente et perpétuelle à copuler de la part de l'homme ou de la part de la femme, qu'elle soit absolue ou relative, dirime le mariage de par sa nature même.\n§ 2. Si l'empêchement d'impuissance est douteux, que le doute soit de droit ou de fait, le mariage ne doit pas être empêché ni déclaré nul tant que subsiste le doute.\n§ 3. La stérilité n'empêche ni ne dirime le mariage, restant sauves les dispositions du","it":"§1. L'impotenza copulativa antecedente e perpetua, sia da parte dell'uomo sia da parte della donna, assoluta o relativa, per sua stessa natura rende nullo il matrimonio.\n§2. Se l'impedimento di impotenza è dubbio, sia per dubbio di diritto sia per dubbio di fatto, il matrimonio non deve essere impedito né, stante il dubbio, dichiarato nullo.\n§3. La sterilità né proibisce né dirime il matrimonio, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1085,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo tenetur prioris matrimonii, quamquam non consummati.\n§ 2. Quamvis prius matrimonium sit irritum aut solutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud contrahere, antequam de prioris nullitate aut solutione legitime et certo constiterit.","en":"§1. A person bound by the bond of a prior marriage, even if it was not consummated, invalidly attempts marriage.\n§2. Even if the prior marriage is invalid or dissolved for any reason, it is not on that account permitted to contract another before the nullity or dissolution of the prior marriage is established legitimately and certainly.","fr":"§ 1. Attente invalidement mariage la personne qui est tenue par le lien du mariage antérieur, même non consommé.\n§ 2. Même si un premier mariage est invalide ou dissous pour n'importe quelle cause, il n'est pas permis d'en contracter un autre avant que la nullité ou la dissolution du premier mariage ne soit établie légitimement et avec certitude.","it":"§1. Attenta invalidamente il matrimonio chi è legato dal vincolo di un matrimonio precedente, anche se non consumato.\n§2. Quantunque il matrimonio precedente sia, per qualunque causa, nullo o sciolto, non per questo è lecito contrarne un altro prima che si sia constatata legittimamente e con certezza la nullità o lo scioglimento del precedente."}},{"canon":1086,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 1.\nCAPUT VII\nDE MATRIMONIO\nSECRETO CELEBRANDO","en":"§1.\nA marriage between two persons, one of whom has been baptized in the Catholic Church or received into it and has not defected from it by a formal act and the other of whom is not baptized, is invalid.","fr":"n\n- § 1. Est invalide le mariage entre deux personnes, dont l’une a été baptisée dans l’Église catholique ou reçue dans cette Église, et l’autre n’a pas été baptisée.\n§ 2. On ne dispensera pas de cet empêchement sans que soient remplies les conditions dont il s'agit aux cann. 1125 et 1126.\n§ 3. Si, au moment où le mariage a été contracté, une partie était communément tenue pour baptisée ou si son baptême était douteux, il faut, selon le","it":"§1\nn\n. È invalido il matrimonio tra due persone, di cui una sia battezzata nella Chiesa cattolica o in essa accolta, e l'altra non battezzata.\n§2. Non si dispensi da questo impedimento se non dopo che siano state adempiute le condizioni di cui ai cann. 1125 e 1126.\n§3. Se al tempo della celebrazione del matrimonio una parte era ritenuta comunemente battezzata o era dubbio il suo battesimo, si deve presumere a norma del"}},{"canon":1087,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Invalide matrimonium attentant, qui in sacris ordinibus sunt constituti.","en":"Those in sacred orders invalidly attempt marriage.","fr":"Attentent invalidement mariage ceux qui sont constitués dans les ordres sacrés.","it":"Attentano invalidamente al matrimonio coloro che sono costituiti nei sacri ordini."}},{"canon":1088,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Invalide matrimonium attentant, qui voto publico perpetuo castitatis in instituto religioso adstricti sunt.","en":"Those bound by a public perpetual vow of chastity in a religious institute invalidly attempt marriage.","fr":"Attentent invalidement mariage les personnes qui sont liées par le vœu public perpétuel de chasteté dans un institut religieux.","it":"Attentano invalidamente il matrimonio coloro che sono vincolati dal voto pubblico perpetuo di castità emesso in un istituto religioso."}},{"canon":1089,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Inter virum et mulierem abductam vel saltem retentam intuitu matrimonii cum ea contrahendi, nullum matrimonium consistere potest, nisi postea mulier a raptore separata et in loco tuto ac libero constituta, matrimonium sponte eligat.","en":"No marriage can exist between a man and a woman who has been abducted or at least detained with a view of contracting marriage with her unless the woman chooses marriage of her own accord after she has been separated from the captor and established in a safe and free place.","fr":"Aucun mariage ne peut exister entre l'homme et la femme enlevée ou au moins détenue en vue de contracter mariage avec elle, à moins que la femme, une fois séparée de son ravisseur et placée en lieu sûr et libre, ne choisisse spontanément le mariage.","it":"Non è possibile costituire un valido matrimonio tra l'uomo e la donna rapita o almeno trattenuta allo scopo di contrarre matrimonio con essa, se non dopo che la donna, separata dal rapitore e posta in un luogo sicuro e libero, scelga spontaneamente il matrimonio."}},{"canon":1090,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Qui intuitu matrimonii cum certa persona ineundi, huius coniugi vel proprio coniugi mortem intulerit, invalide hoc matrimonium attentat.\n§ 2. Invalide quoque matrimonium inter se attentant qui mutua opera physica vel morali mortem coniugi intulerunt.","en":"§1. Anyone who with a view to entering marriage with a certain person has brought about the death of that person’s spouse or of one’s own spouse invalidly attempts this marriage.\n§2. Those who have brought about the death of a spouse by mutual physical or moral cooperation also invalidly attempt a marriage together.","fr":".\n§ 3. Il n'y a jamais dispense de l'empêchement de consanguinité en ligne directe ou au second degré en ligne collatérale.","it":".\n§3. Mai si dà dispensa dall'impedimento di consanguineità nella linea retta o nel secondo grado della linea collaterale."}},{"canon":1091,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In linea recta consanguinitatis matrimonium irritum est inter omnes ascendentes et descendentes tum legitimos tum naturales.\n§ 2. In linea collaterali irritum est usque ad quartum gradum inclusive.\n§ 3. Impedimentum consanguinitatis non multiplicatur.\n§ 4. Numquam matrimonium permittatur, si quod subest dubium num partes sint consanguineae in aliquo gradu lineae rectae aut in secundo gradu lineae collateralis.","en":"§1. In the direct line of consanguinity marriage is invalid between all ancestors and descendants, both legitimate and natural.\n§2. In the collateral line marriage is invalid up to and including the fourth degree.\n§3. The impediment of consanguinity is not multiplied.\n§4. A marriage is never permitted if doubt exists whether the partners are related by consanguinity in any degree of the direct line or in the second degree of the collateral line.","fr":"§ 1. En ligne directe de consanguinité, est invalide le mariage entre tous les ascendants et descendants tant légitimes que naturels.\n§ 2. En ligne collatérale, il est invalide jusqu'au quatrième degré inclusivement.\n§ 3. L'empêchement de consanguinité ne se multiplie pas.\n§ 4. Le mariage ne sera jamais permis s'il subsiste quelque doute que les parties sont consanguines à n'importe quel degré en ligne directe ou au second degré en ligne collatérale.","it":"§1. Nella linea retta della consanguineità è nullo il matrimonio tra tutti gli ascendenti e i discendenti, sia legittimi sia naturali.\n§2. Nella linea collaterale il matrimonio è nullo fino al quarto grado incluso.\n§3. L'impedimento di consanguineità non si moltiplica.\n§4. Non si permetta mai il matrimonio, se sussiste qualche dubbio che le parti siano consanguinei in qualunque grado della linea retta o nel secondo grado della linea collaterale."}},{"canon":1092,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Affinitas in linea recta dirimit matrimonium in quolibet gradu.","en":"Affinity in the direct line in any degree invalidates a marriage.","fr":"L'affinité en ligne directe dirime le mariage à tous les degrés.","it":"L'affinità nella linea retta rende nullo il matrimonio in qualunque grado."}},{"canon":1093,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Impedimentum publicae honestatis oritur ex matrimonio invalido post instauratam vitam communem aut ex notorio vel publico concubinatu; et nuptias dirimit in primo gradu lineae rectae inter virum et consanguineas mulieris, ac vice versa.","en":"The impediment of public propriety arises from an invalid marriage after the establishment of common life or from notorious or public concubinage. It nullifies marriage in the first degree of the direct line between the man and the blood relatives of the woman, and vice versa.","fr":"L'empêchement  d'honnêteté publique naît d'un mariage invalide après que la vie commune ait été instaurée ou d'un concubinage notoire ou public; et il dirime le mariage au premier degré en ligne directe entre l'homme et les consanguins de la femme, et vice versa.","it":"L'impedimento di pubblica onestà sorge dal matrimonio invalido in cui vi sia stata vita comune o da concubinato notorio o pubblico; e rende nulle le nozze nel primo grado della linea retta tra l'uomo e le consanguinee della donna, e viceversa."}},{"canon":1094,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium inter se valide contrahere nequeunt qui cognatione legali ex adoptione orta, in linea recta aut in secundo gradu lineae collateralis, coniuncti sunt.\nCAPUT IV\nDE CONSENSU MATRIMONIALI","en":"Those who are related in the direct line or in the second degree of the collateral line by a legal relationship arising from adoption cannot contract marriage together validly.\nCHAPTER IV.\nMATRIMONIAL CONSENT","fr":"Ne peuvent contracter validement mariage entre eux ceux qui sont liés par la parenté légale issue de l'adoption, en ligne directe ou au second degré en ligne collatérale.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre Apostolique « Motu Proprio » Omnium in mentem, apportant des variations au Code de Droit Canonique (26 octobre 2009)","it":"Non possono contrarre validamente il matrimonio quelli che sono uniti tra loro da parentela legale sorta dall'adozione, nella linea retta o nel secondo grado della linea collaterale.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nPer la nuova redazione del Canone 1086 §1 cf:\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\nOmnium in mentem\n, con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di Diritto Canonico (26 ottobre 2009)"}},{"canon":1095,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sunt incapaces matrimonii contrahendi:\n1° qui sufficienti rationis usu carent;\n2° qui laborant gravi defectu discretionis iudicii circa iura et officia matrimonialia essentialia mutuo tradenda et acceptanda;\n3° qui ob causas naturae psychicae obligationes matrimonii essentiales assumere non valent.","en":"The following are incapable of contracting marriage:\n1/ those who lack the sufficient use of reason;\n2/ those who suVer from a grave defect of discretion of judgment concerning the essential matrimonial rights and duties mutually to be handed over and accepted;\n3/ those who are not able to assume the essential obligations of marriage for causes of a psychic nature.","fr":"Sont incapables de contracter mariage les personnes:\n1 qui n'ont pas l'usage suffisant de la raison;\n2 qui souffrent d'un grave défaut de discernement concernant les droits et les devoirs essentiels du mariage à donner et à recevoir mutuellement;\n3 qui pour des causes de nature psychique ne peuvent assumer les obligations essentielles du mariage.","it":"Sono incapaci a contrarre matrimonio:\n1) coloro che mancano di sufficiente uso di ragione;\n2) coloro che difettano gravemente di discrezione di giudizio circa i diritti e i doveri matrimoniali essenziali da dare e accettare reciprocamente;\n3) coloro che per cause di natura psichica, non possono assumere gli obblighi essenziali del matrimonio."}},{"canon":1096,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut consensus matrimonialis haberi possit, necesse est ut contrahentes saltem non ignorent matrimonium esse consortium permanens inter virum et mulierem ordinatum ad prolem, cooperatione aliqua sexuali, procreandam.\n§ 2. Haec ignorantia post pubertatem non praesumitur.","en":"§1. For matrimonial consent to exist, the contracting parties must be at least not ignorant that marriage is a permanent partnership between a man and a woman ordered to the procreation of offspring by means of some sexual cooperation.\n§2. This ignorance is not presumed after puberty.","fr":"§ 1. Pour qu'il puisse y avoir consentement matrimonial, il faut que les contractants n'ignorent pas pour le moins que le mariage est une communauté permanente entre l'homme et la femme, ordonnée à la procréation des enfants par quelque coopération sexuelle.\n§ 2. Cette ignorance n'est pas présumée après la puberté.","it":"§1. Perché possa esserci il consenso matrimoniale, è necessario che i contraenti almeno non ignorino che il matrimonio è la comunità permanente tra l'uomo e la donna, ordinata alla procreazione della prole mediante una qualche cooperazione sessuale.\n§2. Tale ignoranza non si presume dopo la pubertà."}},{"canon":1097,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Error in persona invalidum reddit matrimonium.\n§ 2. Error in qualitate personae, etsi det causam contractui, matrimonium irritum non reddit, nisi haec qualitas directe et principaliter intendatur.","en":"§1. Error concerning the person renders a marriage invalid.\n§2. Error concerning a quality of the person does not render a marriage invalid even if it is the cause for the contract, unless this quality is directly and principally intended.","fr":"§ 1. L'erreur sur la personne rend le mariage invalide.\n§ 2. L'erreur sur une qualité de la personne, même si elle est cause du contrat, ne rend pas le mariage invalide, à moins que cette qualité ne soit directement et principalement visée.","it":"§1. L'errore di persona rende invalido il matrimonio.\n§2. L'errore circa una qualità della persona, quantunque sia causa del contratto, non rende nullo il matrimonio, eccetto che tale qualità sia intesa direttamente e principalmente."}},{"canon":1098,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui matrimonium init deceptus dolo, ad obtinendum consensum patrato, circa aliquam alterius partis qualitatem, quae suapte natura consortium vitae coniugalis graviter perturbare potest, invalide contrahit.","en":"A person contracts invalidly who enters into a marriage deceived by malice, perpetrated to obtain consent, concerning some quality of the other partner which by its very nature can gravely disturb the partnership of conjugal life.","fr":".","it":"."}},{"canon":1099,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Error circa matrimonii unitatem vel indissolubilitatem aut sacramentalem dignitatem, dummodo non determinet vel voluntatem, non vitiat consensum matrimonialem.","en":"Error concerning the unity or indissolubility or sacramental dignity of marriage does not vitiate matrimonial consent provided that it does not determine the will.","fr":"L'erreur  concernant l'unité ou l'indissolubilité ou bien la dignité sacramentelle du mariage, pourvu qu'elle ne détermine pas la volonté, ne vicie pas le consentement matrimonial.","it":"L'errore circa l'unità o l'indissolubilità o la dignità sacramentale del matrimonio non vizia il consenso matrimoniale, purché non determini la volontà."}},{"canon":1100,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Scientia aut opinio nullitatis matrimonii consensum matrimonialem non necessario excludit.","en":"The knowledge or opinion of the nullity of a marriage does not necessarily exclude matrimonial consent.","fr":"La connaissance ou l'opinion concernant la nullité du mariage n'exclut pas nécessairement le consentement matrimonial.","it":"Sapere o supporre che il matrimonio sia nullo, non esclude necessariamente il consenso matrimoniale."}},{"canon":1101,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Internus animi consensus praesumitur conformis verbis vel signis in celebrando matrimonio adhibitis.\n§ 2. At si alterutra vel utraque pars positivo voluntatis actu excludat matrimonium ipsum vel matrimonii essentiale aliquod elementum, vel essentialem aliquam proprietatem, invalide contrahit.","en":"§1. The internal consent of the mind is presumed to conform to the words and signs used in celebrating the marriage.\n§2. If, however, either or both of the parties by a positive act of the will exclude marriage itself, some essential element of marriage, or some essential property of marriage, the party contracts invalidly.","fr":"§ 1. Le consentement intérieur est présumé conforme aux paroles et aux signes employés dans la célébration du mariage.\n§ 2. Cependant, si l'une ou l'autre partie, ou les deux, par un acte positif de la volonté, excluent le mariage lui-même, ou un de ses éléments essentiels ou une de ses propriétés essentielles, elles contractent invalidement.","it":"§1. Il consenso interno dell'animo si presume conforme alle parole o ai segni adoperati nel celebrare il matrimonio.\n§2. Ma se una o entrambe le parti escludono con un positivo atto di volontà il matrimonio stesso, oppure un suo elemento essenziale o una sua proprietà essenziale, contraggono invalidamente."}},{"canon":1102,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium sub condicione de futuro valide contrahi nequit.\n§ 2. Matrimonium sub condicione de praeterito vel de praesenti initum est validum vel non, prout id quod condicioni subest, exsistit vel non.\n§ 3. Condicio autem, de qua in § 2, licite apponi nequit, nisi cum licentia Ordinarii loci scripto data.","en":"§1. A marriage subject to a condition about the future cannot be contracted validly.\n§2. A marriage entered into subject to a condition about the past or the present is valid or not insofar as that which is subject to the condition exists or not.\n§3. The condition mentioned in §2, however, cannot be placed licitly without the written permission of the local ordinary.","fr":"§ 1. Le mariage assorti d'une condition portant sur le futur ne peut être contracté validement.\n§ 2. Le mariage contracté assorti d'une condition portant sur le passé ou le présent est valide ou non, selon que ce qui est l'objet de la condition existe ou non.\n§ 3. Cependant la condition dont il s'agit au § 2 ne peut être apposée licitement sans l'autorisation écrite de l'Ordinaire du lieu.","it":"§1. Non si può contrarre validamente il matrimonio sotto condizione futura.\n§2. Il matrimonio celebrato sotto condizione passata o presente è valido o no, a seconda che esista o no ciò su cui si fonda la condizione.\n§3. Tuttavia non si può porre lecitamente la condizione di cui nel §2, se non con la licenza scritta dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":1103,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Invalidum est matrimonium initum ob vim vel metum gravem ab extrinseco, etiam haud consulto incussum, a quo ut quis se liberet, eligere cogatur matrimonium.","en":"A marriage is invalid if entered into because of force or grave fear from without, even if unintentionally inflicted, so that a person is compelled to choose marriage in order to be free from it.","fr":"Est invalide le mariage contracté sous l'effet de la violence ou de la crainte grave externe, même si elle n'est pas infligée à dessein, dont une personne, pour s'en libérer, est contrainte de choisir le mariage.","it":"E invalido il matrimonio celebrato per violenza o timore grave incusso dall'esterno, anche non intenzionalmente, per liberarsi dal quale uno sia costretto a scegliere il matrimonio."}},{"canon":1104,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad matrimonium valide contrahendum necesse est ut contrahentes sint praesentes una simul sive per se ipsi, sive per procuratorem.\n§ 2. Sponsi consensum matrimonialem verbis exprimant; si vero loqui non possunt, signis aequipollentibus.","en":"§1. To contract a marriage validly the contracting parties must be present together, either in person or by proxy.\n§2. Those being married are to express matrimonial consent in words or, if they cannot speak, through equivalent signs.","fr":"§ 1. Pour contracter validement mariage, il est nécessaire que les contractants soient ensemble présents, eux-mêmes, ou par procureur.\n§ 2. Les époux doivent exprimer leur consentement matrimonial par des paroles; toutefois, s'ils ne peuvent parler, par des signes équivalents.","it":"§1. Per contrarre validamente il matrimonio è necessario che i contraenti siano presenti contemporaneamente, sia di persona sia tramite procuratore.\n§2. Gli sposi manifestino il consenso matrimoniale con le parole; se però non possono parlare, lo facciano con segni equivalenti."}},{"canon":1105,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad matrimonium per procuratorem valide ineundum requiritur:\n1° ut adsit mandatum speciale ad contrahendum cum certa persona;\n2° ut procurator ab ipso mandante designetur, et munere suo per se ipse fungatur.\n§ 2. Mandatum, ut valeat, subscribendum est a mandante et praeterea a parocho vel Ordinario loci in quo mandatum datur, aut a sacerdote ab alterutro delegato, aut a duobus saltem testibus; aut confici debet per documentum ad normam iuris civilis authenticum.\n§ 3. Si mandans scribere nequeat, id in ipso mandato adnotetur et alius testis addatur qui scripturam ipse quoque subsignet; secus mandatum irritum est.\n§ 4. Si mandans, antequam procurator eius nomine contrahat, mandatum revocaverit aut in amentiam inciderit, invalidum est matrimonium, licet sive procurator sive altera pars contrahens haec ignoraverit.","en":"§1. To enter into a marriage validly by proxy it is required that:\n1/ there is a special mandate to contract with a specific person;\n2/ the proxy is designated by the one mandating and fulfills this function personally.\n§2. To be valid the mandate must be signed by the one mandating and by the pastor or ordinary of the place where the mandate is given, or by a priest delegated by either of them, or at least by two witnesses, or it must be made by means of a document which is authentic according to the norm of civil law.\n§3. If the one mandating cannot write, this is to be noted in the mandate itself and another witness is to be added who also signs the document; otherwise, the mandate is invalid.\n§4. If the one mandating revokes the mandate or develops amentia before the proxy contracts in his or her name, the marriage is invalid even if the proxy or the other contracting party does not know this.","fr":".\n§ 2. L'Ordinaire du lieu  ne concédera pas l'autorisation d'assister au mariage de la personne qui a rejeté notoirement la foi catholique, à moins que ne soient observées, avec les adaptations nécessaires, les règles dont il s'agit au","it":".\n§2. L'Ordinario del luogo non conceda la licenza di assistere al matrimonio di chi ha notoriamente abbandonato la fede cattolica, se non dopo che siano state osservate, con opportuno riferimento, le norme di cui nel"}},{"canon":1106,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium per interpretem contrahi potest; cui tamen parochus ne assistat, nisi de interpretis fide sibi constet.","en":"A marriage can be contracted through an interpreter; the pastor is not to assist at it, however, unless he is certain of the trustworthiness of the interpreter.","fr":"Le mariage peut être contracté par interprète; cependant, le curé n'y assistera pas sans que soit établie la fidélité de l'interprète.","it":"È consentito contrarre matrimonio tramite interprete; tuttavia il parroco non vi assista se non gli consta della fedeltà dell'interprete."}},{"canon":1107,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Etsi matrimonium invalide ratione impedimenti vel defectus formae initum fuerit, consensus praestitus praesumitur perseverare, donec de eius revocatione constiterit.\nCAPUT V\nDE FORMA CELEBRATIONIS\nMATRIMONII","en":"Even if a marriage was entered into invalidly by reason of an impediment or a defect of form, the consent given is presumed to persist until its revocation is established.\nCHAPTER V.\nTHE FORM OF THE CELEBRATION OF MARRIAGE","fr":"Même si le mariage a été contracté invalidement à cause d'un empêchement ou d'un défaut de forme, le consentement donné est présumé persévérer tant que sa révocation n'est pas établie.","it":"Anche se il matrimonio fu celebrato invalidamente a motivo di un impedimento o per difetto di forma, si presume che il consenso manifestato perseveri finché non consti della sua revoca."}},{"canon":1108,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"; si tamen pars catholica matrimonium contrahit cum parte non catholica ritus orientalis, forma canonica celebrationis servanda est ad liceitatem tantum; ad validitatem autem requiritur interventus\nsacerdotis\n, servatis aliis de iure servandis.\n§ 2. Si graves difficultates formae canonicae servandae obstent, Ordinario loci partis catholicae ius est ab eadem in singulis casibus dispensandi, consulto tamen Ordinario loci in quo matrimonium celebratur, et salva ad validitatem aliqua publica forma celebrationis; Episcoporum conferentiae est normas statuere, quibus praedicta dispensatio concordi ratione concedatur.\n§ 3. Vetatur, ne ante vel post canonicam celebrationem ad normam § 1, alia habeatur eiusdem matrimonii celebratio religiosa ad matrimonialem consensum praestandum vel renovandum; item ne fiat celebratio religiosa, in qua assistens catholicus et minister non catholicus insimul, suum quisque ritum peragens, partium consensum exquirant.","en":"are to be observed for the form to be used in a mixed marriage.\nNevertheless, if a Catholic party contracts marriage with a non-Catholic party of an Eastern rite, the canonical form of the celebration must be observed for liceity only; for validity, however, the presence of a sacred minister is required and the other requirements of law are to be observed.\n§2. If grave diYculties hinder the observance of canonical form, the local ordinary of the Catholic party has the right of dispensing from the form in individual cases, after having consulted the ordinary of the place in which the marriage is celebrated and with some public form of celebration for validity. It is for the conference of bishops to establish norms by which the aforementioned dispensation is to be granted in a uniform manner.\n§3. It is forbidden to have another religious celebration of the same marriage to give or renew matrimonial consent before or after the canonical celebration according to the norm of §1. Likewise, there is not to be a religious celebration in which the Catholic who is assisting and a non-Catholic minister together, using their own rites, ask for the consent of the parties.","fr":"§ 1. Seuls sont valides les mariages contractés devant l'Ordinaire du lieu  ou bien devant le curé, ou devant un prêtre ou un diacre délégué par l'un d'entre eux, qui assiste au mariage, ainsi que devant deux témoins, mais toutefois selon les règles exprimées dans les canons suivants et restant sauves les exceptions dont il s'agit aux cann. 144, 1112, § 1, 1116 et 1127, §§ 2 et 3.\n§ 2. Par assistant au  mariage, on  entend seulement la personne qui, étant présente, demande la manifestation du consentement des contractants, et la reçoit au nom de l'Église.","it":"§ 3\n.\n§2. Si scelga un laico idoneo, capace di istruire gli sposi e preparato a compiere nel debito modo la liturgia del matrimonio."}},{"canon":1109,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Loci Ordinarius et parochus, nisi per sententiam vel per decretum fuerint excommunicati vel interdicti vel suspensi ab officio aut tales declarati, vi officii, intra fines sui territorii, valide matrimoniis assistunt\nnon tantum subditorum sed etiam, dummodo alterutra saltem pars sit adscripta Ecclesiae latinae, non subditorum.","en":"Unless the local ordinary and pastor have been excommunicated, interdicted, or suspended from office or declared such through a sentence or decree, by virtue of their office and within the confines of their territory they assist validly at the marriages not only of their subjects but also of those who are not their subjects provided that one of them is of the Latin rite.","fr":"L'Ordinaire du lieu et le curé, à moins qu'ils n'aient été, par sentence ou par décret, excommuniés ou interdits ou suspens de leur office ou déclarés tels, assistent validement, en vertu de leur office, dans les limites de leur territoire, aux mariages non seulement de leurs sujets, mais aussi de ceux qui ne le sont pas, pourvu que l'un ou l'autre soit de rite latin.","it":"L'Ordinario del luogo e il parroco, eccetto che con sentenza o decreto siano stati scomunicati o interdetti o sospesi dall'ufficio oppure dichiarati tali, in forza dell'ufficio assistono validamente, entro i confini del proprio territorio, ai matrimoni non solo dei sudditi, ma anche dei non sudditi, purché almeno uno di essi sia di rito latino."}},{"canon":1110,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ordinarius et parochus personalis vi officii matrimonio solummodo eorum valide assistunt, quorum saltem alteruter subditus sit intra fines suae dicionis.","en":"By virtue of office, a personal ordinary and a personal pastor assist validly only at marriages where at least one of the parties is a subject within the confines of their jurisdiction.","fr":"L'Ordinaire et le curé personnels assistent validement, en vertu de leur office, uniquement aux mariages de ceux dont au moins l'un des contractants est leur sujet dans les limites de leur ressort.","it":"L'Ordinario e il parroco personali, in forza dell'ufficio assistono validamente soltanto al matrimonio di coloro di cui almeno un contraente sia suddito nell'ambito della sua giurisdizione."}},{"canon":1111,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Loci Ordinarius et parochus, quamdiu valide officio funguntur, possunt facultatem intra fines sui territorii matrimoniis assistendi, etiam generalem, sacerdotibus et diaconis delegare,\nfirmo tamen eo quod praescribit","en":"§1.\nAs long as they hold office validly, the local ordinary and the pastor can delegate to priests and deacons the faculty, even a general one, of assisting at marriages within the limits of their territory.\n§2. To be valid, the delegation of the faculty to assist at marriages must be given to specific persons expressly.\nIf it concerns special delegation, it must be given for a specific marriage; if it concerns general delegation, it must be given in writing.","fr":"§ 1. L'Ordinaire du lieu et le curé, aussi longtemps qu'ils remplissent validement leur office, peuvent déléguer aux prêtres et aux diacres la faculté, même générale, d'assister aux mariages dans les limites de leur territoire.\n§ 2. Pour que la délégation de la faculté d'assister aux mariages soit valide, elle doit être donnée expressément à des personnes déterminées; s'il s'agit d'une délégation spéciale, elle doit être donnée pour un mariage déterminé; s'il s'agit au contraire d'une délégation générale, elle doit être donnée par écrit.","it":"§1.\nL'Ordinario del luogo e il parroco, fintanto che esercitano validamente l'ufficio, possono delegare a sacerdoti e diaconi la facoltà anche generale di assistere ai matrimoni entro i confini del proprio territorio."}},{"canon":1112,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ubi desunt sacerdotes et diaconi, potest Episcopus dioecesanus, praevio voto favorabili Episcoporum conferentiae et obtenta licentia Sanctae Sedis, delegare laicos, qui matrimoniis assistant,\nfirmo praescripto","en":"§1.\nWhere there is a lack of priests and deacons, the diocesan bishop can delegate lay persons to assist at marriages, with the previous favorable vote of the conference of bishops and after he has obtained the permission of the Holy See.\n§2. A suitable lay person is to be selected, who is capable of giving instruction to those preparing to be married and able to perform the matrimonial liturgy properly.","fr":"§ 1. Là où il n'y a ni prêtre ni diacre, l'Évêque diocésain, sur avis favorable de la conférence des Évêques et avec l'autorisation du Saint-Siège, peut déléguer des laïcs pour assister aux mariages.\n§ 2. Il faudra choisir un laïc idoine, capable de donner une formation aux futurs époux et apte à accomplir convenablement la liturgie du mariage.","it":"§1.\nDove mancano sacerdoti e diaconi, il Vescovo diocesano, previo il voto favorevole della Conferenza Episcopale e ottenuta la licenza dalla Santa Sede, può delegare dei laici perché assistano ai matrimoni.\nPer la nuova redazione del Canone 1117 cf:\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\nOmnium in mentem\n, con la quale vengono mutate alcune norme del Codice di Diritto Canonico (26 ottobre 2009)"}},{"canon":1113,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Antequam delegatio concedatur specialis, omnia provideantur, quae ius statuit ad libertatem status comprobandam.","en":"Before special delegation is granted, all those things which the law has established to prove free status are to be fulfilled.","fr":"Avant qu'une délégation spéciale ne soit concédée, toutes les dispositions prévues par le droit pour prouver l'état libre des parties seront prises.","it":"Prima di concedere la delega speciale, si adempia tutto ciò che stabilisce il diritto per provare lo stato libero."}},{"canon":1114,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Assistens matrimonio illicite agit, nisi ipsi constiterit de libero statu contrahentium ad normam iuris atque, si fieri potest, de licentia parochi, quoties vi delegationis generalis assistit.","en":"The person assisting at marriage acts illicitly unless the person has made certain of the free status of the contracting parties according to the norm of law and, if possible, of the permission of the pastor whenever the person assists in virtue of general delegation.","fr":"L'assistant au mariage agit illicitement s'il n'a pas la certitude de l'état libre des contractants selon le droit et, si possible, de l'autorisation du curé quand il assiste en vertu d'une délégation générale.","it":"L'assistente al matrimonio agisce illecitamente se non gli consti dello stato libero dei contraenti a norma del diritto e, se è possibile, del permesso del parroco, ogni volta che assiste in forza della delega generale."}},{"canon":1115,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonia celebrentur in paroecia ubi alterutra pars contrahentium habet domicilium vel quasi-domicilium vel menstruam commorationem, aut, si de vagis agitur, in paroecia ubi actu commorantur; cum licentia proprii Ordinarii aut parochi proprii, alibi celebrari possunt.","en":"Marriages are to be celebrated in a parish where either of the contracting parties has a domicile, quasidomicile, or month long residence or, if it concerns transients, in the parish where they actually reside. With the permission of the proper ordinary or proper pastor, marriages can be celebrated elsewhere.","fr":"Les mariages seront célébrés dans la paroisse où l'un ou l'autre des contractants a domicile ou quasi-domicile ou résidence d'un mois, ou bien, s'il s'agit de vagi, dans la paroisse où ils résident de fait; avec l'autorisation de l'Ordinaire propre ou du curé propre, ils peuvent être célébrés ailleurs.","it":"I matrimoni siano celebrati nella parrocchia in cui l'una o l'altra parte contraente ha il domicilio o il quasi-domicilio o la dimora protratta per un mese, oppure, se si tratta di girovaghi, nella parrocchia in cui dimorano attualmente; con il permesso del proprio Ordinario o del proprio parroco, il matrimonio può essere celebrato altrove."}},{"canon":1116,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"contrahitur, sacerdos vel diaconus, si celebrationi adfuerit, secus testes tenentur in solidum cum contrahentibus parochum aut Ordinarium loci de inito coniugio quam primum certiorem reddere.\n§ 3. Ad matrimonium quod attinet cum dispensatione a forma canonica contractum, loci Ordinarius, qui dispensationem concessit, curet ut inscribatur dispensatio et celebratio in libro matrimoniorum tum curiae tum paroeciae propriae partis catholicae, cuius parochus inquisitiones de statu libero peregit; de celebrato matrimonio eundem Ordinarium et parochum quam primum certiorem reddere tenetur coniux catholicus, indicans etiam locum celebrationis necnon formam publicam servatam.","en":", a priest or deacon, if he was present at the celebration, or otherwise the witnesses in solidum with the contracting parties are bound to inform as soon as possible the pastor or local ordinary about the marriage entered into.\n§3. For a marriage contracted with a dispensation from canonical form, the local ordinary who granted the dispensation is to take care that the dispensation and celebration are inscribed in the marriage registers of both the curia and the proper parish of the Catholic party whose pastor conducted the investigation about the free status. The Catholic spouse is bound to notify as soon as possible the same ordinary and pastor about the marriage celebrated and also to indicate the place of the celebration and the public form observed.","fr":", § 2.\n§ 3. En cas de danger de mort, le confesseur a le pouvoir de dispenser des empêchements occultes au for interne, dans l'acte même de la confession sacramentelle ou en dehors.\n§ 4. Dans le cas dont il s'agit au § 2, l'Ordinaire du lieu est censé ne pas pouvoir être atteint, si cela ne peut être fait que par télégraphe ou par téléphone.","it":", §2\n.\n§3. In pericolo di morte il confessore ha la facoltà di dispensare dagli impedimenti occulti nel foro interno, sia durante sia fuori della confessione sacramentale.\n§4. Nel caso di cui al §2, si ritiene impossibile il ricorso all'Ordinario del luogo, se lo si può fare solo tramite telegrafo o telefono."}},{"canon":1117,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Statuta superius forma servanda est, si saltem alterutra pars matrimonium contrahentium in Ecclesia catholica baptizata vel in eandem recepta sit, salvis praescriptis","en":"The form established above must be observed if at least one of the parties contracting marriage was baptized in the Catholic Church or received into it and has not defected from it by a formal act, without prejudice to the prescripts of","fr":"n\n- La forme établie ci-dessus doit être observée si au moins l’une des parties contractant mariage est baptisée dans l’Église catholique ou y a été reçue, restant sauves les dispositions du","it":"n\n- La forma qui sopra stabilita deve essere osservata se almeno una delle parti contraenti il matrimonio è battezzata nella Chiesa cattolica o in essa accolta, salve le disposizioni del"}},{"canon":1118,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium inter catholicos vel inter partem catholicam et partem non catholicam baptizatam celebretur in ecclesia paroeciali; in alia ecclesia aut oratorio celebrari poterit de licentia Ordinarii loci vel parochi.\n§ 2. Matrimonium in alio convenienti loco celebrari Ordinarius loci permittere potest.\n§ 3. Matrimonium inter partem catholicam et partem non baptizatam in ecclesia vel in alio convenienti loco celebrari poterit.","en":"§1. A marriage between Catholics or between a Catholic party and a non-Catholic baptized party is to be celebrated in a parish church. It can be celebrated in another church or oratory with the permission of the local ordinary or pastor.\n§2. The local ordinary can permit a marriage to be celebrated in another suitable place.\n§3. A marriage between a Catholic party and a non-baptized party can be celebrated in a church or in another suitable place.","fr":"§ 1. Le mariage entre catholiques ou entre une partie catholique et une partie baptisée non catholique sera célébré dans l'église paroissiale; il pourra être célébré dans une autre église ou dans un oratoire avec l'autorisation de l'Ordinaire du lieu ou du curé.\n§ 2. L'Ordinaire du lieu peut permettre que le mariage soit célébré dans un autre endroit convenable.\n§ 3. Le mariage entre une partie catholique et une partie non baptisée pourra être célébré dans une église ou un autre endroit convenable.","it":"§1. Il matrimonio tra cattolici o tra una parte cattolica e l'altra non cattolica battezzata sia celebrato nella chiesa parrocchiale; con il permesso dell'Ordinario del luogo o del parroco potrà essere celebrato in altra chiesa o oratorio.\n§2. L'Ordinario del luogo può permettere che il matrimonio sia celebrato in altro luogo conveniente.\n§3. Il matrimonio tra una parte cattolica e l'altra non battezzata potrà essere celebrato in chiesa o in un altro luogo conveniente."}},{"canon":1119,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Extra casum necessitatis, in matrimonii celebratione serventur ritus in libris liturgicis, ab Ecclesia probatis, praescripti aut legitimis consuetudinibus recepti.","en":"Outside the case of necessity, the rites prescribed in the liturgical books approved by the Church or received by legitimate customs are to be observed in the celebration of a marriage.","fr":"En dehors du cas de nécessité, seront observés dans la célébration du mariage les rites prescrits dans les livres liturgiques approuvés par l'Église ou reçus par des coutumes légitimes.","it":"Fuori del caso di necessità, nella celebrazione del matrimonio si osservino i riti prescritti dai libri liturgici approvati dalla Chiesa o recepiti per legittime consuetudini."}},{"canon":1120,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentia exarare potest ritum proprium matrimonii, a Sancta Sede recognoscendum, congruentem locorum et populorum usibus ad spiritum christianum aptatis, firma tamen lege ut assistens matrimonio praesens requirat manifestationem consensus contrahentium eamque recipiat.","en":"The conference of bishops can produce its own rite of marriage, to be reviewed by the Holy See, in keeping with the usages of places and peoples which are adapted to the Christian spirit; nevertheless, the law remains in effect that the person who assists at the marriage is present, asks for the manifestation of consent of the contracting parties, and receives it.","fr":"La conférence des Évêques peut élaborer un rite propre du mariage, qui devra être reconnu par le Saint-Siège et qui tienne compte des usages locaux et populaires adaptés à l'esprit chrétien, restant sauve la loi selon laquelle l'assistant présent au mariage demandera et recevra la manifestation du consentement des contractants.","it":"La Conferenza Episcopale può redigere un proprio rito del matrimonio, che dovrà essere autorizzato dalla Santa Sede, adeguato alle usanze dei luoghi e dei popoli conformate allo spirito cristiano, a condizione però che l'assistente al matrimonio, di persona, chieda e riceva la manifestazione del consenso dei contraenti."}},{"canon":1121,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Celebrato matrimonio, parochus loci celebrationis vel qui eius vices gerit, etsi neuter eidem astiterit, quam primum adnotet in matrimoniorum regestis nomina coniugum, assistentis ac testium, locum et diem celebrationis matrimonii, iuxta modum ab Episcoporum conferentia aut ab Episcopo dioecesano praescriptum.\n§ 2. Quoties matrimonium ad normam","en":"§1. After a marriage has been celebrated, the pastor of the place of the celebration or the person who takes his place, even if neither assisted at the marriage, is to note as soon as possible in the marriage register the names of the spouses, the person who assisted, and the witnesses, and the place and date of the celebration of the marriage according to the method prescribed by the conference of bishops or the diocesan bishop.\n§2. Whenever a marriage is contracted according to the norm of","fr":"§ 1. Une fois le mariage célébré, le curé du lieu de la célébration ou son remplaçant, même si ni l'un ni l'autre n'y ont assisté, inscrira aussitôt que possible dans les registres des mariages, de la manière prescrite par la conférence des Évêques ou par l'Évêque diocésain, les noms des époux, de l'assistant et des témoins, le lieu et la date de la célébration du mariage.\n§ 2. Chaque fois que le mariage a été contracté selon le","it":"§1. Celebrato il matrimonio, il parroco del luogo della celebrazione o chi ne fa le veci, anche se nessuno dei due fu presente, annoti quanto prima nel registro dei matrimoni i nomi dei coniugi, dell'assistente e dei testimoni, il luogo e il giorno della celebrazione, secondo le modalità determinate dalla Conferenza Episcopale o dal Vescovo diocesano.\n§2. Ogni volta che il matrimonio viene contratto a norma del"}},{"canon":1122,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium contractum adnotetur etiam in regestis baptizatorum, in quibus baptismus coniugum inscriptus est.\n§ 2. Si coniux matrimonium contraxerit non in paroecia in qua baptizatus est, parochus loci celebrationis notitiam initi coniugii ad parochum loci collati baptismi quam primum transmittat.","en":"§1. The contracted marriage is to be noted also in the baptismal registers in which the baptism of the spouses has been recorded.\n§2. If a spouse did not contract marriage in the parish in which the person was baptized, the pastor of the place of the celebration is to send notice of the marriage which has been entered into as soon as possible to the pastor of the place of the conferral of baptism.","fr":"§ 1. Le mariage contracté sera aussi noté dans les registres des baptisés dans lesquels le baptême des conjoints est inscrit.\n§ 2. Si un conjoint n'a pas contracté mariage dans la paroisse où il a été baptisé, le curé du lieu de la célébration transmettra aussitôt que possible la notification du mariage contracté au curé du lieu où le baptême a été conféré.","it":"§1. Si annoti anche l'avvenuta celebrazione del matrimonio nel registro dei battezzati, in cui è iscritto il battesimo dei coniugi.\n§2. Se un coniuge non ha contratto il matrimonio nella parrocchia in cui fu battezzato, il parroco del luogo della celebrazione trasmetta quanto prima la notizia del matrimonio celebrato al parroco del luogo in cui fu amministrato il battesimo."}},{"canon":1123,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Quoties matrimonium vel convalidatur pro foro externo, vel nullum declaratur, vel legitime praeterquam morte solvitur, parochus loci celebrationis matrimonii certior fieri debet, ut adnotatio in regestis matrimoniorum et baptizatorum rite fiat.\nCAPUT VI\nDE MATRIMONIIS MIXTIS","en":"Whenever a marriage is either convalidated in the external forum, declared null, or legitimately dissolved other than by death, the pastor of the place of the celebration of the marriage must be informed so that a notation is properly made in the marriage and baptismal registers.\nCHAPTER VI.\nMIXED MARRIAGES","fr":"Chaque fois qu'un mariage est convalidé au for externe, ou déclaré nul, ou légitimement dissous autrement que par la mort, le curé du lieu de la célébration du mariage doit en être informé pour que l'annotation en soit dûment faite dans les registres des mariages et des baptisés.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre Apostolique « Motu Proprio » Omnium in mentem, apportant des variations au Code de Droit Canonique (26 octobre 2009)","it":"Ogni volta che un matrimonio o è convalidato per il foro esterno, o è dichiarato nullo, o viene sciolto legittimamente fuori del caso di morte, deve essere comunicato al parroco del luogo della celebrazione del matrimonio, perché se ne faccia la dovuta annotazione nel registro dei matrimoni e dei battezzati.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\n[\nRedazione originaria degli articoli modificati da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di Motu Proprio\n“\nDe concordia inter Codices\n”\ndel 31 maggio 2016\n)]:"}},{"canon":1124,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium inter duas personas baptizatas, quarum altera sit in Ecclesia catholica baptizata vel in eandem post baptismum recepta, altera vero Ecclesiae vel communitati ecclesiali plenam communionem cum Ecclesia catholica non habenti adscripta, sine expressa auctoritatis competentis licentia prohibitum est.","en":"Without express permission of the competent authority, a marriage is prohibited between two baptized persons of whom one is baptized in the Catholic Church or received into it after baptism and has not defected from it by a formal act and the other of whom is enrolled in a Church or ecclesial community not in full communion with the Catholic Church.\nCf:\nApostolic Letter issued 'Motu Proprio' “De concordia inter Codices” modifying some norms of the Code of Canon Law (31 May 2016)\n[\nLatin\n]","fr":"n\n- Le mariage entre deux personnes baptisées, dont l’une a été baptisée dans l’Église catholique ou y a été reçue après le baptême, et l’autre inscrite à une Église ou à une communauté ecclésiale n’ayant pas la pleine communion avec l’Église catholique, est interdit sans la permission expresse de l’autorité compétente.","it":"n\n- Il matrimonio fra due persone battezzate, delle quali una sia battezzata nella Chiesa cattolica o in essa accolta dopo il battesimo, l’altra invece sia iscritta a una Chiesa o comunità ecclesiale non in piena comunione con la Chiesa cattolica, non può essere celebrato senza espressa licenza della competente autorità."}},{"canon":1125,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", pro sanatione matrimonii mixti; concedi autem ab eodem nequit, si adsit impedimentum cuius dispensatio Sedi Apostolicae reservatur ad normam","en":"for the sanation of a mixed marriage have been ful-filled. He cannot grant one, however, if there is an impediment whose dispensation is reserved to the Apostolic See according to the norm of","fr":".","it":"."}},{"canon":1126,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentiae est tum modum statuere, quo hae declarationes et promissiones, quae semper requiruntur, faciendae sint, tum rationem definire, qua de ipsis et in foro externo constet et pars non catholica certior reddatur.","en":"It is for the conference of bishops to establish the method in which these declarations and promises, which are always required, must be made and to define the manner in which they are to be established in the external forum and the non-Catholic party informed about them.","fr":"Il revient à la conférence des Évêques tant de fixer la manière selon laquelle doivent être faites ces déclarations et promesses qui sont toujours requises, que de définir la façon de les établir au for externe, et la manière dont la partie non catholique en sera avertie.","it":"Spetta alla conferenza Episcopale sia stabilire il modo in cui devono essere fatte tali dichiarazioni e promesse, sempre necessarie, sia determinare la forma mediante la quale di esse consti nel foro esterno e la parte non cattolica ne sia informata."}},{"canon":1127,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 2.\nArt. 2\nDE SANATIONE IN RADICE","en":", §2.","fr":", § 2.","it":", §2."}},{"canon":1128,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Locorum Ordinarii aliique animarum pastores curent, ne coniugi catholico et filiis e matrimonio mixto natis auxilium spirituale desit ad eorum obligationes adimplendas atque coniuges adiuvent ad vitae coniugalis et familiaris fovendam unitatem.","en":"Local ordinaries and other pastors of souls are to take care that the Catholic spouse and the children born of a mixed marriage do not lack the spiritual help to fulfill their obligations and are to help spouses foster the unity of conjugal and family life.","fr":"Les Ordinaires des lieux et les autres pasteurs d'âmes veilleront à ce que, pour remplir leurs obligations, l'aide spirituelle ne manque pas au conjoint catholique et aux enfants nés d'un mariage mixte, et ils aideront les conjoints à favoriser l'unité de la vie conjugale et familiale.","it":"Gli Ordinari del luogo e gli altri pastori d'anime facciano in modo che al coniuge cattolico e ai figli nati da matrimonio misto non manchi l'aiuto spirituale per adempiere i loro obblighi, e aiutino i coniugi ad accrescere l'unione della vita coniugale e familiare."}},{"canon":1129,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Praescripta","en":"The prescripts of cann. 1127 and 1128 must be applied also to marriages which the impediment of disparity of cult mentioned in","fr":"Les dispositions des cann. 1127 et 1128 doivent aussi être appliquées aux mariages avec empêchement de disparité de culte dont il est question au","it":"Le disposizioni dei cann. 1127 e 1128 si devono applicare anche ai matrimoni ai quali si oppone l'impedimento di disparità di culto, di cui nel"}},{"canon":1130,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ex gravi et urgenti causa loci Ordinarius permittere potest, ut matrimonium secreto celebretur.","en":"For a grave and urgent cause, the local ordinary can permit a marriage to be celebrated secretly.","fr":"Pour une cause grave et urgente, l'Ordinaire du lieu peut permettre de célébrer un mariage en secret.","it":"Per una grave e urgente causa l'Ordinario del luogo può permettere che il matrimonio sia celebrato in segreto."}},{"canon":1131,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", n. 2, ex parte Ordinarii loci cessat si grave scandalum aut gravis erga matrimonii sanctitatem iniuria ex secreti observantia immineat, idque notum fiat partibus ante matrimonii celebrationem.","en":", n. 2 ceases on the part of the local ordinary if grave scandal or grave harm to the holiness of marriage is imminent due to the observance of the secret; this is to be made known to the parties before the celebration of the marriage.","fr":", n. 2, cesse pour l'Ordinaire du lieu si un grave scandale ou une atteinte grave à la sainteté du mariage risquait de se produire du fait de l'observation du secret, et cela sera porté à la connaissance des parties avant la célébration.","it":", n. 2, cessa per l'Ordinario del luogo se dall'osservanza del segreto incombe un grave scandalo o una grave ingiuria alla santità del matrimonio: e ciò sia reso noto alle parti prima della celebrazione del matrimonio."}},{"canon":1132,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Obligatio secretum servandi, de qua in","en":"The obligation of observing the secrecy mentioned in","fr":"L'obligation de garder le secret, dont il s'agit au","it":"L'obbligo di conservare il segreto di cui nel"}},{"canon":1133,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", ratione adoptionis, ratione suscepti ordinis sacri,\nnecnon\nprofessionis perpetuae in instituto religioso emissae; eaeque adnotationes in documento accepti baptismi semper referantur.\n§ 3. Unicuique paroecia sit proprium sigillum; testimonia quae destatu canonico christifidelium dantur, sicut et acta omnia quae momentum iuridicum habere possunt, ab ipso parocho eiusve delegato subscribantur et sigillo paroeciali muniantur.\n§ 4. In unaquaque paroeciae habeatur tabularium seu archivum, in quo libri paroeciales custodiantur, una cum Episcoporum epistulis aliisque documentis, necessitatis utilitatisve causa servandis; quae omnia, ab Episcopo dioecesano eiusve delegato, visitationis vel alio opportuno tempore inspicienda, parochus caveat ne ad extraneorum manus perveniant. § 5. Libri paroeciales antiquiores quoque diligenter custodiantur, secundum praescripta iuris particularis.","en":", of adoption, of the reception of sacred orders, of perpetual profession made in a religious institute, and of change of rite. These notations are always to be noted on a baptismal certificate.","fr":", l'adoption, la réception d'un ordre sacré, la profession perpétuelle dans un institut religieux ainsi que le changement de rite; ces mentions seront toujours reportées sur le certificat de baptême.\n§ 3. Chaque paroisse aura son propre sceau; les certificats portant sur le statut canonique des fidèles et de même tous les actes ayant une importance juridique seront signés du curé lui-même ou de son délégué, et munis du sceau paroissial.\n§ 4. Chaque paroisse aura une armoire ou un dépôt d'archives où seront conservés les registres paroissiaux, en même temps que les lettres des Évêques et les autres documents dont la conservation est nécessaire ou utile; cet ensemble sera inspecté par l'Évêque diocésain ou son délégué lors de la visite ou à une autre occasion; le curé veillera à ce qu'ils ne tombent pas dans les mains d'étrangers.\n§ 5. Les registres paroissiaux plus anciens seront aussi gardés avec soin selon les dispositions du droit particulier.","it":", all'adozione, come pure in rapporto all'ordine sacro, alla professione perpetua emessa in un istituto religioso e al cambiamento del rito; tali annotazioni vengano sempre riportate nei certificati di battesimo."}},{"canon":1134,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ex valido matrimonio enascitur inter coniuges vinculum natura sua perpetuum et exclusivum; in matrimonio praeterea christiano coniuges ad sui status officia et dignitatem peculiari sacramento roborantur et veluti consecrantur.","en":"From a valid marriage there arises between the spouses a bond which by its nature is perpetual and exclusive. Moreover, a special sacrament strengthens and, as it were, consecrates the spouses in a Christian marriage for the duties and dignity of their state.","fr":"Du mariage valide naît entre les conjoints un lien de par sa nature perpétuel et exclusif; en outre, dans le mariage chrétien, les conjoints sont fortifiés et comme consacrés par un sacrement spécial pour les devoirs et la dignité de leur état.","it":"Dalla valida celebrazione del matrimonio sorge tra i coniugi un vincolo di sua natura perpetuo ed esclusivo; inoltre nel matrimonio cristiano i coniugi, per i cómpiti e la dignità del loro stato, vengono corroborati e come consacrati da uno speciale sacramento."}},{"canon":1135,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Utrique coniugi aequum officium et ius est ad ea quae pertinent ad consortium vitae coniugalis.","en":"Each spouse has an equal duty and right to those things which belong to the partnership of conjugal life.","fr":"Chaque conjoint possède devoir et droit égaux en ce qui concerne la communauté de vie conjugale.","it":"Entrambi i coniugi hanno pari dovere e diritto per quanto riguarda la comunità di vita coniugale."}},{"canon":1136,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Parentes officium gravissimum et ius primarium habent prolis educationem tum physicam, socialem et culturalem, tum moralem et religiosam pro viribus curandi.","en":"Parents have the most grave duty and the primary right to take care as best they can for the physical, social, cultural, moral, and religious education of their offspring.","fr":"Les parents ont le très grave devoir et le droit primordial de pourvoir de leur mieux à l'éducation tant physique, sociale et culturelle que morale et religieuse de leurs enfants.","it":"I genitori hanno il dovere gravissimo e il diritto primario di curare secondo le proprie forze, l'educazione della prole, sia fisica, sociale e culturale, sia morale e religiosa."}},{"canon":1137,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Legitimi sunt filii concepti aut nati ex matrimonio valido vel putativo.","en":"The children conceived or born of a valid or putative marriage are legitimate.","fr":"Sont légitimes les enfants conçus ou nés d'un mariage valide ou putatif.","it":"Sono legittimi i figli concepiti o nati da matrimonio valido o putativo."}},{"canon":1138,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Pater is est, quem iustae nuptiae demonstrant, nisi evidentibus argumentis contrarium probetur.\n§ 2. Legitimi praesumuntur filii, qui nati sunt saltem post dies 180 a die celebrati matrimonii, vel infra dies 300 a die dissolutae vitae coniugalis.","en":"§1. The father is he whom a lawful marriage indicates unless clear evidence proves the contrary.\n§2. Children born at least 180 days after the day when the marriage was celebrated or within 300 days from the day of the dissolution of conjugal life are presumed to be legitimate.","fr":"§ 1. Le père est celui qu'indiquent les noces légitimes, à moins que le contraire ne soit prouvé par des arguments évidents.\n§ 2. Sont présumés légitimes les enfants qui sont nés au moins cent quatre-vingts jours après la célébration du mariage, ou dans les trois cents jours qui suivent la dissolution de la vie conjugale.","it":"§1. Il padre è colui che indicano le giuste nozze, eccetto che si provi il contrario con argomenti evidenti.\n§2. Si presumono legittimi i figli nati almeno 180 giorni dopo la celebrazione del matrimonio, o entro 300 giorni da quello della cessazione della vita coniugale."}},{"canon":1139,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Filii illegitimi legitimantur per subsequens matrimonium parentum sive validum sive putativum, vel per rescriptum Sanctae Sedis.","en":"Illegitimate children are legitimated by the subsequent valid or putative marriage of their parents or by a rescript of the Holy See.","fr":"Les enfants illégitimes sont légitimés par le mariage subséquent valide ou putatif de leurs parents, ou par rescrit du Saint-Siège.","it":"I figli illegittimi sono legittimati per il susseguente matrimonio dei genitori, sia valido sia putativo, o per rescritto della Santa Sede."}},{"canon":1140,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Filii legitimati, ad effectus canonicos quod attinet, in omnibus aequiparantur legitimis, nisi aliud expresse iure cautum fuerit.\nCAPUT IX\nDE SEPARATIONE CONIUGUM\nArt.1\nDE DISSOLUTIONE VINCULI","en":"As regards canonical effects, legitimated children are equal in all things to legitimate ones unless the law has expressly provided otherwise.\nCHAPTER IX.\nTHE SEPARATION OF SPOUSES\nArt. 1.\nDISSOLUTION OF THE BOND","fr":"En ce qui concerne les effets canoniques, les enfants légitimés sont équiparés en tout aux enfants légitimes, sauf autre disposition expresse du droit.","it":"I figli legittimati, relativamente agli effetti canonici, sono in tutto equiparati ai legittimi, a meno che il diritto non abbia disposto altro espressamente."}},{"canon":1141,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":1142,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium non consummatum inter baptizatos vel inter partem baptizatam et partem non baptizatam a Romano Pontifice dissolvi potest iusta de causa, utraque parte rogante vel alterutra, etsi altera pars sit invita.","en":"For a just cause, the Roman Pontiff can dissolve a non-consummated marriage between baptized persons or between a baptized party and a non-baptized party at the request of both parties or of one of them, even if the other party is unwilling.","fr":"Le mariage non consommé entre des baptisés ou entre une partie baptisée et une partie non baptisée peut être dissous par le Pontife Romain pour une juste cause, à la demande des deux parties ou d'une seule, même contre le gré de l'autre.","it":"Il matrimonio non consumato fra battezzati o tra una parte battezzata e una non battezzata, per una giusta causa può essere sciolto dal Romano Pontefice, su richiesta di entrambe le parti o di una delle due, anche se l'altra fosse contraria."}},{"canon":1143,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium initum a duobus non baptizatis solvitur ex privilegio paulino in favorem fidei partis quae baptismum recepit, ipso facto quo novum matrimonium ab eadem parte contrahitur, dummodo pars non baptizata discedat.\n§ 2. Discedere censetur pars non baptizata, si nolit cum parte baptizata cohabitare vel cohabitare sine contumelia Creatoris, nisi haec post baptismum receptum iustam ili dederit discedendi causam.","en":"§1. A marriage entered into by two non-baptized persons is dissolved by means of the pauline privilege in favor of the faith of the party who has received baptism by the very fact that a new marriage is contracted by the same party, provided that the non-baptized party departs.\n§2. The non-baptized party is considered to depart if he or she does not wish to cohabit with the baptized party or to cohabit peacefully without aVront to the Creator unless the baptized party, after baptism was received, has given the other a just cause for departing.","fr":"§ 1. Le mariage contracté par deux non-baptisés est dissous en vertu du privilège paulin en faveur de la foi de la partie qui a reçu le baptême, par le fait même qu'un nouveau mariage est contracté par cette partie, pourvu que la partie non baptisée s'en aille.\n§ 2. La partie non baptisée est censée s'en aller si elle refuse de cohabiter ou de cohabiter pacifiquement sans injure au Créateur avec la partie baptisée, à moins que cette dernière après la réception du baptême ne lui ait donné une juste cause de départ.","it":"§1. Il matrimonio celebrato tra due non battezzati, per il privilegio paolino si scioglie in favore della fede della parte che ha ricevuto il battesimo, per lo stesso fatto che questa contrae un nuovo matrimonio, purché si separi la parte non battezzata.\n§2. Si ritiene che la parte non battezzata si separa se non vuol coabitare con la parte battezzata o non vuol coabitare pacificamente senza offesa al Creatore, eccetto che sia stata questa a darle, dopo il battesimo, una giusta causa per separarsi."}},{"canon":1144,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ut pars baptizata novum matrimonium valide contrahat, pars non baptizata semper interpellari debet an:\n1° velit et ipsa baptismum recipere;\n2° saltem velit cum parte baptizata pacifice cohabitare, sine contumelia Creatoris.\n§ 2. Haec interpellatio post baptismum fieri debet; at loci Ordinarius, gravi de causa, permittere potest ut interpellatio ante baptismum fiat, immo et ab interpellatione dispensare, sive ante sive post baptismum, dummodo constet modo procedendi saltem summario et extraiudiciali eam fieri non posse aut fore inutilem.","en":"§1. For the baptized party to contract a new marriage validly, the non-baptized party must always be interrogated whether:\n1/ he or she also wishes to receive baptism;\n2/ he or she at least wishes to cohabit peacefully with the baptized party without aVront to the Creator.\n§2. This interrogation must be done after baptism. For a grave cause, however, the local ordinary can permit the interrogation to be done before baptism or can even dispense from the interrogation either before or after baptism provided that it is evident at least by a summary and extrajudicial process that it cannot be done or would be useless.","fr":"§ 1. Pour que la partie baptisée contracte validement un nouveau mariage, la partie non baptisée doit toujours être interpellée pour savoir:\n1 si elle veut elle-même recevoir le baptême;\n2 si du moins, elle veut cohabiter pacifiquement avec la partie baptisée sans injure au Créateur.\n§ 2. Cette interpellation doit être faite après le baptême; mais l'Ordinaire du lieu peut permettre, pour une cause grave, que l'interpellation soit faite avant le baptême, et même il peut dispenser de l'interpellation avant ou après le baptême, pourvu que par une procédure au moins sommaire et extrajudiciaire il soit établi qu'elle ne puisse être faite ou qu'elle sera inutile.","it":"§1. Perché la parte battezzata possa contrarre validamente un nuovo matrimonio, si deve sempre interpellare la parte non battezzata:\n1) se voglia essa pure ricevere il battesimo;\n2) se almeno voglia coabitare con la parte battezzata pacificamente, senza offesa al Creatore.\n§2. Detta interpellazione deve essere fatta dopo il battesimo; tuttavia l'Ordinario del luogo può, per una grave causa, permettere che l'interpellazione sia fatta prima del battesimo; anzi può anche dispensare da essa, sia prima sia dopo il battesimo, purché da un procedimento almeno sommario ed extragiudiziale risulti che non è possibile o che sarebbe inutile farla."}},{"canon":1145,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Interpellatio fiat regulariter de auctoritate loci Ordinarii partis conversae; a quo Ordinario concedendae sunt alteri coniugi, si quidem eas petierit, induciae ad respondendum, eodem tamen monito ut, si induciae inutiliter praeterlabantur, eius silentium pro responsione negativa habeatur.\n§ 2. Interpellatio etiam privatim facta ab ipsa parte conversa valet, immo est licita, si forma superius praescripta servari nequeat.\n§ 3. In utroque casu de interpellatione facta deque eiusdem exitu in foro externo legitime constare debet.","en":"§1. The interrogation is regularly to be done on the authority of the local ordinary of the converted party.\nThis ordinary must grant the other spouse a period of time to respond if the spouse seeks it, after having been advised, however, that his or her silence will be considered a negative response if the period passes without effect.\n§2. Even an interrogation made privately by the converted party is valid and indeed licit if the form prescribed above cannot be observed.\n§3. In either case, the fact that the interrogation was done and its outcome must be established legitimately in the external forum.","fr":"§ 1. En règle générale, l'interpellation sera faite de par l'autorité de l'Ordinaire du lieu de la partie convertie; si l'autre conjoint le demande, cet Ordinaire doit lui accorder un délai pour répondre, en l'avertissant toutefois que, ce délai passé inutilement, son silence sera considéré comme une réponse négative.\n§ 2. L'interpellation même faite de manière privée par la partie convertie elle-même est valide, et même licite si la forme ci-dessus prescrite ne peut être observée.\n§ 3. Dans les deux cas, il faut que soient légitimement établis au for externe le fait de l'interpellation elle-même et son résultat.","it":"§1. Di regola l'interpellazione va fatta per autorità dell'Ordinario del luogo della parte convertita, e al medesimo Ordinario spetta pure concedere all'altro coniuge, se mai lo richiede, un intervallo di tempo per rispondere, ammonendolo tuttavia che, trascorso inutilmente l'intervallo, il suo silenzio verrà ritenuto come una risposta negativa.\n§2. È valida anche l'interpellazione fatta privatamente dalla stessa parte convertita, che anzi è lecita se non è possibile osservare la forma sopra stabilita.\n§3. In entrambi i casi, l'interpellazione compiuta e il suo esito devono constare legittimamente nel foro esterno."}},{"canon":1146,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Pars baptizata ius habet novas nuptias contrahendi cum parte catholica:\n1° si altera pars negative interpellationi responderit, aut si interpellatio legitime omissa fuerit;\n2° si pars non baptizata, sive iam interpellata sive non, prius perseverans in pacifica cohabitatione sine contumelia Creatoris, postea sine iusta causa discesserit, firmis praescriptis cann. 1144 et 1145.","en":"The baptized party has the right to contract a new marriage with a Catholic party:\n1/ if the other party responded negatively to the interrogation or if the interrogation had been omitted legitimately;\n2/ if the non-baptized party, already interrogated or not, at first persevered in peaceful cohabitation without aVront to the Creator but then departed without a just cause, without prejudice to the prescripts of cann. 1144 and 1145.","fr":"La partie baptisée a le droit de contracter de nouvelles noces avec une partie catholique:\n1 si l'autre partie a répondu négativement à l'interpellation, ou bien si l'interpellation a été légitimement omise;\n2 si la partie non baptisée, déjà interpellée ou non, persévérant d'abord dans la cohabitation pacifique sans injure au Créateur, se sépare ensuite sans une juste cause, restant sauves les dispositions des cann. 1144 et 1145.","it":"La parte battezzata ha diritto a contrarre nuove nozze con una parte cattolica:\n1) se l'altra parte rispose negativamente all'interpellazione, o se questa fu legittimamente omessa;\n2) se la parte non battezzata, già interpellata o no, prima perseverante nella pacifica coabitazione senza offesa al Creatore, in seguito si sia separata senza una giusta causa, ferme restando le disposizioni dei cann. 1144 e 1145."}},{"canon":1147,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ordinarius loci tamen, gravi de causa, concedere potest ut pars baptizata, utens privilegio paulino, contrahat matrimonium cum parte non catholica sive baptizata sive non baptizata, servatis etiam praescriptis canonum de matrimoniis mixtis.","en":"For a grave cause, however, the local ordinary can allow a baptized party who uses the pauline privilege to contract marriage with a non-Catholic party, whether baptized or not baptized; the prescripts of the canons about mixed marriages are also to be observed.","fr":"L'Ordinaire du lieu peut cependant, pour une cause grave, autoriser la partie baptisée, usant du privilège paulin, à contracter mariage avec une partie non catholique baptisée ou non, en observant aussi les dispositions des canons sur les mariages mixtes.","it":"Tuttavia l'Ordinario del luogo, per una grave causa, può concedere alla parte battezzata che usufruisce del privilegio paolino, di contrarre matrimonio con una parte non cattolica, sia battezzata sia non battezzata, ottemperando anche alle disposizioni dei canoni sui matrimoni misti."}},{"canon":1148,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Non baptizatus, qui plures uxores non baptizatas simul habeat, recepto in Ecclesia catholica baptismo, si durum ei sit cum earum prima permanere, unam ex illis, ceteris dimissis, retinere potest. Idem valet de muliere non baptizata, quae plures maritos non baptizatos simul habeat.\n§ 2. In casibus de quibus in § 1, matrimonium, recepto baptismo, forma legitima contrahendum est, servatis etiam, si opus sit, praescriptis de matrimoniis mixtis et aliis de iure servandis.\n§ 3. Ordinarius loci, prae oculis habita condicione morali, sociali, oeconomica locorum et personarum, curet ut primae uxoris ceterarumque dimissarum necessitatibus satis provisum sit, iuxta normas iustitiae, christianae caritatis et naturalis aequitatis.","en":"§1. When he receives baptism in the Catholic Church, a non-baptized man who has several non-baptized wives at the same time can retain one of them after the others have been dismissed, if it is hard for him to remain with the first one. The same is valid for a non-baptized woman who has several non-baptized husbands at the same time.\n§2. In the cases mentioned in §1, marriage must be contracted in legitimate form after baptism has been received, and the prescripts about mixed marriages, if necessary, and other matters required by the law are to be observed.\n§3. Keeping in mind the moral, social, and economic conditions of places and of persons, the local ordinary is to take care that the needs of the first wife and the others dismissed are sufficiently provided for according to the norms of justice, Christian charity, and natural equity.","fr":"§ 1. Un homme non baptisé qui aurait en même temps plusieurs épouses non baptisées, s'il lui est dur, après avoir reçu le baptême dans l'Église catholique, de rester avec la première, peut garder n'importe laquelle après avoir renvoyé les autres.  Cela vaut aussi de la femme non baptisée qui aurait en même temps plusieurs maris non baptisés.\n§ 2. Dans les cas dont il s'agit au § 1, le mariage, après la réception du baptême,  doit être contracté selon la forme légitime, en observant également, si nécessaire, les dispositions concernant les mariages mixtes et les autres prescriptions du droit.\n§ 3. L'Ordinaire du lieu, considérant la condition morale, sociale, économique des lieux et des personnes, veillera à ce qu'il soit suffisamment pourvu, selon les règles de la justice, de la charité chrétienne et de l'équité naturelle, aux besoins de la première épouse et des autres épouses renvoyées.","it":"§1. Il non battezzato che abbia contemporaneamente più mogli non battezzate, ricevuto il battesimo nella Chiesa cattolica, se per lui è gravoso rimanere con la prima di esse, può ritenerne una qualsiasi licenziando le altre. Lo stesso vale per la moglie non battezzata che abbia contemporaneamente più mariti non battezzati.\n§2. Nei casi di cui nel §1, il matrimonio, dopo che si è ricevuto il battesimo, deve essere contratto secondo la forma legittima, osservando anche, se necessario, le norme sui matrimoni misti e le altre disposizioni del diritto.\n§3. L'Ordinario del luogo, considerata la condizione morale, sociale ed economica dei luoghi e delle persone, curi che sia provveduto sufficientemente alle necessità della prima moglie e delle altre licenziate, secondo le norme della giustizia, della carità cristiana e dell'equità naturale."}},{"canon":1149,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Non baptizatus qui, recepto in Ecclesia catholica baptismo, cum coniuge non baptizato ratione captivitatis vel persecutionis cohabitationem restaurare nequeat, aliud matrimonium contrahere potest, etiamsi altera pars baptismum interea receperit, firmo praescripto","en":"A non-baptized person who, after having received baptism in the Catholic Church, cannot restore cohabitation with a non-baptized spouse by reason of captivity or persecution can contract another marriage even if the other party has received baptism in the meantime, without prejudice to the prescript of","fr":"Un non-baptisé qui, après avoir reçu le baptême dans l'Église catholique, ne peut, pour cause de captivité ou de persécution, rétablir la cohabitation avec le conjoint non baptisé, peut contracter un mariage même si l'autre partie a reçu entre temps le baptême, restant sauves les dispositions du","it":"Il non battezzato che, ricevuto il battesimo nella Chiesa cattolica, non può ristabilire la coabitazione con il coniuge non battezzato a causa della prigionia o della persecuzione, può contrarre un altro matrimonio, anche se nel frattempo l'altra parte avesse ricevuto il battesimo, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1150,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In re dubia privilegium fidei gaudet favore iuris.\nArt. 2\nDE SEPARATIONE MANENTE VINCULO","en":"In a doubtful matter the privilege of faith possesses the favor of the law.\nArt. 2.\nSEPARATION WITH THE BOND REMAINING","fr":"En cas de doute, le privilège de la foi jouit de la faveur du droit.","it":"Nel dubbio, il privilegio della fede gode del favore del diritto."}},{"canon":1151,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Coniuges habent officium et ius servandi convictum coniugalem, nisi legitima causa eos excuset.","en":"Spouses have the duty and right to preserve conjugal living unless a legitimate cause excuses them.","fr":"Les conjoints ont le devoir et le droit de garder la vie commune conjugale, à moins qu'une cause légitime ne les en excuse.","it":"I coniugi hanno il dovere e il diritto di conservare la convivenza coniugale, eccetto che ne siano scusati da causa legittima."}},{"canon":1152,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Licet enixe commendetur ut coniux, caritate christiana motus et boni familiae sollicitus, veniam non abnuat comparti adulterae atque vitam coniugalem non disrumpat, si tamen eiusdem culpam expresse aut tacite non condonaverit, ius ipsi est solvendi coniugalem convictum, nisi in adulterium consenserit aut eidem causam dederit aut ipse quoque adulterium commiserit.\n§ 2. Tacita condonatio habetur si coniux innocens, postquam de adulterio certior factus est, sponte cum altero coniuge maritali affectu conversatus fuerit; praesumitur vero, si per sex menses coniugalem convictum servaverit, neque recursum apud auctoritatem ecclesiasticam vel civilem fecerit.\n§ 3. Si coniux innocens sponte convictum coniugalem solverit, intra sex menses causam separationis deferat ad competentem auctoritatem ecclesiasticam, quae, omnibus inspectis adiunctis, perpendat si coniux innocens adduci possit ad culpam condonandam et ad separationem in perpetuum non protrahendam.","en":"§1. Although it is earnestly recommended that a spouse, moved by Christian charity and concerned for the good of the family, not refuse forgiveness to an adulterous partner and not disrupt conjugal life, nevertheless, if the spouse did not condone the fault of the other expressly or tacitly, the spouse has the right to sever conjugal living unless the spouse consented to the adultery, gave cause for it, or also committed adultery.\n§2. Tacit condonation exists if the innocent spouse has had marital relations voluntarily with the other spouse after having become certain of the adultery. It is presumed, moreover, if the spouse observed conjugal living for six months and did not make recourse to the ecclesiastical or civil authority.\n§3. If the innocent spouse has severed conjugal living voluntarily, the spouse is to introduce a cause for separation within six months to the competent ecclesiastical authority which, after having investigated all the circumstances, is to consider carefully whether the innocent spouse can be moved to forgive the fault and not to prolong the separation permanently.","fr":"§ 1. Bien qu'il soit fortement recommandé que le conjoint, mû par la charité chrétienne et soucieux du bien de la famille, ne refuse pas son pardon à la partie adultère et ne rompe pas la vie conjugale, si cependant il n'a pas pardonné la faute de manière expresse ou tacite, il a le droit de rompre la vie commune conjugale, à moins qu'il n'ait consenti à l'adultère, n'en soit la cause ou n'ait commis lui aussi l'adultère.\n§ 2. Il y a pardon tacite si l'époux innocent, après avoir eu connaissance de l'adultère, a vécu de plein gré conjugalement avec son conjoint; mais ce pardon est présumé si pendant six mois il a maintenu la vie commune conjugale et n'a pas fait recours auprès de l'autorité ecclésiastique ou civile.\n§ 3. Si l'époux innocent a rompu de plein gré la vie commune conjugale, il déférera la cause de séparation dans les six mois à l'autorité ecclésiastique compétente qui, ayant examiné toutes les circonstances, estimera s'il est possible d'amener l'époux innocent à pardonner la faute et à ne pas prolonger pour toujours la séparation.","it":"§1. Per quanto si raccomandi vivamente che ciascun coniuge, mosso da carità cristiana e premuroso per il bene della famiglia, non rifiuti il perdono alla comparte adultera e non interrompa la vita coniugale, tuttavia se non le ha condonato la colpa espressamente o tacitamente, ha il diritto di sciogliere la convivenza coniugale, a meno che non abbia acconsentito all'adulterio, o non ne abbia dato il motivo, o non abbia egli pure commesso adulterio.\n§2. Si ha condono tacito se il coniuge innocente, dopo aver saputo dell'adulterio, si sia spontaneamente intrattenuto con l'altro coniuge con affetto maritale; è presunto, invece, se conservò per sei mesi la convivenza coniugale, senza interporre ricorso presso l'autorità ecclesiastica o civile.\n§3. Se il coniuge innocente avesse sciolto di propria iniziativa la convivenza coniugale, deferisca entro sei mesi la causa di separazione alla competente autorità ecclesiastica; e questa, esaminate tutte le circostanze, valuti se non sia possibile indurre il coniuge innocente a condonare la colpa e a non protrarre in perpetuo la separazione."}},{"canon":1153,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si alteruter coniugum grave seu animi seu corporis periculum alteri aut proli facessat, vel aliter vitam communem nimis duram reddat, alteri legitimam praebet causam discedendi, decreto Ordinarii loci et, si periculum sit in mora, etiam propria auctoritate.\n§ 2. In omnibus casibus, causa separationis cessante, coniugalis convictus restaurandus est, nisi ab auctoritate ecclesiastica aliter statuatur.","en":"§1. If either of the spouses causes grave mental or physical danger to the other spouse or to the offspring or otherwise renders common life too difficult, that spouse gives the other a legitimate cause for leaving, either by decree of the local ordinary or even on his or her own authority if there is danger in delay.\n§2. In all cases, when the cause for the separation ceases, conjugal living must be restored unless ecclesiastical authority has established otherwise.","fr":"§ 1. Si l'un des conjoints met en grave danger l'âme ou le corps de l'autre ou des enfants, ou encore si, d'une autre manière, il rend la  vie commune trop dure, il donne à l'autre un motif légitime de se séparer en vertu d'un décret de l'Ordinaire du lieu et même, s'il y a risque à attendre, de sa propre autorité.\n§ 2. Dans tous les cas, dès que cesse le motif de la séparation, la vie commune conjugale doit être reprise, à moins que l'autorité ecclésiastique n'en ait décidé autrement.","it":"§1. Se uno dei coniugi compromette gravemente il bene sia spirituale sia corporale dell'altro o della prole, oppure rende altrimenti troppo dura la vita comune, dà all'altro una causa legittima per separarsi, per decreto dell'Ordinario del luogo e anche per decisione propria, se vi è pericolo nell'attesa.\n§2. In tutti i casi, cessata la causa della separazione, si deve ricostituire la convivenza coniugale, a meno che non sia stabilito diversamente dall'autorità ecclesiastica."}},{"canon":1154,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Instituta separatione coniugum, opportune semper cavendum est debitae filiorum sustentationi et educationi.","en":"After the separation of the spouses has taken place, the adequate support and education of the children must always be suitably provided.","fr":"Une fois établie la séparation des conjoints, il faut toujours pourvoir de manière appropriée à l'entretien et à l'éducation dus aux enfants.","it":"Effettuata la separazione dei coniugi, si deve sempre provvedere opportunamente al debito sostentamento e educazione dei figli."}},{"canon":1155,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Coniux innocens laudabiliter alterum coniugem ad vitam coniugalem rursus admittere potest, quo in casu iuri separationis renuntiat.\nCAPUT X\nDE MATRIMONII CONVALIDATIONE\nArt. 1\nDE CONVALIDATIONE SIMPLICI","en":"The innocent spouse laudably can readmit the other spouse to conjugal life; in this case the innocent spouse renounces the right to separate.\nCHAPTER X.\nTHE CONVALIDATION OF MARRIAGE\nArt. 1.\nSIMPLE CONVALIDATION","fr":"Le conjoint innocent peut toujours, et c'est louable, admettre de  nouveau l'autre conjoint à la vie conjugale; dans ce cas, il renonce au droit de séparation.","it":"Il coniuge innocente, con atto degno di lode, può ammettere nuovamente l'altro coniuge alla vita coniugale: nel qual caso rinuncia al diritto di separazione."}},{"canon":1156,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad convalidandum matrimonium irritum ob impedimentum dirimens, requiritur ut cesset impedimentum vel ab eodem dispensetur, et consensum renovet saltem pars impedimenti conscia.\n§ 2. Haec renovatio iure ecclesiastico requiritur ad validitatem convalidationis, etiamsi initio utraque pars consensum praestiterit nec postea revocaverit.","en":"§1. To convalidate a marriage which is invalid because of a diriment impediment, it is required that the impediment ceases or is dispensed and that at least the party conscious of the impediment renews consent.\n§2. Ecclesiastical law requires this renewal for the validity of the convalidation even if each party gave consent at the beginning and did not revoke it afterwards.","fr":"§ 1. Pour convalider un mariage nul par suite d'un empêchement dirimant, il est requis que cesse l'empêchement ou qu'une dispense en ait été accordée et qu'au moins la partie qui connaît l'empêchement renouvelle son consentement.\n§ 2. Ce renouvellement est requis par le droit ecclésiastique pour la validité de la convalidation, même si au début les deux parties ont donné leur consentement et ne l'ont pas rétracté ensuite.","it":"§1. Per la convalidazione di un matrimonio nullo a causa di un impedimento dirimente, si richiede che l'impedimento cessi o che si dispensi da esso, e che rinnovi il consenso almeno la parte che è consapevole dell'impedimento.\n§2. Questa rinnovazione del consenso per diritto ecclesiastico è richiesta per la validità della convalidazione, anche se entrambe le parti hanno dato il consenso all'inizio e non lo hanno revocato in seguito."}},{"canon":1157,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Renovatio consensus debet esse novus voluntatis actus in matrimonium, quod pars renovans scit aut opinatur ab initio nullum fuisse.","en":"The renewal of consent must be a new act of the will concerning a marriage which the renewing party knows or thinks was null from the beginning.","fr":"Le renouvellement du consentement doit être un nouvel acte de la volonté pour ce mariage que la partie qui renouvelle ce consentement sait ou croit avoir été nul dès le début.","it":"La rinnovazione del consenso deve essere un nuovo atto di volontà per il matrimonio, che la parte che rinnova sa o suppone essere stato nullo dall'inizio."}},{"canon":1158,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab utraque parte renovandus est forma canonica, salvo praescripto","en":"§1. If the impediment is public, both parties must renew the consent in canonical form, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Si l'empêchement est public, le consentement doit être renouvelé par les deux parties selon la forme canonique, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Se l'impedimento è pubblico, il consenso deve essere rinnovato da entrambe le parti secondo la forma canonica, salvo il disposto del"}},{"canon":1159,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium irritum ob defectum consensus convalidatur, si pars quae non consenserat, iam consentiat, dummodo consensus ab altera parte praestitus perseveret.\n§ 2. Si defectus consensus probari nequeat, satis est ut pars, quae non consenserat, privatim et secreto consensum praestet.\n§ 3. Si defectus consensus prob ari potest, necesse est ut consensus forma canonica praestetur.","en":"§1. A marriage which is invalid because of a defect of consent is convalidated if the party who did not consent now consents, provided that the consent given by the other party perseveres.\n§2. If the defect of consent cannot be proven, it is sufficient that the party who did not consent gives consent privately and in secret.\n§3. If the defect of consent can be proven, the consent must be given in canonical form.","fr":"§ 1. Le mariage nul pour défaut de consentement est convalidé si la partie qui n'a pas consenti consent à présent, pourvu que le consentement donné par l'autre partie persiste.\n§ 2. Si le défaut de consentement ne peut être prouvé, il suffit que la partie qui n'avait pas consenti donne son consentement en privé et secrètement.\n§ 3. Si le défaut de consentement peut être prouvé, il faut que le consentement soit donné selon la forme canonique.","it":"§1. Il matrimonio nullo a causa di un vizio di consenso, si convalida se dà il consenso la parte che non lo aveva dato, purché perseveri il consenso dell'altra.\n§2. Se il vizio di consenso non può essere provato, è sufficiente che la parte che non lo aveva dato, lo dia privatamente e in segreto.\n§3. Se il vizio di consenso può essere provato, è necessario che questo venga dato secondo la forma canonica."}},{"canon":1160,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Matrimonium nullum ob defectum formae, ut validum fiat, contrahi denuo debet forma canonica, salvo praescripto","en":"A marriage which is null because of defect of form must be contracted anew in canonical form in order to become valid, without prejudice to the prescript of","fr":"Pour  devenir  valide, le mariage nul par défaut de forme doit être contracté de nouveau selon la forme canonique, restant sauves les dispositions du","it":"Il matrimonio nullo a causa di un vizio di forma, per diventare valido deve essere nuovamente contratto secondo la forma canonica, salvo il disposto del"}},{"canon":1161,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonii irriti sanatio in radice est eiusdem, sine renovatione consensus, convalidatio, a competenti auctoritate concessa, secumferens dispensationem ab impedimento, si adsit, atque a forma canonica, si servata non fuerit, necnon retrotractionem effectuum canonicorum ad praeteritum.\n§ 2. Convalidatio fit a momento concessionis gratiae; retrotractio vero intellegitur facta ad momentum celebrationis matrimonii, nisi aliud expresse caveatur.\n§ 3. Sanatio in radice ne concedatur, nisi probabile sit partes in vita coniugali perseverare velle.","en":"§1. The radical sanation of an invalid marriage is its convalidation without the renewal of consent, which is granted by competent authority and entails the dispensation from an impediment, if there is one, and from canonical form, if it was not observed, and the retroactivity of canonical effects.\n§2. Convalidation occurs at the moment of the granting of the favor. Retroactivity, however, is understood to extend to the moment of the celebration of the marriage unless other provision is expressly made.\n§3. A radical sanation is not to be granted unless it is probable that the parties wish to persevere in conjugal life.","fr":"§ 1. La sanation radicale d'un mariage nul est sa convalidation sans renouvellement du consentement, concédée par l'autorité compétente, et qui comporte la dispense de l'empêchement, s'il y en a un, et de la forme canonique, si elle n'a pas été observée, ainsi  que la ratification des effets canoniques pour le passé.\n§ 2. La convalidation se fait à partir du moment de la concession de la faveur; mais la rétroactivité est censée remonter au moment de la célébration du mariage, sauf autre disposition expresse du droit.\n§ 3. La sanation radicale ne doit pas être concédée s'il n'est pas probable que les parties veuillent persévérer dans la vie conjugale.","it":"§1. La sanazione in radice di un matrimonio nullo consiste nella sua convalidazione senza rinnovazione del consenso, concessa dalla competente autorità; essa comporta la dispensa dall'impedimento, se c'è, e dalla forma canonica se non fu osservata, nonché la retroazione al passato degli effetti canonici.\n§2. La convalidazione avviene al momento della concessione della grazia; la retroazione, invece, la si intende fatta al momento della celebrazione del matrimonio, se non è stabilito altro espressamente.\n§3. Non si conceda la sanazione in radice se non è probabile che le parti vogliano perseverare nella vita coniugale."}},{"canon":1162,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si in utraque vel alterutra parte deficiat consensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive consensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, postea fuerit revocatus.\n§ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerat, sed postea praestitus est, sanatio concedi potest a momenti praestiti consensus.","en":"§1. A marriage cannot be radically sanated if consent is lacking in either or both of the parties, whether the consent was lacking from the beginning or, though present in the beginning, was revoked afterwards.\n§2. If this consent was indeed lacking from the beginning but was given afterwards, the sanation can be granted from the moment the consent was given.","fr":"§ 1. Si le consentement fait défaut chez les deux parties ou chez une seule, le mariage ne peut pas être l'objet d'une sanation radicale, soit que le consentement ait fait défaut au début, soit que, donné au début, il ait été révoqué par la suite.\n§ 2. Cependant, si  le consentement avait fait défaut au début mais a été donné par la suite, la sanation peut être concédée à partir du moment où le consentement a été donné.","it":"§1. Se difetta il consenso in entrambe le parti o in una delle parti, il matrimonio non può essere sanato in radice, sia che il consenso manchi fin dall'inizio, sia che, dato all'inizio, sia stato revocato in seguito.\n§2. Che se invece, il consenso era mancato all'inizio, ma poi venne dato, si può concedere la sanazione dal momento in cui fu dato il consenso."}},{"canon":1163,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Matrimonium irritum ob impedimentum vel ob defectum legitimae formae sanari potest, dummodo consensus utriusque partis perseveret.\n§ 2. Matrimonium irritum ob impedimentum iuris naturalis aut divini positivi sanari potest solummodo postquam impedimentum cessavit.","en":"§1. A marriage which is invalid because of an impediment or a defect of legitimate form can be sanated provided that the consent of each party perseveres.\n§2. A marriage which is invalid because of an impediment of natural law or of divine positive law can be sanated only after the impediment has ceased.","fr":"§ 1. Il peut être remédié au mariage nul par suite d'empêchement ou de défaut de forme légitime si persiste le consentement des deux parties.\n§ 2. Il ne peut être remédié au mariage nul par suite d'un empêchement de droit naturel ou de droit divin positif qu'après cessation de l'empêchement.","it":"§1. Il matrimonio nullo a causa di un impedimento o di un vizio della forma legittima, può essere sanato, purché perseveri il consenso di entrambe le parti.\n§2. Il matrimonio nullo a causa di un impedimento di diritto naturale o divino positivo, può essere sanato solo dopo che sia cessato l'impedimento."}},{"canon":1164,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sanatio valide concedi potest etiam alterutra vel utraque parte inscia; ne autem concedatur nisi ob gravem causam.","en":"A sanation can be granted validly even if either or both of the parties do not know of it; nevertheless, it is not to be granted except for a grave cause.","fr":"La sanation peut être validement concédée même à l'insu des deux parties ou d'une seule; cependant elle ne sera pas concédée à moins d'une cause grave.","it":"La sanazione può essere concessa validamente anche all'insaputa di una o di entrambe le parti; ma non la si conceda se non per una grave causa."}},{"canon":1165,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sanatio in radice concedi potest ab Apostolica Sede.\n§ 2. Concedi potest ab Episcopo dioecesano in singulis casibus, etiam si plures nullitatis rationes in eodem matrimonio concurrant, impletis condicionibus, de quibus in","en":"§1. The Apostolic See can grant a radical sanation.\n§2. The diocesan bishop can grant a radical sanation in individual cases even if there are several reasons for nullity in the same marriage, after the conditions mentioned in","fr":"§ 1. La sanation radicale peut être concédée par le Siège Apostolique.\n§ 2. Elle peut être concédée par l'Évêque diocésain cas par cas, même si plusieurs motifs de nullité se rencontrent dans le même mariage, lorsque sont remplies les conditions dont il s'agit au","it":"§1. La sanazione in radice può essere concessa dalla Sede Apostolica.\n§2. In singoli casi può essere concessa dal Vescovo diocesano, anche se nello stesso matrimonio concorrano più cause di nullità, e ottemperando alle condizioni di cui nel"}},{"canon":1166,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacramentalia sunt signa sacra, quibus, ad aliquam sacramentorum imitationem, effectus praesertim spirituales significantur et ex Ecclesiae impetratione obtinentur.","en":"Sacramentals are sacred signs by which effects, especially spiritual effects, are signified in some imitation of the sacraments and are obtained through the intercession of the Church.","fr":"Les sacramentaux sont des signes sacrés par lesquels, d'une certaine manière, à l'imitation des sacrements, sont signifiés et obtenus à la prière de l'Église des effets surtout spirituels.","it":"I sacramentali sono segni sacri con cui, per una qualche imitazione dei sacramenti, vengono significati e ottenuti per l'impetrazione della Chiesa, effetti soprattutto spirituali."}},{"canon":1167,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Nova sacramentalia constituere aut recepta authentice interpretari, ex eis aliqua abolere aut mutare, sola potest Sedes Apostolica.\n§ 2. In sacramentalibus conficiendis seu administrandis accurate serventur ritus et formulae ab Ecclesiae auctoritate probata.","en":"§1. The Apostolic See alone can establish new sacramentals, authentically interpret those already received, or abolish or change any of them.\n§2. In confecting or administering sacramentals, the rites and formulas approved by the authority of the Church are to be observed carefully.","fr":"§ 1. Seul le Siège Apostolique peut constituer de nouveaux sacramentaux ou interpréter authentiquement ceux qui sont en usage, abolir ou changer certains d'entre eux.\n§ 2. Dans la confection ou l'administration des sacramentaux, les rites et les formules approuvés par l'autorité de l'Église seront soigneusement observés.","it":"§1. Solo la Sede Apostolica può costituire nuovi sacramentali o interpretare autenticamente quelli già accolti, abolirne alcuni o modificarli.\n§2. Nel porre o amministrare i sacramentali si osservino accuratamente i riti e le formule approvate della Chiesa."}},{"canon":1168,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sacramentalium minister est clericus debita potestate instructus; quaedam sacramentalia, ad normam librorum liturgicorum, de iudicio loci Ordinarii, a laicis quoque, congruis qualitatibus praeditis, administrari possunt.","en":"The minister of sacramentals is a cleric who has been provided with the requisite power. According to the norm of the liturgical books and to the judgment of the local ordinary lay persons who possess the appropriate qualities can also administer some sacramentals.","fr":"Le ministre des sacramentaux est le clerc muni du pouvoir requis; certains sacramentaux, selon les règles des livres liturgiques, peuvent aussi, au jugement de l'Ordinaire du lieu, être administrés par des laïcs ayant les qualités voulues.","it":"Ministro dei sacramentali è il chierico munito della debita potestà; a norma dei libri liturgici, alcuni sacramentali, a giudizio dell'Ordinario del luogo, possono essere amministrati anche dai laici che siano dotati delle qualità convenienti."}},{"canon":1169,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Consecrationes et dedicationes valide peragere possunt qui charactere episcopali insigniti sunt, necnon presbyteri quibus iure vel legitima concessione id permittitur.\n§ 2. Benedictiones, exceptis iis quae Romano Pontifici aut Episcopis reservantur, impertire potest quilibet presbyter.\n§ 3. Diaconus illas tantum benedictiones impertire potest, quae ipsi expresse iure permittuntur.","en":"§1. Those marked with the episcopal character and presbyters permitted by law or legitimate grant can perform consecrations and dedications validly.\n§2. Any presbyter can impart blessings except those reserved to the Roman Pontiff or bishops.\n§3. A deacon can impart only those blessings expressly permitted by law.","fr":"§ 1. Ceux  qui sont revêtus du caractère épiscopal, ainsi que les prêtres à qui cela est permis par le droit ou par une concession légitime, peuvent accomplir validement les consécrations et les dédicaces.\n§ 2. Tout prêtre peut donner les bénédictions, sauf celles qui sont réservées au Pontife Romain ou aux Évêques.\n§ 3. Le diacre peut donner seulement les bénédictions qui lui sont expressément permises par le droit.","it":"§1. Le consacrazioni e le dedicazioni possono essere compiute validamente da coloro che sono insigniti del carattere episcopale, nonché dai presbiteri ai quali ciò sia permesso dal diritto o da legittima concessione.\n§2. Le benedizioni possono essere impartite da qualunque sacerdote, eccettuate quelle riservate al Romano Pontefice o ai Vescovi.\n§3. Il diacono può impartire solo le benedizioni che gli sono espressamente consentite dal diritto."}},{"canon":1170,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Benedictiones, imprimis impertiendae catholicis, dari possunt catechumenis quoque, immo, nisi obstet Ecclesiae prohibitio, etiam non catholicis.","en":"Blessings, which are to be imparted first of all to Catholics, can also be given to catechumens and even to non-Catholics unless there is a prohibition of the Church to the contrary.","fr":"Les bénédictions, qui doivent être données avant tout aux catholiques, peuvent aussi être données aux catéchumènes, et même aux non-catholiques, à moins qu'une interdiction de l'Église ne s'y oppose.","it":"Le benedizioni, che vanno impartite in primo luogo ai cattolici, possono essere date anche ai catecumeni, anzi, se non vi si oppone una proibizione della Chiesa, persino ai non cattolici."}},{"canon":1171,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Res sacrae, quae dedicatione vel benedictione ad divinum cultum destinatae sunt, reverenter tractentur nec ad usum profanum vel non proprium adhibeantur, etiamsi in dominio sint privatorum.","en":"Sacred objects, which are designated for divine worship by dedication or blessing, are to be treated reverently and are not to be employed for profane or inappropriate use even if they are owned by private persons.","fr":"Les  choses sacrées qui sont destinées au culte divin par une dédicace ou une bénédiction seront traitées avec respect et ne seront pas employées à un usage profane ou impropre, même si elles sont la propriété de personnes privées.","it":"Le cose sacre, quelle cioè che sono state destinate al culto divino con la dedicazione o la benedizione, siano trattate con riverenza e non siano adoperate per usi profani o impropri, anche se sono in possesso di privati."}},{"canon":1172,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Nemo exorcismos in obsessos proferre legitime potest, nisi ab Ordinario loci peculiarem et expressam licentiam obtinuerit.\n§ 2. Haec licentia ab Ordinario loci concedatur tantummodo presbytero pietate, scientia, prudentia ac vitae integritate praedito.\n\nDE LITURGIA HORARUM","en":"§1. No one can perform exorcisms legitimately upon the possessed unless he has obtained special and express permission from the local ordinary.\n§2. The local ordinary is to give this permission only to a presbyter who has piety, knowledge, prudence, and integrity of life.\n\nTHE LITURGY OF THE HOURS (Cann. 1173 - 1175)","fr":"§ 1. Personne ne peut légitimement prononcer des exorcismes sur les possédés, à moins d'avoir obtenu de l'Ordinaire du lieu une permission particulière et expresse.\n§ 2. Cette permission ne sera accordée par l'Ordinaire du lieu qu'à un prêtre pieux, éclairé, prudent et de vie intègre.","it":"§1. Nessuno può proferire legittimamente esorcismi sugli ossessi, se non ha ottenuto dall'Ordinario del luogo peculiare ed espressa licenza.\n§2. L'Ordinario del luogo conceda tale licenza solo al sacerdote che sia ornato di pietà, di scienza, di prudenza e d'integrità di vita."}},{"canon":1173,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ecclesia, sacerdotale munus Christi adimplens, liturgiam horarum celebrat, qua Deum ad populum suum loquentem audiens et memoriam mysterii salutis agens, Ipsum sine intermissione, cantu et oratione, laudat atque interpellat pro totius mundi salute.","en":"Fulfilling the priestly function of Christ, the Church celebrates the liturgy of the hours. In the liturgy of the hours, the Church, hearing God speaking to his people and recalling the mystery of salvation, praises him without ceasing by song and prayer and intercedes for the salvation of the whole world.","fr":"L'Église, accomplissant la fonction sacerdotale du Christ, célèbre la liturgie des heures, par laquelle, en écoutant Dieu qui parle à son peuple et en faisant mémoire du mystère du salut, sans interruption, elle Le loue et Le supplie par le chant et la prière pour le monde entier.","it":"La Chiesa, esercitando l'ufficio sacerdotale di Cristo, celebra la liturgia delle ore, in cui, ascoltando Dio che parla al suo popolo e facendo memoria del mistero della salvezza, Gli rende incessantemente lode e intercede per la salvezza di tutto il mondo con il canto e la preghiera."}},{"canon":1174,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Obligatione liturgiae horarum persolvendae adstringuntur clerici, ad normam","en":"§1. Clerics are obliged to carry out the liturgy of the hours according to the norm of","fr":"§ 1. Sont astreint à l'obligation de la liturgie des heures les clercs selon le","it":"§1. Sono vincolati all'obbligo di celebrare la liturgia delle ore, i chierici a norma del"}},{"canon":1175,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In liturgia horarum persolvenda, quantum fieri potest, verum tempus servetur uniuscuiusque horae.\n\nDE EXEQUIIS ECCLESIASTICIS","en":"In carrying out the liturgy of the hours, the true time for each hour is to be observed insofar as possible.\n\nECCLESIASTICAL FUNERALS (Cann. 1176 - 1185)","fr":"Dans l'accomplissement de la liturgie des heures, le temps vrai de chaque heure sera autant que possible observé.","it":"Nel celebrare la liturgia delle ore, per quanto è possibile si osservi il tempo vero di ciascuna ora."}},{"canon":1176,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Christifideles defuncti exequiis ecclesiasticis ad normam iuris donandi sunt.\nExequiae ecclesiasticae, quibus Ecclesia defunctis spiritualem opem impetrat eorumque corpora honorat ac simul vivis spei solacium affert, celebrandae sunt ad normam legum liturgicarum.\nEnixe commendat Ecclesia, ut pia consuetudo defunctorum corpora sepeliendi servetur; non tamen prohibet cremationem, nisi ob rationes christianae doctrinae contrarias electa fuerit.\nCAPUT I\nDE EXEQUIARUM CELEBRATIONE","en":"§1. Deceased members of the Christian faithful must be given ecclesiastical funerals according to the norm of law.\n§2. Ecclesiastical funerals, by which the Church seeks spiritual support for the deceased, honors their bodies, and at the same time brings the solace of hope to the living, must be celebrated according to the norm of the liturgical laws.\n§3. The Church earnestly recommends that the pious custom of burying the bodies of the deceased be observed; nevertheless, the Church does not prohibit cremation unless it was chosen for reasons contrary to Christian doctrine.\nCHAPTER I.\nTHE CELEBRATION OF FUNERALS","fr":"§ 1. Les funérailles ecclésiastiques doivent être accordées aux fidèles défunts, selon le droit.\n§ 2. Les funérailles ecclésiastiques, par lesquelles l'Église procure aux défunts le secours spirituel et honore leurs corps en même temps qu'elle apporte aux vivants le réconfort de l'espérance, doivent être célébrées selon les lois liturgiques.\n§ 3. L'Église recommande vivement que soit conservée la pieuse coutume d'ensevelir les corps des défunts; cependant elle n'interdit pas l'incinération, à moins que celle-ci n'ait été choisie pour des raisons contraires à la doctrine chrétienne.","it":"§1. Per i fedeli defunti si devono celebrare le esequie ecclesiastiche a norma del diritto.\n§2. Le esequie ecclesiastiche, con le quali la Chiesa impetra l'aiuto spirituale per i defunti e ne onora i corpi, e insieme arreca ai vivi il conforto della speranza, devono essere celebrate a norma delle leggi liturgiche.\n§3. La Chiesa raccomanda vivamente che si conservi la pia consuetudine di seppellire i corpi dei defunti; tuttavia non proibisce la cremazione, a meno che questa non sia stata scelta per ragioni contrarie alla dottrina cristiana."}},{"canon":1177,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Exequiae pro quolibet fideli defuncto generatim in propriae paroeciae ecclesia celebrari debent.\nFas est autem cuilibet fideli, vel iis quibus fidelis defuncti exequias curare competit, aliam ecclesiam funeris eligere de consensu eius, qui eam regit, et monito defuncti parocho proprio.\nSi extra propriam paroeciam mors acciderit, neque cadaver ad eam translatum fuerit, neque aliqua ecclesia funeris legitime electa, exequiae celebrentur in ecclesia paroeciae ubi mors accidit, nisi alia iure particulari designata sit.","en":"§1. A funeral for any deceased member of the faithful must generally be celebrated in his or her parish church.\n§2. Any member of the faithful or those competent to take care of the funeral of a deceased member of the faithful are permitted to choose another church for the funeral rite with the consent of the person who governs it and after no-tification of the proper pastor of the deceased.\n§3. If a death occurred outside the person’s own parish, and the body was not transferred to it nor another church legitimately chosen for the funeral rite, the funeral is to be celebrated in the church of the parish where the death occurred unless particular law has designated another church.","fr":"§ 1. Pour tout fidèle défunt, les funérailles doivent généralement être célébrées dans l'église de sa propre paroisse.\n§ 2. Il est cependant permis à tout fidèle, comme à ceux à qui il revient de s'occuper des funérailles d'un fidèle défunt, de choisir pour les funérailles une autre église avec le consentement de celui qui en a la charge et en informant le propre curé du défunt.\n§ 3. Si la mort est survenue hors de la propre paroisse et que le cadavre n'y a pas été transporté et si aucune église n'a été légitimement choisie pour les funérailles, ces dernières seront célébrées dans l'église de la paroisse où la mort est survenue, à moins qu'une autre église ne soit désignée par le droit particulier.","it":"§1. Per qualsiasi fedele defunto, le esequie devono essere celebrate di norma nella chiesa della propria parrocchia.\n§2. Tuttavia è consentito a ciascun fedele, o a coloro cui compete provvedere alle esequie del fedele defunto, scegliere un'altra chiesa per il funerale, con il consenso del rettore di questa e avvertito il parroco proprio del defunto.\n§3. Se la morte è avvenuta fuori della propria parrocchia, e il cadavere non è stato trasportato in essa, né è stata legittimamente scelta alcuna chiesa per il funerale, le esequie siano celebrate nella chiesa della parrocchia in cui è avvenuta la morte, a meno che non ne sia designata un'altra dal diritto particolare."}},{"canon":1178,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Exequiae Episcopi dioecesani in propria ecclesia cathedrali celebrentur, nisi ipse aliam ecclesiam elegerit.","en":"The funeral of a diocesan bishop is to be celebrated in his own cathedral church unless he has chosen another church.","fr":"Les funérailles de l'Évêque diocésain seront célébrées dans sa propre église cathédrale, à moins que lui-même n'ait choisi une autre église.","it":"Le esequie del Vescovo diocesano siano celebrate nella sua chiesa cattedrale, eccetto che egli stesso ne abbia scelta un'altra."}},{"canon":1179,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Exequiae religiosorum aut sodalium societatis vitae apostolicae generatim celebrantur in propria ecclesia aut oratorio a Superiore, si institutum aut societas sint clericalia, secus a cappellano.","en":"The funerals of religious or members of a society of apostolic life are generally to be celebrated in their own church or oratory by the superior if the institute or society is clerical; otherwise by the chaplain.","fr":"Les funérailles des religieux ou des membres d'une société de vie apostolique seront généralement célébrées dans leur propre église ou oratoire par le Supérieur si l'institut ou la société est clérical, sinon par le chapelain.","it":"Le esequie dei religiosi o dei membri di una società di vita apostolica, di norma siano celebrate nella loro chiesa od oratorio dal Superiore, se l'istituto o la società sono clericali, diversamente dal cappellano."}},{"canon":1180,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si paroecia proprium habeat coemeterium, in eo tumulandi sunt fideles defuncti, nisi aliud coemeterium legitime electum fuerit ab ipso defuncto vel ab iis quibus defuncti sepulturam curare competit.\n§ 2. Omnibus autem licet, nisi iure prohibeantur, eligere coemeterium sepulturae.","en":"§1. If a parish has its own cemetery, the deceased members of the faithful must be buried in it unless the deceased or those competent to take care of the burial of the deceased have chosen another cemetery legitimately.§2. Everyone, however, is permitted to choose the cemetery of burial unless prohibited by law.","fr":"§ 1. Si la paroisse a son propre cimetière, les fidèles défunts doivent y être ensevelis, à moins qu'un autre cimetière n'ait  été légitimement choisi par le défunt lui-même ou par ceux à qui il revient de s'occuper de sa sépulture.\n§ 2. Cependant il est permis à tous, à moins d'en être empêchés par le droit, de choisir le cimetière de leur sépulture.","it":"§1. Se la parrocchia ha un proprio cimitero, i fedeli defunti devono essere tumulati in esso, a meno che non ne sia stato legittimamente scelto un altro dal medesimo defunto o da coloro cui compete provvedere alla sua sepoltura.\n§2. A tutti, poi, se non ne hanno la proibizione dal diritto, è consentito scegliere il cimitero della propria sepoltura."}},{"canon":1181,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad oblationes occasione funerum quod attinet, serventur praescripta","en":"Regarding offerings on the occasion of funeral rites, the prescripts of","fr":"Pour  ce qui regarde les offrandes à l'occasion des funérailles, les dispositions du","it":"Per quanto riguarda le offerte date in occasione dei funerali, si osservino le disposizioni del"}},{"canon":1182,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Expleta tumulatione, inscriptio in librum defunctorum fiat ad normam iuris particularis.\nCAPUT II\nDE IIS QUIBUS EXEQUIAE ECCLESIASTICAE\nCONCEDENDAE SUNT AUT DENEGANDAE","en":"When the burial has been completed, a record is to be made in the register of deaths according to the norm of particular law.\nCHAPTER II.\nTHOSE TO WHOM ECCLESIASTICAL FUNERALS MUST BE GRANTED OR DENIED","fr":"Après l'enterrement, l'inscription sera faite au registre des défunts, selon le droit particulier.","it":"Compiuta la tumulazione, si faccia la registrazione nel libro dei defunti a norma del diritto particolare."}},{"canon":1183,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad exequias quod attinet, christifidelibus catechumeni accensendi sunt.\nOrdinarius loci permittere potest ut parvuli, quos parentes baptizare intendebant quique autem ante baptismum mortui sunt, exequiis ecclesiasticis donentur.\nBaptizatis alicui Ecclesiae aut communitati ecclesiali non catholicae adscriptis, exequiae ecclesiasticae concedi possunt de prudenti Ordinarii loci iudicio, nisi constet de contraria eorum voluntate et dummodo minister proprius haberi nequeat.","en":"§1. When it concerns funerals, catechumens must be counted among the Christian faithful.\n§2. The local ordinary can permit children whom the parents intended to baptize but who died before baptism to be given ecclesiastical funerals.\n§3. In the prudent judgment of the local ordinary, ecclesiastical funerals can be granted to baptized persons who are enrolled in a non-Catholic Church or ecclesial community unless their intention is evidently to the contrary and provided that their own minister is not available.","fr":"§ 1. En ce qui concerne les funérailles, les catéchumènes sont à considérer comme des fidèles.\n§ 2. L'Ordinaire du lieu peut permettre d'accorder les funérailles ecclésiastiques aux petits enfants que leurs parents avaient l'intention de faire baptiser mais qui sont morts avant le baptême.\n§ 3. Selon le jugement prudent de l'Ordinaire du lieu, les funérailles ecclésiastiques peuvent être accordées à des baptisés appartenant à une Église ou une communauté ecclésiale non catholique, à moins que leur volonté contraire ne soit manifeste et à condition que leur propre ministre ne puisse pas être disponible.","it":"§1. Relativamente alle esequie, i catecumeni vanno annoverati tra i fedeli.\n§2. L'Ordinario del luogo può permettere che si celebrino le esequie ecclesiastiche per i bambini che i genitori intendevano battezzare, ma che sono morti prima del battesimo.\n§3. A prudente giudizio dell'Ordinario del luogo, si possono concedere le esequie ecclesiastiche ai battezzati iscritti a una Chiesa o comunità ecclesiale non cattolica, a meno che non consti della loro volontà contraria e purché non sia possibile avere un ministro proprio."}},{"canon":1184,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Exequiis ecclesiasticis privandi sunt, nisi ante mortem aliqua dederint paenitentiae signa:\n1° notorie apostatae, haeretici et schismatici;\n2° qui proprii corporis cremationem elegerint ob rationes fidei christianae adversas;\n3° alii peccatores manifesti, quibus exequiae ecclesiasticae non sine publico fidelium scandalo concedi possunt.\n§ 2. Occurrente aliquo dubio, consulatur loci Ordinarius, cuius iudicio standum est.","en":"§1. Unless they gave some signs of repentance before death, the following must be deprived of ecclesiastical funerals:\n1/ notorious apostates, heretics, and schismatics;\n2/ those who chose the cremation of their bodies for reasons contrary to Christian faith;\n3/ other manifest sinners who cannot be granted ecclesiastical funerals without public scandal of the faithful.\n§2. If any doubt occurs, the local ordinary is to be consulted, and his judgment must be followed.","fr":"§ 1. Doivent être privés des funérailles ecclésiastiques, à moins qu'ils n'aient donné quelque signe de pénitence avant leur mort:\n1 les apostats, hérétiques et schismatiques notoires;\n2 les personnes qui auraient choisi l'incinération  de  leur propre corps pour des raisons contraires à la foi chrétienne;\n3 les autres pécheurs manifestes, auxquels les funérailles ecclésiastiques ne peuvent être accordées sans scandale public des fidèles.\n§ 2. Si quelque doute surgit, l'Ordinaire du lieu, au jugement duquel il faudra s'en tenir, sera consulté.","it":"§1. Se prima della morte non diedero alcun segno di pentimento, devono essere privati delle esequie ecclesiastiche:\n1) quelli che sono notoriamente apostati, eretici, scismatici;\n2) coloro che scelsero la cremazione del proprio corpo per ragioni contrarie alla fede cristiana;\n3) gli altri peccatori manifesti, ai quali non è possibile concedere le esequie senza pubblico scandalo dei fedeli.\n§2. Presentandosi qualche dubbio, si consulti l'Ordinario del luogo, al cui giudizio bisogna stare."}},{"canon":1185,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Excluso ab ecclesiasticis exequiis deneganda quoque est quaelibet Missa exequialis.\n\nDE CULTU SANCTORUM,\nSACRARUM IMAGINUM\nET RELIQUIARUM","en":"Any funeral Mass must also be denied a person who is excluded from ecclesiastical funerals.\n\nTHE VENERATION OF THE SAINTS, SACRED IMAGES, AND RELICS (Cann. 1186 - 1190)","fr":"Toute  messe d'obsèques doit être aussi refusée à la personne exclue des funérailles ecclésiastiques.","it":"A chi è escluso dalle esequie ecclesiastiche, deve essere negata anche ogni Messa esequiale."}},{"canon":1186,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ad sanctificationem populi Dei fovendam, Ecclesia peculiari et filiali christifidelium venerationi commendat Beatam Mariam semper Virginem, Dei Matrem, quam Christus hominum omnium Matrem constituit, atque verum et authenticum promovet cultum aliorum Sanctorum, quorum quidem exemplo christifideles aedificantur et intercessione sustentantur.","en":"To foster the sanctification of the people of God, the Church commends to the special and filial reverence of the Christian faithful the Blessed Mary ever Virgin, Mother of God, whom Christ established as the mother of all people, and promotes the true and authentic veneration of the other saints whose example instructs the Christian faithful and whose intercession sustains them.","fr":"Pour  favoriser la sanctification du peuple de Dieu, l'Église recommande à la vénération particulière et filiale des fidèles la Bienheureuse Marie, toujours Vierge, mère de Dieu, que le Christ a établie Mère de tous les hommes, et elle favorise le culte véritable et authentique des autres Saints, dont l'exemple en vérité édifie tous les fidèles et dont l'intercession les soutient.","it":"Per favorire la santificazione del popolo di Dio, la Chiesa affida alla speciale e filiale venerazione dei fedeli la Beata Maria sempre Vergine, la Madre di Dio, che Cristo costituì Madre di tutti gli uomini, e promuove inoltre il vero e autentico culto degli altri Santi, perché i fedeli siano edificati dal loro esempio e sostenuti dalla loro intercessione."}},{"canon":1187,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Cultu publico eos tantum Dei servos venerari licet, qui auctoritate Ecclesiae in album Sanctorum vel Beatorum relati sint.","en":"It is permitted to reverence through public veneration only those servants of God whom the authority of the Church has recorded in the list of the saints or the blessed.","fr":"Il n'est permis de vénérer d'un culte public que les serviteurs de Dieu qui ont été inscrits par l'autorité de l'Église au catalogue des Saints ou des Bienheureux.","it":"E lecito venerare con culto pubblico solo quei servi di Dio che, per l'autorità della Chiesa, sono riportati nel catalogo dei Santi o dei Beati."}},{"canon":1188,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Firma maneat praxis in ecclesiis sacras imagines fidelium venerationi proponendi; attamen moderato numero et congruo ordine exponantur, ne populi christiani admiratio excitetur, neve devotioni minus rectae ansa praebeatur.","en":"The practice of displaying sacred images in churches for the reverence of the faithful is to remain in effect. Nevertheless, they are to be exhibited in moderate number and in suitable order so that the Christian people are not confused nor occasion given for inappropriate devotion.","fr":"La  pratique qui consiste à proposer dans les églises des saintes images à la vénération des fidèles sera maintenue; toutefois ces images seront exposées en nombre modéré et dans un ordre convenable, pour ne pas susciter l'étonnement du peuple chrétien et de ne pas donner lieu à une dévotion plus ou moins sûre.","it":"Sia mantenuta la prassi di esporre nelle chiese le sacre immagini alla venerazione dei fedeli; tuttavia siano esposte in numero moderato e con un conveniente ordine, affinché non suscitino la meraviglia del popolo cristiano e non diano occasione a devozione meno retta."}},{"canon":1189,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Imagines pretiosae, idest vetustate, arte, aut cultu praestantes, in ecclesiis vel oratoriis fidelium venerationi expositae, si quando reparatione indigeant, numquam restaurentur sine data scripto licentia ab Ordinario; qui, antequam eam concedat, peritos consulat.","en":"If they are in need of repair, precious images, that is, those distinguished by age, art, or veneration, which are exhibited in churches or oratories for the reverence of the faithful are never to be restored without the written permission of the ordinary; he is to consult experts before he grants permission.","fr":"Les images précieuses, c'est-à-dire remarquables par leur antiquité, leur valeur artistique ou le culte dont elles sont l'objet, et qui sont exposées à la vénération des fidèles dans les églises ou les oratoires, ne seront jamais restaurées, quand elles ont besoin de réparation, sans la permission écrite de l'Ordinaire qui avant de la donner consultera des personnes compétentes.","it":"Le immagini preziose, ossia insigni per antichità, arte o culto, che sono esposte alla venerazione dei fedeli nelle chiese o negli oratori, qualora necessitino di riparazione, non siano mai restaurate senza la licenza scritta dell'Ordinario; e questi, prima di concederla, consulti dei periti."}},{"canon":1190,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Sacras reliquias vendere nefas est.\n§ 2. Insignes reliquiae itemque aliae, quae magna populi veneratione honorantur, nequeunt quoquo modo valide alienari neque perpetuo transferri sine Apostolicae Sedis licentia.\n§ 3. Praescriptum § 2 valet etiam pro imaginibus, quae in aliqua ecclesia magna populi veneratione honorantur.\n\nDE VOTO ET IUREIURANDO\nCAPUT I\nDE VOTO","en":"§1. It is absolutely forbidden to sell sacred relics.\n§2. Relics of great significance and other relics honored with great reverence by the people cannot be alienated validly in any manner or transferred permanently without the permission of the Apostolic See.\n§3. The prescript of §2 is valid also for images which are honored in some church with great reverence by the people.","fr":"§ 1. Il est absolument interdit de vendre des saintes reliques.\n§ 2. Les reliques insignes  et celles qui sont honorées d'une grande vénération populaire ne peuvent en aucune manière être aliénées validement ni transférées définitivement sans la permission du Siège Apostolique.\n§ 3. La disposition du § 2 vaut également pour les images qui sont honorées d'une grande vénération populaire dans une église.","it":"§1. È assolutamente illecito vendere le sacre reliquie.\n§2. Le reliquie insigni, come pure quelle onorate da grande pietà popolare, non possono essere alienate validamente in nessun modo né essere trasferite in modo definitivo senza la licenza della Sede Apostolica.\n§3. Il disposto del §2 vale anche per le immagini che in taluna chiesa sono onorate da grande pietà popolare."}},{"canon":1191,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera Deo facta de bono possibili et meliore, ex virtute religionis impleri debet.\n§ 2. Nisi iure prohibeantur, omnes congruenti rationis usu pollentes, sunt voti capaces.\n§ 3. Votum metu gravi et iniusto vel dolo emissum ipso iure nullum est.","en":"§1. A vow, that is, a deliberate and free promise made to God about a possible and better good, must be fulfilled by reason of the virtue of religion.\n§2. Unless they are prohibited by law, all who possess suitable use of reason are capable of making a vow.\n§3. A vow made out of grave and unjust fear or malice is null by the law itself.","fr":"§ 1. Le vœu, c'est-à-dire la promesse délibérée et libre faite à Dieu d'un bien possible et meilleur, doit être accompli au titre de la vertu de religion.\n§ 2. À moins qu'ils n'en soient empêchés par le droit, tous ceux qui ont un usage suffisant de la raison sont capables de faire un vœu.\n§ 3. Le vœu émis sous l'effet d'une crainte grave et injuste ou du dol est nul de plein droit.","it":"§1. Il voto, ossia la promessa deliberata e libera di un bene possibile e migliore fatta a Dio, deve essere adempiuto per la virtù della religione.\n§2. Sono capaci di emettere il voto tutti coloro che hanno un conveniente uso di ragione, a meno che non ne abbiano la proibizione dal diritto.\n§3. Il voto emesso per timore grave e ingiusto o per dolo, è nullo per il diritto stesso."}},{"canon":1192,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Votum est\npublicum\n, si nomine Ecclesiae a legitimo Superiore acceptetur; secus\nprivatim\n.\n§ 2.\nSollemne\n, si ab Ecclesia uti tale fuerit agnitum; secus simplex.\n§ 3.\nPersonale\n, quo actio voventis promittitur; reale, quo promittitur res aliqua; mixtum, quod personalis et realis naturam participat.","en":"§1. A vow is public if a legitimate superior accepts it in the name of the Church; otherwise, it is private.\n§2. A vow is solemn if the Church has recognized it as such; otherwise, it is simple.\n§3. A vow is personal if the person making the vow promises an action; real if the person making the vow promises some thing; mixed if it shares the nature of a personal and a real vow.","fr":"§ 1. Le  vœu est public s'il est reçu au nom de l'Église par le Supérieur légitime; sinon, il est privé.\n§ 2. Le vœu est solennel s'il est reconnu comme tel par l'Église; sinon, il est simple.\n§ 3. Le vœu est personnel si celui qui l'émet promet d'accomplir un acte; réel, s'il promet une chose; mixte, s'il participe à la fois à la nature du vœu personnel et du vœu réel.","it":"§1. Il voto è\npubblico\n, se viene accettato dal legittimo Superiore in nome della Chiesa; diversamente è\nprivato\n.\n§2. È\nsolenne\n, se è riconosciuto come tale dalla Chiesa; diversamente è\nsemplice\n.\n§3. È\npersonale\n, se l'oggetto della promessa è un'azione di chi emette il voto;\nreale\n, se l'oggetto della promessa è una cosa;\nmisto\n, se partecipa della natura del voto personale e reale."}},{"canon":1193,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Votum non obligat, ratione sui, nisi emittentem.","en":"By its nature a vow obliges only the person who makes it.","fr":"Le vœu n'oblige par lui-même que la personne qui l'émet.","it":"Per sé il voto non obbliga se non chi lo emette."}},{"canon":1194,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Cessat votum lapsu temporis ad finiendam obligationem appositi, mutatione substantiali materiae promissae, deficiente condicione a qua votum pendet aut eiusdem causa finali, dispensatione, commutatione.","en":"A vow ceases by the lapse of the time designated to fulfill the obligation, by a substantial change of the matter promised, by the absence of a condition on which the vow depends, by the absence of the purpose of the vow, by dispensation, or by commutation.","fr":"Le  vœu cesse par l'échéance du délai fixé pour réaliser l'obligation, par un changement substantiel de la matière promise, par défaut de réalisation de la condition dont dépend le vœu ou de sa cause finale, par dispense, par commutation.","it":"Il voto cessa: quando è trascorso il tempo fissato per il compimento dell'obbligo, quando cambia sostanzialmente la materia della promessa, quando viene meno la condizione da cui dipende il voto o la sua causa finale, con la dispensa e con la commutazione."}},{"canon":1195,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui potestatem in voti materiam habet, potest voti obligationem tamdiu suspendere, quamdiu voti adimpletio sibi praeiudicium afferat.","en":"The person who has power over the matter of the vow can suspend the obligation of the vow for as long a time as the fulfillment of the vow brings disadvantage to that person.","fr":"Celui qui a pouvoir sur la matière du vœu peut en suspendre l'obligation aussi longtemps que son exécution lui causerait un préjudice.","it":"Chi ha potestà sulla materia del voto, può sospenderne l'obbligo fintantoché il suo adempimento gli arreca pregiudizio."}},{"canon":1196,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".","en":"can commute it into a lesser good.","fr":".","it":"."}},{"canon":1197,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Opus voto privato promissum potest in maius vel in aequale bonum ab ipso vovente commutari; in minus vero bonum, ab illo cui potestas est dispensandi ad normam","en":"The person who makes a private vow can commute the work promised by the vow into a better or equal good; however, one who has the power of dispensing according to the norm of","fr":"Ce qui a été promis par vœu privé peut être commué en un bien plus grand ou égal par l'auteur du vœu lui-même; en un bien moindre, par celui qui a pouvoir de dispenser selon le","it":"L'opera promessa con voto privato, può essere commutata con un bene maggiore o uguale anche da chi l'ha emesso; con un bene minore, invece, da chi ha la potestà di dispensare a norma del"}},{"canon":1198,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Vota ante professionem religiosam emissa suspenduntur, donec vovens in instituto religioso permanserit.\nCAPUT II\nDE IUREIURANDO","en":"Vows made before religious profession are suspended while the person who made the vow remains in the religious institute.\nCHAPTER II.\nAN OATH","fr":"Les vœux  émis avant la profession religieuse sont suspendus aussi longtemps que l'auteur du vœu reste dans l'institut religieux.","it":"I voti emessi prima della professione religiosa, restano sospesi fintantoché chi li ha emessi rimane nell'istituto religioso."}},{"canon":1199,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Iusiurandum, idest invocatio Nominis divini in testem veritatis, praestari nequit, nisi in veritate, in iudicio et in iustitia.\n§ 2. Iusiurandum quod canones exigunt vel admittunt, per procuratorem praestari valide nequit.","en":"§1. An oath, that is, the invocation of the divine name in witness to the truth, cannot be taken unless in truth, in judgment, and in justice.\n§2. An oath which the canons require or permit cannot be taken validly through a proxy.","fr":"§ 1. Le serment, c'est-à-dire l'invocation du nom divin comme témoin de la vérité, ne peut être prêté qu'en vérité, avec discernement et selon la justice.\n§ 2. Le serment qu'exigent ou reconnaissent les canons ne peut être prêté validement par procureur.","it":"§1. Il giuramento, ossia l'invocazione del nome di Dio a testimonianza della verità, non può essere prestato se non secondo verità, prudenza e giustizia.\n§2. Il giuramento richiesto o ammesso dai canoni, non può essere prestato validamente tramite procuratore."}},{"canon":1200,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Qui libere iurat se aliquid facturum, peculiari religionis obligatione tenetur implendi, quod iureiurando firmaverit.\n§ 2. Iusiurandum dolo, vi aut metu gravi extortum, ipso iure nullum est.","en":"§1. A person who freely swears to do something is bound by a special obligation of religion to fulfill what he or she aYrmed by oath.\n§2. An oath extorted by malice, force, or grave fear is null by the law itself.","fr":"§ 1. Celui qui jure librement de faire quelque chose est tenu par une obligation particulière de religion d'accomplir ce qu'il a établi par serment.\n§ 2. Le serment extorqué par dol, violence ou crainte grave est nul de plein droit.","it":"§1. Chi giura liberamente di fare qualcosa, è tenuto da peculiare obbligo di religione a compiere quanto ha sancito con il giuramento.\n§2. Il giuramento estorto con dolo, violenza o timore grave, è nullo per il diritto stesso."}},{"canon":1201,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Iusiurandum promissorium sequitur naturam et condiciones actus cui adicitur.\n§ 2. Si actui directe vergenti in damnum aliorum aut in praeiudicium boni publici vel salutis aeternae iusiurandum adiciatur, nullam exinde actus consequitur firmitatem.","en":"§1. A promissory oath follows the nature and conditions of the act to which it is attached.\n§2. If an oath is added to an act which directly tends toward the harm of others or toward the disadvantage of the public good or of eternal salvation, then the act is not reinforced by the oath.","fr":"§ 1. Le serment promissoire suit la nature et les conditions de l'acte qu'il affecte.\n§ 2. Si le serment affecte un acte qui tourne directement au préjudice de tiers, du bien public ou du salut éternel, cet acte n'en obtient aucune force.","it":"§1. Il giuramento promissorio partecipa della natura e delle condizioni dell'atto a cui è unito.\n§2. Se il giuramento è unito a un atto direttamente rivolto a danno degli altri oppure a pregiudizio del bene pubblico o della salvezza eterna, tale atto non consegue dal giuramento alcuna consistenza."}},{"canon":1202,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Obligatio iureiurando promissorio inducta desinit:\n1° si remittatur ab eo in cuius commodum iusiurandum emissum fuerat;\n2° si res iurata substantialiter mutetur, aut, mutatis adiunctis, fiat vel mala vel omnino indifferens, vel denique maius bonum impediat;\n3° deficiente causa finali aut condicione sub qua forte iusiurandum datum est; 4 dispensatione, commutatione, ad normam","en":"The obligation arising from a promissory oath ceases:\n1/ if it is remitted by the person for whose benefit the oath was made;\n2/ if the matter sworn to is substantially changed or if, after the circumstances have changed, it becomes either evil or entirely indif-ferent or, finally, impedes a greater good;\n3/ if the purpose or a condition under which the oath may have been taken ceases;\n4/ by dispensation or commutation, according to the norm of","fr":"L'obligation née du serment promissoire cesse:\n1 si elle est remise par celui dans l'intérêt de qui le serment avait été émis;\n2 si la chose jurée a changé substantiellement ou si, les circonstances étant modifiées, elle est devenue mauvaise ou entièrement indifférente, ou enfin, si elle empêche un plus grand bien;\n3 si disparaît la cause finale ou la condition sous laquelle le serment avait été éventuellement émis;\n4 par dispense, par commutation, selon le","it":"L'obbligo causato da un giuramento promissorio, cessa:\n1) se viene condonato da colui a vantaggio del quale fu emesso il giuramento;\n2) se la materia giurata muta sostanzialmente oppure, per le mutate circostanze, diviene o cattiva o del tutto indifferente o impedisce un bene maggiore;\n3) se viene meno la causa finale o la condizione sotto cui il giuramento fu eventualmente prestato;\n4) con la dispensa o la commutazione a norma del"}},{"canon":1203,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Qui suspendere, dispensare, commutare possunt votum, eandem potestatem eademque ratione habent circa iusiurandum promissorium; sed si iurisiurandi dispensatio vergat in praeiudicium aliorum qui obligationem remittere recusent, una Apostolica Sedes potest iusiurandum dispensare.","en":"Those who can suspend, dispense, or commute a vow have the same power in the same manner over a promissory oath; but if the dispensation from the oath tends to the disadvantage of others who refuse to remit the obligation of the oath, only the Apostolic See can dispense the oath.","fr":"Ceux qui peuvent suspendre, dispenser ou commuer un vœu ont le même pouvoir et dans les mêmes conditions à l'égard du serment promissoire; mais si la dispense du serment tourne au préjudice de tiers qui s'opposent à la remise de l'obligation, seul le Siège Apostolique peut dispenser du serment.","it":"Coloro che possono sospendere, dispensare, commutare il voto, hanno la medesima potestà, con le stesse modalità circa il giuramento promissorio; se però la dispensa da un giuramento torna a pregiudizio di terzi che si rifiutino di condonare l'obbligo, da tale giuramento può dispensare solo la Sede Apostolica."}},{"canon":1204,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Iusiurandum stricte est interpretandum secundum ius et secundum intentionem iurantis aut, si hic dolo agat, secundum intentionem illius cui iusiurandum praestatur.\nPARS III\nDE LOCIS ET TEMPORIBUS SACRIS\n\nDE LOCIS SACRIS","en":"An oath must be interpreted strictly according to the law and according to the intention of the person taking the oath or, if that person acts out of malice, according to the intention of the person to whom the oath is made.","fr":"Le serment doit être interprété strictement selon le droit et selon l'intention de son auteur, ou, si celui-ci agit par dol, selon l'intention de celui à qui le serment est prêté.","it":"Il giuramento va interpretato in senso stretto secondo il diritto e l'intenzione di chi giura oppure, se questi agisce con dolo, secondo l'intenzione di colui al quale viene prestato il giuramento."}},{"canon":1205,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Loca sacra ea sunt quae divino cultui fideliumve sepulturae deputantur dedicatione vel benedictione, quam liturgici libri ad hoc praescribunt.","en":"Sacred places are those which are designated for divine worship or for the burial of the faithful by a dedication or a blessing which the liturgical books prescribe for this purpose.","fr":"Les lieux sacrés sont ceux qui sont destinés au culte divin ou à la sépulture des fidèles par la dédicace ou la bénédiction que prescrivent à cet effet les livres liturgiques.","it":"Sono luoghi sacri quelli che vengono destinati al culto divino o alla sepoltura dei fedeli mediante la dedicazione o la benedizione, a ciò prescritte dai libri liturgici."}},{"canon":1206,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Dedicatio alicuius loci spectat ad Episcopum dioecesanum et ad eos qui ipsi iure aequiparantur; iidem possunt cuilibet Episcopo vel, in casibus exceptionalibus, presbytero munus committere dedicationem peragendi in suo territorio.","en":"The dedication of any place belongs to the diocesan bishop and to those equivalent to him by law; they can entrust the function of carrying out a dedication in their territory to any bishop or, in exceptional cases, to a presbyter.","fr":"La dédicace d'un lieu revient à l'Évêque diocésain et à ceux qui lui sont équiparés par le droit; ceux-ci peuvent déléguer à tout évêque ou même, dans des cas exceptionnels, à un prêtre, la charge d'accomplir le rite de la dédicace sur leur propre territoire.","it":"La dedicazione di un luogo spetta al Vescovo diocesano e a quanti sono a lui equiparati dal diritto; gli stessi possono affidare a qualunque Vescovo o, in casi eccezionali, a un presbitero il compito di celebrare la dedicazione nel proprio territorio."}},{"canon":1207,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Loca sacra benedicuntur ab Ordinario; benedictio tamen ecclesiarum reservatur Episcopo dioecesano; uterque vero potest alium sacerdotem ad hoc delegare.","en":"Sacred places are blessed by the ordinary; the blessing of churches, however, is reserved to the diocesan bishop. Either of them, moreover, can delegate another priest for this purpose.","fr":"Les lieux sacrés sont bénis par l'Ordinaire; cependant la bénédiction des églises est réservée à l'Évêque diocésain; mais l'un et l'autre peuvent déléguer un autre prêtre à cet effet.","it":"I luoghi sacri vengono benedetti dall'Ordinario; tuttavia la benedizione delle chiese è riservata al Vescovo diocesano; entrambi, poi, possono delegare a ciò un altro sacerdote."}},{"canon":1208,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"De peracta dedicatione vel benedictione ecclesiae, itemque de benedictione coemeterii redigatur documentum, cuius alterum exemplar in curia dioecesana, alterum in ecclesiae archivo servetur.","en":"When the dedication or blessing of a church or the blessing of a cemetery has been completed, a document is to be drawn up, one copy of which is to be kept in the diocesan curia and another in the archive of the church.","fr":"De cette dédicace ou bénédiction d'une église, et aussi de la bénédiction d'un cimetière, on rédigera un acte dont un exemplaire sera conservé à la Curie diocésaine et un autre dans les archives de l'église.","it":"Della compiuta dedicazione o benedizione della chiesa, come pure della benedizione del cimitero si rediga un documento, e se ne conservi una copia nella curia diocesana e un'altra nell'archivio della chiesa."}},{"canon":1209,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Dedicatio vel benedictio alicuius loci, modo nemini damnum fiat, satis probatur etiam per unum testem omni exceptione maiorem.","en":"The dedication or blessing of any place is sufficiently proven by one witness who is above suspicion, provided that no harm is done to anyone.","fr":"L'attestation d'un seul témoin au-dessus de tout soupçon est suffisante pour prouver la dédicace ou la bénédiction d'un lieu, à condition qu'aucun préjudice n'en résulte pour personne.","it":"La dedicazione o benedizione di un luogo, purché non torni a danno di alcuno, è sufficientemente provata anche da un solo testimone al di sopra di ogni sospetto."}},{"canon":1210,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In loco sacra ea tantum admittantur quae cultui, pietati, religioni exercendis vel promovendis inserviunt, ac vetatur quidquid a loci sanctitate absonum sit. Ordinarius vero per modum actus alios usus, sanctitati tamen loci non contrarios, permittere potest.","en":"Only those things which serve the exercise or promotion of worship, piety, or religion are permitted in a sacred place; anything not consonant with the holiness of the place is forbidden. In an individual case, however, the ordinary can permit other uses which are not contrary to the holiness of the place.","fr":"Ne sera admis dans un lieu sacré que ce qui sert ou favorise le culte, la piété ou la religion, et y sera défendu tout ce qui ne convient pas à la sainteté du lieu. Cependant l'Ordinaire peut permettre occasionnellement d'autres usages qui ne soient pourtant pas contraires à la sainteté du lieu.","it":"Nel luogo sacro sia consentito solo quanto serve all'esercizio e alla promozione del culto, della pietà, della religione, e vietata qualunque cosa sia aliena dalla santità del luogo. L'Ordinario, però, per modo d'atto può permettere altri usi, purché non contrari alla santità del luogo."}},{"canon":1211,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Loca sacra violantur per actiones graviter iniuriosas cum scandalo fidelium ibi positas, quae, de iudicio Ordinarii loci, ita graves et sanctitati loci contrariae sunt ut non liceat in eis cultum exercere, donec ritu paenitentiali ad normam librorum liturgicorum iniuria reparetur.","en":"Sacred places are violated by gravely injurious actions done in them with scandal to the faithful, actions which, in the judgment of the local ordinary, are so grave and contrary to the holiness of the place that it is not permitted to carry on worship in them until the damage is repaired by a penitential rite according to the norm of the liturgical books.","fr":"Les lieux sacrés sont profanés par des actions gravement injurieuses qui y sont commises au scandale des fidèles et qui, au jugement de l'Ordinaire du lieu, sont si graves et contraires à la sainteté du lieu qu'il ne soit pas permis d'y célébrer le culte tant que l'injure n'a pas été réparée par le rite pénitentiel prévu par les livres liturgiques.","it":"I luoghi sacri sono profanati se in essi si compiono con scandalo azioni gravemente oltraggiose, che a giudizio dell'Ordinario del luogo, sono tanto gravi e contrarie alla santità del luogo da non essere lecito esercitare in essi il culto finché l'oltraggio non venga riparato con il rito penitenziale, a norma dei libri liturgici."}},{"canon":1212,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":".\n§ 2. Per reductionem ecclesiae vel alius loci sacri ad usus profanos, altaria sive fixa sive mobilia non amittunt dedicationem vel benedictionem.","en":".\n§2. Altars, whether fixed or movable, do not lose their dedication or blessing if the church or other sacred place is relegated to profane uses.","fr":"Les lieux sacrés perdent leur dédicace ou leur bénédiction si la plus grande partie en est détruite, ou s'ils sont réduits à des usages profanes de façon permanente, soit par décret de l'Ordinaire compétent, soit de fait.","it":"I luoghi sacri perdono la dedicazione o la benedizione se sono stati distrutti in gran parte oppure destinati permanentemente a usi profani con decreto del competente Ordinario o di fatto."}},{"canon":1213,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Potestates suas et munera auctoritas ecclesiastica in locis sacris libere exercet.\nCAPUT I\nDE ECCLESIIS","en":"The ecclesiastical authority freely exercises its powers and functions in sacred places.\nCHAPTER I.\nCHURCHES","fr":"L'autorité ecclésiastique exerce librement ses pouvoirs et ses fonctions dans les lieux sacrés.","it":"Nei luoghi sacri l'autorità ecclesiastica esercita liberamente i suoi poteri e i suoi uffici."}},{"canon":1214,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ecclesiae nomine intellegitur aedes sacra divino cultui destinata, ad quam fidelibus ius est adeundi ad divinum cultum praesertim publice exercendum.","en":"By the term church is understood a sacred building designated for divine worship to which the faithful have the right of entry for the exercise, especially the public exercise, of divine worship.","fr":"Par église on entend l'édifice sacré destiné au culte divin où les fidèles ont le droit d'entrer pour l'exercice du culte divin, surtout lorsqu'il est public.","it":"Con il nome di chiesa si intende un edificio sacro destinato al culto divino, ove i fedeli abbiano il diritto di entrare per esercitare soprattutto pubblicamente tale culto."}},{"canon":1215,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", § 3, et sacra ministeria peragendi, servatis de iure servandis.","en":", §3 and to perform sacred ministries, after the requirements of the law have been observed.","fr":", § 3, et d'exercer le ministère sacré, en observant les règles du droit.","it":", §3\n, e di esercitarvi il ministero sacro, osservate le disposizioni del diritto."}},{"canon":1216,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In ecclesiarum aedificatione et refectione, adhibito peritorum consilio, serventur principia et normae liturgiae et artis sacrae.","en":"In the building and repair of churches, the principles and norms of the liturgy and of sacred art are to be observed, after the advice of experts has been taken into account.","fr":"Pour la construction et la réparation des églises, en recourant à l'avis d'experts, les principes et les règles de la liturgie et de l'art sacré seront observés.","it":"Nella costruzione e nel restauro delle chiese, avvalendosi del consiglio dei periti, si osservino i princìpi e le norme della liturgia e dell'arte sacra."}},{"canon":1217,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Aedificatione rite peracta, nova ecclesia quam primum dedicetur aut saltem benedicatur, sacrae liturgiae legibus servatis.\n§ 2. Sollemni ritu dedicentur ecclesiae, praesertim cathedrales et paroeciales.","en":"§1. After construction has been completed properly, a new church is to be dedicated or at least blessed as soon as possible; the laws of the sacred liturgy are to be observed.\n§2. Churches, especially cathedrals and parish churches, are to be dedicated by the solemn rite.","fr":"§ 1. Une fois la construction dûment achevée, la nouvelle église sera dédicacée, dès que possible, ou au moins bénie, en observant les lois de la sainte liturgie.\n§ 2. Les églises, surtout les églises cathédrales et paroissiales, seront dédicacées selon le rite solennel.","it":"§1. Compiuta opportunamente la costruzione, la nuova chiesa sia quanto prima dedicata o almeno benedetta, osservando le leggi della sacra liturgia.\n§2. Le chiese, particolarmente quelle cattedrali e parrocchiali, siano dedicate con rito solenne."}},{"canon":1218,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Unaquaeque ecclesia suum habeat titulum qui, peracta ecclesiae dedicatione, mutari nequit.","en":"Each church is to have its own title which cannot be changed after the church has been dedicated.","fr":"Chaque église aura son titre qui après la dédicace ne pourra plus être changé.","it":"Ciascuna chiesa abbia il suo titolo, che una volta avvenuta la dedicazione non può essere cambiato."}},{"canon":1219,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In ecclesia legitime dedicata vel benedicta omnes actus cultus divini perfici possunt, salvis iuribus paroecialibus.","en":"In a church that has legitimately been dedicated or blessed, all acts of divine worship can be performed, without prejudice to parochial rights.","fr":"Dans une église légitimement dédicacée ou bénite, tous les actes du cultes divin peuvent être célébrés, restant saufs les droits paroissiaux.","it":"Nella chiesa legittimamente dedicata o benedetta si possono compiere tutti gli atti del culto divino, salvi i diritti parrocchiali."}},{"canon":1220,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Curent omnes ad quos res pertinet, ut in ecclesiis illa munditia ac decor serventur, quae domum Dei addeceant, et ab iisdem arceatur quidquid a sanctitate loci absonum sit.\n§ 2. Ad bona sacra et pretiosa tuenda ordinaria conservationis cura et opportuna securitatis media adhibeantur.","en":"§1. All those responsible are to take care that in churches such cleanliness and beauty are preserved as befit a house of God and that whatever is inappropriate to the holiness of the place is excluded.\n§2. Ordinary care for preservation and fitting means of security are to be used to protect sacred and precious goods.","fr":"§ 1. Tous ceux que cela concerne veilleront à assurer dans les églises la propreté et la beauté qui conviennent à la maison de Dieu et à en écarter tout ce qui ne convient pas à la sainteté du lieu.\n§ 2. Pour protéger les objets sacrés et précieux, il faut recourir au soin ordinaire de conservation et aux moyens appropriés de sécurité.","it":"§1. Tutti coloro cui spetta, abbiano cura che nelle chiese siano mantenuti quella pulizia e quel decoro che si addicono alla casa di Dio, e che si rimuova da esse tutto ciò che è alieno dalla santità del luogo.\n§2. Per proteggere i beni sacri e preziosi si adoperino la cura ordinaria della manutenzione e gli opportuni mezzi di sicurezza."}},{"canon":1221,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ingressus in ecclesiam tempore sacrarum celebrationum sit liber et gratuitus.","en":"Entry to a church is to be free and gratuitous during the time of sacred celebrations.","fr":"Pendant les célébrations sacrées, l'entrée dans l'église sera libre et gratuite.","it":"L'ingresso in chiesa durante il tempo delle sacre celebrazioni sia libero e gratuito."}},{"canon":1222,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Si qua ecclesia nullo modo ad cultum divinum adhiberi queat et possibilitas non detur eam reficiendi, in usum profanum non sordidum ab Episcopo dioecesano redigi potest.\n§ 2. Ubi aliae graves causae suadeant ut aliqua ecclesia ad divinum cultum amplius non adhibeatur, eam Episcopus dioecesanus, audito consilio presbyterali, in usum profanum non sordidum redigere potest, de consensu eorum qui iura in eadem sibi legitime vindicent, et dummodo animarum bonum nullum inde detrimentum capiat.\nCAPUT II\nDE ORATORIIS\nET DE SACELLIS PRIVATIS","en":"§1. If a church cannot be used in any way for divine worship and there is no possibility of repairing it, the diocesan bishop can relegate it to profane but not sordid use.\n§2. Where other grave causes suggest that a church no longer be used for divine worship, the diocesan bishop, after having heard the presbyteral council, can relegate it to profane but not sordid use, with the consent of those who legitimately claim rights for themselves in the church and provided that the good of souls suVers no detriment thereby.\nCHAPTER II.\nORATORIES AND PRIVATE CHAPELS","fr":"§ 1. Si une église ne peut en aucune manière servir au culte divin et qu'il n'est pas possible de la réparer, elle peut être réduite par l'Évêque diocésain à un usage profane qui ne soit pas inconvenant.\n§ 2. Là où d'autres causes graves conseillent qu'une église ne serve plus au culte divin, l'Évêque diocésain, après avoir entendu le conseil presbytéral, avec le consentement de ceux qui revendiquent légitimement leurs droits sur cette église et pourvu que le bien des âmes n'en subisse aucune dommage, peut la réduire à un usage profane qui ne soit pas inconvenant.","it":"§1. Se una chiesa non può in alcun modo essere adibita al culto divino, né è possibile restaurarla, il Vescovo diocesano può ridurla a uso profano non indecoroso.\n§2. Quando altre gravi ragioni suggeriscono che una chiesa non sia più adibita al culto divino, il Vescovo diocesano, udito il consiglio presbiterale, può ridurla a uso profano non indecoroso, con il consenso di quanti rivendicano legittimamente diritti su di essa e purché non ne patisca alcun danno il bene delle anime."}},{"canon":1223,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Oratorii nomine intellegitur locus divino cultui, in commodum alicuius communitatis vel coetus fidelium eo convenientium de licentia Ordinarii destinatus, ad quem etiam alii fideles de consensu Superioris competentis accedere possunt.","en":"By the term oratory is understood a place for divine worship designated by permission of the ordinary for the benefit of some community or group of the faithful who gather in it and to which other members of the faithful can also come with the consent of the competent superior.","fr":"Par oratoire on entend un lieu destiné au culte divin avec la permission de l'Ordinaire, pour la commodité d'une communauté ou  d'un groupe de fidèles qui s'y réunissent, lieu auquel d'autres fidèles peuvent avoir aussi accès avec le consentement du Supérieur compétent.","it":"Con il nome di oratorio si intende il luogo destinato, su licenza dell'Ordinario, al culto divino in favore di una comunità o di un gruppo di fedeli che ivi si radunano, e al quale possono accedere anche altri fedeli con il consenso del Superiore competente."}},{"canon":1224,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ordinarius licentiam ad constituendum oratorium requisitam ne concedat, nisi prius per se vel per alium locum ad oratorium destinatum visitaverit et decenter instructum reppererit.\n§ 2. Data autem licentia, oratorium ad usus profanos converti nequit sine eiusdem Ordinarii auctoritate.","en":"§1. The ordinary is not to grant the permission required to establish an oratory unless he has first visited the place destined for the oratory personally or through another and has found it properly prepared.\n§2. After permission has been given, however, an oratory cannot be converted to profane use without the authority of the same ordinary.","fr":"§ 1. L'Ordinaire ne donnera pas la permission requise pour établir un oratoire sans avoir d'abord visité, par lui-même ou par un autre, le lieu destiné à l'oratoire, et avoir constaté qu'il est décemment aménagé.\n§ 2. Une fois la permission accordée, l'oratoire ne peut être converti à un usage profane sans l'autorisation de ce même Ordinaire.","it":"§1. L'Ordinario non conceda la licenza richiesta per la costituzione dell'oratorio, se prima non abbia visitato personalmente o per mezzo di altri, il luogo destinato all'oratorio e non l'abbia trovato allestito in modo conveniente.\n§2. Concessa la licenza, poi, l'oratorio non può essere convertito ad usi profani senza l'autorizzazione del medesimo Ordinario."}},{"canon":1225,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In oratoriis legitime constitutis omnes celebrationes sacrae peragi possunt, nisi quae iure aut Ordinarii loci praescripto excipiantur, aut obstent normae liturgicae.","en":"All sacred celebrations can be performed in legitimately established oratories except those which the law or a prescript of the local ordinary excludes or the liturgical norms prohibit.","fr":"Dans les oratoires légitimement établis, toutes les célébrations sacrées peuvent être accomplies, sauf celles qui seraient exclues par le droit ou par une disposition de l'Ordinaire du lieu, ou celles auxquelles s'opposeraient les règles liturgiques.","it":"Negli oratori legittimamente costituiti si possono compiere tutte le celebrazioni sacre, a meno che alcune non siano eccettuate dal diritto o per disposizione dell'Ordinario del luogo, oppure non vi si oppongano le norme liturgiche."}},{"canon":1226,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Nomine sacelli privati intellegitur locus divino cultui, in commodum unius vel plurium personarum physicarum, de licentia Ordinarii loci destinatus.","en":"By the term private chapel is understood a place for divine worship designated by permission of the local ordinary for the benefit of one or more physical persons.","fr":"Par chapelle privée on entend un lieu destiné au culte divin, avec la permission de l'Ordinaire du lieu, pour la commodité d'une ou plusieurs personnes physiques.","it":"Con il nome di cappella privata si intende il luogo destinato, su licenza dell'Ordinario del luogo, al culto divino in favore di una o più persone fisiche."}},{"canon":1227,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":", ad Missam aliasve sacras celebrationes in aliquo sacello privato peragendas requiritur Ordinarii loci licentia.","en":", the permission of the local ordinary is required for Mass or other sacred celebrations to take place in any private chapel.","fr":", la permission de l'Ordinaire du lieu est requise pour célébrer la messe et accomplir les autres fonctions sacrées dans une chapelle privée.","it":", per celebrare la Messa o altre sacre funzioni in una cappella privata, si richiede la licenza dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":1228,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":1229,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Oratoria et sacella privata benedici convenit secundum ritum in libris liturgicis praescriptum; debent autem esse divino tantum cultui reservata et ab omnibus domesticis usibus libera.\nCAPUT III\nDE SANCTUARIIS","en":"It is fitting for oratories and private chapels to be blessed according to the rite prescribed in the liturgical books. They must, however, be reserved for divine worship alone and free from all domestic uses.\nCHAPTER III.\nSHRINES","fr":"Il convient que les oratoires et les chapelles privées soient bénis selon le rite prescrit dans les livres liturgiques; ils doivent cependant être réservés uniquement au culte divin et libres de tout usage domestique.","it":"È opportuno che gli oratori e le cappelle private siano benedetti secondo il rito prescritto nei libri liturgici; è d'obbligo, invece, che siano riservati unicamente al culto divino e liberi da ogni uso domestico."}},{"canon":1230,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sanctuarii nomine intelleguntur ecclesia vel alius locus sacer ad quos, ob peculiarem pietatis causam, fideles frequentes, approbante Ordinario loci, peregrinantur.","en":"By the term shrine is understood a church or other sacred place to which numerous members of the faithful make pilgrimage for a special reason of piety, with the approval of the local ordinary.","fr":"Par sanctuaire on entend une église ou un autre lieu sacré où les fidèles se rendent nombreux en pèlerinage pour un motif particulier de piété avec l'approbation de l'Ordinaire du lieu.","it":"Con il nome di santuario si intendono la chiesa o altro luogo sacro ove i fedeli, per un peculiare motivo di pietà, si recano numerosi in pellegrinaggio con l'approvazione dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":1231,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Ut sanctuarium dici possit nationale, accedere debet approbatio Episcoporum conferentiae; ut dici possit internationale, requiritur approbatio Sanctae Sedis.","en":"For a shrine to be called a national shrine, the conference of bishops must give its approval; for it to be called an international shrine, the approval of the Holy See is required.","fr":"Pour qu'un sanctuaire puisse être appelé national, il faut l'approbation de la conférence des Évêques; pour qu'il puisse être dit international, l'approbation du Saint-Siège est requise.","it":"Un santuario, perché possa dirsi nazionale deve avere l'approvazione della Conferenza Episcopale; perché possa dirsi internazionale si richiede l'approvazione della Santa Sede."}},{"canon":1232,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Ad approbanda statuta sanctuarii dioecesani, competens est Ordinarius loci; ad statuta sanctuarii nationalis, Episcoporum conferentia; ad statuta sanctuarii internationalis, sola Sancta Sedes.\n§ 2. In statutis determinentur praesertim finis, auctoritas rectoris, dominium et administratio bonorum.","en":"§1. The local ordinary is competent to approve the statutes of a diocesan shrine; the conference of bishops for the statutes of a national shrine; the Holy See alone for the statutes of an international shrine.\n§2. The statutes are to determine especially the purpose, the authority of the rector, and the ownership and administration of goods.","fr":"§ 1. L'Ordinaire du lieu est compétent pour approuver les statuts des sanctuaires diocésains; la conférence des Évêques pour les statuts des sanctuaires nationaux et le Saint-Siège seul pour ceux des sanctuaires internationaux.\n§ 2. Les statuts détermineront surtout les buts du sanctuaire, l'autorité du recteur, la propriété et l'administration des biens.","it":"§1. Competente per l'approvazione degli statuti di un santuario diocesano, è l'Ordinario del luogo; per quelli di un santuario nazionale, è la Conferenza Episcopale; per gli statuti di un santuario internazionale, soltanto la Santa Sede.\n§2. Negli statuti siano determinati in particolare: il fine, l'autorità del rettore, la proprietà e l'amministrazione dei beni."}},{"canon":1233,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Sanctuariis quaedam privilegia concedi poterunt, quoties locorum circumstantiae, peregrinantium frequentia et praesertim fidelium bonum id suadere videantur.","en":"Certain privileges can be granted to shrines whenever local circumstances, the large number of pilgrims, and especially the good of the faithful seem to suggest it.","fr":"Certains privilèges pourront être accordés aux sanctuaires chaque fois que les circonstances des lieux, l'afflux des pèlerins et surtout le bien des fidèles semblent le recommander.","it":"Ai santuari si potranno concedere taluni privilegi, ogniqualvolta sembra che lo suggeriscano le circostanze dei luoghi, la frequenza dei pellegrini e soprattutto il bene dei fedeli."}},{"canon":1234,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. In sanctuariis abundantius fidelibus suppeditentur media salutis, verbum Dei sedulo annuntiando, vitam liturgicam praesertim per Eucharistiae et paenitentiae celebrationem apte fovendo, necnon probatas pietatis popularis formas colendo.\n§ 2. Votiva artis popularis et pietatis documenta in sanctuariis aut locis adiacentibus spectabilia serventur atque secure custodiantur.\nCAPUT IV\nDE ALTARIBUS","en":"§1. At shrines the means of salvation are to be supplied more abundantly to the faithful by the diligent proclamation of the word of God, the suitable promotion of liturgical life especially through the celebration of the Eucharist and of penance, and the cultivation of approved forms of popular piety.\n§2. Votive offerings of popular art and piety are to be kept on display in the shrines or nearby places and guarded securely.\nCHAPTER IV.\nALTARS","fr":"§ 1. Dans les sanctuaires seront plus abondamment offerts aux fidèles les moyens de salut en annonçant avec zèle la parole de Dieu, en favorisant convenablement la vie liturgique surtout pour la célébration de l'Eucharistie et de la pénitence, ainsi qu'en entretenant les pratiques éprouvées de piété populaire.\n§ 2. Les objets votifs d'art populaire et les témoignages de piété, exposés dans les sanctuaires ou dans des lieux proches, seront conservés et gardés en sûreté.","it":"§1. Nei santuari si offrano ai fedeli con maggior abbondanza i mezzi della salvezza, annunziando con diligenza la parola di Dio, incrementando opportunamente la vita liturgica soprattutto con la celebrazione dell'Eucaristia e della penitenza, come pure coltivando le sane forme della pietà popolare.\n§2. Le testimonianze votive dell'arte e della pietà popolari siano conservate in modo visibile e custodite con sicurezza nei santuari o in luoghi adiacenti."}},{"canon":1235,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Altare, seu mensa super quam Sacrificium eucharisticum celebratur, fixum dicitur, si ita exstruatur ut cum pavimento cohaereat ideoque amoveri nequeat; mobile vero, si transferri possit.\n§ 2. Expedit in omni ecclesia altare fixum inesse; ceteris vero in locis, sacris celebrationibus destinatis, altare fixum vel mobile.","en":"§1. An altar, or a table upon which the eucharistic sacrifice is celebrated, is called fixed if it is so constructed that it adheres to the floor and thus cannot be moved; it is called movable if it can be removed.\n§2. It is desirable to have a fixed altar in every church, but a fixed or a movable altar in other places designated for sacred celebrations.","fr":"§ 1. L'autel ou table sur laquelle est célébré le sacrifice eucharistique est dit fixe, s'il est construit de telle sorte qu'il adhère au sol et ne puisse être déplacé; mobile, s'il peut être déplacé.\n§ 2. Il  convient que dans toute église il y ait un autel fixe; mais dans les autres lieux destinés aux célébrations sacrées l'autel peut être fixe ou mobile.","it":"§1. L'altare, ossia la mensa sulla quale si celebra il Sacrificio eucaristico, si dice\nfisso\nse è costruito in modo che sia unito al pavimento e che perciò non possa essere rimosso; si dice\nmobile\n, invece, se può essere trasportato.\n§2. È opportuno che in ogni chiesa vi sia l'altare fisso; invece negli altri luoghi destinati alle celebrazioni sacre, l'altare può essere fisso o mobile."}},{"canon":1236,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Iuxta traditum Ecclesiae morem mensa altaris fixi sit lapidea, et quidem ex unico lapide naturali; attamen etiam alia materia digna et solida, de iudicio Episcoporum conferentiae, adhiberi potest. Stipites vero seu basis ex qualibet materia confici possunt.\n§ 2. Altare mobile ex qualibet materia solida, usui liturgico congruenti, exstrui potest.","en":"§1. According to the traditional practice of the Church, the table of a fixed altar is to be of stone, and indeed of a single natural stone. Nevertheless, another worthy and solid material can also be used in the judgment of the conference of bishops. The supports or base, however, can be made of any material.\n§2. A movable altar can be constructed of any solid material suitable for liturgical use.","fr":"§ 1. Selon la pratique traditionnelle de l'Église, la table de l'autel fixe sera en pierre et même d'une seule pierre naturelle; cependant, l'emploi d'un autre matériau digne et solide au jugement de la conférence des Évêques pourra aussi être admis.  Toutefois les supports ou bases peuvent être faits de n'importe quel matériau.\n§ 2. L'autel mobile peut être fait de toute matière solide convenant à l'usage liturgique.","it":"§1. Secondo l'uso tradizionale della Chiesa, la mensa dell'altare fisso sia di pietra e per di più di una pietra naturale intera; tuttavia, a giudizio della Conferenza Episcopale, si può usare anche altra materia decorosa e solida. Gli stipiti o base, invero, possono essere fatti di qualsiasi materia.\n§2. L'altare mobile può essere costruito con qualsiasi materia solida conveniente all'uso liturgico."}},{"canon":1237,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Altaria fixa dedicanda sunt, mobilia vero dedicanda aut benedicenda, iuxta ritus in liturgicis libris praescriptos.\n§ 2. Antiqua traditio Martyrum aliorumve Sanctorum reliquias sub altari fixo condendi servetur, iuxta normas in libris liturgicis traditas.","en":"§1. Fixed altars must be dedicated, and movable altars must be dedicated or blessed, according to the rites prescribed in the liturgical books.\n§2. The ancient tradition of placing relics of martyrs or other saints under a fixed altar is to be preserved, according to the norms given in the liturgical books.","fr":"§ 1. Les autels fixes doivent être dédicacés, et les autels mobiles dédicacés ou bénis, selon les rites prescrits dans les livres liturgiques.\n§ 2. L'antique tradition d'inclure des reliques de martyrs ou d'autres saints sous l'autel fixe sera conservée, selon les règles données par les livres liturgiques.","it":"§1. Gli altari fissi devono essere dedicati; quelli mobili, invece, dedicati o benedetti secondo i riti prescritti nei libri liturgici.\n§2. Secondo le norme prescritte nei libri liturgici, si mantenga l'antica tradizione di riporre sotto l'altare fisso le reliquie dei Martiri o di altri Santi."}},{"canon":1238,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Altare dedicationem vel benedictionem amittit ad normam","en":"§1. An altar loses its dedication or blessing according to the norm of","fr":"§ 1. Un autel perd sa dédicace ou sa bénédiction selon le","it":"§1. L'altare perde la dedicazione o la benedizione a norma del"}},{"canon":1239,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Altare tum fixum tum mobile divino dumtaxat cultui reservandum est, quolibet profano usu prorsus excluso.\n§ 2. Subtus altare nullum sit reconditum cadaver; secus Missam super illud celebrare non licet.\nCAPUT V\nDE COEMETERIIS","en":"§1. An altar, whether fixed or movable, must be reserved for divine worship alone, to the absolute exclusion of any profane use.\n§2. A body is not to be buried beneath an altar; otherwise, it is not permitted to celebrate Mass on the altar.\nCHAPTER V.\nCEMETERIES","fr":"§ 1. L'autel tant fixe que mobile doit être réservé au culte divin, à l'exclusion de tout usage profane.\n§ 2. Aucun cadavre ne sera enterré sous l'autel; sinon, il n'est pas permis d'y célébrer la messe.","it":"§1. L'altare, sia fisso sia mobile, deve essere riservato unicamente al culto divino, escludendo del tutto qualsivoglia uso profano.\n§2. Sotto l'altare non sia riposto alcun cadavere; altrimenti non è lecito celebrarvi sopra la Messa."}},{"canon":1240,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Coemeteria Ecclesiae propria, ubi fieri potest, habeantur, vel saltem spatia in coemeteriis civilibus fidelibus defunctis destinata, rite benedicenda.\n§ 2. Si vero hoc obtineri nequeat, toties quoties singuli tumuli rite benedicantur.","en":"§1. Where possible, the Church is to have its own cemeteries or at least areas in civil cemeteries that are designated for the deceased members of the faithful and properly blessed.\n§2. If this cannot be achieved, however, then individual graves are to be properly blessed.","fr":"§ 1. Il y aura des cimetières propres à l'Église là où cela est possible ou du moins, dans les cimetières civils, des endroits destinés aux fidèles défunts; ils doivent être bénis selon les rites.\n§ 2. Si  cela ne peut être obtenu, chaque tombe sera chaque fois bénie selon les rites.","it":"§1. Dove è possibile, si abbiano cimiteri propri della Chiesa; o almeno degli spazi, nei cimiteri civili, riservati ai fedeli defunti; gli uni e gli altri devono essere benedetti secondo il rito.\n§2. Ma se non è possibile ottenere ciò, si benedicano di volta in volta, secondo il rito, i singoli tumuli."}},{"canon":1241,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Paroeciae et instituta religiosa coemeterium proprium habere possunt.\n§ 2. Etiam aliae personae iuridicae vel familiae habere possunt peculiare coemeterium seu sepulcrum, de iudicio Ordinarii loci benedicendum.","en":"§1. Parishes and religious institutes can have their own cemetery.\n§2. Other juridic persons or families can also have a special cemetery or tomb, to be blessed according to the judgment of the local ordinary.","fr":"§ 1. Les paroisses et les instituts religieux peuvent avoir leur propre cimetière.\n§ 2. D'autres personnes juridiques ou des familles peuvent avoir aussi leur cimetière particulier ou leur caveau, qui doivent être bénis au jugement de l'Ordinaire du lieu.","it":"§1. Le parrocchie e gli istituti religiosi possono avere il cimitero proprio.\n§2. Anche le altre persone giuridiche o le famiglie possono avere un cimitero o un sepolcro peculiare, che va benedetto a giudizio dell'Ordinario del luogo."}},{"canon":1242,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"In ecclesiis cadavera ne sepeliantur, nisi agatur de Romano Pontifice aut Cardinalibus vel Episcopis dioecesanis etiam emeritis in propria ecclesia sepeliendis.","en":"Bodies are not to be buried in churches unless it is a question of burying in their own church the Roman Pontiff, cardinals, or diocesan bishops, including retired ones.","fr":"Les cadavres ne sont pas enterrés dans les églises sauf s'il s'agit du Pontife Romain, des Cardinaux et des Évêques diocésains, même émérites, qui doivent être enterrés dans leur propre église.","it":"Non si seppelliscano cadaveri nelle chiese, eccetto che si tratti di seppellire il Romano Pontefice oppure, nella propria chiesa, i Cardinali o i Vescovi diocesani anche emeriti."}},{"canon":1243,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Opportunae normae de disciplina in coemeteriis servanda, praesertim ad eorum indolem sacram tuendam et fovendam quod attinet, iure particulari statuantur.\n\nDE TEMPORIBUS SACRIS","en":"Particular law is to establish appropriate norms about the discipline to be observed in cemeteries, especially with regard to protecting and fostering their sacred character.","fr":"Des règles opportunes seront établies par le droit particulier au sujet de la discipline dans les cimetières, surtout en ce qui a trait au maintien et à la protection de leur caractère sacré.","it":"Nel diritto particolare si stabiliscano opportune norme circa la disciplina da osservarsi nei cimiteri, soprattutto per quanto riguarda la tutela e il rispetto della loro indole sacra."}},{"canon":1244,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Dies festos itemque dies paenitentiae, universae Ecclesiae communes, constituere, transferre, abolere, unius est supremae ecclesiasticae auctoritatis, firmo praescripto","en":"§1. It is only for the supreme ecclesiastical authority to establish, transfer, and suppress feast days and days of penance common to the universal Church, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Il revient à la seule autorité ecclésiastique suprême d'établir, de transférer et de supprimer des jours de fête aussi bien que des jours de pénitence communs à l'Église tout entière, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Stabilire, trasferire, abolire i giorni di festa e parimenti i giorni di penitenza comuni alla Chiesa universale, spetta unicamente alla suprema autorità ecclesiastica, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1245,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Firmo iure Episcoporum dioecesanorum de quo in","en":"Without prejudice to the right of diocesan bishops mentioned in","fr":"Restant sauf le droit des Évêques diocésains dont il s'agit au","it":"Fermo restando il diritto dei Vescovi diocesani di cui al"}},{"canon":1246,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Dies dominica in qua mysterium paschale celebratur, ex apostolica traditione, in universa Ecclesia uti primordialis dies festus de praecepto servanda est. Itemque servari debent dies Nativitatis Domini Nostri Iesu Christi, Epiphaniae, Ascensionis et sanctissimi Corporis et Sanguinis Christi, Sanctae Genetricis Mariae, eiusdem Immaculatae Conceptionis et Assumptionis, sancti Ioseph, sanctorum Petri et Pauli Apostolorum, omnium denique Sanctorum.\n§ 2. Episcoporum conferentia tamen potest, praevia Apostolicae Sedis approbatione, quosdam ex diebus festis de praecepto abolere vel ad diem dominicam transferre.","en":"§1. Sunday, on which by apostolic tradition the paschal mystery is celebrated, must be observed in the universal Church as the primordial holy day of obligation. The following days must also be observed: the Nativity of our Lord Jesus Christ, the Epiphany, the Ascension, the Body and Blood of Christ, Holy Mary the Mother of God, her Immaculate Conception, her Assumption, Saint Joseph, Saint Peter and Saint Paul the Apostles, and All Saints.\n§2. With the prior approval of the Apostolic See, however, the conference of bishops can suppress some of the holy days of obligation or transfer them to a Sunday.","fr":", § 2.\n§ 2. Les Évêques diocésains peuvent, mais seulement occasionnellement, prescrire des jours de fête ou de pénitence propres à leur diocèse ou à certains lieux du diocèse.","it":", §2\n.\n§2. I Vescovi diocesani possono indire peculiari giorni di festa o di penitenza per la diocesi o i luoghi propri, ma solo per modo di atto."}},{"canon":1247,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Die dominica aliisque diebus festis de praecepto fideles obligatione tenentur Missam participandi; abstineant insuper ab illis operibus et negotiis quae cultum Deo reddendum, laetitiam diei Domini propriam, aut debitam mentis ac corporis relaxationem impediant.","en":"On Sundays and other holy days of obligation, the faithful are obliged to participate in the Mass.\nMoreover, they are to abstain from those works and affairs which hinder the worship to be rendered to God, the joy proper to the Lord’s day, or the suitable relaxation of mind and body.","fr":"Le dimanche et les autres jours de fête de précepte, les fidèles sont tenus par l'obligation de participer à la Messe; de plus, ils s'abstiendront de ces travaux et de ces affaires qui empêchent le culte dû à Dieu, la joie propre au jour du Seigneur ou la détente convenable de l'esprit et du corps.","it":"La domenica e le altre feste di precetto i fedeli sono tenuti all'obbligo di partecipare alla Messa; si astengano inoltre, da quei lavori e da quegli affari che impediscono di rendere culto a Dio e turbano la letizia propria del giorno del Signore o il dovuto riposo della mente e del corpo."}},{"canon":1248,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"§ 1. Praecepto de Missa participanda satisfacit qui Missae assistit ubicumque celebratur ritu catholico vel ipso die festo vel vespere diei praecedentis.\n§ 2. Si deficiente ministro sacro aliave gravi de causa participatio eucharisticae celebrationis impossibilis evadat, valde commendatur ut fideles in liturgia Verbi, si quae sit in ecclesia paroeciali aliove sacro loco, iuxta Episcopi dioecesani praescripta celebrata, partem habeant, aut orationi per debitum tempus personaliter aut in familia vel pro opportunitate in familiarum coetibus vacent.\nCAPUT II\nDE DIEBUS PAENITENTIAE","en":"§1. A person who assists at a Mass celebrated anywhere in a Catholic rite either on the feast day itself or in the evening of the preceding day satisfies the obligation of participating in the Mass.\n§2. If participation in the eucharistic celebration becomes impossible because of the absence of a sacred minister or for another grave cause, it is strongly recommended that the faithful take part in a liturgy of the word if such a liturgy is celebrated in a parish church or other sacred place according to the prescripts of the diocesan bishop or that they devote themselves to prayer for a suitable time alone, as a family, or, as the occasion permits, in groups of families.\nCHAPTER II.\nDays of Penance","fr":"§ 1. Satisfait  au précepte de participer à la Messe, qui  assiste à la Messe célébrée selon le rite catholique le jour de fête lui-même ou le soir du jour précédent.\n§ 2. Si, faute de ministre sacré ou pour toute autre cause grave, la participation à la célébration eucharistique est impossible, il est vivement recommandé que les fidèles participent à la liturgie de la Parole s'il y en a une dans l'église paroissiale ou dans un autre lieu sacré, célébrée selon les dispositions prises par l'Évêque diocésain, ou bien s'adonnent à la prière pendant un temps convenable, seul ou en famille, ou, selon l'occasion, en groupes de familles.","it":"§1. Soddisfa il precetto di partecipare alla Messa chi vi assiste dovunque venga celebrata nel rito cattolico, o nello stesso giorno di festa, o nel vespro del giorno precedente.\n§2. Se per la mancanza del ministro sacro o per altra grave causa diventa impossibile la partecipazione alla celebrazione eucaristica, si raccomanda vivamente che i fedeli prendano parte alla liturgia della Parola, se ve n'è qualcuna nella chiesa parrocchiale o in un altro luogo sacro, celebrata secondo le disposizioni del Vescovo diocesano, oppure attendano per un congruo tempo alla preghiera personalmente o in famiglia o, secondo l'opportunità, in gruppi di famiglie."}},{"canon":1249,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Omnes christifideles, suo quisque modo, paenitentiam agere ex lege divina tenentur; ut vero cuncti communi quadam paenitentiae observatione inter se coniungantur, dies paenitentiales praescribuntur, in quibus christifideles speciali modo orationi vacent, opera pietatis et caritatis exerceant, se ipsos abnegent, proprias obligationes fidelius adimplendo et praesertim ieiunium et abstinentiam, ad normam canonum qui sequuntur, observando.","en":"The divine law binds all the Christian faithful to do penance each in his or her own way. In order for all to be united among themselves by some common observance of penance, however, penitential days are prescribed on which the Christian faithful devote themselves in a special way to prayer, perform works of piety and charity, and deny themselves by fulfilling their own obligations more faithfully and especially by observing fast and abstinence, according to the norm of the following canons.","fr":"Tous les fidèles sont tenus par la loi divine de faire pénitence chacun à sa façon; mais pour que tous soient unis en quelque observance commune de la pénitence, sont prescrits des jours de pénitence durant lesquels les fidèles s'adonneront d'une manière spéciale à la prière et pratiqueront des œuvres de piété et de charité, se renonceront à eux-mêmes en remplissant plus fidèlement leurs obligations propres, et surtout en observant le jeûne et l'abstinence selon les canons suivants.","it":"Per legge divina, tutti i fedeli sono tenuti a fare penitenza, ciascuno a proprio modo; ma perché tutti siano tra loro uniti da una comune osservanza della penitenza, vengono stabiliti dei giorni penitenziali in cui i fedeli attendano in modo speciale alla preghiera, facciano opere di pietà e di carità, sacrifichino se stessi compiendo più fedelmente i propri doveri e soprattutto osservando il digiuno e l'astinenza a norma dei canoni che seguono."}},{"canon":1250,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Dies et tempora paenitentialia in universa Ecclesia sunt singulae feriae sextae totius anni et tempus quadragesimae.","en":"The penitential days and times in the universal Church are every Friday of the whole year and the season of Lent.","fr":"Les jours et temps de pénitence pour l'Église tout entière sont chaque vendredi de toute l'année et le temps du Carême.","it":"Sono giorni e tempi di penitenza nella Chiesa universale, tutti i venerdì dell'anno e il tempo di quaresima."}},{"canon":1251,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Abstinentia a carnis comestione vel ab alio cibo iuxta conferentiae Episcoporum praescripta, servetur singulis anni sextis feriis, nisi cum aliquo die inter sollemnitates recensito occurrant; abstinentia vero et ieiunium, feria quarta Cinerum et feria sexta in Passione et Morte Domini Nostri Iesu Christi.","en":"Abstinence from meat, or from some other food as determined by the Episcopal Conference, is to be observed on all Fridays, unless a solemnity should fall on a Friday. Abstinence and fasting are to be observed on Ash Wednesday and Good Friday.","fr":"L'abstinence  de  viande ou d'une autre nourriture, selon les dispositions de la conférence des Évêques, sera observée chaque vendredi de l'année, à moins qu'il ne tombe l'un des jours marqués comme solennité; mais l'abstinence et le jeûne seront observés le Mercredi des Cendres et le Vendredi de la Passion et de la Mort de Notre Seigneur Jésus Christ.","it":"Si osservi l'astinenza dalle carni o da altro cibo, secondo le disposizioni della Conferenza Episcopale, in tutti e singoli i venerdì dell'anno, eccetto che coincidano con un giorno annoverato tra le solennità; l'astinenza e il digiuno, invece, il mercoledì delle Ceneri e il venerdì della Passione e Morte del Signore Nostro Gesù Cristo."}},{"canon":1252,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Lege abstinentiae tenentur qui decimum quartum aetatis annum expleverint; lege vero ieiunii adstringuntur omnes aetate maiores usque ad annum inceptum sexagesimum. Curent tamen animarum pastores et parentes ut etiam ii qui, ratione minoris aetatis ad legem ieiunii et abstinentiae non tenentur, ad genuinum paenitentiae sensum informentur.","en":"The law of abstinence binds those who have completed their fourteenth year. The law of fasting binds those who have attained their majority, until the beginning of their sixtieth year. Pastors of souls and parents are to ensure that even those who by reason of their age are not bound by the law of fasting and abstinence, are taught the true meaning of penance.","fr":"Sont tenus par la loi de l'abstinence, les fidèles qui ont quatorze ans révolus; mais sont liés par la loi du jeûne tous les fidèles majeurs jusqu'à la soixantième année commencée.  Les pasteurs d'âmes et les parents veilleront cependant à ce que les jeunes dispensés de la loi du jeûne et de l'abstinence en raison de leur âge soient formés au vrai sens de la pénitence.","it":"Alla legge dell'astinenza sono tenuti coloro che hanno compiuto il 14° anno di età; alla legge del digiuno, invece, tutti i maggiorenni fino al 60° anno iniziato. Tuttavia i pastori d'anime e i genitori si adoperino perché anche coloro che non sono tenuti alla legge del digiuno e dell'astinenza a motivo della minore età, siano formati al genuino senso della penitenza."}},{"canon":1253,"book":"Book IV · Sanctifying Office","texts":{"la":"Episcoporum conferentia potest pressius determinare observantiam ieiunii et abstinentiae, necnon alias formas paenitentiae, praesertim opera caritatis et exercitationes pietatis, ex toto vel ex parte pro abstinentia et ieiunio substituere.","en":"The conference of bishops can determine more precisely the observance of fast and abstinence as well as substitute other forms of penance, especially works of charity and exercises of piety, in whole or in part, for abstinence and fast.","fr":"La conférence des Évêques peut préciser davantage les modalités d'observance du jeûne et de l'abstinence, ainsi que les autres formes de pénitence, surtout les œuvres de charité et les exercices de piété qui peuvent tenir lieu en tout ou en partie de l'abstinence et du jeûne.","it":"La Conferenza Episcopale può determinare ulteriormente l'osservanza del digiuno e dell'astinenza, come pure sostituirvi, in tutto o in parte, altre forme di penitenza, soprattutto opere di carità ed esercizi di pietà."}},{"canon":1254,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Ecclesia catholica bona temporalia iure nativo, independenter a civili potestate, acquirere, retinere, administrare et alienare valet ad fines sibi proprios prosequendos.\n§ 2. Fines vero proprii praecipue sunt: cultus divinus ordinandus, honesta cleri aliorumque ministrorum sustentatio procuranda, opera sacri apostolatus et caritatis, praesertim erga egenos, exercenda.","en":"§1. To pursue its proper purposes, the Catholic Church by innate right is able to acquire, retain, administer, and alienate temporal goods independently from civil power.\n§2. The proper purposes are principally: to order divine worship, to care for the decent support of the clergy and other ministers, and to exercise works of the sacred apostolate and of charity, especially toward the needy.","fr":"# 1. L'Eglise catholique peut, en vertu d'un droit inné, acquérir, conserver, administrer et aliéner des biens temporels, indépendamment du pouvoir civil, pour la poursuite des fins qui lui sont propres.\n# 2. Ces fins propres sont principalement: organiser le culte public, procurer l'honnête subsistance du clergé et des autres ministres, accomplir les œuvres de l'apostolat sacré et de charité, surtout envers les pauvres.","it":"§1. La Chiesa cattolica ha il diritto nativo, indipendentemente dal potere civile, di acquistare, possedere, amministrare ed alienare beni temporali per conseguire i fini che le sono propri.\n§2. I fini propri sono principalmente: ordinare il culto divino, provvedere ad un onesto sostentamento del clero e degli altri ministri, esercitare opere di apostolato sacro e di carità, specialmente a servizio dei poveri."}},{"canon":1255,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Ecclesia universa atque Apostolica Sedes, Ecclesiae particulares necnon alia quaevis persona iuridica, sive publica sive privata, subiecta sunt capacia bona temporalia acquirendi, retinendi, administrandi et alienandi ad normam iuris.","en":"The universal Church and the Apostolic See, the particular churches, as well as any other juridic person, public or private, are subjects capable of acquiring, retaining, administering, and alienating temporal goods according to the norm of law.","fr":"L'Eglise tout entière et le Siège Apostolique, les Eglises particulières ainsi que toute autre personne juridique publique ou privée, sont des sujets capables d'acquérir, de conserver, d'administrer et d'aliéner des biens temporels selon le droit.","it":"La Chiesa universale e la Sede Apostolica, le Chiese particolari e tutte le altre persone giuridiche, sia pubbliche sia private, sono soggetti capaci di acquistare, possedere, amministrare ed alienare beni temporali a norma del diritto."}},{"canon":1256,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Dominium bonorum, sub suprema auctoritate Romani Pontificis, ad eam pertinet iuridicam personam, quae eadem bona legitime acquisiverit.","en":"Under the supreme authority of the Roman Pontiff, ownership of goods belongs to that juridic person which has acquired them legitimately.","fr":"Sous l'autorité suprême du Pontife Romain, le droit de propriété sur les biens appartient à la personne juridique qui les a légitimement acquis.","it":"La proprietà dei beni, sotto la suprema autorità del Romano Pontefice, appartiene alla persona giuridica che li ha legittimamente acquistati."}},{"canon":1257,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Bona temporalia omnia quae ad Ecclesiam universam, Apostolicam Sedem aliasve in Ecclesia personas iuridicas publicas pertinent, sunt bona ecclesiastica et reguntur canonibus qui sequuntur, necnon propriis statutis.\n§ 2. Bona temporalia personae iuridicae privatae reguntur propriis statutis, non autem hisce canonibus, nisi expresse aliud caveatur.","en":"§1. All temporal goods which belong to the universal Church, the Apostolic See, or other public juridic persons in the Church are ecclesiastical goods and are governed by the following canons and their own statutes.\n§2. The temporal goods of a private juridic person are governed by its own statutes but not by these canons unless other provision is expressly made.","fr":"# 1. Tous les biens temporels qui appartiennent à l'Eglise tout entière, au Siège Apostolique et aux autres personnes juridiques publiques dans l'Eglise, sont biens ecclésiastiques et sont régis par les canons suivants ainsi que par les statuts propres de ces personnes.\n# 2. Les biens temporels d'une personne juridique privée sont régis par les statuts propres de celle-ci et non par ces canons, sauf autres disposition expresse.","it":"§1. Tutti i beni temporali appartenenti alla Chiesa universale, alla Sede Apostolica e alle altre persone giuridiche pubbliche nella Chiesa sono beni ecclesiastici e sono retti dai canoni seguenti, nonché dai propri statuti.\n§2. I beni temporali appartenenti a persone giuridiche private sono retti dai propri statuti e non da questi canoni, a meno che non si disponga espressamente altro."}},{"canon":1258,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"In canonibus qui sequuntur nomine Ecclesiae significatur non solum Ecclesia universa aut Sedes Apostolica, sed etiam quaelibet persona iuridica publica in Ecclesia, nisi ex contextu sermonis vel ex natura rei aliud appareat.\n\nDE ACQUISITIONE BONORUM","en":"In the following canons, the term Church signifies not only the universal Church or the Apostolic See but also any public juridic person in the Church unless it is otherwise apparent from the context or the nature of the matter.\n\nTHE ACQUISITION OF GOODS (Cann. 1259 - 1272)","fr":"Dans les canons suivants, sous le terme d'Eglise, on entend non seulement l'Eglise tout entière ou le Siège Apostolique, mais aussi toute personne juridique publique dans l'Eglise, à moins que le contexte ou la nature des choses ne laisse entendre autrement.","it":"Nei canoni seguenti con il nome di Chiesa s'intende non soltanto la Chiesa universale o la Sede Apostolica, ma anche qualsiasi persona giuridica pubblica nella Chiesa, a meno che non risulti diversamente dal contesto o dalla natura delle cose."}},{"canon":1259,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Ecclesia acquirere bona temporalia potest omnibus iustis modis iuris sive naturalis sive positivi, quibus aliis licet.","en":"The Church can acquire temporal goods by every just means of natural or positive law permitted to others.","fr":"L'Eglise peut acquérir des biens temporels par tout moyen juste qui est permis aux autres personnes selon le droit naturel ou positif.","it":"La Chiesa può acquistare beni temporali in tutti i giusti modi di diritto sia naturale sia positivo, alla stessa maniera di chiunque altro."}},{"canon":1260,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Ecclesiae nativum ius est exigendi a christifidelibus, quae ad fines sibi proprios sint necessaria.","en":"The Church has an innate right to require from the Christian faithful those things which are necessary for the purposes proper to it.","fr":"L'Eglise a le droit inné d'exiger des fidèles ce qui est nécessaire à ses fins propres.","it":"La Chiesa ha il diritto nativo di richiedere ai fedeli quanto le è necessario per le finalità sue proprie."}},{"canon":1261,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Integrum est christifidelibus bona temporalia in favorem Ecclesiae conferre.\n§ 2. Episcopus dioecesanus fideles de obligatione, de qua in","en":"§1. The Christian faithful are free to give temporal goods for the benefit of the Church.\n§2. The diocesan bishop is bound to admonish the faithful of the obligation mentioned in","fr":"# 1. Les fidèles ont la liberté de disposer de leurs biens temporels en faveur de l'Eglise.\n# 2. L'Evêque diocésain est tenu d'avertir les fidèles de l'obligation dont il s'agit au","it":"§1. I fedeli sono liberi di devolvere beni temporali a favore della Chiesa.\n§2. Il Vescovo diocesano è tenuto ad ammonire i fedeli sull'obbligo di cui nel"}},{"canon":1262,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Fideles subsidia Ecclesiae conferant per subventiones rogatas et iuxta normas ab Episcoporum conferentia latas.","en":"The faithful are to give support to the Church by responding to appeals and according to the norms issued by the conference of bishops.","fr":"Les fidèles aideront l'Eglise en s'acquittant des contributions demandées selon les règles établies par la conférence des Evêques.","it":"I fedeli contribuiscano alle necessità della Chiesa con le sovvenzioni richieste e secondo le norme emanate dalla Conferenza Episcopale."}},{"canon":1263,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Ius est Episcopo dioeces ano, auditis consilio a rebus oeconomicis et consilio presbyterali, pro dioecesis necessitatibus, personis iuridicis publicis suo regimini subiectis moderatum tributum, earum redditibus proportionatum, imponendi; ceteris personis physicis et iuridicis ipsi licet tantum, in casu gravis necessitatis et sub iisdem condicionibus, extraordinariam et moderatam exactionem imponere, salvis legibus et consuetudinibus particularibus quae eidem potiora iura tribuant.","en":"After the diocesan bishop has heard the finance council and the presbyteral council, he has the right to impose a moderate tax for the needs of the diocese upon public juridic persons subject to his governance; this tax is to be proportionate to their income. He is permitted only to impose an extraordinary and moderate exaction upon other physical and juridic persons in case of grave necessity and under the same conditions, without prejudice to particular laws and customs which attribute greater rights to him.","fr":"L'Evêque diocésain a le droit, après avoir entendu le conseil pour les affaires économiques et le conseil presbytéral, de lever pour les besoins du diocèse, sur les personnes juridiques publiques soumises à son gouvernement, un impôt modéré, proportionnel à leurs revenus; aux autres personnes physiques et juridiques, il lui est seulement permis d'imposer, en cas de grave nécessité et dans les mêmes conditions, une contribution extraordinaire et modérée, restant sauves les lois et coutumes particulières qui lui accorderaient des droits plus étendus.","it":"Il Vescovo diocesano ha il diritto, uditi il consiglio per gli affari economici e il consiglio presbiterale, d'imporre alle persone giuridiche pubbliche soggette al suo governo un modesto tributo proporzionato ai redditi di ciascuna per le necessità della diocesi; nei confronti delle altre persone fisiche e giuridiche gli è soltanto consentito, in caso di grave necessità e alle stesse condizioni, d'imporre una esazione straordinaria e moderata; salve le leggi e le consuetudini particolari che gli attribuiscano maggiori diritti."}},{"canon":1264,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":", cauto tamen ne ulla fiat in exequiis personarum acceptio neve pauperes debitis exequiis priventur.","en":"are to be observed, with the caution, however, that there is to be no favoritism toward persons in funerals and that the poor are not deprived of fitting funerals.","fr":"seront observées en veillant cependant  à ce qu'il n'y ait aucune acception de personnes dans les funérailles et à ce que les pauvres ne soient pas privés de funérailles convenables.","it":", procurando, tuttavia, che nelle esequie non si faccia alcuna preferenza di persone, e che i poveri non siano privati delle dovute esequie."}},{"canon":1265,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Salvo iure religiosorum mendicantium, vetatur persona quaevis privata, sive physica sive iuridica, sine proprii Ordinarii et Ordinarii loci licentia, in scriptis data, stipem cogere pro quolibet pio aut ecclesiastico instituto vel fine.\n§ 2. Episcoporum conferentia potest normas de stipe quaeritanda statuere, quae ab omnibus servari debent, iis non exclusis, qui ex institutione mendicantes vocantur et sunt.","en":"§1. Without prejudice to the right of religious mendicants, any private person, whether physical or juridic, is forbidden to beg for alms for any pious or ecclesiastical institute or purpose without the written permission of that person’s own ordinary and of the local ordinary.\n§2. The conference of bishops can establish norms for begging for alms which all must observe, including those who by their foundation are called and are mendicants.","fr":"# 1. Restant sauf le droit des religieux mendiants, il est interdit à toute personne privée physique ou juridique de faire la quête pour toute institution ou fin pieuse ou ecclésiastique, sans la permission écrite de son Ordinaire propre et de l'Ordinaire du lieu.\n# 2. La conférence des Evêques peut établir des règles concernant l'organisation des quêtes, qui doivent être observées par tous, y compris ceux qui, par institution, sont appelés mendiants et le sont.","it":"§1. Salvo il diritto dei religiosi mendicanti, si fa divieto a qualunque persona privata sia fisica sia giuridica di raccogliere denaro per qualunque fine o istituto pio o ecclesiastico, senza la licenza scritta del proprio Ordinario e dell'Ordinario del luogo.\n§2. La Conferenza Episcopale può stabilire norme sulle questue, che devono essere da tutti osservate, non esclusi coloro che per istituzione sono detti e sono mendicanti."}},{"canon":1266,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":", potest Episcopus in dioecesi tributum imponere.\n§ 2. Tributo pro seminario obnoxiae sunt cunctae personae iuridicae ecclesiasticae etiam privatae, quae sedem in dioecesi habeant, nisi solis eleemosynis sustententur aut in eis collegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum promovendum actu habeantur; huiusmodi tributum debet esse generale, reditibus eorum qui eidem obnoxii sunt proportionatum, atque iuxta necessitates seminarii determinatum.\nCAPUT II\nDE CLERICORUM ADSCRIPTIONE\nSEU INCARDINATIONE","en":", a bishop can impose a tax in the diocese to provide for the needs of the seminary.\n§2. All ecclesiastical juridic persons, even private ones, which have a seat in the diocese are subject to the tax for the seminary unless they are sustained by alms alone or in fact have a college of students or teachers to promote the common good of the Church. A tax of this type must be general, in proportion to the revenues of those who are subject to it, and determined according to the needs of the seminary.\nCHAPTER II.\nTHE ENROLLMENT, OR INCARDINATION, OF CLERICS\nn","fr":", l'Évêque peut imposer une contribution dans le diocèse.\n§ 2. Sont soumises à cette contribution pour le séminaire toutes les personnes juridiques ecclésiastiques même privées qui ont leur siège dans le diocèse, à moins qu'elles ne vivent que des seules aumônes, ou que ne s'y trouve en fait un collège de professeurs ou d'étudiants ayant pour but de promouvoir le bien commun de l'Église; cette contribution doit être générale, proportionnée aux revenus de ceux qui y sont soumis et fixée selon les besoins du séminaire.\n________________________________________\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version)\n[Rédaction originale des articles modifiés par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de « Motu Proprio » Competentias quasdam \ndecernere\n, 11 février 2022)] :","it":", il Vescovo può imporre nella diocesi un tributo.\n§2. Sono soggette al tributo per il seminario tutte le persone giuridiche ecclesiastiche, anche private che hanno sede in diocesi, a meno che non si sostengano solo di elemosine oppure non abbiano attualmente un collegio di studenti o di docenti finalizzato a promuovere il bene comune della Chiesa; tale tributo deve essere generale, proporzionato ai redditi di coloro che vi sono soggetti e determinato secondo le necessità del seminario.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria degli articoli modificati da Sua Santità Papa Francesco\n(cfr.\nLettera Apostolica in forma di «Motu Proprio»\nCompetentias quasdam decernere\n, 11 febbraio 2022)\n]:"}},{"canon":1267,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Nisi contrarium constet, oblationes quae fiunt Superioribus vel administratoribus cuiusvis personae iuridicae ecclesiasticae, etiam privatae, praesumuntur ipsi personae iuridicae factae.\n§ 2. Oblationes, de quibus in § 1, repudiari nequeunt nisi iusta de causa et, in rebus maioris momenti, de licentia Ordinarii, si agitur de persona iuridica publica; eiusdem Ordinarii licentia requiritur ut acceptentur quae onere modali vel condicione gravantur, firmo praescripto","en":"§1. Unless the contrary is established, offerings given to superiors or administrators of any ecclesiastical juridic person, even a private one, are presumed given to the juridic person itself.\n§2. The offerings mentioned in §1 cannot be refused except for a just cause and, in matters of greater importance if it concerns a public juridic person, with the permission of the ordinary; the permission of the same ordinary is required to accept offerings burdened by a modal obligation or condition, without prejudice to the prescript of","fr":"# 1. Sauf constatation du contraire, les offrandes faites aux Supérieurs ou aux administrateurs de toute personne juridique ecclésiastique, même privée, sont présumées faites à la personne juridique elle-même.\n# 2. Les offrandes dont il s'agit au # 1 ne peuvent être refusées si ce n'est pour une juste cause et, dans les affaires importantes, avec la permission de l'Ordinaire s'il s'agit d'une personne juridique publique; la permission de ce même Ordinaire est requise pour l'acceptation de biens grevés d'une charge ou d'une condition, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Salvo non consti il contrario, le offerte fatte ai superiori o agli amministratori di qualunque persona giuridica ecclesiastica, anche privata, si presumono fatte alla stessa persona giuridica.\n§2. Le offerte di cui nel §1 non possono essere rifiutate se non vi sia una giusta causa, e, se si tratti di persona giuridica pubblica in affari di maggior importanza, con la licenza dell'Ordinario; si richiede la licenza dello stesso Ordinario per accettare offerte gravate da modalità di adempimento o da condizione, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1268,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Praescriptionem, tamquam acquirendi et se liberandi modum, Ecclesia pro bonis temporalibus recipit, ad normam cann. 197-199.","en":"The Church recognizes prescription as a means of acquiring temporal goods and freeing oneself from them, according to the norm of cann. 197-199.","fr":"L'Eglise admet la prescription comme moyen d'acquérir et de se libérer en matière de biens temporels, selon les cann. 197-199.","it":"La Chiesa recepisce per i beni temporali la prescrizione, come modo di acquisto o per liberarsi da un onere, a norma dei\ncann. 197-199\n."}},{"canon":1269,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Res sacrae, si in dominio privatorum sunt, praescriptione acquiri a privatis personis possunt, sed eas adhibere ad usus profanos non licet, nisi dedicationem vel benedictionem amiserint; si vero ad personam iuridicam ecclesiasticam publicam pertinent, tantum ab alia persona iuridica ecclesiastica publica acquiri possunt.","en":"If sacred objects are privately owned, private persons can acquire them through prescription, but it is not permitted to employ them for profane uses unless they have lost their dedication or blessing; if they belong to a public ecclesiastical juridic person, however, only another public ecclesiastical juridic person can acquire them.","fr":"Les choses sacrées qui sont propriété de personnes privées peuvent être acquises par prescription par des personnes privées, mais il n'est pas permis de les utiliser à des usages profanes, à moins qu'elles n'aient perdu leur dédicace ou leur bénédiction; mais si elles appartiennent à une personne juridique ecclésiastique publique, elles ne peuvent être acquises que par une autre personne juridique ecclésiastique publique.","it":"Gli oggetti sacri se in proprietà di privati, possono essere acquistati con la prescrizione da persone private, ma non è lecito adibirli ad usi profani, a meno che non abbiano perso la dedicazione o la benedizione; se invece appartengono ad una persona giuridica ecclesiastica pubblica, possono essere acquistati soltanto da un'altra persona giuridica ecclesiastica pubblica."}},{"canon":1270,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Res immobiles, mobiles pretiosae, iura et actiones sive personales sive reales, quae pertinent ad Sedem Apostolicam, spatio centum annorum praescribuntur; quae ad aliam personam iuridicam publicam ecclesiasticam pertinent, spatio triginta annorum.","en":"If they belong to the Apostolic See, immovable property, precious movable objects, and personal or real rights and actions are prescribed by a period of a hundred years; if they belong to another public ecclesiastical juridic person, they are prescribed by a period of thirty years.","fr":"Les biens immeubles, les biens meubles précieux, les droits et actions tant personnels que réels qui appartiennent au Siège Apostolique, sont prescrits par cent ans; ceux qui appartiennent à une autre personne juridique ecclésiastique publique le sont par trente ans.","it":"Le cose immobili, quelle mobili preziose, i diritti e le azioni sia personali sia reali, che appartengono alla Sede Apostolica si prescrivono nello spazio di cento anni; quelli che appartengono ad un'altra persona giuridica ecclesiastica pubblica nello spazio di trent'anni."}},{"canon":1271,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Episcopi, ratione vinculi unitatis et caritatis, pro suae dioecesis facultatibus, conferant ad media procuranda, quibus Sedes Apostolica secundum temporum condiciones indiget, ut servitium erga Ecclesiam universam rite praestare valeat.","en":"By reason of the bond of unity and charity and according to the resources of their dioceses, bishops are to assist in procuring those means which the Apostolic See needs, according to the conditions of the times, so that it is able to offer service properly to the universal Church.","fr":"En raison du lien de l'unité et de la charité, les Evêques procureront au Siège Apostolique, d'après les ressources de leurs diocèses, les moyens dont il a besoin, selon les conditions du temps, pour bien remplir son service envers l'Eglise tout entière.","it":"I Vescovi, in ragione del vincolo di unità e di carità, secondo le disponibilità della propria diocesi, contribuiscano a procurare i mezzi di cui la Sede Apostolica secondo le condizioni dei tempi necessita, per essere in grado di prestare in modo appropriato il suo servizio alla Chiesa universale."}},{"canon":1272,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"In regionibus ubi beneficia proprie dicta adhuc exsistunt, Episcoporum conferentiae est, opportunis normis cum Apostolica Sede concordatis et ab ea approbatis, huiusmodi beneficiorum regimen moderari, ita ut reditus, immo quatenus possibile sit ipsa dos beneficiorum ad institutum, de quo in","en":"In regions where benefices properly so called still exist, it is for the conference of bishops, through appropriate norms agreed to and approved by the Apostolic See, to direct the governance of such benefices in such a way that the income and even, insofar as possible, the endowment itself of the benefices are gradually transferred to the institute mentioned in","fr":"Dans les régions où existent encore des bénéfices proprement dits, il appartient à la conférence des Evêques de régler l'administration de ces bénéfices par des règles opportunes, établies en accord avec le Siège Apostolique et approuvées par lui, de manière que peu à peu le revenu et même dans la mesure du possible le capital lui-même de ces bénéfices soient remis à l'organisme dont il s'agit au","it":"Nelle regioni dove ancora esistono benefici propriamente detti, spetta alla Conferenza Episcopale regolarne il governo con norme opportune concordate con la Sede Apostolica e dalla medesima approvate, così che i redditi e anzi per quanto è possibile la stessa dote dei benefici siano poco a poco trasferiti all'istituto di cui nel"}},{"canon":1273,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Romanus Pontifex, vi primatus regiminis, est omnium bonorum ecclesiasticorum supremus administrator et dispensator.","en":"By virtue of his primacy of governance, the Roman Pontiff is the supreme administrator and steward of all ecclesiastical goods.","fr":"Le Pontife Romain, en vertu de sa primauté de gouvernement, est le suprême administrateur et dispensateur de tous les biens ecclésiastiques.","it":"Il Romano Pontefice, in forza del primato di governo è il supremo amministratore ed economo di tutti i beni ecclesiastici."}},{"canon":1274,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":", § 1, destinari debent, nisi alia fuerit fundatoris voluntas expresse manifestata; secus ipsi personae iuridicae cedunt.","en":", §1 when the time is completed unless some other intention of the founder had been expressly manifested; otherwise, they accrue to the juridic person itself.","fr":", # 1.","it":", §1\n."}},{"canon":1275,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Massa bonorum ex diversis dioecesibus provenientium administratur secundum normas ab Episcopis, quorum interest, opportune concordatas.","en":"An aggregate of goods which come from different dioceses is administered according to the norms appropriately agreed upon by the bishops concerned.","fr":"Un fonds de biens provenant de divers diocèses est administre selon les règles établies de manière appropriée et d'un commun accord par les Evêques concernés.","it":"Il fondo dei beni che provengono da diverse diocesi è amministrato secondo norme opportunamente concordate dai Vescovi interessati."}},{"canon":1276,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Ordinarii est sedulo advigilare administrationi omnium bonorum, quae ad personas iuridicas publicas sibi subiectas pertinent, salvis legitimis titulis quibus eidem Ordinario potiora iura tribuantur.\n§ 2. Habita ratione iurium, legitimarum consuetudinum et circumstantiarum, Ordinarii, editis pecularibus instructionibus intra fines iuris universalis et particularis, universum administrationis bonorum ecclesiasticorum negotium ordinandum curent.","en":"§1. It is for the ordinary to exercise careful vigilance over the administration of all the goods which belong to public juridic persons subject to him, without prejudice to legitimate titles which attribute more significant rights to him.\n§2. With due regard for rights, legitimate customs, and circumstances, ordinaries are to take care of the ordering of the entire matter of the administration of ecclesiastical goods by issuing special instructions within the limits of universal and particular law.","fr":"# 1. Il appartient à l'Ordinaire de veiller avec soin à l'administration de tous les biens appartenant aux personnes juridiques publiques qui lui sont soumises, restant saufs les titres légitimes qui lui attribueraient des droits plus étendus.\n# 2. Compte tenu des droits, des coutumes légitimes et des circonstances, les Ordinaires veilleront, par des instructions spéciales dans les limites du droit universel et particulier, à organiser l'ensemble de l'administration des biens ecclésiastiques.","it":"§1. Spetta all'Ordinario di vigilare con cura sulla amministrazione di tutti i beni appartenenti alle persone giuridiche pubbliche a lui soggette, salvo titoli legittimi per i quali gli si riconoscano più ampi diritti.\n§2. Gli Ordinari, tenuto conto dei diritti, delle legittime consuetudini e delle circostanze, abbiano cura di ordinare l'intero complesso dell'amministrazione dei beni, dando speciali istruzioni entro i limiti del diritto universale e particolare."}},{"canon":1277,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Episcopus dioecesanus quod attinet ad actus administrationis ponendos, qui, attento statu oeconomico dioecesis, sunt maioris momenti, consilium a rebus oeconomicis et collegium consultorum audire debet; eiusdem tamen consilii atque etiam collegii consultorum consensu eget, praeterquam in casibus iure universali vel tabulis fundationis specialiter expressis, ad ponendos actus extraordinariae administrationis. Conferentiae autem Episcoporum est definire quinam actus habendi sint extraordinariae administrationis.","en":"The diocesan bishop must hear the finance council and college of consultors to place acts of administration which are more important in light of the economic condition of the diocese. In addition to the cases specially expressed in universal law or the charter of a foundation, however, he needs the consent of the finance council and of the college of consultors to place acts of extraordinary administration. It is for the conference of bishops to define which acts are to be considered of extraordinary administration.","fr":"Pour les actes d'administration plus importants, compte tenu de l'état économique du diocèse, l'Evêque diocésain doit entendre le conseil pour les affaires économiques et le collège des consulteurs; il a cependant besoin du consentement de ce même conseil et du collège des consulteurs pour les actes d'administration extraordinaire, outre les cas prévus par le droit universel ou exprimes spécialement par la charte de fondation. Il appartient à la conférence des Evêques de préciser quels sont les actes qui relèvent de l'administration extraordinaire.","it":"Il Vescovo diocesano per porre gli atti di amministrazione, che, attesa la situazione economica della diocesi, sono di maggior importanza, deve udire il consiglio per gli affari economici e il collegio dei consultori; ha tuttavia bisogno del consenso del medesimo consiglio ed anche del collegio dei consultori, oltre che nei casi specificamente espressi nel diritto universale o nelle tavole di fondazione, per porre atti di amministrazione straordinaria. Spetta poi alla Conferenza Episcopale stabilire quali atti debbano ritenersi di amministrazione straordinaria."}},{"canon":1278,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Praeter munera de quibus in","en":"In addition to the functions mentioned in","fr":"Outre les fonctions dont il s'agit au","it":"Oltre ai cómpiti di cui nel"}},{"canon":1279,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Administratio bonorum ecclesiasticorum ei competit, qui immediate regit personam ad quam eadem bona pertinent, nisi aliud ferant ius particulare, statuta aut legitima consuetudo, et salvo iure Ordinarii interveniendi in casu neglegentiae administratoris.\n§ 2. In administratione bonorum personae iuridicae publicae, quae ex iure vel tabulis fundationis aut propriis statutis suos non habeat administratores, Ordinarius, cui eadem subiecta est, personas idoneas ad triennium assumat; eaedem ab Ordinario iterum nominari possunt.","en":"§1. The administration of ecclesiastical goods pertains to the one who immediately governs the person to which the goods belong unless particular law, statutes, or legitimate custom determine otherwise and without prejudice to the right of the ordinary to intervene in case of negligence by an administrator.\n§2. In the administration of the goods of a public juridic person which does not have its own administrators by law, the charter of the foundation, or its own statutes, the ordinary to whom it is subject is to appoint suitable persons for three years; the same persons can be reappointed by the ordinary.","fr":"# 1. L'administration des biens ecclésiastiques revient à celui qui dirige de façon immédiate la personne à qui ces biens appartiennent, à moins d'une autre disposition du droit particulier, des statuts ou d'une coutume légitime, et restant sauf le droit d'intervention de l'Ordinaire en cas de négligence de l'administrateur.\n# 2. Pour l'administration des biens d'une personne juridique publique qui n'aurait pas d'administrateur selon le droit ou la charte de fondation ou ses propres statuts, l'Ordinaire à qui elle est soumise désignera pour trois ans des personnes idoines; il peut les reconduire.","it":"§1. L'amministrazione dei beni ecclesiastici spetta a chi regge immediatamente la persona cui gli stessi beni appartengono, a meno che non dispongano altro il diritto particolare, gli statuti o la legittima consuetudine, e salvo il diritto dell'Ordinario d'intervenire in caso di negligenza dell'amministratore.\n§2. Per l'amministrazione dei beni di una persona giuridica pubblica che dal diritto o dalle tavole di fondazione o dai suoi statuti non abbia amministratori propri, l'Ordinario cui la medesima è soggetta assuma per un triennio persone idonee; le medesime possono essere dall'Ordinario riconfermate nell'incarico."}},{"canon":1280,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Quaevis persona iuridica suum habeat consilium a rebus oeconomicis vel saltem duos consiliarios, qui administratorem, ad normam statutorum, in munere adimplendo adiuvent.","en":"Each juridic person is to have its own finance council or at least two counselors who, according to the norm of the statutes, are to assist the administrator in ful-filling his or her function.","fr":"Toute personne juridique aura son conseil pour les affaires économiques ou au moins deux conseillers pour aider l'administrateur dans l'accomplissement de sa charge, selon les statuts.","it":"Ogni persona giuridica abbia il proprio consiglio per gli affari economici o almeno due consiglieri, che coadiuvino l'amministratore nell'adempimento del suo compito, a norma degli statuti."}},{"canon":1281,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Firmis statutorum praescriptis, administratores invalide ponunt actus qui fines modumque ordinariae administrationis excedunt, nisi prius ab Ordinario facultatem scripto datam obtinuerint.\n§ 2. In statutis definiantur actus qui finem et modum ordinariae administrationis excedunt; si vero de hac re sileant statuta, competit Episcopo dioecesano, audito consilio a rebus oeconomicis, huiusmodi actus pro personis sibi subiectis determinare.\n§ 3. Nisi quando et quatenus in rem suam versum sit, persona iuridica non tenetur respondere de actibus ab administratoribus invalide positis; de actibus autem ab administratoribus illegitime sed valide positis respondebit ipsa persona iuridica, salva eius actione seu recursu adversus administratores qui damna eidem intulerint.","en":"§1. Without prejudice to the prescripts of the statutes, administrators invalidly place acts which exceed the limits and manner of ordinary administration unless they have first obtained a written faculty from the ordinary.\n§2. The statutes are to define the acts which exceed the limit and manner of ordinary administration; if the statutes are silent in this regard, however, the diocesan bishop is competent to determine such acts for the persons subject to him, after having heard the finance council.\n§3. Unless and to the extent that it is to its own advantage, a juridic person is not bound to answer for acts invalidly placed by its administrators. A juridic person itself, however, will answer for acts illegitimately but validly placed by its administrators, without prejudice to its right of action or recourse against the administrators who have damaged it.","fr":"# 1. Restant sauves les dispositions des statuts, les administrateurs posent invalidement les actes qui dépassent les limites et le mode de l'administration ordinaire, à moins qu'au préalable l'Ordinaire ne leur en ait donne par écrit la faculté.\n# 2. Les statuts préciseront les actes qui dépassent les limites et le mode de l'administration ordinaire; dans le silence des statuts, il revient à l'Evêque diocésain de déterminer pour les personnes qui lui sont soumises quels sont les actes de cette nature, après qu'il ait entendu le conseil pour les affaires économiques.\n# 3. Sauf si et dans la mesure où cela a tourné à son avantage, la personne juridique n'est pas tenue de répondre des actes posés invalidement par les administrateurs; elle répondra cependant des actes accomplis illégitimement mais validement par les administrateurs, restant sauf son droit d'introduire une action ou de recourir contre les administrateurs qui lui ont causé du tort.","it":"§1. Ferme restando le disposizioni degli statuti, gli amministratori pongono invalidamente atti che oltrepassano i limiti e le modalità dell'amministrazione ordinaria, a meno che non abbiano ottenuto prima permesso scritto dall'Ordinario.\n§2. Negli statuti si stabiliscano gli atti eccedenti i limiti e le modalità dell'amministrazione ordinaria; se poi gli statuti tacciono in merito, spetta al Vescovo diocesano, udito il consiglio per gli affari economici, determinare tali atti per le persone a lui soggette.\n§3. La persona giuridica non è tenuta a rispondere degli atti posti invalidamente dagli amministratori, se non quando e nella misura in cui ne ebbe beneficio; la persona giuridica stessa risponderà invece degli atti posti validamente ma illegittimamente dagli amministratori, salva l'azione o il ricorso da parte sua contro gli amministratori che le abbiano arrecato danni."}},{"canon":1282,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Omnes, sive clerici sive laici, qui legitimo titulo partes habent in administratione bonorum ecclesiasticorum, munera sua adimplere tenentur nomine Ecclesiae, ad normam iuris.","en":"All clerics or lay persons who take part in the administration of ecclesiastical goods by a legitimate title are bound to fulfill their functions in the name of the Church according to the norm of law.","fr":"Quiconque, clerc ou laïc, participe à un titre légitime à l'administration des biens ecclésiastiques, est tenu d'accomplir ses fonctions au nom de l'Eglise, selon le droit.","it":"Tutti coloro, sia chierici sia laici, che a titolo legittimo hanno parte nell'amministrazione dei beni ecclesiastici, sono tenuti ad adempiere i loro compiti in nome della Chiesa, a norma del diritto."}},{"canon":1283,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Antequam administratores suum munus ineant:\n1° debent se bene et fideliter administraturos coram Ordinario vel eius delegato iureiurando spondere;\n2° accuratum ac distinctum inventarium, ab ipsis subscribendum, rerum immobilium, rerum mobilium sive pretiosarum sive utcumque ad bona culturalia pertinentium aliarumve cum descriptione atque aestimatione earundem redigatur, redactumque recognoscatur;\n3° huius inventarii alterum exemplar conservetur in tabulario administrationis, alterum in archivo curiae; et in utroque quaelibet immutatio adnotetur, quam patrimonium subire contingat.","en":"Before administrators begin their function:\n1/ they must take an oath before the ordinary or his delegate that they will administer well and faithfully;\n2/ they are to prepare and sign an accurate and clear inventory of immovable property, movable objects, whether precious or of some cultural value, or other goods, with their description and appraisal; any inventory already done is to be reviewed;\n3/ one copy of this inventory is to be preserved in the archive of the administration and another in the archive of the curia; any change which the patrimony happens to undergo is to be noted in each copy.","fr":"Avant l'entrée en fonction des administrateurs:\n1; ceux-ci doivent promettre par serment devant l'Ordinaire ou son délégué, d'être de bons et fideles administrateurs;\n2; un inventaire exact et détaillé que les administrateurs signeront sera dresse des immeubles, des meubles précieux ou présentant quelque intérêt culturel, ainsi que des autres choses, avec leur description et leur estimation; cet inventaire une fois dresse sera vérifié;\n3; un exemplaire de cet inventaire doit être conserve aux archives de l'administration, un autre aux archives de la curie; dans l'un et l'autre sera note tout changement que pourra subir le patrimoine.","it":"Prima che gli amministratori inizino il loro incarico:\n1) gli stessi devono garantire con giuramento avanti all'Ordinario o a un suo delegato di svolgere onestamente e fedelmente le funzioni amministrative;\n2) sia accuratamente redatto un dettagliato inventario, che essi devono sottoscrivere, dei beni immobili, dei beni mobili sia preziosi sia comunque riguardanti i beni culturali, e delle altre cose, con la loro descrizione e la stima, e sia rivisto dopo la redazione;\n3) una copia dell'inventario sia conservata nell'archivio dell'amministrazione, un'altra nell'archivio della curia; qualunque modifica eventualmente subita dal patrimonio dovrà essere annotata in entrambe le copie."}},{"canon":1284,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Omnes administratores diligentia boni patrisfamilias suum munus implere tenentur.\n§ 2. Exinde debent:\n1° vigilare ne bona suae curae concredita quoquo modo pereant aut detrimentum capiant, initis in hunc finem, quatenus opus sit, contractibus assecurationis;\n2° curare ut proprietas bonorum ecclesiasticorum modis civiliter validis in tuto ponatur;\n3° praescripta servare iuris tam canonici quam civilis, aut quae a fundatore vel donatore vel legitima auctoritate imposita sint, ac praesertim cavere ne ex legum civilium inobservantia damnum Ecclesiae obveniat;\n4° reditus bonorum ac proventus accurate et iusto tempore exigere exactosque tuto servare et secundum fundatoris mentem aut legitimas normas impendere;\n5° foenus vel mutui vel hypothecae causa solvendum, statuto tempore solvere, ipsamque debiti summam capitalem opportune reddendam curare;\n6° pecuniam, quae de expensis supersit et utiliter collocari possit, de consensu Ordinarii in fines personae iuridicae occupare;\n7° accepti et expensi libros bene ordinatos habere;\n8° rationem administrationis singulis exeuntibus annis componere;\n9° documenta et instrumenta, quibus Ecclesiae aut instituti iura in bona nituntur, rite ordinare et in archivo convenienti et apto custodire; authentica vero eorum exemplaria, ubi commode fieri potest, in archivo curiae deponere.\n§ 3. Provisiones accepti et expensi, ut ab administratoribus quotannis componantur, enixe commendatur; iuri autem particulari relinquitur eas praecipere et pressius determinare modos quibus exhibendae sint.","en":"§1. All administrators are bound to fulfill their function with the diligence of a good householder.\n§2. Consequently they must:\n1/ exercise vigilance so that the goods entrusted to their care are in no way lost or damaged, taking out insurance policies for this purpose insofar as necessary;\n2/ take care that the ownership of ecclesiastical goods is protected by civilly valid methods;\n3/ observe the prescripts of both canon and civil law or those imposed by a founder, a donor, or legitimate authority, and especially be on guard so that no damage comes to the Church from the non-observance of civil laws;\n4/ collect the return of goods and the income accurately and on time, protect what is collected, and use them according to the intention of the founder or legitimate norms;\n5/ pay at the stated time the interest due on a loan or mortgage and take care that the capital debt itself is repaid in a timely manner;\n6/ with the consent of the ordinary, invest the money which is left over after expenses and can be usefully set aside for the purposes of the juridic person;\n7/ keep well organized books of receipts and expenditures;\n8/ draw up a report of the administration at the end of each year;\n9/ organize correctly and protect in a suitable and proper archive the documents and records on which the property rights of the Church or the institute are based, and deposit authentic copies of them in the archive of the curia when it can be done conveniently.\n§3. It is strongly recommended that administrators prepare budgets of incomes and expenditures each year; it is left to particular law, however, to require them and to determine more precisely the ways in which they are to be presented.","fr":"# 1. Tous les administrateurs sont tenus d'accomplir soigneusement leur fonction en bon père de famille.\n# 2. Ils doivent en conséquence:\n1; veiller à ce que les biens qui leur sont confies ne périssent pas et ne subissent aucun dommage, de quelque manière que ce soit, en concluant pour cela, si nécessaire, des contrats d'assurances;\n2; veiller à garantir par des moyens valides en droit civil la propriété des biens ecclésiastiques;\n3; observer les dispositions du droit tant canonique que civil, ou celles qui seraient imposées par le fondateur, le donateur ou l'autorité légitime, et prendre garde particulièrement que l'Eglise ne subisse un dommage à cause de l'inobservation des lois civiles;\n4; percevoir avec soin et en temps voulu les revenus et profits des biens, les conserver en sécurité une fois perçus, et les employer selon l'intention du fondateur ou les règles légitimes;\n5; payer au temps prescrit les intérêts d'un emprunt ou d'une hypothèque, et veiller à rembourser à temps le capital;\n6; employer aux fins de la personne juridique, avec le consentement de l'Ordinaire, les sommes disponibles après le solde des dépenses et qui peuvent être utilement placées;\n7; tenir en bon ordre les livres des recettes et des débourses;\n8; préparer à la fin de chaque année un compte rendu de leur administration;\n9; classer soigneusement et garder en des archives sures et convenables les documents et instruments qui fondent les droits de l'Eglise ou de l'institut sur ces biens; déposer en plus, la où cela peut se faire commodément, des copies authentiques de ces actes aux archives de la curie.\n# 3. Il est fortement recommande aux administrateurs d'établir chaque année les prévisions des revenus et dépenses; mais il est laisse au droit particulier de les leur imposer et de déterminer avec plus de précision de quelle manière elles doivent être présentées.","it":"§1. Tutti gli amministratori sono tenuti ad attendere alle loro funzioni con la diligenza di un buon padre di famiglia.\n§2. Devono pertanto:\n1) vigilare affinché i beni affidati alla loro cura in qualsiasi modo non vadano distrutti o subiscano danneggiamenti, stipulando allo scopo, se necessario, contratti di assicurazione;\n2) curare che sia messa al sicuro la proprietà dei beni ecclesiastici in modi validi civilmente;\n3) osservare le disposizioni canoniche e civili o quelle imposte dal fondatore o dal donatore o dalla legittima autorità e badare soprattutto che dall'inosservanza delle leggi civili non derivi danno alla Chiesa;\n4) esigere accuratamente e a tempo debito i redditi dei beni e i proventi, conservandoli poi in modo sicuro dopo la riscossione ed impiegandoli secondo le intenzioni del fondatore o le norme legittime;\n5) pagare nel tempo stabilito gli interessi dovuti a causa di un mutuo o d'ipoteca e curare opportunamente la restituzione dello stesso capitale;\n6) impiegare, con il consenso dell'Ordinario, il denaro eccedente le spese e che possa essere collocato utilmente, per le finalità della Chiesa o dell'istituto;\n7) tenere bene in ordine i libri delle entrate e delle uscite;\n8) redigere il rendiconto amministrativo al termine di ogni anno;\n9) catalogare adeguatamente documenti e strumenti, sui quali si fondano i diritti della Chiesa o dell'istituto circa i beni, conservandoli in un archivio conveniente ed idoneo; depositare poi le copie autentiche, ove si possa fare comodamente, nell'archivio della curia.\n§3. Si raccomanda vivamente agli amministratori di redigere ogni anno il preventivo delle entrate e delle uscite; si lascia poi al diritto particolare imporlo e determinarne le modalità di presentazione."}},{"canon":1285,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Intra limites dumtaxat ordinariae administrationis fas est administratoribus de bonis mobilibus, quae ad patrimonium stabile non pertinent, donationes ad fines pietatis aut christianae caritatis facere.","en":"Within the limits of ordinary administration only, administrators are permitted to make donations for purposes of piety or Christian charity from movable goods which do not belong to the stable patrimony.","fr":"Dans les limites de l'administration ordinaire, et pas au-delà, il est permis aux administrateurs de faire des dons sur les biens mobiliers qui n'appartiennent pas au patrimoine stable, pour des buts de piété ou de charité chrétienne.","it":"È permesso agli amministratori, entro i limiti soltanto dell'amministrazione ordinaria, di fare donazioni a fini di pietà o di carità cristiana dei beni mobili non appartenenti al patrimonio stabile."}},{"canon":1286,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Administratores bonorum:\n1° in operarum locatione leges etiam civiles, quae ad laborem et vitam socialem attinent, adamussim servent, iuxta principia ab Ecclesia tradita;\n2° iis, qui operam ex condicto praestant, iustam et honestam mercedem tribuant, ita ut iidem suis et suorum necessitatibus convenienter providere valeant.","en":"Administrators of goods:\n1/ in the employment of workers are to observe meticulously also the civil laws concerning labor and social policy, according to the principles handed on by the Church;\n2/ are to pay a just and decent wage to employees so that they are able to provide fittingly for their own needs and those of their dependents.","fr":"Les administrateurs des biens doivent:\n1; dans l'engagement du personnel employé, observer exactement la législation même civile du travail et de la vie sociale, selon les principes donnes par l'Eglise;\n2; verser un juste et honnête salaire à ceux qui fournissent leur travail en vertu d'un contrat pour leur permettre de pourvoir convenablement à leurs besoins et à ceux des leurs.","it":"Gli amministratori dei beni:\n1) osservino accuratamente, nell'affidare i lavori, anche le leggi civili relative al lavoro e alla vita sociale, secondo i principi dati dalla Chiesa;\n2) retribuiscano con giustizia e onestà i lavoratori dipendenti, così che essi siano in grado di provvedere convenientemente alle necessità proprie e dei loro familiari."}},{"canon":1287,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Reprobata contraria consuetudine, administratores tam clerici quam laici quorumvis bonorum ecclesiasticorum, quae ab Episcopi dioecesani potestate regiminis non sint legitime subducta, singulis annis officio tenentur rationes Ordinario loci exhibendi, qui eas consilio a rebus oeconomicis examinandas committat.\n§ 2. De bonis, quae a fidelibus Ecclesiae offeruntur, administratores rationes fidelibus reddant iuxta normas iure particulari statuendas.","en":"§1. Both clerical and lay administrators of any ecclesiastical goods whatever which have not been legitimately exempted from the power of governance of the diocesan bishop are bound by their office to present an annual report to the local ordinary who is to present it for examination by the finance council; any contrary custom is reprobated.\n§2. According to norms to be determined by particular law, administrators are to render an account to the faithful concerning the goods oVered by the faithful to the Church.","fr":"# 1. La coutume contraire étant reprouvée, les administrateurs tant clercs que laïcs des biens ecclésiastiques quels qu'ils soient, qui ne sont pas légitimement soustraits au pouvoir de gouvernement de l'Evêque diocésain, doivent présenter chaque année leurs comptes à l'Ordinaire du lieu qui les soumettra à l'examen du conseil pour les affaires économiques.\n# 2. Les administrateurs rendront compte aux fidèles de l'usage des biens que ceux-ci ont offerts à l'Eglise, selon des règles à établir par le droit particulier.","it":"§1. Riprovata la consuetudine contraria, gli amministratori sia chierici sia laici di beni ecclesiastici qualsiasi, che non siano legittimamente sottratti alla potestà di governo del Vescovo diocesano, hanno il dovere di presentare ogni anno il rendiconto all'Ordinario del luogo, che lo farà esaminare dal consiglio per gli affari economici.\n§2. Gli amministratori rendano conto ai fedeli dei beni da questi stessi offerti alla Chiesa, secondo norme da stabilirsi dal diritto particolare."}},{"canon":1288,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Administratores litem nomine personae iuridicae publicae ne inchoent neve contestentur in foro civili, nisi licentiam scripto datam Ordinarii proprii obtinuerint.","en":"Administrators are neither to initiate nor to contest litigation in a civil forum in the name of a public juridic person unless they have obtained the written permission of their own ordinary.","fr":"Les administrateurs n'engageront pas un procès et ne répondront pas à une citation en justice au for civil au nom de la personne juridique publique, à moins d'en avoir obtenu la permission écrite de leur Ordinaire propre.","it":"Gli amministratori non introducano né contestino una lite davanti al tribunale civile in nome di una persona giuridica pubblica, senza aver ottenuto la licenza scritta del proprio Ordinario."}},{"canon":1289,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Quamvis ad administrationem non teneantur titulo officii ecclesiastici, administratores munus suspectum arbitratu suo dimittere nequeunt; quod si ex arbitraria dimissione damnum Ecclesiae obveniat, ad restitutionem tenentur.\n\nDE CONTRACTIBUS AC PRAESERTIM\nDE ALIENATIONE","en":"Even if not bound to administration by the title of an ecclesiastical office, administrators cannot relinquish their function on their own initiative; if the Church is harmed from an arbitrary withdrawal, moreover, they are bound to restitution.\n\nCONTRACTS AND ESPECIALLY ALIENATION (Cann. 1290 - 1298)","fr":"Bien qu'ils ne soient pas tenus à leur fonction d'administration au titre d'un office ecclésiastique, les administrateurs ne peuvent abandonner à leur gré la fonction acceptée par eux; si l'Eglise subit un dommage du fait de cette démission arbitraire, ils sont tenus à restitution.","it":"Benché non siano tenuti all'amministrazione a titolo dell'ufficio ecclesiastico, gli amministratori non possono di loro iniziativa dimettere l'incarico assunto; che se dalla loro arbitraria dimissione derivi danno alla Chiesa, sono tenuti al risarcimento."}},{"canon":1290,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Quae ius civile in territorio statuit de contractibus tam in genere, quam in specie et de solutionibus, eadem iure canonico quoad res potestati regiminis Ecclesiae subiectas iisdem cum effectibus serventur, nisi iuri divino contraria sint aut aliud iure canonico caveatur, et firmo iure canonico caveatur, et firmo praescripto","en":"The general and particular provisions which the civil law in a territory has established for contracts and their disposition are to be observed with the same eVects in canon law insofar as the matters are subject to the power of governance of the Church unless the provisions are contrary to divine law or canon law provides otherwise, and without prejudice to the prescript of","fr":"Les dispositions du droit civil, en vigueur dans un territoire en matière de contrats, tant en général qu'en particulier, et de modes d'extinction des obligations, seront observées avec les mêmes effets en droit canonique pour les choses soumises au pouvoir de gouvernement de l'Eglise, à moins que ces dispositions ne soient contraires au droit divin ou que le droit canonique n'en décide autrement, restant sauves les dispositions du","it":"Le norme di diritto civile vigenti nel territorio sui contratti sia in genere sia in specie, e sui pagamenti, siano parimenti osservate per diritto canonico in materia soggetta alla potestà di governo della Chiesa e con gli stessi effetti, a meno che non siano contrarie al diritto divino o per diritto canonico si preveda altro, e fermo restando il disposto del"}},{"canon":1291,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Ad valide alienanda bona, quae personae iuridicae publicae ex legitima assignatione patrimonium stabile constituunt et quorum valor summam iure definitam excedit, requiritur licentia auctoritatis ad normam iuris competentis.","en":"The permission of the authority competent according to the norm of law is required for the valid alienation of goods which constitute by legitimate designation the stable patrimony of a public juridic person and whose value exceeds the sum defined by law.","fr":"Pour aliéner validement les biens qui constituent, en vertu d'une légitime attribution, le patrimoine stable d'une personne juridique publique et dont la valeur dépasse la somme fixée par le droit, est requise la permission de l'autorité compétente selon le droit.","it":"Per alienare validamente i beni che costituiscono per legittima assegnazione il patrimonio stabile di una persona giuridica pubblica, e il cui valore ecceda la somma fissata dal diritto, si richiede la licenza dell'autorità competente a norma del diritto."}},{"canon":1292,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Salvo praescripto","en":"§1. Without prejudice to the prescript of","fr":"# 1. Restant sauves les dispositions du","it":"§1. Salvo il disposto del"}},{"canon":1293,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Ad alienanda bona, quorum valor summam minimam definitam excedit, requiritur insuper:\n1° iusta causa, veluti urgens necessitas, evidens utilitas, pietas, caritas vel gravis alia ratio pastoralis;\n2° aestimatio rei alienandae a peritis scripto facta.\n§ 2. Aliae quoque cautelae a legitima auctoritate praescriptae serventur, ut Ecclesiae damnum vitetur.","en":"§1. The alienation of goods whose value exceeds the defined minimum amount also requires the following:\n1/ a just cause, such as urgent necessity, evident advantage, piety, charity, or some other grave pastoral reason;\n2/ a written appraisal by experts of the asset to be alienated.\n§2. Other precautions prescribed by legitimate authority are also to be observed to avoid harm to the Church.","fr":"# 1. Pour aliéner des biens dont la valeur dépasse la somme minimale fixée, il est requis en outre:\n1; une juste cause, telles une urgente nécessité, une évidente utilité, la piété, la charité ou toute autre grave raison pastorale;\n2; une estimation écrite de la chose à aliéner établie par des experts.\n# 2. Les autres précautions prescrites par l'autorité légitime seront aussi observées pour éviter tout dommage à l'Eglise.","it":"§1. Per l'alienazione dei beni il cui valore eccede la somma minima definita, si richiede inoltre:\n1) una giusta causa, quale la necessità urgente, l'utilità palese, la pietà, la carità o altra grave ragione pastorale;\n2) la stima della cosa da alienare fatta da periti per iscritto.\n§2. Si osservino inoltre le altre cautele prescritte dall'autorità legittima per evitare danni alla Chiesa."}},{"canon":1294,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Res alienari minore pretio ordinarie non debet, quam quod in aestimatione indicatur.\n§ 2. Pecunia ex alienatione percepta vel in commodum Ecclesiae caute collocetur vel, iuxta alienationis fines, prudenter erogetur.","en":"§1. An asset ordinarily must not be alienated for a price less than that indicated in the appraisal.\n§2. The money received from the alienation is either to be invested carefully for the advantage of the Church or to be expended prudently according to the purposes of the alienation.","fr":"# 1. De manière habituelle, une chose ne doit pas être aliénée à un prix inferieur à celui de l'estimation.\n# 2. L'argent produit par l'aliénation sera placé soigneusement dans l'intérêt de l'Eglise ou bien dépensé prudemment, conformément aux buts de l'aliénation.","it":"§1. La cosa non deve essere ordinariamente alienata a prezzo minore di quello indicato nella stima.\n§2. Il denaro ricavato dall'alienazione venga cautamente investito in favore della Chiesa, oppure sia prudentemente impiegato secondo le finalità dell'alienazione."}},{"canon":1295,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Requisita ad normam cann. 1291-1294, quibus etiam statuta personarum iuridicarum conformanda sunt, servari debent non solum in alienatione, sed etiam in quolibet negotio, quo condicio patrimonialis personae iuridicae peior fieri possit.","en":"The requirements of cann. 1291-1294, to which the statutes of juridic persons must also conform, must be observed not only in alienation but also in any transaction which can worsen the patrimonial condition of a juridic person.","fr":".\n# 3. Les offrandes faites par les fidèles pour un but déterminé ne peuvent être affectées qu'à ce but.","it":".\n§3. Le offerte fatte dai fedeli per un determinato fine non possono essere impiegate che per quel fine."}},{"canon":1296,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Si quando bona ecclesiastica sine debitis quidem sollemnitatibus canonicis alienata fuerint, sed alienatio sit civiliter valida, auctoritatis competentis est decernere, omnibus mature perpensis, an et qualis actio, personalis scilicet vel realis, a quonam et contra quemnam instituenda sit ad Ecclesiae iura vindicanda.","en":"Whenever ecclesiastical goods have been alienated without the required canonical formalities but the alienation is valid civilly, it is for the competent authority, after having considered everything thoroughly, to decide whether and what type of action, namely, personal or real, is to be instituted by whom and against whom in order to vindicate the rights of the Church.","fr":"S'il arrive que des biens ecclésiastiques aient été aliénés sans les formes canoniques requises, mais que leur aliénation soit civilement valable, il appartient à l'autorité compétente de décider, tout murement pesé, s'il y a lieu d'engager une action et laquelle, personnelle ou réelle, par qui et contre qui, pour revendiquer les droits de l'Eglise.","it":"Qualora i beni ecclesiastici fossero stati alienati senza le debite formalità canoniche, ma l'alienazione sia civilmente valida, spetta all'autorità competente stabilire, dopo aver soppesato attentamente la situazione, se si debba intentare una azione e di che tipo, se cioè personale o reale, chi lo debba fare e contro chi, per rivendicare i diritti della Chiesa."}},{"canon":1297,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Conferentiae Episcoporum est, attentis locorum adiunctis, normas statuere de bonis Ecclesiae locandis, praesertim de licentia a competenti auctoritate ecclesiastica obtinenda.","en":"Attentive to local circumstances, it is for the conference of bishops to establish norms for the leasing of Church goods, especially regarding the permission to be obtained from competent ecclesiastical authority.","fr":"Il appartient à la conférence des Evêques de fixer, en tenant compte des circonstances locales, des règles pour la location des biens de l'Eglise, surtout pour l'autorisation à obtenir de l'autorité ecclésiastique compétente.","it":"Spetta alla Conferenza Episcopale, attese le circostanze dei luoghi, stabilire norme per la locazione dei beni della Chiesa, soprattutto circa la licenza da ottenersi dalla autorità ecclesiastica competente."}},{"canon":1298,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Nisi res sit minimi momenti, bona ecclesiastica propriis administratoribus eorumve propinquis usque ad quartum consanguinitatis vel affinitatis gradum non sunt vendenda aut locanda sine speciali competentis auctoritatis licentia scripto data.\n\nDE PIIS VOLUNTATIBUS IN GENERE\nET DE PIIS FUNDATIONIBUS","en":"Unless an asset is of little value, ecclesiastical goods are not to be sold or leased to the administrators of these goods or to their relatives up to the fourth degree of consanguinity or affinity without the special written permission of competent authority.\n\nPIOUS WILLS IN GENERAL AND PIOUS FOUNDATIONS (Cann. 1299 - 1310)","fr":"Sauf pour une affaire de peu d'importance, les biens ecclésiastiques ne doivent ni être vendus ni être loués à leurs propres administrateurs ou à leurs proches jusqu'au quatrième degré de consanguinité ou d'affinité, sans une autorisation spéciale écrite de l'autorité compétente.","it":"Salvo non si tratti di un affare di infima importanza, i beni ecclesiastici non devono essere venduti o locati ai propri amministratori o ai loro parenti fino al quarto grado di consanguineità o di affinità senza una speciale licenza data per iscritto dall'autorità competente."}},{"canon":1299,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Qui ex iure naturae et canonico libere valet de suis bonis statuere, potest ad causas pias, sive per actum inter vivos sive per actum mortis causa, bona relinquere.\n§ 2. In dispositionibus mortis causa in bonum Ecclesiae serventur, si fieri possit, sollemnitates iuris civilis; quae si omissae fuerint, heredes moneri debent de obligatione, qua tenentur, adimplendi testatoris voluntatem.","en":"§1. A person who by natural law and canon law is able freely to dispose of his or her goods can bestow goods for pious causes either through an act inter vivos or through an act mortis causa.\n§2. In dispositions mortis causa for the good of the Church, the formalities of civil law are to be observed if possible; if they have been omitted, the heirs must be admonished regarding the obligation, to which they are bound, of ful-filling the intention of the testator.","fr":"§ 1. Qui peut disposer librement de ses biens en vertu du droit naturel et du droit canonique peut laisser ses biens pour des causes pies, par acte entre vifs ou pour cause de mort.\n§ 2. Dans les dispositions pour cause de mort en faveur de l'Eglise, les formalités juridiques du droit civil seront autant que possible observées; si elles ont été omises, les héritiers doivent être avertis de l'obligation à laquelle ils sont tenus d'accomplir la volonté du testateur.","it":"§1. Chi è in grado di disporre liberamente dei propri beni per diritto naturale e canonico, può lasciarli per cause pie sia con atto tra vivi sia con atto valevole in caso di morte.\n§2. Nelle disposizioni valevoli in caso di morte a favore della Chiesa si osservino, se possibile, le formalità del diritto civile; se queste furono omesse, gli eredi devono essere ammoniti circa il loro obbligo di adempiere la volontà del testatore."}},{"canon":1300,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Voluntates fidelium facultates suas in pias causas donantium vel relinquentium, sive per actum inter vivos sive per actum mortis causa, legitime acceptatae, diligentissime impleantur etiam circa modum administrationis et erogationis bonorum, firmo praescripto","en":"The legitimately accepted wills of the faithful who give or leave their resources for pious causes, whether through an act inter vivos or through an act mortis causa, are to be fulfilled most diligently even regarding the manner of administration and distribution of goods, without prejudice to the prescript of","fr":"Les volontés des fideles qui donnent ou laissent leurs biens pour des causes pies par acte entre vifs ou pour cause de mort, une fois légitimement acceptées, seront très soigneusement exécutées, même en ce qui concerne le mode d'administration et d'utilisation des biens, restant sauves les dispositions du","it":"Le volontà dei fedeli che donano o lasciano i propri averi per cause pie sia con atto tra vivi sia con atto valevole in caso di morte, una volta legittimamente accettate devono essere scrupolosamente adempiute, anche circa il modo dell'amministrazione e dell'erogazione dei beni, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1301,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"quod attinet ad administrationem erogationemque bonorum, quae ipsi ad pias causas donata aut relicta sint.","en":"in what pertains to the administration and distribution of goods which have been donated or left to it for pious causes.","fr":"en ce qui concerne l'administration et la distribution des biens qui lui sont donnés ou confiés pour des causes pies.","it":", per quanto riguarda l'amministrazione e la distribuzione dei beni che le sono stati donati o lasciati per cause pie."}},{"canon":1302,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Qui bona ad pias causas sive per actum inter vivos sive ex testamento fiduciarie accepit, debet de sua fiducia Ordinarium certiorem reddere, eique omnia istiusmodi bona mobilia vel immobilia cum oneribus adiunctis indicare; quod si donator id expresse et omnino prohibuerit, fiduciam ne acceptet.\n§ 2. Ordinarius debet exigere ut bona fiduciaria in tuto collocentur, itemque vigilare pro exsecutione piae voluntatis ad normam","en":"§1. A person who has accepted goods in trust for pious causes either through an act inter vivos or by a last will and testament must inform the ordinary of the trust and indicate to him all its movable and immovable goods with the obligations attached to them. If the donor has expressly and entirely prohibited this, however, the person is not to accept the trust.\n§2. The ordinary must demand that goods held in trust are safeguarded and also exercise vigilance for the execution of the pious will according to the norm of","fr":"§ 1. La personne qui a reçu fiduciairement par acte entre vifs ou par testament des biens pour des causes pies doit informer l'Ordinaire de sa fiducie, et lui indiquer tous les biens meubles et immeubles ainsi reçus, avec les charges dont il sont grevés; toutefois, elle n'acceptera pas une fiducie si le donateur avait interdit de façon expresse et absolue de fournir cette information.\n§ 2. L'Ordinaire doit exiger que les biens reçus fiduciairement soient placés de façon sure, et veiller à l'exécution des pieuses volontés, selon le","it":"§1. Chi riceve fiduciariamente dei beni per cause pie sia con atto tra vivi sia con testamento, deve informare l'Ordinario di questa fiducia, indicandogli tutti i beni anzidetti sia mobili sia immobili con gli oneri annessi; che se il donatore glielo avesse espressamente ed assolutamente proibito, non accetti la fiducia.\n§2. L'Ordinario deve esigere che i beni fiduciari siano collocati al sicuro e così pure vigilare sull'esecuzione della pia volontà a norma del"}},{"canon":1303,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Nomine piarum fundationum in iure veniunt:\n1° piae fundationes autonomae, scilicet universitates rerum ad fines de quibus in","en":"§1. In law, the term pious foundations includes:\n1/ autonomous pious foundations, that is, aggregates of things (universitates rerum) destined for the purposes mentioned in","fr":"§ 1. Par fondations pieuses, on entend en droit:\n1; les fondations pieuses autonomes, c'est-à-dire des ensembles de choses affectées aux buts dont il s'agit au","it":"§1. In diritto vanno sotto il nome di fondazioni pie:\n1)\nle pie fondazioni autonome\n, cioè la massa di beni destinati ai fini di cui nel"}},{"canon":1304,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Ut fundatio a persona iuridica valide acceptari possit, requiritur licentia Ordinarii in scriptis data; qui eam ne praebeat, antequam legitime compererit personam iuridicam tum novo oneri suscipiendo, tum iam susceptis satisfacere posse; maximeque caveat ut reditus omnino respondeant oneribus adiunctis, secundum cuiusque loci vel regionis morem.\n§ 2. Ulteriores condiciones ad constitutionem et acceptationem fundationum quod attinet, iure particulari definiantur.","en":"§1. For a juridic person to be able to accept a foundation validly, the written permission of the ordinary is required. He is not to grant this permission before he has legitimately determined that the juridic person can satisfy both the new obligation to be undertaken and those already undertaken; most especially he is to be on guard so that the revenues completely respond to the attached obligations, according to the practice of each place or region.\n§2. Particular law is to define additional conditions for the establishment and acceptance of foundations.","fr":"§ 1. Pour qu'une personne juridique puisse accepter validement une fondation, l'autorisation écrite de l'Ordinaire est requise; celui-ci ne la donnera pas avant de s'être assuré légitimement que la personne juridique peut s'acquitter tant de la nouvelle charge à assumer que de celles qu'elle remplit déjà; il veillera avant tout à ce que les revenus correspondent exactement aux charges grevant la fondation, selon la coutume de chaque lieu ou région.\n§ 2. Les autres conditions de constitution et d'acceptation des fondations seront définies par le droit particulier.","it":"§1. Perché una fondazione possa essere validamente accettata da una persona giuridica, si richiede la licenza scritta dell'Ordinario; questi però non la rilasci prima di essersi reso legittimamente conto che la persona giuridica possa soddisfare sia al nuovo onere sia a quelli precedentemente assunti; e soprattutto badi che i redditi corrispondano appieno agli oneri aggiunti, secondo l'usanza del luogo o della regione.\n§2. Ulteriori condizioni per quanto concerne la costituzione e l'accettazione delle fondazioni siano stabilite per diritto particolare."}},{"canon":1305,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Pecunia et bona mobilia, dotationis nomine assignata, statim in loco tuto ab Ordinario approbando deponantur eum in finem, ut eadem pecunia vel bonorum mobilium pretium custodiantur et quam primum caute et utiliter secundum prudens eiusdem Ordinarii iudicium, auditis et iis quorum interest et proprio a rebus oeconomicis consilio, collocentur in commodum eiusdem fundationis cum expressa et individua mentione oneris.","en":"Money and movable goods assigned to an endowment are to be deposited immediately in a safe place approved by the ordinary so that the money or value of the movable goods is protected; as soon as possible, these are to be invested cautiously and usefully for the benefit of the foundation, with express and specific mention made of the obligation; this investment is to be made according to the prudent judgment of the ordinary, after he has heard those concerned and his own finance council.","fr":"Les  sommes d'argent et les biens meubles attribués à titre de dotation seront aussitôt déposés dans un lieu sur à approuver par l'Ordinaire, afin que ces sommes et le prix des biens meubles soient conservés puis placés dans l'intérêt de la fondation elle-même dès que possible, avec prudence et de façon utile, au jugement prudent de l'Ordinaire, après qu'il ait entendu les intéressés et son propre conseil pour les affaires économiques, avec mention expresse et détaillée des charges de cette fondation.","it":"Il denaro e i beni mobili assegnati a titolo di dote siano immediatamente posti in luogo sicuro da approvarsi dall'Ordinario, allo scopo di custodire il denaro stesso o il ricavato dai beni mobili, ed al più presto siano cautamente ed utilmente investiti secondo il prudente giudizio dello stesso Ordinario, uditi gli interessati e il proprio consiglio per gli affari economici, a vantaggio della stessa fondazione facendo espressa e distinta menzione dell'onere."}},{"canon":1306,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Fundationes, etiam viva voce factae, scripto consignentur.\n§ 2. Alterum tabularum exemplar in curiae archivo, alterum in archivo personae iuridicae ad quam fundatio spectat, tuto asserventur.","en":"§1. Foundations, even if made orally, are to be put in writing.\n§2. One copy of the charter is to be preserved safely in the archive of the curia and another copy in the archive of the juridic person to which the foundation belongs.","fr":"§ 1. Les fondations, même faites de vive voix, seront consignées par écrit.\n§ 2. Une copie des actes sera conservée en sûreté dans les archives de la curie, une autre le sera dans les archives de la personne juridique concernée par cette fondation.","it":"§1. Le fondazioni, anche quelle fatte verbalmente, siano messe per iscritto.\n§2. Si conservi al sicuro una copia delle tavole di fondazione nell'archivio della curia ed un'altra copia nell'archivio della persona giuridica cui è annessa la fondazione."}},{"canon":1307,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Servatis praescriptis cann. 1300-1302, et 1287, onerum ex piis fundationibus incumbentium tabella conficiatur, quae in loco patenti exponatur, ne obligationes adimplendae in oblivionem cadant.\n§ 2. Praeter librum de quo in","en":"§1. A list of the obligations incumbent upon pious foundations is to be composed and displayed in an accessible place so that the obligations to be fulfilled are not forgotten; the prescripts of cann. 1300-1302 and 1287 are to be observed.\n§2. In addition to the book mentioned in","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions des cann. 1300-1302 et 1287, le tableau des charges des fondations pieuses sera dressé et affiché bien en vue pour que les obligations à remplir ne tombent pas dans l'oubli.\n§ 2. Outre le livre dont il s'agit au","it":"§1. Osservate le disposizioni dei cann. 1300-1302 e\n1287\n, si rediga una tabella degli oneri derivanti dalle pie fondazioni e la si esponga in luogo ben visibile affinché gli obblighi da adempiere non siano dimenticati.\n§2. Oltre al registro di cui nel"}},{"canon":1308,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"regitur.\n§ 3. In ceteris casibus recurrendum est ad Sedem Apostolicam.","en":".\n§3. In other cases, recourse is to be made to the Apostolic See.","fr":".\n§ 3. Dans les autres cas, il faut recourir au Siège Apostolique.","it":".\n§3. Nei rimanenti casi si deve ricorrere alla Sede Apostolica."}},{"canon":1309,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"Iisdem auctoritatibus, de quibus in","en":"The authorities mentioned in","fr":"Aux mêmes autorités dont il s'agit au","it":"Alle stesse autorità di cui nel"}},{"canon":1310,"book":"Book V · Temporal Goods","texts":{"la":"§ 1. Fidelium voluntatum pro piis causis reductio, moderatio, commutatio, si fundator potestatem hanc Ordinario expresse concesserit, potest ab eodem fieri ex iusta tantum et necessaria causa.\n§ 2. Si exsecutio onerum impositorum, ob imminutos reditus aliamve causam, nulla administratorum culpa, impossibilis evaserit, Ordinarius, auditis iis quorum interest et proprio consilio a rebus oeconomicis atque servata, meliore quo fieri potest modo, fundatoris voluntate, poterit eadem onera aeque imminuere, excepta Missarum reductione, quae praescriptis","en":"§1. The ordinary, only for a just and necessary cause, can reduce, moderate, or commute the wills of the faithful for pious causes if the founder has expressly entrusted this power to him.\n§2. If through no fault of the administrators the fulfillment of the imposed obligations has become impossible because of diminished revenues or some other cause, the ordinary can equitably lessen these obligations, after having heard those concerned and his own finance council and with the intention of the founder preserved as much as possible; this does not hold for the reduction of Masses, which is governed by the prescripts of","fr":"§ 1. La réduction, la modération et la commutation des volontés des fidèles pour les causes pies peuvent être faites par l'Ordinaire si le fondateur lui en a expressément donné le pouvoir, et seulement pour une cause juste et nécessaire.\n§ 2. Si l'exécution des charges imposées par la fondation est devenue impossible à cause de la diminution des revenus ou par un autre motif, sans aucune faute de la part des administrateurs, l'Ordinaire peut diminuer équitablement ces charges, après avoir entendu les intéressés et son propre conseil pour les affaires économiques, et en préservant, de la meilleure façon possible, la volonté du fondateur, à l'exception de la réduction des Messes qui est réglée par le","it":"§1. La riduzione, il contenimento e la permuta delle volontà dei fedeli a favore di cause pie possono essere attuate soltanto per causa giusta e necessaria dall'Ordinario, se il fondatore gli abbia espressamente concesso questa potestà.\n§2. Se l'esecuzione degli oneri imposti sia diventata impossibile per la diminuzione dei redditi o per altra causa, senza che gli amministratori ne abbiano colpa alcuna, l'Ordinario, uditi gli interessati e il proprio consiglio per gli affari economici e rispettata nel miglior modo possibile la volontà del fondatore, potrà equamente diminuire gli stessi oneri, ad eccezione della riduzione delle Messe che è regolata dalle disposizioni del"}},{"canon":1311,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Nativum et proprium Ecclesiae ius est \nchristifideles poenalibus sanctionibus coercendi qui delicta commiserint.\n§ 2. Qui Ecclesiae praeest bonum ipsius communitatis singulorumque christifidelium tueri ac \npromovere debet caritate pastorali, exemplo vitae, consilio et adhortatione et, \nsi opus sit, etiam poenarum irrogatione vel declaratione, iuxta legis praecepta semper cum aequitate canonica applicanda, prae oculis habens iustitiae restitutionem, rei emendationem et scandali reparationem.","en":"§ 1. The Church has its own inherent right to constrain with penal \nsanctions Christ’s faithful who commit offences.\n§ 2. The one who is at the head of a Church must safeguard and promote the good \nof the community itself and of each of Christ’s faithful, through pastoral \ncharity, example of life, advice and exhortation and, if necessary, also through \nthe imposition or declaration of penalties, in accordance with the provisions of \nthe law, which are always to be applied with canonical equity and having in mind \nthe restoration of justice, the reform of the offender, and the repair of \nscandal.","fr":"§ 1. L’Église a le droit inné et propre de contraindre par des \nsanctions pénales les fidèles qui ont commis des délits.\n§ 2. Celui qui préside dans l’Église doit protéger et promouvoir le bien de la \ncommunauté elle-même et de chacun des fidèles, avec charité pastorale, par le \ntémoignage de sa vie, par les conseils, exhortations et, si nécessaire, par \nl’infliction ou la déclaration des peines, suivants les préceptes de la loi, qui \ndoivent toujours être appliqués avec l’équité canonique, et en tenant compte la \nrestauration de la justice, la correction du coupable et la réparation du \nscandale.","it":"§ 1. La Chiesa ha il diritto nativo e proprio di costringere con sanzioni \npenali i fedeli che hanno commesso delitti.\n§ 2. Chi presiede nella Chiesa, deve custodire e promuovere il bene della \nstessa comunità e dei singoli fedeli, con la carità pastorale, con l’esempio \ndella vita, con il consiglio e l’esortazione e, se necessario, anche con \nl’inflizione o la dichiarazione delle pene, secondo i precetti della legge, che \nsempre devono essere applicati con equità canonica, e tenendo presente la \nreintegrazione della giustizia, la correzione del reo e la riparazione dello \nscandalo."}},{"canon":1312,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Sanctiones poenales in Ecclesia sunt:\n1º poenae medicinales seu censurae, quae in cann. 1331‑1333 \nrecensentur;\n2º poenae expiatoriae, de quibus in","en":"§ 1. The penal sanctions in the Church are:\n1° medicinal penalties or censures, which are listed in cann. 1331-1333;\n2° expiatory penalties, mentioned in","fr":"§ 1. Les sanctions pénales dans l’Église sont :\n1° les peines médicinales ou censures énumérées aux cann. 1331-1333;\n2° les peines expiatoires dont il s’agit au","it":"§ 1. Le sanzioni penali nella Chiesa sono:\n1º le pene medicinali o censure, elencate nei\ncann. 1331-1333\n;\n2º le pene espiatorie di cui nel"}},{"canon":1313,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Si post delictum commissum lex mutetur, \napplicanda est lex reo favorabilior.\n§ 2. Quod si lex posterior tollat legem vel saltem poenam, haec \nstatim cessat.","en":"§ 1. If a law is changed after an offence has been committed, the law more \nfavourable to the offender is to be applied.\n§ 2. If a later law removes a law, or at least a penalty, the penalty \nimmediately lapses.","fr":"§ 1. Si après qu’un délit a été commis la loi est modifiée, la loi la plus \nfavorable à l’inculpé doit être appliquée.\n§ 2. De même si une loi postérieure supprime une loi ou seulement une peine, \ncelle-ci cesse aussitôt.","it":"§ 1. Se dopo che il delitto è stato commesso la legge subisce mutamenti, \nal reo si deve applicare la legge più favorevole.\n§ 2. Che se una legge posteriore elimina la legge, o almeno la pena, questa \ncessa immediatamente."}},{"canon":1314,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Poena ordinarie est ferendae sententiae, ita ut \nreum non teneat, nisi postquam irrogata sit; est autem latae sententiae si lex \nvel praeceptum id expresse statuat, ita ut in eam incurratur ipso facto commissi \ndelicti.","en":"A penalty is ordinarily\nferendae sententiae\n, that is, not binding \nupon the offender until it has been imposed. It is, however,\nlatae sententiae\nif the law or precept expressly lays this down, so that it is incurred \nautomatically upon the commission of an offence.","fr":"Ordinairement la peine est ferendæ sententiæ, de telle sorte qu’elle \nn’atteint pas le coupable tant qu’elle n’a pas été infligée ; mais elle est latæ \nsententiæ, si la loi ou le précepte l’établit expressément, de telle sorte \nqu’elle est encourue par le fait même de la commission du délit.","it":"La pena ordinariamente è\nferendae sententiae\n, di modo che non costringe il reo se non dopo essere \nstata inflitta; è poi\nlatae sententiae\n, sempre che la legge o il precetto \nespressamente lo stabilisca, di modo che in essa si incorra per il fatto stesso d’aver commesso il delitto."}},{"canon":1315,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui potestatem habet leges poenales ferendi, potest etiam legem divinamcongrua poena munire.\n§ 2. Legislator inferior, attento","en":"§ 1. Whoever has power to issue penal laws may also reinforce a divine law \nwith a fitting penalty.\n§ 2. A lower legislator, taking into account","fr":"§ 1. Celui qui a le pouvoir d’émaner des lois pénales peut aussi munir \nd’une peine convenable une loi divine.\n§ 2. Le législateur inférieur, compte tenu du","it":"§ 1. Chi ha potestà di emanare leggi penali può anche munire di una congrua pena la legge divina.\n§ 2. Il legislatore inferiore, atteso il"}},{"canon":1316,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Curent Episcopi dioecesani ut, quatenus fieri \npotest, in eadem civitate vel regione uniformes ferantur poenales leges.","en":"Diocesan Bishops are to take care that as far as possible any penal laws \nare uniform within the same city or region.","fr":"Les Évêques diocésains veilleront, dans la mesure du possible, à émaner\ndes lois pénales uniformes dans un même pays ou une même région.","it":"I Vescovi diocesani facciano in modo che nella stessa nazione o regione, si emanino leggi penali con uniformità, nei limiti del possibile."}},{"canon":1317,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Poenae eatenus constituantur, quatenus vere \nnecessariae sint ad aptius providendum ecclesiasticae disciplinae. A legislatore autem inferiore dimissio e statu clericali constitui nequit.","en":"Penalties are to be established only in so far as they are really \nnecessary for the better maintenance of ecclesiastical discipline. Dismissal \nfrom the clerical state, however, cannot be laid down by a lower legislator.","fr":"Les peines ne seront établies que dans la mesure où elles sont vraiment \nnécessaires pour pourvoir de la façon la plus adaptée à la discipline \necclésiastique. Cependant, le renvoi de l’état clérical ne peut être établi par \nle législateur inférieur.","it":"Le pene siano costituite nella misura in cui si rendono veramente \nnecessarie a provvedere più convenientemente alla disciplina ecclesiastica. La \ndimissione dallo stato clericale non può essere stabilita dal legislatore inferiore."}},{"canon":1318,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Latae sententiae poenae ne constituantur, nisi forte in singularia quaedam delicta dolosa, quae vel graviori esse possint \nscandalo vel efficaciter puniri poenis ferendae sententiae non possint; censurae \nautem, praesertim excommunicatio, ne constituantur, nisi maxima cum moderatione \net in sola delicta specialis gravitatis.","en":"Latae sententiae\npenalties are not to be established, except perhaps for some outstanding \nand malicious offences which may be either more grave by reason of scandal or \nsuch that they cannot be effectively punished by\nferendae sententiae\npenalties; censures, however, especially excommunication, are not to be \nestablished, except with the greatest moderation, and only for offences of \nspecial gravity.","fr":"Les peines latæ sententiæ ne seront pas établies, sauf éventuellement \npour certains délits d’une malice exceptionnelle qui pourraient causer un grave \nscandale, ou ne pourraient pas être punis efficacement par des peines ferendæ \nsententiæ ; les censures et surtout l’excommunication, ne seront établies \nqu’avec la plus grande modération et seulement pour les délits d’une spéciale \ngravité.","it":"Non si stabiliscano pene latae sententiae se non eventualmente contro qualche singolo delitto \ndoloso, che o risulti arrecare gravissimo scandalo o non possa essere \nefficacemente punito con pene\nferendae sententiae\n; non si costituiscano poi censure, soprattutto la scomunica, se non con la massima moderazione e \nsoltanto contro i delitti di speciale gravità."}},{"canon":1319,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Quatenus quis potest vi potestatis regiminis \nin foro externo praecepta imponere iuxta praescripta cann. 48-58, eatenus potest \netiam poenas determinatas, exceptis expiatoriis perpetuis, per praeceptum \ncomminari.\n§ 2. Si praeceptum poenale, re mature perpensa, imponendum sit, serventur quae \nstatuuntur in cann. 1317 et 1318.","en":"§ 1. To the extent to which one can impose precepts by virtue of the power \nof governance in the external forum in accordance with the provisions of cann. \n48-58, to that extent can one also by precept threaten determined penalties, \nwith the exception of perpetual expiatory penalties.\n§ 2. If, after the matter has been very carefully considered, a penal precept is \nto be imposed, what is established in cann. 1317 and 1318 is to be observed.","fr":"§ 1. Dans la mesure où quelqu’un peut, en vertu de son pouvoir de \ngouvernement, imposer des préceptes au for externe, suivant les dispositions des \ncann. 48-58, il peut aussi, dans la même mesure, menacer par précepte de peines \ndéterminées, à l’exception des peines expiatoires perpétuelles.\n§ 2. Si, après avoir mûrement pesé l’affaire, un précepte pénal doit être porté, \nil faut observer les dispositions des cann. 1317 et 1318.","it":"§ 1. Nella misura in cui qualcuno può imporre precetti in foro esterno in \nforza della potestà di governo secondo le disposizioni dei cann. 48-58, il medesimo può anche comminare con un precetto pene determinate, ad eccezione \ndelle pene espiatorie perpetue.\n§ 2. Se, dopo aver diligentemente soppesato la cosa, sia necessario imporre un precetto penale, si osservi quanto è stabilito nei cann. 1317-1318."}},{"canon":1320,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"In omnibus in quibus religiosi subsunt Ordinario \nloci, possunt ab eodem poenis coerceri.\n\nDE SUBIECTO POENALIBUS\nSANCTIONIBUS OBNOXIO","en":"In all matters in which they come under the authority of the local \nOrdinary, religious can be constrained by him with penalties.\n\nTHOSE \n WHO ARE LIABLE TO PENAL SANCTIONS (Cann. 1321 - 1330)","fr":"Dans les domaines où les religieux sont soumis à l’Ordinaire du lieu, \nils peuvent être punis par lui.","it":"In tutto ciò in cui sono soggetti all’Ordinario del luogo i religiosi \npossono essere dal medesimo costretti con pene."}},{"canon":1321,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Quilibet innocens censetur donec contrarium probetur.\n§ 2. Nemo punitur, nisi externa legis vel praecepti violatio, ab eo \ncommissa, sit graviter imputabilis ex dolo vel ex culpa.\n§ 3. Poena lege vel praecepto statuta is tenetur, qui legem vel \npraeceptum deliberate violavit; qui vero id egit ex omissione debitae diligentiae, non punitur, nisi lex vel praeceptum aliter caveat.\n§ 4. Posita externa violatione, imputabilitas praesumitur, nisi \naliud appareat.","en":"§ 1. Any person is considered innocent until the contrary is proved.\n§ 2. No one can be punished unless the commission by him or her of an external \nviolation of a law or precept is gravely imputable by reason of malice or of \nculpability.\n§ 3. A person who deliberately violated a law or precept is bound by the penalty \nprescribed in that law or precept. If, however, the violation was due to the \nomission of due diligence, the person is not punished unless the law or precept \nprovides otherwise.\n§ 4. Where there has been an external violation, imputability is presumed, \nunless it appears otherwise.","fr":"§ 1. Quiconque est retenu innocent jusqu’à ce que le contraire ne soit \nprouvé.\n§ 2. Nul ne sera puni à moins que la violation externe de la loi ou du précepte \nne lui soit gravement imputable du fait de son dol ou de sa faute.\n§ 3. Sera frappée de la peine fixée par la loi ou le précepte la personne qui a \nviolé délibérément la loi ou le précepte ; mais celle qui l’a fait par omission \nde la diligence requise ne sera pas punie, à moins que la loi ou le précepte \nn’en dispose autrement.\n§ 4. La violation externe étant posée, l’imputabilité est présumée à moins qu’il \nn’en apparaisse autrement.","it":"§ 1. Chiunque è ritenuto innocente finché non sia provato il contrario.\n§ 2. Nessuno è punito salvo che la violazione esterna della legge o del precetto da lui commessa non sia gravemente imputabile per dolo o per colpa.\n§ 3. È tenuto alla pena stabilita da una legge o da un precetto, chi \ndeliberatamente violò la legge o il precetto; chi poi lo fece per omissione \ndella debita diligenza non è punito, salvo che la legge o il precetto non dispongano altrimenti.\n§ 4. Posta la violazione esterna l’imputabilità si presume, salvo che non appaia \naltrimenti."}},{"canon":1322,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui habitualiter rationis usu carent, etsi legem \nvel praeceptum violaverint dum sani videbantur, delicti incapaces habentur.","en":"Those who habitually lack the use of reason, even though they appeared \nsane when they violated a law or precept, are deemed incapable of committing an \noffence.","fr":"Les personnes qui sont habituellement privées de l’usage de la raison, \nmême si elles ont violé une loi ou un précepte alors qu’elles paraissaient \nsaines d’esprit, sont tenues pour incapables de délit.","it":"Coloro che non hanno abitualmente l’uso della ragione, anche se hanno \nviolato la legge o il precetto mentre apparivano sani di mente, sono ritenuti \nincapaci di delitto."}},{"canon":1323,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", nn. 4 vel 5;\n9º ab eo, qui sine culpa ignoravit poenam legi vel praecepto esse \nadnexam;\n10º ab eo, qui egit sine plena imputabilitate, dummodo haec gravis \npermanserit.\n§ 2. Idem potest iudex facere, si qua alia adsit circumstantia, quae \ndelicti gravitatem deminuat.\n§ 3. In circumstantiis, de quibus in § 1, reus poena latae \nsententiae non tenetur, attamen ad resipiscentiam vel ad scandali reparationem, ipsi poenae \nmitiores irrogari vel poenitentiae applicari possunt.","en":"nn. 4 or 5;\n9° one who through no personal fault was unaware that a penalty was attached to \nthe law or precept;\n10° one who acted without full imputability, provided it remained grave.\n§ 2. A judge can do the same if there is any other circumstance present which \nwould reduce the gravity of the offence.\n§ 3. In the circumstances mentioned in § 1, the offender is not bound by a\nlatae sententiae\npenalty, but may have lesser penalties or penances imposed \nfor the purposes of repentance or repair of scandal.","fr":", nn. 4 et 5 ;\n9° par qui, sans faute, ignorait qu’une peine était attachée à la loi ou au \nprécepte ;\n10° par qui a agi sans pleine imputabilité, pourvu que celle-ci demeure grave.\n§ 2. Le juge peut faire de même s’il existe quelque autre circonstance atténuant \nla gravité du délit.\n§ 3. Dans les circonstances dont il s’agit au § 1, le coupable n’est pas frappé \npar une peine latæ sententiæ, toutefois des peines plus douces ou des pénitences \npeuvent lui être appliquées afin de venir à résipiscence ou de réparer le \nscandale.","it":", nn. 4 o 5;\n9º da chi senza colpa ignorava che alla legge o al precetto fosse annessa una \npena;\n10º da chi agì senza piena imputabilità, purché questa rimanga ancora grave.\n§ 2. Il giudice può agire allo stesso modo quando vi sia qualche altra \ncircostanza attenuante la gravità del delitto.\n§ 3. Nelle circostanze di cui al § 1, il reo non incorre nella pena\nlatae \nsententiae\n, tuttavia possono essere inflitte al medesimo pene più miti oppure gli si possono \napplicare delle penitenze al fine del ravvedimento o della riparazione dello \nscandalo."}},{"canon":1324,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Violationis auctor non eximitur a poena, sed \npoena lege vel praecepto statuta temperari debet vel in eius locum paenitentia \nadhiberi, si delictum patratum sit:\n1º ab eo, qui rationis usum imperfectum tantum habuerit;\n2º ab eo qui rationis usu carebat propter ebrietatem aliamve similem \nmentis perturbationem, quae culpabilis fuerit, firmo praescripto","en":"§ 1. The perpetrator of a violation is not exempted from penalty, but the \npenalty prescribed in the law or precept must be diminished, or a penance \nsubstituted in its place, if the offence was committed by:\n1° one who had only an imperfect use of reason;\n2° one who was lacking the use of reason because of culpable drunkenness or \nother mental disturbance of a similar kind, without prejudice to the provision \nof","fr":"§ 1. L’auteur d’une violation n’est pas exempt de peine, mais la peine \nprévue par la loi ou le précepte doit être tempérée, ou encore une pénitence \ndoit lui être substituée, si le délit a été accompli :\n1° par qui n’aurait qu’un usage imparfait de la raison ;\n2° par qui était privé de l’usage de la raison par ébriété ou tout autre trouble \nmental analogue qui serait coupable ; restant sauves les dispositions du","it":"§ 1. L’autore della violazione non è esentato dalla pena stabilita dalla \nlegge o dal precetto, ma la pena deve essere mitigata o sostituita con una \npenitenza, se il delitto fu commesso:\n1º da una persona che aveva l’uso di ragione soltanto in maniera imperfetta;\n2º da una persona che mancava dell’uso di ragione a causa di ubriachezza o di \naltra simile perturbazione della mente, di cui fosse colpevole, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1325,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Ignorantia crassa vel supina vel affectata \nnumquam considerari potest in applicandis praescriptis cann. 1323 et 1324.","en":"Ignorance which is crass or supine or affected can never be taken into \naccount when applying the provisions of cann. 1323 and 1324.","fr":"L’ignorance crasse ou supine ou affectée ne peut jamais être prise en \nconsidération dans l’application des dispositions des cann. 1323 et 1324.","it":"L’ignoranza crassa o supina o affettata non può mai essere presa in \nconsiderazione nell’applicare le disposizioni dei cann. 1323 e 1324."}},{"canon":1326,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 1, n. 4, in ebrietate aliave simili \nmentis perturbatione patraverit, iudex potest etiam a qualibet punitione \nirroganda abstinere, si censeat aliter posse melius consuli eius emendationi; reus tamen puniri debet si aliter ad iustitiam restituendam, et scandalum \nforte illatum reparandum provideri non possit.","en":"§ 1 n. 4, with a mind disturbed by \ndrunkenness or a similar cause, the judge can refrain from inflicting any \npunishment if he considers that the person’s reform may be better accomplished \nin some other way; the offender, however, must be punished if there is no other \nway to provide for the restoration of justice and the repair of any scandal that \nmay have been caused.","fr":"§ 1. Le juge doit punir d’une peine plus lourde que celle prévue par la \nloi ou le précepte :\n1° la personne qui, après condamnation ou déclaration de la peine, persiste dans \nson délit, à tel point que les circonstances fassent estimer avec prudence \nqu’elle s’obstine dans sa volonté de mal faire ;\n2° la personne qui est constituée en dignité ou qui a abusé de son autorité ou \nde son office pour accomplir un délit ;\n3° la personne qui, bien qu’une peine ait été établie en cas d’un délit de \nnégligence coupable, a prévu l’événement et n’a cependant pas pris pour l’éviter \nles précautions que quelqu’un d’attentif aurait dû prendre ;\n4° la personne qui aurait commis le délit en état d’ébriété ou dans un autre \ntrouble mental, artificiellement recherchés pour accomplir le délit ou \nl’excuser, ou pour la passion qui aurait été volontairement excitée ou nourrie.\n§ 2. Dans les cas dont il s’agit au § 1, si la peine prévue est latæ sententiæ, \nune autre peine ou pénitence peut lui être ajoutée.\n§ 3. Dans les mêmes cas, si la peine était établie comme facultative, elle \ndevient obligatoire.","it":"§ 1. Il giudice deve punire più gravemente di quanto la legge o il precetto stabiliscono:\n1º chi dopo la condanna o la dichiarazione della pena persiste ancora nel \ndelinquere, a tal punto da lasciar prudentemente presumere dalle circostanze la \nsua pertinacia nella cattiva volontà;\n2º chi è costituito in dignità o chi ha abusato dell’autorità o dell’ufficio per \ncommettere il delitto;\n3º chi essendo stabilita una pena per il delitto colposo, previde l’evento e \nciononostante omise le precauzioni per evitarlo, come qualsiasi persona \ndiligente avrebbe fatto;\n4º chi abbia commesso il delitto in stato di ubriachezza o in altra \nperturbazione della mente, ricercate ad arte per mettere in atto il delitto o \nscusarsene, o a causa di passione volontariamente eccitata o favorita.\n§ 2. Nei casi di cui al § 1, se la pena stabilita sia\nlatae sententiae\n, vi si \npuò aggiungere un’altra pena o una penitenza.\n§ 3. Nei medesimi casi, se la pena è stabilita come facoltativa, diventa \nobbligatoria."}},{"canon":1327,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Lex particularis potest alias circumstantias \neximentes, attenuantes vel aggravantes, praeter casus de quibus in cann. \n1323‑1326, statuere, sive generali norma, sive pro singulis delictis. Item in \npraecepto possunt circumstantiae statui, quae a poena praecepto constituta \neximant, vel eam attenuent vel aggravent.","en":"A particular law may, either as a general rule or for individual offences, \ndetermine other excusing, attenuating or aggravating circumstances, over and \nabove the cases mentioned in cann. 1323-1326. Likewise, circumstances may be \ndetermined in a precept which excuse from, attenuate or aggravate the penalty \nconstituted in the precept.","fr":"En dehors des cas dont il s’agit aux cann. 1323­-1326, la loi \nparticulière peut fixer d’autres circonstances qui excusent de la peine, \nl’atténuent ou l’aggravent, soit par une règle générale, soit pour des délits \nparticuliers. De même, un précepte peut fixer des circonstances qui excusent de \nla peine qu’il prévoit, ou bien l’atténuent ou l’aggravent.","it":"La legge particolare può stabilire altre circostanze esimenti, attenuanti \no aggravanti, oltre ai casi di cui nei cann. 1323-1326, sia con una norma generale, sia per i singoli delitti. \nParimenti si possono stabilire nel precetto circostanze che esimano dalla pena \ncostituita con il precetto o l’attenuino o l’aggravino."}},{"canon":1328,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui aliquid ad delictum patrandum egit vel \nomisit, nec tamen, praeter suam voluntatem, delictum consummavit, non tenetur \npoena in delictum consummatum statuta, nisi lex vel praeceptum aliter caveat.\n§ 2. Quod si actus vel omissiones natura sua ad delicti exsecutionem \nconducant, auctor potest paenitentiae vel remedio poenali subici, nisi sponte ab \nincepta delicti exsecutione destiterit. Si autem scandalum aliudve grave damnum \nvel periculum evenerit, auctor, etsi sponte destiterit, iusta potest poena \npuniri, leviore tamen quam quae in delictum consummatum constituta est.","en":"§ 1. One who in furtherance of an offence did something or failed to do \nsomething but then, involuntarily, did not complete the offence, is not bound by \nthe penalty prescribed for the completed offence, unless the law or a precept \nprovides otherwise.\n§ 2. If the acts or the omissions of their nature lead to the carrying out of \nthe offence, the person responsible may be subjected to a penance or to a penal \nremedy, unless he or she had spontaneously desisted from the offence which had \nbeen initiated. However, if scandal or other serious harm or danger has \nresulted, the perpetrator, even though spontaneously desisting, may be punished \nby a just penalty, but of a lesser kind than that determined for the completed \ncrime.","fr":"§ 1. Qui pour commettre un délit a accompli ou omis un acte et \ncependant, en dépit de sa volonté, n’a pas consommé le délit, n’est pas atteint \npar la peine prévue pour le délit consommé, à moins que la loi ou le précepte \nn’en dispose autrement.\n§ 2. Si, de par leur nature, les actes ou omissions conduisent à l’exécution du \ndélit, l’auteur peut être soumis à une pénitence ou à un remède pénal, à moins \nque de lui-même il n’ait renoncé à poursuivre l’exécution du délit qu’il avait \ncommencée. Cependant, si un scandale ou un autre grave dommage ou un danger \nsurvenait, l’auteur, même s’il a renoncé spontanément, peut être puni d’une \njuste peine, plus légère cependant que celle qui a été prévue pour le délit \nconsommé.","it":"§ 1. Chi fece od omise alcunché per il compimento di un delitto, che \ntuttavia, nonostante la sua volontà, effettivamente non commise, non è tenuto \nalla pena stabilita per il delitto effettivamente compiuto, a meno che la legge \no il precetto non dispongano altrimenti.\n§ 2. Che se quegli atti od omissioni per loro natura conducono all’esecuzione \ndel delitto, l’autore può essere sottoposto ad una penitenza o ad un rimedio \npenale, a meno che non abbia spontaneamente desistito dall’esecuzione già \nintrapresa del delitto. Se poi ne sia derivato scandalo o altro grave danno o \npericolo, l’autore, anche se abbia spontaneamente desistito, può essere punito \ncon una giusta pena, tuttavia più lieve di quella stabilita per il delitto \neffettivamente compiuto."}},{"canon":1329,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui communi delinquendi consilio in delictum \nconcurrunt, neque in lege vel praecepto expresse nominantur, si poenae ferendae \nsententiae in auctorem principalem constitutae sint, iisdem poenis subiciuntur \nvel aliis eiusdem vel minoris gravitatis.\n§ 2. In poenam latae sententiae delicto adnexam incurrunt complices, \nqui in lege vel praecepto non nominantur, si sine eorum opera delictum patratum \nnon esset, et poena sit talis naturae, ut ipsos afficere possit; secus poenis \nferendae sententiae puniri possunt.","en":"§ 1. Where a number of persons conspire together to commit an offence, and \naccomplices are not expressly mentioned in the law or precept, if\nferendae \nsententiae\npenalties were constituted for the principal offender, then the \nothers are subject to the same penalties or to other penalties of the same or a \nlesser gravity.\n§ 2. In the case of a\nlatae sententiae\npenalty attached to an offence, \naccomplices, even though not mentioned in the law or precept, incur the same \npenalty if, without their assistance, the crime would not have been committed, \nand if the penalty is of such a nature as to be able to affect them; otherwise, \nthey can be punished with\nferendae sententiae\npenalties.","fr":"§ 1. Les personnes qui, avec l’intention commune de commettre un délit, \nconcourent au délit, et qui ne sont pas nommées expressément dans la loi ou le \nprécepte, sont soumises aux mêmes peines que l’auteur principal si des peines \nferendæ sententiæ ont été établies contre lui, ou bien elles sont soumises à \nd’autres peines de même gravité ou à des peines moins lourdes.\n§ 2. Sont frappés de la peine latæ sententiæ attachée au délit les complices qui \nne sont pas nommés par la loi ou le précepte, si le délit ne pouvait être \naccompli sans leur participation et si la peine est de telle nature qu’elle \npuisse les affecter eux-mêmes ; sinon ils peuvent être punis de peines ferendæ \nsententiæ.","it":"§ 1. Coloro che di comune accordo concorrono nel delitto, e non vengono \nespressamente nominati dalla legge o dal precetto, se sono stabilite pene\nferendae sententiae\ncontro l’autore principale, sono soggetti alle stesse pene o \nad altre di pari o minore gravità.\n§ 2. Incorrono nella pena\nlatae sententiae\nannessa al delitto i complici non \nnominati dalla legge o dal precetto, se senza la loro opera il delitto non \nsarebbe stato commesso e la pena sia di tal natura che possa essere loro \napplicata, altrimenti possono essere puniti con pene ferendae sententiae."}},{"canon":1330,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Delictum quod in declaratione consistat vel in \nalia voluntatis vel doctrinae vel scientiae manifestatione, tamquam non \nconsummatum censendum est, si nemo eam declarationem vel manifestationem \npercipiat.\n\nDE POENIS ALIISQUE PUNITIONIBUS\nCAPUT I\nDE CENSURIS","en":"An offence which consists in a declaration or in some other manifestation \nof will or of doctrine or of knowledge is not to be regarded as effected if no \none actually perceives the declaration or manifestation.\n\nPENALTIES AND OTHER PUNISHMENTS (Cann. 1331 - 1340)\nCHAPTER I.\nCENSURES","fr":"Un délit qui consiste en une déclaration ou en quelque autre \nmanifestation de volonté ou de doctrine ou de science, doit être tenu pour non \nconsommé si personne n’a perçu cette déclaration ou manifestation.","it":"Il delitto che consiste in una dichiarazione o in altra manifestazione di \nvolontà, di dottrina o di scienza, non deve considerarsi effettivamente \ncompiuto, se nessuno raccolga quella dichiarazione o manifestazione."}},{"canon":1331,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 2, n. 1, \nservandum est.","en":"§ 2 n. 1 is to be observed also in the case of \ninterdict.","fr":", § 2, n. 1.","it":", § 2, n. 1, anche in caso di \ninterdetto."}},{"canon":1332,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Interdictus tenetur prohibitionibus, de \nquibus in","en":"§ 1. One who is under interdict is obliged by the prohibitions mentioned \nin","fr":"§ 1. Qui est interdit est atteint par les interdictions mentionnées au","it":"§ 1. Chi è interdetto è tenuto dalle proibizioni di cui nel"}},{"canon":1333,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 1 recensentur.","en":"§1.","fr":", § 1.","it":", § 1."}},{"canon":1334,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Suspensionis ambitus, intra limites in \ncanone praecedenti statutos, aut ipsa lege vel praecepto definitur, aut \nsententia vel decreto quo poena irrogatur.\n§ 2. Lex, non autem praeceptum, potest latae sententiae \nsuspensionem, nulla addita determinatione vel limitatione, constituere; eiusmodi \nautem poena omnes effectus habet, qui in","en":"§ 1. The extent of a suspension, within the limits laid down in the \npreceding canon, is defined either by the law or precept, or by the judgement or \ndecree whereby the penalty is imposed.\n§ 2. A law, but not a precept, can establish a\nlatae sententiae\nsuspension without an added determination or limitation; such a penalty has all \nthe effects enumerated in","fr":"§ 1. L’étendue de la suspense, à l’intérieur des limites fixées dans le \ncanon précédent, est définie par la loi elle-même ou le précepte, ou bien par la \nsentence ou le décret qui inflige la peine.\n§ 2. La loi, mais non le précepte, peut établir une suspense latæ sententiæ, \nsans autre précision ni limite ; une peine de ce genre a tous les effets \nindiqués au","it":"§ 1. L’àmbito della sospensione, entro i limiti stabiliti nel canone \nprecedente, è definito o dalla legge stessa o dal precetto, oppure dalla \nsentenza o dal decreto con cui è inflitta la pena.\n§ 2. La legge, ma non il precetto, può costituire una sospensione\nlatae \nsententiae\n, senza apporvi alcuna determinazione o limitazione; tale pena poi ha \ntutti gli effetti recensiti nel"}},{"canon":1335,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 2.\n§ 4. Latae sententiae eae tantum poenae expiatoriae esse possunt, quae ut prohibitiones in","en":"§ 2 is to be observed in \nregard to the prohibitions mentioned in","fr":"§ 1. Si l’autorité compétente inflige ou déclare la censure dans le \nprocès judiciaire ou par décret extrajudiciaire, elle peut aussi imposer les \npeines expiatoires qu’elle retient nécessaires pour restaurer la justice ou \nréparer le scandale.\n§ 2. Si une censure interdit de célébrer les sacrements ou les sacramentaux, ou \nde poser des actes du pouvoir de gouvernement, cette interdiction est suspendue \nchaque fois que cela est nécessaire pour secourir les fidèles en danger de \nmort ; si la censure latæ sententiæ n’a pas été déclarée, l’interdiction est en \noutre suspendue toutes les fois qu’un fidèle réclame un sacrement ou un \nsacramental ou un acte du pouvoir de gouvernement ; ce qu’il est permis de \ndemander pour toute juste cause.","it":"§ 1. L’autorità competente, se infligge o dichiara la censura nel processo \ngiudiziale o per decreto extragiudiziale, può anche imporre le pene espiatorie \nche ritenga necessarie per restituire la giustizia o riparare lo scandalo.\n§ 2. Se la censura proibisce la celebrazione dei sacramenti o dei sacramentali o di porre atti di potestà di governo, la proibizione è sospesa ogniqualvolta ciò sia necessario per provvedere a fedeli che si trovano in \npericolo di morte; che se la censura\nlatae sententiae\nnon sia stata dichiarata, la proibizione è inoltre sospesa tutte le volte che un fedele chieda un sacramento, un sacramentale o un \natto di potestà di governo; tale richiesta poi è lecita per una giusta causa qualsiasi."}},{"canon":1336,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", §§ 2-4, adiunctis quoque aliis poenis pro delicti gravitate.\n\nNORMA GENERALIS","en":"§§ 2-4; the same applies also when the offender is granted remission of a \ncensure under","fr":".\n§ 2. La loi peut établir d’autres peines expiatoires, qui privent le fidèle d’un \nbien spirituel ou temporel, et qui soient conformes à la fin surnaturelle de \nl’Église.\n§ 3. En outre, sont employés des remèdes pénaux et des pénitences, dont il \ns’agit aux cann. 1339 et 1349, les premiers surtout pour prévenir les délits, \nles secondes plutôt pour remplacer une peine ou l’augmenter.","it":".\n§ 2. La legge può stabilire altre pene espiatorie, che privino il fedele di \nqualche bene spirituale o temporale e siano congruenti con il fine \nsoprannaturale della Chiesa.\n§ 3. Sono inoltre impiegati rimedi penali e penitenze, di cui nei cann. 1339 e 1340, quelli soprattutto per prevenire i delitti, queste piuttosto per sostituire la \npena o in aggiunta ad essa."}},{"canon":1337,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Prohibitio commorandi in certo loco vel \nterritorio sive clericos sive religiosos afficere potest; praescriptio autem \ncommorandi, clericos saeculares et, intra limites constitutionum, religiosos.\n§ 2. Ut praescriptio commorandi in certo loco vel territorio \nirrogetur, accedat oportet consensus Ordinarii illius loci, nisi agatur de domo \nextradioecesanis quoque clericis paenitentibus vel emendandis destinata.","en":"§ 1. A prohibition against residing in a certain place or territory can \naffect both clerics and religious. An order to reside in a certain place can \naffect secular clerics and, within the limits of their constitutions, religious.\n§ 2. An order imposing residence in a certain place or territory must have the \nconsent of the Ordinary of that place, unless there is question of a house set \nup for penance or rehabilitation of clerics, including extra-diocesans.","fr":"§ 1. L’interdiction de demeurer dans un lieu ou un territoire donné peut \natteindre les clercs ou les religieux ; mais l’ordre d’y demeurer peut atteindre \nles clercs séculiers et, dans les limites de leurs constitutions, les religieux.\n§ 2. Pour que l’ordre de demeurer dans un lieu ou un territoire donné soit \ninfligé, il faut de plus le consentement de l’Ordinaire de ce lieu, à moins \nqu’il ne s’agisse d’une maison destinée aussi aux clercs extradiocésains qui \ndoivent faire pénitence ou s’amender.","it":"§ 1. La proibizione di dimorare in un determinato luogo o territorio può \nessere applicata sia ai chierici sia ai religiosi; l’ingiunzione di dimorarvi \npuò essere applicata ai chierici secolari e, nei limiti delle costituzioni, ai \nreligiosi.\n§ 2. Per infliggere l’ingiunzione di dimorare in un determinato luogo o \nterritorio, è necessario che vi sia il consenso dell’Ordinario di quel luogo, \nsalvo non si tratti di una casa destinata alla penitenza ed alla correzione dei \nchierici anche extradiocesani."}},{"canon":1338,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Poenae expiatoriae, quae in","en":"§ 1. The expiatory penalties enumerated in","fr":"§ 1. Les peines expiatoires\ndont il s’agit au","it":"§ 1. Le pene espiatorie, recensite nel"}},{"canon":1339,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Eum, qui versatur in proxima delinquendi \noccasione, vel in quem, ex investigatione peracta, gravis cadit suspicio delicti \ncommissi, Ordinarius per se vel per alium monere potest.\n§ 2. Eum ex cuius conversatione scandalum vel gravis ordinis \nperturbatio oriatur, Ordinarius corripere potest, modo peculiaribus personae et \nfacti condicionibus accommodato.\n§ 3. De monitione et correptione constare semper debet saltem ex \naliquo documento, quod in secreto curiae archivo servetur.\n§ 4. Si, semel vel pluries, monitiones vel correptiones inutiliter alicui factae sint, vel si ex iis effectus \nexspectare non liceat, Ordinarius det praeceptum poenale, in quo accurate \npraescribat quid agendum vel vitandum sit.\n§ 5. Si casus gravitas ferat, ac praesertim si quis versetur in \npericulo relabendi in delictum, eum Ordinarius, etiam praeter poenas ad normam \niuris irrogatas vel declaratas per sententiam vel decretum, submittat \nvigilantiae modo per decretum singulare determinato.","en":"§ 1. When someone is in a proximate occasion of committing an offence or when, \nafter an investigation, there is a serious suspicion that an offence has been \ncommitted, the Ordinary either personally or through another can give that \nperson warning.\n§ 2. In the case of behaviour which gives rise to scandal or serious disturbance \nof public order, the Ordinary can also correct the person, in a way appropriate \nto the particular conditions of the person and of what has been done.\n§ 3. The fact that there has been a warning or a correction must always be \nproven, at least from some document to be kept in the secret archive of the \ncuria\n§ 4. If on one or more occasions warnings or corrections have been made to \nsomeone to no effect, or if it is not possible to expect them to have any \neffect, the Ordinary is to issue a penal precept in which he sets out exactly \nwhat is to be done or avoided.\n§ 5. If the gravity of the case so requires, and especially in a case where \nsomeone is in danger of relapsing into an offence, the Ordinary is also to \nsubject the offender, over and above the penalties imposed according to the \nprovision of the law or declared by sentence or decree, to a measure of \nvigilance determined by means of a singular decree.","fr":"§ 1. À la personne qui se met dans l’occasion proche de commettre un \ndélit ou sur laquelle, après une enquête sérieuse, pèse un grave soupçon d’avoir \ncommis un délit, l’Ordinaire peut faire une monition par lui-même ou par autrui.\n§ 2. À la personne dont le comportement a provoqué un scandale ou une grave \nperturbation de l’ordre, l’Ordinaire peut donner une réprimande d’une manière \nadaptée aux conditions particulières de personne et de fait.\n§ 3. Il faut toujours garder trace certaine de la monition et de la réprimande, \nau moins dans quelque document qui sera conservé dans les archives secrètes du \ncurie.\n§ 4. Si des monitions ou des corrections ont été faites en vain, une ou \nplusieurs fois à une personne, ou si on ne peut attendre d’elles aucun effet, \nl’Ordinaire donnera un précepte pénal, dans lequel il prescrira avec précision \nce qui doit être fait et ce qui doit être évité.\n§ 5. Si la gravité du cas le requiert, et surtout dans le cas où la personne se \ntrouverait en danger de retomber dans le délit, l’Ordinaire, au-delà même des \npeines infligées selon le droit ou déclarées par sentence ou décret, le \nsoumettra à des mesures de vigilances déterminées par un décret particulier.","it":"§ 1. L’Ordinario può ammonire, personalmente o tramite un altro, colui che si trovi nell’occasione prossima di delinquere, o sul quale \ndall’indagine fatta cada il sospetto grave d’aver commesso il delitto.\n§ 2. L’Ordinario può riprendere, in modo appropriato alle condizioni della persona e del fatto, \nchi con il proprio comportamento faccia sorgere scandalo o turbi gravemente \nl’ordine.\n§ 3. Dell’ammonizione e della riprensione deve sempre constare almeno da un \nqualche documento, che si conservi nell’archivio segreto della curia.\n§ 4. Se, una o più volte, siano state fatte inutilmente a qualcuno ammonizioni o \ncorrezioni, o se non si possa attendere da esse alcun effetto, l’Ordinario dia \nun precetto penale, nel quale si disponga accuratamente cosa si debba fare o \nevitare.\n§ 5. Se lo richieda la gravità del caso, e soprattutto nel caso in cui qualcuno \nsi trovi in pericolo di ricadere nel delitto, l’Ordinario, anche al di là delle \npene inflitte a norma del diritto o dichiarate mediante sentenza o decreto, lo \nsottoponga ad una misura di vigilanza determinata mediante un decreto singolare."}},{"canon":1340,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Paenitentia, quae imponi potest in foro \nexterno, est aliquod religionis vel pietatis vel caritatis opus peragendum.\n§ 2. Ob transgressionem occultam numquam publica imponatur \npaenitentia.\n§ 3. Paenitentias Ordinarius pro sua prudentia addere potest poenali remedio monitionis vel correptionis.\n\nDE POENARUM APPLICATIONE","en":"§ 1. A penance, which can be imposed in the external forum, is the performance \nof some work of religion or piety or charity.\n§ 2. A public penance is never to be imposed for an occult transgression.\n§ 3. According to his prudent judgement, the Ordinary may add penances to the \npenal remedy of warning or correction.\n\nTHE APPLICATION OF PENALTIES (Cann. 1341 - 1353)","fr":"§ 1. La pénitence, qui peut être imposée au for externe, consiste dans \nl’accomplissement d’une œuvre de religion, de piété ou de charité.\n§ 2. Pour une transgression occulte, une pénitence publique ne sera jamais \nimposée.\n§ 3. L’Ordinaire peut à son jugement ajouter des pénitences au remède pénal de \nla monition ou de la réprimande.","it":"§ 1. La penitenza che può essere imposta in foro esterno, consiste in una \nqualche opera di religione, di pietà o di carità da farsi.\n§ 2. Per una trasgressione occulta non s’imponga mai una penitenza pubblica.\n§ 3. L’Ordinario può a sua prudente discrezione aggiungere penitenze al rimedio \npenale dell’ammonizione o della riprensione."}},{"canon":1341,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", expediat;\n3° utrum processus iudicialis sit adhibendus an, nisi lex vetet, sit procedendum per decretum extra iudicium.\n§ 2. Ordinarius decretum, de quo in § 1, revocet vel mutet, quoties ex novis elementis aliud sibi decernendum videtur.\n§ 3. In ferendis decretis, de quibus in §§ 1 et 2, audiat Ordinarius, si prudenter censeat, duos iudices aliosve iuris peritos.\n§ 4. Antequam ad normam § 1 decernat, consideret Ordinarius num, ad vitanda inutilia iudicia, expediat ut, partibus consentientibus, vel ipse vel investigator quaestionem de damnis ex bono et aequo dirimat.","en":"The Ordinary must start a judicial or an administrative procedure for the \nimposition or the declaration of penalties when he perceives that neither by the \nmethods of pastoral care, especially fraternal correction, nor by a warning or \ncorrection, can justice be sufficiently restored, the offender reformed, and the \nscandal repaired.","fr":"L’Ordinaire doit entamer la procédure judiciaire ou administrative en \nvue d’infliger ou de déclarer les peines dès qu’il aura constaté que ni les \nmoyens de la sollicitude pastorale, surtout la correction fraternelle, ni la \nmonition ni la réprimande ne peuvent suffisamment rétablir la justice, amender \nle coupable, réparer le scandale.","it":", sia conveniente;\n3) se si debba ricorrere al processo giudiziario, oppure, a meno che la legge non lo vieti, si debba procedere con decreto extragiudiziale.\n§2. L'Ordinario revochi o modifichi il decreto di cui nel §1, ogniqualvolta da elementi nuovi gli sembri di dover disporre diversamente.\n§3. Nell'emanare i decreti di cui nei §§1 e 2, l'Ordinario, se prudentemente lo ritiene opportuno, ascolti due giudici e altri esperti in diritto.\n§4. Prima di decidere a norma del §1, l'Ordinario consideri se non sia conveniente, per evitare giudizi inutili, che egli stesso o l'investigatore, consenzienti le parti, dirima la questione dei danni secondo il giusto e l'onesto."}},{"canon":1342,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Quoties iustae obstent causae ne iudicialis processus fiat, poena irrogari \nvel declarari potest per decretum extra iudicium, servato","en":"§ 1. Whenever there are just reasons against the use of a judicial procedure, a \npenalty can be imposed or declared by means of an extra-judicial decree, \nobserving canon 1720, especially in what concerns the right of defence and the \nmoral certainty in the mind of the one issuing the decree, in accordance with \nthe provision of","fr":"§ 1. Chaque fois que de justes causes s’opposeraient à un procès \njudiciaire, la peine peut être infligée ou déclarée par décret extrajudiciaire, \nselon le","it":"§ 1. Ogniqualvolta giuste cause si oppongono a che si celebri un processo \ngiudiziario, la pena può essere inflitta o dichiarata con decreto \nextragiudiziale, osservato il"}},{"canon":1343,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Si lex aut praeceptum iudici facultatem concedat applicandi vel non applicandi \npoenam, iste, salvo praescripto","en":"If a law or precept grants the judge the faculty to apply or not to apply a \npenalty, he is, without prejudice to the provision of","fr":"Si la loi ou le précepte concède au juge la faculté d’appliquer la peine \nou non, celui-ci, restant sauf ce qui est prescrit au","it":"Se la legge o il precetto concedono al giudice la facoltà di applicare o di non applicare la pena, questi, salvo il disposto del"}},{"canon":1344,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Etiamsi lex utatur verbis praeceptivis, iudex pro \nsua conscientia et prudentia potest:\n1º poenae irrogationem in tempus magis opportunum differre, si ex \npraepropera rei punitione maiora mala eventura praevideantur, nisi necessitas urgeat scandalum reparandi;\n2º a poena irroganda abstinere vel poenam mitiorem irrogare aut \npaenitentiam adhibere, si reus emendatus sit, necnon scandalum et damnum forte illatum reparaverit, aut si ipse satis a civili auctoritate punitus sit vel punitum iri praevideatur;\n3º obligationem servandi poenam expiatoriam suspendere, si reus \nprimum post vitam laudabiliter peractam deliquerit neque necessitas urgeat \nreparandi scandalum, ita tamen ut, si reus intra tempus ab ipso iudice \ndeterminatum rursus deliquerit, poenam utrique delicto debitam luat, nisi \ninterim tempus decurrerit ad actionis poenalis pro priore delicto \npraescriptionem.","en":"Even though the law may use obligatory words, the judge may, according to his \nown conscience and prudence:\n1° defer the imposition of the penalty to a more opportune time, if it is \nforeseen that greater evils may arise from a too hasty punishment of the \noffender, unless there is an urgent need to repair scandal;\n2° abstain from imposing the penalty or substitute a milder penalty or a \npenance, if the offender has repented, as well as having repaired any scandal \nand harm caused, or if the offender has been or foreseeably will be sufficiently \npunished by the civil authority;\n3° may suspend the obligation of observing an expiatory penalty, if the person \nis a first-offender after a hitherto blameless life, and there is no urgent need \nto repair scandal; this is, however, to be done in such a way that if the person \nagain commits an offence within a time laid down by the judge, then that person \nmust pay the penalty for both offences, unless in the meanwhile the time for \nprescription of a penal action in respect of the former offence has expired.","fr":"Même si la loi utilise des termes impératifs, le juge peut, selon sa \nconscience et sa prudence :\n1° différer l’infliction de la peine à un moment plus opportun, s’il prévoit que \nde plus grands maux peuvent résulter d’une punition trop précipitée du coupable, \nà moins que la nécessité de réparer le scandale ne soit urgente ;\n2° s’abstenir d’infliger la peine ou bien infliger une peine plus douce, ou \nappliquer une pénitence, si le coupable s’est amendé et a aussi réparé le \nscandale et le dommage éventuellement causé, ou bien s’il a été suffisamment \npuni par l’autorité civile, ou si l’on prévoit qu’il le sera ;\n3° suspendre l’obligation d’accomplir la peine expiatoire si le coupable a \ncommis un premier délit après avoir mené une vie honorable et s’il n’y a pas \nnécessité urgente de réparer le scandale ; toutefois, si le coupable commet un \nnouveau délit dans les délais fixés par le juge lui-même, il subira la peine due \npour l’un et l’autre délit, à moins que, entre-temps, ne soit intervenue la \nprescription de l’action pénale pour le premier délit.","it":"Ancorché la legge usi termini precettivi, il giudice, secondo coscienza e \na sua prudente discrezione, può:\n1° differire l’inflizione della pena a tempo più opportuno, se da una \npunizione troppo affrettata si prevede che insorgeranno mali maggiori, salvo che non urga la necessità di riparare lo scandalo;\n2° astenersi dall’infliggere la pena, o infliggere una pena più mite o fare \nuso di una penitenza, se il reo si sia emendato ed altresì sia stato riparato lo scandalo e il danno eventualmente procurato, oppure se lo stesso sia stato sufficientemente punito dall’autorità civile o \nsi preveda che sarà punito;\n3° sospendere l’obbligo di osservare una pena espiatoria al reo che abbia \ncommesso delitto per la prima volta dopo aver vissuto onorevolmente e qualora \nnon urga la necessità di riparare lo scandalo, a condizione tuttavia che, se il \nreo entro il tempo determinato dal giudice stesso commetta nuovamente un \ndelitto, sconti la pena dovuta per entrambi i delitti, salvo che frattanto non \nsia decorso il tempo per la prescrizione dell’azione penale relativa al primo \ndelitto."}},{"canon":1345,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Quoties delinquens vel usum rationis imperfectum \ntantum habuerit, vel delictum ex necessitate vel gravi metu aut passionis aestu vel, salvo praescripto","en":"Whenever the offender had only an imperfect use of reason, or committed the \noffence out of necessity or grave fear or in the heat of passion or, without \nprejudice to the provision of","fr":"Chaque fois qu’un délinquant ne jouit que d’un usage imparfait de la \nraison, ou qu’il aura commis un délit par nécessité ou par une grave crainte, ou \ndans le feu de la passion, ou, restant sauf le","it":"Ogniqualvolta il delinquente o aveva l’uso di ragione in maniera soltanto \nimperfetta o commise il delitto per necessità o per timore grave o per impeto passionale o, salvo il disposto del"}},{"canon":1346,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Ordinarie tot poenae quot delicta.\n§ 2. Quoties vero reus plura delicta patraverit, si nimius videatur poenarum ferendae sententiae \ncumulus, prudenti iudicis arbitrio relinquitur poenas intra aequos terminos \nmoderari, et eum vigilantiae subicere.","en":"§ 1. Ordinarily there are as many penalties as there are offences.\n§ 2. Nevertheless, whenever the offender has committed a number of offences and the sum of \npenalties which should be imposed seems excessive, it is left to the prudent \ndecision of the judge to moderate the penalties in an equitable fashion, and to \nplace the offender under vigilance.","fr":"§ 1. Ordinairement il y a autant de peines que de délits.\n§ 2. Mais chaque fois que le coupable aura commis plusieurs délits, si le cumul \nde peines ferendæ sententiæ apparaît trop sévère, il est laissé à l’appréciation \nprudente du juge de diminuer des peines dans des limites équitables, et de le \nsoumettre à surveillance.","it":"§ 1. Ordinariamente tante sono le pene quanti i delitti.\n§ 2. Ma ogniqualvolta il reo abbia commesso più delitti, se sembri eccessivo il cumulo \ndelle pene\nferendae sententiae\n, è lasciato al prudente arbitrio del giudice di \ncontenere le pene entro equi limiti, e di sottoporlo a vigilanza."}},{"canon":1347,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 2, recesserit; recedenti \nautem denegari nequit, salvo praescripto","en":"§ 2. However, once the \ncontempt has been purged, the remission cannot be refused, without prejudice to \nthe provision of","fr":"§ 1. Une censure ne peut être infligée validement à moins qu’auparavant \nle coupable n’ait été averti au moins une fois d’avoir à mettre fin à sa \ncontumace, et qu’un temps convenable ne lui ait été donné pour venir à \nrésipiscence.\n§ 2. Doit être dit avoir purgé sa contumace le coupable qui se serait vraiment \nrepenti de son délit et qui, de plus, aurait réparé d’une façon appropriée le \nscandale et les dommages, ou qui, du moins, aurait promis sérieusement de le \nfaire.","it":"§ 1. Non si può infliggere validamente una censura, se il reo non fu prima \nammonito almeno una volta di recedere dalla contumacia, assegnandogli un congruo \nspazio di tempo per ravvedersi.\n§2\n. Si deve ritenere che abbia receduto dalla contumacia il reo che si sia \nveramente pentito del delitto e che abbia inoltre dato congrua riparazione allo scandalo e al danno o almeno abbia seriamente promesso di realizzare tale riparazione."}},{"canon":1348,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"providere vel \netiam paenitentiam imponere.","en":", and can also impose a penance.","fr":"Lorsqu’un accusé est absous d’une accusation, ou bien lorsque aucune \npeine ne lui est infligée, l’Ordinaire peut pourvoir à l’intérêt du coupable et \nau bien public par des monitions appropriées et d’autres moyens de sollicitude \npastorale, ou même, si l’affaire le demande, par des remèdes pénaux.","it":"Quando il reo viene assolto dall’accusa o non gli viene inflitta alcuna \npena, l’Ordinario può provvedere al suo bene e al bene pubblico con opportune \nammonizioni o per altre vie dettate dalla sollecitudine pastorale, o anche, se \ndel caso, con rimedi penali."}},{"canon":1349,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Si poena sit indeterminata neque aliud lex \ncaveat, iudex in poenis determinandis eas eligat quae inducto scandalo et damni gravitati proportionatae sint; poenas tamen \ngraviores ne irroget, nisi casus gravitas id omnino postulet; perpetuas autem poenas \nirrogare non potest.","en":"If a penalty is indeterminate, and if the law does not provide otherwise, the \njudge in determining the penalties is to choose those which are proportionate to \nthe scandal caused and the gravity of the harm; he is not however to impose \ngraver penalties, unless the seriousness of the case really demands it. He may \nnot impose penalties which are perpetual.","fr":"Si une peine est indéterminée et si la loi n’y pourvoit pas autrement, \nle juge, au moment de déterminer les peines, choisira celles qui sont \nproportionnées au scandale causé et à la gravité du dommage ; Toutefois, il \nn’infligera pas de peines trop lourdes, à moins que la gravité du cas ne le \nréclame absolument ; même alors, il ne peut pas infliger de peines perpétuelles.","it":"Se la pena è indeterminata e la legge non disponga altrimenti, il giudice nel determinare le pene scelga quelle che siano proporzionate allo scandalo \narrecato e alla gravità del danno; tuttavia non infligga pene troppo gravi, a meno che non lo richieda assolutamente la \ngravità del caso; non può tuttavia infliggere pene perpetue."}},{"canon":1350,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. In poenis clerico irrogandis semper cavendum \nest, ne iis quae ad honestam sustentationem sunt necessaria ipse careat, nisi \nagatur de dimissione e statu clericali.\n§ 2. Dimisso autem e statu clericali, qui propter poenam vere indigeat, \nOrdinarius meliore quo fieri potest modo providere curet, exclusa vero \ncollatione officii, ministerii vel muneris.","en":"§ 1. In imposing penalties on a cleric, except in the case of dismissal from the \nclerical state, care must always be taken that he does not lack what is \nnecessary for his worthy support.\n§ 2. If a person is truly in need because he has been dismissed from the \nclerical state, the Ordinary is to provide in the best way possible, but not by \nthe conferral of an office, ministry or function.","fr":", § 1.\n§ 5. Le renvoi de l’état clérical.","it":", § 1.\n§ 5. La dimissione dallo stato clericale."}},{"canon":1351,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Poena reum ubique tenet, etiam resoluto iure eius \nqui poenam constituit, irrogavit vel declaravit, nisi aliud expresse caveatur.","en":"A penalty binds an offender everywhere, even when the right of the one who \nestablished, imposed or declared it has ceased, unless it is otherwise expressly \nprovided.","fr":"La peine atteint le condamné en tout lieu, même si le droit de celui qui \na fixé, infligé ou déclaré la peine se trouve éteint, sauf autre disposition \nexpresse.","it":"La pena vincola il reo ovunque, anche venuto meno il diritto di colui che \nl’ha costituita, l’ha inflitta o dichiarata, a meno che non si disponga espressamente altro."}},{"canon":1352,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Si poena prohibeat recipere sacramenta vel \nsacramentalia, prohibitio suspenditur, quamdiu reus in mortis periculo versatur.\n§ 2. Obligatio servandi poenam latae sententiae, quae neque \ndeclarata sit neque sit notoria in loco ubi delinquens versatur, eatenus ex toto \nvel ex parte suspenditur, quatenus reus eam servare nequeat sine periculo gravis \nscandali vel infamiae.","en":"§ 1. If a penalty prohibits the reception of the sacraments or sacramentals, the \nprohibition is suspended for as long as the offender is in danger of death.\n§ 2. The obligation of observing a\nlatae sententiae\npenalty which has not \nbeen declared, and is not notorious in the place where the offender actually is, \nis suspended either in whole or in part to the extent that the offender cannot \nobserve it without the danger of grave scandal or loss of good name.","fr":"§ 1. Si une peine interdit de recevoir les sacrements ou les \nsacramentaux, l’interdiction est suspendue aussi longtemps que le condamné se \ntrouve en danger de mort.\n§ 2. L’obligation de se soumettre à une peine latæ sententiæ, qui ne serait ni \ndéclarée ni notoire dans le lieu où se trouve le délinquant, est suspendue en \ntotalité ou en partie, pour autant que le coupable ne puisse s’y soumettre sans \nrisque de grave scandale ou d’infamie.","it":"§ 1. Se la pena proibisce di ricevere i sacramenti o i sacramentali, la proibizione è sospesa finché il reo versa in pericolo di morte.\n§ 2. L’obbligo di osservare una pena\nlatae sententiae\nche non sia stata \ndichiarata né sia notoria nel luogo ove vive il delinquente, è sospeso in tutto \no in parte nella misura in cui il reo non la possa osservare senza pericolo di \ngrave scandalo o d’infamia."}},{"canon":1353,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Appellatio vel recursus a sententiis iudicialibus \nvel a decretis, quae poenam quamlibet irrogent vel declarent, habent effectum \nsuspensivum.\n\nDE POENARUM \n REMISSIONE ET DE ACTIONUM PRAESCRIPTIONE","en":"An appeal or a recourse against judgements of a court or against decrees which \nimpose or declare any penalty has a suspensive effect.\n\nTHE \n REMISSION OF PENALTIES AND THE PRESCRIPTION OF ACTIONS (Cann. 1354 - 1363)","fr":"L’appel ou le recours contre des sentences judiciaires ou des décrets \nqui infligent ou déclarent une peine ont un effet suspensif.","it":"L’appello o il ricorso contro le sentenze giudiziali o i decreti che \ninfliggono o dichiarano una pena qualsiasi hanno effetto sospensivo."}},{"canon":1354,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Praeter eos, qui in cann. 1355‑1356 \nrecensentur, omnes, qui a lege, quae poena munita est, dispensare possunt vel a \npraecepto poenam comminanti eximere, possunt etiam eam poenam remittere.\n§ 2. Potest praeterea lex vel praeceptum, poenam constituens, aliis \nquoque potestatem facere remittendi.\n§ 3. Si Apostolica Sedes poenae remissionem sibi vel aliis \nreservaverit, reservatio stricte est interpretanda.","en":"§ 1. Besides those who are enumerated in cann. 1355-1356, all who can dispense \nfrom a law which is supported by a penalty, or excuse from a precept which \nthreatens a penalty, can also remit the penalty itself.\n§ 2. Moreover, a law or precept which establishes a penalty can also grant to \nothers the power of remitting the penalty.\n§ 3. If the Apostolic See has reserved the remission of a penalty to itself or \nto others, the reservation is to be strictly interpreted.","fr":"§ 1. Outre les personnes énumérées aux cann. 1355-1356, tous ceux qui \npeuvent dispenser d’une loi assortie d’une peine, ou qui peuvent exempter d’un \nprécepte menaçant d’une peine, peuvent aussi remettre cette peine.\n§ 2. De plus, la loi ou le précepte instituant une peine peut accorder aussi à \nd’autres le pouvoir de remettre cette peine.\n§ 3. Si le Siège Apostolique s’est réservé à lui-même ou a réservé à d’autres la \nrémission de la peine, cette réserve est d’interprétation stricte.","it":"§ 1. Oltre a quelli che sono enumerati nei cann. 1355-1356, tutti coloro \nche possono dispensare da una legge munita di una pena, o liberare da un \nprecetto che commina una pena, possono anche rimettere quella pena.\n§ 2. La legge o il precetto che costituiscono una pena possono inoltre dare \nanche ad altri potestà di rimettere la pena.\n§ 3. Se la Sede Apostolica ha riservato a sé o ad altri la remissione della \npena, la riserva deve essere interpretata in senso stretto."}},{"canon":1355,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Poenam lege constitutam, quae sit ferendae \nsententiae irrogata vel latae sententiae declarata, dummodo non sit Apostolicae \nSedi reservata, remittere possunt:\n1º Ordinarius, qui iudicium ad poenam irrogandam vel declarandam \npromovit vel decreto eam per se vel per alium irrogavit vel declaravit;\n2º Ordinarius loci in quo delinquens versatur, consulto tamen, nisi propter extraordinarias circumstantias impossibile sit, \nOrdinario, de quo sub n. 1.\n§ 2. Poenam lege constitutam, quae sit latae sententiae nondum \ndeclarata et dummodo non sit Apostolicae Sedi reservata, remittere possunt:\n1º Ordinarius suis subditis;\n2º Ordinarius loci etiam iis qui in ipsius territorio versantur vel \nibi deliquerint;\n3º quilibet Episcopus in actu tamen sacramentalis confessionis.","en":"§ 1. Provided it is not reserved to the Apostolic See, a penalty established by \nlaw which is\nferendae sententiae\nand has been \nimposed, or which is\nlatae sententiae\nand has been declared, can be \nremitted by the following:\n1° the Ordinary who initiated the judicial proceedings to impose or declare the \npenalty, or who by a decree, either personally or through another, imposed or \ndeclared it;\n2° the Ordinary of the place where the offender actually is, after consulting \nthe Ordinary mentioned in n. 1, unless because of extraordinary circumstances \nthis is impossible.\n§ 2. Provided it is not reserved to the Apostolic See, a penalty established by \nlaw which is\nlatae sententiae\nand has not yet been declared can be \nremitted by the following:\n1° the Ordinary in respect of his subjects;\n2° the Ordinary of the place also in respect of those actually in his territory \nor of those who committed the offence in his territory;\n3° any Bishop, but only in the course of sacramental confession.","fr":"§ 1. Peuvent remettre la peine fixée par la loi, qu’il s’agisse d’une \npeine ferendæ sententiæ infligée ou latæ sententiæ déclarée et pourvu qu’elle \nn’ait pas été réservée au Siège Apostolique :\n1° l’Ordinaire qui a engagé l’action judiciaire en vue d’infliger ou de déclarer \nla peine ou qui, par décret, l’a infligée ou déclarée par lui-même ou par un \nautre ;\n2° l’Ordinaire du lieu où se trouve le délinquant, mais après consultation de \nl’Ordinaire dont il s’agit au n. 1, à moins que des circonstances \nextraordinaires ne rendent cette consultation impossible.\n§ 2. Peuvent remettre la peine fixée par la loi, qu’il s’agisse d’une peine latæ \nsententiæ non encore déclarée et pourvu qu’elle ne soit pas réservée au Siège \nApostolique :\n1° l’Ordinaire pour ses propres sujets ;\n2° l’Ordinaire du lieu aussi à ceux qui se trouvent sur son territoire ou qui y \nauraient commis le délit ;\n3° tout Évêque peut aussi la remettre, mais dans l’acte de la confession \nsacramentelle.","it":"§ 1. Possono rimettere la pena stabilita dalla legge, che sia una pena ferendae sententiae inflitta o latae sententiae dichiarata e purché non sia riservata alla Sede Apostolica:\n1º l’Ordinario che ha promosso il giudizio per infliggere o dichiarare la pena, \noppure l’ha inflitta o dichiarata per decreto personalmente o tramite altri;\n2º l’Ordinario del luogo in cui si trova il delinquente, dopo aver però \nconsultato l’Ordinario di cui nel n. 1, a meno che per circostanze straordinarie \nciò sia impossibile.\n§ 2. Possono rimettere la pena stabilita dalla legge, che sia una pena latae sententiae non ancora dichiarata e purché non sia riservata alla Sede \nApostolica:\n1º l’Ordinario ai propri sudditi;\n2º l’Ordinario del luogo anche a coloro che si trovano nel suo territorio o vi \nhanno commesso il delitto;\n3º qualunque Vescovo tuttavia nell’atto della confessione sacramentale."}},{"canon":1356,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Poenam ferendae vel latae sententiae constitutam praecepto quod non sit ab Apostolica Sede latum, remittere possunt:\n1º praecepti auctor;\n2º Ordinarius qui iudicium ad poenam irrogandam vel declarandam \npromovit vel decreto eam per se vel per alium irrogavit vel declaravit;\n3º Ordinarius loci, in quo delinquens versatur.\n§ 2. Antequam remissio fiat, consulendus est, nisi propter \nextraordinarias circumstantias impossibile sit, praecepti auctor, vel qui poenam \nirrogavit vel declaravit.","en":"§ 1. A\nferendae\nor a\nlatae sententiae\npenalty established in a \nprecept not issued by the Apostolic See, can be remitted by the following:\n1° the author of the precept;\n2° the Ordinary who initiated the judicial proceedings to impose or declare the \npenalty, or who by a decree, either personally or through another, imposed or \ndeclared it;\n3° the Ordinary of the place where the offender actually is.\n§ 2. Before the remission is granted, the author of the precept, or the one who \nimposed or declared the penalty, is to be consulted, unless because of \nextraordinary circumstances this is impossible.","fr":"§ 1. Peuvent remettre une peine ferendæ sententiæ ou latæ sententiæ \nprévue par un précepte qui n’a pas été porté par le Siège Apostolique :\n1° l’auteur du précepte ;\n2° l’Ordinaire qui a engagé l’action judiciaire en vue d’infliger ou de déclarer \nla peine, ou bien qui, par décret, a infligé ou déclaré cette peine par lui-même \nou par un autre ;\n3° l’Ordinaire du lieu où se trouve le délinquant.\n§ 2. Avant de remettre une peine, il faut consulter l’auteur du précepte, à \nmoins que des circonstances extraordinaires ne rendent cette consultation \nimpossible, ou celui qui a infligé ou déclaré la peine.","it":"§ 1. Possono rimettere la pena\nferendae sententiae\no\nlatae \nsententiae\nstabilita da un precetto che non sia stato dato dalla Sede \nApostolica:\n1º l’autore del precetto;\n2º l’Ordinario che ha promosso il giudizio per infliggere o dichiarare la pena o \nche l’ha inflitta o dichiarata per decreto personalmente o tramite altri;\n3º l’Ordinario del luogo in cui si trova il delinquente.\n§ 2. Prima che avvenga la remissione, deve essere consultato l’autore del \nprecetto, a meno che per circostanze straordinarie ciò non sia possibile, o chi \nha inflitto o dichiarato la pena."}},{"canon":1357,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Firmis praescriptis cann. 508 et 976, \ncensuram latae sententiae excommunicationis vel interdicti non declaratam \nconfessarius remittere potest in foro interno sacramentali, si paenitenti durum \nsit in statu gravis peccati permanere per tempus necessarium ut Superior \ncompetens provideat.\n§ 2. In remissione concedenda confessarius paenitenti onus iniungat \nrecurrendi intra mensem sub poena reincidentiae ad Superiorem competentem vel ad \nsacerdotem facultate praeditum, et standi huius mandatis; interim imponat \ncongruam paenitentiam et, quatenus urgeat, scandali et damni reparationem; \nrecursus autem fieri potest etiam per confessarium, sine nominis mentione.\n§ 3. Eodem onere recurrendi tenentur, cessante periculo, ii quibus ad normam","en":"§ 1. Without prejudice to the provisions of cann. 508 and 976, a confessor can \nin the internal sacramental forum remit a\nlatae sententiae\ncensure of \nexcommunication or interdict which has not been declared, if it is difficult for \nthe penitent to remain in a state of grave sin for the time necessary for the \ncompetent Superior to provide.\n§ 2. In granting the remission, the confessor is to impose upon the penitent, \nunder pain of again incurring the censure, the obligation to have recourse \nwithin one month to the competent Superior or to a priest having the requisite \nfaculty, and to abide by his instructions. In the meantime, the confessor is to \nimpose an appropriate penance and, to the extent demanded, to require reparation \nof scandal and harm. The recourse, however, may be made even through the \nconfessor, without mention of a name.\n§ 3. The same duty of recourse, when the danger has ceased, binds those who in \naccordance with","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions des cann. 508 et 976, le confesseur \npeut remettre au for interne sacramentel la censure latæ sententiæ non déclarée \nd’excommunication ou d’interdit, s’il est dur au pénitent de demeurer dans un \nétat de péché grave pendant le temps nécessaire pour que le Supérieur compétent \ny pourvoie.\n§ 2. En accordant la remise, le confesseur imposera au pénitent, sous peine de \nretomber sous le coup de la censure, l’obligation de recourir dans le délai d’un \nmois au Supérieur compétent ou à un prêtre pourvu de faculté, et de se conformer \nà ce que celui-ci ordonnera ; en attendant il lui imposera une pénitence \nconvenable et, dans la mesure où cela est urgent, réparation du scandale et du \ndommage ; le recours peut être aussi fait par le confesseur, sans mention de \nnom.\n§ 3. Une fois le danger passé, sont tenues par cette même obligation de recourir \nles personnes auxquelles, selon le","it":"§ 1. Ferme restando le disposizioni dei cann. 508 e 976, il confessore può \nrimettere in foro interno sacramentale la censura\nlatae sententiae\ndi \nscomunica o d’interdetto, non dichiarata, se al penitente sia gravoso rimanere \nin stato di peccato grave per il tempo necessario a che il Superiore competente \nprovveda.\n§ 2. Il confessore nel concedere la remissione imponga al penitente l’onere di \nricorrere entro un mese sotto pena di ricadere nella censura al Superiore \ncompetente o a un sacerdote provvisto della facoltà, e di attenersi alle sue \ndecisioni; intanto imponga una congrua penitenza e la riparazione, nella misura \nin cui ci sia urgenza, dello scandalo e del danno. Il ricorso poi può essere \nfatto anche tramite il confessore, senza fare menzione del nominativo del \npenitente.\n§ 3. Allo stesso onere di ricorrere sono tenuti, venuto meno il pericolo, coloro \nche a norma del"}},{"canon":1358,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 1.","en":"§ 1.","fr":", § 1.","it":", § 1."}},{"canon":1359,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Si quis pluribus poenis detineatur, remissio \nvalet tantummodo pro poenis in ipsa expressis; generalis autem remissio omnes \naufert poenas, iis exceptis quas in petitione delinquens mala fide reticuerit.","en":"If one is bound by a number of penalties, a remission is valid only for those \npenalties expressed in it. A general remission, however, removes all penalties, \nexcept those which in the petition the offender concealed in bad faith.","fr":"Si une personne est sous le coup de plusieurs peines, la remise vaut \nseulement pour les peines qu’elle mentionne de façon expresse ; mais une remise \ngénérale supprime toutes les peines, excepté celles que le délinquant aurait \ntues de mauvaise foi dans sa demande.","it":"Se qualcuno è vincolato da più di una pena, la remissione vale soltanto \nper le pene in essa espresse; la remissione generale poi toglie tutte le pene, \nad eccezione di quelle che il delinquente nella domanda abbia taciuto in mala \nfede."}},{"canon":1360,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Remissio poenae vi aut metu gravi aut dolo extorta ipso iure irrita est.","en":"The remission of a penalty extorted by force or grave fear or deceit is invalid \nby virtue of the law itself.","fr":"La rémission de la peine extorquée au moyen de la force, par grave \nmenace ou par dol est nulle de plein droit.","it":"La remissione della pena estorta per mezzo della forza o di timore grave o \nper dolo è invalida per lo stesso diritto."}},{"canon":1361,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Remissio dari potest etiam absenti vel sub \ncondicione.\n§ 2. Remissio in foro externo detur scripto, nisi gravis causa aliud \nsuadeat.\n§ 3. Remissionis petitio vel ipsa remissio ne divulgetur, nisi quatenus id vel utile sit ad rei famam tuendam vel necessarium ad \nscandalum reparandum.\n§ 4. Remissio dari non debet donec, prudenti arbitrio Ordinarii, damnum forte \nillatum reus reparaverit; qui ad hanc reparationem vel restitutionem urgeri \npotest per unam ex poenis de quibus in","en":"§ 1. A remission can be granted even to a person who is not present, or \nconditionally.\n§ 2. A remission in the external forum is to be granted in writing, unless a \ngrave reason suggests otherwise.\n§ 3. The petition for remission or the remission itself is not to be made \npublic, except in so far as this would either be useful for the protection of \nthe good name of the offender, or be necessary to repair scandal.\n§ 4. Remission must not be granted until, in the prudent judgement of the \nOrdinary, the offender has repaired any harm caused. The offender may be urged \nto make such reparation or restitution by one of the penalties mentioned in","fr":"§ 1. La remise de peine peut être faite même à un absent ou sous \ncondition.\n§ 2. La remise de peine au for externe sera faite par écrit, à moins qu’une \nraison grave n’engage à faire autrement.\n§ 3. La demande de remise de peine ou la remise elle-même ne seront pas \ndivulguées, à moins que cela ne soit utile pour protéger la réputation du \ncoupable ou nécessaire pour réparer un scandale.\n§ 4. La peine ne peut être remise tant que, suivant le jugement prudent de \nl’Ordinaire, le coupable n’aura pas réparé le dommage éventuellement causé. \nTelle réparation ou restitution peut être exigée de lui, par le moyen d’une des \npeines prévues au","it":"§ 1. La remissione può anche essere data ad una persona assente, oppure \nsotto condizione.\n§ 2. La remissione in foro esterno sia data per scritto, a meno che una grave \ncausa suggerisca altrimenti.\n§ 3. La domanda di remissione o la remissione stessa non sia divulgata, se non \nnella misura in cui ciò sia utile a tutelare la fama del reo o sia necessario \nper riparare lo scandalo.\n§ 4. Non si deve dare la remissione finché, secondo il prudente giudizio \ndell’Ordinario, il reo non abbia riparato il danno eventualmente causato; costui \npuò essere sollecitato a tale riparazione o alla restituzione, con una delle \npene di cui al"}},{"canon":1362,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":".","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":1363,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Si intra terminos de quibus in","en":"§ 1. An action to execute a penalty is extinguished by prescription if the \njudge’s decree of execution mentioned in","fr":"§ 1. Si, dans les délais dont il s’agit au","it":"§ 1. Se nei limiti di tempo di cui nel"}},{"canon":1364,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 1, \ndoctrinam a Romano Pontifice vel a Concilio Oecumenico damnatam docet vel \ndoctrinam, de qua in","en":"§ 1. An apostate from the faith, a heretic or a schismatic incurs a\nlatae \nsententiae\nexcommunication, without prejudice to the provision of","fr":", § 1, enseigne une \ndoctrine condamnée par le Pontife Romain ou le Concile Œcuménique, ou bien qui \nrejette avec opiniâtreté un enseignement dont il s’agit au","it":", § 1, insegna una dottrina condannata dal \nRomano Pontefice o dal Concilio Ecumenico o respinge pertinacemente la dottrina \ndi cui nel"}},{"canon":1365,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui, praeter casum de quo in","en":"A person who, apart from the case mentioned in canon 1364 § 1, teaches a \ndoctrine condemned by the Roman Pontiff, or by an Ecumenical Council, or \nobstinately rejects the teaching mentioned in canon 750 § 2 or canon 752 and, \nwhen warned by the Apostolic See or the Ordinary, does not retract, is to be \npunished with a censure and deprivation of office; to these sanctions others \nmentioned in","fr":"Qui, en dehors du cas dont il s’agit au","it":"Chi, oltre al caso di cui nel"}},{"canon":1366,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui contra Romani Pontificis actum ad Concilium \nOecumenicum vel ad Episcoporum collegium recurrit censura puniatur.","en":"A person who appeals from an act of the Roman Pontiff to an Ecumenical Council \nor to the College of Bishops is to be punished with a censure.","fr":"Qui recourt au Concile Œcuménique ou au Collège des Évêques contre un \nacte du Pontife Romain sera puni de censure.","it":"Chi contro un atto del Romano Pontefice ricorre al Concilio Ecumenico o al \ncollegio dei Vescovi, sia punito con una censura."}},{"canon":1367,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Parentes vel parentum locum tenentes, qui liberos \nin religione acatholica baptizandos vel educandos tradunt, censura aliave iusta \npoena puniantur.","en":"Parents and those taking the place of parents who hand over their children to be \nbaptised or brought up in a non-Catholic religion are to be punished with a \ncensure or other just penalty.","fr":"Les parents ou ceux qui en tiennent lieu, qui font baptiser ou élever \nleurs enfants dans une religion non catholique, seront punis d’une censure ou \nd’une autre juste peine.","it":"I genitori o coloro che ne fanno le veci, che fanno battezzare od educare \ni figli in una religione acattolica, siano puniti con una censura o con altra \ngiusta pena."}},{"canon":1368,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui in publico spectaculo vel concione, vel in \nscripto publice evulgato, vel aliter instrumentis communicationis socialis \nutens, blasphemiam profert, aut bonos mores graviter laedit, aut in religionem \nvel Ecclesiam iniurias exprimit vel odium contemptumve excitat, iusta poena puniatur.","en":"A person is to be punished with a just penalty who, at a public event or \nassembly, or in a published writing, or by otherwise using the means of social \ncommunication, utters blasphemy, or gravely harms public morals, or rails at or \nexcites hatred of or contempt for religion or the Church.","fr":"Qui, dans un spectacle ou une assemblée publique, ou dans un écrit \nrépandu dans le public, ou en utilisant d’autres moyens de communication \nsociale, profère un blasphème ou blesse gravement les bonnes mœurs, ou bien dit \ndes injures ou excite à la haine ou au mépris contre la religion ou l’Église, \nsera puni d’une juste peine.","it":"Chi in uno spettacolo o in una pubblica adunanza o in uno scritto \npubblicamente divulgato, o in altro modo servendosi degli strumenti di \ncomunicazione sociale, proferisce bestemmia od offende gravemente i buoni \ncostumi o pronuncia ingiurie o eccita all’odio o al disprezzo contro la \nreligione o la Chiesa, sia punito con una giusta pena."}},{"canon":1369,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui rem sacram, mobilem vel immobilem, profanat \niusta poena puniatur.\n\nDE DELICTIS CONTRA ECCLESIASTICAM\nAUCTORITATEM ET \n MUNERUM EXERCITIUM","en":"A person who profanes a sacred object, moveable or immovable, is to be punished \nwith a just penalty.\n\nOFFENCES AGAINST \n CHURCH AUTHORITIES\nAND THE EXERCISE OF DUTIES (Cann. 1370 - 1378)","fr":"Qui profane une chose sacrée, meuble ou immeuble, sera puni d’une juste \npeine.","it":"Chi profana una cosa sacra, mobile o immobile, sia punito con giusta pena."}},{"canon":1370,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", poenis ibi et etiam in § 3 huius \ncanonis statutis punitur.\n§ 2. Qui abortum procurat, effectu secuto, in excommunicationem latae \nsententiae incurrit.\n§ 3. Si de delictis agatur de quibus in hoc canone, in casibus gravioribus \nclericus reus dimittatur e statu clericali.","en":", the \noffender is punished with the penalties prescribed there and also in § 3 of this \ncanon.\n§ 2. A person who actually procures an abortion incurs a\nlatae sententiae\nexcommunication.\n§ 3. If offences dealt with in this canon are involved, in more serious cases \nthe guilty cleric is to be dismissed from the clerical state.","fr":"§ 1. Qui commet un acte de violence physique contre le Pontife Romain \nencourt une excommunication latæ sententiæ réservée au Siège Apostolique à \nlaquelle, s’il s’agit d’un clerc, peut s’ajouter en raison de la gravité du \ndélit une autre peine, y compris le renvoi de l’état clérical.\n§ 2. Qui fait de même contre une personne qui a le caractère épiscopal, encourt \nun interdit latæ sententiæ, et de plus, s’il s’agit d’un clerc, la suspense latæ \nsententiæ.\n§ 3. Qui commet un acte de violence physique contre un clerc ou un religieux ou \ncontre un autre fidèle, par mépris de la foi ou de l’Église, ou du pouvoir ou du \nministère ecclésiastique, sera puni d’une juste peine.","it":"§ 1. Chi usa violenza fisica contro il Romano Pontefice, incorre nella \nscomunica\nlatae sententiae\nriservata alla Sede Apostolica, alla quale, se si \ntratta di un chierico, si può aggiungere a seconda della gravità del delitto, \nun’altra pena, non esclusa la dimissione dallo stato clericale.\n§ 2. Chi fa ciò contro un Vescovo incorre nell’interdetto\nlatae sententiae\n, e, \nse chierico, anche nella sospensione\nlatae sententiae\n.\n§ 3. Chi usa violenza fisica contro un chierico o religioso o contro un altro fedele per disprezzo della fede, della Chiesa, della potestà ecclesiastica o del \nministero, sia punito con una giusta pena."}},{"canon":1371,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui Sedi Apostolicae, Ordinario vel \nSuperiori legitime praecipienti vel prohibenti non obtemperat, et post \nmonitionem in inoboedientia persistit, pro casus gravitate puniatur censura vel privatione officii vel aliis \npoenis de quibus in","en":"§ 1. A person who does not obey the lawful command or prohibition of the \nApostolic See or the Ordinary or Superior and, after being warned, persists in \ndisobedience, is to be punished, according to the gravity of the case, with a \ncensure or deprivation of office or with other penalties mentioned in","fr":"§ 1. Qui, n’obéit pas au Siège Apostolique, à l’Ordinaire ou au \nSupérieur, lorsque légitimement il donne un ordre ou porte une défense et qui, \naprès monition, persiste dans la désobéissance, sera puni, selon la gravité du \ncas, d’une censure ou de la privation de l’office ou d’autres peines, dont il \nest question au","it":"§ 1. Chi non obbedisce alla Sede Apostolica, all’Ordinario o al Superiore che \nlegittimamente gli comanda o gli proibisce, e dopo l’ammonizione persiste nella \nsua disobbedienza, sia punito, a seconda della gravità del caso, con una censura o con la privazione dell’ufficio o con altre pene di cui nel"}},{"canon":1372,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Puniantur ad normam","en":"The following are to be punished according to the provision of","fr":"Seront punis selon le","it":"Siano puniti a norma del"}},{"canon":1373,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui publice simultates vel odia adversus Sedem Apostolicam vel Ordinarium excitat propter aliquem officii vel muneris ecclesiastici actum, aut ad inoboedientiam in eos provocat, interdicto vel \naliis iustis poenis puniatur.","en":"A person who publicly incites hatred or animosity against the Apostolic See or \nthe Ordinary because of some act of ecclesiastical office or duty, or who \nprovokes disobedience against them, is to be punished by interdict or other just \npenalties.","fr":"Qui incite publiquement à la contestation ou à la haine contre le Siège \nApostolique ou l’Ordinaire à cause d’un acte d’un office ou d’une fonction \necclésiastique, ou bien qui incite à leur désobéir, sera puni d’interdit ou \nd’autres justes peines.","it":"Chi pubblicamente suscita rivalità e odi contro la Sede Apostolica o \nl’Ordinario per un atto di ufficio o di funzione ecclesiastica, oppure eccita alla disobbedienza nei loro confronti, sia punito con l’interdetto o altre giuste pene."}},{"canon":1374,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui nomen dat consociationi, quae contra \nEcclesiam machinatur, iusta poena puniatur; qui autem eiusmodi consociationem \npromovet vel moderatur, interdicto puniatur.","en":"A person who joins an association which plots against the Church is to be \npunished with a just penalty; one who promotes or takes office in such an \nassociation is to be punished with an interdict.","fr":"Qui s’inscrit à une association qui conspire contre l’Église sera puni \nd’une juste peine ; mais celui qui y joue un rôle actif ou qui la dirige sera \npuni d’interdit.","it":"Chi dà il nome ad una associazione, che cospira contro la Chiesa, sia \npunito con una giusta pena; chi poi tale associazione promuove o dirige sia \npunito con l’interdetto."}},{"canon":1375,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Quicumque officium ecclesiasticum usurpat, \niusta poena puniatur.\n§ 2. Usurpationi aequiparatur illegitima, post privationem vel \ncessationem a munere, eiusdem retentio.","en":"§ 1. Anyone who usurps an ecclesiastical office is to be punished with a just \npenalty.\n§ 2. The unlawful retention of an office after being deprived of it, or ceasing \nfrom it, is equivalent to usurpation.","fr":"§ 1. Quiconque usurpe un office ecclésiastique sera puni d’une juste \npeine.\n§ 2. Est équiparée à l’usurpation, la rétention illégitime d’une charge, après \nla privation ou la cessation de celle-ci.","it":"§ 1. Chiunque usurpa un ufficio ecclesiastico sia punito con giusta pena.\n§ 2. È equiparato all’usurpazione il conservare illegittimamente l’incarico, in \nseguito a privazione o cessazione."}},{"canon":1376,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Poenis de quibus in","en":"§ 1. The following are to be punished with the penalties mentioned in","fr":"§ 1. Sera puni des peines prévues au","it":"§ 1. Sia punito con le pene di cui al"}},{"canon":1377,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui quidvis donat vel pollicetur ut aliquis \nofficium vel munus in Ecclesia exercens, illegitime quid agat vel omittat, iusta \npoena puniatur ad normam","en":"§ 1. A person who gives or promises something so that someone who exercises an \noffice or function in the Church would unlawfully act or fail to act is to be \npunished according to the provision of","fr":"§ 1. Qui donne ou promet quoi que ce soit pour que quelqu’un exerçant un office \nou une charge dans l’Église fasse ou omette de faire quelque chose \nillégitimement, sera puni selon le","it":"§ 1. Chi dona o promette qualunque cosa per ottenere un’azione o \nun’omissione illegale da chi esercita un ufficio o un incarico nella Chiesa, sia punito con una giusta pena a norma del"}},{"canon":1378,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui, praeter casus iure iam praevisos, \necclesiastica potestate, officio vel munere abutitur, pro actus vel omissionis \ngravitate puniatur, non exclusa eorundem privatione, firma damnum reparandi \nobligatione.\n§ 2. Qui vero, ex culpabili neglegentia, ecclesiasticae potestatis vel officii vel muneris actum illegitime cum damno alieno vel scandalo ponit vel omittit, iusta poena puniatur ad normam","en":"§ 1. A person who, apart from the cases already foreseen by the law, abuses \necclesiastical power, office, or function, is to be punished according to the \ngravity of the act or the omission, not excluding by deprivation of the power or \noffice, without prejudice to the obligation of repairing the harm.\n§ 2. A person who, through culpable negligence, unlawfully and with harm to \nanother or scandal, performs or omits an act of ecclesiastical power or office \nor function, is to be punished according to the provision of","fr":"§ 1. Qui, outre les cas déjà prévus par le droit, abuse du pouvoir \necclésiastique, de l’office ou d’une charge, sera puni selon la gravité de \nl’acte ou de l’omission, y compris de leur privation, restant sauve l’obligation \nde réparer le dommage.\n§ 2. Qui, par une négligence coupable, pose ou omet illégitimement au détriment \nd’autrui ou en créant un scandale, un acte relevant du pouvoir ecclésiastique, \nd’un office ou d’une charge, sera puni d’une juste peine selon le","it":"§ 1. Chi, oltre ai casi già previsti dal diritto, abusa della potestà \necclesiastica, dell’ufficio o dell’incarico sia punito a seconda della gravità \ndell’atto o dell’omissione, non escluso con la privazione dell’ufficio o \ndell’incarico, fermo restando l’obbligo di riparare il danno.\n§ 2. Chi, per negligenza colpevole, pone od omette illegittimamente con danno \naltrui o scandalo un atto di potestà ecclesiastica, di ufficio o di incarico, \nsia punito con giusta pena, a norma del"}},{"canon":1379,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. In poenam latae sententiae interdicti vel, si clericus sit, etiam suspensionis incurrit:\n1º qui ad ordinem sacerdotalem non promotus liturgicam eucharistici \nSacrificii actionem attentat;\n2º qui, praeter casum de quo in","en":"§ 1. The following incur a\nlatae sententiae\ninterdict or, if a cleric, \nalso a\nlatae sententiae\nsuspension:\n1° a person who, not being an ordained priest, attempts the liturgical \ncelebration of the Eucharistic Sacrifice;\n2° a person who, apart from the case mentioned in","fr":"§ 1. Encourt la peine latæ sententiæ d’interdit ou aussi de suspense \ns’il est clerc :\n1° qui, sans être prêtre, attente une célébration liturgique du Sacrifice \nEucharistique ;\n2° qui, outre le cas dont il s’agit au","it":"§ 1. Incorre nella pena\nlatae sententiae\ndell’interdetto, o, se chierico, anche della sospensione:\n1º chi non elevato all’ordine sacerdotale attenta l’azione liturgica del \nSacrificio eucaristico;\n2º chi, al di fuori del caso di cui nel"}},{"canon":1380,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui per simoniam sacramentum celebrat vel \nrecipit, interdicto vel suspensione vel poenis de quibus in","en":"A person who through simony celebrates or receives a sacrament is to be \npunished with an interdict or suspension or the penalties \nmentioned in","fr":"Qui célèbre ou reçoit un sacrement par simonie sera puni d’interdit ou \nde suspense, ou des peines dont il s’agit au","it":"Chi per simonia celebra o riceve un sacramento, sia punito con \nl’interdetto o la sospensione o con le pene di cui nel"}},{"canon":1381,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Reus vetitae communicationis in sacris iusta \npoena puniatur.","en":"One who is guilty of prohibited participation in religious rites is to be \npunished with a just penalty.","fr":"La personne coupable de participation interdite aux célébrations sacrées \nsera punie d’une juste peine.","it":"Il reo di vietata\ncommunicatio in sacris\nsia punito con una giusta pena."}},{"canon":1382,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui species consecratas abicit aut in \nsacrilegum finem abducit vel retinet, in excommunicationem latae sententiae Sedi \nApostolicae reservatam incurrit; clericus praeterea alia poena, non exclusa \ndimissione e statu clericali, puniri potest.\n§ 2. Reus consecrationis in sacrilegum finem unius materiae vel utriusque in eucharistica \ncelebratione aut extra eam pro gravitate delicti puniatur non exclusa dimissione \ne statu clericali.","en":"§ 1. One who throws away the consecrated species or, for a sacrilegious \npurpose, takes them away or keeps them, incurs a\nlatae sententiae\nexcommunication reserved to the Apostolic See; a cleric, moreover, may be \npunished with some other penalty, not excluding dismissal from the clerical \nstate.\n§ 2. A person guilty of consecrating for a sacrilegious purpose one element only \nor both elements within the Eucharistic celebration or outside it is to be \npunished according to the gravity of the offence, not excluding by dismissal \nfrom the clerical state.","fr":"§ 1. Qui jette les espèces consacrées, ou bien les emporte, ou bien les \nrecèle à une fin sacrilège, encourt une excommunication latæ sententiæ réservée \nau Siège Apostolique ; le clerc peut de plus être puni d’une autre peine, y \ncompris le renvoi de l’état clérical.\n§ 2. Qui est coupable de consécration à une fin sacrilège d’une seule matière ou \ndes deux dans la célébration eucharistique, ou en dehors d’elle, sera puni \nsuivant la gravité du délit, y compris par le renvoi de l’état clérical.","it":"§ 1. Chi profana le specie consacrate, oppure le asporta o le conserva a \nscopo sacrilego, incorre nella scomunica latae sententiae riservata alla Sede \nApostolica; il chierico inoltre può essere punito con altra pena, non esclusa la \ndimissione dallo stato clericale.\n§ 2. Il reo di consacrazione con fine sacrilego di una sola materia o di \nentrambe nella celebrazione eucaristica, o al di fuori di essa, sia punito \nproporzionalmente alla gravità del delitto, non esclusa la dimissione dallo \nstato clericale."}},{"canon":1383,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui quaestum illegitime facit ex Missae stipe, censura vel poenis de quibus in","en":"A person who unlawfully traffics in Mass offerings is to be punished with a \ncensure or with the penalties mentioned in","fr":"Qui fait un gain illégitime sur les offrandes de messes sera puni de \ncensure ou d’autres peines selon le","it":"Chi trae illegittimamente profitto dall’elemosina della Messa, sia punito \ncon una censura o altre pene secondo il"}},{"canon":1384,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Sacerdos qui contra praescriptum","en":"A priest who acts against the prescription of","fr":"Le prêtre qui agit à l’encontre des dispositions du","it":"Il sacerdote che agisce contro il disposto del"}},{"canon":1385,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", apud ecclesiasticum Superiorem falso denuntiat, in interdictum latae \nsententiae incurrit et, si clericus sit, etiam in suspensionem.\n§ 2. Qui aliam ecclesiastico Superiori calumniosam praebet delicti \ndenuntiationem, vel aliter alterius bonam famam illegitime laedit, iusta poena \npuniatur ad normam","en":"to an ecclesiastical Superior incurs a\nlatae sententiae\ninterdict \nand, if a cleric, he incurs also a suspension.\n§ 2. A person who calumniously denounces some other offence to an ecclesiastical \nSuperior, or otherwise unlawfully injures the good name of another,\nis to be punished according to the provision of","fr":"Le prêtre qui, dans l’acte ou à l’occasion ou sous le prétexte de la \nconfession, sollicite le pénitent au péché contre le sixième commandement du \nDécalogue sera puni, selon la gravité du délit, de suspense, d’interdictions, de \nprivations, et dans les cas les plus graves, sera renvoyé de l’état clérical.","it":"Il sacerdote che, nell’atto o in occasione o con il pretesto della \nconfessione sacramentale, sollecita il penitente al peccato contro il sesto \nprecetto del Decalogo, a seconda della gravità del delitto, sia punito con la \nsospensione, con divieti, privazioni e, nei casi più gravi, sia dimesso dallo \nstato clericale."}},{"canon":1386,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Confessarius, qui sacramentale sigillum \ndirecte violat, in excommunicationem latae sententiae Sedi Apostolicae \nreservatam incurrit; qui vero indirecte tantum, pro delicti gravitate puniatur.\n§ 2. Interpres aliique, de quibus in","en":"§ 1. A confessor who directly violates the sacramental seal incurs a\nlatae sententiae\nexcommunication reserved to the Apostolic See; he who does \nso only indirectly is to be punished according to the gravity of the offence.\n§ 2. Interpreters, and the others mentioned in","fr":"§ 1. Le confesseur qui viole directement le secret sacramentel encourt \nl’excommunication latæ sententiæ réservée au Siège Apostolique ; celui qui le \nviole d’une manière seulement indirecte sera puni selon la gravité du délit.\n§ 2. L’interprète et les autres personnes dont il s’agit au","it":"§ 1. Il confessore che viola direttamente il sigillo sacramentale incorre \nnella scomunica\nlatae sententiae\nriservata alla Sede Apostolica; chi poi lo fa \nsolo indirettamente sia punito proporzionalmente alla gravità del delitto.\n§ 2. L’interprete e le altre persone di cui nel"}},{"canon":1387,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Episcopus qui sine pontificio mandato aliquem \nconsecrat in Episcopum, itemque qui ab eo consecrationem recipit, in \nexcommunicationem latae sententiae Sedi Apostolicae reservatam incurrunt.","en":"Both the Bishop who, without a pontifical mandate, consecrates a person a \nBishop, and the one who receives the consecration from him, incur a\nlatae \nsententiae\nexcommunication reserved to the Apostolic See.","fr":"L’Évêque qui, sans mandat pontifical, consacre quelqu’un Évêque, et de \nmême celui qui reçoit la consécration de cet Évêque, encourent l’excommunication \nlatæ sententiæ réservée au Siège Apostolique.","it":"Il Vescovo che senza mandato pontificio consacra qualcuno Vescovo e chi da \nesso ricevette la consacrazione, incorrono nella scomunica\nlatae sententiae\nriservata alla Sede Apostolica."}},{"canon":1388,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Episcopus qui, contra praescriptum","en":"§ 1. A Bishop who, contrary to the provision of","fr":"§ 1. À l’Évêque qui, contre les dispositions du","it":"§ 1. Il Vescovo che contro il disposto del"}},{"canon":1389,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui, praeter casus, de quibus in cann. 1379‑1388, \nsacerdotale munus vel aliud sacrum ministerium illegitime exsequitur, iusta \npoena puniatur, non exclusa censura.\n\nDE DELICTIS CONTRA BONAM FAMAM ET DE DELICTO FALSI","en":"A person who, apart from the cases mentioned in cann. 1379-1388, unlawfully \nexercises the office of a priest or another sacred ministry, is to be punished \nwith a just penalty, not excluding a censure.\n\nOFFENCES AGAINST REPUTATION AND THE OFFENCE OF FALSEHOOD\n(Cann. 1390 - 1391)","fr":"Celui qui, en dehors des cas dont il s’agit aux cann. 1379-1388, cherche \nà obtenir illégitimement une charge sacerdotale ou un ministère sacré peut être \npuni d’une juste peine, y compris la censure.","it":"Chi, oltre i casi di cui ai cann. 1379‑1388, esercita illegittimamente una \nfunzione sacerdotale o altro sacro ministero, sia punito con giusta pena, non esclusa una censura."}},{"canon":1390,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui confessarium de delicto, de quo in","en":"§ 1. A person who falsely denounces a confessor of the offence mentioned in","fr":"§ 1. Qui accuse faussement auprès de son Supérieur ecclésiastique un \nconfesseur du délit dont il s’agit au","it":"§ 1. Chi falsamente denuncia al Superiore ecclesiastico un confessore per \nil delitto di cui nel"}},{"canon":1391,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Poenis de quibus in","en":"The following are to be punished with the penalties mentioned in","fr":"Sera puni des peines prévues par le","it":"Sia punito con le pene previste dal"}},{"canon":1392,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Clericus qui sacrum ministerium voluntarie et illegitime relinquit, per sex menses continuos, cum animo sese subducendi a competenti Ecclesiae \nauctoritate, pro delicti gravitate, suspensione vel etiam poenis in","en":"A cleric who voluntarily and unlawfully abandons the sacred ministry, for six \nmonths continuously, with the intention of withdrawing himself from the \ncompetent Church authority, is to be punished, according to the gravity of the \noffence, with suspension or additionally with the penalties established in","fr":"Le clerc qui abandonne volontairement et illégitimement le ministère \nsacré pendant six mois consécutifs, avec l’intention de se soustraire à \nl’autorité compétente de l’Église, sera puni suivant la gravité du délit de la \nsuspense ou aussi des peines établies au","it":"Il chierico che abbandona volontariamente e illegittimamente il sacro \nministero, per sei mesi continui, con l’intenzione di sottrarsi alla competente \nautorità della Chiesa, sia punito, proporzionalmente alla gravità del delitto, \ncon la sospensione o anche con le pene stabilite dal"}},{"canon":1393,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Clericus vel religiosus mercaturam vel \nnegotiationem contra canonum praescripta exercens pro delicti gravitate puniatur \npoenis de quibus in","en":"§ 1. A cleric or religious who engages in trading or business contrary to the \nprovisions of the canons is to be punished with the penalties mentioned in","fr":"§ 1. Le clerc ou le religieux qui, contre les dispositions des canons, pratique \nle commerce ou le négoce, sera puni selon la gravité du délit des peines dont il \nest question au","it":"§ 1. Il chierico o il religioso che contro le disposizioni dei canoni eserciti l’attività affaristica o \ncommerciale, sia punito a seconda della gravità del delitto con le pene di cui nel"}},{"canon":1394,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", et clericus in alio peccato externo contra sextum Decalogi \npraeceptum cum scandalo permanens, suspensione puniantur, cui, persistente post \nmonitionem delicto, aliae poenae gradatim addi possunt usque ad dimissionem e \nstatu clericali.\n§ 2. Clericus qui aliter contra sextum Decalogi praeceptum \ndeliquerit, si quidem delictum publice patratum sit, iustis poenis puniatur, non exclusa, si casus ferat, \ndimissione e statu clericali.\n§ 3. Eadem poena de qua in § 2 puniatur clericus qui vi, minis vel abusu suae \nauctoritatis delictum committit contra sextum Decalogi praeceptum aut aliquem \ncogit ad actus sexuales exsequendos vel subeundos.","en":", and a cleric who continues in some other external sin against the sixth \ncommandment of the Decalogue which causes scandal, is to be punished with \nsuspension. To this, other penalties can progressively be added if after a \nwarning he persists in the offence, until eventually he can be dismissed from \nthe clerical state.\n§ 2\n. A cleric who has offended in other ways against the sixth commandment of the \nDecalogue, if the offence was committed in public, is to be punished with just \npenalties, not excluding dismissal from the clerical state if the case so \nwarrants.\n§ 3. A cleric who by force, threats or abuse of his authority commits an offence\nagainst the sixth commandment of the Decalogue or\nforces someone to perform or submit to sexual acts is to \nbe punished with the same penalty as in § 2.","fr":", et \nle clerc qui persiste avec scandale dans une autre faute extérieure contre le \nsixième commandement du Décalogue, seront punis de suspense, et si, après \nmonition, ils persistent dans leur délit, d’autres peines pourront être \ngraduellement ajoutées, y compris le renvoi de l’état clérical.\n§ 2. Le clerc qui a commis d’une autre façon un délit contre le sixième \ncommandement du Décalogue, si vraiment le délit a été commis publiquement, sera \npuni de justes peines, y compris, si le cas l’exige, le renvoi de l’état \nclérical.\n§ 3. De la même peine dont il est question au § 2, sera puni le clerc qui, avec \nviolence, menaces ou par abus d’autorité commet un délit contre le sixième \ncommandement du Décalogue ou contraint quelqu’un à réaliser ou à subir des actes \nsexuels.","it":", e il \nchierico che permanga scandalosamente in un altro peccato esterno contro il \nsesto precetto del Decalogo, siano puniti con la sospensione, alla quale si \npossono aggiungere gradualmente altre pene, se persista il delitto dopo \nl’ammonizione, fino alla dimissione dallo stato clericale.\n§ 2. Il chierico che abbia commesso altri delitti contro il sesto precetto del \nDecalogo, se invero il delitto sia stato compiuto pubblicamente, sia punito con \ngiuste pene, non esclusa la dimissione dallo stato clericale, se il caso lo \ncomporti.\n§ 3. Con la stessa pena di cui al § 2, sia punito il chierico che con violenza, \ncon minacce o con abuso di autorità commette un delitto contro il sesto \ncomandamento del Decalogo o costringe qualcuno a realizzare o a subire atti \nsessuali."}},{"canon":1395,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":", § 2, Superior censeat dimissionem non esse omnino necessariam et emendationi sodalis atque restitutioni iustitiae et reparationi scandali satis alio modo consuli posse.\n* * *","en":", §2, the superior decides that dismissal is not completely \n necessary and that correction of the member, restitution of justice, \n and reparation of scandal can be resolved sufficiently in another \n way.\n__________________________\n(\nn\n: indicates \n that the text corresponds to a new version or a new paragraph)\n[\nOriginal version\n]","fr":", § 2, le Supérieur n'estime que le renvoi n'est pas absolument nécessaire et qu'il y a moyen de pourvoir autrement et suffisamment à l'amendement du membre ainsi qu'au rétablissement de la justice et à la réparation du scandale.\n[Rédaction originale de l'article modifié par Sa Sainteté le Pape François (cf.\nLettre apostolique sous forme de Motu Proprio modifiant les délais de recours du \nmembre renvoyé d'un institut de vie consacrée\n, 2 avril 2023)] :","it":", §2, il Superiore non ritenga che la \n dimissione non sia del tutto necessaria e che si possa \n sufficientemente provvedere in altro modo sia alla correzione del \n religioso e alla reintegrazione della giustizia, sia alla \n riparazione dello scandalo.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione)\n[\nRedazione originaria dell'articolo modificato da Sua Santità Papa Francesco\n]:"}},{"canon":1396,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Qui graviter violat residentiae obligationem cui \nratione ecclesiastici officii tenetur, iusta poena puniatur, non exclusa, post \nmonitionem, officii privatione.\n\nDE DELICTIS CONTRA HOMINIS\nVITAM, \n DIGNITATEM ET LIBERTATEM","en":"A person who gravely violates the obligation of residence to which he is bound \nby reason of an ecclesiastical office is to be punished with a just penalty, not \nexcluding, after a warning, deprivation of the office.\n\nOFFENCES AGAINST HUMAN LIFE, \n DIGNITY AND FREEDOM\n(Cann. 1397 - 1398)","fr":"Qui viole gravement l’obligation de résidence à laquelle il est tenu en \nraison de son office ecclésiastique sera puni d’une juste peine, y compris, \naprès monition, de la privation de sa charge.","it":"Chi viola gravemente l’obbligo della residenza cui è tenuto in ragione \ndell’ufficio ecclesiastico, sia punito con giusta pena non esclusa, dopo esser \nstato ammonito, la privazione dell’ufficio."}},{"canon":1397,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Qui homicidium patrat, vel hominem vi aut fraude rapit vel detinet vel mutilat \nvel graviter vulnerat, poenis, de quibus in","en":"§ 1. One who commits homicide, or who by force or by fraud abducts, imprisons, \nmutilates or gravely wounds a person, is to be punished, according to the \ngravity of the offence, with the penalties mentioned in","fr":"§ 1. Qui commet un homicide, ou enlève quelqu’un avec violence ou par \nruse, le retient, le mutile, ou le blesse gravement, sera puni, selon la gravité \ndu délit, des peines prévues au","it":"§ 1. Chi commette omicidio, rapisce oppure detiene con la violenza o la frode una \npersona, o la mutila o la ferisce gravemente, sia punito a seconda della gravità \ndel delitto con le pene di cui nel"}},{"canon":1398,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"§ 1. Privatione officii et aliis iustis poenis, non exclusa dimissione e statu \nclericali, si casus id secumferat, puniatur clericus:\n1º qui delictum committit contra sextum Decalogi praeceptum cum \nminore vel cum persona quae habitualiter usum imperfectum rationis habet vel cui \nius parem tutelam agnoscit;\n2º qui sibi devincit aut inducit minorem aut personam quae \nhabitualiter usum imperfectum rationis habet aut eam cui ius parem tutelam \nagnoscit, ut pornographice sese ostendat vel exhibitiones pornographicas, sive \nveras sive simulatas, participet;\n3º qui contra bonos mores sibi comparat, detinet, exhibet vel \ndivulgat, quovis modo et quolibet instrumento, imagines pornographicas minorum \nvel personarum quae habitualiter usum imperfectum rationis habent.\n§ 2. Sodalis instituti vitae consecratae vel societatis vitae apostolicae, et \nfidelis quilibet aliqua dignitate gaudens aut officio vel functione in Ecclesia \nfungens, si delictum committat de quo in § 1 vel in","en":"§ 1, which is extinguished after twenty years;\n3° offences not punished by the universal law, where a particular law has \nprescribed a different period of prescription.\n§ 2. Prescription, unless provided otherwise in a law, runs from the day the \noffence was committed or, if the offence was enduring or habitual, from the day \nit ceased.\n§ 3. When the offender has been summoned in accordance with","fr":", § 1, pour lesquels la prescription est de \nvingt ans ;\n3° de délits qui ne sont pas punis par le droit universel, si la loi \nparticulière a fixé un autre délai de prescription.\n§ 2. La prescription, à moins que la loi n’en dispose autrement, commence à \ncourir du jour où le délit a été commis, ou bien si le délit est permanent ou \nhabituel, du jour où il a cessé.\n§ 3. Une fois l’accusé cité selon le","it":", § 1, che si prescrive in \nvent’anni;\n3° di delitti non puniti dal diritto universale, se la legge particolare \nabbia stabilito un altro limite di tempo per la prescrizione.\n§ 2. La prescrizione, salvo che la legge stabilisca altro, decorre dal giorno in cui fu commesso il delitto, oppure, se il delitto è \npermanente o abituale, dal giorno in cui è cessato.\n§ 3. Citato il reo a norma del"}},{"canon":1399,"book":"Book VI · Penal Sanctions","texts":{"la":"Praeter casus hac vel aliis legibus statutos, divinae vel canonicae legis \nexterna violatio tunc tantum potest iusta quidem poena puniri, cum specialis \nviolationis gravitas punitionem postulat, et necessitas urget scandala \npraeveniendi vel reparandi.","en":"Besides the cases prescribed in this or in other laws, the external violation of \ndivine or canon law can be punished, and with a just penalty, only when the \nspecial gravity of the violation requires it and necessity demands that scandals \nbe prevented or repaired.","fr":"En dehors des cas établis dans la présente loi ou dans d’autres lois, la \nviolation externe d’une loi divine ou canonique peut être punie, et alors d’une \njuste peine seulement, lorsque la gravité spéciale de la violation réclame une \npunition, et qu’il y a nécessité pressante de prévenir ou de réparer des \nscandales.","it":"Oltre i casi stabiliti da questa o da altre leggi, la violazione esterna \ndi una legge divina o canonica può essere punita con giusta pena, solo quando la \nspeciale gravità della violazione esige una punizione e urge la necessità di \nprevenire o riparare gli scandali."}},{"canon":1400,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Obiectum iudicii sunt:\n1° personarum physicarum vel iuridicarum iura persequenda aut vindicanda, vel facta iuridica declaranda;\n2° delicta, quod spectat ad poenam irrogandam vel declarandam.\n§ 2. Attamen controversiae ortae ex actu potestatis administrativae deferri possunt solummodo ad Superiorem vel ad tribunal administrativum.","en":"§1. The object of a trial is:\n1/ the pursuit or vindication of the rights of physical or juridic persons, or the declaration of juridic facts;\n2/ the imposition or declaration of a penalty for delicts.\n§2. Nevertheless, controversies arising from an act of administrative power can be brought only before the superior or an administrative tribunal.","fr":"§ 1. Sont objets de jugement:\n1 les droits des personnes physiques ou juridiques dans leur poursuite ou leur revendication, ou les faits juridiques dans leur déclaration;\n2 les délits lorsqu'ils s'agit d'infliger ou de déclarer une peine.\n§ 2. Cependant, les litiges nés d'un acte du pouvoir administratif ne peuvent être déférés qu'au Supérieur ou au tribunal administratif.","it":"§1. Oggetto del giudizio sono:\n1) i diritti di persone fisiche o giuridiche da perseguire o da rivendicare, o fatti giuridici da dichiarare;\n2) i delitti per quanto riguarda l'irrogazione e la dichiarazione della pena.\n§2. Tuttavia le controversie insorte per un atto di potestà amministrativa possono essere deferite solo al Superiore o al tribunale amministrativo."}},{"canon":1401,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":":\n1° eos qui supremum tenent civitatis magistratum;\n2° Patres Cardinales;\n3° Legatos Sedis Apostolicae, et in causis poenalibus Episcopos;\n4° alias causas quas ipse ad suum advocaverit iudicium.\n§ 2. Iudex de actu vel instrumento a Romano Pontifice in forma specifica confirmato videre non potest, nisi ipsius praecesserit mandatum.\n§ 3. Rotae Romanae reservatur iudicare:\n1° Episcopos in contentiosis, firmo praescripto","en":":\n1/ those who hold the highest civil office of a state;\n2/ cardinals;\n3/ legates of the Apostolic See and, in penal cases, bishops;\n4/ other cases which he has called to his own judgment.\n§2. A judge cannot review an act or instrument confirmed specifically (\nin forma specifica\n) by the Roman Pontiff without his prior mandate.\n§3. Judgment of the following is reserved to the Roman Rota:\n1/ bishops in contentious matters, without prejudice to the prescript of","fr":"De droit propre et exclusif, l'Église connaît:\n1 des causes qui regardent les choses spirituelles et celles qui leur sont connexes;\n2 de la violation des lois ecclésiastiques et de tous les actes qui ont un caractère de péché, en ce qui concerne la détermination de la faute et l'infliction de peines ecclésiastiques.","it":"La Chiesa per diritto proprio ed esclusivo giudica:\n1) le cause che riguardano cose spirituali e annesse alle spirituali;\n2) la violazione delle leggi ecclesiastiche e tutto ciò in cui vi è ragione di peccato, per quanto concerne lo stabilirne la colpa ed infliggere pene ecclesiastiche."}},{"canon":1402,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Omnia Ecclesiae tribunalia reguntur canonibus qui sequuntur, salvis normis tribunalium Apostolicae Sedis.","en":"The following canons govern all tribunals of the Church, without prejudice to the norms of the tribunals of the Apostolic See.","fr":"Tous les tribunaux de l'Église sont régis par les canons suivants, restant sauves les normes des tribunaux du Siège Apostolique.","it":"Tutti i tribunali della Chiesa sono retti dai canoni seguenti, salve le norme dei tribunali della Sede Apostolica."}},{"canon":1403,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Causae canonizationis Servorum Dei reguntur peculiari lege pontificia.\n§ 2. Iisdem causis applicantur praeterea praescripta huius Codicis, quoties in eadem lege ad ius universale remissio fit vel de normis agitur quae, ex ipsa rei natura, easdem quoque afficiunt.\n\nDE FORO COMPETENTI","en":"§1. Special pontifical law governs the causes of canonization of the servants of God.\n§2. The prescripts of this Code, however, apply to these causes whenever the special pontifical law refers to the universal law, or norms are involved which also affect these causes by the very nature of the matter.\n\nTHE COMPETENT FORUM (Cann. 1404 - 1416)","fr":"§ 1. Les causes de canonisation des Serviteurs de Dieu sont régies par une loi pontificale particulière.\n§ 2. En outre, dans ces mêmes causes, les dispositions du présent Code seront appliquées chaque fois que cette loi renvoie au droit universel ou qu'il s'agit de normes qui, par la nature même des choses, concernent aussi ces causes.","it":"§1. Le cause di canonizzazione dei Servi di Dio, sono regolate da una legge pontificia peculiare.\n§2. Alle stesse cause si applicano inoltre le disposizioni di questo Codice, ogniqualvolta in quella legge si rinvia al diritto universale, o si tratta di norme che per la natura stessa della cosa le riguardano."}},{"canon":1404,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", acta et decisiones pro infectis habentur.\n§ 2. In causis, de quibus in","en":"is violated, the acts and decisions are considered as not to have been placed.\n§2. In the cases mentioned in","fr":", les actes et les décisions sont tenus pour nuls et non avenus.\n§ 2. Dans les causes énumérées au","it":", atti e decisioni si ritengono come non fatti.\n§2. Nelle cause di cui al"}},{"canon":1405,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 3, aliasve quas Romanus Pontifex sive motu proprio, sive ad instantiam partium ad suum tribunal advocaverit et Rotae Romanae commiserit; easque, nisi aliud cautum sit in commissi muneris rescripto, ipsa Rota iudicat etiam in secunda et ulteriore instantia.","en":", §3 and others which the Roman Pontiff, either\nmotu proprio\nor at the request of the parties, has called to his own tribunal and entrusted to the Roman Rota; unless the rescript entrusting the function provides otherwise, the Rota also judges these cases in second and further instance.","fr":", l'incompétence des autres juges est absolue.","it":", l'incompetenza degli altri giudici è assoluta."}},{"canon":1406,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Violato praescripto","en":"§1. If the prescript of","fr":"§ 1. En cas de violation du","it":"§1. Violato il disposto del"}},{"canon":1407,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nemo in prima instantia conveniri potest, nisi coram iudice ecclesiastico qui competens sit ob unum ex titulis qui in cann. 1408-1414 determinantur.\n§ 2. Incompetentia iudicis, cui nullus ex his titulis suffragatur, dicitur relativa.\n§ 3. Actor sequitur forum partis conventae; quod si pars conventa multiplex forum habet, optio fori actori conceditur.","en":"§1. No one can be brought to trial in first instance except before an ecclesiastical judge who is competent by reason of one of the titles determined in cann. 1408-1414.\n§2. The incompetence of a judge supported by none of these titles is called relative.\n§3. The petitioner follows the forum of the respondent. If the respondent has more than one forum, the choice of forum is granted to the petitioner.","fr":"§ 1. Nul ne peut être assigné en première instance, si ce n'est devant le juge ecclésiastique compétent à l'un des titres fixés par les cann. 1408-1414.\n§ 2. L'incompétence du juge qui ne peut se prévaloir d'aucun de ces titres est dite relative.\n§ 3. Le demandeur suit le for du défendeur; si le défendeur possède plusieurs fors, le choix du for est accordé au demandeur.","it":"§1. Nessuno può essere chiamato in giudizio in prima istanza se non davanti al giudice ecclesiastico competente per uno dei titoli determinati nei cann. 1408-1414.\n§2. Si dice relativa l'incompetenza del giudice che non abbia l'appoggio di nessuno di questi titoli.\n§3. L'attore segue il tribunale della parte convenuta; che se la parte convenuta abbia diversi tribunali competenti, all'attore è concessa la scelta del tribunale."}},{"canon":1408,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quilibet conveniri potest coram tribunali domicilii vel quasi-domicilii.","en":"Anyone can be brought to trial before the tribunal of domicile or quasi-domicile.","fr":"Toute personne peut être assignée devant le tribunal de son domicile ou de son quasi-domicile.","it":"Chiunque può essere chiamato in giudizio avanti al tribunale del domicilio o del quasi-domicilio."}},{"canon":1409,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Vagus forum habet in loco ubi actu commoratur.\n§ 2. Is, cuius neque domicilium aut quasi-domicilium neque locus commorationis nota sint, conveniri potest in foro actoris, dummodo aliud forum legitimum non suppetat.","en":"§1. A transient has a forum in the place of his or her actual residence.\n§2. A person whose domicile, quasi-domicile, and place of residence are unknown can be brought to trial in the forum of the petitioner provided that no other legitimate forum is available.","fr":"§ 1. Le\nvagus\na son for au lieu de sa résidence actuelle.\n§ 2. La personne dont ni le domicile ou le quasi-domicile, ni le lieu de résidence ne sont connus peut être assignée devant le for du demandeur à condition qu'il n'y ait pas d'autre for légitime.","it":"§1. Il tribunale del girovago è quello del luogo ove di fatto dimora.\n§2. Colui del quale non si conosca né il domicilio o il quasi-domicilio, né il luogo della dimora, può essere chiamato in giudizio avanti al tribunale dell'attore, purché non risulti un altro tribunale legittimo."}},{"canon":1410,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ratione rei sitae, pars conveniri potest coram tribunali loci, ubi res litigiosa sita est, quoties actio in rem directa sit, aut de spolio agatur.","en":"By reason of the location of an object, a party can be brought to trial before the tribunal of the place where the object in dispute is located whenever the action is directed against the object or concerns damages.","fr":"En matière réelle, le défendeur peut être assigné devant le tribunal du lieu où se trouve la chose en litige, chaque fois que l'action a cette chose pour objet ou qu'il s'agit d'une cause de spoliation.","it":"A motivo della collocazione della cosa, la parte può essere chiamata in giudizio avanti al tribunale del luogo ove è situata la cosa che è oggetto di litigio, ogni qualvolta l'azione è diretta contro di essa o si tratta di azione di spoglio."}},{"canon":1411,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ratione contractus pars conveniri potest coram tribunali loci in quo contractus initus est vel adimpleri debet, nisi partes concorditer aliud tribunal elegerint.\n§ 2. Si causa versetur circa obligationes quae ex alio titulo proveniant, pars conveniri potest coram tribunali loci, in quo obligatio vel orta est vel est adimplenda.","en":"§1. By reason of a contract, a party can be brought to trial before the tribunal of the place where the contract was entered into or must be fulfilled unless the parties agree to choose some other tribunal.\n§2. If the case concerns obligations which originate from another title, a party can be brought to trial before the tribunal of the place where the obligation either originated or must be fulfilled.","fr":"§ 1. En matière contractuelle, le défendeur peut être assigné devant le tribunal du lieu où le contrat a été conclu ou doit être  exécuté, à moins que les parties, d'un commun accord, n'aient choisi un autre tribunal.\n§ 2. Si une cause a pour objet des obligations nées d'un autre titre, le défendeur peut être assigné devant le tribunal du lieu où l'obligation est née ou doit être remplie.","it":"§1. A motivo del contratto la parte può essere chiamata in giudizio avanti al tribunale del luogo ove il contratto fu stipulato o dove deve essere adempiuto, a meno che le parti concordemente non abbiano scelto un altro tribunale.\n§2. Se la causa verta su obblighi che provengono da altro titolo, la parte può essere chiamata in giudizio avanti al tribunale del luogo ove l'obbligo è sorto o deve essere adempiuto."}},{"canon":1412,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In causis poenalibus accusatus, licet absens, conveniri potest coram tribunali loci, in quo delictum patratum est.","en":"In penal cases the accused, even if absent, can be brought to trial before the tribunal of the place where the delict was committed.","fr":"Dans les causes pénales, l'accusé, même absent, peut être assigné devant le tribunal du lieu où le délit a été commis.","it":"L'accusato nelle cause penali, benché assente, può essere chiamato in giudizio avanti al tribunale del luogo ove il delitto fu commesso."}},{"canon":1413,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Pars conveniri potest:\n1° in causis quae circa administrationem versantur, coram tribunali loci ubi administratio gesta est;\n2° in causis quae respiciunt hereditates vel legata pia, coram tribunali ultimi domicilii vel quasidomicilii vel commorationis, ad normam cann. 1408-1409, illius de cuius hereditate vel legato pio agitur, nisi agatur de mera exsecutione legati, quae videnda est secundum ordinarias competentiae normas.","en":"A party can be brought to trial:\n1/ in cases which concern administration, before the tribunal of the place where the administration was conducted;\n2/ in cases which regard inheritances or pious legacies, before the tribunal of the last domicile, quasi-domicile, or place of residence, according to the norm of cann. 1408-1409, of the one whose inheritance or pious legacy is at issue unless it concerns the mere execution of the legacy, which must be examined according to the ordinary norms of competence.","fr":"Une partie peut être assignée:\n1 dans les causes qui concernent une administration, devant le tribunal du lieu où s'est exercée cette administration;\n2 dans les causes qui concernent les héritages ou les legs pieux, devant le tribunal du dernier domicile ou quasi-domicile ou de la résidence de la personne dont l'héritage ou le legs pieux est en question, selon les cann. 1408-1409, à moins qu'il ne s'agisse de la simple exécution d'un legs, laquelle doit être jugée selon les règles ordinaires de la compétence.","it":"La parte può essere chiamata in giudizio:\n1) nelle cause vertenti sull'amministrazione dei beni, avanti al tribunale del luogo ove l'amministrazione viene fatta;\n2) nelle cause che riguardano l'eredità o i legati pii, avanti al tribunale dell'ultimo domicilio o quasi-domicilio o della dimora, a norma dei cann. 1408-1409, di colui della cui eredità o legato pio si discute, a meno che non si tratti della semplice esecuzione del legato, che deve essere esaminata secondo le norme ordinarie della competenza."}},{"canon":1414,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ratione conexionis, ab uno eodemque tribunali et in eodem processu cognoscendae sunt causae inter se conexae, nisi legis praescriptum obstet.","en":"By reason of connection, interconnected cases must be adjudicated by one and the same tribunal in the same process unless a prescript of law prevents this.","fr":"Au titre de la connexité, les causes connexes peuvent être jugées par un seul et même tribunal et dans un même procès, à moins qu'une disposition de la loi ne s'y oppose.","it":"A motivo della connessione, le cause tra loro connesse devono essere giudicate da un solo ed identico tribunale e nello stesso processo, a meno che non vi si opponga il disposto della legge."}},{"canon":1415,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":"By reason of prevention, if two or more tribunals are equally competent, the right of adjudicating the case belongs to the one which legitimately cited the respondent first.","fr":"Au titre de la prévention, lorsque deux ou plusieurs tribunaux sont également compétents, le droit de connaître de la cause appartient à celui qui a le premier cité régulièrement le défendeur à comparaître.","it":"A motivo della prevenzione, quando due o più tribunali sono egualmente competenti, ha diritto di giudicare la causa quel tribunale che per primo citò legittimamente la parte convenuta."}},{"canon":1416,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 2. Ipsum Tribunal videt de contentionibus ortis ex actu potestatis administrativae ecclesiasticae ad eam legitime delatis, de aliis controversiis administrativis quae a Romano Pontifice vel a Romanae Curiae dicasteriis ipsi deferantur, et de conflictu competentiae inter eadem dicasteria.\n§ 3. Supremi huius Tribunalis praeterea est:\n1° rectae administrationi iustitiae invigilare et in advocatos vel procuratores, si opus sit, animadvertere;\n2° tribunalium competentiam prorogare;\n3° promovere et approbare erectionem tribunalium, de quibus in cann. 1423 et 1439.\n\nDE DISCIPLINA\nIN TRIBUNALIBUS SERVANDA\nCAPUT I\nDE OFFICIO IUDICUM\nET TRIBUNALIUM MINISTRORUM","en":".\n§2. This tribunal deals with conflicts which have arisen from an act of ecclesiastical administrative power and are brought before it legitimately, with other administrative controversies which the Roman Pontiff or the dicasteries of the Roman Curia bring before it, and with a conflict of competence among these dicasteries.\n§3. Furthermore it is for this supreme tribunal:\n1/ to watch over the correct administration of justice and discipline advocates or procurators if necessary;\n2/ to extend the competence of tribunals;\n3/ to promote and approve the erection of the tribunals mentioned in cann. 1423 and 1439.\n\nTHE DISCIPLINE TO BE OBSERVED IN TRIBUNALS (Cann. 1446 - 1475)\nCHAPTER I.\nTHE DUTY OF JUDGES AND MINISTERS OF THE TRIBUNAL","fr":"Les conflits de compétence entre tribunaux soumis au même tribunal d'appel sont résolus par ce dernier; si les tribunaux ne relèvent pas du même tribunal d'appel, les conflits sont résolus par la Signature Apostolique.","it":"I conflitti di competenza tra due tribunali soggetti allo stesso tribunale di appello, sono risolti da questo tribunale; se non sono soggetti allo stesso tribunale di appello, dalla Segnatura Apostolica."}},{"canon":1417,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ob primatum Romani Pontificis integrum est cuilibet fideli causam suam sive contentiosam sive poenalem, in quovis iudicii gradu et in quovis litis statu, cognoscendam ad Sanctam Sedem deferre vel apud eandem introducere.\n§ 2. Provocatio tamen ad Sedem Apostolicam interposita non suspendit, praeter casum appellationis, exercitium iurisdictionis in iudice qui causam iam cognoscere coepit; quique idcirco poterit iudicium prosequi usque ad definitivam sententiam, nisi Sedes Apostolica iudici significaverit se causam advocasse.","en":"§1. By reason of the primacy of the Roman Pontiff, any member of the faithful is free to bring or introduce his or her own contentious or penal case to the Holy See for adjudication in any grade of a trial and at any stage of the litigation.\n§2. Recourse brought to the Apostolic See, however, does not suspend the exercise of jurisdiction by a judge who has already begun to adjudicate a case except in the case of an appeal. For this reason, the judge can prosecute a trial even to the definitive sentence unless the Apostolic See has informed the judge that it has called the case to itself.","fr":"§ 1. En raison de la primauté du Pontife Romain, tout fidèle peut librement déférer au jugement du Saint-Siège, ou introduire auprès de lui toute cause contentieuse ou pénale, à n'importe quel degré de juridiction et à n'importe quel moment du procès.\n§ 2. Cependant, sauf le cas d'appel, le recours au Siège Apostolique ne suspend pas l'exercice de la juridiction du juge qui a déjà commencé à connaître de la cause; c'est pourquoi ce juge pourra poursuivre le procès jusqu'à la sentence définitive, à moins que le Siège Apostolique ne lui ait signifié qu'il a évoqué la cause devant lui.","it":"§1. In forza del primato del Romano Pontefice, qualunque fedele è libero di deferire al giudizio della Santa Sede la propria causa, sia contenziosa sia penale, in qualsiasi grado di giudizio e in qualunque stadio della lite, oppure d'introdurla avanti alla medesima.\n§2. Tuttavia la richiesta interposta alla Sede Apostolica non sospende, salvo il caso di appello, l'esercizio della giurisdizione nel giudice che ha già cominciato a giudicare la causa; e questi può pertanto proseguire il giudizio fino alla sentenza definitiva, a meno che la Sede Apostolica non gli abbia comunicato di avere avocato a sé la causa."}},{"canon":1418,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 2. Pars eiusque advocatus assistere possunt excussioni ceterarum partium, testium et peritorum.","en":"Any tribunal has the right to call upon the assistance of another tribunal to instruct a case or to communicate acts.\nCHAPTER I.\nTHE TRIBUNAL OF FIRST INSTANCE\nArt. 1.\nTHE JUDGE","fr":"Tout tribunal a le droit de recourir à l'aide d'un autre tribunal pour instruire une cause ou signifier des actes.","it":"Qualsiasi tribunale ha diritto di chiamare in aiuto un altro tribunale per istruire la causa o per intimare gli atti."}},{"canon":1419,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In unaquaque dioecesi et pro omnibus causis iure expresse non exceptis, iudex primae instantiae est Episcopus dioecesanus, qui iudicialem potestatem exercere potest per se ipse vel per alios, secundum canones qui sequuntur.\n§ 2. Si vero agatur de iuribus aut bonis temporalibus personae iuridicae ab Episcopo repraesentatae, iudicat in primo gradu tribunal appellationis.","en":"§1. In each diocese and for all cases not expressly excepted by law, the judge of first instance is the diocesan bishop, who can exercise judicial power personally or through others according to the following canons.\n§2. If a case concerns the rights or temporal goods of a juridic person represented by the bishop, the appellate tribunal judges in first instance.","fr":", § 2;\n2 l'Abbé primat ou l'Abbé supérieur d'une congrégation monastique et le Modérateur suprême des instituts religieux de droit pontifical;\n3 les diocèses et les autres personnes ecclésiastiques, physiques ou  juridiques, qui n'ont pas de Supérieur au-dessous du Pontife Romain.","it":", §2\n;\n2) l'Abate primate o l'Abate superiore di una congregazione monastica, il Moderatore supremo di istituti religiosi di diritto pontificio;\n3) le diocesi e le altre persone ecclesiastiche sia fisiche sia giuridiche che non hanno Superiore al di sotto del Romano Pontefice."}},{"canon":1420,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 5, nec removeri possunt nisi ex legitima gravique causa.","en":", §5 and cannot be removed except for a legitimate and grave cause.","fr":", § 5, et ils ne peuvent être écartés que pour une cause légitime et grave.","it":", §5, e non possono essere rimossi se non per causa legittima e grave."}},{"canon":1421,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In dioecesi constituantur ab Episcopo iudices dioecesani, qui sint clerici.\n§ 2. Episcoporum conferentia permittere potest ut etiam laici iudices constituantur, e quibus, suadente necessitate, unus assumi potest ad collegium efformandum.\n§ 3. Iudices sint integrae famae et in iure canonico doctores vel saltem licentiati.","en":"§1. In a diocese, the bishop is to appoint diocesan judges, who are to be clerics.\n§2. The conference of bishops can also permit the appointment of lay persons as judges; when it is necessary, one of them can be selected to form a college.\n§3. Judges are to be of unimpaired reputation and doctors or at least licensed in canon law.","fr":"§ 1. Dans son diocèse, l'Évêque constituera des juges diocésains qui seront clercs.\n§ 2. La conférence des Évêques peut permettre que des laïcs soient également constitués juges et que, en cas de nécessité, l'un d'entre eux puisse être choisi pour former le collège.\n§ 3. Les juges jouiront d'une réputation intacte et seront docteurs ou au moins licenciés en droit canonique.","it":"§1. Nella diocesi il Vescovo costituisca giudici diocesani che siano chierici.\n§2. La Conferenza Episcopale può permettere che anche fedeli laici siano costituiti giudici; di essi, se la necessità lo suggerisce, uno può essere assunto a formare un collegio.\n§3. I giudici siano di integra fama e dottori in diritto canonico o almeno licenziati."}},{"canon":1422,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Vicarius iudicialis, Vicarii iudiciales adiuncti et ceteri iudices nominantur ad definitum tempus, firmo praescripto","en":"The judicial vicar, adjutant judicial vicars, and other judges are appointed for a definite time, without prejudice to the prescript of","fr":"Le Vicaire judiciaire, les Vicaires judiciaires adjoints et les autres juges sont nommés pour un temps déterminé, restant sauves les dispositions du","it":"Il Vicario giudiziale, i Vicari giudiziali aggiunti e gli altri giudici sono nominati a tempo determinato, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1423,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", constitutum sit, Episcoporum conferentia debet tribunal secundae instantiae, probante Sede Apostolica, constituere, nisi dioeceses sint omnes eiusdem archidioecesis suffraganeae.\n§ 2. Episcoporum conferentia potest, probante Sede Apostolica, unum vel plura tribunalia secundae instantiae constituere, etiam praeter casus de quibus in § 1.\n§ 3. Quod attinet ad tribunalia secundae instantiae, de quibus in §§ 1-2, Episcoporum conferentia vel Episcopus ab ea designatus omnes habent potestates, quae Episcopo dioecesano competunt circa suum tribunal.","en":", the conference of bishops must establish a tribunal of second instance with the approval of the Apostolic See unless the dioceses are all suffragan of the same archdiocese.\n§2. With the approval of the Apostolic See, a conference of bishops can establish one or more tribunals of second instance in addition to the cases mentioned in §1.\n§3. Over the tribunals of second instance mentioned in §§1-2, the conference of bishops or the bishop it designates has all the powers which a diocesan bishop has over his own tribunal.","fr":"§ 1. Plusieurs  Évêques diocésains peuvent, avec l'approbation du Siège Apostolique, se mettre d'accord pour constituer à la place des tribunaux diocésains dont il s'agit aux cann. 1419-1421, un unique tribunal de première instance pour leurs diocèses; en ce cas, tous les pouvoirs que l'Évêque diocésain possède à l'égard de son tribunal reviennent à l'assemblée de ces mêmes Évêques ou à l'Évêque désigné par eux.\n§ 2. Les tribunaux dont il s'agit au § 1, peuvent être constitués pour toutes les causes ou seulement pour certains genres de causes.","it":"§1. Più Vescovi diocesani possono concordemente, con l'approvazione della Sede Apostolica, costituire nelle loro diocesi un unico tribunale di prima istanza, in luogo dei tribunali diocesani di cui nei cann. 1419-1421; nel qual caso a quel gruppo di Vescovi o al Vescovo da essi designato competono tutti i poteri che ha il Vescovo diocesano per il proprio tribunale.\n§2. I tribunali di cui al §1, possono essere costituiti per tutte le cause oppure soltanto per determinati generi di cause."}},{"canon":1424,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":"In any trial, a single judge can employ two assessors who consult with him; they are to be clerics or lay persons of upright life.","fr":"Dans tout jugement, le juge unique peut s'adjoindre à titre de conseillers deux assesseurs, clercs ou laïcs, de bonne conduite.","it":"Il giudice unico in qualunque giudizio può scegliersi come consulenti due assessori, chierici o laici di onesta condotta."}},{"canon":1425,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1;\n2° motiva seu rationes decidendi non continet;\n3° subscriptionibus caret iure praescriptis;\n4° non refert indicationem anni, mensis, diei et loci in quo prolata fuit;\n5° acta iudiciali nullo innititur, cuius nullitas non sit ad normam","en":", §4, the tribunal of second instance is to proceed collegially.\nCHAPTER III.\nTHE TRIBUNALS OF THE APOSTOLIC SEE","fr":"§ 1. La coutume contraire étant réprouvée, sont réservées à un tribunal de trois juges:\n1 les causes contentieuses touchant:\na) le lien de l'ordination sacrée;\nb) le lien du mariage, restant sauves les dispositions des cann. 1686 et 1688;\n2 les causes pénales relatives:\na) à des délits qui peuvent entraîner la peine de l'exclusion de l'état clérical;\nb) à l'infliction ou à la déclaration d'une excommunication.\n§ 2. L'Évêque peut confier les causes plus difficiles ou de plus grande importance à un tribunal de trois ou cinq juges.\n§ 3. Pour connaître de chaque cause, le Vicaire judiciaire appellera les juges à tour de rôle selon l'ordre, à moins que l'Évêque n'ait statué autrement dans des cas particuliers.\n§ 4. En première instance, si le collège ne pouvait être constitué, la conférence des Évêques peut permettre que, tant que durera cette impossibilité, l'Évêque confie les causes à un seul juge clerc qui, là où c'est possible, s'adjoindra un assesseur et un auditeur.\n§ 5. Une fois les juges désignés, le Vicaire judiciaire ne peut les remplacer sinon pour un motif très grave qui doit être exprimé dans le décret.","it":"§1\n. Riprovata la consuetudine contraria, al tribunale collegiale di tre giudici sono riservate:\n1) le cause contenziose: a) sul vincolo della sacra ordinazione e sugli oneri ad essa annessi; b) sul vincolo del matrimonio, fermo restando il disposto dei\ncann. 1686\ne\n1688\n;\n2) le cause penali: a) sui delitti che possono comportare la pena della dimissione dallo stato clericale; b) per infliggere o dichiarare la scomunica.\n§2. Il Vescovo può affidare le cause più difficili o di maggiore importanza al giudizio di tre o cinque giudici.\n§3. Il Vicario giudiziale chiami i giudici a giudicare le singole cause secondo un turno ordinatamente stabilito, a meno che il Vescovo in casi singoli non abbia stabilito diversamente.\n§4\n. In primo grado di giudizio, se eventualmente non si possa costituire un collegio, la Conferenza Episcopale, fintantoché perduri tale impossibilità, può permettere che il Vescovo affidi la causa ad un unico giudice chierico, il quale si scelga, ove sia possibile, un assessore e un uditore.\n§5. Il Vicario giudiziale non sostituisca i giudici una volta designati se non per gravissima causa, che deve essere espressa nel decreto."}},{"canon":1426,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Tribunal collegiale collegialiter procedere debet, et per maiorem suffragiorum partem sententias ferre.\n§ 2. Eidem praeesse debet, quatenus fieri potest, Vicarius iudicialis vel Vicarius iudicialis adiunctus.","en":"§1. A collegiate tribunal must proceed collegially and render its sentences by majority vote.\n§2. The judicial vicar or an adjutant judicial vicar must preside over a collegiate tribunal insofar as possible.","fr":"§ 1. Le tribunal collégial doit procéder collégialement et rendre ses sentences à la majorité des suffrages.\n§ 2. Ce tribunal est présidé, autant que possible, par le Vicaire judiciaire ou un Vicaire judiciaire adjoint.","it":"§1. Il tribunale collegiale deve procedere collegialmente, e dare sentenze a maggioranza di voti.\n§2. Lo deve presiedere, nella misura del possibile, il Vicario giudiziale o un Vicario giudiziale aggiunto."}},{"canon":1427,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si controversia sit inter religiosos vel domos eiusdem instituti religiosi clericalis iuris pontificii, iudex primae instantiae, nisi aliud in constitutionibus caveatur, est Superior provincialis, aut, si monasterium sit sui iuris, Abbas localis.\n§ 2. Salvo diverso constitutionum praescripto, si res contentiosa agatur inter duas provincias, in prima instantia iudicabit per se ipse vel per delegatum supremus Moderator; si inter duo monasteria, Abbas superior congregationis monasticae.\n§ 3. Si demum controversia enascatur inter religiosas personas physicas vel iuridicas diversorum institutorum religiosorum, aut etiam eiusdem instituti clericalis iuris dioecesani vel laicalis, aut inter personam religiosam et clericum saecularem vel laicum vel personam iuridicam non religiosam, iudicat in prima instantia tribunal dioecesanum.\nArt. 2\nDE AUDITORIBUS\nET RELATORIBUS","en":"§1. If there is a controversy between religious or houses of the same clerical religious institute of pontifical right, the judge of first instance is the provincial superior unless the constitutions provide otherwise; if it is an autonomous monastery, the local abbot judges in first instance.\n§2. Without prejudice to a different prescript of the constitutions, if a contentious matter arises between two provinces, the supreme moderator will judge in first instance either personally or through a delegate; if the controversy is between two monasteries, the abbot superior of the monastic congregation will judge in first instance.\n§3. Finally, if the controversy arises between physical or juridic religious persons of different religious institutes or of the same clerical institute of diocesan right or of the same lay institute, or between a religious and a secular cleric or lay person or a non-religious juridic person, the diocesan tribunal judges in first instance.\nArt. 2.\nAUDITORS AND RELATORS","fr":"§ 1. En cas de litige entre des religieux ou des maisons d'un même institut religieux clérical de droit pontifical, sauf autre disposition des constitutions, le juge de première instance est le Supérieur provincial ou l'Abbé local si le monastère est autonome.\n§ 2. Sauf autres dispositions des constitutions, un litige entre deux provinces sera jugé en première instance par le Modérateur suprême lui-même ou par un délégué; un litige entre deux monastères sera jugé par l'Abbé supérieur de la congrégation monastique.\n§ 3. Enfin, en cas de litige entre des personnes religieuses physiques ou juridiques de différents instituts religieux, ou encore d'un même institut clérical de droit diocésain ou d'un institut laïc, ou encore entre un religieux et un clerc séculier ou un laïc ou une personne juridique non religieuse, c'est le tribunal diocésain qui jugera en première instance.","it":"§1. Se insorga una controversia tra religiosi o case dello stesso istituto religioso clericale di diritto pontificio, giudice di prima istanza, a meno che non si disponga altrimenti nelle costituzioni, è il Superiore provinciale, oppure, se si tratti di un monastero\nsui iuris\n, l'Abate locale.\n§2. Salvo le costituzioni non dispongano diversamente, trattandosi di una questione contenziosa tra due province, in prima istanza giudicherà il Moderatore supremo personalmente o tramite un delegato; se tra due monasteri l'Abate superiore della congregazione monastica.\n§3. Se infine insorga una controversia tra persone religiose fisiche o giuridiche di istituti religiosi diversi o anche dello stesso istituto clericale di diritto diocesano o laicale, oppure tra una persona religiosa e un chierico secolare o un laico o una persona giuridica secolare, giudica in prima istanza il tribunale diocesano."}},{"canon":1428,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex vel tribunalis collegialis praeses possunt auditorem designare ad causae instructionem peragendam, eum seligentes aut ex tribunalis iudicibus aut ex personis ab Episcopo ad hoc munus approbatis.\n§ 2. Episcopus potest ad auditoris munus approbare clericos vel laicos, qui bonis moribus, prudentia et doctrina fulgeant.\n§ 3. Auditoris est, secundum iudicis mandatum, probationes tantum colligere easque collectas iudici tradere; potest autem, nisi iudicis mandatum obstet, interim decidere quae et quomodo probationes colligendae sint, si forte de hac re quaestio oriatur, dum ipse munus suum exercet.","en":"§1. The judge or the president of a collegiate tribunal can designate an auditor, selected either from the judges of the tribunal or from persons the bishop approves for this function, to instruct the case.\n§2. The bishop can approve for the function of auditor clerics or lay persons outstanding for their good character, prudence, and doctrine.\n§3. It is for the auditor, according to the mandate of the judge, only to collect the proofs and hand those collected over to the judge. Unless the mandate of the judge prevents it, however, the auditor can in the meantime decide what proofs are to be collected and in what manner if a question may arise about this while the auditor exercises his or her function.","fr":"§ 1. Le juge ou le président du tribunal collégial peut désigner un auditeur pour instruire la cause; il le choisit parmi les juges du tribunal ou parmi les personnes approuvées par l'Évêque pour cette fonction.\n§ 2. Pour la fonction d'auditeur, l'Évêque peut approuver des clercs ou des laïcs se distinguant par leurs bonnes mœurs, leur prudence et leur doctrine.\n§ 3. La fonction de l'auditeur est seulement, selon le mandat du juge, de recueillir les preuves et de les lui transmettre; mais à moins que le mandat du juge ne s'y oppose, il peut décider en cours d'instruction quelles preuves il faut recueillir et de quelle manière, si la question se présente au cours de l'exercice de sa fonction.","it":"§1. Il giudice o il presidente del tribunale collegiale possono designare un uditore per svolgere l'istruttoria della causa, scegliendolo tra i giudici del tribunale o tra le persone approvate dal Vescovo a tale incarico.\n§2. Il Vescovo può approvare all'incarico di uditore chierici o laici, che rifulgano per buoni costumi, prudenza e dottrina.\n§3. Spetta all'uditore, secondo il mandato del giudice, solo raccogliere le prove e una volta raccolte trasmetterle al giudice; può inoltre, a meno che non si opponga il mandato del giudice, decidere nel frattempo quali prove debbano essere raccolte e secondo quale metodo, se eventualmente sorga controversia in proposito durante l'esercizio delle sue funzioni."}},{"canon":1429,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Tribunalis collegialis praeses debet unum ex iudicibus collegii ponentem seu relatorem designare, qui in coetu iudicum de causa referat et sententias in scriptis redigat; in ipsius locum idem praeses alium ex iusta causa substituere potest.\nArt. 3\nDE PROMOTORE IUSTITIAE,\nVINCULI DEFENSORE ET NOTARIO","en":"The president of a collegiate tribunal must designate one of the judges of the college as the ponens or relator who is to report about the case at the meeting of the judges and put the sentence into writing. For a just cause the president can substitute another in place of the original relator.\nArt. 3.\nTHE PROMOTER OF JUSTICE, THE DEFENDER OF THE BOND, AND THE NOTARY","fr":"Le président du tribunal collégial doit désigner un des membres du collège comme ponent ou rapporteur, qui fera rapport de la cause à la réunion des juges et rédigera les sentences; pour un juste motif, le président du tribunal peut lui en substituer un autre.","it":"Il presidente del tribunale collegiale deve designare tra i giudici del collegio un ponente o relatore che riferisca sulla causa nella riunione dei giudici e rediga per iscritto le sentenze; il presidente stesso lo può sostituire con un altro per giusta causa."}},{"canon":1430,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ad causas contentiosas, in quibus bonum publicum in discrimen vocari potest, et ad causas poenales constituatur in dioecesi promotor iustitiae, qui officio tenetur providendi bono publico.","en":"A promoter of justice is to be appointed in a diocese for contentious cases which can endanger the public good and for penal cases; the promoter of justice is bound by office to provide for the public good.","fr":"Pour les causes contentieuses dans lesquelles le bien public peut être en jeu, et pour les causes pénales, sera constitué dans chaque diocèse le promoteur de justice qui est tenu, par sa fonction, de pourvoir au bien public.","it":"Per le cause contenziose ove il bene pubblico può essere messo in pericolo, e per le cause penali si costituisca in diocesi il promotore di giustizia, che ha il dovere di tutelare il bene pubblico."}},{"canon":1431,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In causis contentiosis, Episcopi dioecesani est iudicare utrum bonum publicum in discrimen vocari possit necne, nisi interventus promotoris iustitiae lege praecipiatur vel ex natura rei evidenter necessarius sit.\n§ 2. Si in praecedenti instantia intervenerit promotor iustitiae, in ulteriore gradu huius interventus praesumitur necessarius.","en":"§1. In contentious cases, it is for the diocesan bishop to judge whether or not the public good can be endangered unless the intervention of the promoter of justice is prescribed by law or is clearly necessary from the nature of the matter.\n§2. If the promoter of justice has intervened in a previous instance, such intervention is presumed necessary in a further instance.","fr":"§ 1. Dans les causes contentieuses, c'est à l'Évêque diocésain de juger si le bien public peut être ou non en jeu, à moins que l'intervention du promoteur de justice ne soit ordonnée par la loi ou qu'elle ne soit évidemment nécessaire, vu la nature de la chose.\n§ 2. Si le promoteur de justice est intervenu dans une précédente instance, son intervention est présumée nécessaire dans l'instance ultérieure.","it":"§1. Nelle cause contenziose spetta al Vescovo diocesano giudicare se il bene pubblico possa essere messo in pericolo o no, a meno che l'intervento del promotore di giustizia non sia prescritto dalla legge o si renda evidentemente necessario per la natura della cosa.\n§2. Se nella precedente istanza è intervenuto il promotore di giustizia, nel grado successivo il suo intervento si presume necessario."}},{"canon":1432,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ad causas, in quibus agitur de nullitate sacrae ordinationis aut de nullitate vel solutione matrimonii, constituatur in dioecesi defensor vinculi, qui officio tenetur proponendi et exponendi omnia quae rationabiliter adduci possint adversus nullitatem vel solutionem.","en":"A defender of the bond is to be appointed in a diocese for cases concerning the nullity of sacred ordination or the nullity or dissolution of a marriage; the defender of the bond is bound by office to propose and explain everything which reasonably can be brought forth against nullity or dissolution.","fr":"Pour les causes concernant la nullité de l'ordination sacrée, ou la nullité du mariage ou sa dissolution, sera constitué dans  chaque diocèse le défenseur du lien qui, par fonction, est tenu de présenter et d'exposer tout ce qui peut être raisonnablement avancé contre la nullité ou la dissolution.","it":"Per le cause in cui si tratta della nullità della sacra ordinazione o della nullità o dello scioglimento del matrimonio sia costituito in diocesi il difensore del vincolo, che è tenuto al dovere di proporre ed esporre tutti gli argomenti che possono essere ragionevolmente addotti contro la nullità o lo scioglimento."}},{"canon":1433,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nCAPUT III\nDE PROCESSU AD DISPENSATIONEM\nSUPER MATRIMONIO RATO\nET NON CONSUMMATO","en":"If the promoter of justice or defender of the bond was not cited in cases which require their presence, the acts are invalid unless they actually took part even if not cited or, after they have inspected the acts, at least were able to fulfill their function before the sentence.","fr":"Dans les causes où est requise la présence du promoteur de justice ou du défenseur du lien, s'ils n'ont pas été cités, les actes sont nuls, à moins que même sans avoir été cités, ils n'aient été réellement présents, ou du moins qu'ils n'aient pu s'acquitter de leur fonction avant la sentence par l'examen des actes.","it":"Nelle cause dove è richiesta la presenza del promotore di giustizia o del difensore del vincolo, se non furono citati, gli atti sono nulli, a meno che, benché non citati, essi siano di fatto intervenuti, o almeno prima della sentenza abbiano potuto svolgere il loro compito dopo aver esaminato gli atti."}},{"canon":1434,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Nisi aliud expresse caveatur:\n1° quoties lex praecipit ut iudex partes earumve alteram audiat, etiam promotor iustitiae et vinculi defensor, si iudicio intersint, audiendi sunt;\n2° quoties instantia partis requiritur ut iudex aliquid decernere possit, instantia promotoris iustitiae vel vinculi defensoris, qui iudicio intersint, eandem vim habet.","en":"Unless other provision is expressly made:\n1/ whenever the law requires the judge to hear either both or one of the parties, the promoter of justice and the defender of the bond must also be heard if they take part in the trial;\n2/ whenever the request of a party is required in order for the judge to be able to decide something, the request of the promoter of justice or defender of the bond who takes part in the trial has the same force.","fr":"Sauf autre disposition expresse:\n1 chaque fois que la loi prescrit au juge d'entendre les parties ou l'une d'elle, le promoteur de justice et le défenseur du lien doivent être entendus s'ils interviennent au procès;\n2 chaque fois que la demande d'une partie est requise pour que le juge puisse prendre une décision, la demande du promoteur de justice ou celle du défenseur du lien, qui interviennent dans le procès, a même valeur que la demande de la partie.","it":"Se non si disponga espressamente altro:\n1) ogniqualvolta la legge prescrive che il giudice ascolti le parti o una di esse, anche il promotore di giustizia e il difensore del vincolo, se intervengono in giudizio, devono essere ascoltati;\n2) ogniqualvolta si richiede l'istanza della parte perché il giudice possa definire qualcosa, l'istanza del promotore di giustizia o del difensore del vincolo, che intervengono in giudizio, ha lo stesso valore."}},{"canon":1435,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Episcopi est promotorem iustitiae et vinculi defensorem nominare, qui sint clerici vel laici, integrae famae, in iure canonico doctores vel licentiati, ac prudentia et iustitiae zelo probati.","en":"It is for the bishop to appoint the promoter of justice and defender of the bond; they are to be clerics or lay persons, of unimpaired reputation, doctors or licensed in canon law, and proven in prudence and zeal for justice.","fr":"Il appartient à l'Évêque de nommer le promoteur de justice et le défenseur du lien, qu'ils soient clercs ou laïcs, de réputation intacte, docteurs ou licenciés en droit canonique, et estimés pour leur prudence et leur zèle pour la justice.","it":"Spetta al Vescovo nominare il promotore di giustizia e il difensore del vincolo; essi siano chierici o laici, di integra fama, dottori o licenziati in diritto canonico e di provata prudenza e sollecitudine per la giustizia."}},{"canon":1436,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Eadem persona, non autem in eadem causa, officium promotoris iustitiae et defensoris vinculi gerere potest.\n§ 2. Promotor et defensor constitui possunt tum ad universitatem causarum tum ad singulas causas; possunt autem ab Episcopo, iusta de causa, removeri.","en":"§1. The same person can hold the office of promoter of justice and defender of the bond but not in the same case.\n§2. The promoter and the defender can be appointed for all cases or for individual cases; however, the bishop can remove them for a just cause.","fr":"§ 1. La même personne peut toutefois tenir le rôle de promoteur de justice et de défenseur du lien, mais pas dans la même cause.\n§ 2. Le promoteur de justice et le défenseur du lien peuvent être constitués pour l'ensemble des causes ou pour telle cause en particulier; mais pour un juste motif, ils peuvent être écartés par l'Évêque.","it":"§1. La stessa persona, ma non nella stessa causa, può avere l'ufficio di promotore di giustizia e di difensore del vincolo.\n§2. Promotore e difensore possono essere costituiti sia per tutte le cause sia per singole cause; possono poi essere rimossi dal Vescovo per un giusto motivo."}},{"canon":1437,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Cuilibet processui intersit notarius, adeo ut nulla habeantur acta, si non fuerint ab eo subscripta.\n§ 2. Acta, quae notarii conficiunt, publicam fidem faciunt.\nCAPUT II\nDE TRIBUNALI\nSECUNDAE INSTANTIAE","en":"§1. A notary is to take part in any process, so much so that the acts are null if the notary has not signed them.\n§2. Acts which notaries prepare warrant public trust.\nCHAPTER II.\nTHE TRIBUNAL OF SECOND INSTANCE","fr":"§ 1. Un notaire doit intervenir dans tout procès de telle sorte que les actes sont tenus pour nuls s'ils n'ont pas été signés par lui.\n§ 2. Les actes que dressent les notaires font officiellement foi.","it":"§1. In qualunque processo intervenga il notaio, così che si ritengano nulli gli atti se non furono da lui sottoscritti.\n§2. Gli atti che i notai redigono fanno fede pubblica."}},{"canon":1438,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":1439,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 3 subicitur.\n§ 3. Inter religiosos exsecutio sententiae spectat ad Superiorem qui sententiam exsecutioni mandandam tulit aut iudicem delegavit.","en":"§1. If a single tribunal of first instance has been established for several dioceses according to the norm of","fr":"§ 1. Si un unique tribunal de première instance a été constitué pour plusieurs diocèses selon le","it":"§1. Se fu costituito un tribunale unico di prima istanza per più diocesi, a norma del"}},{"canon":1440,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si competentia ratione gradus, ad normam cann. 1438 et 1439 non servetur, incompetentia iudicis est absoluta.","en":"If competence by reason of grade according to the norm of cann. 1438 and 1439 is not observed, the incompetence of the judge is absolute.","fr":"Si la compétence en raison du degré de juridiction n'est pas observée selon les cann. 1438 et 1439, l'incompétence du juge est absolue.","it":"Se la competenza relativa al grado di giudizio non viene osservata a norma dei cann. 1438 e 1439, l'incompetenza del giudice è assoluta."}},{"canon":1441,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Tribunal secundae instantiae eodem modo quo tribunal primae instantiae constitui debet. Si tamen in primo iudicii gradu, secundum","en":"The tribunal of second instance must be established in the same way as the tribunal of first instance.\nNevertheless, if a single judge rendered a sentence in the first instance of the trial according to","fr":"Le tribunal de deuxième instance doit être constitué de la même manière que le tribunal de première instance.  Si toutefois, en première instance, selon le","it":"Il tribunale di seconda istanza deve essere costituito alla stessa maniera del tribunale di prima istanza. Se tuttavia nel primo grado di giudizio secondo il"}},{"canon":1442,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Romanus Pontifex pro toto orbe catholico iudex est supremus, qui vel per se ipse ius dicit, vel per ordinaria Sedis Apostolicae tribunalia, vel per iudices a se delegatos.","en":"The Roman Pontiff is the supreme judge for the entire Catholic world; he renders judicial decisions personally, through the ordinary tribunals of the Apostolic See, or through judges he has delegated.","fr":"Le Pontife Romain est le juge suprême pour l'ensemble du monde catholique; il dit le droit par lui-même ou par les tribunaux ordinaires du Siège Apostolique, ou par des juges qu'il a délégués.","it":"Il Romano Pontefice è giudice supremo in tutto l'orbe cattolico, e giudica o personalmente o tramite i tribunali ordinari della Sede Apostolica oppure per mezzo di giudici da lui delegati."}},{"canon":1443,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Tribunal ordinarium a Romano Pontifice constitutum appellationibus recipiendis est Rota Romana.","en":"The Roman Rota is the ordinary tribunal established by the Roman Pontiff to receive appeals.","fr":"Le tribunal ordinaire constitué par le Pontife Romain pour recevoir les appels est la Rote Romaine.","it":"Il tribunale ordinario costituito dal Romano Pontefice per ricevere gli appelli è la Rota Romana."}},{"canon":1444,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Rota Romana iudicat:\n1° in secunda instantia, causas quae ab ordinariis tribunalibus primae instantiae diiudicatae fuerint et ad Sanctam Sedem per appellationem legitimam deferantur;\n2° in tertia vel ulteriore instantia, causas ab ipsa Rota Romana et ab aliis quibusvis tribunalibus iam cognitas, nisi res iudicata habeatur.\n§ 2. Hoc tribunal iudicat etiam in prima instantia causas de quibus in","en":"§1. The Roman Rota judges:\n1/ in second instance, cases which have been adjudicated by the ordinary tribunals of first instance and brought before the Holy See through legitimate appeal;\n2/ in third or further instance, cases which the Roman Rota or any other tribunals have already adjudicated unless the matter is a\nres iudicata\n.\n§2. This tribunal also judges in first instance the cases mentioned in","fr":", § 1, n. 1:\n1 on fait appel du tribunal de l'Évêque suffragant à celui du Métropolitain, restant sauf le","it":", §1, n.1:\n1) dal tribunale del Vescovo suffraganeo si appella al tribunale del Metropolita, salvo il disposto del"}},{"canon":1445,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Supremum Signaturae Apostolicae Tribunal cognoscit:\n1° querelas nullitatis et petititones restitutionis in integrum et alios recursus contra sententias rotales;\n2° recursus in causis de statu personarum, quas ad novum examen Rota Romana admittere renuit;\n3° exceptiones suspicionis aliasque causas contra Auditores Rotae Romanae propter acta in exercitio ipsorum muneris;\n4° conflictus competentiae de quibus in","en":"§1. The supreme tribunal of the Apostolic Signatura adjudicates:\n1/ complaints of nullity, petitions for\nrestitutio in integrum\nand other recourses against rotal sentences;\n2/ recourses in cases concerning the status of persons which the Roman Rota refused to admit to a new examination;\n3/ exceptions of suspicion and other cases against the auditors of the Roman Rota for acts done in the exercise of their function;\n4/ conflicts of competence mentioned in","fr":"§ 1. Le Tribunal suprême de la Signature Apostolique connaît:\n1 des plaintes en nullité, des demandes de remise en l'état et des autres recours contre les sentences rotales;\n2 des recours dans les causes concernant le statut des personnes que la Rote Romaine a refusé d'admettre à un nouvel examen;\n3 des exceptions de suspicion et autres causes contre des Auditeurs de la Rote Romaine en raison de leurs actes dans l'exercice de leur office;\n4 des conflits de compétence dont il s'agit au","it":"§1. Il Supremo Tribunale della Segnatura Apostolica giudica:\n1) le querele di nullità, le richieste di\nrestitutio in integrum\ned altri ricorsi contro le sentenze rotali;\n2) i ricorsi nelle cause sullo stato delle persone, che la Rota Romana rifiutò di ammettere a nuovo esame;\n3) le eccezioni di sospetto ed altre cause contro gli Uditori della Rota Romana per atti posti durante l'esercizio delle loro funzioni;\n4) i conflitti di competenza di cui nel"}},{"canon":1446,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2 inutile cesserit, iudex, si aestimet libellum aliquo fundamento niti, intra tres dies, decreto ad calcem ipsius libelli apposito, praecipiat ut exemplar petitionis notificetur parti conventae, facta huic facultate mittendi, intra quindecim dies, ad cancellariam tribunalis scriptam responsionem.\n§ 2. Haec notificatio effectus habet citationis iudicialis, de quibus in","en":"§1. All the Christian faithful, and especially bishops, are to strive diligently to avoid litigation among the people of God as much as possible, without prejudice to justice, and to resolve litigation peacefully as soon as possible.\n§2. Whenever the judge perceives some hope of a favorable outcome at the start of litigation or even at any other time, the judge is not to neglect to encourage and assist the parties to collaborate in seeking an equitable solution to the controversy and to indicate to them suitable means to this end, even by using reputable persons for mediation.\n§3. If the litigation concerns the private good of the parties, the judge is to discern whether the controversy can be concluded advantageously by an agreement or the judgment of arbitrators according to the norm of cann. 1713-1716.","fr":"§ 1. Tous les fidèles, et en premier les Évêques, s'efforceront de leur mieux, dans le respect de la justice, d'éviter autant que possible les litiges au sein du peuple de Dieu, et de les régler au plus tôt de manière pacifique.\n§ 2. Au début du procès et même à tout moment, chaque fois qu'il entrevoit quelque espoir d'une solution favorable, le juge ne doit pas omettre d'exhorter et d'aider les parties à chercher d'un commun accord une solution équitable à leur différend, et il leur indiquera les moyens convenables à cette fin, en ayant notamment recours à la médiation de sages.\n§ 3. Si le procès concerne le bien privé des parties, le juge examinera si le différend peut être utilement réglé par une transaction ou un arbitrage selon les cann. 1713-1716.","it":"§1. Tutti i fedeli, ma in primo luogo i Vescovi, s'impegnino assiduamente, salva la giustizia, perché nel popolo di Dio siano evitate, per quanto è possibile, le liti e si compongano al più presto pacificamente.\n§2\n. Il giudice sul nascere della lite ed anche in qualunque altro momento, ogni volta che scorga qualche speranza di buon esito, non lasci di esortare le parti e di aiutarle a cercare di comune accordo un'equa soluzione della controversia, e indichi loro le vie idonee a tal proposito, servendosi eventualmente anche di persone autorevoli per la mediazione.\n§3. Che se la lite verta sul bene privato delle parti, il giudice veda se con la transazione o il giudizio arbitrale, a norma dei\ncann. 1713-1716\n, possa concludersi vantaggiosamente."}},{"canon":1447,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Qui causae interfuit tamquam iudex, promotor iustitiae, defensor vinculi, procurator, advocatus, testis aut peritus, nequit postea valide eandem causam in alia instantia tamquam iudex definire aut in eadem munus assessoris sustinere.","en":"A person who has taken part in a case as a judge, promoter of justice, defender of the bond, procurator, advocate, witness, or expert cannot later in another instance validly decide the same case as judge or perform the function of assessor.","fr":"La personne qui est intervenue dans un procès comme juge, promoteur de justice, défenseur du lien, procureur, avocat, témoin ou expert ne peut ensuite validement juger la même cause dans une autre instance ou y exercer la fonction d'assesseur.","it":"Chi è intervenuto in una causa come giudice, promotore di giustizia, difensore del vincolo, procuratore, avvocato, teste o perito, non può in seguito validamente definire la stessa causa in altra istanza come giudice o svolgere in essa la funzione di assessore."}},{"canon":1448,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", nisi iudex ipse abstineat, pars potest eum recusare.\n§ 2. De recusatione videt Vicarius iudicialis; si ipse recusetur, videt Episcopus qui tribunali praeest.\n§ 3. Si Episcopus sit iudex et contra eum recusatio opponatur, ipse abstineat a iudicando.\n§ 4. Si recusatio opponatur contra promotorem iustitiae, defensorem vinculi aut alios tribunalis administros, de hac exceptione videt praeses in tribunali collegiali vel ipse iudex, si unicus sit.","en":"the judge does not withdraw, a party can lodge an objection against the judge.\n§2. The judicial vicar deals with the objection; if the objection is lodged against him, the bishop who presides over the tribunal deals with it.\n§3. If the bishop is the judge and the objection is lodged against him, he is to abstain from judging.\n§4. If the objection is lodged against the promoter of justice, the defender of the bond, or other officials of the tribunal, the president in a collegiate tribunal or the single judge deals with this exception.","fr":", si le juge lui-même ne renonce pas, les parties peuvent le récuser.\n§ 2. Le Vicaire judiciaire traite de la récusation; s'il est lui-même récusé, c'est l'Évêque président du tribunal qui en traite.\n§ 3. Si l'Évêque est juge et qu'une récusation lui soit opposée, il s'abstiendra lui-même de juger.\n§ 4. Si une récusation est opposée contre le promoteur de justice, le défenseur du lien ou les autres membres du tribunal, le président dans un tribunal collégial, ou le juge lui-même s'il est juge unique, traitera de cette exception.","it":", se il giudice stesso non si astiene, la parte lo può ricusare.\n§2. Circa la ricusazione decide il Vicario giudiziale; se è lui stesso ad essere ricusato decide il Vescovo che presiede il tribunale.\n§3. Se il Vescovo stesso è giudice e contro di lui va la ricusazione, si astenga dal giudicare.\n§4. Se la ricusazione viene fatta contro il promotore di giustizia, il difensore del vincolo o gli altri ministri del tribunale, su questa eccezione decide il presidente del tribunale collegiale o il giudice stesso, se è unico."}},{"canon":1449,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In casibus, de quibus in","en":"§1. If in the cases mentioned in","fr":"§ 1. Dans les cas prévus au","it":"§1. Nei casi di cui nel"}},{"canon":1450,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":"If the objection is accepted, the persons must be changed but not the grade of the trial.","fr":"La récusation  une fois admise, il faut changer les personnes mais non le degré de juridiction.","it":"Ammessa la ricusazione, le persone devono essere sostituite, ma non cambia il grado di giudizio."}},{"canon":1451,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Quaestio de recusatione expeditissime definienda est, auditis partibus, promotore iustitiae vel vinculi defensore, si intersint, neque ipsi recusati sint.\n§ 2. Actus positi a iudice antequam recusetur, validi sunt; qui autem positi sunt post propositam recusationem, rescindi debent, si pars petat intra decem dies ab admissa recusatione.","en":"§1. The question of an objection must be decided as promptly as possible (\nexpeditissime\n) after the parties have been heard as well as the promoter of justice or defender of the bond, if they take part in the trial and are not the ones against whom the objection has been lodged.\n§2. Acts placed by a judge before an objection is lodged are valid; nevertheless, those acts placed after the objection has been lodged must be rescinded if a party requests it within ten days from the acceptance of the objection.","fr":"§ 1. La question de la récusation doit être très rapidement réglée, après audition des parties, du promoteur de justice ou du défenseur du lien, s'ils interviennent dans la cause et n'ont pas été eux-mêmes récusés.\n§ 2. Les actes posés par un juge avant qu'il ne soit récusé sont valides; mais ceux qui ont été posés après une proposition de récusation doivent être rescindés, si la partie le réclame dans les dix jours à compter de l'admission de la récusation.","it":"§1. La questione circa la ricusazione deve essere definita con la massima celerità, udite le parti, il promotore di giustizia o il difensore del vincolo, se intervengono in causa e non siano stati essi stessi ricusati.\n§2. Gli atti posti dal giudice prima d'essere ricusato sono validi; quelli posti dopo che fu proposta la ricusazione devono essere rescissi se la parte lo chieda entro dieci giorni dall'ammissione della ricusazione."}},{"canon":1452,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"; postquam autem vel unus testis auditus est, iudex potest tantummodo ad normam","en":"§1. In a matter which concerns private persons alone, a judge can proceed only at the request of a party.\nOnce a case has been legitimately introduced, however, the judge can and must proceed even ex officio in penal cases and other cases which regard the public good of the Church or the salvation of souls.\n§2. Furthermore, the judge can supply for the negligence of the parties in furnishing proofs or in lodging exceptions whenever the judge considers it necessary in order to avoid a gravely unjust judgment, without prejudice to the prescripts of","fr":"§ 1. Dans une affaire qui regarde seulement des intérêts privés, le juge ne peut agir qu'à la requête d'une partie.  Cependant, quand la cause a été légitimement introduite, le juge peut agir, et même il le doit, en raison de son office, dans les causes pénales et les autres qui touchent au bien public de l'Église ou au salut des âmes.\n§ 2. De plus, le juge peut suppléer à la négligence des parties dans l'administration des preuves et l'opposition des exceptions, chaque fois qu'il l'estime nécessaire pour éviter une sentence gravement injuste, restant sauves les dispositions du","it":"§1. In un affare che interessa soltanto privati, il giudice può procedere solo ad istanza della parte. Ma se la causa fu legittimamente introdotta, il giudice può e deve procedere anche d'ufficio nelle cause penali e nelle altre cause che vertano sul bene pubblico della Chiesa o sulla salvezza delle anime.\n§2. Il giudice inoltre può supplire la negligenza delle parti nell'addurre le prove o nell'opporre eccezioni, ogniqualvolta ritenga che ciò sia necessario ad evitare una sentenza gravemente ingiusta, ferme restando le disposizioni del"}},{"canon":1453,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudices et tribunalia curent ut quam primum, salva iustitia, causae omnes terminentur, utque in tribunali primae instantiae ultra annum ne protrahantur, in tribunali vero secundae instantiae, ultra sex menses.","en":"Without prejudice to justice, judges and tribunals are to take care that all cases are completed as soon as possible and that in a tribunal of first instance they are not prolonged beyond a year and in a tribunal of second instance beyond six months.","fr":"Les juges et les tribunaux veilleront à ce que, la justice étant sauve, toutes les affaires soient terminées le plus tôt possible; en première instance, elles ne seront pas prolongées au-delà d'une année, et en deuxième instance, au-delà de six mois.","it":"Giudici e tribunali provvedano, salva la giustizia, affinché tutte le cause si concludano al più presto, di modo che non si protraggano più di un anno nel tribunale di prima istanza, e non più di sei mesi nel tribunale di seconda istanza."}},{"canon":1454,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Omnes qui tribunal constituunt aut eidem opem ferunt, iusiurandum de munere rite et fideliter implendo praestare debent.","en":"All who constitute a tribunal or assist it must take an oath to carry out their function correctly and faithfully.","fr":"Tous les membres du tribunal et les personnes qui lui apportent leur concours doivent prêter serment de remplir correctement et fidèlement leur charge.","it":"Tutti coloro che compongono il tribunale o in esso collaborano devono prestare giuramento di adempiere convenientemente e fedelmente l'ufficio."}},{"canon":1455,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In iudicio poenali semper, in contentioso autem si ex revelatione alicuius actus processualis praeiudicium partibus obvenire possit, iudices et tribunalis adiutores tenentur ad secretum officii servandum.\n§ 2. Tenentur etiam semper ad secretum servandum de discussione quae inter iudices in tribunali collegiali ante ferendam sententiam habetur, tum etiam de variis suffragiis et opinionibus ibidem prolatis, firmo praescripto","en":"§1. Judges and tribunal personnel are always bound to observe secrecy of office in a penal trial, as well as in a contentious trial if the revelation of some procedural act could bring disadvantage to the parties.\n§2. They are also always bound to observe secrecy concerning the discussion among the judges in a collegiate tribunal before the sentence is passed and concerning the various votes and opinions expressed there, without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. En tout procès pénal et au contentieux, lorsque la révélation d'un acte de procédure peut porter préjudice aux parties, les juges et les ministres du tribunal sont tenus de garder le secret inhérent à leur charge.\n§ 2. Ils sont aussi toujours tenus de garder le secret sur la délibération qui a lieu entre les juges dans un tribunal collégial avant de rendre la sentence, ainsi que sur les divers votes et les opinions émises en cette délibération, restant sauves les dispositions du","it":"§1. I giudici e i collaboratori del tribunale sono tenuti a mantenere il segreto d'ufficio, nel giudizio penale sempre, nel contenzioso poi se dalla rivelazione di qualche atto processuale possa derivare pregiudizio alle parti.\n§2. Sono anche sempre tenuti a mantenere il segreto sulla discussione che si ha tra i giudici nel tribunale collegiale prima di dare la sentenza, e anche sui vari suffragi e sulle opinioni ivi pronunciate, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1456,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex et omnes tribunalis administri, occasione agendi iudicii, dona quaevis acceptare prohibentur.","en":"The judge and all officials of the tribunal are prohibited from accepting any gifts on the occasion of their acting in a trial.","fr":"Il est interdit au juge et à tous les ministres du tribunal d'accepter quelque don que ce soit à l'occasion d'un procès.","it":"Al giudice e a tutti i ministri del tribunale è proibito accettare qualunque regalo in occasione dello svolgimento del giudizio."}},{"canon":1457,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudices qui, cum certe et evidenter competentes sint, ius reddere recusent, vel nullo suffragante iuris praescripto se competentes declarent atque causas cognoscant ac definiant, vel secreti legem violent, vel ex dolo aut gravi neglegentia aliud litigantibus damnum inferant, congruis poenis a competenti auctoritate puniri possunt, non exclusa officii privatione.\n§ 2. Iisdem sanctionibus subsunt tribunalis ministri et adiutores, si officio suo, ut supra, defuerint; quos omnes etiam iudex punire potest.\nCAPUT II\nDE ORDINE COGNITIONUM","en":"§1. The competent authority can punish with fitting penalties, not excluding privation from office, judges who refuse to render a judgment when they are certainly and manifestly competent, who declare themselves competent with no supporting prescript of law and adjudicate and decide cases, who violate the law of secrecy, or who inflict some other damage on the litigants out of malice or grave negligence.\n§2. The ministers and personnel of a tribunal are subject to these same sanctions if they fail in their office as described above; the judge can also punish all of them.\nCHAPTER II.\nTHE ORDER OF ADJUDICATION","fr":"§ 1. Les juges qui, alors qu'ils sont compétents de façon certaine et évidente, refuseraient de rendre la justice ou qui, sans aucun fondement sur une disposition du droit se déclareraient compétents, instruiraient et régleraient des causes, ou violeraient la loi du secret, ou, par dol ou grave négligence, causeraient un autre dommage aux plaideurs, peuvent être punis de peines adaptées par l'autorité  compétente, y compris la privation de leur charge.\n§ 2. Sont passibles des mêmes sanctions les agents et collaborateurs du tribunal qui auraient manqué à leur devoir comme précisé ci-dessus; le juge peut aussi les punir tous.","it":"§1. I giudici che, essendo sicuramente ed evidentemente competenti, si rifiutano di giudicare, o che non sorretti da alcuna disposizione del diritto si dichiarano competenti e giudicano e definiscono le cause, oppure violano la legge del segreto, o per dolo o negligenza grave procurano altro danno ai contendenti, possono essere puniti dall'autorità competente con congrue pene, non esclusa la privazione dell'ufficio.\n§2. Alle medesime sanzioni sono soggetti i ministri e i collaboratori del tribunale, se fossero venuti meno al loro dovere come sopra; tutti questi anche il giudice li può punire."}},{"canon":1458,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causae cognoscendae sunt eo ordine quo fuerunt propositae et in albo inscriptae, nisi ex iis aliqua celerem prae ceteris expeditionem exigat, quod quidem peculiari decreto, rationibus suffulto, statuendum est.","en":"Cases are to be adjudicated in the order in which they were presented and inscribed in the register unless one of them requires speedier treatment than the others; this fact must be established through a special decree which gives the substantiating reasons.","fr":"Les causes doivent être traitées selon l'ordre où elles ont été présentées et inscrites au rôle, à moins que l'une d'elles n'exige un règlement rapide avant toutes les autres; ce qui toutefois doit être décidé par un décret particulier et motivé.","it":"Le cause devono essere giudicate nell'ordine secondo il quale furono proposte e scritte nell'elenco, a meno che alcuna di esse esiga una trattazione più rapida rispetto alle altre, il che deve però essere stabilito con speciale decreto corredato dalle motivazioni."}},{"canon":1459,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Vitia, quibus sententiae nullitas haberi potest, in quolibet iudicii statu vel gradu excipi possunt itemque a iudice ex officio declarari.\n§ 2. Praeter casus de quibus in § 1, exceptiones dilatoriae, eae praesertim quae respiciunt personas et modum iudicii, proponendae sunt ante contestationem litis, nisi contestata iam lite emerserint, et quam primum definiendae.","en":"§1. Defects which can render the sentence null can be introduced as exceptions at any stage or grade of the trial; the judge can likewise declare them ex officio.\n§2. In addition to the cases mentioned in §1, dilatory exceptions, especially those which regard the persons and the manner of the trial, must be proposed before the joinder of the issue unless they emerged after the issue was already joined; they must be decided as soon as possible.","fr":"§ 1. Les vices en raison desquels la nullité de la sentence pourrait être encourue peuvent à tout moment ou degré du procès être opposés, ainsi que soulevés d'office par le juge.\n§ 2. Outre les causes dont il s'agit au § 1, les exceptions dilatoires, en particulier celles qui regardent les personnes et la conduite du procès doivent être proposées avant la litiscontestation, à moins qu'elles ne viennent au jour qu'après celle-ci, et elles doivent être réglées au plus tôt.","it":"§1. I vizi, per i quali si può avere la nullità della sentenza, possono essere eccepiti e anche dichiarati d'ufficio dal giudice in qualunque stadio o grado del giudizio.\n§2. Oltre i casi di cui nel §1, le eccezioni dilatorie, soprattutto quelle che riguardano le persone e le modalità del giudizio, devono essere proposte prima della contestazione della lite, a meno che non siano emerse per la prima volta a lite già contestata, e devono essere definite al più presto."}},{"canon":1460,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si exceptio proponatur contra iudicis competentiam, hac de re ipse iudex videre debet.\n§ 2. In casu exceptionis de incompetentia relativa, si iudex se competentem pronuntiet, eius decisio non admittit appellationem, at non prohibentur querela nullitatis et restitutio in integrum.\n§ 3. Quod si iudex se incompetentem declaret, pars qua se gravatam reputat, potest intra quindecim dies utiles provocare ad tribunal appellationis.","en":"§1. If an exception is proposed against the competence of the judge, that judge must deal with the matter.\n§2. In the case of an exception of relative incompetence, if the judge finds for competence, the decision does not admit of appeal; a complaint of nullity and\nrestitutio in integrum\n, however, are not prohibited.\n§3. If the judge finds for incompetence, however, the party who feels injured can appeal to the appellate tribunal within fifteen useful days.","fr":"§ 1. Si une exception est proposée contre la compétence du juge, le juge doit la traiter lui-même.\n§ 2. Dans  le cas d'exception d'incompétence relative, si le juge se déclare compétent, sa décision n'est pas susceptible d'appel, mais elle n'empêche pas la plainte en nullité et la remise en l'état.\n§ 3. Si toutefois le juge se déclare incompétent, la partie qui s'estime lésée peut dans les quinze jours utiles interjeter appel.","it":"§1. Se è proposta una eccezione contro la competenza del giudice, della cosa deve decidere il giudice stesso.\n§2. In caso di eccezione di incompetenza relativa, se il giudice si dichiara competente, la sua decisione non ammette appello, ma non sono proibite la querela di nullità e la\nrestitutio in integrum\n.\n§3. Che se il giudice si dichiara incompetente, la parte che si ritiene onerata, entro quindici giorni di tempo utile può ricorrere al tribunale di appello."}},{"canon":1461,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex in quovis stadio causae se absolute incompetentem agnoscens, suam incompetentiam declarare debet.","en":"A judge who becomes aware of being absolutely incompetent at any stage of the case must declare the incompetence.","fr":"Le juge qui à tout stade de l'affaire reconnaît son incompétence absolue, doit déclarer cette incompétence.","it":"Il giudice che in qualunque stadio della causa si riconosca incompetente d'incompetenza assoluta, deve dichiarare la propria incompetenza."}},{"canon":1462,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", semper competit et est suapte natura perpetua.","en":", an exception is always available and is perpetual by its very nature.","fr":"§ 1. Les exceptions de choses jugées, de transaction, ou autres exceptions péremptoires dites litis finitae, doivent être proposées et jugées avant la litiscontestation; celui qui les aurait opposées plus tard ne doit pas être débouté, mais il sera condamné aux dépens, à moins qu'il ne prouve qu'il n'a pas retardé son opposition par mauvaise foi.\n§ 2. Les autres exceptions péremptoires sont soulevées au moment de la litiscontestation et elles doivent être traitées en leur temps selon les règles relatives aux questions incidentes.","it":"§1. Le eccezioni di cosa giudicata, di transazione e le altre perentorie dette\nlitis finitae\ndevono essere proposte ed esaminate prima della contestazione della lite; chi le sollevasse più tardi non deve essere respinto, ma sia condannato a pagare le spese, a meno che non provi di non aver maliziosamente differito l'opposizione.\n§2. Le altre eccezioni perentorie siano proposte nella contestazione della lite, e devono essere a suo tempo trattate secondo le regole proprie delle questioni incidentali."}},{"canon":1463,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Actiones reconventionales proponi valide nequeunt, nisi intra triginta dies a lite contestata.\n§ 2. Eaedem autem cognoscantur simul cum conventionali actione, hoc est pari gradu cum ea, nisi eas separatim cognoscere necessarium sit aut iudex id opportunius existimaverit.","en":"§1. Counterclaims cannot be proposed validly except within thirty days from the joinder of the issue.\n§2. They are to be adjudicated, however, along with the original action, that is, in the same grade with it unless it is necessary to adjudicate them separately or the judge considers it more opportune to do so.","fr":"§ 1. Les actions reconventionnelles ne peuvent être validement introduites que dans les trente jours à dater de la litiscontestation.\n§ 2. Ces  mêmes actions seront traitées en même temps que l'action conventionnelle, c'est-à-dire au même rang qu'elle, à moins qu'il ne soit nécessaire de les traiter séparément ou que le juge ne l'estime plus opportun.","it":"§1. Le azioni riconvenzionali non possono essere validamente poste, se non entro trenta giorni dalla avvenuta contestazione della lite.\n§2. Le medesime siano poi giudicate insieme all'azione convenzionale, cioè in pari grado con essa, a meno che non sia necessario giudicarle separatamente o il giudice lo abbia ritenuto più opportuno."}},{"canon":1464,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quaestiones de cautione pro expensis iudicialibus praestanda aut de concessione gratuiti patrocinii, quod statim ab initio postulatum fuerit, et aliae huiusmodi regulariter videndae sunt ante litis contestationem.\nCAPUT III\nDE TERMINIS ET DILATIONIBUS","en":"Questions concerning the provision for judicial expenses or a grant of gratuitous legal assistance which had been requested from the very beginning and other such questions as a rule must be dealt with before the joinder of the issue.\nCHAPTER III.\nTIME LIMITS AND DELAYS","fr":"Les questions concernant la provision à fournir pour les frais de justice, ou la concession de l'assistance judiciaire gratuite demandée dès le début, et les autres choses de cette nature, doivent être régulièrement traitées avant la litiscontestation.","it":"Le questioni relative alla cauzione da dare sulle spese giudiziali, o alla concessione del gratuito patrocinio, richiesto subito da principio, ed altre simili devono essere giudicate di regola prima della contestazione della lite."}},{"canon":1465,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Fatalia legis quae dicuntur, id est termini perimendis iuribus lege constituti, prorogari non possunt, neque valide, nisi petentibus partibus, coarctari.\n§ 2. Termini autem iudiciales et conventionales, ante eorum lapsum, poterunt, iusta intercedente causa, a iudice, auditis vel petentibus partibus, prorogari, numquam autem, nisi partibus consentientibus, valide coarctari.\n§ 3. Caveat tamen iudex ne nimis diuturna lis fiat ex prorogatione.","en":"§1.\nFatalia legis\n, that is, the time limits established by law for extinguishing rights, cannot be extended nor validly shortened unless the parties request it.\n§2. Before the judicial or conventional time limits lapse, however, the judge can extend them for a just cause after the parties have been heard or if they request it; the judge, however, can never shorten those limits validly unless the parties agree.\n§3. Nevertheless, the judge is to take care that such an extension does not overly prolong the litigation.","fr":"§ 1. Ce que l'on appelle temps fixe légal, c'est-à-dire les délais établis par la loi sous peine d'extinction des droits, ne peut être prorogé, il ne peut non plus être validement abrégé sauf à la demande des parties.\n§ 2. Toutefois, après audition des parties ou bien à leur demande, les délais judiciaires et conventionnels pourront être prorogés par le juge avant leur échéance pour un juste motif; mais ils ne pourront jamais être abrégés validement sinon du consentement des parties.\n§ 3. Le juge veillera cependant à ce qu'un procès ne traîne pas trop en longueur du fait de prorogation.","it":"§1. I così detti\nfatalia legis\n, cioè i termini costituiti dalla legge per la perenzione dei diritti, non possono essere prorogati, né possono essere validamente ridotti se non lo richiedano le parti.\n§2. I termini giudiziari e convenzionali invece, prima della loro decadenza, possono essere prorogati dal giudice intervenendo una giusta causa, udite le parti o a loro richiesta, ma non possono essere mai validamente ridotti, senza il consenso delle parti.\n§3. Il giudice provveda tuttavia affinché la lite non si protragga troppo a lungo a causa della proroga."}},{"canon":1466,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ubi lex terminos haud statuat ad actus processuales peragendos, iudex illos praefinire debet, habita ratione naturae uniuscuiusque actus.","en":"When the law in no way establishes time limits for completing procedural acts, the judge must define them after having taken into consideration the nature of each act.","fr":"Quand la loi ne prévoit pas de délais pour l'exécution des actes de procédure, le juge doit les fixer, compte tenu de la nature de chaque acte.","it":"Dove la legge non fissa termini per il compimento degli atti processuali, li deve stabilire il giudice, tenuto conto della natura di ciascun atto."}},{"canon":1467,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si die ad actum iudicialem indicto vacaverit tribunal, terminus intellegitur prorogatus ad primum sequentem diem non feriatum.\nCAPUT IV\nDE LOCO IUDICII","en":"If the tribunal is closed on the day scheduled for a judicial act, the time limit is extended to the first day following which is not a holiday.\nCHAPTER IV.\nTHE PLACE OF THE TRIAL","fr":"Si au jour indiqué pour un acte judiciaire le tribunal a vaqué, il est entendu que le délai est prorogé au premier jour suivant non férié.","it":"Se nel giorno notificato per un atto processuale il tribunale non abbia lavorato, il termine s'intende prorogato al primo giorno non festivo seguente."}},{"canon":1468,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Uniuscuiusque tribunalis sedes sit, quantum fieri potest, stabilis, quae statutis horis pateat.","en":"Insofar as possible, every tribunal is to be in an established location open during stated hours.","fr":"Le siège de chaque tribunal sera autant que possible stable, et accessible à des heures déterminées.","it":"Ciascun tribunale abbia una sede per quanto è possibile stabile, che sia aperta ad ore stabilite."}},{"canon":1469,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex e territorio suo vi expulsus vel a iurisdictione ibi exercenda impeditus, potest extra territorium iurisdictionem suam exercere et sententiam ferre, certiore tamen hac de re facto Episcopo dioecesano.\n§ 2. Praeter casum de quo in § 1, iudex, ex iusta causa et auditis partibus, potest ad probationes acquirendas etiam extra proprium territorium se conferre, de licentia tamen Episcopi dioecesani loci adeundi et in sede ab eodem designata.\nCAPUT V\nDE PERSONIS IN AULAM ADMITTENDIS\nET DE MODO CONFICIENDI\nET CONSERVANDI ACTA","en":"§1. A judge expelled by force from his territory or impeded from the exercise of jurisdiction there can exercise jurisdiction and render a sentence outside that territory; the diocesan bishop, however, is to be informed of this.\n§2. In addition to the case mentioned in §1, for a just cause and after having heard the parties, the judge can also go outside the territory to acquire proofs. This is to be done, however, with the permission of the diocesan bishop of the place where the judge goes and in the location designated by that bishop.\nCHAPTER V.\nPERSONS TO BE ADMITTED TO THE COURT AND THE MANNER OF PREPARING AND KEEPING THE ACTS","fr":"§ 1. Le juge, expulsé de son territoire par la force ou empêché d'y exercer sa juridiction, peut exercer celle-ci en dehors de son territoire et y prononcer la sentence, l'Évêque diocésain en étant cependant informé.\n§ 2. En dehors du cas dont il s'agit au § 1, pour un juste motif et après audition des parties, le juge peut, pour rassembler des preuves, se transporter aussi en dehors de son territoire, mais cependant avec la permission de l'Évêque diocésain de l'endroit et au lieu désigné par lui.","it":"§1. Il giudice espulso con la violenza dal suo territorio o impedito di esercitare in esso la giurisdizione, può esercitare la sua giurisdizione fuori del territorio ed emanare sentenze, dopo aver tuttavia di ciò informato il Vescovo diocesano.\n§2\n. Oltre il caso di cui nel §1, il giudice, per giusta causa e dopo aver udite le parti, può anche recarsi fuori del proprio territorio per acquisire le prove, su licenza tuttavia del Vescovo diocesano del luogo dove intende andare e nella sede designata dal medesimo."}},{"canon":1470,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nisi aliter lex particularis caveat, dum causae coram tribunali aguntur, ii tantummodo adsint in aula quos lex aut iudex ad processum expediendum necessarios esse statuerit.\n§ 2. Omnes iudicio assistentes, qui reverentiae et oboedientiae tribunali debitae graviter defuerint, iudex potest congruis poenis ad officium reducere, advocatos praeterea et procuratores etiam a munere apud tribunalia ecclesiastica exercendo suspendere.","en":"§1. Unless particular law provides otherwise, while cases are being heard before the tribunal, only those persons are to be present in court whom the law or the judge has established as necessary to expedite the process.\n§2. With appropriate penalties, the judge can call to task all those present at a trial who are gravely lacking in the respect and obedience due the tribunal; furthermore, the judge can also suspend advocates and procurators from the exercise of their function in ecclesiastical tribunals.","fr":"§ 1. À moins qu'une loi particulière n'en dispose autrement, seules seront admises à la salle d'audience quand le tribunal siège les personnes que la loi ou le juge estime nécessaires au déroulement du procès.\n§ 2. Le juge peut rappeler à l'ordre, en les frappant de peines appropriées, tous ceux qui, assistant au procès, viendraient à  manquer gravement au respect et à l'obéissance dus au tribunal; il peut même en outre suspendre avocats et procureurs de l'exercice de leur fonction devant les tribunaux ecclésiastiques.","it":"§1. Salvo che la legge particolare non disponga altrimenti, durante lo svolgimento delle cause avanti al tribunale siano ammesse in aula quelle persone soltanto che la legge o il giudice abbiano stabilito essere necessarie per il compimento del processo.\n§2. Il giudice può richiamare al loro dovere con congrue pene tutte le persone presenti al giudizio che abbiano gravemente mancato al rispetto e all'obbedienza dovuti al tribunale, ed inoltre anche sospendere dall'esercizio del loro incarico avanti ai tribunali ecclesiastici avvocati e procuratori."}},{"canon":1471,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si qua persona interroganda utatur lingua iudici vel partibus ignota, adhibeatur interpres iuratus a iudice designatus. Declarationes tamen scripto redigantur lingua originaria et translatio addatur. Interpres etiam adhibeatur si surdus vel mutus interrogari debet, nisi forte malit iudex quaestionibus a se datis scripto respondeatur.","en":"If a person to be questioned speaks a language unknown to the judge or the parties, an interpreter designated by the judge and under oath is to be used. The statements, however, are to be put into writing in the original language and a translation added. An interpreter is also to be used if a speech or hearing impaired person must be questioned unless the judge may prefer the person to answer the questions in writing.","fr":"Si une personne interrogée utilise une langue inconnue du tribunal ou des parties, on aura recours à un interprète assermenté désigné par le juge. Les déclarations seront cependant rédigées dans la langue originale en y joignant la traduction.  On aura aussi recours à un interprète s'il faut interroger un sourd ou un muet, à moins que le juge ne préfère qu'il soit répondu par écrit aux questions qu'il a posées.","it":"Se qualche persona da interrogare usi una lingua sconosciuta al giudice o alle parti, si ricorra ad un interprete giurato designato dal giudice. Le dichiarazioni siano tuttavia redatte per scritto nella lingua originaria e vi si aggiunga la traduzione. Si ricorra parimenti all'interprete qualora si debba interrogare un sordo o un muto, a meno che il giudice eventualmente non preferisca che risponda alle domande postegli per iscritto."}},{"canon":1472,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Acta iudicialia, tum quae meritum quaestionis respiciunt, seu acta causae, tum quae ad formam procedendi pertinent, seu acta processus, scripto redacta esse debent.\n§ 2. Singula folia actorum numerentur et authenticitatis signo muniantur.","en":"§1. The judicial acts, both the acts of the case, that is, those regarding the merit of the question, and the acts of the process, that is, those pertaining to the procedure, must be put in writing.\n§2. The individual pages of the acts are to be numbered and authenticated.","fr":"§ 1. Les actes judiciaires, tant ceux qui regardent le fond de l'affaire, c'est-à-dire les actes de la cause, que ceux qui concernent le déroulement de la procédure, c'est-à-dire les actes du procès, doivent être rédigés par écrit.\n§ 2. Chaque feuille des actes doit être numérotée et munie d'un signe d'authenticité.","it":"§1. Gli atti giudiziari, sia quelli relativi al merito della questione o atti di causa, sia quelli attinenti alla procedura o atti del processo, devono essere redatti per iscritto.\n§2. Le singole pagine degli atti siano numerate e autenticate."}},{"canon":1473,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quoties in actis iudicialibus partium aut testium subscriptio requiritur, si pars aut testis subscribere nequeat vel nolit, id in ipsis actis adnotetur, simulque iudex et notarius fidem faciant actum ipsum de verbo ad verbum parti aut testi perlectum fuisse, et partem aut testem vel non potuisse vel noluisse subscribere.","en":"Whenever judicial acts require the signature of the parties or witnesses and the party or witness is unable or unwilling to sign, this is to be noted in the acts; the judge and the notary are also to attest that the act was read to the party or the witness verbatim and that the party or the witness was either not able or unwilling to sign.","fr":"Chaque fois que dans les actes judiciaires la signature des parties ou des témoins est requise, si une partie ou un témoin ne sait pas ou ne veut pas signer, mention en sera faite dans les actes, et en même temps le juge et le notaire attesteront que l'acte lui-même a été lu mot à mot à la partie ou au témoin, et que la partie ou le témoin n'a pas pu ou n'a pas voulu signer.","it":"Ogniqualvolta negli atti giudiziari è richiesta la firma delle parti o dei testimoni, se una parte o un testimone non può o non vuole sottoscrivere, lo si annoti negli atti stessi, e nello stesso tempo giudice e notaio facciano fede che l'atto stesso fu letto parola per parola alla parte o al testimone e che questi non poterono o non vollero firmare."}},{"canon":1474,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"iudici appellationis transmittere.","en":"§1. In the case of an appeal, a copy of the acts authenticated by the attestation of a notary is to be sent to the higher tribunal.\n§2. If the acts were written in a language unknown to the higher tribunal, they are to be translated into one known to that tribunal, with due precautions taken that the translation is a faithful one.","fr":"§ 1. En cas d'appel, la copie des actes certifiés authentiques par le notaire doit être expédiée au tribunal supérieur.\n§ 2. Si les actes ont été rédigés dans une langue inconnue du tribunal supérieur, ils seront traduits en une autre langue connue de lui, en prenant les précautions nécessaires pour que la fidélité de la traduction soit assurée.","it":"§1. In caso di appello, un esemplare degli atti, della cui autenticità abbia fatto fede il notaio, sia inviato al tribunale superiore.\n§2. Se gli atti furono scritti in una lingua sconosciuta al tribunale superiore, siano tradotti in lingua nota al medesimo, usando le dovute cautele affinché consti che la traduzione è fedele."}},{"canon":1475,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudicio expleto, documenta quae in privatorum dominio sunt, restitui debent, retento tamen eorum exemplari.\n§ 2. Notarii et cancellarius sine iudicis mandato tradere prohibentur exemplar actorum iudicialium et documentorum, quae sunt processui acquisita.\n\nDE PARTIBUS IN CAUSA\nCAPUT I\nDE ACTORE ET\nDE PARTE CONVENTA","en":"§1. When the trial has been completed, documents which belong to private persons must be returned; a copy of them, however, is to be retained.\n§2. Without a mandate of the judge, notaries and the chancellor are forbidden to furnish a copy of the judicial acts and documents acquired in the process.\n\nTHE PARTIES IN A CASE (Cann. 1476 - 1490)\nCHAPTER I.\nThe Petitioner and the Respondent","fr":"§ 1. À la fin du procès, les documents qui sont la propriété des particuliers doivent leur être rendus, mais une copie en sera gardée.\n§ 2. Sans ordre du juge, il est interdit aux notaires et au chancelier de délivrer copie des actes judiciaires et des documents acquis au procès.","it":"§1. Terminato il giudizio i documenti che sono proprietà di privati devono essere restituiti, conservandone però un esemplare.\n§2. È fatto divieto ai notai e al cancelliere di rilasciare senza il mandato del giudice copia degli atti giudiziari e dei documenti acquisiti al processo."}},{"canon":1476,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quiibet, sive baptizatus sive non baptizatus, potest in iudicio agere; pars autem legitime conventa respondere debet.","en":"Anyone, whether baptized or not, can bring action in a trial; however, a party legitimately summoned must respond.","fr":"Toute personne, baptisée ou non, peut agir en justice; et la partie légitimement appelée en la cause doit répondre.","it":"Chiunque, sia battezzato sia non battezzato, può agire in giudizio; la parte poi legittimamente chiamata in giudizio deve rispondere."}},{"canon":1477,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Licet actor vel pars conventa procuratorem vel advocatum constituerit, semper tamen tenetur in iudicio ipsemet adesse ad praescriptum iuris vel iudicis.","en":"Even if the petitioner or respondent has appointed a procurator or advocate, they themselves are nevertheless always bound to be present at the trial according to the prescript of the law or of the judge.","fr":"Même s'il a constitué avocat ou procureur, le demandeur ou le défendeur est cependant toujours tenu d'être présent en personne au procès quand le droit ou le juge le prescrit.","it":"Benché l'attore o la parte convenuta si siano costituiti un procuratore od un avvocato, devono tuttavia sempre presenziare personalmente in giudizio secondo il disposto del diritto o del giudice."}},{"canon":1478,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Minores et ii, qui rationis usu destituti sunt, stare in iudicio tantummodo possunt per eorum parentes aut tutores vel curatores, salvo praescripto § 3.\n§ 2. Si iudex existimet minorum iura esse in conflictu cum iuribus parentum vel tutorum vel curatorum, aut hos non satis tueri posse ipsorum iura, tunc stent in iudicio per tutorem vel curatorem a iudice datum.\n§ 3. Sed in causis spiritualibus et cum spiritualibus conexis, si minores usum rationis assecuti sint, agere et respondere queunt sine parentum vel tutoris consensu, et quidem per se ipsi, si aetatem quattuordecim annorum expleverint; secus per curatorem a iudice constitutum.\n§ 4. Bonis interdicti, et ii qui minus firmae mentis sunt, stare in iudicio per se ipsi possunt tantummodo ut de propriis delictis respondeant, aut ad praescriptum iudicis; in ceteris agere et respondere debent per suos curatores.","en":"§1. Minors and those who lack the use of reason can stand trial only through their parents, guardians, or curators, without prejudice to the prescript of §3.\n§2. If the judge thinks that the rights of minors are in conflict with the rights of the parents, guardians, or curators or that the latter cannot adequately protect the rights of the former, then the minors are to stand trial through a guardian or curator appointed by the judge.\n§3. Nevertheless, in spiritual cases and those connected with spiritual matters, if the minors have attained the use of reason, they can petition and respond without the consent of their parents or guardian. They can do so personally if they have completed their fourteenth year of age; otherwise, they do so through the curator appointed by the judge.\n§4. Those deprived of the administration of goods and those of diminished mental capacity can stand trial personally only to answer for their own delicts or at the order of the judge; otherwise, they must petition and respond through their curators.","fr":"§ 1. Les mineurs et ceux qui sont privés de l'usage de la raison ne peuvent ester en justice que par l'intermédiaire de leurs parents, tuteurs ou curateurs, restant sauves les dispositions du § 3.\n§ 2. Si le juge estime que les droits des mineurs sont en conflit avec les droits de leurs parents, tuteurs ou curateurs, ou que ceux-ci ne peuvent défendre suffisamment les droits des mineurs, ces mineurs agiront en justice par le tuteur ou le curateur que le juge leur donnera.\n§ 3. Cependant, dans les causes spirituelles et celles qui leur sont connexes, les mineurs, s'ils ont l'usage de la raison, peuvent agir et répondre sans le consentement de leurs parents ou de leur tuteur, et cela par eux-mêmes s'ils ont quatorze ans accomplis; sinon, par le curateur constitué par le juge.\n§ 4. Les interdits de biens et les faibles d'esprit ne peuvent ester en justice par eux-mêmes que pour répondre de leurs propres délits ou sur l'ordre du juge; dans les autres affaires, ils doivent agir et répondre par leurs curateurs.","it":"§1. I minori e coloro che non hanno l'uso di ragione, possono stare in giudizio soltanto tramite i loro genitori o i tutori o i curatori, salvo il disposto del §3.\n§2. Se il giudice reputa che i loro diritti siano in conflitto con i diritti dei genitori, dei tutori o dei curatori, o che questi non possano sufficientemente tutelarne i diritti, stiano in giudizio tramite un tutore o un curatore assegnato dal giudice.\n§3. Ma nelle cause spirituali e connesse alle spirituali, se i minorenni hanno raggiunto l'uso di ragione, possono agire e rispondere senza il consenso dei genitori o dei tutori, anzi personalmente se hanno compiuto i quattordici anni di età; se non li hanno ancora compiuti, per il tramite di un curatore costituito dal giudice.\n§4. Gli interdetti dall'amministrazione dei beni e gli infermi di mente, possono stare in giudizio personalmente solo per rispondere dei propri delitti o per disposizione del giudice; per tutto il resto devono agire e rispondere per il tramite dei loro curatori."}},{"canon":1479,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quoties adest tutor aut curator ab auctoritate civili constitutus, idem potest a iudice ecclesiastico admitti, audito, si fieri potest, Episcopo dioecesano eius cui datus est; quod si non adsit aut non videatur admittendus, ipse iudex tutorem aut curatorem pro causa designabit.","en":"Whenever a guardian or curator appointed by civil authority is present, the ecclesiastical judge can admit the guardian or curator after having heard, if possible, the diocesan bishop of the person to whom the guardian or curator was given; if the guardian or curator is not present or does not seem admissible, the judge will appoint a guardian or curator for the case.","fr":"Chaque fois qu'un tuteur ou un curateur est nommé par l'autorité civile, il peut être admis par le juge ecclésiastique après que ce dernier ait entendu, si possible, l'Évêque diocésain de celui à qui le tuteur ou le curateur a été donné; s'il n'y en a pas, ou que celui qui existe ne paraisse pas devoir être admis, le juge nommera lui-même un tuteur ou un curateur pour la cause.","it":"Ogniqualvolta vi è un tutore o un curatore costituito dall'autorità civile, il medesimo può essere ammesso dal giudice ecclesiastico, udito, se possibile, il Vescovo diocesano di colui al quale fu dato; che se non vi sia o non si ritenga di doverlo ammettere, il giudice stesso designerà un tutore o un curatore per la causa."}},{"canon":1480,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Personae iuridicae in iudicio stant per suos legitimos repraesentantes.\n§ 2. In casu vero defectus vel neglegentiae repraesentantis, potest ipse Ordinarius per se vel per alium stare in iudicio nomine personarum iuridicarum, quae sub eius potestate sunt.\nCAPUT II\nDE PROCURATORIBUS AD LITES\nET ADVOCATIS","en":"§1. Juridic persons stand trial through their legitimate representatives.\n§2. In a case of the lack of or negligence of the representative, however, the ordinary himself can stand trial personally or through another in the name of juridic persons subject to his authority.\nCHAPTER II.\nPROCURATORS FOR LITIGATION AND ADVOCATES","fr":"§ 1. Les personnes juridiques agissent en justice par leurs représentants légitimes.\n§ 2. En cas de défaut ou de négligence du représentant, l'Ordinaire peut par lui-même ou par autrui ester en justice au nom des personnes juridiques relevant de son autorité.","it":"§1. Le persone giuridiche stanno in giudizio per il tramite dei loro legittimi rappresentanti.\n§2. Nel caso poi non vi sia rappresentante o sia negligente, l'Ordinario stesso personalmente o tramite altro può stare in giudizio a nome delle persone giuridiche soggette alla sua potestà."}},{"canon":1481,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1, intra terminum ab ipso iudice praefinitum, sibi constituendum.\n§ 2. Quod si reus non providerit, iudex ante litis contestationem advocatum ipse nominet, tamdiu in munere mansurum quamdiu reus sibi advocatum non constituerit.","en":"§1. A party can freely appoint an advocate and procurator; except for the cases established in §§2 and 3, however, the party can also petition and respond personally unless the judge has decided that the services of a procurator or advocate are necessary.\n§2. In a penal trial, the accused must always have an advocate either appointed personally or assigned by the judge.\n§3. In a contentious trial which involves minors or in a trial which affects the public good, with the exception of marriage cases, the judge is to appoint ex officio a defender for a party who does not have one.","fr":"§ 1. Les parties peuvent librement se constituer un avocat et un procureur; mais en dehors des cas prévus aux §§ 2 et 3, elles peuvent aussi agir et répondre par elles-mêmes, à moins que le juge n'estime nécessaire le ministère d'un procureur ou d'un avocat.\n§ 2. Dans un procès pénal, l'accusé doit toujours avoir un avocat choisi par lui ou désigné par le juge.\n§ 3. Dans un procès contentieux, s'il s'agit de mineurs ou d'une cause où le bien public est en jeu, à l'exception des causes matrimoniales, le juge doit constituer d'office un défenseur à la partie qui n'en a pas.","it":"§1\n. La parte può liberamente costituirsi un avvocato e un procuratore; può tuttavia, oltre i casi stabiliti nei §§2 e 3, anche agire e rispondere personalmente, a meno che il giudice non abbia ritenuto necessaria l'assistenza di un procuratore o di un avvocato.\n§2. Nel giudizio penale l'accusato deve sempre avere un avvocato, che si sia egli stesso costituito o assegnato a lui dal giudice.\n§3\n. Nel giudizio contenzioso, se si tratti di minori o di un giudizio vertente circa il bene pubblico ad eccezione delle cause matrimoniali, il giudice costituisca d'ufficio un difensore alla parte che non l'abbia."}},{"canon":1482,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Unicum sibi quisque potest constituere procuratorem, qui nequit alium sibimet substituere, nisi expressa facultas eidem facta fuerit.\n§ 2. Quod si tamen, iusta causa suadente, plures ab eodem constituantur, hi ita designentur, ut detur inter ipsos locus praeventioni.\n§ 3. Advocati autem plures simul constitui queunt.","en":"§1. A person can appoint only one procurator who cannot substitute another unless the procurator has been given the expressed faculty to do so.\n§2. If a person appoints several procurators for a just cause, however, they are to be designated in such a way that prevention is operative among them.\n§3. Nevertheless, several advocates can be appointed together.","fr":"§ 1. Chacun ne peut se constituer qu'un procureur lequel ne peut s'en substituer un autre, à moins que la faculté ne lui en ait été donnée expressément.\n§ 2. Si cependant, pour un juste motif, plusieurs sont désignés par la même personne, ils seront constitués de telle façon qu'il y ait lieu entre eux à prévention.\n§ 3. Quant aux avocats, plusieurs peuvent être constitués ensemble.","it":"§1. Ognuno può costituirsi un solo procuratore, a questi non è consentito di farsi sostituire da un altro, a meno che non gliene sia stata data espressamente facoltà.\n§2. Che se tuttavia, suggerendolo una giusta causa, la stessa persona ne abbia costituito parecchi, questi siano designati in modo che tra di loro abbia luogo la prevenzione.\n§3. È possibile invece costituire più avvocati allo stesso tempo."}},{"canon":1483,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Procurator et advocatus esse debent aetate maiores et bonae famae; advocatus debet praeterea esse catholicus, nisi Episcopus dioecesanus aliter permittat, et doctor in iure canonico, vel alioquin vere peritus et ab eodem Episcopo approbatus.","en":"The procurator and advocate must have attained the age of majority and be of good reputation; moreover, the advocate must be a Catholic unless the diocesan bishop permits otherwise, a doctor in canon law or otherwise truly expert, and approved by the same bishop.","fr":"Le procureur et l'avocat doivent être majeurs et de bonne réputation; en outre l'avocat doit être catholique, à moins que l'Évêque diocésain ne permette une exception, docteur ou encore vraiment expert en droit canonique, et approuvé par l'Évêque.","it":"Procuratore ed avvocato devono essere maggiorenni e di buona fama; l'avvocato deve inoltre essere cattolico, a meno che il Vescovo diocesano non permetta altrimenti, e dottore in diritto canonico, o in caso contrario veramente esperto, ed approvato dal Vescovo stesso."}},{"canon":1484,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Procurator et advocatus antequam munus suscipiant, mandatum authenticum apud tribunal deponere debent.\n§ 2. Ad iuris tamen extinctionem impediendam iudex potest procuratorem admittere etiam non exhibito mandato, praestita, si res ferat, idonea cautione; actus autem qualibet vi caret, si intra terminum peremptorium a iudice statuendum, procurator mandatum rite non exhibeat.","en":"§1. Before the procurator and advocate undertake their function, they must present an authentic mandate to the tribunal.\n§2. To prevent the extinction of a right, however, the judge can admit a procurator even if the mandate has not been presented, once a suitable guarantee has been furnished if the case warrants it; the act, however, lacks any force if the procurator does not correctly present the mandate within the peremptory time established by the judge.","fr":"§ 1. Avant d'entrer en fonction, le procureur et l'avocat doivent déposer auprès du tribunal un mandat authentique.\n§ 2. Cependant, pour éviter l'extinction d'un droit, le juge peut admettre un procureur sans qu'il exhibe son mandat, les garanties convenables étant fournies, s'il y a lieu; mais l'acte est sans aucune valeur si, passé le délai péremptoire à fixer par le juge, le procureur ne présente pas régulièrement son mandat.","it":"§1. Procuratore ed avvocato prima di assumere l'incarico, devono depositare presso il tribunale un mandato autentico.\n§2. Per impedire tuttavia l'estinguersi di un diritto il giudice può ammettere un procuratore anche senza che abbia presentato il mandato, previe idonee garanzie, se del caso; l'atto però non ha alcun valore se nel termine perentorio da stabilirsi dal giudice, il procuratore non esibisca regolarmente il mandato."}},{"canon":1485,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Nisi speciale mandatum habuerit, procurator non potest valide renuntiare actioni, instantiae vel actis iudicialibus, nec transigere, pacisci, compromittere in arbitros et generatim ea agere pro quibus ius requirit mandatum speciale.","en":"Without a special mandate, a procurator cannot validly renounce an action, an instance, or judicial acts nor come to an agreement, make a bargain, enter into arbitration, or in general do those things for which the law requires a special mandate.","fr":"À moins d'avoir un mandat spécial, le procureur ne peut pas validement renoncer à l'action, à l'instance ou aux actes judiciaires, ni transiger, faire une convention, passer un compromis d'arbitrage, et, en général, faire aucun acte pour lequel le droit exige un mandat spécial.","it":"Se non abbia avuto un mandato speciale, il procuratore non può validamente rinunciare all'azione, all'istanza o agli atti giudiziali, né può fare transazioni, patti, compromessi arbitrali ed in genere quelle cose per le quali il diritto richiede un mandato speciale."}},{"canon":1486,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ut procuratoris vel advocati remotio effectum sortiatur, necesse est ipsis intimetur, et, si lis iam contestata fuerit, iudex et adversa pars certiores facti sint de remotione.\n§ 2. Lata definitiva sententia, ius et officium appellandi, si mandans non renuat, procuratori manet.","en":"§1. For the removal of a procurator or advocate to take effect, they must be informed; if the issue has already been joined, the judge and the opposing party must also be informed about the removal.\n§2. After the definitive sentence has been issued, the right and duty to appeal, if the mandating person does not refuse, remains with the procurator.","fr":"§ 1. Pour que le renvoi d'un procureur ou d'un avocat produise effet, il est nécessaire qu'il leur soit signifié et, si la litiscontestation a eu lieu, que le juge et la partie adverse soient informés de ce renvoi.\n§ 2. Une fois rendue la sentence définitive, le procureur garde le droit et le devoir de faire appel si le mandant ne s'y refuse pas.","it":"§1. La rimozione del procuratore o dell'avvocato per avere effetto deve essere loro intimata, e, se la lite fu già contestata, della rimozione siano informati il giudice e la parte avversa.\n§2. Emanata la sentenza definitiva, il diritto e il dovere di appellare, se il mandante non si opponga, resta al procuratore."}},{"canon":1487,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Tum procurator tum advocatus possunt a iudice, dato decreto, repelli sive ex officio sive ad instantiam partis, gravi tamen de causa.","en":"For a grave cause, the judge either ex officio or at the request of the party can remove the procurator and the advocate by decree.","fr":"Tant le procureur que l'avocat peuvent être révoqués d'office ou à la demande d'une partie par décret du juge, mais pour un motif grave.","it":"Sia il procuratore sia l'avvocato possono essere rimossi dal giudice d'ufficio o ad istanza della parte con l'emanazione di un decreto, ciò tuttavia per una causa grave."}},{"canon":1488,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Vetatur uterque emere litem, aut sibi de immodico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata pacisci. Quae si fecerint, nulla est pactio, et a iudice poterunt poena pecuniaria mulctari. Advocatus praeterea tum ab officio suspendi, tum etiam si recidivus sit, ab Episcopo, qui tribunali praeest, ex albo advocatorum expungi potest.\n§ 2. Eodem modo puniri possunt advocati et procuratores qui a competentibus tribunalibus causas, in fraudem legis, subtrahunt ut ab aliis favorabilius definiantur.","en":"§1. Both the procurator and the advocate are forbidden to resolve the litigation by bribery or to make an agreement for an excessive profit or for a share in the object in dispute. If they do so, the agreement is null, and the judge can fine them. Moreover, the bishop who presides over the tribunal can suspend the advocate from office and even remove him or her from the list of advocates if it happens again.\n§2. Advocates and procurators can be punished in the same way if in deceit of the law they withdraw cases from competent tribunals so that the cases will be decided more favorably by other tribunals.","fr":"§ 1. Il leur est défendu d'acheter des droits en litige ou de convenir d'honoraires trop élevés ou d'acquérir une partie de l'objet litigieux.  S'ils ont passé une telle convention, elle est nulle, et ils pourront être frappés d'amende par le juge.  En outre, l'avocat peut être ou bien suspendu de sa fonction ou bien même, s'il récidive, rayé du rôle des avocats par l'Évêque président du tribunal.\n§ 2. Pourront être punis de la même manière les avocats et les procureurs qui, au mépris de la loi, soustrairaient des causes aux tribunaux compétents pour qu'elles soient tranchées plus favorablement par d'autres tribunaux.","it":"§1. È fatto divieto ad entrambi di trarre dalla propria parte la lite con denaro, oppure di pattuire per sé un emolumento esagerato o pretendendo una parte della cosa che è oggetto del litigio. Se lo facessero, il patto è nullo e potranno essere multati dal giudice con un'ammenda. L'avvocato inoltre può essere sospeso dall'ufficio, e, se sia recidivo, anche essere cancellato dall'albo degli avvocati.\n§2. Allo stesso modo possono essere puniti avvocati e procuratori che, eludendo la legge, sottraggono ai tribunali competenti le cause perché siano definite da altri più favorevolmente."}},{"canon":1489,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Advocati ac procuratores qui ob dona aut pollicitationes aut quamlibet aliam rationem suum officium prodiderint, a patrocinio exercendo suspendantur, et mulcta pecuniaria aliisve congruis poenis plectantur.","en":"Advocates and procurators who betray their office for gifts, promises, or any other reason are to be suspended from the exercise of legal assistance and punished with a fine or other suitable penalties.","fr":"Les avocats et les procureurs qui, à cause de dons, promesses ou tous autres procédés, auront trahi leurs devoirs, doivent être suspendus de l'exercice de leur fonction, et frappés d'amendes ou d'autres peines appropriées.","it":"Avvocati e procuratori che a causa di doni, promesse o per qualunque altro motivo abbiano tradito il loro ufficio, siano sospesi dall'esercizio del patrocinio e siano puniti con un'ammenda o con altre congrue pene."}},{"canon":1490,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In unoquoque tribunali, quatenus fieri possit, stabiles patroni constituantur, ab ipso tribunali stipendium recipientes, qui munus advocati vel procuratoris in causis praesertim matrimonialibus pro partibus quae eos seligere malint, exerceant.\n\nDE ACTIONIBUS\nET EXCEPTIONIBUS\nCAPUT I\nDE ACTIONIBUS ET\nEXCEPTIONIBUS IN GENERE","en":"As far as possible, legal representatives are to be appointed in a stable manner in each tribunal, who receive a stipend from the tribunal and are to exercise, especially in marriage cases, the function of advocate or procurator on behalf of parties who wish to select them.\n\nACTIONS AND EXCEPTIONS (Cann. 1491 - 1500)\nCHAPTER I.\nACTIONS AND EXCEPTIONS IN GENERAL","fr":"Dans la mesure du possible seront constitués dans chaque tribunal des défenseurs stables, rémunérés par le tribunal lui-même, pour exercer surtout dans les causes matrimoniales, la charge d'avocat ou de procureur, pour les parties qui préféreraient les choisir comme défenseurs.","it":"In ciascun tribunale si costituiscano, per quanto è possibile, patroni stabili, stipendiati dallo stesso tribunale, che esercitino l'incarico di avvocati o procuratori nelle cause soprattutto matrimoniali per le parti che di preferenza desiderino sceglierli."}},{"canon":1491,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quodlibet ius non solum actione munitur, nisi aliud expresse cautum sit, sed etiam exceptione.","en":"Every right is protected not only by an action but also by an exception unless other provision is expressly made.","fr":"Tout droit est, à moins d'une autre disposition expresse, protégé non seulement par une action, mais aussi par une exception.","it":"Ogni diritto è protetto non soltanto da un'azione, a meno che non sia disposto espressamente altro, ma anche da un'eccezione."}},{"canon":1492,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Quaevis actio extinguitur praescriptione ad normam iuris aliove legitimo modo, exceptis actionibus de statu personarum, quae numquam extinguuntur.\n§ 2. Exceptio, salvo praescripto","en":"§1. Every action is extinguished by prescription according to the norm of law or by some other legitimate means, with the exception of actions concerning the status of persons, which are never extinguished.\n§2. Without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Toute action est éteinte par la prescription selon le droit ou d'une autre façon légitime, à l'exception des actions concernant l'état des personnes, qui ne sont jamais éteintes.\n§ 2. Restant sauves les dispositions du","it":"§1. Ogni azione si estingue con la prescrizione a norma del diritto o in altro legittimo modo, fatta eccezione per le azioni sullo stato delle persone che non si estinguono mai.\n§2. L'eccezione, salvo il disposto del"}},{"canon":1493,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Actor pluribus simul actionibus, quae tamen inter se non confligant, sive de eadem re sive de diversis, aliquem convenire potest, si aditi tribunalis competentiam non egrediantur.","en":"A petitioner can bring a person to trial with several actions at once, either concerning the same or different matters, so long as the actions do not conflict among themselves and do not exceed the competence of the tribunal approached.","fr":"Le demandeur peut assigner quelqu'un par plusieurs actions en même temps, qui, relativement au même objet ou pour des objets divers, ne se contredisent pas, à condition que ces actions n'outrepassent point la compétence du tribunal saisi.","it":"L'attore può convenire un altro con più azioni simultanee, tuttavia tra loro non contrarie, sia sulla stessa cosa sia in materie diverse, se non oltrepassino i limiti della competenza del tribunale cui accede."}},{"canon":1494,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Pars conventa potest coram eodem iudice in eodem iudicio contra actorem vel propter causae nexum cum actione principali vel ad submovendam vel ad minuendam actoris petitionem, actionem reconventionalem instituere.\n§ 2. Reconventio reconventionis non admittitur.","en":"§1. The respondent can file a counterclaim against the petitioner before the same judge in the same trial either because of the connection of the case with the principal action or to remove or diminish the claim of the petitioner.\n§2. A counterclaim to a counterclaim is not allowed.","fr":"§ 1. Devant le même juge et durant le même procès, le défendeur peut engager une action reconventionnelle contre le demandeur en raison du lien de la cause avec l'action principale, ou pour repousser ou réduire sa demande.\n§ 2. Reconvention sur reconvention n'est pas admise.","it":"§1. La parte convenuta può intraprendere un'azione riconvenzionale avanti allo stesso giudice e nello stesso giudizio contro l'attore, o per il nesso della causa con l'azione principale, oppure per far ritirare o ridurre la domanda dell'attore.\n§2. Non è permesso all'attore riconvenuto di riconvenire a sua volta la parte avversa."}},{"canon":1495,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Actio reconventionalis proponenda est iudici coram quo actio prior instituta est, licet ad unam causam dumtaxat delegato vel alioquin relative incompetenti.\nCAPUT II\nDE ACTIONIBUS ET\nEXCEPTIONIBUS IN SPECIE","en":"The counterclaim must be presented to the judge before whom the first action was filed even if the judge was delegated for only one case or is otherwise relatively incompetent.\nCHAPTER II.\nSPECIFIC ACTIONS AND EXCEPTIONS","fr":"L'action reconventionnelle doit être proposée au juge devant lequel la première action a été introduite, même si ce juge n'a été délégué que pour une seule cause ou si par ailleurs il n'a qu'une compétence relative.","it":"L'azione riconvenzionale deve essere proposta al giudice avanti al quale fu intrapresa la prima azione, anche se delegato soltanto ad un'unica causa o per altri motivi relativamente incompetente."}},{"canon":1496,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Qui probabilibus saltem argumentis ostenderit super aliqua re ab alio detenta ius se habere, sibique damnum imminere nisi res ipsa custodienda tradatur, ius habet obtinendi a iudice eiusdem rei sequestrationem.\n§ 2. In similibus rerum adiunctis obtinere potest, ut iuris exercitium alicui inhibeatur.","en":"§1. A person, who through at least probable arguments has shown a right over something held by another and the threat of damage unless the thing is placed in safekeeping, has the right to obtain its sequestration from the judge.\n§2. In similar circumstances, a person can obtain an order to restrain another from the exercise of a right.","fr":"§ 1. La personne qui, par des arguments au moins probables, prouve qu'elle possède des droits sur une chose détenue par un tiers, et qu'elle peut subir un préjudice si cette chose n'est pas mise sous garde, a le droit d'obtenir du juge la mise sous séquestre de cette chose.\n§ 2. Dans les mêmes circonstances, elle peut obtenir que l'exercice d'un droit soit interdit à quelqu'un.","it":"§1. Chi avrà dimostrato con argomenti almeno probabili di avere diritto ad una qualche cosa in possesso altrui, e che è imminente per lui un danno se quella cosa non sia consegnata in custodia, ha diritto di ottenerne dal giudice il sequestro.\n§2. In analoghe circostanze può ottenere che sia inibito a un terzo l'esercizio di un diritto."}},{"canon":1497,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ad crediti quoque securitatem sequestratio rei admittitur, dummodo de creditoris iure satis constet.\n§ 2. Sequestratio extendi potest etiam ad res debitoris quae quolibet titulo apud alias personas reperiantur, et ad debitoris credita.","en":"§1. Sequestration of a thing is also allowed as security for a loan provided that the right of the creditor is sufficiently evident.\n§2. Sequestration can also be extended to the goods of the debtor which are discovered in the possession of others under any title and to the loans of the debtor.","fr":"§ 1. La  mise sous séquestre d'une chose est aussi admise pour garantir la sécurité d'une créance, pourvu que le droit du créancier soit suffisamment établi.\n§ 2. La mise sous séquestre peut même s'étendre aux biens du débiteur qui se trouvent aux mains de tiers à un titre quelconque, ainsi qu'à toute autre dette du débiteur.","it":"§1. Il sequestro della cosa è ammesso anche per assicurare un credito, purché consti sufficientemente del diritto del creditore.\n§2. Il sequestro può estendersi anche ai beni del debitore che si trovino a qualunque titolo presso terze persone, e ai crediti del debitore."}},{"canon":1498,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Sequestratio rei et inhibitio exercitii iuris decerni nullatenus possunt, si damnum quod timetur possit aliter reparari et idonea cautio de eo reparando offeratur.","en":"Sequestration of a thing and restraint upon the exercise of a right can in no way be decreed if the harm which is feared can be repaired in another way and suitable security for its repair is offered.","fr":"La mise  sous  séquestre  et l'interdiction d'exercer un droit ne peuvent jamais être prononcées si le dommage redouté peut être réparé autrement et qu'une garantie suffisante est offerte pour la réparation.","it":"Il sequestro della cosa e l'inibizione all'esercizio del diritto non possono assolutamente essere decisi, se il danno temuto possa essere altrimenti riparato o se ne dia idonea garanzia."}},{"canon":1499,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex potest ei, cui sequestrationem rei vel inhibitionem exercitii iuris concedit, praeviam imponere cautionem de damnis, si ius suum non probaverit, resarciendis.","en":"A judge who grants the sequestration of a thing or a restraint upon the exercise of a right can first impose an obligation upon the person to compensate for damages if that person’s right is not proven.","fr":"À qui a obtenu la mise sous séquestre ou l'interdiction d'exercer un droit, le juge peut imposer une caution préventive pour compenser les dommages, s'il ne peut faire la preuve de son droit.","it":"Il giudice può imporre a colui al quale concede il sequestro della cosa o l'inibizione all'esercizio del diritto, una cauzione previa sui danni da risarcire nel caso che non abbia provato il suo diritto."}},{"canon":1500,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ad naturam et vim actionis possessoriae quod attinet, serventur praescripta iuris civilis loci ubi sita est res de cuius possessione agitur.\nPARS II\nDE IUDICIO CONTENTIOSO\nSECTIO I\nDE IUDICIO\nCONTENTIOSO ORDINARIO\n\nDE CAUSAE INTRODUCTIONE\nCAPUT I\nDE LIBELLO LITIS INTRODUCTORIO","en":"The prescripts of the civil law of the place where the object whose possession is in question is located are to be observed regarding the nature and force of a possessory action.","fr":"Pour ce qui regarde la nature et l'efficacité d'une action possessoire, il faut observer les dispositions du droit civil du lieu où se trouve la chose dont la possession est revendiquée.","it":"Per quanto concerne la natura e il valore dell'azione possessoria, si osservino le disposizioni del diritto civile del luogo ov'è situata la cosa del cui possesso si tratta."}},{"canon":1501,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", vel non institutum fuit adversus aliquam partem conventam;\n5° lata est inter partes, quarum altera saltem non habeat personam standi in iudicio;\n6° nomine alterius quis egit sine legitimo mandato;\n7° ius defensionis alterutri parti denegatum fuit;\n8° controversia ne ex parte quidem definita est.","en":"or was not instituted against some respondent;\n5/ it was rendered between parties, at least one of whom did not have standing in the trial;\n6/ someone acted in the name of another without a legitimate mandate;\n7/ the right of defense was denied to one or the other party;\n8/ it did not decide the controversy even partially.","fr":"Le juge ne peut connaître d'aucune cause tant qu'une demande conforme aux canons n'a pas été faite par la personne qui y a intérêt ou par le promoteur de justice.","it":"Il giudice non può esaminare alcuna causa, se non gli venga presentata, a norma dei canoni, una domanda da chi ha interesse o dal promotore di giustizia."}},{"canon":1502,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Qui aliquem convenire vult, debet libellum competenti iudici exhibere, in quo controversiae obiectum proponatur, et ministerium iudicis expostuletur.","en":"A person who wishes to bring another to trial must present to a competent judge a libellus which sets forth the object of the controversy and requests the services of the judge.","fr":"Qui veut assigner quelqu'un en justice doit présenter au juge compétent un libelle exposant l'objet du litige et demandant l'intervention du juge.","it":"Chi vuol convenire qualcuno deve presentare al giudice competente un libello in cui si proponga l'oggetto della controversia e si richieda il ministero del giudice."}},{"canon":1503,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Petitionem oralem iudex admittere potest, quoties vel actor libellum exhibere impediatur vel causa sit facilis investigationis et minoris momenti.\n§ 2. In utroque tamen casu iudex notarium iubeat scriptis actum redigere qui actori legendus est et ab eo probandus, quique locum tenet libelli ab actore scripti ad omnes iuris effectus.","en":"§1. The judge can accept an oral petition whenever the petitioner is impeded from presenting a libellus or the case is easily investigated and of lesser importance.\n§2. In either case, however, the judge is to order the notary to put the act into writing; the written record must be read to and approved by the petitioner and has all the legal effects of a libellus written by the petitioner.","fr":"§ 1. Le juge peut admettre une demande faite oralement chaque fois que le demandeur est empêché de présenter un libelle ou que la cause est facile à examiner et de peu d'importance.\n§ 2. Cependant, dans ces deux cas, le juge fera rédiger par le notaire un acte qui devra être lu au demandeur et approuvé par lui, et qui pour tous les effets de droit tient lieu du libelle écrit par le demandeur.","it":"§1. Il giudice può ammettere la domanda orale, ogniqualvolta o l'attore sia impedito di presentare il libello o la causa comporti una ricerca facile e sia di minor importanza.\n§2. In ambo i casi tuttavia il giudice ordini al notaio di redigere un atto per scritto, che deve essere letto all'attore e da questi approvato, e che sostituisce a tutti gli effetti di diritto il libello scritto dall'attore."}},{"canon":1504,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"recensentur, debet: 1° facta quibus petitio innititur breviter, integre et perspicue exponere; 2° probationes, quae statim a iudice colligi possint, indicare; 3° documenta quibus petitio innititur in adnexo exhibere.","en":", the libellus which introduces the litigation must:\n1/ set forth briefly, completely, and clearly the facts on which the requests of the petitioner are based;\n2/ indicate the proofs by which the petitioner intends to demonstrate the facts but which cannot be presented at once, in such a way that the judge can collect them immediately.\n§2. The documents on which the petition is based must be attached to the libellus, at least in an authentic copy.","fr":", nn. 1-3 n'ont pas été respectées;\n4 s'il ressort clairement du libelle lui-même que la demande est dénuée de tout fondement et qu'il est impossible que le déroulement de la procédure en fasse apparaître un.\n§ 3. Si le libelle a été rejeté pour des vices auxquels il peut être porté remède, le demandeur peut présenter au même juge un nouveau libelle correctement rédigé.\n§ 4. En cas de rejet du libelle, le demandeur peut toujours, dans le délai utile de dix jours, faire un recours motivé auprès du tribunal d'appel ou auprès du collège si le libelle a été refusé par le président; cette question du rejet doit être réglée le plus rapidement possible.","it":", nn. 1-3;\n4) se è sicuramente manifesto dal libello stesso che che la domanda manca di qualunque fondamento, né potrà accadere che alcun fondamento venga fuori dal processo.\n§3. Se il libello fu respinto a causa di difetti che possono essere emendati, l'attore può nuovamente esibire allo stesso giudice un altro libello correttamente redatto.\n§4. Contro la reiezione del libello, la parte ha sempre diritto di interporre ricorso corredato di motivazioni, entro il tempo utile di dieci giorni o al tribunale d'appello o al collegio se il libello fu respinto dal presidente; la questione poi della reiezione deve essere definita con la massima celerità."}},{"canon":1505,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", pars, cuius interest, instare potest ut iudex suo munere fungatur; quod si nihilominus iudex sileat, inutiliter lapsis decem diebus a facta instantia, libellus pro admisso habeatur.\nCAPUT II\nDE CITATIONE ET DENUNTIATIONE\nACTORUM IUDICIALIUM","en":", the interested party can insist that the judge fulfill his function. If the judge takes no action within ten days from the request, then the libellus is to be considered as accepted.\nCHAPTER II.\nTHE CITATION AND NOTIFICATION OF JUDICIAL ACTS","fr":", la partie intéressée peut lui adresser une requête pour qu'il s'acquitte de sa fonction; si, malgré cela, le  juge ne s'est pas prononcé dans les dix jours après la requête, le libelle sera considéré comme admis.","it":", la parte interessata può fare istanza perché il giudice adempia il suo compito; che se ciononostante il giudice taccia, trascorsi inutilmente dieci giorni dalla data dell'istanza, il libello si consideri ammesso."}},{"canon":1506,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", decretum citationis in iudicium fieri debet intra viginti dies a facta instantia, de qua in eo canone.\n§ 3. Quod si partes litigantes de facto coram iudice se sistant ad causam agendam, opus non est citatione, sed actuarius significet in actis partes iudicio adfuisse.","en":", the decree of citation to the trial must be issued within twenty days from the request mentioned in that canon.\n§3. If the litigating parties de facto present themselves before the judge to pursue the case, however, there is no need for a citation, but the notary is to note in the acts that the parties were present for the trial.","fr":"Si dans le mois qui suit la présentation du libelle, le juge n'a pas émis de décret d'acceptation ou de rejet selon le","it":"Se il giudice entro un mese dalla presentazione del libello non ha emesso il decreto, con il quale ammette o respinge il libello a norma del"}},{"canon":1507,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1, iudex eam a iudicio absentem declaret et decernat ut causa, servatis servandis, usque ad sententiam definitivam eiusque exsecutionem procedat.\n§ 2. Antequam decretum, de quo in § 1, feratur, debet, etiam per novam citationem si opus fuerit, constare citationem, legitime factam, ad partem conventam tempore utili pervenisse.","en":"§ 3 of the presentation of the \npetition of accusation according to","fr":", § 3, de la présentation du libelle d’accusation selon le","it":", §3."}},{"canon":1508,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Decretum citationis in iudicium debet statim parti conventae notificari, et simul ceteris, qui comparere debent, notum fieri.\n§ 2. Citationi libellus litis introductorius adiungatur, nisi iudex propter graves causas censeat libellum significandum non esse parti, antequam haec deposuerit in iudicio.\n§ 3. Si lis moveatur adversus eum qui non habet liberum exercitium suorum iurium, vel liberam administrationem rerum de quibus disceptatur, citatio denuntianda est, prout casus ferat, tutori, curatori, procuratori speciali, seu ei qui ipsius nomine iudicium suscipere tenetur ad normam iuris.","en":"§1. The decree of citation to the trial must be communicated immediately to the respondent and at the same time to others who must appear.\n§2. The libellus which introduces litigation is to be attached to the citation unless for grave causes the judge determines that the libellus must not be made known to the party before that party makes a deposition in the trial.\n§3. If litigation is introduced against someone who does not have the free exercise of his or her rights or the free administration of the things in dispute, the citation must be communicated, as the case may be, to the guardian, curator, or special procurator, that is, the one who is bound to undertake the trial in the name of that person according to the norm of law.","fr":"§ 1. Le décret de citation en justice doit être aussitôt notifié au défendeur, et en même temps porté à la connaissance des autres personnes qui doivent comparaître.\n§ 2. Le libelle introductif d'instance sera joint à la citation, à moins que le juge n'estime pour de graves motifs qu'il ne faut pas le faire connaître à l'autre partie avant sa déposition judiciaire.\n§ 3. Si le procès est engagé contre quelqu'un qui n'a pas le libre exercice de ses droits ou la libre administration des biens sur lesquels porte le litige, la citation doit être notifiée, suivant le cas, au tuteur, au curateur, au procureur spécial, ou à celui qui, selon le droit, est tenu de soutenir le procès en son nom.","it":"§1. Il decreto di citazione in giudizio deve essere subito notificato alla parte convenuta e contemporaneamente reso noto agli altri che devono comparire.\n§2. Alla citazione si aggiunga il libello introduttorio della lite, a meno che il giudice per cause gravi non ritenga che non si debba rendere noto alla parte il libello prima che questa abbia deposto in giudizio.\n§3. Se si fa causa a una persona che non ha il libero esercizio dei suoi diritti, o la libera amministrazione delle cose in questione, la citazione deve essere intimata, a seconda dei casi, al tutore, al curatore, al procuratore speciale ovvero a chi è tenuto a norma del diritto ad incaricarsi del giudizio a nome della medesima."}},{"canon":1509,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":".","fr":"§ 1. La notification des citations, décrets, sentences et autres actes judiciaires, doit être faite par la poste ou par tout autre moyen le plus sûr possible, restant sauves les dispositions de la loi particulière.\n§ 2. Le fait et le mode de la notification doivent apparaître dans les actes.","it":"§1. La notificazione di citazioni, decreti, sentenze, ed altri atti giudiziari deve essere fatta tramite i servizi postali o in altro modo assolutamente sicuro, osservate le norme stabilite per legge particolare.\n§2. Del fatto della notificazione e del modo in cui essa fu fatta deve constare agli atti."}},{"canon":1510,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Conventus, qui citatoriam schedam recipere recuset, vel qui impedit quominus citatio ad se perveniat, legitime citatus habeatur.","en":"A respondent who refuses to accept the document of citation or who prevents its delivery is considered to be legitimately cited.","fr":"Le défendeur qui refuse de recevoir l'exploit ou qui empêche que la citation ne lui parvienne, est tenu pour régulièrement cité.","it":"Il convenuto che si rifiuta di ricevere la scheda di citazione o impedisce alla citazione di raggiungerlo, si consideri legittimamente citato."}},{"canon":1511,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si citatio non fuerit legitime notificata, nulla sunt acta processus, salvo praescripto","en":"If the citation was not communicated legitimately, the acts of the process are null, without prejudice to the prescript of","fr":"Si la citation n'a pas été régulièrement notifiée, les actes du procès sont nuls, restant sauves les dispositions du","it":"Se la citazione non fu legittimamente notificata, gli atti del processo sono nulli, salvo il disposto del"}},{"canon":1512,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":".","fr":"Lorsque la citation a été régulièrement notifiée ou que les parties se sont présentées d'elles-mêmes devant le juge pour traiter la cause:\n1 l'affaire est engagée;\n2 la cause devient propre au juge ou au tribunal compétent par ailleurs devant lequel l'action a été engagée;\n3 la juridiction du juge délégué est confirmée, de telle manière qu'elle demeure même si prend fin celle du délégant;\n4 la prescription est interrompue, à moins d'une autre disposition;\n5 il y a dès lors litispendance et le principe\nlite pendente nihil innovetur\ns'applique immédiatement.","it":"Notificata legittimamente la citazione o presentatesi le parti davanti al giudice per fare la causa:\n1) la cosa cessa di essere integra;\n2) la causa diventa propria di quel giudice o di quel tribunale per altro competente, avanti al quale fu introdotta l'azione;\n3) la potestà del giudice delegato si rende stabile, di modo che non cessa con il venir meno del diritto del delegante;\n4) s'interrompe la prescrizione, a meno che non sia disposto altrimenti;\n5) la lite comincia ad essere aperta; pertanto vale immediatamente il principio:\nlite pendente,\nnihil innovetur\n."}},{"canon":1513,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1 et","en":", §1 and","fr":"§ 1. La litiscontestation a lieu quand, par un décret du juge, sont définis les termes du litige tirés des demandes et des réponses des parties.\n§ 2. Les demandes et les réponses des parties, outre leur formulation dans le libelle introductif, peuvent être exprimées dans leur réponse à la citation ou dans leurs déclarations orales devant le juge; toutefois, dans les causes plus difficiles, les parties doivent être convoquées par le juge pour se mettre d'accord sur le doute ou les doutes auxquels il devra être répondu dans la sentence.\n§ 3. Le décret du juge doit être notifié aux parties; à moins qu'elles n'y aient déjà souscrit, celles-ci peuvent recourir au juge lui-même dans un délai de dix jours, pour qu'il soit modifié; cette question doit être résolue très rapidement par un décret du juge.","it":"§1\n. Si ha la contestazione della lite, quando con un decreto del giudice si definiscono i termini della controversia, desunti dalle richieste e dalle risposte delle parti.\n§2. Le richieste e le risposte delle parti, oltre che nel libello introduttorio della lite, possono essere espresse o nella risposta alla citazione o in dichiarazioni fatte a voce avanti al giudice; ma nelle cause più difficili le parti devono essere convocate dal giudice per concordare il dubbio o i dubbi, a cui si dovrà rispondere nella sentenza.\n§3. Il decreto del giudice deve essere notificato alle parti, le quali, salvo che non si siano già dichiarate consenzienti, possono ricorrere entro dieci giorni al giudice perché sia mutato; la questione deve poi essere definita con decreto del giudice stesso con la massima celerità."}},{"canon":1514,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Controversiae termini semel statuti mutari valide nequeunt, nisi novo decreto, ex gravi causa, ad instantiam partis et auditis reliquis partibus earumque rationibus perpensis.","en":"Once established, the terms of the controversy cannot be changed validly except by a new decree, for a grave cause, at the request of a party, and after the other parties have been heard and their arguments considered.","fr":"Une fois déterminés, les termes du litige ne peuvent être validement modifiés que par un nouveau décret, émis pour un motif grave, à la demande d'une partie, après qu'aient été entendues les autres parties et pesées leurs raisons.","it":"I termini della controversia una volta stabiliti non possono essere validamente mutati, se non con un nuovo decreto, per una causa grave, ad istanza di una parte dopo aver udito le altre parti ed averne soppesato le ragioni."}},{"canon":1515,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Lite contestata, possessor rei alienae desinit esse bonae fidei; ideoque, si damnatur ut rem restituat, fructus quoque a contestationis die reddere debet et damna sarcire.","en":"After the issue has been joined, the possessor of the property of another ceases to be in good faith; therefore, if the possessor is sentenced to restore the property, the person must also return the profits made from the day of the joinder and repair any damages.","fr":"Après la litiscontestation, le possesseur de la chose d'autrui cesse d'être de bonne foi; aussi, s'il est condamné à la restitution de cette chose, il est tenu également d'en restituer les fruits à compter du jour de la litiscontestation et de réparer les dommages.","it":"Contestata la lite il possessore di un bene altrui cessa di essere in buona fede; pertanto se è condannato a restituire la cosa, deve rendere anche i frutti dal giorno della contestazione della lite e risarcire i danni."}},{"canon":1516,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Lite contestata, iudex congruum tempus partibus praestituat probationibus proponendis et explendis.\n\nDE LITIS INSTANTIA","en":"After the issue has been joined, the judge is to prescribe a suitable time for the parties to present and complete the proofs.\n\nTHE TRIAL OF THE LITIGATION (Cann. 1517 - 1525)","fr":"Après la litiscontestation, le juge doit assigner aux parties un temps suffisant pour qu'elles produisent leurs preuves et les complètent.","it":"Contestata la lite, il giudice stabilisca alle parti un congruo spazio di tempo per proporre e completare le prove."}},{"canon":1517,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Instantiae initium fit citatione; finis autem non solum pronuntiatione sententiae definitivae, sed etiam aliis modis iure praefinitis.","en":"A trial begins with the citation; it ends not only by the pronouncement of a definitive sentence but also by other methods defined by law.","fr":"L'instance est ouverte par la citation; cependant elle prend fin non seulement par le prononcé de la sentence définitive, mais aussi par les autres manières prévues par le droit.","it":"L'inizio dell'istanza avviene con la citazione; la fine non si ha soltanto con la sentenza definitiva, ma anche negli altri modi stabiliti dal diritto."}},{"canon":1518,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nArt. 3 - De causae introductione et instructione","en":"If the litigating party dies, changes status, or ceases from the office in virtue of which action is taken:\n1/ if the case has not yet been concluded, the trial is suspended until the heir of the deceased, the successor, or an interested party resumes the litigation;\n2/ if the case has been concluded, the judge must proceed to the additional acts, after having cited the procurator, if there is one, or otherwise the heir of the deceased or the successor.","fr":"Si une partie en cause meurt ou change d'état ou quitte la fonction en vertu de laquelle elle agit:\n1  quand l'instruction de la cause n'est pas encore terminée, l'instance est suspendue jusqu'à ce que l'héritier du défunt, le successeur  ou l'ayant droit reprenne le procès;\n2  quand l'instruction de la cause est terminée, le juge doit poursuivre, en citant le procureur s'il y en a un, sinon l'héritier du défunt ou le successeur.","it":"Se una parte contendente muoia, o cambi stato o cessi dall'ufficio in ragione del quale agisce:\n1) a causa non ancora conclusa, l'istanza è sospesa fino a che sia riassunta la lite dall'erede del defunto, dal successore o dall'avente interesse;\n2) a causa conclusa, il giudice deve procedere oltre, dopo aver citato il procuratore, se vi sia, altrimenti l'erede del defunto o il successore."}},{"canon":1519,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si a munere cesset tutor vel curator vel procurator, qui sit ad normam","en":"§1. If the guardian, curator, or procurator who is necessary according to the norm of","fr":"§ 1. Si le tuteur, le curateur ou le procureur nécessaire selon le","it":"§1. Se cessino dall'incarico il tutore o il curatore o il procuratore, che sia necessario a norma del"}},{"canon":1520,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si nullus actus processualis, nullo obstante impedimento, ponatur a partibus per sex menses, instantia perimitur. Lex particularis alios peremptionis terminos statuere potest.","en":"If the parties, without any impediment, propose no procedural act for six months, the trial is abated.\nParticular law can establish other terms of abatement.","fr":"Si les parties ne posent aucun acte de procédure pendant six mois sans qu'il n'y ait eu aucun empêchement, l'instance est périmée.  La loi particulière peut fixer d'autres délais de péremption.","it":"Se nessun atto processuale sia posto dalle parti per sei mesi, senza che vi si opponga alcun impedimento, l'istanza va in perenzione. La legge particolare può stabilire altri termini per la perenzione."}},{"canon":1521,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Peremptio obtinet ipso iure et adversus omnes, minores quoque aliosve minoribus aequiparatos, atque etiam ex officio declarari debet, salvo iure petendi indemnitatem adversus tutores, curatores, administratores, procuratores, qui culpa se caruisse non probaverint.","en":"Abatement takes effect by the law itself against all persons, including minors or those equivalent to minors, and must be declared ex officio, without prejudice to the right of seeking indemnity against guardians, curators, administrators, or procurators, who have not proved that they were not negligent.","fr":"La péremption produit effet de plein droit et contre tous, y compris les mineurs et ceux qui ont un statut équiparé au leur, et elle doit même être déclarée d'office, étant sauf le droit de demander une indemnité aux tuteurs, curateurs, administrateurs, procureurs qui ne prouveraient pas qu'il n'y a pas eu faute de leur part.","it":"La perenzione ha effetto per il diritto stesso e contro tutti, anche minorenni o ad essi equiparati, e deve anche essere dichiarata d'ufficio, salvo il diritto di chiedere indennità contro i tutori, curatori, amministratori, procuratori, i quali non abbiano dimostrato di non averne colpa."}},{"canon":1522,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Peremptio exstinguit acta processus, non vero acta causae; immo haec vim habere possunt etiam in alia instantia, dummodo causa inter easdem personas et super eadem re intercedat; sed ad extraneos quod attinet, non aliam vim obtinent nisi documentorum.","en":"Abatement extinguishes the acts of the process but not the acts of the case; indeed these acts can also have force in another trial provided that the case involves the same persons and the same issue; regarding those not party to the case, however, the acts have no force other than that of documents.","fr":"La péremption rend caducs les actes du procès, mais non les actes de la cause; bien plus ceux-ci gardent leur valeur même dans une autre instance, pourvu que la cause soit engagée entre les mêmes personnes et pour le même objet; mais à l'égard de tiers, ils n'ont valeur que de documents.","it":"La perenzione estingue gli atti del processo, ma non gli atti della causa; anzi questi possono avere valore anche in una successiva istanza, purché essa si svolga tra le stesse persone e sullo stesso oggetto; ma per ciò che riguarda gli estranei, non hanno altro valore se non di documenti."}},{"canon":1523,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Perempti iudicii expensas, quas quisque ex litigantibus fecerit, ipse ferat.","en":"Each litigant is to bear the expenses of the abated trial which that litigant has incurred.","fr":"Chacune des parties supportera les frais qu'elle a engagés dans l'instance périmée.","it":"Le spese del giudizio andato in perenzione sono rispettivamente a carico di ciascuno dei contendenti nella misura in cui furono fatte dai medesimi."}},{"canon":1524,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In quolibet statu et gradu iudicii potest actor instantiae renuntiare; item tum actor tum pars conventa possunt processus actis renuntiare sive omnibus sive nonnullis tantum.\n§ 2. Tutores et administratores personarum iuridicarum, ut renuntiare possint instantiae, egent consilio vel consensu eorum, quorum concursus requiritur ad ponendos actus, qui ordinariae administrationis fines excedunt.\n§ 3. Renuntiatio, ut valeat, peragenda est scripto, eademque a parte vel ab eius procuratore, speciali tamen mandato munito, debet subscribi, cum altera parte communicari, ab eaque acceptari vel saltem non impugnari, et a iudice admitti.","en":"§1. The petitioner can renounce the trial at any stage or grade of the trial; likewise both the petitioner and the respondent can renounce either all or only some of the acts of the process.\n§2. To renounce a trial, guardians and administrators of juridic persons need the counsel or consent of those whose involvement is required to place acts which exceed the limits of ordinary administration.\n§3. To be valid, a renunciation must be written and signed by the party or by a procurator of the party who has a special mandate to do so; it must be communicated to the other party, accepted or at least not challenged by that party, and accepted by the judge.","fr":"§ 1. À tout moment et degré du procès, le demandeur peut renoncer à l'instance; le demandeur  ou le défendeur peuvent de même renoncer à tous les actes du procès ou seulement à certains d'entre eux.\n§ 2. Les tuteurs et administrateurs des personnes juridiques ont besoin, pour pouvoir renoncer à l'instance, de l'avis ou du consentement de ceux dont le concours est requis pour poser les actes qui dépassent les limites de l'administration ordinaire.\n§ 3. Pour être valable, la renonciation doit être faite par écrit et signée par la partie elle-même ou par son procureur muni cependant d'un mandat spécial; elle doit être communiquée à l'autre partie, acceptée ou du moins non attaquée par elle, et admise par le juge.","it":"§1. In qualunque stadio e grado del giudizio l'attore può rinunciare all'istanza; anzi sia l'attore sia la parte convenuta possono rinunciare agli atti del processo, sia a tutti sia ad alcuni soltanto.\n§2. Tutori e amministratori di persone giuridiche, perché possano rinunciare all'istanza devono avere il parere o il consenso di coloro dei quali è richiesto il concorso per porre atti che eccedono i limiti dell'amministrazione ordinaria.\n§3. Per essere valida la rinuncia deve essere fatta per scritto e deve essere sottoscritta dalla parte o dal suo procuratore, che sia tuttavia munito di mandato speciale, deve essere comunicata all'altra parte e da essa accettata o almeno non impugnata, e deve essere ammessa dal giudice."}},{"canon":1525,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 2. Si appellatio proposita sit a vinculi defensore vel a promotore iustitiae, renuntiatio fieri potest, nisi lex aliter caveat, a vinculi defensore vel promotore iustitiae tribunalis appellationis.","en":".\n§2. If the defender of the bond or the promoter of justice has introduced the appeal, the defender of the bond or the promoter of justice of the appellate tribunal can renounce it, unless the law provides otherwise.","fr":"Une fois admise par le juge, la renonciation a les mêmes effets que la péremption d'instance pour les actes auxquels on a renoncé; elle oblige aussi celui qui renonce à payer les frais des actes auxquels il a renoncé.","it":"La rinuncia ammessa dal giudice, per gli atti ai quali si è rinunciato, ottiene gli stessi effetti della perenzione dell'istanza, e obbliga il rinunciante a pagare le spese degli atti cui ha rinunciato."}},{"canon":1526,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Onus probandi incumbit ei qui asserit. § 2. Non indigent probatione:\n1° quae ab ipsa lege praesumuntur;\n2° facta ab uno ex contendentibus asserta et ab altero admissa, nisi iure vel a iudice probatio nihilominus exigatur.","en":"§1. The burden of proof rests upon the person who makes the allegation.\n§2. The following do not need proof:\n1/ matters presumed by the law itself;\n2/ facts alleged by one of the contending parties and admitted by the other unless the law or the judge nevertheless requires proof.","fr":"§ 1. La charge de la preuve incombe à qui affirme.\n§ 2. N'ont pas besoin d'être prouvés:\n1 ce qui est présumé par la loi elle-même;\n2 les faits allégués par une des parties et reconnus par l'autre, à moins que la preuve n'en soit néanmoins exigée par le droit ou par le juge.","it":"§1. L'onere di fornire le prove tocca a chi asserisce.\n§2. Non necessitano di prova:\n1) ciò che dalla legge stessa si presume;\n2) i fatti asseriti da uno dei contendenti ed ammessi dall'altro, a meno che ciò nonostante la prova non sia esigita dal diritto o dal giudice."}},{"canon":1527,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Probationes cuiuslibet generis, quae ad causam cognoscendam utiles videantur et sint licitae, adduci possunt.\n§ 2. Si pars instet ut probatio a iudice reiecta admittatur, ipse iudex rem expeditissime definiat.","en":"§1. Proofs of any kind which seem useful for adjudicating the case and are licit can be brought forward.\n§2. If a party insists that a proof rejected by a judge be accepted, the judge is to decide the matter as promptly as possible (\nexpeditissime\n).","fr":"§ 1. Des preuves de toute nature peuvent être produites, pourvu qu'elles semblent utiles pour instruire la cause et qu'elles soient licites.\n§ 2. Si une partie insiste pour que soit acceptée une preuve rejetée par le juge, celui-ci réglera lui-même la question le plus rapidement possible.","it":"§1. Possono essere addotte prove di qualunque genere, che sembrino utili per esaminare la causa e siano lecite.\n§2. Se una parte fa istanza perché una prova rifiutata dal giudice venga ammessa, il giudice definisca la cosa con la massima celerità."}},{"canon":1528,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si pars vel testis se sistere ad respondendum coram iudice renuant, licet eos audire etiam per laicum a iudice designatum aut requirere eorum declarationem coram publico notario vel quovis alio legitimo modo.","en":"If a party or a witness refuses to appear before the judge to testify, it is permissible to hear them through a lay person designated by the judge or to require of them a declaration either before a notary public or in any other legitimate manner.","fr":"Si une partie ou un témoin refuse de comparaître pour répondre au juge, il est permis de la faire entendre même par un laïc désigné par le juge ou de demander leur déposition devant un officier public ou par tout autre moyen légitime.","it":"Se una parte o un testimone si rifiutano di comparire per rispondere avanti al giudice, è consentito udirli anche tramite un laico designato dal giudice, o richiedere la loro deposizione avanti a un pubblico notaio o in qualunque altro modo legittimo."}},{"canon":1529,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex ad probationes colligendas ne procedat ante litis contestationem nisi ob gravem causam.\nCAPUT I\nDE PARTIUM DECLARATIONIBUS","en":"Except for a grave cause, the judge is not to proceed to collect the proofs before the joinder of the issue.\nCHAPTER I.\nTHE DECLARATIONS OF THE PARTIES","fr":"Le juge ne commencera pas, sauf pour un motif grave, à réunir les preuves avant la litiscontestation.","it":"Il giudice non proceda a raccogliere le prove prima della contestazione della lite se non per una causa grave."}},{"canon":1530,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex ad veritatem aptius eruendam partes interrogare semper potest, immo debet, ad instantiam partis vel ad probandum factum quod publice interest extra dubium poni.","en":"The judge can always question the parties to draw out the truth more effectively and indeed must do so at the request of a party or to prove a fact which the public interest requires to be placed beyond doubt.","fr":"Pour mieux découvrir la vérité, le juge peut toujours interroger les parties; bien plus, il doit le faire si une partie le demande, ou pour prouver un fait qu'il est d'intérêt public d'établir hors de tout doute.","it":"Il giudice per scoprire più adeguatamente la verità può sempre interrogare le parti; anzi lo deve fare su istanza di una parte o per provare un fatto sul quale è di pubblico interesse togliere ogni dubbio."}},{"canon":1531,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Pars legitime interrogata respondere debet et veritatem integre fateri.\n§ 2. Quod si respondere recusaverit, iudicis est aestimare quid ad factorum probationem exinde erui possit.","en":"§1. A party legitimately questioned must respond and must tell the whole truth.\n§2. If a party refuses to respond, it is for the judge to decide what can be inferred from that refusal concerning the proof of the facts.","fr":"§ 1. Une partie légitimement interrogée est tenue de répondre et de dire la vérité tout entière.\n§ 2. Si elle refuse de répondre, il appartient au juge d'apprécier ce qui peut en être tiré pour la preuve des faits.","it":"§1. La parte legittimamente interrogata deve rispondere e dire integralmente la verità.\n§2. Che se si rifiuta di rispondere, spetta al giudice valutare che cosa se ne può dedurre per la prova dei fatti."}},{"canon":1532,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"; quod si testis renuat illud emittere, iniuratus audiatur.","en":"; a witness who refuses to take it, however, is to be heard without the oath.","fr":"Dans les cas où le bien public est en cause, le juge demandera aux parties le serment de dire la vérité, ou au moins celui de l'avoir dite, à moins qu'un grave motif ne l'en dissuade; dans les autres cas, il peut le faire, selon sa prudence.","it":"Nei casi in cui è in causa il bene pubblico, il giudice faccia fare alle parti il giuramento di dire o almeno di avere detto la verità, a meno che una causa grave non suggerisca altro; negli altri casi può farlo a sua prudente discrezione."}},{"canon":1533,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Partes, promotor iustitiae et defensor vinculi possunt iudici exhibere articulos, super quibus pars interrogetur.","en":"The parties, the promoter of justice, and the defender of the bond can present the judge with items about which the party is to be questioned.","fr":"Les parties, le promoteur de justice et le défenseur du lien peuvent présenter au juge des questions sur lesquelles une partie sera interrogée.","it":"Le parti, il promotore di giustizia e il difensore del vincolo possono presentare al giudice dei punti sui quali la parte sia interrogata."}},{"canon":1534,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Circa partium interrogationem cum proportione serventur, quae in cann. 1548, § 2, n. 1, 1552 et 1558-1565 de testibus statuuntur.","en":"The provisions of cann. 1548, §2, n. 1, 1552, and 1558-1565 concerning witnesses are to be observed to the extent possible when questioning the parties.","fr":"Pour l'interrogation des parties, on observera en l'adaptant, ce qui est prévu pour les témoins dans les cann. 1548, § 2, n. 1, 1552 et 1558-1565.","it":"Circa l'interrogatorio delle parti si osservino proporzionalmente le regole stabilite per i testimoni nei\ncann. 1548, §2, n. 1\n, 1552 e\n1558\n-1565."}},{"canon":1535,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Assertio de aliquo facto, scripto vel ore, coram iudice competenti, ab aliqua parte circa ipsam iudicii materiam, sive sponte sive iudice interrogante, contra se peracta, est confessio iudicialis.","en":"A judicial confession is the written or oral assertion of some fact against oneself before a competent judge by any party concerning the matter of the trial, whether made spontaneously or while being questioned by the judge.","fr":"Lorsqu'elle va à l'encontre de son propre intérêt, la reconnaissance par une des parties, devant le juge compétent, oralement ou par écrit, spontanément ou sur interrogation du juge, d'un fait en rapport avec l'objet même du procès, constitue un aveu judiciaire.","it":"L'asserzione di un qualche fatto circa la materia stessa del giudizio, resa per iscritto o oralmente da una parte contro di sé avanti al giudice competente, sia spontaneamente sia a domanda del giudice, è una confessione giudiziale."}},{"canon":1536,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2.","en":", §2.","fr":"§ 1. L'aveu judiciaire d'une des parties, lorsqu'il s'agit d'une affaire privée où le bien public n'est pas en cause, dispense les autres parties de la charge de la preuve.\n§ 2. Cependant, dans les causes qui concernent le bien public, l'aveu judiciaire et les déclarations des parties qui ne sont pas des aveux peuvent avoir valeur de preuve; le juge devra les apprécier en relation avec les autres éléments de la cause; mais une valeur probante plénière ne peut leur être reconnue à moins qu'il n'y ait d'autres éléments qui les corroborent pleinement.","it":"§1. La confessione giudiziale di una parte, se si tratta di qualche affare privato e non è in causa il bene pubblico, libera le altre parti dall'onere della prova.\n§2\n. Nelle cause poi che riguardano il bene pubblico la confessione giudiziale e le dichiarazioni delle parti che non siano confessioni, possono aver forza probante, da valutarsi dal giudice insieme a tutte le altre circostanze della causa, ma non si può attribuire loro forza di prova piena se non si aggiungano altri elementi ad avvalorarle in modo definitivo."}},{"canon":1537,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quoad extraiudicialem confessionem in iudicium deductam, iudicis est, perpensis omnibus adiunctis, aestimare quanti ea sit facienda.","en":"After considering all the circumstances, it is for the judge to decide how much value must be accorded an extrajudicial confession introduced into the trial.","fr":"Quant à l'aveu extra-judiciaire apporté dans un procès, il appartient au juge, après avoir pesé toutes les circonstances de la cause, d'apprécier la valeur qu'il faut lui attribuer.","it":"Spetta al giudice, soppesate tutte le circostanze, decidere qual valore dare alla confessione extragiudiziale prodotta in giudizio."}},{"canon":1538,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Confessio vel alia quaevis partis declaratio qualibet vi caret, si constet eam ex errore facti esse prolatam, aut vi vel metu gravi extortam.\nCAPUT II\nDE PROBATIONE\nPER DOCUMENTA","en":"A confession or any other declaration of a party lacks any force if it is shown that it was made due to an error of fact or extorted by force or grave fear.\nCHAPTER II.\nPROOF THROUGH DOCUMENTS","fr":"Un aveu ou toute autre déclaration d'une partie n'a aucune valeur  s'il  s'avère qu'ils résultent d'une erreur de fait ou qu'ils ont été extorqués par la force ou par une crainte grave.","it":"La confessione o qualsiasi altra dichiarazione della parte manca assolutamente di forza probante se consti che essa fu pronunciata per errore di fatto o fu estorta con la violenza o con timore grave."}},{"canon":1539,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In quolibet iudicii genere admittitur probatio per documenta tum publica tum privata.\nArt. 1\nDE NATURA ET\nFIDE DOCUMENTORUM","en":"In any kind of trial, proof by means of both public and private documents is allowed.\nArt. 1.\nTHE NATURE AND TRUSTWORTHINESS OF DOCUMENTS","fr":"La preuve par documents tant publics que privés est admise dans tous les procès.","it":"In ogni genere di giudizio è ammessa la prova mediante documenti sia pubblici sia privati."}},{"canon":1540,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Documenta publica ecclesiastica ea sunt, quae persona publica in exercitio sui muneris in Ecclesia confecit, servatis sollemnitatibus iure praescriptis.\n§ 2. Documenta publica civilia ea sunt, quae secundum uniuscuiusque loci leges talia iure censentur.\n§ 3. Cetera documenta sunt privata.","en":"§1. Public ecclesiastical documents are those which a public person has drawn up in the exercise of that person’s function in the Church, after the solemnities prescribed by law have been observed.\n§2. Public civil documents are those which the laws of each place consider to be such.\n§3. Other documents are private.","fr":"§ 1. Les documents publics ecclésiastiques sont ceux qui ont été rédigés par une personne publique dans l'exercice de sa charge dans l'Église, en observant les formalités prescrites par le droit.\n§ 2. Les documents publics civils sont ceux qui, selon les lois de chaque lieu, sont de droit considérés comme tels.\n§ 3. Les autres documents sont privés.","it":"§1. Sono documenti pubblici ecclesiastici quelli rilasciati da una persona pubblica nell'esercizio del suo cómpito nella Chiesa, osservate le formalità stabilite nel diritto.\n§2. Sono documenti pubblici civili quelli che sono ritenuti tali secondo le leggi di ciascun luogo.\n§3. Tutti gli altri documenti sono privati."}},{"canon":1541,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Nisi contrariis et evidentibus argumentis aliud evincatur, documenta publica fidem faciunt de omnibus quae directe et principaliter in iis affirmantur.","en":"Unless contrary and evident arguments prove otherwise, public documents are to be trusted concerning everything which they directly and principally affirm.","fr":"À moins que des arguments contraires et évidents ne prouvent autre chose, les documents publics font foi pour tout ce qui y est directement et principalement exprimé.","it":"Salvo che non si dimostri irrefragabilmente altro con argomenti contrari ed evidenti, i documenti pubblici fanno fede di ciò che in essi è direttamente e principalmente affermato."}},{"canon":1542,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Documentum privatum, sive agnitum a parte sive recognitum a iudice, eandem probandi vim habet adversus auctorem vel subscriptorem et causam ab iis habentes, ac confessio extra iudicium facta; adversus extraneos eandem vim habet ac partium declarationes quae non sint confessiones, ad normam","en":"A private document, whether acknowledged by a party or approved by the judge, has the same force of proof against the author or signatory and those deriving a case from them as an extrajudicial confession. It has the same force against those who are not parties to the case as declarations of the parties which are not confessions, according to the norm of","fr":"Un document privé reconnu par une partie ou admis par le juge a la même valeur probante contre son auteur, son signataire ou leurs ayants cause, que l'aveu extrajudiciaire; à l'égard des tiers, sa valeur est seulement celle des déclarations des parties qui ne sont pas des aveux, selon le","it":"Il documento privato, sia riconosciuto dalla parte, sia ammesso dal giudice, ha contro il suo autore o chi l'ha sottoscritto e gli aventi causa da essi, la stessa forza probante della confessione extragiudiziale; contro estranei ha la stessa forza probante delle dichiarazioni delle parti che non siano confessioni, a norma del"}},{"canon":1543,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si abrasa, correcta, interpolata aliove vitio documenta infecta demonstrentur, iudicis est aestimare an et quanti huiusmodi documenta sint facienda.\nArt. 2\nDE PRODUCTIONE\nDOCUMENTORUM","en":"If the documents are shown to have been erased, emended, falsified, or otherwise defective, it is for the judge to decide what value, if any, must be afforded them.\nArt. 2.\nTHE PRESENTATION OF DOCUMENTS","fr":"Si des documents apparaissent affectés de ratures, de corrections, d'interpolations ou d'une autre altération, il appartient au  juge d'apprécier si et dans quelle mesure on doit en tenir compte.","it":"Se i documenti appaiono cancellati, corretti, interpolati o guasti per altro difetto, spetta al giudice decidere se ed in qual conto tali documenti si debbano tenere."}},{"canon":1544,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Documenta vim probandi in iudicio non habent, nisi originalia sint aut in exemplari authentico exhibita et penes tribunalis cancellariam deposita, ut a iudice et ab adversario examinari possint.","en":"Documents do not have probative force in a trial unless they are originals or authentic copies and deposited at the tribunal chancery so that the judge and the opposing party can examine them.","fr":"Les documents n'ont pas valeur de preuve dans un procès à moins qu'il ne s'agisse d'originaux ou de copies authentiques, et qu'ils ne soient déposés à la chancellerie du tribunal afin que le juge et le défendeur puissent les examiner.","it":"I documenti non hanno forza probante in giudizio, se non siano originali o esibiti in esemplare autentico e consegnati alla cancelleria del tribunale, perché possano essere esaminati dal giudice e dalla parte avversa."}},{"canon":1545,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex praecipere potest ut documentum utrique parti commune exhibeatur in processu.","en":"The judge can order a document common to both parties to be presented in the process.","fr":"Le juge peut ordonner qu'un document commun aux deux parties soit produit au procès.","it":"Il giudice può ordinare che sia esibito nel processo un documento comune ad entrambe le parti."}},{"canon":1546,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nemo exhibere tenetur documenta, etsi communia, quae communicari nequeunt sine periculo damni ad normam","en":"§1. Even if documents are common, no one is bound to present those which cannot be communicated without danger of harm according to the norm of","fr":"§ 1. Personne n'est tenu de produire des documents, même communs, qui ne peuvent être communiqués sans risque de dommage selon les dispositions du","it":"§1. Nessuno è tenuto a produrre documenti, anche se comuni, che non possono essere esibiti senza pericolo di danno a norma del"}},{"canon":1547,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Probatio per testes in quibuslibet causis admittitur, sub iudicis moderatione.","en":".","fr":".","it":"In qualsiasi causa è ammessa la prova tramite testi, sotto la direzione del giudice."}},{"canon":1548,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Testes iudici legitime interroganti veritatem fateri debent. § 2. Salvo praescripto","en":"§1. When the judge questions witnesses legitimately, they must tell the truth.\n§2. Without prejudice to the prescript of","fr":", § 2, n. 2, ou sans danger de violer un secret qui doit être gardé.\n§ 2. Cependant, si  une  partie  seulement du document en cause peut être reproduite et présentée sous forme de copie sans ces inconvénients, le juge peut ordonner qu'elle soit produite.","it":", §2, n. 2\n, o senza pericolo di violazione del segreto che si deve mantenere.\n§2. Se tuttavia è possibile descrivere almeno una piccola parte del documento o produrla in esemplare senza gli inconvenienti menzionati, il giudice può ordinarne l'esibizione."}},{"canon":1549,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Omnes possunt esse testes, nisi expresse iure repellantur vel in totum vel ex parte.","en":"All persons can be witnesses unless the law expressly excludes them in whole or in part.","fr":"Toute personne peut être témoin à moins d'en être expressément écartée par le droit de manière totale ou partielle.","it":"Tutti possono essere testi, a meno che non siano espressamente riprovati dal diritto in tutto o in parte."}},{"canon":1550,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", pars petere potest ut testis excludatur, si iusta exclusionis causa demonstretur ante testis excussionem.","en":", a party can request the exclusion of a witness if a just cause for the exclusion is shown before the questioning of the witness.","fr":", § 2, n. 2, sont soustraits à l'obligation de répondre:\n1 les clercs, pour les choses qui leur ont été révélées à l'occasion de leur ministère sacré; les magistrats civils, les médecins, les sages-femmes, les avocats, les notaires et toutes les personnes tenues au secret professionnel, y compris au titre de conseils donnés, pour tout ce qui relève de ce secret;\n2 les personnes qui craignent que leur témoignage n'entraîne pour elles-mêmes, leur conjoint, leurs proches parents ou alliés, discrédit, mauvais traitement dangereux ou autres maux graves.","it":", §2, n. 2\n, sono liberati dal dovere di rispondere:\n1)\ni chierici per quanto fu loro manifestato in ragione del sacro ministero; i pubblici magistrati, i medici, le ostetriche, gli avvocati, i notai e altri che sono tenuti al segreto d'ufficio anche in ragione del consiglio dato, per quanto riguarda le questioni soggette a questo segreto;\n2)\ncoloro che dalla propria testimonianza temano per sé o per il il coniuge o per i consanguinei o gli affini più vicini infamia, pericolosi maltrattamenti o altri gravi mali."}},{"canon":1551,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Pars, quae testem induxit, potest eius examini renuntiare; sed adversa pars postulare potest ut nihilominus testis examinetur.","en":"The party who has introduced a witness can renounce the examination of that witness; the opposing party, however, can request that the witness be examined nevertheless.","fr":"La partie qui a introduit un témoin peut renoncer à son interrogatoire; mais la partie adverse peut demander que le témoin soit néanmoins entendu.","it":"La parte che ha fatto venire in giudizio un teste può rinunciare alla sua escussione; ma la parte avversa può chiedere che ciononostante il teste sia interrogato."}},{"canon":1552,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Cum probatio per testes postulatur, eorum nomina et domicilium tribunali indicentur.\n§ 2. Exhibeantur, intra terminum a iudice praestitutum, articuli argumentorum super quibus petitur testium interrogatio; alioquin petitio censeatur deserta.","en":"§1. When proof through witnesses is requested, their names and domicile are to be communicated to the tribunal.\n§2. The items of discussion about which questioning of the witnesses is sought are to be presented within the time period set by the judge; otherwise, the request is to be considered as abandoned.","fr":"§ 1. Lorsque la preuve par témoins est demandée, leurs noms et domiciles seront fournis au tribunal.\n§ 2. Dans le délai fixé par le juge, seront produits les points des questions sur lesquels est demandé l'interrogatoire des témoins; faute de quoi, la demande sera considérée comme abandonnée.","it":"§1. Quando si chiede la prova tramite testi, siano indicati al tribunale i loro nomi e il domicilio.\n§2. Si esibiscano, entro il termine stabilito dal giudice, i punti degli argomenti sui quali si chiede l'interrogatorio dei testi; altrimenti si ritenga abbandonata la richiesta."}},{"canon":1553,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudicis est nimiam multitudinem testium refrenare.","en":"It is for the judge to curb an excessive number of witnesses.","fr":"Il revient au juge d'empêcher qu'il y ait un trop grand nombre de témoins.","it":"Spetta al giudice limitare il numero troppo grande dei testi."}},{"canon":1554,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Antequam testes examinentur, eorum nomina cum partibus communicentur; quod si id, prudenti iudicis existimatione, fieri sine gravi difficultate nequeat, saltem ante testimoniorum publicationem fiat.","en":"Before the witnesses are examined, their names are to be communicated to the parties; if in the prudent judgment of the judge, however, that cannot be done without grave difficulty, it is to be done at least before the publication of the testimonies.","fr":"Avant que les témoins ne soient entendus, leurs noms seront communiqués aux parties; si de l'avis prudent du juge, cela ne peut se faire sans grave difficulté, on le fera du moins avant la publication des témoignages.","it":"Prima che i testi siano interrogati, dei loro nominativi siano informate le parti; che se ciò, a prudente valutazione del giudice, non sia possibile senza grave difficoltà, lo si faccia almeno prima della pubblicazione delle deposizioni testimoniali."}},{"canon":1555,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Restant sauves les dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":1556,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Citatio testis fit decreto iudicis testi legitime notificato.","en":"The citation of a witness occurs through a decree of the judge legitimately communicated to the witness.","fr":"La citation d'un témoin se fait par décret du juge légitimement notifié au témoin.","it":"La citazione del teste avviene con un decreto del giudice a lui legittimamente notificato."}},{"canon":1557,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Testis rite citatus pareat aut causam suae absentiae iudici notam faciat.\nArt. 3\nDE TESTIUM EXAMINE","en":"A witness who has been cited properly is to appear or to inform the judge of the reason for the absence.\nArt. 3.\nTHE EXAMINATION OF WITNESSES","fr":"Un témoin régulièrement cité doit comparaître ou faire connaître au juge le motif de son absence.","it":"Il teste regolarmente citato compaia o renda nota al giudice la causa della sua assenza."}},{"canon":1558,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Testes sunt examini subiciendi in ipsa tribunalis sede, nisi aliud iudici videatur.\n§ 2. Cardinales, Patriarchae, Episcopi et ii qui, suae civitatis iure, simili favore gaudent, audiantur in loco ab ipsis selecto.\nIudex decernat ubi audiendi sint ii, quibus propter distantiam, morbum aliudve impedimentum impossibile vel difficile sit tribunalis sedem adire, firmis praescriptis cann. 1418 et 1469, § 2.","en":"§1. Witnesses must be examined at the tribunal unless the judge deems otherwise.\n§2. Cardinals, patriarchs, bishops, and those who possess a similar favor by civil law are to be heard in the place they select.\n§3. The judge is to decide where to hear those for whom it is impossible or difficult to come to the tribunal because of distance, sickness, or some impediment, without prejudice to the prescripts of cann. 1418 and 1469, §2.","fr":"§ 1. Les témoins sont interrogés au siège même du tribunal, à moins que le juge n'estime devoir faire autrement.\n§ 2. Les Cardinaux, les Patriarches, les Évêques et ceux qui selon le droit de leurs pays jouissent de la même faveur, seront entendus à l'endroit qu'ils auront eux-mêmes choisi.\n§ 3. Le juge décidera du lieu où seront entendues les personnes auxquelles la distance, la maladie ou un autre empêchement rend  impossible ou difficile de se présenter au siège du tribunal, restant sauves les dispositions des","it":"§1. I testimoni devono essere interrogati nella sede stessa del tribunale, salvo diverso parere del giudice.\n§2. I Cardinali, i Patriarchi, i Vescovi e quelli che secondo il diritto del loro paese godono di egual beneficio, siano uditi nel luogo da loro stessi prescelto.\n§3. Il giudice decida dove devono essere uditi coloro ai quali, per la distanza, la malattia o altro impedimento, sia impossibile o difficile raggiungere la sede del tribunale, ferme restando le disposizioni dei\ncann. 1418\ne\n1469, §2\n."}},{"canon":1559,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"; 2° acta iudicialia, etsi nondum publicata, invisere et documenta a partibus producta recognoscere.\n§ 2.\nExamini, de quo in § 1, n. 1, partes assistere nequeunt.","en":"The parties cannot be present at the examination of the witnesses unless the judge has decided to admit them, especially when the matter concerns a private good. Their advocates or procurators, however, can be present unless the judge has decided that the examination must proceed in secret due to the circumstances of the matters and persons.","fr":"Les parties ne peuvent pas assister à l'interrogatoire des témoins à moins que le juge, particulièrement dans les causes de bien privé, n'estime devoir les admettre.  Cependant, leurs avocats ou leurs procureurs peuvent y assister, à moins que le juge n'ait estimé que la procédure devait être secrète, à cause des circonstances de faits et de personnes.","it":"Le parti non possono assistere all'esame dei testi, a meno che il giudice, soprattutto quando si tratta di bene privato, non abbia ritenuto di doverle ammettere. Possono tuttavia assistervi i loro avvocati o procuratori, a meno che il giudice per circostanze di cose e di persone non abbia ritenuto doversi procedere in segreto."}},{"canon":1560,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Testes seorsim singuli examinandi sunt.\n§ 2. Si testes inter se aut cum parte in re gravi dissentiant, iudex discrepantes inter se conferre seu comparare potest, remotis, quantum fieri poterit, dissidiis et scandalo.","en":"§1. Each witness must be examined separately.\n§2. If witnesses disagree among themselves or with a party in a grave matter, the judge, after having removed discord and scandal insofar as possible, can have those who disagree meet together or confront one another.","fr":"§ 1. Les témoins doivent être interrogés séparément.\n§ 2. Si les témoins sont en désaccord entre eux ou avec une partie sur un point important, le juge peut les réunir, c'est-à-dire les confronter, en évitant autant que possible dissensions et scandale.","it":"§1. I testi devono essere esaminati uno ad uno separatamente.\n§2. Se i testi sono discordi in cosa grave tra di loro o con una parte, il giudice può riunire tra loro o mettere a confronto coloro che sono in contraddizione, rimossi, per quanto è possibile, dissidi e scandalo."}},{"canon":1561,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Examen testis fit a iudice, vel ab eius delegato aut auditore, cui assistat oportet notarius; quapropter partes, vel promotor iustitiae, vel defensor vinculi, vel advocati qui examini intersint, si alias interrogationes testi faciendas habeant, has non testi, sed iudici vel eius locum tenenti proponant, ut eas ipse deferat, nisi aliter lex particularis caveat.","en":"The judge, the judge’s delegate, or an auditor examines the witness; the examiner must have the assistance of a notary. Consequently, if the parties, the promoter of justice, the defender of the bond, or the advocates present at the examination have any questions to be put to the witness, they are to propose them not to the witness but to the judge or the one who takes the place of the judge, who is to ask the questions, unless particular law provides otherwise.","fr":"L'interrogatoire des témoins est fait par le juge, par son délégué ou par un auditeur, et le notaire doit y assister; aussi les parties, le promoteur de justice, le défenseur du lien, les avocats présents à l'interrogatoire et qui auraient d'autres questions à poser au témoin les proposeront non pas à celui-ci, mais au juge ou à son substitut, pour que lui-même les pose, à moins que la loi particulière ne prévoie autre chose.","it":"L'esame del teste viene fatto dal giudice, o da un suo delegato o uditore, che deve essere assistito dal notaio; di conseguenza le parti, il promotore di giustizia, il difensore del vincolo, o gli avvocati che intervengano nell'esame, se hanno altre domande da fare al teste, non le facciano al teste ma al giudice o a chi ne fa le veci, perché le rivolga lui stesso, salvo che la legge particolare non disponga altrimenti."}},{"canon":1562,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex testi in mentem revocet gravem obligationem dicendi totam et solam veritatem.\n§ 2. Iudex testi deferat iuramentum iuxta","en":"§1. The judge is to call to the attention of the witness the grave obligation to speak the whole truth and only the truth.\n§2. The judge is to administer an oath to the witness according to","fr":"§ 1. Le juge doit rappeler au témoin la grave obligation de dire toute la vérité et rien que la vérité.\n§ 2. Le juge déférera le serment au témoin, selon le","it":"§1. Il giudice ricordi al teste il grave obbligo di dire tutta e sola la verità.\n§2. Il giudice faccia giurare il teste secondo il"}},{"canon":1563,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex imprimis testis identitatem comprobet; exquirat quaenam sit ipsi cum partibus necessitudo et, cum ipsi interrogationes specificas circa causam defert, sciscitetur quoque fontes eius scientiae et quo definito tempore ea, quae asserit, cognoverit.","en":"The judge is first of all to establish the identity of the witness, then ask what relationship the witness has with the parties, and, when addressing specific questions to the witness concerning the case, also inquire about the sources of his or her knowledge and the precise time when the witness learned what he or she asserts.","fr":"Le juge vérifiera d'abord l'identité du témoin; il s'informera des relations qu'il a avec les parties et, lorsqu'il lui posera des questions particulières relatives à la cause, il cherchera à savoir d'où et quand exactement il a appris ce qu'il affirme.","it":"Il giudice comprovi innanzitutto l'identità del teste; domandi quale rapporto egli abbia con le parti, e facendogli specifiche domande sulla causa, lo interroghi anche sulle fonti della sua conoscenza e quando precisamente seppe le cose che asserisce."}},{"canon":1564,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Interrogationes breves sunto, interrogandi captui accommodatae, non plura simul complectentes, non captiosae, non subdolae, non suggerentes responsionem, remotae a cuiusvis offensione et pertinentes ad causam quae agitur.","en":"The questions are to be brief, accommodated to the mental capacity of the person being questioned, not comprised of several points at the same time, not deceitful or deceptive or suggestive of a response, free from any kind of offense, and pertinent to the case being tried.","fr":"Les questions doivent être brèves, adaptées à la compréhension du témoin, ne comprenant pas plusieurs questions à la fois, ne pas être insidieuses, perfides, suggestives de la réponse, ou offensantes pour quiconque, et être en rapport avec la cause.","it":"Le domande siano brevi, appropriate all'intelligenza di colui che deve essere interrogato, non includano più elementi insieme, non siano cavillose, non siano subdole, non suggeriscano la risposta, escludano qualunque offesa e riguardino la causa di cui si tratta."}},{"canon":1565,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Interrogationes non sunt cum testibus antea communicandae.\n§ 2. Attamen si ea quae testificanda sunt ita a memoria sint remota, ut nisi prius recolantur certo affirmari nequeant, poterit iudex nonnulla testem praemonere, si id sine periculo fieri posse censeat.","en":"§1. Questions must not be communicated to the witnesses beforehand.\n§2. Nonetheless, if the matters about which testimony must be given are so remote to memory that they cannot be affirmed with certainty unless previously recalled, the judge can advise the witness beforehand on some matters if the judge thinks this can be done without danger.","fr":"§ 1. Les questions ne doivent pas être communiquées d'avance aux témoins.\n§ 2. Cependant, si les faits sur lesquels ils auront à témoigner sont si lointains dans leur mémoire qu'ils ne pourront rien assurer avec certitude sans y avoir d'abord pensé, le juge pourra indiquer au témoin quelques points s'il estime que cela peut se faire sans danger.","it":"§1. Non si comunichino in precedenza ai testi le domande.\n§2. Se tuttavia la materia su cui si deve deporre è così lontana nella memoria da non poter essere affermata con certezza dal testimone senza essergli precedentemente richiamata, il giudice, quando ritenga che lo si possa fare senza pericolo, prevenga il testimone su qualche particolare."}},{"canon":1566,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Testes ore testimonium dicant, et scriptum ne legant, nisi de calculo et rationibus agatur; hoc enim in casu, adnotationes, quas secum attulerint, consulere poterunt.","en":"Witnesses are to give testimony orally and are not to read written materials unless they are computations and accounts; in this case, they can consult the notes which they brought with them.","fr":"Les témoins feront leur déposition oralement, sans lire de texte, à moins qu'il ne s'agisse de calculs ou de comptes, auquel cas ils pourront consulter les notes qu'ils auront apportées.","it":"I testi rendano la testimonianza oralmente, senza leggere, a meno che non si tratti di dati numerici o di conti; in tal caso potranno consultare gli appunti che abbiano portato con sé."}},{"canon":1567,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Responsio statim redigenda est scripto a notario et referre debet ipsa editi testimonii verba, saltem quod attinet ad ea quae iudicii materiam directe attingunt.\n§ 2. Admitti potest usus machinae magnetophonicae, dummodo dein responsiones scripto consignentur et subscribantur, si fieri potest, a deponentibus.","en":"§1. The notary is to write down the response immediately and must report the exact words of the testimony given, at least in what pertains to those points which touch directly upon the material of the trial.\n§2. The use of a tape recorder can be allowed, provided that the responses are afterwards transcribed and, if possible, signed by the deponents.","fr":"§ 1. La réponse doit être aussitôt rédigée par le notaire et reproduire  les  termes  mêmes employés par le témoin, du moins pour ce qui touche directement à l'objet du procès.\n§ 2. Le magnétophone peut être utilisé, pourvu qu'ensuite les réponses soient consignées par écrit et signées, si possible, par leurs auteurs.","it":"§1. La risposta deve essere immediatamente redatta per scritto dal notaio e deve riferire le stesse parole della testimonianza prodotta, almeno per quanto concerne direttamente la materia del giudizio.\n§2. Può essere ammesso l'uso del magnetofono, purché le risposte siano successivamente trascritte e firmate, se possibile, da coloro che hanno deposto."}},{"canon":1568,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Notarius in actis mentionem faciat de praestito, remisso aut recusato iureiurando, de partium aliorumque praesentia, de interrogationibus ex officio additis et generatim de omnibus memoria dignis quae forte acciderint, cum testes excutiebantur.","en":"The notary is to make mention in the acts of whether the oath was taken, excused, or refused, of the presence of the parties and other persons, of the questions added ex officio, and in general of everything worth remembering which may have occurred while the witnesses were being examined.","fr":"Le notaire mentionnera dans les actes la prestation du serment, le fait qu'on ne l'exige pas ou son refus, la présence des parties et des tiers, les questions ajoutées d'office et, d'une façon générale, tout ce qui mérite d'être retenu de ce qui s'est produit pendant l'interrogatoire des témoins.","it":"Il notaio riferisca in atti sul giuramento fatto, dispensato o rifiutato, sulla presenza delle parti, sulle domande aggiunte d'ufficio e in genere su tutti i fatti degni di menzione eventualmente accaduti durante l'escussione dei testi."}},{"canon":1569,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In fine examinis, testi legi debent quae notarius de eius depositione scripto redegit, vel ipsi audita facere quae ope magnetophonii de eius depositione incisa sunt, data eidem testi facultate addendi, supprimendi, corrigendi, variandi.\n§ 2. Denique actui subscribere debent testis, iudex et notarius.","en":"§1. At the end of the examination, what the notary has written down from the deposition must be read to the witness, or what has been recorded with the tape recorder during the deposition must be played, giving the witness the opportunity to add, suppress, correct, or change it.\n§2. Finally, the witness, the judge, and the notary must sign the acts.","fr":"§ 1. À la fin de l'interrogatoire, on doit lire au témoin sa déposition rédigée par le notaire, ou lui faire écouter ce qui a été enregistré au magnétophone, en lui donnant la possibilité d'ajouter, supprimer, corriger ou modifier ses déclarations.\n§ 2. Ensuite, le témoin, le juge et le notaire doivent signer l'acte.","it":"§1. Al termine dell'interrogatorio si deve leggere al teste quanto della sua deposizione il notaio redasse per scritto o fargli ascoltare al magnetofono ciò che fu registrato, concedendogli facoltà di aggiungere, sopprimere, correggere e variare.\n§2. Infine il teste, il giudice e il notaio devono sottoscrivere l'atto."}},{"canon":1570,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Testes, quamvis iam excussi, poterunt parte postulante aut ex officio, antequam acta seu testificationes publici iuris fiant, denuo ad examen vocari, si iudex id necessarium vel utile ducat, dummodo collusionis vel corruptelae quodvis absit periculum.","en":"Although already examined, witnesses can be recalled for examination before the acts or testimonies are published, either at the request of a party or ex officio, if the judge decides it is necessary or useful, provided that there is no danger of collusion or corruption.","fr":"Avant la publication des actes ou des témoignages, les témoins, même déjà interrogés, pourront être entendus à nouveau, à la demande d'une partie ou d'office, si le juge l'estime nécessaire ou utile, pourvu qu'il n'y ait aucun danger de collusion ou de corruption.","it":"I testi, benché già esaminati, potranno, ad istanza della parte o d'ufficio, prima che gli atti o le testimonianze siano pubblicate, essere nuovamente chiamati a testimoniare, se il giudice lo ritenga necessario o vantaggioso, purché non vi sia pericolo di qualsiasi segreta intesa o di corruzione."}},{"canon":1571,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Testibus, iuxta aequam iudicis taxationem, refundi debent tum expensae, quas fecerint, tum lucrum, quod amiserint, testificationis reddendae causa.\nArt. 4\nDE TESTIMONIORUM FIDE","en":"Both the expenses which the witnesses incurred and the income which they lost by giving testimony must be reimbursed to them according to the just assessment of the judge.\nArt. 4.\nTHE TRUSTWORTHINESS OF TESTIMONIES","fr":"Tant les dépenses qu'ils auront faites que leur manque à gagner en venant témoigner doivent être remboursés aux témoins, sur la base d'une estimation équitable faite par le juge.","it":"Ai testi, secondo un'equa tassazione stabilita dal giudice, si devono rifondere sia le spese fatte sia il guadagno che essi persero per rendere la testimonianza."}},{"canon":1572,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In aestimandis testimoniis iudex, requisitis, si opus sit, testimonialibus litteris, consideret:\n1° quae condicio sit personae, quaeve honestas;\n2° utrum de scientia propria, praesertim de visu et auditu proprio testificetur, an de sua opinione, de fama, aut de auditu ab aliis;\n3° utrum testis constans sit et firmiter sibi cohaereat, an varius, incertus vel vacillans; 4 utrum testimonii contestes habeat, aliisve probationis elementis confirmetur necne.","en":"In evaluating testimony, the judge, after having requested testimonial letters if necessary, is to consider the following:\n1/ what the condition or reputation of the person is;\n2/ whether the testimony derives from personal knowledge, especially from what has been seen or heard personally, or whether from opinion, rumor, or hearsay;\n3/ whether the witness is reliable and firmly consistent or inconsistent, uncertain, or vacillating;\n4/ whether the witness has co-witnesses to the testimony or is supported or not by other elements of proof.","fr":"Pour apprécier les témoignages, le juge, après avoir, si nécessaire, demandé des lettres testimoniales, prendra en considération:\n1 la qualité de la personne et son honorabilité;\n2 si elle témoigne d'après sa propre connaissance, en particulier de ce qu'elle a elle-même vu et entendu, ou d'après son opinion personnelle, d'après la rumeur publique, d'après ce qu'elle a appris par d'autres;\n3 si le témoin est constant et toujours cohérent dans ses dires, ou s'il varie, s'il est incertain, s'il hésite;\n4 s'il y a d'autres témoins de ce qu'il affirme, ou que d'autres éléments de preuve le confirment ou non.","it":"Nella valutazione delle testimonianze, il giudice, dopo aver richiesto, se necessario, lettere testimoniali, prenda in considerazione:\n1) quale sia la condizione e l'onestà della persona;\n2) se la testimonianza è fatta per conoscenza propria, soprattutto per aver veduto o udito personalmente, oppure in base alla propria opinione, per fama o per averlo udito da altri;\n3) se il teste sia costante e fermamente coerente con se stesso, oppure sia variabile, insicuro o dubbioso;\n4) se abbia contestimoni su quanto ha deposto, e sia confermato o no da altri elementi di prova."}},{"canon":1573,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Unius testis depositio plenam fidem facere non potest, nisi agatur de teste qualificato qui deponat de rebus ex officio gestis, aut rerum et personarum adiuncta aliud suadeant.\nCAPUT IV\nDE PERITIS","en":"The testimony of one witness cannot produce full proof unless it concerns a qualified witness making a deposition concerning matters done ex officio, or unless the circumstances of things and persons suggest otherwise.\nCHAPTER IV.\nEXPERTS","fr":"La déposition d'un seul témoin ne peut avoir pleine valeur probante, à moins qu'il ne s'agisse d'un témoin qualifié déposant sur ce qu'il a accompli dans l'exercice de ses fonctions, ou bien que les circonstances de faits et de personnes n'incitent à en juger autrement.","it":"La deposizione di un solo teste non può fare fede piena, a meno che non si tratti di un teste qualificato che deponga su cose fatte d'ufficio, o le circostanze di cose e di persone suggeriscano altro."}},{"canon":1574,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 4.\nQuoties in instructione causae dubium valde probabile emerserit de non secuta matrimonii consummatione, tribunal potest, auditis partibus, causam nullitatis suspendere, instructionem complere pro dispensatione super rato, ac tandem acta transmittere ad Sedem Apostolicam una cum petitione dispensationis ab alterutro vel utroque coniuge et cum voto tribunalis et Episcopi.\nArt. 4 - De sententia, de eiusdem impugnationibus et exsecutione","en":"The assistance of experts must be used whenever the prescript of a law or of the judge requires their examination and opinion based on the precepts of art or science in order to establish some fact or to discern the true nature of some matter.","fr":"Il faut faire appel au concours d'experts chaque fois que le droit ou le juge requiert leur examen et leur avis, fondés sur les règles de leur art ou de leur science, pour prouver un fait ou faire connaître la véritable nature d'une chose.","it":"Ci si deve servire dell'opera dei periti, ogniqualvolta, secondo il disposto del diritto o del giudice è necessario il loro esame e il voto, fondato sulle regole della tecnica e della scienza, per provare qualche fatto o per riconoscere la vera natura di una cosa."}},{"canon":1575,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudicis est peritos nominare, auditis vel proponentibus partibus, aut, si casus ferat, relationes ab aliis peritis iam factas assumere.","en":"After having heard the parties and their suggestions, it is for the judge to appoint the experts or, if the case warrants, to accept reports already drawn up by other experts.","fr":"Il appartient au juge de nommer les experts, après avoir entendu les parties ou sur leur proposition, ou bien, le cas échéant, de prendre en compte les rapports déjà établis par d'autres experts.","it":"Spetta al giudice nominare i periti, udite le parti o su loro proposta, oppure, se del caso, accettare relazioni già fatte da altri periti."}},{"canon":1576,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Easdem ob causas quibus testis, etiam periti excluduntur aut recusari possunt.","en":"Experts are excluded or can be objected to for the same reasons as a witness.","fr":"Les experts sont aussi écartés ou peuvent être récusés pour les mêmes motifs que les témoins.","it":"I periti vengono esclusi o possono essere ricusati per le stesse cause per le quali sono esclusi o ricusati i testimoni."}},{"canon":1577,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex, attentis iis quae a litigantibus forte deducantur, singula capita decreto suo definiat circa quae periti opera versari debeat.\n§ 2. Perito remittenda sunt acta causae aliaque documenta et subsidia quibus egere potest ad suum munus rite et fideliter exsequendum.\n§ 3. Iudex, ipso perito audito, tempus praefiniat intra quod examen perficiendum est et relatio proferenda.","en":"§1. Attentive to what the litigants may bring forward, the judge is to determine in a decree the individual items upon which the services of the expert must focus.\n§2. The acts of the case and other documents and aids which the expert can need to fulfill his or her function correctly and faithfully must be turned over to the expert.\n§3. After having heard the expert, the judge is to determine the time within which the expert must complete the examination and produce the report.","fr":"§ 1. C'est le juge qui, en tenant compte des allégations éventuelles des parties, fixe par décret chaque point sur lequel devra porter le travail de l'expert.\n§ 2. Les  actes de la cause seront remis à l'expert ainsi que les autres documents et renseignements dont il peut avoir besoin pour remplir correctement et fidèlement sa fonction.\n§ 3. Après avoir entendu l'expert, le juge fixera le délai dans lequel l'expertise devra être faite et le rapport déposé.","it":"§1. Il giudice, atteso quanto i contendenti abbiano eventualmente prodotto, definisca con suo decreto i singoli punti sui quali si deve svolgere l'opera del perito.\n§2. Al perito devono essere trasmessi gli atti di causa e gli altri documenti e sussidi di cui può aver bisogno per eseguire correttamente e fedelmente il suo compito.\n§3. Il giudice, udito il perito stesso, stabilisca il tempo entro il quale dovrà essere espletato l'esame e presentata la relazione."}},{"canon":1578,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Periti suam quisque relationem a ceteris distinctam conficiant, nisi iudex unam a singulis subscribendam fieri iubeat: quod si fiat, sententiarum discrimina, si qua fuerint, diligenter adnotentur.\n§ 2. Periti debent indicare perspicue quibus documentis vel aliis idoneis modis certiores facti sint de personarum vel rerum vel locorum identitate, qua via et ratione processerint in explendo munere sibi demandato et quibus potissimum argumentis suae conclusiones nitantur.\n§ 3. Peritus accersiri potest a iudice ut explicationes, quae ulterius necessariae videantur, suppeditet.","en":"§1. Each of the experts is to prepare a report separate from the others unless the judge decrees that one report signed by the experts individually be drawn up; if this is done, differences of opinion, if there are any, are to be noted carefully.\n§2. Experts must indicate clearly by what documents or other suitable means they gained certainty of the identity of the persons, things, or places, by what manner and method they proceeded in fulfilling the function entrusted to them, and above all on which arguments they based their conclusions.\n§3. The judge can summon the expert to supply explanations which later seem necessary.","fr":"§ 1. Chaque expert rédigera un rapport séparé, à moins que le juge n'ordonne qu'il n'y en ait qu'un seul, signé par chacun; dans ce cas, s'il y a divergence d'opinions, elles seront soigneusement indiquées.\n§ 2. Les experts doivent indiquer clairement sur quels documents et par quels autres moyens appropriés ils se sont informés de l'identité des personnes, des objets, ou des lieux; par quelle voie et selon quelle méthode ils ont procédé dans l'exécution de la mission qui leur a été confiée, et principalement sur quels arguments ils appuient leurs conclusions.\n§ 3. L'expert peut être appelé par le juge pour fournir les explications qui, par la suite, paraîtront nécessaires.","it":"§1. I periti facciano ciascuno la propria relazione distinta da quella degli altri, a meno che il giudice non ordini che se ne faccia una sola che i singoli periti dovranno sottoscrivere; se ciò avvenga, si annotino diligentemente le differenze dei pareri, se ce ne fossero.\n§2. I periti devono indicare con chiarezza con quali documenti o in quali altri modi idonei abbiano accertato l'identità delle persone, delle cose o dei luoghi, secondo quale metodo e criterio abbiano proceduto nell'espletare il compito loro richiesto, e soprattutto su quali argomenti si fondino le loro conclusioni.\n§3. Il perito può essere convocato dal giudice perché fornisca le spiegazioni che sembrino ulteriormente necessarie."}},{"canon":1579,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex non peritorum tantum conclusiones, etsi concordes, sed cetera quoque causae adiuncta attente perpendat.\n§ 2. Cum reddit rationes decidendi, exprimere debet quibus motus argumentis peritorum conclusiones aut admiserit aut reiecerit.","en":"§1. The judge is to weigh carefully not only the conclusions of the experts, even if they are in agreement, but also the other circumstances of the case.\n§2. When giving reasons for the decision, the judge must express what considerations prompted him or her to accept or reject the conclusions of the experts.","fr":"§ 1. Le juge appréciera attentivement, non seulement les conclusions, même concordantes, des experts, mais également les autres données de la cause.\n§ 2. En donnant les motifs de sa décision, il doit préciser les raisons pour lesquelles il a admis ou rejeté les conclusions des experts.","it":"§1. Il giudice valuti attentamente non soltanto le conclusioni dei periti, anche se concordi, ma tutte le altre circostanze della causa.\n§2. Quando espone le ragioni della decisione, deve esprimere quali argomenti lo hanno indotto ad ammettere o a respingere le conclusioni dei periti."}},{"canon":1580,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Peritis solvenda sunt expensae et honoraria a iudice ex bono et aequo determinanda, servato iure particulari.","en":"The judge must justly and equitably determine the expenses and fees to be paid to the experts, with due regard for particular law.","fr":"Les frais et honoraires, que le juge devra fixer de manière équitable et juste, devront être réglés aux experts en tenant compte du droit particulier.","it":"Ai periti devono essere pagate le spese e gli onorari, che il giudice deve stabilire secondo il giusto e l'onesto, osservato il diritto particolare."}},{"canon":1581,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Partes possunt peritos privatos, a iudice probandos, designare.\n§ 2. Hi, si iudex admittat, possunt acta causae, quatenus opus sit, inspicere, peritiae exsecutioni interesse; semper autem possunt suam relationem exhibere.\nCAPUT V\nDE ACCESSU ET\nDE RECOGNITIONE IUDICIALI","en":"§1. The parties can designate private experts whom the judge must approve.\n§2. If the judge allows them, the private experts can inspect the acts of the case insofar as necessary and attend the presentation of the expert testimony; moreover, they can always present their own report.\nCHAPTER V.\nJUDICIAL EXAMINATION AND INSPECTION","fr":"§ 1. Les parties peuvent choisir des experts privés qui doivent être agréés par le juge.\n§ 2. Si le juge est d'accord, ceux-ci peuvent consulter, dans la mesure où c'est nécessaire, les actes de la cause, et assister à l'exécution de l'expertise; cependant, ils peuvent toujours présenter leur propre rapport.","it":"§1. Le parti possono designare periti privati, i quali devono essere approvati dal giudice.\n§2. Questi, se il giudice li ammette, possono esaminare, nella misura in cui sia necessario, gli atti di causa, e prendere parte all'esecuzione della perizia; possono poi sempre presentare la loro relazione."}},{"canon":1582,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si ad definitionem causae iudex opportunum duxerit ad aliquem locum accedere vel aliquam rem inspicere, decreto id praestituat, quo ea quae in accessu praestanda sint, auditis partibus, summatim describat.","en":"If, in order to decide a case, the judge considers it opportune to visit some place or to inspect some thing, the judge, after having heard the parties, is to order it by a decree describing in summary fashion those things which must be exhibited during the visit or inspection.","fr":"Si le juge estime opportun pour l'instruction de la cause de se rendre quelque part ou d'examiner quelque objet, il prend cette décision par un décret dans lequel il indiquera sommairement, après avoir entendu les parties, ce qui devra être effectué au cours de ce transport sur les lieux.","it":"Se per la definizione della causa il giudice ritiene opportuno di recarsi in qualche luogo o d'ispezionare qualche cosa, lo stabilisca con un decreto, con cui descriva sommariamente, dopo aver udite le parti, tutto ciò che nell'ispezione deve essergli messo a disposizione."}},{"canon":1583,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Peractae recognitionis instrumentum conficiatur.\nCAPUT VI\nDE PRAESUMPTIONIBUS","en":"When the visit or inspection has been completed, a report about it is to be drafted.\nCHAPTER VI.\nPRESUMPTIONS","fr":"Il sera dressé procès-verbal de la reconnaissance qui aura été exécutée.","it":"Dell'ispezione fatta si rediga uno strumento."}},{"canon":1584,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Praesumptio est rei incertae probabilis coniectura; eaque alia est iuris, quae ab ipsa lege statuitur; alia hominis, quae a iudice conicitur.","en":"A presumption is a probable conjecture about an uncertain matter; a presumption of law is one which the law itself establishes; a human presumption is one which a judge formulates.","fr":"La présomption est la conjecture probable d'une chose incertaine; la présomption du droit est celle fixée par la loi elle-même, et la présomption de la personne est celle conjecturée par le juge.","it":"La presunzione è la deduzione probabile da un fatto certo di una cosa incerta; è detta\niuris\nla presunzione che viene stabilita dalla legge stessa; è detta\nhominis\nquella che è formulata dal giudice."}},{"canon":1585,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Qui habet pro se iuris praesumptionem, liberatur ab onore probandi, quod recidit in partem adversam.","en":"A person who has a favorable presumption of law is freed from the burden of proof, which then falls to the other party.","fr":"Qui a pour lui une présomption du droit n'a plus à fournir la preuve qui incombe alors à la partie adverse.","it":"Chi ha dalla sua parte una presunzione\niuris\n, viene liberato dall'onere della prova, che ricade sulla parte avversa."}},{"canon":1586,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Praesumptiones, quae non statuuntur a iure, iudex ne coniciat, nisi ex facto certo et determinato, quod cum eo, de quo controversia est, directe cohaereat.\n\nDE CAUSIS INCIDENTIBUS","en":"The judge is not to formulate presumptions which are not established by law unless they are directly based on a certain and determined fact connected with the matter in dispute.\n\nINCIDENTAL CASES (Cann. 1587 - 1597)","fr":"Le juge ne conjecturera les présomptions qui ne sont pas fixées par le droit qu'à partir de faits certains et déterminés ayant un rapport direct avec l'objet du litige.","it":"Il giudice non formuli presunzioni, che non sono stabilite dal diritto, se non sulla base di un fatto certo e determinato, direttamente connesso con il fatto che è oggetto della controversia."}},{"canon":1587,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causa incidens habetur, quoties, incepto per citationem iudicio, quaestio proponitur quae, tametsi libello, quo lis introducitur, non contineatur expresse, nihilominus ita ad causam pertinet ut resolvi plerumque debeat ante quaestionem principalem.","en":"An incidental case arises whenever, after the trial has begun through the citation, a question is proposed which nevertheless pertains to the case in such a way that it frequently must be resolved before the principal question, even if it was not expressly contained in the libellus which introduced the litigation.","fr":"Il y a cause incidente chaque fois qu'après la citation qui ouvre le procès est soulevée une question qui, tout en n'étant pas contenue expressément dans le libelle introductif d'instance, est cependant en lien si étroit avec la cause qu'elle doive être résolue la plupart du temps avant la question principale.","it":"Si ha una causa incidentale ogni qualvolta, cominciato il giudizio con la citazione, viene proposta una questione, la quale, benché non contenuta espressamente nel libello introduttorio della lite, risulta tuttavia così pertinente alla causa da dover essere per lo più risolta prima della questione principale."}},{"canon":1588,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causa incidens proponitur scripto vel ore, indicato nexu qui intercedit inter ipsam et causam principalem, coram iudice competenti ad causam principalem definiendam.","en":"An incidental case is proposed in writing or orally before the judge competent to decide the principal case, indicating the connection between this and the principal case.","fr":"La cause incidente est proposée par écrit ou par oral au juge compétent pour statuer sur la cause principale, en indiquant le lien qui existe entre les deux causes.","it":"La causa incidentale si propone per iscritto o a voce, indicato il nesso che intercorre tra essa e la causa principale, avanti al giudice competente a decidere la causa principale."}},{"canon":1589,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1.","en":", §1.","fr":"§ 1. Après avoir reçu la demande et entendu les parties, le juge décidera le plus rapidement possible si la question incidente soulevée semble avoir un fondement et un lien avec la cause principale, ou si au contraire elle doit, dès l'abord, être rejetée; et s'il l'admet, il décidera si son importance est telle qu'elle doive être résolue par une sentence interlocutoire ou par un décret.\n§ 2. S'il estime qu'il n'y a pas lieu de résoudre la question incidente avant la sentence définitive, il décidera qu'il y sera fait droit lorsque la cause principale sera jugée.","it":"§1. Il giudice, accolta la domanda e udite le parti, decida con la massima celerità se la questione incidentale proposta sembri aver fondamento ed essere connessa al giudizio principale, oppure se la si debba respingere fin da principio; e, posto che l'ammetta, se sia di tal gravità da dover essere risolta con sentenza interlocutoria oppure con decreto.\n§2. Se poi giudichi non doversi risolvere la questione incidentale prima della sentenza definitiva, stabilisca che di essa si tenga conto quando si deciderà la causa principale."}},{"canon":1590,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si quaestio incidens solvi debeat per sententiam, serventur normae de processu contentioso orali, nisi, attenta rei gravitate, aliud iudici videatur.\n§ 2. Si vero solvi debeat per decretum, tribunal potest rem committere auditori vel praesidi.","en":"§1. If the incidental question must be resolved by sentence, the norms for the oral contentious process are to be observed unless the judge decides otherwise due to the gravity of the matter.\n§2. If the matter must be resolved by decree, however, the tribunal can entrust the matter to an auditor or the presiding judge.","fr":"§ 1. Si une question incidente doit être résolue par une sentence, les règles du procès contentieux oral seront observées, à moins que, étant donné son importance, le juge n'estime devoir faire autrement.\n§ 2. Si elle doit être résolue par décret, le tribunal peut la confier à l'instructeur ou au président.","it":"§1. Se la questione incidentale deve essere risolta con sentenza, si osservino le norme circa il processo contenzioso orale, a meno che il giudice non ritenga diversamente, attesa la gravità della cosa.\n§2. Se poi la questione incidentale deve essere risolta con decreto, il tribunale può affidare la cosa a un uditore o al presidente."}},{"canon":1591,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Antequam finiatur causa principalis, iudex vel tribunal potest decretum vel sententiam interlocutoriam, iusta intercedente ratione, revocare aut reformare, sive ad partis instantiam, sive ex officio, auditis partibus.\nCAPUT I\nDE PARTIBUS\nNON COMPARENTIBUS","en":"Before the principal case is completed, the judge or the tribunal can revoke or reform the decree or interlocutory sentence for a just reason either at the request of a party or ex officio after the parties have been heard.\nCHAPTER I.\nPARTIES WHO DO NOT APPEAR","fr":"Tant que la cause principale n'est pas terminée, le juge ou le tribunal peut, pour un juste motif, annuler ou corriger un décret ou une sentence interlocutoire, à la demande d'une partie ou d'office, après avoir entendu les parties.","it":"Prima che si concluda la causa principale il giudice o il tribunale possono, intervenendo una ragione giusta, revocare o riformare il decreto o la sentenza interlocutoria, sia ad istanza di una parte, sia d'ufficio, udite le parti."}},{"canon":1592,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si pars conventa citata non comparuerit nec idoneam absentiae excusationem attulerit aut non responderit ad normam","en":"§1. If the cited respondent has neither appeared nor given a suitable excuse for being absent or has not responded according to the norm of","fr":"§ 1. Si le défendeur cité n'a pas comparu et n'a pas donné d'excuse suffisante de son absence, ou s'il n'a pas répondu selon le","it":"§1. Se la parte convenuta citata non si presentò in giudizio né scusò idoneamente la sua assenza, o non rispose a norma del"}},{"canon":1593,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2.","en":", §2.","fr":"sera observé.","it":"."}},{"canon":1594,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si die et hora ad litis contestationem praestitutis actor neque comparuerit neque idoneam excusationem attulerit:\n1° iudex eum citet iterum;\n2° si actor novae citationi non paruerit, praesumitur instantiae renuntiasse ad normam cann. 1524-1525;\n3° quod si postea in processu intervenire velit, servetur","en":"If the petitioner has not appeared on the day and at the hour prescribed for the joinder of the issue and has not offered a suitable excuse:\n1/ the judge is to cite the petitioner again;\n2/ if the petitioner does not comply with the new citation, the petitioner is presumed to have renounced the trial according to the norm of cann. 1524-1525;\n3/ if the petitioner later wishes to intervene in the process,","fr":"Si, au jour et à l'heure fixés pour la litiscontestation, le demandeur n'a pas comparu et n'a pas donné d'excuse suffisante:\n1 le juge le citera à nouveau;\n2 si le demandeur ne se rend pas à la nouvelle citation, il sera présumé avoir renoncé à l'instance, selon les cann. 1524 et 1525;\n3 s'il veut ensuite intervenir dans le procès, le","it":"Se l'attore non comparve nel giorno ed ora fissati per la contestazione della lite né addusse idonea scusa:\n1) il giudice lo citi una seconda volta;\n2) se l'attore non obbedì alla nuova citazione, si presume abbia rinunciato all'istanza a norma dei\ncann. 1524\n-1525;\n3) se in seguito voglia intervenire nel processo, si osservi il"}},{"canon":1595,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Pars absens a iudicio, sive actor sive pars conventa, quae iustum impedimentum non comprobaverit, tenetur obligatione tum solvendi litis expensas, quae ob ipsius absentiam factae sunt, tum etiam, si opus sit, indemnitatem alteri parti praestandi.\n§ 2. Si tum actor tum pars conventa fuerint absentes a iudicio, ipsi obligatione expensas litis solvendi tenentur in solidum.\nCAPUT II\nDE INTERVENTU TERTII\nIN CAUSA","en":"§1. A petitioner or respondent who is absent from the trial and has not given proof of a just impediment is obliged both to pay the expenses of the litigation which have accrued because of the absence and to indemnify the other party if necessary.\n§2. If both the petitioner and the respondent were absent from the trial, they are obliged in solidum to pay the expenses of the litigation.\nCHAPTER II.\nTHE INTERVENTION OF A THIRD PERSON IN A CASE","fr":"§ 1. La partie absente du procès, que ce soit le demandeur ou le défendeur, qui n'aura pas fait la preuve d'un véritable empêchement, est tenue de payer les frais occasionnés par son absence, et même, s'il le faut, de verser une indemnité à l'autre partie.\n§ 2. Si le demandeur et le défendeur ont été l'un et l'autre absents du procès, ils sont tenus solidairement d'en payer les frais.","it":"§1. La parte assente dal giudizio, sia l'attore sia il convenuto, che non abbia dimostrato di avere un giusto impedimento, è obbligata sia a pagare le spese della lite che furono fatte a motivo della sua assenza, sia anche, se necessario, a indennizzare l'altra parte.\n§2. Se l'attore e il convenuto furono assenti dal giudizio, sono in solido tenuti all'obbligo di pagare le spese della lite."}},{"canon":1596,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 2. Interventus partis laesae, de quo in § 1, non amplius admittitur, si factus non sit in primo iudicii poenalis gradu.\n§ 3. Appellatio in causa de damnis fit ad normam cann. 1628-1640, etiamsi appellatio in poenali iudicio fieri non possit; quod si utraque appellatio, licet a diversis partibus, proponatur, unicum fiat iudicium appellationis, salvo praescripto","en":"§1. A person who has an interest can be admitted to intervene in a case at any instance of the litigation, either as a party defending a right or in an accessory manner to help a litigant.\n§2. To be admitted, the person must present a libellus to the judge before the conclusion of the case; in the libellus the person briefly is to demonstrate his or her right to intervene.\n§3. A person who intervenes in a case must be admitted at that stage which the case has reached, with a brief and peremptory period of time assigned to the person to present proofs if the case has reached the probatory period.","fr":"§ 1. Une personne qui y a intérêt peut être admise à intervenir dans une cause, à tout moment de l'instance, comme partie soutenant son propre droit, ou à titre accessoire pour seconder l'une des parties.\n§ 2. Cependant, pour y être admise, elle doit, avant la conclusion de la cause, présenter au juge un libelle dans lequel elle expose brièvement son droit d'intervenir.\n§ 3. La personne qui intervient dans une cause sera admise dans la cause en l'état où elle se trouve; un délai court et péremptoire lui sera accordé pour produire ses preuves si la cause est arrivée au stade des preuves.","it":"§1. Chi ne abbia interesse può essere ammesso ad intervenire nella causa, in qualunque istanza della lite, sia come parte a difendere il proprio diritto, sia accessoriamente ad aiutare una delle parti contendenti.\n§2. Ma per essere ammesso deve presentare al giudice prima della conclusione della causa un libello, in cui brevemente dimostri il proprio diritto d'intervenire.\n§3. Chi interviene nella causa deve essere ammesso in quello stadio in cui essa si trova, dopo avergli assegnato un termine breve e perentorio per presentare le sue prove, se la causa sia giunta alla fase probatoria."}},{"canon":1597,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Tertium, cuius interventus videatur necessarius, iudex, auditis partibus, debet in iudicium vocare.\n\nDE ACTORUM PUBLICATIONE,\nDE CONCLUSIONE IN CAUSA\nET DE CAUSAE DISCUSSIONE","en":"After having heard the parties, the judge must summon to the trial a third person whose intervention seems necessary.\n\nTHE PUBLICATION OF THE ACTS, THE CONCLUSION OF THE CASE,\nAND THE DISCUSSION OF THE CASE (Cann. 1598 - 1606)","fr":"Le juge doit, après avoir entendu les parties, appeler au procès un tiers dont l'intervention semble nécessaire.","it":"Il giudice, udite le parti, deve chiamare in giudizio un terzo, del quale sembri necessario l'intervento."}},{"canon":1598,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1.","en":", §1.","fr":", § 1.","it":", §1."}},{"canon":1599,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Expletis omnibus quae ad probationes producendas pertinent, ad conclusionem in causa devenitur.\n§ 2. Haec conclusio habetur quoties aut partes declarent se nihil aliud adducendum habere, aut utile proponendis probationibus tempus a iudice praestitutum elapsum sit, aut iudex declaret se satis instructam causam habere.\n§ 3. De peracta conclusione in causa, quocumque modo ea acciderit, iudex decretum ferat.","en":"§1. When everything pertaining to the production of proofs has been completed, the conclusion of the case is reached.\n§2. This conclusion occurs whenever the parties declare that they have nothing else to add, the useful time prescribed by the judge to propose proofs has elapsed, or the judge declares that the case is instructed sufficiently.\n§3. The judge is to issue a decree that the case has reached its conclusion, in whatever manner it has occurred.","fr":"§ 1. On passe à la conclusion de la cause lorsque tout a été fait pour l'établissement des preuves.\n§ 2. Cette conclusion intervient lorsque les parties déclarent n'avoir plus rien d'autre à ajouter, lorsque le délai convenable fixé par le juge pour proposer les preuves est écoulé, ou que le juge déclare que, selon lui, la cause est suffisamment instruite.\n§ 3. Quelle que soit la manière dont la conclusion intervient, le juge rendra un décret prononçant conclusion de la cause.","it":"§1. Espletato tutto quanto riguarda le prove da produrre, si addiviene alla conclusione in causa.\n§2. Questa conclusione si ha ogniqualvolta o le parti dichiarano di non aver null'altro da addurre, o il tempo utile stabilito dal giudice per produrre le prove è trascorso, o il giudice dichiara di ritenere sufficientemente istruita la causa.\n§3. Sulla compiuta conclusione in causa, in qualunque modo essa sia avvenuta, il giudice emetta un decreto."}},{"canon":1600,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"novas probationes decernere.","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":1601,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Facta conclusione in causa, iudex congruum temporis spatium praestituat ad defensiones vel animadversiones exhibendas.","en":"After the conclusion of the case, the judge is to determine a suitable period of time to present defense briefs or observations.","fr":"Après conclusion de la cause le juge fixera un délai convenable pour produire les plaidoiries ou les observations.","it":"Fatta la conclusione in causa, il giudice stabilisca un congruo spazio di tempo per presentare le difese e le osservazioni."}},{"canon":1602,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Defensiones et animadversiones scriptae sint, nisi disputationem pro tribunali sedente iudex, consentientibus partibus, satis esse censeat.\n§ 2. Si defensiones cum praecipuis documentis typis imprimantur, praevia iudicis licentia requiritur, salva secreti obligatione, si qua sit.\n§ 3. Quoad extensionem defensionum, numerum exemplarium, aliaque huiusmodi adiuncta, servetur ordinatio tribunalis.","en":"§1. The defense briefs and the observations are to be written unless the judge, with the consent of the parties, considers a debate before a session of the tribunal to be sufficient.\n§2. To print the defense briefs along with the principal documents requires the previous permission of the judge, without prejudice to the obligation of secrecy, if such exists.\n§3. The regulations of the tribunal are to be observed regarding the length of the defense briefs, the number of copies, and other matters of this kind.","fr":"§ 1. Les plaidoiries et les observations seront faites par écrit, à moins que le juge n'estime, avec l'accord des parties, qu'un débat devant le tribunal ne soit suffisant.\n§ 2. Pour imprimer les plaidoiries et les principaux documents, il faut l'autorisation préalable du juge, restant sauve l'obligation du secret, s'il y a lieu.\n§ 3. Pour la longueur des plaidoiries, le nombre d'exemplaires et les autres précisions de cet ordre, on observera le règlement du tribunal.","it":"§1. Difese e osservazioni siano scritte, a meno che il giudice, d'accordo con le parti, non reputi sufficiente il dibattimento durante la seduta del tribunale.\n§2. Se le difese con i documenti principali vengono stampati, è richiesta la licenza previa del giudice, salvo l'obbligo del segreto se ve ne sia alcuno.\n§3. Per l'ampiezza della difesa, il numero degli esemplari ed altri particolari del genere, si osservi il regolamento del tribunale."}},{"canon":1603,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Communicatis vicissim defensionibus atque animadversionibus, utrique parti responsiones exhibere licet, intra breve tempus a iudice praestitutum.\n§ 2. Hoc ius partibus semel tantum esto, nisi iudici gravi ex causa iterum videatur concedendum; tunc autem concessio, uni parti facta, alteri quoque data censeatur.\n§ 3. Promotor iustitiae et defensor vinculi ius habent iterum replicandi partium responsionibus.","en":"§1. When the defense briefs and observations have been communicated to each party, either party is permitted to present responses within the brief time period established by the judge.\n§2. The parties are given this right only once unless the judge decides that it must be granted a second time for a grave cause; then, however, the grant made to one party is considered as given to the other also.\n§3. The promoter of justice and the defender of the bond have the right to reply a second time to the responses of the parties.","fr":"§ 1. Après l'échange des plaidoiries et des observations, il est permis à chaque partie de répondre dans le bref délai fixé par le juge.\n§ 2. Ce droit ne sera accordé qu'une fois aux parties, à moins que, pour un grave motif, le juge n'estime devoir l'accorder une seconde fois; en ce cas, une concession à l'une des parties sera considérée comme faite aussi à l'autre.\n§ 3. Le promoteur de justice et le défenseur du lien ont le droit de répliquer à nouveau aux réponses des parties.","it":"§1. Comunicate vicendevolmente le difese e le osservazioni, all'una e all'altra parte è consentito presentare delle risposte entro un breve spazio di tempo stabilito dal giudice.\n§2. Le parti abbiano questo diritto una sola volta, a meno che al giudice per una causa grave non sembri lo si debba concedere un'altra volta; in tal caso allora la concessione fatta ad una parte si intende fatta anche all'altra.\n§3. Il promotore di giustizia e il difensore del vincolo hanno diritto di replicare nuovamente alle risposte delle parti."}},{"canon":1604,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Omnino prohibentur partium vel advocatorum vel etiam aliorum informationes iudici datae, quae maneant extra acta causae.\n§ 2. Si causae discussio scripto facta sit, iudex potest statuere ut moderata disputatio fiat ore pro tribunali sedente, ad quaestiones nonnullas illustrandas.","en":"§1. It is absolutely forbidden for information given to the judge by the parties, advocates, or even other persons to remain outside the acts of the case.\n§2. If the discussion of the case has been done in writing, the judge can order a moderate oral debate to be held before a session of the tribunal in order to explain certain questions.","fr":"§ 1. Sont absolument interdites les informations qui seraient données au juge par les parties, leurs avocats ou même des tiers, et qui demeureraient en dehors des actes de la cause.\n§ 2. Si la discussion de la cause a été faite par écrit, le juge peut décider qu'il y ait, devant le tribunal, un bref débat oral pour éclairer quelques points.","it":"§1. È assolutamente proibito alle parti, ai loro avvocati o anche ad altri di dare al giudice informazioni, che rimangano fuori dagli atti di causa.\n§2. Se la discussione della causa è fatta per scritto, il giudice può stabilire che vi sia durante la seduta del tribunale un moderato dibattimento orale per mettere in chiaro alcune questioni."}},{"canon":1605,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Disputationi orali, de qua in cann. 1602, § 1 et 1604, § 2, assistat notarius ad hoc ut, si iudex praecipiat aut pars postulet et iudex consentiat, de disceptatis et conclusis scripto statim referre possit.","en":"A notary is to be present at the oral debate mentioned in cann. 1602, §1 and 1604, §2 so that, if the judge orders it or a party requests it and the judge consents, the notary can immediately report in writing about what was discussed and concluded.","fr":"Un notaire doit assister au débat oral dont il s'agit aux cann. 1602, § 1, et 1604, § 2, pour que, si le juge l'ordonne ou si l'une des parties le demande et que le juge y consente, il puisse aussitôt dresser par écrit procès-verbal des éléments de la discussion et des conclusions.","it":"Al dibattimento orale di cui nei cann. 1602, §1 e 1604, §2, sia presente il notaio al fine di riferire immediatamente per scritto, se il giudice lo ordini o la parte lo chieda; il giudice acconsenta, sulle cose discusse e decise."}},{"canon":1606,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si partes parare sibi tempore utili defensionem neglexerint, aut se remittant iudicis scientiae et conscientiae, iudex, si ex actis et probatis rem habeat plane perspectam, poterit statim sententiam pronuntiare, requisitis tamen animadversionibus promotoris iustitiae et defensoris vinculi, si iudicio intersint.\n\nDE IUDICIS\nPRONUNTIATIONIBUS","en":"If the parties have neglected to prepare a defense brief within the time available to them or have entrusted themselves to the knowledge and conscience of the judge, and if from the acts and proofs the judge considers the matter fully examined, the judge can pronounce the sentence immediately, after having requested the observations of the promoter of justice and the defender of the bond if they are involved in the trial.\n\nTHE PRONOUNCEMENTS OF THE JUDGE (Cann. 1607 - 1618)","fr":"Si les parties ont négligé de préparer leur défense en temps utile, ou si elles s'en remettent à la science et à la conscience du juge, celui-ci pourra prononcer aussitôt la sentence, lorsque l'affaire lui paraît parfaitement claire d'après les actes et les preuves, et après avoir requis les observations du promoteur de justice et du défenseur du lien, s'ils interviennent au procès.","it":"Se le parti abbiano trascurato di preparare in tempo utile la loro difesa o si rimettano alla scienza e coscienza del giudice, questi, se dagli atti e da quanto è stato dimostrato abbia piena cognizione della causa, potrà immediatamente pronunciare la sentenza, dopo aver tuttavia richiesto le osservazioni del promotore di giustizia e del difensore del vincolo, se intervengono nel giudizio."}},{"canon":1607,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causa iudiciali modo pertractata, si sit principalis, definitur a iudice per sententiam definitivam; si sit incidens, per sententiam interlocutoriam, firmo praescripto","en":"When a case has been handled in a judicial manner, if it is the principal case, the judge decides it through the definitive sentence; if an incidental case, through an interlocutory sentence, without prejudice to the prescript of","fr":"Une cause traitée par voie judiciaire est tranchée par le juge au moyen d'une sentence définitive si elle est principale, ou d'une sentence interlocutoire si elle est incidente, restant sauves les dispositions du","it":"La causa trattata per via giudiziaria, se è principale viene decisa dal giudice con sentenza definitiva; se è incidentale con sentenza interlocutoria, fermo restando il disposto del"}},{"canon":1608,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ad pronuntiationem cuiuslibet sententiae requiritur in iudicis animo moralis certitudo circa rem sententia definiendam.\n§ 2. Hanc certitudinem iudex haurire debet ex actis et probatis.\n§ 3. Probationes autem aestimare iudex debet ex sua conscientia, firmis praescriptis legis de quarundam probationum efficacia.\n§ 4. Iudex qui eam certitudinem adipisci non potuit, pronuntiet non constare de iure actoris et conventum absolutum dimittat, nisi agatur de causa iuris favore fruente, quo in casu pro ipsa pronuntiandum est.","en":". Penal remedies and penances may in any case whatever \nbe applied by a decree.\n§ 2. Perpetual penalties cannot be imposed or declared by means of a decree; nor \ncan penalties which the law or precept establishing them forbids to be applied \nby decree.\n§ 3. What the law or decree says of a judge in regard to the imposition or \ndeclaration of a penalty in a trial is to be applied also to a Superior who \nimposes or declares a penalty by an extra-judicial decree, unless it is \notherwise clear, or unless there is question of provisions which concern only \nprocedural matters.","fr":". Les remèdes \npénaux et les pénitences peuvent être appliqués par décret dans tous les cas.\n§ 2. Les peines perpétuelles ne peuvent pas être infligées ou déclarées par \ndécret, ni les peines que la loi ou le précepte qui les a établies interdit \nd’appliquer par décret.\n§ 3. Ce qui est dit du juge dans la loi ou le précepte, ce qui touche \nl’infliction ou la déclaration d’une peine dans un jugement, doit être appliqué \nau Supérieur qui infligerait ou déclarerait une peine par décret \nextrajudiciaire, à moins qu’il n’en aille autrement ou qu’il ne s’agisse de \ndispositions concernant seulement la procédure.","it":"§1. Per pronunciare una sentenza qualsiasi si richiede nell'animo del giudice la certezza morale su quanto deve decidere con essa.\n§2. Il giudice deve attingere questa certezza dagli atti e da quanto è stato dimostrato.\n§3. Il giudice deve poi valutare le prove secondo la sua coscienza, ferme restando le disposizioni della legge su l'efficacia di talune prove.\n§4. Il giudice che non abbia potuto conseguire quella certezza, sentenzi che non consta del diritto dell'attore e prosciolga il convenuto, a meno che non si tratti di una causa che gode il favore del diritto, nel qual caso si deve pronunciare a favore della medesima."}},{"canon":1609,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In tribunali collegiali, qua die et hora iudices ad deliberandum conveniant, collegii praeses statuat, et nisi peculiaris causa aliud suadeat, in ipsa tribunalis sede conventus habeatur.\n§ 2. Assignata conventui die, singuli iudices scriptas afferant conclusiones suas in merito causae, et rationes tam in iure quam in facto, quibus ad conclusionem suam venerint; quae conclusiones actis causae adiungantur, secreto servandae.\n§ 3. Post divini Nominis invocationem, prolatis ex ordine singulorum conclusionibus secundum praecedentiam, ita tamen ut semper a causae ponente seu relatore initium fiat, habeatur discussio sub tribunalis praesidis ductu, praesertim ut constabiliatur quid statuendum sit in parte dispositiva sententiae.\n§ 4. In discussione autem fas unicuique est a pristina sua conclusione recedere. Iudex vero qui ad decisionem aliorum accedere noluit, exigere potest ut, si fiat appellatio, suae conclusiones ad tribunal superius transmittantur.\n§ 5. Quod si iudices in prima discussione ad sententiam devenire aut nolint aut nequeant, differri poterit decisio ad novum conventum, non tamen ultra hebdomadam, nisi ad normam","en":", §4.\n§3. Whenever the nature of the case or the proofs is such that disclosure of the acts or proofs will endanger the reputation of others, provide opportunity for discord, or give rise to scandal or some other disadvantage, the judge can bind the witnesses, the experts, the parties, and their advocates or procurators by oath to observe secrecy.","fr":", § 4.\n§ 3. Bien plus, chaque fois que la nature de la cause ou des preuves est telle que la divulgation des actes ou des preuves risque de porter atteinte à la réputation d'autres personnes, ou de fournir une occasion aux divisions, ou de provoquer un scandale  ou  quelque  autre sorte d'inconvénient, le juge pourra déférer le serment du secret aux témoins, aux experts, aux parties et à leurs avocats et procureurs.","it":", §4\n.\n§3. Anzi ogniqualvolta la causa o le prove siano di tal natura che dalla divulgazione degli atti o delle prove sia messa in pericolo la fama altrui, o si dia occasione a dissidi, o sorga scandalo o altri simili inconvenienti, il giudice può vincolare con il giuramento di mantenere il segreto i testi, i periti, le parti e i loro avvocati o procuratori."}},{"canon":1610,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si iudex sit unicus, ipse sententiam exarabit.\n§ 2. In tribunali collegiali, ponentis seu relatoris est exarare sententiam, desumendo motiva ex iis quae singuli iudices in discussione attulerunt, nisi a maiore numero iudicium praefinita fuerint motiva praeferenda; sententia dein singulorum iudicium subicienda est approbationi.\n§ 3. Sententia edenda est non ultra mensem a die quo causa definita est, nisi, in tribunali collegiali, iudices gravi ex ratione longius tempus praestituerint.","en":"§1. If there is only one judge, he will write the sentence himself.\n§2. In a collegiate tribunal, it is for the ponens or relator to write the sentence, selecting the reasons from those the individual judges brought forth during the discussion, unless a majority of the judges have already determined the reasons to be presented. The sentence must then be submitted for the approval of the individual judges.\n§3. The sentence must be issued no more than a month from the day on which the case was decided unless in a collegiate tribunal the judges set a longer period for a grave reason.","fr":"§ 1. Si le juge est unique, il rédigera lui-même la sentence.\n§ 2. Dans un tribunal collégial, c'est au ponent ou rapporteur qu'il revient de rédiger la sentence, en retenant les motifs présentés par chacun des juges dans la discussion, à moins que  la majorité des juges n'ait fixé au  préalable  les motifs à énoncer; ensuite, la sentence sera soumise à l'approbation de chacun des juges.\n§ 3. La sentence sera publiée dans un délai ne dépassant pas un mois à compter de la décision, à moins que dans un tribunal collégial, les juges n'aient prévu une durée plus longue pour un motif grave.","it":"§1. Se il giudice è unico scriverà lui stesso la sentenza.\n§2. Nel tribunale collegiale è il ponente o relatore a scrivere la sentenza, desumendo le motivazioni da quelle addotte dai singoli giudici durante la discussione, a meno che i giudici a maggioranza non abbiano stabilito le motivazioni da preferirsi; la sentenza infine dovrà essere sottoposta alla approvazione dei singoli giudici.\n§3. La sentenza deve essere pubblicata non oltre un mese dal giorno in cui la causa fu decisa, a meno che, nel tribunale collegiale, i giudici per una grave ragione non abbiano stabilito un tempo più lungo."}},{"canon":1611,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Sententia debet:\n1° definire controversiam coram tribunali agitatam, data singulis dubiis congrua responsione;\n2° determinare quae sint partium obligationes ex iudicio ortae et quomodo implendae sint;\n3° exponere rationes seu motiva, tam in iure quam in facto, quibus dispositiva sententiae pars innititur;\n4° statuere de litis expensis.","en":"The sentence must:\n1/ decide the controversy deliberated before the tribunal with an appropriate response given to the individual doubts;\n2/ determine what obligations have arisen for the parties from the trial and how they must be fulfilled;\n3/ set forth the reasons or motives in law and in fact on which the dispositive part of the sentence is based;\n4/ determine the expenses of the litigation.","fr":"La sentence doit:\n1 dirimer le litige porté devant le tribunal, en donnant une réponse satisfaisante à chacun des points litigieux;\n2 déterminer les obligations découlant du jugement pour chacune des parties et la manière dont elles s'en acquitteront;\n3 exposer les raisons ou motifs tant de droit que de fait sur lesquels repose le dispositif de la sentence;\n4 statuer sur les frais du procès.","it":"La sentenza deve:\n1) definire la controversia discussa avanti al tribunale, dando una congrua risposta ai singoli dubbi;\n2) determinare quali siano gli obblighi delle parti sorti dal giudizio, e in quale modo debbano essere adempiuti;\n3) esporre le ragioni ossia i motivi, in diritto e in fatto, sui quali si fonda la parte dispositiva della sentenza;\n4) decidere sulle spese processuali."}},{"canon":1612,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 4 requirit, sententia ab ipso tribunali, quod eam tulit, corrigi vel compleri debet sive ad partis instantiam sive ex officio, semper tamen auditis partibus et decreto ad calcem sententiae apposito.\n§ 2. Si qua pars refragetur, quaestio incidens decreto definiatur.","en":", §4 are omitted, the tribunal which rendered the sentence must correct or complete it either at the request of a party or ex officio, but always after the parties have been heard and a decree appended to the bottom of the sentence.\n§2. If any party objects, the incidental question is to be decided by a decree.","fr":", § 4, a été omis, le tribunal qui a rendu la sentence doit y apporter les corrections ou les compléments nécessaires, à la  demande des parties ou même d'office, mais toujours après audition des parties, et par un décret qui sera ajouté à la fin de la sentence.\n§ 2. Si l'une des parties fait opposition, la question incidente sera réglée par décret.","it":", §4, la sentenza deve essere corretta o completata dal tribunale stesso che l'ha emanata, sia ad istanza della parte sia d'ufficio, udite tuttavia le parti e con decreto apposto in calce alla sentenza.\n§2. Se una delle parti fa opposizione, la questione incidentale sia definita per decreto."}},{"canon":1613,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Regulae superius positae de sententia definitiva, sententiae quoque interlocutoriae aptandae sunt.","en":"The rules proposed above for a definitive sentence are to be adapted for an interlocutory sentence.","fr":"Les dispositions susdites, relatives à la sentence définitive, doivent s'appliquer aussi à une sentence interlocutoire.","it":"Le regole sopra riferite circa la sentenza definitiva, devono essere adattate anche all'interlocutoria."}},{"canon":1614,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Sententia quam primum publicetur, indicatis modis quibus impugnari potest; neque ante publicationem vim ullam habet, etiamsi dispositiva pars, iudice permittente, partibus significata sit.","en":"The sentence is to be published as soon as possible, with an indication of the means by which it can be challenged. It has no force before publication even if the dispositive part was made known to the parties with the permission of the judge.","fr":"La sentence sera publiée sans retard, avec l'indication des moyens par lesquels elle peut être attaquée; avant sa publication, elle n'a aucun effet, même si avec la permission du juge, son dispositif a été signifié aux parties.","it":"La sentenza sia al più presto pubblicata, indicati i modi secondo i quali la si può impugnare; essa non ha alcun valore prima della pubblicazione, anche se la parte dispositiva, permettendolo il giudice, fu resa nota alle parti."}},{"canon":1615,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Publicatio seu intimatio sententiae fieri potest vel tradendo exemplar sententiae partibus aut earum procuratoribus, vel eisdem transmittendo idem exemplar ad normam","en":"Publication or communication of the sentence can be done either by giving a copy of the sentence to the parties or their procurators or by sending them a copy according to the norm of","fr":"La publication ou signification de la sentence peut se faire en remettant une copie aux parties ou à leurs procureurs, ou en la leur faisant parvenir, selon le","it":"La pubblicazione o intimazione della sentenza può avvenire o dandone un esemplare alle parti o ai loro procuratori, oppure trasmettendo ai medesimi l'esemplare stesso a norma del"}},{"canon":1616,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si in sententiae textu vel error irrepserit in calculis, vel error materialis acciderit in transcribenda parte dispositiva aut in factis vel partium petitionibus referendis, vel omissa sint quae","en":"§1. If in the text of the sentence an error in calculations turns up, a material error occurs in transcribing the dispositive section or in relating the facts or the petitions of the parties, or the requirements of","fr":"§ 1. Si dans le texte de la sentence s'est glissée une erreur de chiffres, ou que s'est produite une erreur matérielle dans la transcription du dispositif ou de l'exposé des faits ou des demandes des parties, ou bien encore si tel ou tel élément exigé par le","it":"§1. Se nel testo della sentenza sia sfuggito un errore di calcolo o vi sia stato un errore materiale nella trascrizione della parte dispositiva oppure nel riferire i fatti o le petizioni delle parti o sia stato omesso quanto richiede il"}},{"canon":1617,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ceterae iudicis pronuntiationes, praeter sententiam, sunt decreta quae si mere ordinatoria non sint, vim non habent, nisi saltem summarie motiva exprimant, vel ad motiva in alio actu expressa remittant.","en":"Other pronouncements of the judge besides the sentence are decrees, which have no force if they are not merely procedural unless they express the reasons at least in a summary fashion or refer to reasons expressed in another act.","fr":"Les autres prononcés du juge, outre la sentence, sont des décrets qui, s'ils ne sont pas de pure administration, n'ont aucune valeur, à moins qu'ils n'expriment au moins sommairement les motifs ou qu'ils ne renvoient à des motifs exposés dans un autre acte.","it":"Tutti gli altri pronunciamenti del giudice oltre alla sentenza, sono decreti, che, salvo non siano mere ordinanze, non hanno valore, se non esprimano almeno sommariamente i motivi oppure rinviino ai motivi espressi in un altro atto."}},{"canon":1618,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Sententia interlocutoria vel decretum vim sententiae definitivae habent, si iudicium impediunt vel ipsi iudicio aut alicui ipsius gradui finem ponunt, quod attinet ad aliquam saltem partem in causa.\n\nDE IMPUGNATIONE SENTENTIAE\nCAPUT I\nDE QUERELA NULLITATIS\nCONTRA SENTENTIAM","en":"An interlocutory sentence or a decree has the force of a definitive sentence if it prevents a trial or puts an end to a trial or some grade of a trial with respect to at least some party in the case.\n\nCHALLENGE OF THE SENTENCE (Cann. 1619 - 1640)\nCHAPTER I.\nCOMPLAINT OF NULLITY AGAINST THE SENTENCE","fr":"Une sentence interlocutoire ou un décret a valeur de sentence définitive s'il empêche le jugement, ou encore s'il met fin au jugement lui-même ou à tel ou tel de ses degrés pour l'une au moins des parties en cause.","it":"La sentenza interlocutoria o il decreto hanno valore di sentenza definitiva se impediscono il giudizio o pongono fine al giudizio stesso o ad un grado di esso, nei riguardi di almeno una delle parti in causa."}},{"canon":1619,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"sanata; 6 lata est contra partem legitime absentem, iuxta","en":";\n6/ it was rendered against a party legitimately absent according to","fr":";\n6 elle a été rendue contre une partie légitimement absente, selon le","it":";\n6) fu emessa contro una parte legittimamente assente, secondo il"}},{"canon":1620,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", proponi potest per modum exceptionis in perpetuum, per modum vero actionis coram iudice qui sententiam tulit intra decem annos a die publicationis sententiae.","en":"can be proposed by way of exception in perpetuity and also by way of action before the judge who rendered the sentence within ten years from the date of the publication of the sentence.","fr":"peut être présentée par voie d'exception sans limite de temps, ou par voie d'action, mais devant le juge qui a rendu la sentence, dans le délai de dix ans, à compter du jour de la publication de la sentence.","it":", può essere proposta a modo di eccezione senza limiti di tempo, e a modo di azione avanti al giudice che emise la sentenza entro dieci anni a partire dal giorno della pubblicazione della sentenza."}},{"canon":1621,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Querela nullitatis, de qua in","en":"The complaint of nullity mentioned in","fr":"La plainte en nullité dont il s'agit au","it":"La querela di nullità, di cui nel"}},{"canon":1622,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", proponi potest intra tres menses a notitia publicationis sententiae.","en":"can be proposed within three months from the notice of the publication of the sentence.","fr":", peut être présentée dans les trois mois, à compter de la connaissance de la publication de la sentence.","it":", può essere proposta entro tre mesi dalla notizia della pubblicazione della sentenza."}},{"canon":1623,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":1624,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"De querela nullitatis videt ipse iudex qui sententiam tulit; quod si pars vereatur ne iudex, qui sententiam querela nullitatis impugnatam tulit, praeoccupatum animum habeat ideoque eum suspectum existimet, exigere potest ut alius iudex in eius locum subrogetur ad normam","en":"The judge who rendered the sentence deals with the complaint of nullity. If the party fears that the judge who rendered the sentence challenged by the complaint of nullity is prejudiced and therefore considers the judge suspect, the party can demand that another judge be substituted according to the norm of","fr":"Est compétent pour connaître de la plainte en nullité le juge même qui a rendu la sentence; si la partie craint que ce juge, auteur de la sentence attaquée en nullité, ait dans l'esprit quelque prévention et par là le tienne pour suspect, elle peut exiger qu'un autre juge lui soit substitué, selon le","it":"Esamina la querela di nullità lo stesso giudice che ha emesso la sentenza; che se la parte tema che il giudice che ha emesso la sentenza impugnata con la querela di nullità sia prevenuto e pertanto lo ritenga sospetto, può esigere che sia sostituito da un altro giudice a norma del"}},{"canon":1625,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":";\n3° a sententia quae in rem iudicatam transiit;\n4° a iudicis decreto vel a sententia interlocutoria, quae non habeant vim sententiae definitivae, nisi cumuletur cum appellatione a sententia definitiva;\n5° a sententia vel a decreto in causa de qua ius cavet expeditissime rem esse definiendam.","en":";\n3/ from a sentence which has become a\nres iudicata\n;\n4/ from a decree of a judge or from an interlocutory sentence which does not have the force of a definitive sentence, unless it is joined with an appeal from a definitive sentence;\n5/ from a sentence or a decree in a case where the law requires the matter to be decided as promptly as possible (\nexpeditissime\n).","fr":"La plainte en nullité peut être présentée en même temps que l'appel, dans les délais prévus pour celui-ci.","it":"La querela di nullità può essere proposta insieme all'appello, entro il termine stabilito per appellare."}},{"canon":1626,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Querelam nullitatis interponere possunt non solum partes, quae se gravatas putant, sed etiam promotor iustitiae aut defensor vinculi, quoties ipsis ius est interveniendi.\n§ 2. Ipse iudex potest ex officio sententiam nullam a se latam retractare vel emendare intra terminum ad agendum","en":"§1. Not only the parties who consider themselves aggrieved can introduce a complaint of nullity but also the promoter of justice and the defender of the bond whenever they have the right to intervene.\n§2. The judge can retract or emend ex officio a null sentence, which that judge has rendered, within the time limit for acting established by","fr":"§ 1. Peuvent introduire une plainte en nullité non seulement les parties qui s'estiment lésées, mais également le promoteur de justice et le défenseur du lien, chaque fois qu'ils sont en droit d'intervenir.\n§ 2. Le juge lui-même peut d'office rétracter ou corriger une sentence nulle rendue par lui, dans les délais fixés par le","it":"§1. Possono interporre querela di nullità non solo le parti che si ritengono onerate, ma anche il promotore di giustizia o il difensore del vincolo ogniqualvolta hanno diritto d'intervenire.\n§2. Il giudice stesso può ritrattare d'ufficio la propria sentenza nulla o correggerla entro il termine stabilito per agire dal"}},{"canon":1627,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causae de querela nullitatis secundum normas de processu contentioso orali tractari possunt.\nCAPUT II\nDE APPELLATIONE","en":"Cases concerning a complaint of nullity can be treated according to the norms for the oral contentious process.\nCHAPTER II.\nAPPEAL","fr":"Les causes de plainte en nullité peuvent être traitées selon les règles du procès contentieux oral.","it":"Le cause sulla querela di nullità possono essere trattate secondo le norme del processo contenzioso orale."}},{"canon":1628,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Pars quae aliqua sententia se gravatam putat, itemque promotor iustitiae et defensor vinculi in causis in quibus eorum praesentia requiritur, ius habent a sententia appellandi ad iudicem superiorem, salvo praescripto","en":"A party who considers himself or herself aggrieved by any sentence as well as the promoter of justice and the defender of the bond in cases which require their presence have the right to appeal the sentence to a higher judge, without prejudice to the prescript of","fr":"La partie qui s'estime lésée par une sentence, et également le promoteur de justice et le défenseur du lien dans les causes où leur présence est requise, ont le droit d'en appeler au juge supérieur, restant sauves les dispositions du","it":"La parte che si considera onerata da una sentenza, e parimenti il promotore di giustizia e il difensore del vincolo nelle cause in cui la loro presenza è richiesta, hanno diritto di appellare contro la sentenza avanti al giudice superiore, salvo il disposto del"}},{"canon":1629,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":".","fr":"N'est pas susceptible d'appel:\n1 la sentence rendue par le Pontife Suprême lui-même ou par la Signature Apostolique;\n2 la sentence entachée de nullité, à moins que l'appel ne soit joint à une plainte de nullité, selon le","it":"Non si dà luogo all'appello:\n1) contro una sentenza emessa dallo stesso Sommo Pontefice o dalla Segnatura Apostolica;\n2) contro una sentenza nulla, salvo non lo si faccia congiuntamente alla querela di nullità a norma del"}},{"canon":1630,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Appellatio interponi debet coram iudice a quo sententia prolata sit, intra peremptorium terminum quindecim dierum utilium a notitia publicationis sententiae.\n§ 2. Si ore fiat, notarius eam scripto coram ipso appellante redigat.","en":"§1. An appeal must be introduced before the judge who rendered the sentence within the peremptory period of fifteen useful days from the notice of the publication of the sentence.\n§2. If an appeal is made orally, the notary is to put it in writing in the presence of the appellant.","fr":"§ 1. L'appel doit être formé devant le juge qui a rendu la sentence dans le délai péremptoire de quinze jours utiles, à compter de la connaissance de la publication de la sentence.\n§ 2. Si l'appel est exprimé oralement, le notaire le rédige par écrit en présence de l'appelant lui-même.","it":"§1. L'appello deve essere interposto avanti al giudice\na quo\nche ha emesso la sentenza, nel termine perentorio di quindici giorni utili dalla notizia della pubblicazione della sentenza.\n§2. Se l'appello è fatto a voce, il notaio lo rediga per scritto avanti allo stesso appellante."}},{"canon":1631,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si quaestio oriatur de iure appellandi, de ea videat expeditissime tribunal appellationis iuxta normas processus contentiosi oralis.","en":"If a question arises about the right to appeal, the appellate tribunal deals with it as promptly as possible (\nexpeditissime\n) according to the norms of the oral contentious process.","fr":"S'il surgit une question touchant le droit d'appeler, le tribunal d'appel la résoudra au plus vite, selon les règles du procès contentieux oral.","it":"Se insorge una questione sul diritto di appello, la esamini con la massima celerità il tribunale di appello secondo le norme del processo contenzioso orale."}},{"canon":1632,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si in appellatione non indicetur ad quod tribunal ipsa dirigatur, praesumitur facta tribunali de quo in cann. 1438 et 1439.\n§ 2. Si alia pars ad aliud tribunal appellationis provocaverit, de causa videt tribunal quod superioris est gradus, salvo","en":"§1. If the appeal does not indicate the tribunal to which it is directed, it is presumed to be made to the tribunal mentioned in cann. 1438 and 1439.\n§2. If the other party has appealed to another appellate tribunal, the tribunal of higher grade deals with the case, without prejudice to","fr":"§ 1. Si l'appel ne fait pas mention du tribunal auquel il s'adresse, on présume qu'il s'agit du tribunal mentionné aux cann. 1438 et 1439.\n§ 2. Si l'autre partie s'est adressée à un autre tribunal d'appel, la question sera résolue par le tribunal du degré supérieur, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Se nell'appello non è indicato a quale tribunale esso è diretto, si presume fatto al tribunale di cui nei\ncann. 1438\ne\n1439\n.\n§2. Se l'altra parte ricorre ad un tribunale di appello diverso, esamina la causa il tribunale superiore in grado, salvo il"}},{"canon":1633,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Appellatio prosequenda est coram iudice ad quem dirigitur intra mensem ab eius interpositione, nisi iudex a quo longius tempus ad eam prosequendam parti praestituerit.","en":"An appeal must be pursued before the appellate judge within a month from its introduction unless the judge from whom appeal is made has established a longer period for a party to pursue it.","fr":"L'appel  doit  être poursuivi devant le juge ad quem dans le mois qui suit sa formulation, à moins que le juge a quo n'ait accordé à la partie appelante un temps plus long pour le poursuivre.","it":"L'appello deve essere proseguito avanti al giudice\nad quem\nè diretto entro un mese dalla sua interposizione, a meno che il giudice\na quo,\nche ha emesso la sentenza non abbia stabilito alla parte un tempo più lungo per la prosecuzione."}},{"canon":1634,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ad prosequendam appellationem requiritur et sufficit ut pars ministerium invocet iudicis superioris ad impugnatae sententiae emendationem, adiuncto exemplari huius sententiae et indicatis appellationis rationibus.\n§ 2. Quod si pars exemplar impugnatae sententiae intra utile tempus a tribunali a quo obtinere nequeat, interim termini non decurrunt, et impedimentum significandum est iudici appellationis, qui iudicem a quo praecepto obstringat officio suo quam primum satisfaciendi.\n§ 3. Interea iudex a quo debet acta ad normam","en":"§1. To pursue an appeal it is required and suffices that a party calls upon the services of a higher judge for an emendation of the challenged sentence, attaches a copy of this sentence, and indicates the reasons for the appeal.\n§2. If a party cannot obtain a copy of the challenged sentence from the tribunal from which appeal is made within the useful time, the time limits do not run in the meantime; the impediment must be made known to the appellate judge who is to bind the judge from whom appeal is made by a precept to fulfill that judge’s duty as soon as possible.\n§3. Meanwhile the judge from whom appeal is made must transmit the acts to the appellate judge according to the norm of","fr":"§ 1. Pour  la  poursuite de l'appel, il faut et il suffit qu'une partie invoque le ministère du juge supérieur afin d'obtenir la révision de la sentence attaquée, en y joignant une copie de cette sentence et en indiquant les motifs de l'appel.\n§ 2. Si la partie ne peut dans le temps utile obtenir du tribunal a quo copie de la sentence attaquée, les délais ne courent pas durant ce temps; il faut signifier l'empêchement au juge d'appel qui par un précepte obligera le juge a quo à s'acquitter au plus tôt de son devoir.\n§ 3. Entre-temps, le juge a quo doit transmettre les actes au juge ad quem selon le","it":"§1. Per la prosecuzione dell'appello si richiede e basta che la parte invochi il ministero del giudice superiore perché corregga la sentenza impugnata, allegando copia di questa sentenza e indicando le ragioni dell'appello.\n§§2. Che se la parte non possa ottenere entro il tempo utile copia della sentenza impugnata dal tribunale\na quo,\nche l'ha emessa, nel frattempo non decorrono i termini, e l'impedimento va segnalato al giudice di appello, il quale obbligherà con precetto il giudice\na quo,\nche ha emesso la sentenza, ad adempiere al più presto il suo dovere.\n§3. Nel frattempo il giudice\na quo\n, che ha emesso la sentenza, deve trasmettere al giudice di appello gli atti a norma del"}},{"canon":1635,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Inutiliter elapsis fatalibus appellatoriis sive coram iudice a quo sive coram iudice ad quem, deserta censetur appellatio.","en":"Once the deadline for appeal has passed without action either before the judge from whom the appeal is made or before the appellate judge, the appeal is considered abandoned.","fr":"Quand les délais d'appel se sont inutilement écoulés devant le juge a quo ou devant le juge ad quem, l'appel est censé abandonné.","it":"Trascorsi inutilmente i\nfatalia\nper l'appello sia avanti al giudice\na quo\n, che ha emesso la sentenza, sia avanti al giudice\nad quem\n, si ritiene abbandonato l'appello."}},{"canon":1636,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Appellans potest appellationi renuntiare cum effectibus, de quibus in","en":"§1. The appellant can renounce the appeal with the effects mentioned in","fr":"§ 1. La partie appelante peut renoncer à l'appel, avec les effets dont il s'agit au","it":"§1. L'appellante può rinunciare all'appello con gli effetti di cui nel"}},{"canon":1637,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Appellatio facta ab actore prodest etiam convento, et vicissim.\n§ 2. Si plures sunt conventi vel actores et ab uno vel contra unum tantum ex ipsis sententia impugnetur, impugnatio censetur ab omnibus et contra omnes facta, quoties res petita est individua aut obligatio solidalis.\n§ 3. Si interponatur ab una parte super aliquo sententiae capite, pars adversa, etsi fatalia appellationis fuerint transacta, potest super aliis capitibus incidenter appellare intra terminum peremptorium quindecim dierum a die, quo ipsi appellatio principalis notificata est.\n§ 4. Nisi aliud constet, appellatio praesumitur facta contra omnia sententiae capita.","en":"§1. An appeal made by the petitioner also benefits the respondent and vice versa.\n§2. If there are several respondents or petitioners and the sentence is challenged by only one or against only one of them, the challenge is considered to be made by all of them and against all of them whenever the matter sought is indivisible or a joint obligation.\n§3. If one party introduces an appeal against one ground of the sentence, the other party can appeal incidentally against other grounds within the peremptory period of fifteen days from the day on which the original appeal was made known to the latter, even if the deadline for an appeal has passed.\n§4. Unless it is otherwise evident, an appeal is presumed to be made against all the grounds of a sentence.","fr":"§ 1. L'appel interjeté par le demandeur profite aussi au défendeur, et inversement.\n§ 2. S'il y a plusieurs défendeurs ou plusieurs demandeurs, et que la sentence est attaquée seulement par l'un d'eux ou contre l'un d'eux, l'appel est censé présenté par tous ou contre tous, dès lors que l'objet de la demande est indivisible ou l'obligation solidaire.\n§ 3. Si l'une des parties en appelle sur un chef de la sentence, la partie adverse, alors même que les délais d'appel seraient écoulés, peut présenter à son tour un appel incident sur les autres chefs dans le délai péremptoire de quinze jours, à compter du jour où elle a reçu notification de l'appel principal.\n§ 4. Sauf s'il s'avère qu'il en va autrement, l'appel est présumé concerner tous les chefs de la sentence.","it":"§1. L'appello fatto dall'attore vale anche per il convenuto e viceversa.\n§2. Se sono parecchi i convenuti o gli attori, e da uno o contro uno di essi soltanto viene impugnata la sentenza, l'impugnazione si considera fatta da tutti e contro tutti ogni qualvolta la cosa richiesta sia indivisibile o l'obbligo in solido.\n§3. Se l'appello è interposto da una parte su qualche capitolo della sentenza, la parte avversa, benché i\nfatalia\nper l'appello siano trascorsi, può incidentalmente appellare sugli altri capitoli entro il termine perentorio di quindici giorni dalla data in cui le fu notificato l'appello principale.\n§4. Salvo non consti altro, l'appello si presume fatto contro tutti i capitoli della sentenza."}},{"canon":1638,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Appellatio exsecutionem sententiae suspendit.","en":"An appeal suspends the execution of the sentence.","fr":"L'appel suspend l'exécution de la sentence.","it":"L'appello sospende l'esecuzione della sentenza."}},{"canon":1639,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1 contestatam, ad causae discussionem deveniatur et ad sententiam.\n\nDE RE IUDICATA\nET DE RESTITUTIONE IN INTEGRUM\nCAPUT I\nDE RE IUDICATA","en":", §1 and unless the proofs possibly must be completed, the discussion of the case is to take place and the sentence rendered.\n\nRES IUDICATA AND RESTITUTIO IN INTEGRUM\n(Cann. 1641 - 1648)\nCHAPTER I.\nRES IUDICATA","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions du","it":"§1. Salvo il disposto del"}},{"canon":1640,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In gradu appellationis eodem modo, quo in prima instantia, congrua congruis referendo, procedendum est; sed, nisi forte complendae sint probationes, statim post litem ad normam","en":"The appellate grade must proceed in the same manner as first instance with appropriate adjustments; immediately after the issue has been joined according to the norm of","fr":"En appel on procédera comme en première instance, avec les adaptations voulues; mais à moins que les preuves ne doivent être complétées, aussitôt faite la litiscontestation selon les cann. 1513 et 1639, § 1, on passera à la discussion de la cause et à la sentence.","it":"Nel grado d'appello si deve procedere allo stesso modo che in prima istanza, con gli opportuni adattamenti; ma, se non si debbano eventualmente completare le prove, si addivenga alla discussione e alla sentenza immediatamente dopo la contestazione della lite fatta a norma dei\ncann. 1513, §1\ne 1639, §1."}},{"canon":1641,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Firmo praescripto","en":"Without prejudice to the prescript of","fr":"Sous réserve des dispositions du","it":"Fermo restando il disposto del"}},{"canon":1642,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Res iudicata firmitate iuris gaudet nec impugnari potest directe, nisi ad normam","en":"§1. A res iudicata possesses the stability of law and cannot be challenged directly except according to the norm of","fr":"§ 1. La chose jugée jouit de la stabilité du droit et ne peut être directement attaquée, sinon selon le","it":"§1. La cosa passata in giudicato gode della stabilità del diritto e non può essere direttamente impugnata se non a norma del"}},{"canon":1643,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Numquam transeunt in rem iudicatam causae de statu personarum, haud exceptis causis de coniugum separatione.","en":"Cases concerning the status of persons, including cases concerning the separation of spouses, never become\nres iudicata\n.","fr":"Ne passent jamais à l'état de chose jugée les causes concernant l'état des personnes, y compris les causes de séparation des époux.","it":"Le cause sullo stato delle persone, non escluse le cause per la separazione dei coniugi, non passano mai in giudicato."}},{"canon":1644,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"provocari, novis iisque gravibus probationibus vel argumentis intra peremptorium terminum triginta dierum a proposita impugnatione allatis.","en":"§1. If a second concordant sentence has been rendered in a case concerning the status of persons, recourse can be made at any time to the appellate tribunal if new and grave proofs or arguments are brought forward within the peremptory time limit of thirty days from the proposed challenge. Within a month from when the new proofs and arguments are brought forward, however, the appellate tribunal must establish by decree whether a new presentation of the case must be admitted or not.\n§2. Recourse to a higher tribunal in order to obtain a new presentation of the case does not suspend the execution of the sentence unless either the law provides otherwise or the appellate tribunal orders its suspension according to the norm of","fr":"§ 1. Si, dans une cause concernant l'état des personnes, une double sentence conforme a été rendue, on peut, en tout temps, se pourvoir auprès du tribunal d'appel, en apportant de nouvelles preuves ou de nouveaux arguments sérieux, fournis dans un délai péremptoire de trente jours à compter de la formulation de l'appel.  Le tribunal d'appel, dans le mois qui suit la remise des nouveaux arguments et preuves, doit décider par décret si une nouvelle introduction de la cause doit être admise ou non.\n§ 2. La demande au tribunal supérieur afin d'obtenir une nouvelle présentation de la cause ne suspend pas l'exécution de la sentence, à moins que la loi n'en ait disposé autrement ou que le tribunal d'appel, selon le","it":"§1. Se furono emesse due sentenze conformi in una causa sullo stato delle persone, si può adire il tribunale di appello in qualsiasi momento, adducendo nuove e gravi prove o argomenti entro il termine perentorio di trenta giorni da quando l'impugnazione fu proposta. Il tribunale di appello poi entro un mese dalla presentazione delle nuove prove e degli argomenti deve stabilire con decreto se la nuova proposizione della causa si debba ammettere o no.\n§2. L'appello al tribunale superiore per ottenere la nuova proposizione della causa non sospende l'esecuzione della sentenza a meno che la legge non stabilisca altrimenti oppure il tribunale d'appello non ordini la sospensione a norma del"}},{"canon":1645,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2, n. 5, notitia praecedentis decisionis serius habeatur, terminus ab hac notitia decurrit.\n§ 3. Termini de quibus supra non decurrunt, quamdiu laesus minoris sit aetatis.","en":", §2, n. 5 notice of the previous decision occurs later, however, the time limit runs from this notice.\n§3. The time limits mentioned above do not run as long as the injured person is a minor.","fr":", § 2, nn. 1-3.\n§ 2. Le juge peut cependant ordonner ou accepter la présentation d'une pièce qui n'a pu être présentée auparavant, sans qu'il y ait faute de l'intéressé.\n§ 3. Les nouvelles preuves seront publiées selon les dispositions du","it":", §2\n, nn. 1-3.\n§2. Il giudice può inoltre ordinare o ammettere che sia prodotto un documento, che, senza colpa dell'interessato, non poté essere prodotto in precedenza.\n§3. Le nuove prove siano pubblicate, osservato il"}},{"canon":1646,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Restitutio in integrum propter motiva, de quibus in","en":"§1.\nRestitutio in integrum\nfor the reasons mentioned in","fr":"§ 1. La remise en l'état, pour les motifs exposés au","it":"§1. La\nrestitutio in integrum\nper i motivi di cui nel"}},{"canon":1647,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 2. Iudex qui sententiam tulit et, si appellatio proposita sit, etiam iudex appellationis, sententiae, quae nondum transierit in rem iudicatam, provisoriam exsecutionem iubere possunt ex officio vel ad instantiam partis, idoneis, si casus ferat, praestitis cautionibus, si agatur de provisionibus seu praestationibus ad necessariam sustentationem ordinatis, vel alia iusta causa urgeat.\n§ 3. Quod si sententia, de qua in § 2, impugnetur, iudex qui de impugnatione cognoscere debet, si videt hanc probabiliter fundatam esse et irreparabile damnum ex exsecutione oriri posse, potest vel exsecutionem ipsam suspendere vel eam cautioni subicere.","en":".\n§2. The judge who rendered the sentence and, if an appeal has been proposed, also the appellate judge can order ex officio or at the request of a party a provisional execution of a sentence which has not yet become res iudicata, after having set suitable guarantees, if the case warrants, for provisions or payments ordered for necessary support; they can also do so if some other just cause urges it.\n§3. If the sentence mentioned in §2 is challenged, the judge who must investigate the challenge can suspend the execution or subject it to a guarantee if the judge sees that the challenge is probably well founded and irreparable damage can arise from execution.","fr":"§ 1. La demande de remise en l'état suspend, si elle n'a pas encore été commencée, l'exécution de la sentence.\n§ 2. Mais si des indices probables permettent de suspecter que la demande a été faite pour retarder l'exécution, le juge peut ordonner l'exécution de la sentence, tout en fixant une garantie convenable au profit de la personne qui demande restitution, de manière à la dédommager si la remise en l'état est accordée.","it":"§1. La richiesta di\nrestitutio in integrum\nsospende l'esecuzione della sentenza non ancora intrapresa.\n§2. Se tuttavia da probabili indizi ci sia il sospetto che la richiesta fu fatta per porre ritardi all'esecuzione, il giudice può decidere che la sentenza sia mandata ad esecuzione, assegnata tuttavia un'idonea cauzione a chi chiede la\nrestitutio\n, sicché non abbia danni se questa gli sia concessa."}},{"canon":1648,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Concessa restitutione in integrum, iudex pronuntiare debet de merito causae.\n\nDE EXPENSIS IUDICIALIBUS\nET DE GRATUITO PATROCINIO","en":"If\nrestitutio in integrum\nis granted, the judge must pronounce on the merits of the case.\n\nJUDICIAL EXPENSES AND GRATUITOUS LEGAL ASSISTANCE (","fr":"Une fois accordée la remise en l'état, le juge doit se prononcer sur le fond de l'affaire.","it":"Concessa la\nrestitutio in integrum\nil giudice deve sentenziare sul merito della causa."}},{"canon":1649,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Episcopus, cuius est tribunal moderari, statuat normas:\n1° de partibus damnandis ad expensas iudiciales solvendas vel compensandas;\n2° de procuratorum, advocatorum, peritorum et interpretum honorariis deque testium indemnitate;\n3° de gratuito patrocinio vel expensarum deminutione concedendis;\n4° de damnorum refectione quae debetur ab eo qui non solum in iudicio succubuit, sed temere litigavit;\n5° de pecuniae deposito vel cautione praestanda circa expensas solvendas et damna reficienda.\n§ 2. A pronuntiatione circa expensas, honoraria et damna reficienda non datur distincta appellatio, sed pars recurrere potest intra quindecim dies ad eundem iudicem, qui poterit taxationem emendare.\n\nDE EXSECUTIONE\nSENTENTIAE","en":"§1. The bishop who directs the tribunal is to establish norms concerning:\n1/ the requirement of the parties to pay or compensate judicial expenses;\n2/ the fees for the procurators, advocates, experts, and interpreters and the indemnity for the witnesses;\n3/ the grant of gratuitous legal assistance or reduction of the expenses;\n4/ the recovery of damages owed by a person who not only lost the trial but also entered into the litigation rashly;\n5/ the deposit of money or the provision furnished for the payment of expenses and recovery of damages.\n§2. There is no separate appeal from the determination of expenses, fees, and recovery of damages, but the party can make recourse within fifteen days to the same judge who can adjust the assessment.\n\nTHE EXECUTION OF THE SENTENCE (Cann. 1650 - 1655)","fr":"§ 1. L'Évêque à qui il appartient de régir le tribunal fixera les règles concernant:\n1 ce qu'il faut imposer aux parties pour le paiement ou la compensation des frais judiciaires;\n2 les honoraires des procureurs, avocats, experts et traducteurs, ainsi que l'indemnisation des témoins;\n3 la concession de l'assistance judiciaire gratuite  ou  la réduction des frais;\n4 les dommages et intérêts dus par la personne qui non seulement a perdu le procès, mais l'a engagé imprudemment;\n5  la provision ou la caution à verser pour les frais du procès et les dommages à réparer.\n§ 2. La décision relative aux dépens, honoraires, dommages et intérêts, ne donne pas lieu à un appel distinct; mais la partie intéressée peut recourir dans les quinze jours au même juge qui pourra modifier la somme demandée.","it":"§1. Il Vescovo, al quale spetta dirigere il tribunale, stabilisca norme per la propria diocesi o regione:\n1) sulla condanna delle parti a pagare o compensare le spese del giudizio;\n2) sugli onorari ai procuratori, avvocati, periti ed interpreti e sul rimborso spese ai testimoni;\n3) sulla concessione del gratuito patrocinio o sulla riduzione delle spese;\n4) sulla riparazione dei danni, dovuta da chi non soltanto perse la causa, ma la fece sconsideratamente;\n5) sul deposito pecuniario o cauzione che deve essere fatto relativamente alle spese da pagare e ai danni da riparare\n§2. Contro l'ordine relativo alle spese, gli onorari e la riparazione dei danni non si dà un appello distinto; la parte può tuttavia ricorrere entro quindici giorni allo stesso giudice, il quale potrà modificare la tassazione."}},{"canon":1650,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Sententia quae transiit in rem iudicatam, exsecutioni mandari potest, salvo praescripto","en":"§1. A sentence that has become a res iudicata can be executed, without prejudice to the prescript of","fr":", § 3, n'ordonne de surseoir à l'exécution.","it":", §3\n."}},{"canon":1651,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Non antea exsecutioni locus esse poterit, quam exsecutorium iudicis decretum habeatur, quo edicatur sententiam ipsam exsecutioni mandari debere; quod decretum pro diversa causarum natura vel in ipso sententiae tenore includatur vel separatim edatur.","en":"was not notified to the \noffender within the periods mentioned in","fr":"n’est pas \nnotifié au condamné, l’action exécutoire de la peine est éteinte par \nprescription.\n§ 2. Il en est de même, en observant les règles, si la peine a été infligée par \ndécret extrajudiciaire.","it":"Non potrà avere luogo l'esecuzione prima che il giudice abbia emesso il decreto esecutivo, con il quale si stabilisce che la sentenza stessa deve essere mandata ad esecuzione; questo decreto a seconda della diversa natura delle cause, sia incluso nel testo stesso della sentenza oppure sia edito separatamente."}},{"canon":1652,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si sententiae exsecutio praeviam rationum redditionem exigat, quaestio incidens habetur, ab illo ipso iudice decidenda, qui tulit sententiam exsecutioni mandandam.","en":"If the execution of a sentence requires a prior rendering of accounts, it is an incidental question which the same judge who rendered the sentence ordering the execution must decide.","fr":"Si l'exécution de la sentence exige une reddition préalable des comptes, il y a une cause incidente que dirimera le juge auteur de la sentence à exécuter.","it":"Se l'esecuzione della sentenza esige prima un rendiconto, si ha una questione incidentale, da decidersi da quello stesso giudice che emise la sentenza da mandare ad esecuzione."}},{"canon":1653,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nisi lex particularis aliud statuat, sententiam exsecutioni mandare debet per se vel per alium Episcopus dioecesis, in qua sententia primi gradus lata est.\n§ 2. Quod si hic renuat vel neglegat, parte cuius interest instante vel etiam ex officio, exsecutio spectat ad auctoritatem cui tribunal appellationis ad normam","en":"§1. Unless particular law establishes otherwise, the bishop of the diocese in which the sentence was rendered in the first grade must execute the sentence personally or through another.\n§2. If he refuses or neglects to do this, the execution of the sentence, either at the request of an interested party or even ex officio, pertains to the authority to whom the appellate tribunal is subject according to the norm of","fr":"§ 1. Sauf disposition autre de la loi particulière, l'Évêque du diocèse dans lequel a été rendue la sentence du premier degré doit mettre la sentence à exécution personnellement ou par un autre.\n§ 2. S'il refuse ou se montre négligent, à la demande de la partie intéressée ou même d'office, l'exécution revient à l'autorité dont dépend le tribunal d'appel, selon","it":"§1. A meno che la legge particolare non stabilisca altro, deve mandare ad esecuzione la sentenza, personalmente o tramite altri, il Vescovo della diocesi in cui fu emessa la sentenza di primo grado.\n§2. Che se questi non lo voglia fare o sia negligente, l'esecuzione spetta, ad istanza della parte interessata o anche d'ufficio, all'autorità cui è soggetto il tribunale di appello a norma del"}},{"canon":1654,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Exsecutor, nisi quid eius arbitrio in ipso sententiae tenore fuerit permissum, debet sententiam ipsam, secundum obvium verborum sensum, exsecutioni mandare.\n§ 2. Licet ei videre de exceptionibus circa modum et vim exsecutionis, non autem de merito causae; quod si habeat aliunde compertum sententiam esse nullam vel manifeste iniustam ad normam cann. 1620, 1622, 1645, abstineat ab exsecutione, et rem ad tribunal a quo lata est sententia remittat, partibus certioribus factis.","en":"§1. Unless the text of the sentence leaves it to the judgment of the executor, the executor must execute the sentence according to the obvious sense of the words.\n§2. The executor is permitted to deal with exceptions concerning the manner and force of the execution but not concerning the merit of the case. If it is discovered from another source that the sentence is null or manifestly unjust according to the norm of cann. 1620, 1622, and 1645, the executor is to refrain from executing it and, after having informed the parties, is to refer the matter to the tribunal which rendered the sentence.","fr":"§ 1. À moins que dans la teneur même de la sentence quelque chose n'ait été laissée à sa libre appréciation, l'exécuteur doit en assurer l'exécution selon le sens évident des mots.\n§ 2. Il lui est permis de juger des exceptions relatives au mode et à la portée de l'exécution, mais non du fond de la cause; s'il lui apparaissait par ailleurs que la sentence est nulle ou manifestement injuste selon les cann. 1620, 1622, 1645, il s'abstiendra d'exécuter la sentence et, après en avoir averti les parties, il renverra l'affaire au tribunal auteur de la sentence.","it":"§1. L'esecutore, salvo non sia lasciato alcunché al suo arbitrio dal tenore stesso della sentenza, deve mandare ad esecuzione la sentenza stessa, secondo il senso ovvio delle parole.\n§2. Al medesimo è consentito di occuparsi delle eccezioni circa il modo e il valore dell'esecuzione, non però del merito della causa; che se fosse altrimenti edotto che la sentenza è nulla o palesemente ingiusta a norma dei\ncann. 1620\n,\n1622\ne\n1645\n, si astenga dall'esecuzione, e rinvii la cosa al tribunale che ha emesso la sentenza, dopo averne informato le parti."}},{"canon":1655,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Quod attinet ad reales actiones, quoties adiudicata actori res aliqua est, haec actori tradenda est statim ac res iudicata habetur.\n§ 2. Quod vero attinet ad actiones personales, cum reus damnatus est ad rem mobilem praestandam, vel ad solvendam pecuniam, vel ad aliud dandum aut faciendum, iudex in ipso tenore sententiae vel exsecutor pro suo arbitrio et prudentia terminum statuat ad implendam obligationem, qui tamen neque infra quindecim dies coarctetur neque sex menses excedat.\nSECTIO II\nDE PROCESSU\nCONTENTIOSO ORALI","en":"§1. In real actions, whenever the petitioner is awarded something, it must be handed over to the petitioner as soon as there is a res iudicata.\n§2. In personal actions, when the guilty party is condemned to furnish a movable thing, to pay money, or to give or do something else, the judge in the text of the sentence or the executor according to his or her judgment and prudence is to establish a time limit to fulfill the obligation; this time limit, however, is not to be less than fifteen days nor more than six months.\nSECTION II.\nTHE ORAL CONTENTIOUS PROCESS (Cann. 1656 - 1670)","fr":"§ 1. Pour ce qui est des actions réelles, chaque fois qu'une chose a été adjugée au demandeur, cette chose doit lui être remise aussitôt qu'il y a chose jugée.\n§ 2. Pour ce qui est des actions personnelles, lorsque le défendeur a été condamné à remettre une chose mobilière, à payer une somme d'argent, à donner ou faire quelque chose, le juge dans la sentence même, ou l'exécuteur selon sa libre appréciation et sa prudence, fixera un délai pour l'accomplissement de l'obligation; ce délai sera d'au moins quinze jours et ne dépassera pas six mois.","it":"§1. Per quanto concerne le azioni reali, ogniqualvolta sia aggiudicata all'attore una cosa, questa deve essergli data non appena si ha il giudicato.\n§2. Trattandosi poi di azioni personali, quando il reo fu condannato a dare una cosa mobile, o a pagare una somma di denaro oppure a dare o fare altro, il giudice nel tenore stesso della sentenza o l'esecutore a suo prudente giudizio stabilisca un termine per l'adempimento dell'obbligo, che tuttavia non dovrà esser ristretto al di sotto dei quindici giorni e non andare oltre sei mesi."}},{"canon":1656,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Processu contentioso orali, de quo in hac sectione, tractari possunt omnes causae a iure non exclusae, nisi pars processum contentiosum ordinarium petat.\n§ 2. Si processus oralis adhibeatur extra casus iure permissos, actus iudiciales sunt nulli.","en":"§1. All cases not excluded by law can be treated in the oral contentious process mentioned in this section unless a party requests the ordinary contentious process.\n§2. If the oral process is used outside of the cases permitted in law, the judicial acts are null.","fr":"§ 1. Peuvent être traitées par le procès contentieux oral dont il s'agit dans la présente section, toutes les causes qui n'en sont pas exclues par le droit, à moins qu'une des parties ne demande la procédure contentieuse ordinaire.\n§ 2. Si la procédure orale est employée en dehors des cas permis par le droit, les actes judiciaires sont nuls.","it":"§1. Con processo contenzioso orale, di cui in questa sezione, possono essere trattate tutte le cause che il diritto non escluda, a meno che una parte non chieda il processo contenzioso ordinario.\n§2. Se il processo orale sia usato al di fuori dei casi permessi dal diritto, gli atti giudiziari sono nulli."}},{"canon":1657,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Processus contentiosus oralis fit in primo gradu coram iudice unico, ad normam","en":"The oral contentious process takes place in the first grade before a single judge according to the norm of","fr":"Le  procès  contentieux  oral se déroule au premier degré devant un juge unique, selon le","it":"§1. Il processo contenzioso orale si svolge in primo grado avanti ad un giudice unico, a norma del"}},{"canon":1658,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Libellus quo lis introducitur, praeter ea quae in","en":"§1. In addition to the things enumerated in","fr":"§ 1. Outre les points énumérés par le","it":"§1. Il libello con cui s'introduce la lite, oltre alle esigenze enumerate nel"}},{"canon":1659,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si conamen conciliationis ad normam","en":"§1. If the attempt at reconciliation according to the norm of","fr":"§ 1. En cas d'échec de la tentative de conciliation selon le","it":"§1. Qualora il tentativo di riconciliazione a norma del"}},{"canon":1660,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si exceptiones partis conventae id exigant, iudex parti actrici praefiniat terminum ad respondendum, ita ut ex allatis utriusque partis elementis ipse controversiae obiectum perspectum habeat.","en":"If the exceptions of the respondent demand it, the judge is to establish a time limit for the petitioner to respond, in such a way that from the points brought forth by both of the parties the judge clarifies the object of the controversy.","fr":".","it":"Qualora le eccezioni della parte convenuta lo esigano, il giudice fissi un termine alla parte attrice per rispondere, così che dagli elementi addotti da entrambi egli abbia chiaro l'oggetto della controversia."}},{"canon":1661,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Elapsis terminis, de quibus in cann. 1659 et 1660, iudex, perspectis actis, formulam dubii determinet; dein ad audientiam, non ultra triginta dies celebrandam, omnes citet qui in ea interesse debent, addita pro partibus dubii formula.\n§ 2. In citatione partes certiores fiant se posse, tres saltem ante audientiam dies, aliquod breve scriptum tribunali exhibere ad sua asserta comprobanda.","en":"§1. When the time limits mentioned in cann. 1659 and 1660 have elapsed, the judge, after an examination of the acts, is to determine the formula of the doubt. Next, the judge is to cite all those who must take part to a hearing which must be held within thirty days; the formula of the doubt is to be attached to the citation of the parties.\n§2. In the citation the parties are to be informed that they can present a brief written statement to the tribunal to verify their claims at least three days before the hearing.","fr":"§ 1. Une fois écoulés les délais dont il s'agit aux cann. 1659 et 1660, le juge, après avoir examiné les actes, déterminera la formule du doute; ensuite il citera, en vue d'une audience à tenir dans un délai qui ne dépassera pas trente jours, tous ceux qui doivent être présents; pour les parties, il ajoutera à la citation la formule du doute.\n§ 2. Dans la citation, les parties seront informées qu'elles peuvent trois jours au moins avant l'audience présenter au tribunal un bref mémoire pour prouver leurs affirmations.","it":"§1. Trascorsi i termini di cui nei cann. 1659 e 1660, il giudice, visti gli atti, determini la formulazione del dubbio; quindi citi tutti coloro che devono comparire ad una udienza, da tenersi non oltre un mese, allegando per le parti la formulazione del dubbio.\n§2. Nella citazione le parti siano informate che possono presentare un breve scritto al tribunale a comprovare le loro asserzioni, tre giorni almeno prima della udienza."}},{"canon":1662,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In audientia primum tractantur quaestiones de quibus in cann. 1459-1464.","en":"At the hearing the questions mentioned in cann. 1459-1464 are treated first.","fr":"À l'audience sont traitées d'abord les questions dont il s'agit aux cann. 1459-1464.","it":"Nell'udienza in primo luogo sono trattate le questioni di cui nei\ncann. 1459-1464\n."}},{"canon":1663,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ . 1 Probationes colliguntur in audientia, salvo praescripto","en":"§1. The proofs are collected at the hearing without prejudice to the prescript of","fr":"§ 1. Les preuves sont recueillies à l'audience, restant sauves les dispositions du","it":"§1. Le prove sono raccolte durante l'udienza, salvo il disposto del"}},{"canon":1664,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Responsiones partium, testium, peritorum, petitiones et exceptiones advocatorum, redigendae sunt scripto a notario, sed summatim et in iis tantummodo quae pertinent ad substantiam rei controversae, et a deponentibus subsignandae.","en":"The notary must put into writing the responses of the parties, the witnesses, and the experts and the petitions and exceptions of the advocates, but in a summary fashion and only in those matters pertaining to the substance of the dispute; the deponents must sign these acts.","fr":"Les réponses des parties, des témoins, des experts, les demandes et les exceptions des avocats doivent être rédigées par un notaire, mais sommairement et pour les points seulement qui concernent le fond du litige; elles devront être signées par les déposants.","it":"Le risposte delle parti, dei testimoni e dei periti, le richieste e le eccezioni degli avvocati devono essere redatte per scritto dal notaio, ma sommariamente e soltanto relativamente alla sostanza della cosa controversa e devono essere sottoscritte da coloro che depongono."}},{"canon":1665,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Probationes, quae non sint in petitione vel responsione allatae aut petitae, potest iudex admittere tantum ad normam","en":"The judge can admit proofs which are not brought forth or sought in the petition or response only according to the norm of","fr":"Le juge ne peut admettre les preuves qui ne sont pas apportées ou réclamées dans la demande ou la réplique que selon le","it":"Le prove che non siano addotte o richieste nella domanda o nelle risposte, possono essere ammesse dal giudice solo a norma del"}},{"canon":1666,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si in audientia probationes omnes colligi non potuerint, altera statuatur audientia.","en":"If all the proofs were not able to be collected during the hearing, a second hearing is to be scheduled.","fr":"Si au cours de l'audience toutes les preuves n'ont pu être recueillies, une nouvelle audience sera fixée.","it":"Se nell'udienza non fu possibile raccogliere tutte le prove, si stabilisca una seconda udienza."}},{"canon":1667,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Probationibus collectis, fit in eadem audientia discussio oralis.","en":"When the proofs have been collected, the oral discussion takes place at the same hearing.","fr":"Quand les preuves sont été recueillies, la discussion orale a lieu au cours de la même audience.","it":"Raccolte le prove, nella stessa udienza avviene il dibattimento orale."}},{"canon":1668,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nisi ex discussione aliquid supplendum in causae instructione comperiatur, vel aliud exsistat quod impediat sententiam rite proferri, iudex ilico, expleta audientia, causam seorsum decidat; dispositiva sententiae pars statim coram partibus praesentibus legatur.\n§ 2. Potest autem tribunal propter rei difficultatem vel aliam iustam causam usque ad quintum utilem diem decisionem differre.\n§ 3. Integer sententiae textus, motivis expressis, quam primum, ordinarie non ultra quindecim dies, partibus notificetur.","en":"§1. Unless the discussion reveals that something must be supplied in the instruction of the case or something else turns up which prevents a proper pronouncement of the sentence, at the completion of the hearing the judge in private is to decide the case immediately; the dispositive part of the sentence is to be read at once before the parties who are present.\n§2. The tribunal can defer the decision up to the fifth useful day because of the difficulty of the matter or for some other just cause.\n§3. The complete text of the sentence with the reasons expressed is to be communicated to the parties as soon as possible, ordinarily in not more than fifteen days.","fr":"§ 1. À moins que de la discussion de la cause n'apparaisse la nécessité d'un complément d'instruction ou l'existence d'un empêchement au prononcé régulier de la sentence, le juge, après avoir clos l'audience, tranche immédiatement la cause à part soi; la partie dispositive de la sentence est aussitôt lue en présence des parties.\n§ 2. Cependant, en raison de la difficulté de la cause ou pour un autre juste motif, le tribunal peut différer sa décision jusqu'au cinquième jour utile.\n§ 3. Le texte complet de la sentence, y compris l'exposé des motifs, sera porté à la connaissance des parties le plus tôt possible et normalement pas au-delà de quinze jours.","it":"§1. A meno che dal dibattimento non si evidenzi la necessità di un supplemento di istruttoria o vi sia altro che impedisca di pronunciare nel dovuto modo la sentenza, il giudice, in quello stesso luogo, conclusa l'udienza, decida separatamente la causa; la parte dispositiva della sentenza sia immediatamente letta alle parti presenti.\n§2. Il tribunale tuttavia, per la difficoltà della cosa o per altra giusta causa può differire la decisione fino al quinto giorno utile.\n§3. Il testo integrale della sentenza, espressamente motivata, sia notificato alle parti al più presto e ordinariamente non oltre quindici giorni."}},{"canon":1669,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si tribunal appellationis perspiciat in inferiore iudicii gradu processum contentiosum oralem esse adhibitum in casibus a iure exclusis, nullitatem sententiae declaret et causam remittat tribunali quod sententiam tulit.","en":"If the appellate tribunal discovers that the oral contentious process was used at a lower grade of a trial in cases excluded by law, it is to declare the nullity of the sentence and remit the case to the tribunal which rendered the sentence.","fr":"Si le tribunal d'appel s'aperçoit que la procédure contentieuse orale a été employée par le tribunal du degré inférieur dans des cas exclus par le droit, il prononcera la nullité de la sentence et renverra la cause au tribunal qui a porté la sentence.","it":"Qualora il tribunale d'appello riscontri che nel primo grado di giudizio fu impiegato il processo contenzioso orale nei casi esclusi dal diritto, dichiari la nullità della sentenza e rinvii la causa al tribunale che ha emesso la sentenza."}},{"canon":1670,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In ceteris quae ad rationem procedendi attinent, serventur praescripta canonum de iudicio contentioso ordinario. Tribunal autem potest suo decreto, motivis praedito, normis processualibus, quae non sint ad validitatem statutae, derogare, ut celeritati, salva iustitia, consulat.\nPARS III\nDE QUIBUSDAM\nPROCESSIBUS SPECIALIBUS\n\nDE PROCESSIBUS\nMATRIMONIALIBUS\nCAPUT I\nn\nDE CAUSIS AD MATRIMONII\nNULLITATEM DECLARANDAM\nArt. 1\nDE FORO COMPETENTI\nArt. 1 - De foro competenti et de tribunalibus","en":"In other matters pertaining to the manner of proceeding, the prescripts of the canons for the ordinary contentious trial are to be observed. In order to expedite matters without prejudice to justice, however, the tribunal, by a decree expressing the reasons for its decision, can derogate from procedural norms which have not been established for validity.","fr":"En ce qui concerne la manière de procéder dans les autres actes, il faut observer les dispositions des canons concernant le procès contentieux ordinaire. Cependant, par un décret motivé, le tribunal peut déroger aux normes de procédure qui ne sont pas requises pour la validité afin d'assurer la rapidité, tout en sauvegardant la justice.","it":"In tutte le altre cose che si riferiscono alla procedura, si osservino le disposizioni sul giudizio contenzioso ordinario. Il tribunale poi con suo decreto, corredato dei motivi, può derogare a quelle norme processuali che non siano stabilite per la validità, allo scopo di assicurare, salva la giustizia, una maggiore celerità."}},{"canon":1671,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1\n.\nCausae matrimoniales baptizatorum iure proprio ad iudicem ecclesiasticum spectant.\n§ 2.\nCausae de effectibus matrimonii mere civilibus pertinent ad civilem magistratum, nisi ius particulare statuat easdem causas, si incidenter et accessorie agantur, posse a iudice ecclesiastico cognosci ac definiri.","en":"Marriage cases of the baptized belong to the ecclesiastical judge by proper right.","fr":"n\n§ 1. Les causes matrimoniales des baptisés relèvent de droit propre du juge ecclésiastique.\n§ 2.\nLes causes relatives aux effets purement civils du mariage concernent le magistrat civil, à moins que le droit particulier n’établisse que ces mêmes causes, si elles sont traitées de façon incidente et accessoire, puissent être examinées et réglées par le juge ecclésiastique.","it":"n\n- § 1.\nLe cause matrimoniali dei battezzati per diritto proprio spettano al giudice ecclesiastico.\n§ 2.\nLe cause sugli effetti puramente civili del matrimonio spettano al magistrato civile, a meno che il diritto particolare non stabilisca che le medesime cause, qualora siano trattate incidentalmente e accessoriamente, possano essere esaminate e decise dal giudice ecclesiastico."}},{"canon":1672,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nIn causis de matrimonii nullitate, quae non sint Sedi Apostolicae reservatae, competentia sunt: 1° tribunal loci in quo matrimonium celebratum est; 2° tribunal loci in quo alterutra vel utraque pars domicilium vel quasi-domicilium habet; 3° tribunal loci in quo de facto colligendae sunt pleraeque probationes.","en":"Cases concerning the merely civil effects of marriage belong to the civil magistrate unless particular law establishes that an ecclesiastical judge can investigate and decide these cases if they are done in an incidental or accessory manner.","fr":"n\nDans les causes de nullité de mariage qui ne sont pas réservées au Siège Apostolique, sont compétents : 1° le tribunal du lieu où le mariage a été célébré; 2° le tribunal du lieu où une partie ou les deux ont domicile ou quasi-domicile, 3° le tribunal du lieu où en fait doivent être recueillies la plupart des preuves.","it":"n\n- Nelle cause di nullità del matrimonio, che non siano riservate alla Sede Apostolica, sono competenti:\n1° il tribunale del luogo in cui il matrimonio fu celebrato;\n2° il tribunale del luogo in cui una o entrambe le parti hanno il domicilio o il quasi-domicilio;\n3° il tribunale del luogo in cui di fatto si debba raccogliere la maggior parte delle prove."}},{"canon":1673,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".","en":"In cases concerning the nullity of marriage which are not reserved to the Apostolic See, the following are competent:\n1/ the tribunal of the place in which the marriage was celebrated;\n2/ the tribunal of the place in which the respondent has a domicile or quasi-domicile;\n3/ the tribunal of the place in which the petitioner has a domicile, provided that both parties live in the territory of the same conference of bishops and the judicial vicar of the domicile of the respondent gives consent after he has heard the respondent;\n4/ the tribunal of the place in which in fact most of the proofs must be collected, provided that consent is given by the judicial vicar of the domicile of the respondent, who is first to ask if the respondent has any exception to make.\nArt. 2.\nTHE RIGHT TO CHALLENGE A MARRIAGE","fr":"n\n§ 1. Dans chaque diocèse, le juge de première instance pour les causes de nullité de mariage non expressément exceptées par le droit, est l'évêque diocésain, qui peut exercer le pouvoir judiciaire personnellement ou par d'autres, selon les normes du droit.\n§ 2. L'évêque constitue pour son diocèse le tribunal diocésain pour les causes de nullité de mariage, étant sauve la faculté pour le même évêque pour accéder à un autre tribunal diocésain ou interdiocésain voisin.\n§ 3.\nLes causes de nullité de mariage sont réservées à un collège de trois juges. Il doit être présidé par un juge clerc, les autres juges peuvent être laïcs.\n§ 4.\nL'évêque Modérateur, s’il n’est pas possible de constituer un tribunal collégial dans le diocèse ou dans le tribunal voisin choisi conformément au § 2, confiera les causes à un juge unique clerc qui, là où c’est possible, s’adjoindra deux assesseurs de bonne conduite, experts en sciences juridiques ou humaines, approuvées par l'évêque pour cette tâche; au même juge unique, appartiennent, sauf s’il s’avère qu’il en va autrement, les fonctions attribuées au Collège, au président ou au ponent.\n§ 5.\nLe tribunal de deuxième instance pour la validité doit toujours être collégial, conformément aux dispositions du § 3.\n§ 6. Du tribunal de première instance, on fait appel au tribunal métropolitain de deuxième instance, étant sauves les dispositions des canons 1438-1439 et 1444.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre apostolique en forme de Motu Proprio\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sur la réforme du procès canonique pour les causes de déclaration de nullité du mariage dans le Code de Droit Canonique (15 août 2015)","it":"n\n- § 1. In ciascuna diocesi il giudice di prima istanza per le cause di nullità del matrimonio, per le quali il diritto non faccia espressamente eccezione, è il Vescovo diocesano, che può esercitare la potestà giudiziale personalmente o per mezzo di altri, a norma del diritto.\n§ 2. Il Vescovo costituisca per la sua diocesi il tribunale diocesano per le cause di nullità del matrimonio, salva la facoltà per lo stesso Vescovo di accedere a un altro viciniore tribunale diocesano o interdiocesano.\n§ 3. Le cause di nullità del matrimonio sono riservate a un collegio di tre giudici. Esso deve essere presieduto da un giudice chierico, i rimanenti giudici possono anche essere laici.\n§ 4. Il Vescovo Moderatore, se non è possibile costituire il tribunale collegiale in diocesi o nel vicino tribunale che è stato scelto a norma del § 2, affidi le cause a un unico giudice chierico che, ove sia possibile, si associ due assessori di vita specchiata, esperti in scienze giuridiche o umane, approvati dal Vescovo per questo compito; allo stesso giudice unico competono, salvo che risulti diversamente, le funzioni attribuite al collegio, al preside o al ponente.\n§ 5. Il tribunale di seconda istanza per la validità deve sempre essere collegiale, secondo il disposto del precedente § 3.\n§ 6. Dal tribunale di prima istanza si appella al tribunale metropolitano di seconda istanza, salvo il disposto dei cann. 1438-1439 e 1444.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di 'Motu Proprio'\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)"}},{"canon":1674,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nHabiles sunt ad matrimonium impugnandum: 1° coniuges; 2° promotor iustitiae, cum nullitas iam divulgata est, si matrimonium convalidari nequeat aut non expediat.\n§ 2.\nMatrimonium quod, utroque coniuge vivente, non fuit accusatum, post mortem alterutrius vel utriusque coniugis accusari non potest, nisi quaestio de validitate sit praeiudicialis ad aliam solvendam controversiam sive in foro canonico sive in foro civili.\n§ 3.\nSi autem coniux moriatur pendente causa, servetur","en":"The following are qualified to challenge a marriage:\n1/ the spouses;\n2/ the promoter of justice when nullity has already become public, if the convalidation of the marriage is not possible or expedient.","fr":"n\n§ 1.\nOnt le droit d’attaquer le mariage: 1° les conjoints ; 2° le promoteur de justice lorsque la nullité du mariage est déjà publiquement connue, si le mariage ne peut être convalidé ou s’il n’est pas expédient qu’il le soit.\n§ 2.\nLe mariage qui n’a pas été attaqué du vivant des deux époux ne peut pas l’être après la mort de l’un ou des deux, à moins que la question de la validité ne soit préjudicielle à la solution d’un autre litige au for canonique ou au for civil.\n§ 3.\nSi un conjoint meurt pendant le procès, le","it":"n\n- § 1. Sono abili ad impugnare il matrimonio:\n1° i coniugi;\n2° il promotore di giustizia, quando la nullità sia già stata divulgata, se non si possa convalidare il matrimonio o non sia opportuno.\n§ 2. Il matrimonio che, viventi entrambi i coniugi, non fu accusato, non può più esserlo dopo la morte di entrambi o di uno di essi, a meno che la questione della validità non pregiudichi la soluzione di un’altra controversia sia in foro canonico sia in foro civile.\n§ 3. Se poi un coniuge muore durante il processo, si osservi il"}},{"canon":1675,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nIudex, antequam causam acceptet, certior fieri debet matrimonium irreparabiliter pessum ivisse, ita ut coniugalis convictus restitui nequeat.","en":"§1. A marriage which was not accused while both spouses were living cannot be accused after the death of either one or both of the spouses unless the question of validity is prejudicial to the resolution of another controversy either in the canonical forum or in the civil forum.\n§2. If a spouse dies while the case is pending, however,","fr":".\nn\nLe juge, avant d’accepter une cause, doit s’assurer que le mariage a irrémédiablement échoué, de sorte qu'il est impossible de rétablir la vie commune conjugale.","it":"n\n- Il giudice, prima di accettare la causa, deve avere la certezza che il matrimonio sia irreparabilmente fallito, in modo che sia impossibile ristabilire la convivenza coniugale."}},{"canon":1676,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"proposita, Episcopus dioecesanus vel Vicarius iudicialis vel Iudex designatus potest, praetermissis sollemnitatibus ordinarii processus sed citatis partibus et cum interventu defensoris vinculi, matrimonii nullitatem sententia declarare, si ex documento, quod nulli contradictioni vel exceptioni sit obnoxium, certo constet de exsistentia impedimenti dirimentis vel de defectu legitimae formae, dummodo pari certitudine pateat dispensationem datam non esse, aut de defectu validi mandati procuratoris.","en":"Before accepting a case and whenever there is hope of a favorable outcome, a judge is to use pastoral means to induce the spouses if possible to convalidate the marriage and restore conjugal living.","fr":"n\n§ 1. Après avoir reçu le libelle, le Vicaire judiciaire, s’il l’estime reposer sur quelque fondement, l'admettra et par un décret apposé à la fin du libelle, ordonnera qu’une copie en soit notifiée au défenseur du lien, et, à moins que le libelle ait été signé par les deux parties, à la partie citée, en lui donnant un délai de quinze jours pour exprimer son point de vue sur la demande.\n§ 2.\nPassé ce délai, après avoir à nouveau averti, si et dans la mesure où il le juge opportun, l'autre partie à exprimer son point de vue, le défenseur du lien ayant été entendu, le Vicaire judiciaire déterminera par son décret la formulation du doute et décidera si la cause doit être traitée selon le procès ordinaire ou selon le procès plus bref en application des cann. 1683- 1687. Ce décret sera immédiatement notifié aux parties et au défenseur du lien.\n§ 3.\nSi la cause doit être traitée en procès ordinaire, le Vicaire judiciaire, par le même décret, décide la constitution du collège des juges ou d'un juge unique avec deux assesseurs, selon le","it":"n\n- § 1. Ricevuto il libello, il Vicario giudiziale, se ritiene che esso goda di qualche fondamento, lo ammetta e, con decreto apposto in calce allo stesso libello, ordini che una copia venga notificata al difensore del vincolo e, se il libello non è stato sottoscritto da entrambe le parti, alla parte convenuta, dandole il termine di quindici giorni per esprimere la sua posizione riguardo alla domanda.\n§ 2. Trascorso il predetto termine, dopo aver nuovamente ammonito, se e in quanto lo ritenga opportuno, l’altra parte a manifestare la sua posizione, sentito il difensore del vincolo, il Vicario giudiziale con proprio decreto determini la formula del dubbio e stabilisca se la causa debba trattarsi con il processo ordinario o con il processo più breve a norma dei cann. 1683-1687. Tale decreto sia subito notificato alle parti e al difensore del vincolo.\n§ 3. Se la causa deve essere trattata con il processo ordinario, il Vicario giudiziale, con lo stesso decreto, disponga la costituzione del collegio dei giudici o del giudice unico con i due assessori secondo il"}},{"canon":1677,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nDefensori vinculi, partium patronis et, si in iudicio sit, etiam promotori iustitiae ius est: 1° examini partium, testium et peritorum adesse, salvo praescripto","en":", the judicial vicar or a judge designated by him can declare the nullity of a marriage by sentence if a document subject to no contradiction or exception clearly establishes the existence of a diriment impediment or a defect of legitimate form, provided that it is equally certain that no dispensation was given, or establishes the lack of a valid mandate of a proxy. In these cases, the formalities of the ordinary process are omitted except for the citation of the parties and the intervention of the defender of the bond.","fr":"n\n§ 1. Le défenseur du lien, les patrons des parties, et, s’il intervient dans le procès, aussi le promoteur de justice, ont le droit: 1° d’être présent à l'audition des parties, des témoins et des experts, étant sauve la prescription du","it":"n\n- § 1. Il difensore del vincolo, i patroni delle parti, e, se intervenga nel giudizio, anche il promotore di giustizia, hanno diritto: 1° di essere presenti all'esame delle parti, dei testi e dei periti, salvo il disposto del"}},{"canon":1678,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nIn causis de matrimonii nullitate, confessio iudicialis et partium declarationes, testibus forte de ipsarum partium credibilitate sustentae, vim plenae probationis habere possunt, a iudice aestimandam perpensis omnibus indiciis et adminiculis, nisi alia accedant elementa quae eas infirment.\n§ 2.\nIn iisdem causis, depositio unius testis plenam fidem facere potest, si agatur de teste qualificato qui deponat de rebus ex officio gestis, aut rerum et personarum adiuncta id suadeant.\n§ 3.\nIn causis de impotentia vel de consensus defectu propter mentis morbum vel anomaliam naturae psychicae iudex unius periti vel plurium opera utatur, nisi ex adiunctis inutilis evidenter appareat; in ceteris causis servetur praescriptum","en":"§1. The defender of the bond, the legal representatives of the parties, and also the promoter of justice, if involved in the trial, have the following rights:\n1/ to be present at the examination of the parties, the witnesses, and the experts, without prejudice to the prescript of","fr":"n\n§ 1.\nDans les causes de nullité de mariage, la confession judiciaire et les déclarations des parties, soutenues éventuellement par des témoignages sur la crédibilité de ces mêmes parties, peuvent avoir pleine valeur probante ; elles sont à évaluer par le juge, tous les indices et adminicules ayant été soupesés, à moins qu’il n’y ait d'autres éléments qui les infirment.\n§ 2.\nDans les mêmes causes, la déposition d'un seul témoin peut faire pleinement foi, s’il s’agit d’un témoin qualifié qui dépose sur des choses effectuées d'office, ou si les circonstances de faits et de personnes le suggèrent.\n§ 3.\nDans les causes d’impuissance ou de défaut de consentement pour maladie mentale ou anomalie de nature psychique, le juge utilisera les services d’un ou plusieurs experts, à moins qu’en raison des circonstances, cela ne s’avère manifestement inutile ; dans les autres causes, les dispositions du","it":"n\n- § 1.\nNelle cause di nullità del matrimonio, la confessione giudiziale e le dichiarazioni delle parti, sostenute da eventuali testi sulla credibilità delle stesse, possono avere valore di prova piena, da valutarsi dal giudice considerati tutti gli indizi e gli amminicoli, se non vi siano altri elementi che le confutino.\n§ 2.\nNelle medesime cause, la deposizione di un solo teste può fare pienamente fede, se si tratta di un teste qualificato che deponga su cose fatte d’ufficio, o le circostanze di fatti e di persone lo suggeriscono.\n§ 3.\nNelle cause in materia di impotenza o di difetto del consenso per malattia mentale o per anomalia di natura psichica il giudice si avvalga dell’opera di uno o più periti, se dalle circostanze non appare evidentemente inutile; nelle altre cause si osservi il disposto del"}},{"canon":1679,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nSententia, quae matrimonii nullitatem primum declaravit, elapsis terminis a cann. 1630-1633 ordinatis, fit exsecutiva.","en":"Unless there are full proofs from elsewhere, in order to evaluate the depositions of the parties according to the norm of","fr":"n\nLa sentence qui pour la première fois a déclaré la nullité du mariage, devient exécutoire, à l’expiration du délai établi aux cann. 1630-1633.","it":"n\n- La sentenza che per la prima volta ha dichiarato la nullità del matrimonio, decorsi i termini stabiliti nei cann. 1630-1633, diventa esecutiva."}},{"canon":1680,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nIntegrum manet parti, quae se gravatam putet, itemque promotori iustitiae et defensori vinculi querelam nullitatis sententiae vel appellationem contra eandem sententiam interponere ad mentem cann. 1619-1640.\n§ 2.\nTerminis iure statutis ad appellationem eiusque prosecutionem elapsis atque actis iudicialibus a tribunali superioris instantiae receptis, constituatur collegium iudicum, designetur vinculi defensor et partes moneantur ut animadversiones, intra terminum praestitutum, proponant; quo termino transacto, si appellatio mere dilatoria evidenter appareat, tribunal collegiale, suo decreto, sententiam prioris instantiae confirmet.\n§ 3.\nSi appellatio admissa est, eodem modo quo in prima instantia, congrua congruis referendo, procedendum est.\n§ 4.\nSi in gradu appellationis novum nullitatis matrimonii caput afferatur, tribunal potest, tamquam in prima instantia, illud admittere et de eo iudicare.","en":"In cases of impotence or defect of consent because of mental illness, the judge is to use the services of one or more experts unless it is clear from the circumstances that it would be useless to do so; in other cases the prescript of","fr":"n\n§ 1. La partie qui se considère lésée, et aussi le promoteur de justice et le défenseur du lien ont le droit d'introduire une plainte en nullité de sentence ou de faire appel contre la sentence conformément aux cann. 1619-1640.\n§ 2.\nAprès les délais fixés par le droit pour l'appel et sa poursuite et le tribunal de l’instance supérieure ayant reçu les actes judiciaires, est constitué le collège des juges, désigné le défenseur du lien et les parties sont averties de présenter leurs observations dans un délai fixé ; passé ce délai, si l'appel apparaît manifestement purement dilatoire, le tribunal collégial confirmera par décret la sentence de première instance.\n§ 3.\nSi l'appel est admis, on doit procéder de la même manière qu’en première instance, avec les adaptations nécessaires.\n§ 4.\nSi en appel un nouveau chef de nullité du mariage est invoqué, le tribunal peut l'admettre en première instance et le juger comme tel.","it":"n\n- § 1.\nAlla parte, che si ritenga onerata, e parimenti al promotore di giustizia e al difensore del vincolo rimane il diritto di interporre querela di nullità della sentenza o appello contro la medesima sentenza ai sensi dei cann. 1619-1640.\n§ 2.\nDecorsi i termini stabiliti dal diritto per l’appello e la sua prosecuzione, dopo che il tribunale di istanza superiore ha ricevuto gli atti giudiziari, si costituisca il collegio dei giudici, si designi il difensore del vincolo e le parti vengano ammonite a presentare le osservazioni entro un termine prestabilito; trascorso tale termine, il tribunale collegiale, se l’appello risulta manifestamente dilatorio, confermi con proprio decreto la sentenza di prima istanza.\n§ 3.\nSe l’appello è stato ammesso, si deve procedere allo stesso modo come in prima istanza, con i dovuti adattamenti.\n§ 4. Se nel grado di appello viene introdotto un nuovo capo di nullità del matrimonio, il tribunale lo può ammettere e su di esso giudicare come se fosse in prima istanza."}},{"canon":1681,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", horum processuum instructionem committat Episcopus, stabiliter vel in singulis casibus, tribunali suae vel alienae dioecesis aut idoneo sacerdoti.\n§ 2. Quod si introducta sit petitio iudicialis ad declarandam nullitatem eiusdem matrimonii, instructio ad idem tribunal committatur.","en":"Whenever, during the instruction of a case, a very probable doubt emerges that consummation of the marriage did not occur, after suspending the case of nullity with the consent of the parties, the tribunal can complete the instruction for a dispensation super rato and then transmit the acts to the Apostolic See together with a petition for a dispensation from either one or both of the spouses and the votum of the tribunal and the bishop.","fr":"n\nSi une sentence exécutoire a été émise, on peut recourir à tout moment au tribunal de troisième degré pour une nouvelle proposition de la cause, selon le","it":"n\n- Se è stata emanata una sentenza esecutiva, si può ricorrere in qualunque momento al tribunale di terzo grado per la nuova proposizione della causa a norma del"}},{"canon":1682,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2 procedat, servatis servandis.","en":"§1. The sentence which first declared the nullity of the marriage is to be transmitted ex officio to the appellate tribunal within twenty days from the publication of the sentence, together with the appeals, if there are any, and the other acts of the trial.\n§2. If a sentence in favor of the nullity of a marriage was given in the first grade of a trial, the appellate tribunal is either to confirm the decision at once by decree or to admit the case to an ordinary examination in a new grade, after having weighed carefully the observations of the defender of the bond and those of the parties if there are any.","fr":"n\n§ 1.\nQuand une sentence qui a déclaré la nullité du mariage est devenue exécutoire, les parties dont le mariage a été déclaré nul peuvent contracter un nouveau mariage, à moins qu’une interdiction jointe à la sentence, ou bien émise par l’Ordinaire du lieu, ne l’interdise. § 2. Dès que la sentence est devenue exécutoire, le Vicaire judiciaire doit la notifier à l’Ordinaire du lieu de célébration du mariage. Celui-ci doit veiller à ce que la déclaration de nullité du mariage et les interdictions éventuelles soient mentionnées au plus tôt sur les registres des mariages et des baptisés.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre apostolique en forme de Motu Proprio\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sur la réforme du procès canonique pour les causes de déclaration de nullité du mariage dans le Code de Droit Canonique (15 août 2015)","it":"n\n- § 1.\nDopo che la sentenza che ha dichiarato la nullità del matrimonio è divenuta esecutiva, le parti il cui matrimonio è stato dichiarato nullo possono contrarre nuove nozze, a meno che non lo proibisca un divieto apposto alla sentenza stessa oppure stabilito dall’Ordinario del luogo.\n§ 2.\nNon appena la sentenza è divenuta esecutiva, il Vicario giudiziale la deve notificare all’Ordinario del luogo in cui fu celebrato il matrimonio. Questi poi deve provvedere affinché al più presto si faccia menzione nei registri dei matrimoni e dei battezzati della nullità di matrimonio decretata e degli eventuali divieti stabiliti.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di 'Motu Proprio'\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)"}},{"canon":1683,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nIpsi Episcopo dioecesano competit iudicare causas de matrimonii nullitate processu breviore quoties:\n1°\npetitio ab utroque coniuge vel ab alterutro, altero consentiente, proponatur;\n2°\nrecurrant rerum personarumque adiuncta, testimoniis vel instrumentis suffulta, quae accuratiorem disquisitionem aut investigationem non exigant, et nullitatem manifestam reddant.","en":", a new cause for petitioning cannot be admitted at the appellate grade, not even by way of useful accumulation; consequently, the joinder of the issue can only address whether the prior sentence is to be con-firmed or revised either totally or partially.\n§2. New proofs, however, are admitted only according to the norm of","fr":", un nouveau motif de demande ne peut pas être admis en appel, même par mode de cumul utile; c'est pourquoi la litiscontestation ne peut porter que sur le point de savoir si la première sentence doit être confirmée ou infirmée, en tout ou en partie.\n§ 2. Cependant, de  nouvelles preuves seront admises, dans les limites du","it":", nel grado di appello non può essere ammessa una nuova\ncausa petendi\n, neppure sotto forma di cumulazione per ragioni di utilità; pertanto la contestazione della lite può riferirsi esclusivamente alla conferma o alla riforma della prima sentenza in tutto o in parte.\n§2. Nuove prove poi sono ammesse soltanto a norma del"}},{"canon":1684,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nLibellus quo processus brevior introducitur, praeter ea quae in","en":"§1. After the sentence which first declared the nullity of the marriage has been confirmed at the appellate grade either by a decree or by a second sentence, the persons whose marriage has been declared null can contract a new marriage as soon as the decree or second sentence has been communicated to them unless a prohibition attached to the sentence or decree or established by the local ordinary has forbidden this.\n§2. The prescripts of","fr":"n\nLe libelle par lequel est introduit le procès plus bref, en plus des éléments énumérés au","it":"n\n- Il libello con cui si introduce il processo più breve, oltre agli elementi elencati nel"}},{"canon":1685,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nVicarius iudicialis, eodem decreto quo dubii formulam determinat, instructore et assessore nominatis, ad sessionem non ultra triginta dies iuxta","en":"As soon as the sentence is executed, the judicial vicar must notify the local ordinary of the place in which the marriage was celebrated. The local ordinary must take care that the declaration of the nullity of the marriage and any possible prohibitions are noted as soon as possible in the marriage and baptismal registers.\nArt. 6.\nTHE DOCUMENTARY PROCESS","fr":".\n§ 5.\nLa formulation du doute doit déterminer le ou les chefs pour lesquels la validité du mariage est attaquée.","it":".\n§ 5. La formula del dubbio deve determinare per quale capo o per quali capi è impugnata la validità delle nozze."}},{"canon":1686,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nInstructor una sessione, quatenus fieri possit, probationes colligat et terminum quindecim dierum statuat ad animadversiones pro vinculo et defensiones pro partibus, si quae habeantur, exhibendas.","en":"whether the sentence must be confirmed or whether the case must rather proceed according to the ordinary method of law; in the latter event the judge remands the case to the tribunal of first instance.\nArt. 7.\nGENERAL NORMS","fr":"n\nL'instructeur recueillera les preuves, en une seule session si possible, et fixera un délai de quinze jours pour présenter les observations en faveur du lien et les plaidoiries en faveur des parties, s’il y en a.","it":"n\n- L’istruttore, per quanto possibile, raccolga le prove in una sola sessione e fissi il termine di quindici giorni per la presentazione delle osservazioni in favore del vincolo e delle difese di parte, se ve ne siano."}},{"canon":1687,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nActis receptis, Episcopus dioecesanus, collatis consiliis cum instructore et assessore, perpensisque animadversionibus defensoris vinculi et, si quae habeantur, defensionibus partium, si moralem certitudinem de matrimonii nullitate adipiscitur, sententiam ferat. Secus causam ad ordinarium tramitem remittat.\n§ 2.\nInteger sententiae textus, motivis expressis, quam citius partibus notificetur.\n§ 3.\nAdversus sententiam Episcopi appellatio datur ad Metropolitam vel ad Rotam Romanam; si autem sententia ab ipso Metropolita lata sit, appellatio datur ad antiquiorem suffraganeum; et adversus sententiam alius Episcopi qui auctoritatem superiorem infra Romanum Pontificem non habet, appellatio datur ad Episcopum ab eodem stabiliter selectum.\n§ 4.\nSi appellatio mere dilatoria evidenter appareat, Metropolita vel Episcopus de quo in § 3, vel Decanus Rotae Romanae, eam a limine decreto suo reiciat; si autem admissa fuerit, causa ad ordinarium tramitem in altero gradu remittatur.\nArt. 6 - De processu documentali","en":"§1. If the defender of the bond prudently thinks that either the flaws mentioned in","fr":"n\n§ 1. Ayant reçu les actes, l'évêque diocésain, après en avoir conféré avec l'instructeur et l’assesseur, ayant examiné les observations du défenseur du lien et, si il y en a, les plaidoiries des parties, s’il acquiert la certitude morale de la nullité du mariage, émet la sentence. Sinon, il renvoie l'affaire au procès ordinaire.\n§ 2.\nLe texte entier de la sentence, avec l’exposé des motifs, doit être notifié au plus tôt aux parties.\n§ 3. Contre la sentence de l'évêque il peut être fait appel au Métropolitain ou à la Rote romaine ; si la sentence a été rendue par le Métropolitain, l’appel se fait au suffragant le plus ancien ; et contre la sentence d'un autre évêque qui n'a pas d’autre autorité supérieure en dessous du Pontife Romain, l’appel se fait à l'évêque choisi par lui de manière stable.\n§ 4.\nSi l’appel apparaît manifestement purement dilatoire, le métropolitain ou l'évêque dont il est question au § 3, ou le Doyen de la Rote romaine, doit le rejeter par décret dès l’abord ; mais si l'appel est accueilli, la cause est renvoyée à l'examen ordinaire du second degré.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre apostolique en forme de Motu Proprio\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sur la réforme du procès canonique pour les causes de déclaration de nullité du mariage dans le Code de Droit Canonique (15 août 2015)","it":"n\n- § 1.\nRicevuti gli atti, il Vescovo diocesano, consultatosi con l’istruttore e l’assessore, vagliate le osservazioni del difensore del vincolo e, se vi siano, le difese delle parti, se raggiunge la certezza morale sulla nullità del matrimonio, emani la sentenza. Altrimenti rimetta la causa al processo ordinario.\n§ 2.\nIl testo integrale della sentenza, con la motivazione, sia notificato al più presto alle parti.\n§ 3. Contro la sentenza del Vescovo si dà appello al Metropolita o alla Rota Romana; se la sentenza è stata emessa dal Metropolita, si dà appello al suffraganeo più anziano; e contro la sentenza di altro Vescovo che non ha un’autorità superiore sotto il Romano Pontefice, si dà appello al Vescovo da esso stabilmente designato.\n§ 4.\nSe l’appello evidentemente appare meramente dilatorio, il Metropolita o il Vescovo di cui al § 3, o il Decano della Rota Romana, lo rigetti\na limine\ncon un suo decreto; se invece l’appello è ammesso, si rimetta la causa all’esame ordinario di secondo grado.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di 'Motu Proprio'\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)"}},{"canon":1688,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", utrum sententia sit confirmanda, an potius procedendum in causa sit iuxta ordinarium tramitem iuris; quo in casu eam remittit ad tribunal primae instantiae.\nArt. 7 - Normae generales","en":"The judge of second instance, with the intervention of the defender of the bond and after having heard the parties, will decide in the same manner as that mentioned in","fr":"n\nAprès réception d’une demande formulée selon le","it":"se la sentenza debba essere confermata o se piuttosto si debba procedere nella causa per il tramite ordinario del diritto; nel qual caso la rimandi al tribunale di prima istanza.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di 'Motu Proprio'\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)"}},{"canon":1689,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nAdversus hanc declarationem defensor vinculi, si prudenter existimaverit vel vitia de quibus in","en":"In the sentence the parties are to be reminded of the moral and even civil obligations which may bind them both toward one another and toward their children to furnish support and education.","fr":"n\n§ 1. Contre cette déclaration, le défenseur du lien, s’il estime prudemment que les vices dont il s’agit au","it":"n\n- § 1.\nContro questa dichiarazione il difensore del vincolo, se prudentemente giudichi che non vi sia certezza dei difetti di cui al"}},{"canon":1690,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nIudex alterius instantiae, cum interventu defensoris vinculi et auditis partibus, decernet eodem modo, de quo in","en":"Cases for the declaration of the nullity of a marriage cannot be treated in an oral contentious process.","fr":"n\nLe juge de deuxième instance, avec l’intervention du défenseur du lien et après avoir entendu les parties, décrète de la même façon que dans le","it":"n\n- Il giudice di seconda istanza, con l’intervento del difensore del vincolo e dopo aver udito le parti, decida allo stesso modo di cui nel"}},{"canon":1691,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1.\nIn sententia partes moneantur de obligationibus moralibus vel etiam civilibus, quibus forte teneantur, altera erga alteram et erga prolem, ad sustentationem et educationem praestandam.\n§ 2.\nCausae ad matrimonii nullitatem declarandam, processu contentioso orali, de quo in cann. 1656-1670, tractari nequeunt.\n§ 3.\nIn ceteris quae ad rationem procedendi attinent, applicandi sunt, nisi rei natura obstet, canones de iudiciis in genere et de iudicio contentioso ordinario, servatis specialibus normis circa causas de statu personarum et causas ad bonum publicum spectantes.\nCAPUT II\nDE CAUSIS\nSEPARATIONIS CONIUGUM","en":"In other procedural matters, the canons on trials in general and on the ordinary contentious trial must be applied unless the nature of the matter precludes it; the special norms for cases concerning the status of persons and cases pertaining to the public good are to be observed.","fr":"n\n§ 1. Dans la sentence, les parties seront avisées des obligations morales et même civiles auxquelles elles peuvent être tenues l’une envers l’autre et envers leurs enfants en ce qui concerne le devoir de subsistance et d’éducation.\n§ 2. Les causes en déclaration de nullité de mariage ne peuvent être traitées par le procès contentieux oral dont il est question aux cann. 1656-1670\n§ 3. Dans les autres actes de la procédure, il faut appliquer, à moins que la nature de la chose ne s’y oppose, les canons concernant les procès en général et le procès contentieux ordinaire, en respectant les normes spéciales relatives aux causes concernant le statut des personnes et aux causes regardant le bien public.\n(\nn\nindique que le texte correspond à la nouvelle version ou à un nouveau paragraphe)\nCf.\nLettre apostolique en forme de Motu Proprio\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sur la réforme du procès canonique pour les causes de déclaration de nullité du mariage dans le Code de Droit Canonique (15 août 2015)","it":"n\n- § 1.\nNella sentenza si ammoniscano le parti sugli obblighi morali o anche civili, cui siano eventualmente tenute l’una verso l’altra e verso la prole, per quanto riguarda il sostentamento e l’educazione.\n§ 2.\nLe cause per la dichiarazione di nullità del matrimonio non possono essere trattate con il processo contenzioso orale di cui nei cann. 1656-1670.\n§ 3.\nIn tutte le altre cose che si riferiscono alla procedura, si devono applicare, a meno che la natura della cosa si opponga, i canoni sui giudizi in generale e sul giudizio contenzioso ordinario, osservate le norme speciali per le cause sullo stato delle persone e per le cause riguardanti il bene pubblico.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nLettera Apostolica in forma di 'Motu Proprio'\nMitis Iudex Dominus Iesus\n, sulla riforma del processo canonico per le cause di dichiarazione di nullità del matrimonio nel Codice di Diritto Canonico (15 agosto 2015)"}},{"canon":1692,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Separatio personalis coniugum baptizatorum, nisi aliter pro locis particularibus legitime provisum sit, decerni potest Episcopi dioecesani decreto vel iudicis sententia ad normam canonum qui sequuntur.\n§ 2. Ubi decisio ecclesiastica effectus civiles non sortitur, vel si sententia civilis praevidetur non contraria iuri divino, Episcopus dioecesis commorationis coniugum poterit, perpensis peculiaribus adiunctis, licentiam concedere adeundi forum civile.\n§ 3. Si causa versetur etiam circa effectus mere civiles matrimonii, satagat iudex ut, servato praescripto § 2, causa inde ab initio ad forum civile deferatur.","en":"§1. Unless other provision is legitimately made in particular places, a decree of the diocesan bishop or a judicial sentence can decide the personal separation of baptized spouses according to the norm of the following canons.\n§2. Where an ecclesiastical decision has no civil effects or if a civil sentence is not contrary to divine law, the bishop of the diocese of the residence of the spouses, after having weighed the special circumstances, can grant permission to approach the civil forum.\n§3. If a case concerns only the merely civil effects of marriage, the judge, after having observed the prescript of §2, is to try to defer the case to the civil forum from the start.","fr":"§ 1. La séparation personnelle des époux baptisés peut être prononcée par un décret de l'Évêque diocésain ou par une sentence du juge selon les canons suivants, à moins qu'il n'y soit pourvu légitimement d'une autre manière pour des lieux particuliers.\n§ 2. Là où la décision ecclésiastique n'a pas d'effets civils, ou si la sentence civile ne semble pas devoir être contraire au droit divin, l'Évêque diocésain de la résidence des époux, après avoir examiné les circonstances particulières, pourra permettre le recours au for civil.\n§ 3. Si la cause concerne aussi les effets purement civils du mariage, le juge fera en sorte que, restant sauves les dispositions du  § 2, la cause soit déférée dès le début au for civil.","it":"§1. La separazione personale dei coniugi battezzati, salvo non sia legittimamente disposto altro per luoghi particolari, può essere definita con decreto del Vescovo diocesano, oppure con sentenza del giudice a norma dei canoni seguenti.\n§2. Dove la decisione ecclesiastica non ottiene effetti civili o si preveda una sentenza civile non contraria al diritto divino, il Vescovo della diocesi dove dimorano i coniugi, ponderate le peculiari circostanze, potrà concedere licenza di ricorrere al tribunale civile.\n§3. Se la causa verte anche sugli effetti puramente civili del matrimonio, il giudice faccia in modo che, osservato il disposto del §2, la causa fin dal suo inizio sia presentata avanti al tribunale civile."}},{"canon":1693,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nisi qua pars vel promotor iustitiae processum contentiosum ordinarium petant, processus contentiosus oralis adhibeatur.\n§ 2. Si processus contentiosus ordinarius adhibitus sit et appellatio proponatur, tribunal secundi gradus ad normam","en":"§1. Unless a party or the promoter of justice requests the ordinary contentious process, the oral contentious process is to be used.\n§2. If the ordinary contentious process has been used and an appeal is proposed, the tribunal of second grade, observing what is required, is to proceed according to the norm of","fr":"§ 1. À moins qu'une des parties ou le promoteur de justice ne demande le procès contentieux ordinaire, le procès contentieux oral sera adopté.\n§ 2. Si le procès contentieux ordinaire est adopté et qu'il y a appel, le tribunal du deuxième degré procédera selon le","it":"§1. Salvo che una parte o il promotore di giustizia chiedano il processo contenzioso ordinario, si faccia uso del processo contenzioso orale.\n§2. Se si è fatto uso del processo contenzioso ordinario ed è stato interposto l'appello, il tribunale di secondo grado proceda a norma del"}},{"canon":1694,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quod attinet ad tribunalis competentiam, serventur praescripta","en":"The prescripts of","fr":"En ce qui concerne la compétence du tribunal, les dispositions du","it":"Per quanto concerne la competenza del tribunale si osservi il disposto del"}},{"canon":1695,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Iudex, antequam causam acceptet et quotiescumque spem boni exitus perspicit, pastoralia media adhibeat, ut coniuges concilientur et ad coniugalem convictum restaurandum inducantur.","en":"Before accepting the case and whenever there is hope of a favorable outcome, the judge is to use pastoral means to reconcile the spouses and persuade them to restore conjugal living.","fr":"Avant d'accepter la cause et chaque fois qu'il percevra l'espoir d'une solution favorable, le juge mettra en œuvre les moyens pastoraux pour réconcilier les époux et amener à reprendre la vie commune conjugale.","it":"Il giudice, prima di accettare la causa ed ogniqualvolta intraveda una speranza di buon esito, faccia uso di mezzi pastorali, affinché i coniugi si riconcilino e siano indotti a ristabilire la convivenza coniugale."}},{"canon":1696,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causae de coniugum separatione ad publicum quoque bonum spectant; ideoque iis interesse semper debet promotor iustitiae, ad normam","en":"Cases concerning the separation of spouses also pertain to the public good; therefore the promoter of justice must always take part in them according to the norm of","fr":"Les causes de séparation des époux concernent aussi le bien public; c'est pourquoi le promoteur de justice doit toujours y intervenir, selon le","it":"Le cause di separazione dei coniugi riguardano anche il bene pubblico; in esse deve pertanto sempre intervenire il promotore di giustizia a norma del"}},{"canon":1697,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Soli coniuges, vel alteruter, quamvis altero invito, ius habent petendi gratiam dispensationis super matrimonio rato et non consummato.","en":"Only the spouses, or one of them even if the other is unwilling, have the right to petition for the favor of\na dispensation from a marriage\nratum et non consummatum\n.","fr":"Seuls les conjoints, ou un seul d'entre eux même contre le gré de l'autre, ont le droit de demander la grâce de la dispense d'un mariage conclu et non consommé.","it":"I soli coniugi, o uno di essi benché l'altro sia contrario, hanno diritto di chiedere la grazia della dispensa dal matrimonio rato e non consumato."}},{"canon":1698,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Una Sedes Apostolica cognoscit de facto inconsummationis matrimonii et de exsistentia iustae causae ad dispensationem concedendam.\n§ 2. Dispensatio vero ab uno Romano Pontifice conceditur.","en":"§1. Only the Apostolic See adjudicates the fact of the non-consummation of a marriage and the existence of a just cause to grant a dispensation.\n§2. Only the Roman Pontiff, however, grants the dispensation.","fr":"§ 1. Seul le Siège Apostolique connaît du fait de la non-consommation du mariage et de l'existence d'un juste motif pour concéder la dispense.\n§ 2. La dispense, elle, n'est concédée que par le seul Pontife Romain.","it":"§1. La sola Sede Apostolica giudica sul fatto della inconsumazione del matrimonio e sulla esistenza di una giusta causa per la concessione della dispensa.\n§2. La dispensa poi è concessa esclusivamente dal Romano Pontefice."}},{"canon":1699,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Competens ad accipiendum libellum, quo petitur dispensatio, est Episcopus dioecesanus domicilii vel quasi-domicilii oratoris, qui, si constiterit de fundamento precum, processus instructionem disponere debet.\n§ 2. Si tamen casus propositus speciales habeat difficultates ordinis iuridici vel moralis, Episcopus dioecesanus consulat Sedem Apostolicam.\n§ 3. Adversus decretum quo Episcopus libellum reicit, patet recursus ad Sedem Apostolicam.","en":"§1. The person competent to accept a libellus seeking a dispensation is the diocesan bishop of the domicile or quasi-domicile of the petitioner, who must arrange for the instruction of the process if the petition is well founded.\n§2. If the proposed case has special difficulties of the juridical or moral order, however, the diocesan bishop is to consult the Apostolic See.\n§3. Recourse to the Apostolic See is available against a decree by which a bishop rejects a libellus.","fr":"§ 1. C'est l'Évêque diocésain du domicile ou du quasi-domicile du suppliant qui est compétent pour accepter le libelle par lequel est demandée la dispense et qui, si la demande est fondée, doit procéder à l'instruction du procès.\n§ 2. Si, cependant, le cas proposé présente des difficultés spéciales d'ordre juridique ou moral, l'Évêque diocésain consultera le Siège Apostolique.\n§ 3. Contre le décret par lequel l'Évêque rejette le libelle, un recours est ouvert auprès du Siège Apostolique.","it":"§1. Per l'accettazione del libello con cui si chiede la dispensa è competente il Vescovo della diocesi ove l'oratore ha il domicilio o il quasi-domicilio; questi, se consta il fondamento della domanda, deve ordinare l'istruzione del processo.\n§2. Se il caso proposto tuttavia presenta speciali difficoltà di ordine giuridico o morale, il Vescovo diocesano consulti la Sede Apostolica.\n§3. Contro il decreto con cui il Vescovo respinge il libello, è dato il ricorso alla Sede Apostolica."}},{"canon":1700,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", animadversiones pro vinculo in eodem foro conficiantur, sed votum de quo in § 1 spectat ad Episcopum committentem, cui instructor simul cum actis aptam relationem tradat.","en":", the observations in favor of the bond are to be made in the same forum; the votum mentioned in §1, however, pertains to the entrusting bishop, to whom the instructor is to hand over a suitable report together with the acts.","fr":", les remarques en faveur du lien seront faites au même for, mais l'avis dont il s'agit au § 1 concerne l'Évêque qui a confié la cause à ce tribunal et auquel le juge instructeur transmettra son rapport circonstancié joint aux actes de la cause.","it":", le osservazioni a favore del vincolo siano fatte nel medesimo tribunale, ma il voto di cui nel §1 spetta al Vescovo committente, al quale l'istruttore insieme con gli atti trasmetterà appropriata relazione."}},{"canon":1701,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2 potest acta processus, non vero votum Episcopi, invisere in sede tribunalis ad perpendendum num quid grave adduci possit ad petitionem denuo proponendam.","en":", §2 can inspect the acts of the process, though not the votum of the bishop, at the tribunal to consider whether any grave reason can be brought forth in order to resubmit the petition.","fr":", § 2, peut consulter au siège du tribunal les actes du procès, mais non l'avis de l'Évêque, afin d'apprécier si quelque chose d'important peut être ajouté pour une nouvelle présentation de la demande.","it":", §2, può prendere visione degli atti del processo, ma non del voto del Vescovo, presso la sede del tribunale, per valutare se si possa addurre qualche grave ragione allo scopo di proporre nuovamente la domanda."}},{"canon":1702,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In instructione uterque coniux audiatur et serventur, quatenus fieri possit, canones de probationibus colligendis in iudicio contentioso ordinario et in causis de matrimonii nullitate, dummodo cum horum processum indole componi queant.","en":"In the instruction each spouse is to be heard, and the canons on the collection of proofs in the ordinary contentious trial and in cases of the nullity of marriage are to be observed insofar as possible, provided that they can be reconciled with the character of these processes.","fr":"Dans l'instruction, chaque conjoint sera entendu et autant que faire se peut les canons relatifs à la recherche des preuves dans le procès contentieux ordinaire et dans les causes de nullité du mariage y seront observés pourvu qu'ils puissent être adaptés à la nature de ces procès.","it":"Nell'istruttoria si ascoltino entrambi i coniugi e si osservino per quanto è possibile i canoni circa le prove da raccogliersi nel giudizio contenzioso ordinario e nelle cause di nullità di matrimonio, purché si possano adattare alla natura di questi processi."}},{"canon":1703,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Non fit publicatio actorum; iudex tamen, si conspiciat petitioni partis oratricis vel exceptioni partis conventae grave obstaculum obvenire ob adductas probationes, id parti cuius interest prudenter patefaciat.\n§ 2. Parti instanti documentum allatum vel testimonium receptum iudex ostendere poterit et tempus praefinire ad deductiones exhibendas.","en":"§1. There is no publication of the acts. If the judge perceives that the proofs brought forward seriously hinder the request of the petitioner or the exception of the respondent, however, he is prudently to inform the interested party.\n§2. The judge can show a document introduced or a testimony received to a party who requests it and set a time to present observations.","fr":"§ 1. Il n'y a pas de publication des actes; cependant si, en raison des preuves apportées, le juge voit surgir un grave obstacle à la requête du suppliant ou aux exceptions soulevées par la partie appelée, il en avisera avec prudence la partie concernée.\n§ 2. Le juge pourra montrer un document déposé ou un témoignage reçu à la partie qui le demande, et lui fixer un délai pour présenter ses remarques.","it":"§1. Non vi è la pubblicazione degli atti; tuttavia il giudice, qualora veda che a causa delle prove addotte un grave ostacolo si frappone contro la domanda dell'oratore o contro l'eccezione della parte convenuta, lo renda noto con prudenza alla parte interessata.\n§2. Il giudice può mostrare alla parte che ne faccia richiesta un documento prodotto o una testimonianza raccolta e stabilire il tempo per presentare le deduzioni."}},{"canon":1704,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Instructor, peracta instructione, omnia acta cum apta relatione deferat ad Episcopum, qui votum pro rei veritate promat tum super facto inconsummationis tum super iusta causa ad dispensandum et gratiae opportunitate.\n§ 2. Si instructio processus commissa sit alieno tribunali ad normam","en":"§1. When the instruction has been completed, the instructor is to give all the acts along with a suitable report to the bishop, who is to prepare a votum on the veracity of the fact of the non-consummation, the just cause for the dispensation, and the suitability of the favor.\n§2. If the instruction of the process has been entrusted to another tribunal according to the norm of","fr":"§ 1. L'instruction terminée, le juge instructeur transmettra tous les actes avec un rapport circonstancié à l'Évêque qui rédigera son avis sur la vérité du cas, tant sur le fait de la non-consommation que sur le juste motif de dispenser et l'opportunité d'accorder la grâce.\n§ 2. Si l'instruction du procès a été confiée à un autre tribunal selon le","it":"§1. L'istruttore, terminata l'istruttoria, trasmetta tutti gli atti al Vescovo con appropriata relazione; questi esprima il suo voto secondo verità, sia sul fatto dell'inconsumazione sia sulla giusta causa per la dispensa e sulla opportunità della grazia.\n§2. Se l'istruzione del processo è stata affidata ad un altro tribunale a norma del"}},{"canon":1705,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Acta omnia Episcopus una cum suo voto et animadversionibus defensoris vinculi transmittat ad Sedem Apostolicam.\n§ 2. Si, iudicio Apostolicae Sedis, requiratur supplementum instructionis, id Episcopo significabitur, indicatis elementis circa quae instructio complenda est.\n§ 3. Quod si Apostolica Sedes rescripserit ex deductis non constare de inconsummatione, tunc iurisperitus de quo in","en":"§1. The bishop is to transmit to the Apostolic See all the acts together with his votum and the observations of the defender of the bond.\n§2. If supplemental instruction is required in the judgment of the Apostolic See, this requirement will be communicated to the bishop with an indication of the points on which the instruction must be completed.\n§3. If the Apostolic See replies that non-consummation has not been established from the materials presented, then the legal expert mentioned in","fr":"§ 1. L'Évêque transmettra au Siège Apostolique tous les actes avec son avis et les observations du défenseur du lien.\n§ 2. Si au jugement du Siège Apostolique un complément d'instruction est demandé, cela sera notifié à l'Évêque en indiquant les points sur lesquels l'instruction doit être complétée.\n§ 3. Si le Siège Apostolique déclare que, d'après les conclusions, la non-consommation n'est pas prouvée, le conseiller juridique dont il s'agit au","it":"§1. Il Vescovo trasmetta alla Sede Apostolica tutti gli atti insieme al suo voto ed alle osservazioni del difensore del vincolo.\n§2. Se, a giudizio della Sede Apostolica, si richiede un supplemento d'istruttoria, ciò sarà segnalato al Vescovo indicando la materia circa la quale l'istruzione deve essere completata.\n§3. Che se la Sede Apostolica pronunciò con rescritto che da quanto fu prodotto non consta l'inconsumazione, in tal caso il legale di cui nel"}},{"canon":1706,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Rescriptum dispensationis a Sede Apostolica transmittitur ad Episcopum; is vero rescriptum partibus notificabit et praeterea parocho tum loci contracti matrimonii tum suscepti baptismi quam primum mandabit, ut in libris matrimoniorum et baptizatorum de concessa dispensatione mentio fiat.\nCAPUT IV\nDE PROCESSU PRAESUMPTAE\nMORTIS CONIUGIS","en":"The Apostolic See transmits the rescript of the dispensation to the bishop who will notify the parties about the rescript and also as soon as possible will order the pastor both of the place where the marriage was contracted and of the place of baptism to note the granting of the dispensation in the marriage and baptismal registers.\nCHAPTER IV.\nPROCESS IN THE PRESUMED DEATH OF A SPOUSE","fr":"Le rescrit de dispense est transmis par le Siège Apostolique à l'Évêque; celui-ci notifiera le rescrit aux parties et, de plus, demandera au plus tôt au curé, tant du lieu de la célébration du mariage que de la réception du baptême, d'inscrire sur les registres des mariages et des baptisés la dispense accordée.","it":"Il rescritto della dispensa è trasmesso dalla Sede Apostolica al Vescovo; questi poi notificherà il rescritto alle parti ed inoltre ordinerà al più presto al parroco del luogo dove fu contratto il matrimonio e dove fu ricevuto il battesimo che si faccia menzione della dispensa concessa nei registri dei matrimoni e dei battezzati."}},{"canon":1707,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Quoties coniugis mors authentico documento ecclesiastico vel civili comprobari nequit, alter coniux a vinculo matrimonii solutus non habeatur, nisi post declarationem de morte praesumpta ab Episcopo dioecesano prolatam.\n§ 2. Declarationem, de qua in § 1, Episcopus dioecesanus tantummodo proferre valet si, peractis opportunis investigationibus, ex testium depositionibus, ex fama aut ex indiciis moralem certitudinem de coniugis obitu obtinuerit. Sola coniugis absentia, quamvis diuturna, non sufficit.\n§ 3. In casibus incertis et implexis Episcopus Sedem Apostolicam consulat.\n\nDE CAUSIS AD SACRAE ORDINATIONIS\nNULLITATEM DECLARANDAM","en":"§1. Whenever the death of a spouse cannot be proven by an authentic ecclesiastical or civil document, the other spouse is not considered free from the bond of marriage until after the diocesan bishop has issued a declaration of presumed death.\n§2. The diocesan bishop is able to issue the declaration mentioned in §1 only if, after having carried out appropriate investigations, he attains moral certitude of the death of the spouse from the depositions of witnesses, from rumor, or from evidence. The absence of a spouse alone, even for a long time, is not sufficient.\n§3. The bishop is to consult the Apostolic See in uncertain and complicated cases.\n\nCASES FOR DECLARING THE NULLITY OF SACRED ORDINATION (Cann. 1708 - 1712)","fr":"§ 1. Chaque fois que la mort d'un conjoint ne peut être prouvée par un document authentique, ecclésiastique ou civil, l'autre conjoint ne peut être tenu pour libéré du lien conjugal si ce n'est après la déclaration de mort présumée prononcée par l'Évêque diocésain.\n§ 2. L'Évêque diocésain ne pourra prononcer la déclaration dont il s'agit au § 1 que si, après avoir fait des recherches appropriées, il a acquis la certitude morale du décès du conjoint, par les dépositions de témoins, par l'opinion générale ou par d'autres indices.  La seule absence du conjoint, bien qu'elle dure depuis longtemps, n'est pas suffisante.\n§ 3. Dans les cas incertains et compliqués, l'Évêque consultera le Siège Apostolique.","it":"§1. Ogniqualvolta la morte del coniuge non può essere dimostrata con un documento autentico ecclesiastico o civile, non si consideri l'altro coniuge libero dal vincolo matrimoniale se non dopo la dichiarazione di morte presunta pronunciata dal Vescovo diocesano.\n§2. La dichiarazione di cui nel §1 può essere fatta dal Vescovo diocesano soltanto dopo aver conseguito, fatte opportune indagini, la certezza morale del decesso del coniuge dalla deposizione di testi, per fama oppure da indizi. La sola assenza del coniuge, benché prolungata, non è sufficiente.\n§3. Nei casi incerti e complessi il Vescovo consulti la Sede Apostolica."}},{"canon":1708,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Validitatem sacrae ordinationis ius habent accusandi sive ipse clericus sive Ordinarius, cui clericus subest vel in cuius dioecesi ordinatus est.","en":"The cleric himself, the ordinary to whom the cleric is subject, or the ordinary in whose diocese the cleric was ordained has the right to challenge the validity of sacred ordination.","fr":"Ont le droit d'accuser la validité de l'ordination sacrée le clerc lui-même, ou l'Ordinaire de qui dépend le clerc, ou celui dans le diocèse duquel il a été ordonné.","it":"Hanno diritto di accusare la validità della sacra ordinazione sia il chierico stesso, sia l'Ordinario cui il chierico è soggetto o nella cui diocesi fu ordinato."}},{"canon":1709,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Libellus mitti debet ad competentem Congregationem, quae decernet utrum causa ab ipsa Curiae Romanae Congregatione an a tribunali ab ea designato sit agenda.\n§ 2. Misso libello, clericus ordines exercere ipso iure vetatur.","en":"§1. The libellus must be sent to the competent congregation which will decide whether the congregation of the Roman Curia itself or a tribunal designated by it must handle the case.\n§2. Once the libellus has been sent, the cleric is forbidden to exercise orders by the law itself.","fr":"§ 1. Le libelle doit être adressé à la Congrégation compétente qui décidera si la cause doit être traitée par cette même Congrégation de la Curie romaine ou par un tribunal désigné par elle.\n§ 2. Après l'envoi du libelle, il est interdit de plein droit au clerc d'exercer les ordres.","it":"§1. Il libello deve essere inviato alla Congregazione competente, la quale deciderà se la causa debba essere trattata dalla stessa Congregazione della Curia Romana o da un tribunale da essa designato.\n§2. Inviato il libello, al chierico è proibito per il diritto stesso di esercitare gli ordini."}},{"canon":1710,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si Congregatio causam ad tribunal remiserit, serventur, nisi rei natura obstet, canones de iudiciis in genere et de iudicio contentioso ordinario, salvis praescriptis huius tituli.","en":"If the congregation refers the case to a tribunal, the canons on trials in general and on the ordinary contentious trial are to be observed unless the nature of the matter precludes it and without prejudice to the prescripts of this title.","fr":"Si la Congrégation a remis la cause à un tribunal, celui-ci appliquera les canons relatifs aux procès en général et au procès contentieux ordinaire, à moins que la nature de la chose ne s'y oppose, restant sauves les dispositions du présent titre.","it":"Se la Congregazione ha rinviato la causa ad un tribunale, si osservino, a meno che non si opponga la natura della cosa, i canoni sui giudizi in generale e sul giudizio contenzioso ordinario, salve le disposizioni di questo titolo."}},{"canon":1711,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In his causis defensor vinculi iisdem gaudet iuribus iisdemque tenetur officiis, quibus defensor vinculi matrimonialis.","en":"In these cases the defender of the bond possesses the same rights and is bound by the same duties as the defender of the marriage bond.","fr":"Dans ces causes, le défenseur du lien possède les mêmes droits et est tenu aux mêmes obligations que le défenseur du lien matrimonial.","it":"In queste cause il difensore del vincolo ha gli stessi diritti ed è tenuto agli stessi doveri del difensore del vincolo del matrimonio."}},{"canon":1712,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Post secundam sententiam, quae nullitatem sacrae ordinationis confirmavit, clericus omnia iura statui clericali propria amittit et ab omnibus obligationibus liberatur.\n\nDE MODIS\nEVITANDI IUDICIA","en":"After a second sentence has confirmed the nullity of sacred ordination, the cleric loses all rights proper to the clerical state and is freed from all obligations.\n\nMETHODS OF AVOIDING TRIALS (Cann. 1713 - 1716)","fr":"Après une deuxième sentence qui a confirmé la nullité de l'ordination sacrée, le clerc perd tous les droits propres à l'état clérical et est libéré de toutes ses obligations.","it":"Dopo la seconda sentenza a conferma della nullità della sacra ordinazione, il chierico perde tutti i diritti propri dello stato clericale ed è liberato da tutti gli obblighi."}},{"canon":1713,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ad evitandas iudiciales contentiones transactio seu reconciliatio utiliter adhibetur, aut controversia iudicio unius vel plurium arbitrorum committi potest.","en":"In order to avoid judicial contentions an agreement or reconciliation is employed usefully, or the controversy can be committed to the judgment of one or more arbitrators.","fr":"Pour éviter les procès, il est souhaitable de recourir à une transaction ou à une réconciliation, ou bien de soumettre le litige au jugement d'un ou plusieurs arbitres.","it":"Per evitare le contese giudiziarie si può utilmente ricorrere alla transazione o riconciliazione, oppure affidare la controversia al giudizio di uno o più arbitri."}},{"canon":1714,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"De transactione, de compromisso, deque iudicio arbitrali serventur normae a partibus selectae vel, si partes nullas selegerint, lex ab Episcoporum conferentia lata, si qua sit, vel lex civilis vigens in loco ubi conventio initur.","en":"For an agreement, a compromise, and an arbitrated judgment, the norms selected by the parties or, if the parties have selected none, the law laid down by the conference of bishops, if there is such a law, or the civil law in force in the place where the agreement is entered into is to be observed.","fr":"Pour la transaction, le compromis et l'arbitrage, les règles choisies par les parties seront observées ou, si les parties n'en ont pas choisi, la loi, s'il y en a une, portée par la conférence des Évêques, ou bien la loi civile en vigueur dans le lieu où la convention est conclue.","it":"Per la transazione, il compromesso e il giudizio arbitrale si osservino le norme prescelte dalle parti oppure, se le parti non ne abbiano scelto, la legge data dalla Conferenza Episcopale se vi sia, o la legge civile vigente nel luogo dove la convenzione viene fatta."}},{"canon":1715,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Nequit transactio aut compromissum valide fieri circa ea quae ad bonum publicum pertinent, aliaque de quibus libere disponere partes non possunt.\n§ 2. Si agitur de bonis ecclesiasticis temporalibus, serventur, quoties materia id postulat, sollemnitates iure statutae pro rerum ecclesiasticarum alienatione.","en":"§1. An agreement or compromise cannot be made validly concerning matters which pertain to the public good and other matters about which the parties cannot make disposition freely.\n§2. For temporal ecclesiastical goods, the formalities established by law for the alienation of ecclesiastical goods are to be observed whenever the matter demands it.","fr":"§ 1. Il ne peut y avoir de transaction ou de compromis valide dans les affaires qui concernent le bien public, et dans celles dont les parties ne peuvent disposer librement.\n§ 2. S'il s'agit de biens temporels ecclésiastiques, les formalités juridiques établies par le droit pour l'aliénation des biens ecclésiastiques seront observées chaque fois que la matière l'exige.","it":"§1. Non può esserci valida transazione o compromesso su tutto ciò che appartiene al bene pubblico e sulle altre cose di cui le parti non possono disporre liberamente.\n§2. Trattandosi di beni ecclesiastici temporali, si osservino, ogni qualvolta la materia lo richiede, le formalità stabilite dal diritto per l'alienazione delle cose ecclesiastiche."}},{"canon":1716,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si lex civilis arbitrali sententiae vim non agnoscat, nisi a iudice confirmetur, sententia arbitralis de controversia ecclesiastica, ut vim habeat in foro canonico, confirmatione indiget iudicis ecclesiastici loci, in quo lata est.\n§ 2. Si autem lex civilis admittat sententiae arbitralis coram civili iudice impugnationem, in foro canonico eadem impugnatio proponi potest coram iudice ecclesiastico, qui in primo gradu competens est ad controversiam iudicandam.\nPARS IV\nDE PROCESSU POENALI\nCAPUT I\nDE PRAEVIA INVESTIGATIONE","en":"§1. If the civil law does not recognize the force of an arbitrated sentence unless a judge confirms it, an arbitrated sentence in an ecclesiastical controversy, in order to have force in the canonical forum, needs the confirmation of an ecclesiastical judge of the place where it was rendered.\n§2. If civil law permits the challenge of an arbitrated judgment before a civil judge, however, the same challenge can be proposed in the canonical forum before an ecclesiastical judge competent to judge the controversy in the first grade.\n(\nn\n: Indica che il testo corrisponde alla nuova versione o a un nuovo paragrafo)\nCf:\nApostolic Letter Motu Proprio\nMitis Iudex Dominus Iesus\nby which the canons of the Code of Canon Law pertaining to cases regarding the nullity of marriage are reformed (15 August 2015)\n(precedente versione):\nCHAPTER I.\nCASES TO DECLARE THE NULLITY OF MARRIAGE\nArt. 1.\nTHE COMPETENT FORUM","fr":"§ 1. Si la loi civile ne reconnaît pas la valeur de la sentence d'arbitrage à moins qu'elle ne soit confirmée par un juge, la sentence d'arbitrage d'un litige ecclésiastique doit, pour avoir valeur au for canonique, être confirmée par le juge ecclésiastique du lieu où elle a été portée.\n§ 2. Toutefois, si la loi civile admet que l'on puisse attaquer la sentence d'arbitrage devant le juge civil, cette même attaque au for canonique peut être portée devant le juge ecclésiastique qui est compétent au premier degré pour juger le litige.","it":"§1. Se la legge civile non riconosce valore alla sentenza arbitrale che non sia confermata dal giudice, perché abbia valore in foro canonico la sentenza arbitrale circa una controversia ecclesiastica necessita della conferma del giudice ecclesiastico del luogo in cui fu emessa.\n§2. Se poi la legge civile ammette l'impugnazione della sentenza arbitrale avanti al giudice civile, la stessa impugnazione è ammessa in foro canonico avanti al giudice ecclesiastico competente a giudicare la controversia in primo grado."}},{"canon":1717,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Quoties Ordinarius notitiam, saltem veri similem, habet de delicto, caute inquirat, per se vel per aliam idoneam personam, circa facta et circumstantias et circa imputabilitatem, nisi haec inquisitio omnino superflua videatur.\n§ 2. Cavendum est ne ex hac investigatione bonum cuiusquam nomen in discrimen vocetur.\n§ 3. Qui investigationem agit, easdem habet, quas auditor in processu, potestates et obligationes; idemque nequit, si postea iudicialis processus promoveatur, in eo iudicem agere.","en":"§1. Whenever an ordinary has knowledge, which at least seems true, of a delict, he is carefully to inquire personally or through another suitable person about the facts, circumstances, and imputability, unless such an inquiry seems entirely superfluous.\n§2. Care must be taken so that the good name of anyone is not endangered from this investigation.\n§3. The person who conducts the investigation has the same powers and obligations as an auditor in the process; the same person cannot act as a judge in the matter if a judicial process is initiated later.","fr":"§ 1. Chaque fois que l'Ordinaire a connaissance, au moins vraisemblable, d'un délit, il fera par lui-même ou par une personne idoine, une enquête prudente portant sur les faits, les circonstances et l'imputabilité du délit, à moins que cette enquête ne paraisse totalement superflue.\n§ 2. Il faut veiller à ce que cette enquête ne compromette la bonne réputation de quiconque.\n§ 3. Celui qui mène cette enquête a les mêmes pouvoirs et les mêmes obligations qu'un auditeur dans un procès; et, si le procès judiciaire est ensuite engagé, il ne peut y tenir la place de juge.","it":"§1. Ogniqualvolta l'Ordinario abbia notizia, almeno probabile, di un delitto, indaghi con prudenza, personalmente o tramite persona idonea, sui fatti, le circostanze e sull'imputabilità, a meno che questa investigazione non sembri assolutamente superflua.\n§2. Si deve provvedere che con questa indagine non sia messa in pericolo la buona fama di alcuno.\n§3. Chi fa l'indagine ha gli stessi poteri ed obblighi che ha l'uditore nel processo; lo stesso non può, se in seguito sia avviato un procedimento giudiziario, fare da giudice in esso."}},{"canon":1718,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Cum satis collecta videantur elementa, decernat Ordinarius:\n1° num processus ad poenam irrogandam vel declarandam promoveri possit;\n2° num id, attento","en":"§1. When it seems that sufficient evidence has been collected, the ordinary is to decide:\n1/ whether a process to inflict or declare a penalty can be initiated;\n2/ whether, attentive to","fr":"§ 1. Quand les éléments réunis par l'enquête paraîtront suffisants, l'Ordinaire décidera:\n1 si un procès peut être engagé pour infliger ou déclarer une peine;\n2 si, compte tenu du","it":"§1. Qualora gli elementi raccolti sembrino bastare l'Ordinario decida:\n1) se si possa avviare il processo per infliggere la pena o dichiararla;\n2) se ciò, atteso il"}},{"canon":1719,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Investigationis acta et Ordinarii decreta, quibus investigatio initur vel clauditur, eaque omnia quae investigationem praecedunt, si necessaria non sint ad poenalem processum, in secreto curiae archivo custodiantur.\nCAPUT II\nDE PROCESSUS EVOLUTIONE","en":"The acts of the investigation, the decrees of the ordinary which initiated and concluded the investigation, and everything which preceded the investigation are to be kept in the secret archive of the curia if they are not necessary for the penal process.\nCHAPTER II.\nTHE DEVELOPMENT OF THE PROCESS","fr":"Les actes et les décrets de l'Ordinaire qui ouvrent ou clôturent l'enquête, ainsi que tous les éléments qui l'ont précédée, seront conservés aux archives secrètes de la curie, s'ils ne sont pas nécessaires au procès pénal.","it":"Gli atti dell'indagine e i decreti dell'Ordinario, con i quali l'indagine ha inizio o si conclude e tutto ciò che precede l'indagine, se non sono necessari al processo penale, si conservino nell'archivio segreto della curia."}},{"canon":1720,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si Ordinarius censuerit per decretum extra iudicium esse procedendum:\n1° reo accusationem atque probationes, data facultate sese defendendi, significet, nisi reus, rite vocatus, comparere neglexerit;\n2° probationes et argumenta omnia cum duobus assessoribus accurate perpendat;\n3° si de delicto certo constet neque actio criminalis sit extincta, decretum ferat ad normam cann. 1342-1350, expositis, breviter saltem, rationibus in iure et in facto.","en":"n. 1, the \nprocedure is followed for imposing or declaring a penalty by way of an \nextra-judicial decree.","fr":", surtout pour ce qui concerne le droit de la défense et la \ncertitude morale de celui qui émet le décret selon le","it":"Se l'Ordinario ha ritenuto doversi procedere con decreto per via extragiudiziale:\n1) renda note all'imputato l'accusa e le prove, dandogli possibilità di difendersi, a meno che l'imputato debitamente chiamato non abbia trascurato di presentarsi;\n2) valuti accuratamente con due assessori tutte le prove e gli argomenti;\n3) se consta con certezza del delitto e l'azione criminale non è estinta, emani il decreto a norma dei\ncann. 1342\n-1350, esponendo almeno brevemente le ragioni in diritto e in fatto."}},{"canon":1721,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si Ordinarius decreverit processum poenalem iudicialem esse ineundum, acta investigationis promotori iustitiae tradat, qui accusationis libellum iudici ad normam cann. 1502 et 1504 exhibeat.\n§ 2. Coram tribunali superiore partes actoris gerit promotor iustitiae apud illud tribunal constitutus.","en":"§ 1, prescription of the criminal \naction is suspended for three years; once this period has expired or the \nsuspension has been interrupted through the cessation of the penal process, time \nruns once again and is added to the period of prescription which has already \nelapsed. The same suspension equally applies if, observing","fr":", § 1, la prescription de l’action criminelle est suspendue pour trois \nans ; une fois ce délai passé ou si la suspension est interrompue à cause de la \ncessation du procès pénal, le temps court de nouveau et s’ajoute à celui déjà \ncouru pour la prescription. La même suspension subsiste également si, selon le","it":"§1. Se l'Ordinario ha decretato doversi avviare un processo penale giudiziario, trasmetta gli atti dell'indagine al promotore di giustizia, il quale presenti al giudice il libello di accusa a norma dei\ncann. 1502\ne\n1504\n.\n§2. Avanti al tribunale superiore copre il ruolo di attore il promotore di giustizia costituito presso quel tribunale."}},{"canon":1722,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Ad scandala praevenienda, ad testium libertatem protegendam et ad iustitiae cursum tutandum, potest Ordinarius, audito promotore iustitiae et citato ipso accusato, in quolibet processus stadio accusatum a sacro ministerio vel ab aliquo officio et munere ecclesiastico arcere, ei imponere vel interdicere commorationem in aliquo loco vel territorio, vel etiam publicam sanctissimae Eucharistiae participationem prohibere; quae omnia, causa cessante, sunt revocanda, eaque ipso iure finem habent, cessante processu poenali.","en":"To prevent scandals, to protect the freedom of witnesses, and to guard the course of justice, the ordinary, after having heard the promoter of justice and cited the accused, at any stage of the process can exclude the accused from the sacred ministry or from some office and ecclesiastical function, can impose or forbid residence in some place or territory, or even can prohibit public participation in the Most Holy Eucharist. Once the cause ceases, all these measures must be revoked; they also end by the law itself when the penal process ceases.","fr":"Pour prévenir des scandales, pour protéger la liberté des témoins et garantir le cours de la justice, après avoir entendu le promoteur de justice et l'accusé lui-même, l'Ordinaire peut à tout moment du procès écarter l'accusé du ministère sacré ou d'un office ou d'une charge ecclésiastique, lui imposer ou lui interdire le séjour dans un endroit ou un territoire donné, ou même lui défendre de participer en  public à la très sainte Eucharistie; toutes ces mesures doivent être révoquées dès que cesse le motif, et prennent fin quand le procès pénal est achevé.","it":"L'Ordinario per prevenire gli scandali, tutelare la libertà dei testimoni e garantire il corso della giustizia, può in qualunque stadio del processo, udito il promotore di giustizia e citato l'accusato stesso, allontanare l'imputato dal ministero sacro o da un ufficio o compito ecclesiastico, imporgli o proibirgli la dimora in qualche luogo o territorio, o anche vietargli di partecipare pubblicamente alla santissima Eucaristia; tutti questi provvedimenti, venendo meno la causa, devono essere revocati, e cessano per il diritto stesso con il venir meno del processo penale."}},{"canon":1723,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Iudex reum citans debet eum invitare ad advocatum, ad normam","en":", or \ninformed in the manner provided in","fr":"ou notifié suivant ce qui est \nprévu au","it":"§1. Il giudice citando l'imputato deve invitarlo a costituirsi un avvocato a norma del"}},{"canon":1724,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. In quolibet iudicii gradu renuntiatio instantiae fieri potest a promotore iustitiae, mandante vel consentiente Ordinario, ex cuius deliberatione processus promotus est.\n§ 2. Renuntiatio, ut valeat, debet a reo acceptari, nisi ipse sit a iudicio absens declaratus.","en":"§1. At any grade of the trial the promoter of justice can renounce the trial at the command of or with the consent of the ordinary whose deliberation initiated the process.\n§2. For validity the accused must accept the renunciation unless the accused was declared absent from the trial.","fr":"§ 1. À tout degré de la procédure, le promoteur de justice peut renoncer à l'instance, sur l'ordre ou avec l'accord de l'Ordinaire à l'initiative duquel le procès a été engagé.\n§ 2. Pour être valable, cette renonciation doit être acceptée par l'accusé, à moins qu'il n'ait été déclaré absent du procès.","it":"§1. In qualunque grado del giudizio il promotore di giustizia può rinunciare all'istanza, per mandato o con il consenso dell'Ordinario che ha deliberato l'avvio del processo.\n§2. Perché la rinuncia sia valida occorre che sia accettata dall'imputato, salvo questi non sia stato dichiarato assente dal giudizio."}},{"canon":1725,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In causae discussione, sive scripto haec fit sive ore, accusatus semper ius habeat ut ipse vel eius advocatus vel procurator postremus scribat vel loquatur.","en":"In the discussion of the case, whether done in written or oral form, the accused, either personally or through the advocate or procurator, always has the right to write or speak last.","fr":"Dans la discussion de la cause, qu'elle soit écrite ou orale, l'accusé, son avocat ou son procureur ont toujours le droit de s'exprimer les derniers.","it":"Nella discussione della causa, sia che essa avvenga per scritto sia oralmente, l'imputato abbia sempre il diritto di scrivere o di parlare per ultimo, personalmente o tramite il suo avvocato o procuratore."}},{"canon":1726,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In quolibet poenalis iudicii gradu et stadio, si evidenter constet delictum non esse a reo patratum, iudex debet id sententia declarare et reum absolvere, etiamsi simul constet actionem criminalem esse extinctam.","en":"If at any grade and stage of the penal trial it is evidently established that the accused did not commit the delict, the judge must declare this in a sentence and absolve the accused even if it is also established that criminal action has been extinguished.","fr":"À tout degré ou état du procès pénal, s'il appert que le délit n'a pas été commis par l'accusé, le juge doit le déclarer par une sentence et relaxer l'accusé, même si en même temps il s'avère que l'action criminelle est éteinte.","it":"In qualunque grado e stadio del giudizio penale, se consta con evidenza che il delitto non fu commesso dall'imputato, il giudice lo deve dichiarare con sentenza ed assolvere l'imputato, anche se contemporaneamente consti l'estinzione dell'azione criminale."}},{"canon":1727,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Appellationem proponere potest reus, etiam si sententia ipsum ideo tantum dimiserit, quia poena erat facultativa, vel quia iudex potestate usus est, de qua in cann. 1344 et 1345.\n§ 2. Promotor iustitiae appellare potest quoties censet scandali reparationi vel iustitiae restitutioni satis provisum non esse.","en":"§1. The accused can propose an appeal even if the sentence dismissed the accused only because the penalty was facultative or because the judge used the power mentioned in cann. 1344 and 1345.\n§2. The promoter of justice can appeal whenever the promoter judges that the repair of scandal or the restoration of justice has not been provided for sufficiently.","fr":"§ 1. L'accusé peut interjeter appel, même si la sentence ne l'a absous que parce que la peine était facultative ou que le juge a utilisé le pouvoir dont il s'agit aux cann. 1344 et 1345.\n§ 2. Le promoteur de justice peut faire appel chaque fois qu'il estime qu'il n'a pas été suffisamment pourvu à la réparation du scandale ou au rétablissement de la justice.","it":"§1. L'imputato può interporre appello, anche se la sentenza lo ha prosciolto solo perché la pena era facoltativa o il giudice fece uso dei poteri di cui nei\ncann. 1344\ne\n1345\n.\n§2. Il promotore di giustizia può appellare ogniqualvolta giudichi che non si sia sufficientemente provveduto a riparare lo scandalo o a reintegrare la giustizia."}},{"canon":1728,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Salvis praescriptis canonum huius tituli, in iudicio poenali applicandi sunt, nisi rei natura obstet, canones de iudiciis in genere et de iudicio contentioso ordinario, servatis specialibus normis de causis quae ad bonum publicum spectant.\n§ 2. Accusatus ad confitendum delictum non tenetur, nec ipsi iusiurandum deferri potest.\nCAPUT III\nDE ACTIONE\nAD DAMNA REPARANDA","en":"§1. Without prejudice to the prescripts of the canons of this title and unless the nature of the matter precludes it, the canons on trials in general and on the ordinary contentious trial must be applied in a penal trial; the special norms for cases which pertain to the public good are also to be observed.\n§2. The accused is not bound to confess the delict nor can an oath be administered to the accused.\nCHAPTER III.\nACTION TO REPAIR DAMAGES","fr":"§ 1. Restant sauves les dispositions des canons du présent titre, à moins que la nature des choses n'y fasse obstacle, les canons concernant les procès en général et le procès contentieux ordinaire devront être appliqués dans le procès pénal, tout en respectant les normes spéciales des causes relatives au bien public.\n§ 2. L'accusé n'est pas tenu d'avouer son délit et on ne peut pas lui déférer le serment.","it":"§1. Salve le disposizioni dei canoni di questo titolo, nel giudizio penale devono essere applicati, se non vi si opponga la natura della cosa, i canoni sui giudizi in generale e sul giudizio contenzioso ordinario, osservate le norme speciali per le cause riguardanti il bene pubblico.\n§2. L'accusato non è tenuto a confessare il delitto, né può essergli imposto il giuramento."}},{"canon":1729,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\nPARS V\nDE RATIONE PROCEDENDI\nIN RECURSIBUS ADMINISTRATIVIS\nATQUE IN PAROCHIS AMOVENDIS\nVEL TRANSFERENDIS\nSECTIO I\nDE RECURSU ADVERSUS\nDECRETA ADMINISTRATIVA","en":".","fr":".","it":"."}},{"canon":1730,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Ad nimias poenalis iudicii moras vitandas potest iudex iudicium de damnis differre usque dum sententiam definitivam in iudicio poenali protulerit.\n§ 2. Iudex, qui ita egerit, debet, postquam sententiam tulerit in poenali iudicio, de damnis cognoscere, etiamsi iudicium poenale propter propositam impugnationem adhuc pendeat, vel reus absolutus sit propter causam quae non auferat obligationem reparandi damna.","en":"§1. To avoid excessive delays in the penal trial the judge can defer the judgment for damages until he has rendered the definitive sentence in the penal trial.\n§2. After rendering the sentence in the penal trial, the judge who does this must adjudicate for damages even if the penal trial still is pending because of a proposed challenge or the accused has been absolved for a cause which does not remove the obligation to repair damages.","fr":"§ 1. Pour éviter les délais trop longs dans le procès pénal, le juge peut ajourner le procès relatif aux dommages jusqu'au prononcé de la sentence définitive du procès pénal.\n§ 2. Le juge qui a pris cette décision doit, après avoir rendu la sentence du procès pénal, traiter l'action en dommage, même si le procès pénal reste encore pendant en raison d'un recours introduit, ou si l'accusé est absous pour un motif qui ne supprime pas l'obligation de réparer les dommages.","it":"§1. Per evitare eccessivi ritardi nel processo penale, il giudice può differire il giudizio sui danni fino a che abbia emanato la sentenza definitiva nel giudizio penale.\n§2. Il giudice che abbia così agito, dopo aver emesso la sentenza nel giudizio penale, deve giudicare sui danni, anche se il giudizio penale è ancora in corso a causa di una impugnazione interposta, o l'imputato è stato assolto per un motivo che non toglie l'obbligo di riparare i danni."}},{"canon":1731,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Sententia lata in poenali iudicio, etiamsi in rem iudicatam transierit, nullo modo ius facit erga partem laesam, nisi haec intervenerit ad normam","en":"Even if the sentence rendered in a penal trial has become a res iudicata, it in no way establishes the right of the injured party unless this party has intervened according to the norm of","fr":"La sentence portée dans un procès pénal, même si elle est passée en force de chose jugée, n'a aucun effet juridique à l'égard de la partie lésée, à moins que celle-ci ne soit intervenue selon le","it":"La sentenza emanata nel giudizio penale, pur essendo passata in giudicato, non fa legge in alcun modo per la parte lesa, a meno che questa non sia intervenuta a norma del"}},{"canon":1732,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Quae in canonibus huius sectionis de decretis statuuntur, eadem applicanda sunt ad omnes administrativos actus singulares, qui in foro externo extra iudicium dantur, iis exceptis, qui ab ipso Romano Pontifice vel ab ipso Concilio Oecumenico ferantur.","en":"What is established in the canons of this section concerning decrees must be applied to all singular administrative acts which are given in the external forum outside a trial excepting those which have been issued by the Roman Pontiff or an ecumenical council.","fr":"Les dispositions concernant les décrets contenues dans les canons de la présente section doivent être appliquées à tous les actes administratifs particuliers qui sont pris au for externe en dehors de tout jugement, à l'exception des décrets portés par le Pontife Romain lui-même ou par le Concile Œcuménique lui-même.","it":"Quanto è stabilito nei canoni di questa sezione per i decreti, deve essere applicato a tutti gli atti amministrativi singolari, che vengono dati in foro esterno fuori del giudizio, ad eccezione di quelli emanati dal Romano Pontefice stesso o dal Concilio Ecumenico stesso."}},{"canon":1733,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Valde optandum est ut, quoties quis gravatum se decreto putet, vitetur inter ipsum et decreti auctorem contentio atque inter eos de aequa solutione quaerenda communi consilio curetur, gravibus quoque personis ad mediationem et studium forte adhibitis, ita ut per idoneam viam controversia praecaveatur vel dirimatur.\n§ 2. Episcoporum conferentia statuere potest ut in unaquaque dioecesi officium quoddam vel consilium stabiliter constituatur, cui, secundum normas ab ipsa conferentia statuendas, munus sit aequas solutiones quaerere et suggerere; quod si conferentia id non iusserit, potest Episcopus eiusmodi consilium vel officium constituere.\n§ 3. Officium vel consilium, de quo in § 2, tunc praecipue operam navet, cum revocatio decreti petita est ad normam","en":"§1. Whenever a person considers himself or herself aggrieved by a decree, it is particularly desirable that the person and the author of the decree avoid any contention and take care to seek an equitable solution by common counsel, possibly using the mediation and effort of wise persons to avoid or settle the controversy in a suitable way.\n§2. The conference of bishops can determine that each diocese establish in a stable manner an office or council whose function is to seek and suggest equitable solutions according to the norms determined by the conference. If the conference has not ordered this, however, the bishop can establish a council or office of this kind.\n§3. The office or council mentioned in §2 is especially to be of assistance when the revocation of a decree has been requested according to the norm of","fr":"§ 1. Il est hautement souhaitable que chaque fois qu'une personne s'estime lésée par un décret, le conflit entre elle et l'auteur du décret soit évité et que soit recherchée entre eux d'un commun  accord une solution équitable, en utilisant au besoin la médiation et les efforts de sages, pour éviter le litige ou le régler par un moyen adéquat.\n§ 2. La conférence des Évêques peut décider que soit constitué de manière stable dans chaque diocèse un organisme ou un conseil dont la charge sera de rechercher et de suggérer des solutions équitables selon les normes établies par la conférence; mais si la conférence ne l'a pas ordonné, l'Évêque peut constituer un conseil ou un organisme de ce genre.\n§ 3. L'organisme ou le conseil dont il s'agit au § 2 agira surtout lorsque la révocation d'un décret a été demandée selon le","it":"§1. È assai desiderabile che, ogniqualvolta qualcuno si ritenga onerato da un decreto, non vi sia contesa tra di lui e l'autore del decreto, ma tra di loro si provveda di comune accordo a ricercare un'equa soluzione, ricorrendo anche a persone autorevoli per la mediazione e lo studio, così che per via idonea si eviti o si componga la controversia.\n§2. La Conferenza Episcopale può stabilire che in ciascuna diocesi si costituisca stabilmente un vero e proprio ufficio o consiglio, che abbia il compito, secondo norme da stabilirsi dalla Conferenza medesima, di ricercare e suggerire eque soluzioni; se la Conferenza poi non diede tale disposizione può costituirlo anche il Vescovo.\n§3. L'ufficio o consiglio, di cui nel §2, operi principalmente allorquando sia richiesta la revoca del decreto a norma del"}},{"canon":1734,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1, intra triginta dies a recepta notificatione ad auctoritatem \n competentem. Recursus effectum habet suspensivum.","en":", § 1, intra triginta dies a recepta \n notificatione ad auctoritatem competentem. Recursus effectum habet \n suspensivum».","fr":", § 1, intra triginta dies a recepta \n notificatione ad auctoritatem competentem. Recursus effectum habet \n suspensivum.\n(cf.\nLettre apostolique sous forme de Motu Proprio modifiant les délais \n de recours du membre renvoyé d'un institut de vie consacrée\n, \n 2 avril 2023)","it":", § 1, intra triginta dies a \n recepta notificatione ad auctoritatem competentem. Recursus \n effectum habet suspensivum\n»."}},{"canon":1735,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":".\n§ 3. Etiam in casibus, in quibus recursus non suspendit ipso iure decreti exsecutionem neque suspensio ad normam","en":".\n§3. Nevertheless, even in cases in which recourse does not suspend the execution of the decree by the law itself and suspension has not been decreed according to the norm of","fr":".\n§ 3. Même dans les cas où le recours ne suspend pas de plein droit l'exécution du décret, ou bien lorsque la suspension n'a pas été décrétée selon le","it":".\n§3. Anche nei casi in cui il ricorso non sospende per il diritto stesso l'esecuzione, né la sospensione fu decisa a norma del"}},{"canon":1736,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 2 decreta est, potest tamen gravi de causa Superior iubere ut exsecutio suspendatur, cauto tamen ne quid salus animarum detrimenti capiat.","en":", §2, the superior can order the execution to be suspended for a grave cause, yet cautiously so that the salvation of souls suffers no harm.","fr":", § 2, le Supérieur compétent peut cependant pour un grave motif ordonner de surseoir à l'exécution, en veillant néanmoins à ce que le salut des âmes n'en subisse aucun détriment.","it":", §2, il Superiore può tuttavia per una causa grave ordinare che l'esecuzione sia sospesa, evitando però che la salvezza delle anime ne subisca danno."}},{"canon":1737,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Qui se decreto gravatum esse contendit, potest ad Superiorem hierarchicum eius, qui decretum tulit, propter quodlibet iustum motivum recurrere; recursus proponi potest coram ipso decreti auctore, qui eum statim ad competentem Superiorem hierarchicum transmittere debet.\n§ 2. Recursus proponendus est intra peremptorium terminum quindecim dierum utilium, qui in casibus de quibus in","en":"§1. A person who claims to have been aggrieved by a decree can make recourse for any just reason to the hierarchical superior of the one who issued the decree. The recourse can be proposed before the author of the decree who must transmit it immediately to the competent hierarchical superior.\n§2. Recourse must be proposed within the peremptory time limit of fifteen useful days which in the cases mentioned in","fr":"§ 1. La personne qui s'estime lésée par un décret peut recourir pour tout juste motif au Supérieur hiérarchique de celui qui a porté le décret; le recours peut être formé devant l'auteur même du décret qui doit le transmettre aussitôt au Supérieur hiérarchique compétent.\n§ 2. Le recours doit être présenté dans le délai obligatoire de quinze jours utiles qui, dans les cas dont il s'agit au","it":"§1. Chi sostiene di essere onerato da un decreto, può ricorrere al Superiore gerarchico di colui che ha emesso il decreto, per un motivo giusto qualsiasi; il ricorso può essere presentato avanti all'autore stesso del decreto, il quale lo deve immediatamente trasmettere al Superiore gerarchico competente.\n§§2. Il ricorso deve essere presentato entro il termine perentorio di quindici giorni utili, che nei casi di cui nel"}},{"canon":1738,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Recurrens semper ius habet advocatum vel procuratorem adhibendi, vitatis inutilibus moris; immo vero patronus ex officio constituatur, si recurrens patrono careat et Superior id necessarium censeat; semper tamen potest Superior iubere ut recurrens ipse compareat ut interrogetur.","en":"The person making recourse always has the right to use an advocate or procurator, but useless delays are to be avoided; indeed, a legal representative is to be appointed ex officio if the person making recourse lacks one and the superior thinks it necessary. Nevertheless, the superior always can order the person making recourse to be present in order to be questioned.","fr":"La personne qui fait recours a toujours le droit d'utiliser l'assistance d'un avocat ou d'un procureur, mais en évitant les retards inutiles; bien plus, un défenseur sera désigné d'office si la personne qui fait recours n'en a pas et si le Supérieur l'estime nécessaire; mais le Supérieur peut toujours lui ordonner de comparaître en personne pour être interrogée.","it":"Il ricorrente ha sempre diritto di valersi di un avvocato o procuratore, evitando inutili ritardi; anzi sia costituito un patrono d'ufficio se il ricorrente non ha un patrono e il Superiore lo ritenga necessario; il Superiore può tuttavia sempre ordinare al ricorrente di presentarsi personalmente per essere interrogato."}},{"canon":1739,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Superiori, qui de recursu videt, licet, prout casus ferat, non solum decretum confirmare vel irritum declarare, sed etiam rescindere, revocare, vel si id Superiori magis expedire videatur, emendare, subrogare, ei obrogare.\nSECTIO II\nDE PROCEDURA IN PAROCHIS\nAMOVENDIS VEL TRANSFERENDIS\nCAPUT I\nDE MODO PROCEDENDI\nIN AMOTIONE PAROCHORUM","en":"The superior who deals with the recourse, as the case warrants, is permitted not only to confirm the decree or declare it invalid but also to rescind or revoke it or, if it seems more expedient to the superior, to emend, replace, or modify it.\nSECTION II.\nTHE PROCEDURE IN THE REMOVAL OR TRANSFER OF PASTORS (Cann. 1740 - 1752)\nCHAPTER I.\nTHE MANNER OF PROCEEDING IN THE REMOVAL OF PASTORS","fr":"Le Supérieur qui traite le recours peut, le cas échéant, non seulement confirmer le décret ou le déclarer nul, mais aussi le rescinder, le révoquer ou encore, si cela lui paraît mieux convenir, l'amender, le remplacer ou l'abroger.","it":"Al Superiore che giudica il ricorso è consentito, a seconda dei casi, non solo di confermare o dichiarare invalido il decreto, ma anche di rescinderlo, revocarlo, o, se ciò sembra al Superiore più opportuno, correggerlo, subrogarlo, abrogarlo."}},{"canon":1740,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", Episcopus rem discutiat cum duobus parochis e coetu ad hoc stabiliter, a consilio presbyterali constituto, Episcopo proponente, selectis; quod si exinde censeat ad amotionem esse deveniendum, causa et argumentis ad validitatem indicatis, parocho paterne suadeat ut intra tempus quindecim dierum renuntiet.\n§ 2. De parochis qui sunt sodales instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae, servetur praescriptum","en":", the bishop is to discuss the matter with two pastors selected from the group established for this purpose in a stable manner by the presbyteral council at the proposal of the bishop. If the bishop then judges that removal must take place, he paternally is to persuade the pastor to resign within fifteen days, after having explained, for validity, the cause and arguments for the removal.\n§2. The prescript of","fr":", l'Évêque en débattra avec deux curés choisis dans le groupe prévu à cet effet d'une manière stable par le conseil presbytéral sur proposition de l'Évêque; s'il estime en conséquence devoir en venir à la révocation du curé, l'Évêque, après lui avoir indiqué, pour que la mesure soit valide, la raison et les arguments, exhortera paternellement le curé à présenter sa renonciation dans les quinze jours.\n§ 2. Pour les curés qui sont membres d'un institut religieux ou d'une société de vie apostolique, les dispositions du","it":", il Vescovo discuta la cosa con due parroci scelti dal gruppo a ciò stabilmente costituito dal consiglio presbiterale, su proposta del Vescovo; che se poi ritenga si debba addivenire alla rimozione, indicati per la validità la causa e gli argomenti, convinca paternamente il parroco a rinunziare entro quindici giorni.\n§2. Per i parroci che sono membri di un istituto religioso o di una società di vita apostolica, si osservi il disposto del"}},{"canon":1741,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Causae, ob quas parochus a sua paroecia legitime amoveri potest, hae praesertim sunt:\n1° modus agendi qui ecclesiasticae communioni grave detrimentum vel perturbationem afferat;\n2° imperitia aut permanens mentis vel corporis infirmitas, quae parochum suis muneribus utiliter obeundis imparem reddunt;\n3° bonae existimationis amissio penes probos et graves paroecianos vel aversio in parochum, quae praevideantur non brevi cessaturae;\n4° gravis neglectus vel violatio officiorum paroecialium quae post monitionem persistat;\n5° mala rerum temporalium administratio cum gravi Ecclesiae damno, quoties huic malo aliud remedium afferi nequeat.","en":"The causes for which a pastor can be removed legitimately from his parish are especially the following:\n1/ a manner of acting which brings grave detriment or disturbance to ecclesiastical communion;\n2/ ineptitude or a permanent infirmity of mind or body which renders the pastor unable to fulfill his functions usefully;\n3/ loss of a good reputation among upright and responsible parishioners or an aversion to the pastor which it appears will not cease in a brief time;\n4/ grave neglect or violation of parochial duties which persists after a warning;\n5/ poor administration of temporal affairs with grave damage to the Church whenever another remedy to this harm cannot be found.","fr":"Les motifs pour lesquels un curé peut être révoqué légitimement de sa paroisse sont principalement les suivants:\n1 une manière d'agir qui cause un grave détriment ou un trouble grave dans la communion ecclésiale;\n2 l'incompétence ou  une infirmité permanente de l'esprit ou du corps qui font que le curé n'est plus en état de s'acquitter efficacement de ses fonctions;\n3 la perte de la bonne estime chez les paroissiens probes et sérieux ou l'aversion envers le curé, dont on prévoit qu'elle ne cessera pas rapidement;\n4 une grave négligence ou la violation de ses devoirs de curé persistant après une monition;\n5 une mauvaise administration des biens temporels entraînant un grave dommage pour l'Église, chaque fois qu'aucun autre remède ne peut être apporté à ce mal.","it":"Le cause, per le quali il parroco può essere legittimamente rimosso dalla sua parrocchia, sono principalmente queste:\n1) il modo di agire che arrechi grave danno o turbamento alla comunione ecclesiale;\n2) l'inettitudine o l'infermità permanente della mente o del corpo, che rendano il parroco impari ad assolvere convenientemente i suoi compiti;\n3) la perdita della buona considerazione da parte di parrocchiani onesti e seri o l'avversione contro il parroco, che si preveda non cesseranno in breve;\n4) grave negligenza o violazione dei doveri parrocchiali, che persista dopo l'ammonizione;\n5) cattiva amministrazione delle cose temporali con grave danno della Chiesa, ogniqualvolta a questo male non si possa porre altro rimedio."}},{"canon":1742,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":", § 1 selectis, rationes perpendat quae translationi faveant vel obstent; quod si exinde translationem peragendam censeat, paternas exhortationes parocho iteret.","en":", §1. If he then decides to implement the transfer, however, he is to repeat the paternal exhortations to the pastor.","fr":", § 1, à moins qu'il ne faille en désigner d'autres en raison d'un empêchement des premiers;\n3 décidera enfin si le curé doit être révoqué ou non, et portera sans délai un décret à ce sujet.","it":", §1, se non se ne debbano designare altri essendo quelli impossibilitati, valuti la cosa;\n3) infine stabilisca se il parroco debba essere rimosso o no, ed emetta subito il relativo decreto."}},{"canon":1743,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Renuntiatio a parocho fieri potest non solum pure et simpliciter, sed etiam sub condicione, dummodo haec ab Episcopo legitime acceptari possit et reapse acceptetur.","en":"A pastor can submit a resignation not only purely and simply but also conditionally, provided that the bishop can accept it legitimately and actually does accept it.","fr":"Le curé peut présenter sa renonciation purement et simplement, mais il peut aussi la donner sous condition, pourvu que cette condition puisse être acceptée légitimement par l'Évêque et soit admise effectivement par lui.","it":"La rinuncia può essere fatta dal parroco non soltanto in maniera pura e semplice, ma anche sotto condizione, purché questa possa essere legittimamente accettata dal Vescovo e di fatto egli la accetti."}},{"canon":1744,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Si parochus intra praestitutos dies non responderit, Episcopus iteret invitationem prorogando tempus utile ad respondendum.\n§ 2. Si Episcopo constiterit parochum alteram invitationem recepisse, non autem respondisse etsi nullo impedimento detentum, aut si parochus renuntiationem nullis adductis motivis recuset, Episcopus decretum amotionis ferat.","en":"§1. If the pastor has not responded within the prescribed days, the bishop is to repeat the invitation and extend the useful time to respond.\n§2. If the bishop establishes that the pastor received the second invitation but did not respond even though not prevented by any impediment, or if the pastor refuses to resign without giving any reasons, the bishop is to issue a decree of removal.","fr":"§ 1. Si le curé ne donne pas sa réponse dans le délai prévu, l'Évêque renouvellera son invitation en prorogeant le temps utile pour la réponse.\n§ 2. Si l'Évêque est certain que le curé a bien reçu sa seconde invitation mais qu'il n'a pas répondu alors qu'il n'en était nullement empêché, ou si le curé refuse de présenter sa renonciation sans donner aucun motif, l'Évêque portera le décret de révocation.","it":"§1. Se il parroco entro i giorni stabiliti non avrà risposto, il Vescovo lo inviti nuovamente prorogando i termini di tempo utile per rispondere.\n§2. Se al Vescovo consta che il parroco ha ricevuto il secondo invito e non ha risposto benché non fosse trattenuto da alcun impedimento, o se il parroco senza addurre alcun motivo si rifiuta di rinunciare, il Vescovo emetta il decreto di rimozione."}},{"canon":1745,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si vero parochus causam adductam eiusque rationes oppugnet, motiva allegans quae insufficientia Episcopo videantur, hic ut valide agat:\n1° invitet illum ut, inspectis actis, suas impugnationes in relatione scripta colligat, immo probationes in contrarium, si quas habeat, afferat;\n2° deinde, completa, si opus sit, instructione, una cum iisdem parochis de quibus in","en":"If the pastor opposes the cause given and its reasons and alleges reasons which seem insufficient to the bishop, the bishop, in order to act validly, is:\n1/ to invite the pastor to organize his objections in a written report after he has inspected the acts, and offer any proofs he has to the contrary;\n2/ when any necessary instruction is completed, to consider the matter together with the same pastors mentioned in","fr":"Cependant, si le curé conteste la raison alléguée et les arguments avancés, en faisant état d'éléments qui paraissent insuffisants à l'Évêque, celui-ci pour agir validement:\n1 invitera le curé à consigner, après examen des actes, dans un rapport écrit, ses répliques et bien plus, à présenter, s'il en a, ses preuves en sens contraire;\n2 ensuite, après avoir complété si nécessaire son enquête, examinera la situation avec l'aide des mêmes curés dont il s'agit au","it":"Se poi il parroco contesta la causa addotta e le sue motivazioni, allegando motivi che al Vescovo sembrino insufficienti, questi per agire validamente:\n1) lo inviti a raccogliere in una relazione scritta, dopo aver esaminato gli atti, le sue impugnazioni, anzi ad addurre le prove in contrario, se ne abbia;\n2) quindi, completata se necessario l'istruttoria, insieme agli stessi parroci, di cui nel"}},{"canon":1746,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Amoto parocho, Episcopus consulat sive assignatione alius officii, si ad hoc idoneus sit, sive pensione, prout casus ferat et adiuncta permittant.","en":"After the pastor has been removed, the bishop is to make provision either for an assignment to some other office, if he is suitable for this, or for a pension as the case warrants and circumstances permit.","fr":"Une fois le curé révoqué, l'Évêque s'occupera de lui assigner un autre office, s'il en est capable, ou de lui assurer une pension, selon le cas et si les moyens le permettent.","it":"Il Vescovo provveda al parroco rimosso sia con l'assegnazione di un altro ufficio, se a questo sia idoneo, sia con una pensione a seconda che il caso lo comporti e le circostanze lo permettano."}},{"canon":1747,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. Parochus amotus debet a parochi munere exercendo abstinere, quam primum liberam relinquere paroecialem domum, et omnia quae ad paroeciam pertinent ei tradere, cui Episcopus paroeciam commiserit.\n§ 2. Si autem de infirmo agatur, qui e paroeciali domo sine incommodo nequeat alio transferri, Episcopus eidem relinquat eius usum etiam exclusivum, eadem necessitate durante.\n§ 3. Pendente recursu adversus amotionis decretum, Episcopus non potest novum parochum nominare, sed per administratorem paroecialem interim provideat.\nCAPUT II\nDE MODO PROCEDENDI\nIN TRANSLATIONE PAROCHORUM","en":"are to be applied, canonical equity is to be observed, and the salvation of souls, which must always be the supreme law in the Church, is to be kept before one’s eyes.","fr":"§ 1. Le curé révoqué doit s'abstenir d'exercer le ministère de curé, laisser libre le plus rapidement possible le presbytère et remettre tout ce qui concerne la paroisse à celui à qui l'Évêque l'aura confiée.\n§ 2. Cependant, s'il s'agit d'un malade qui ne peut être transféré sans inconvénient du presbytère dans un autre endroit, l'Évêque lui en laissera l'usage même exclusif, tant que cela sera nécessaire.\n§ 3. Tant que le recours contre le décret de révocation est pendant, l'Évêque ne peut pas nommer un nouveau curé, mais il pourvoira entre-temps à la charge par un administrateur paroissial.","it":"§1. Il parroco rimosso deve astenersi dall'esercizio delle funzioni del parroco, quanto prima lasciare libera la casa parrocchiale, e consegnare tutto ciò che appartiene alla parrocchia, a colui al quale essa fu affidata dal Vescovo.\n§2. Se poi si tratta di un infermo, che dalla casa parrocchiale non può trasferirsi altrove senza incomodo, il Vescovo gliene consenta l'uso anche esclusivo, finché perdura tale necessità.\n§3. In pendenza del ricorso contro il decreto di rimozione, il Vescovo non può nominare un nuovo parroco, ma nel frattempo provveda tramite un amministratore parrocchiale."}},{"canon":1748,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si bonum animarum vel Ecclesiae necessitas aut utilitas postulet, ut parochus a sua, quam utiliter regit, ad aliam paroeciam aut ad aliud officium transferatur, Episcopus eidem translationem scripto proponat ac suadeat ut pro Dei atque animarum amore consentiat.","en":"If the good of souls or the necessity or advantage of the Church demands that a pastor be transferred from a parish which he is governing usefully to another parish or another office, the bishop is to propose the transfer to him in writing and persuade him to consent to it out of love of God and souls.","fr":"Si le bien des âmes, les nécessités ou l'utilité pour l'Église réclament qu'un curé soit transféré de sa paroisse qu'il dirige avec fruit à une autre paroisse ou à un autre office, l'Évêque lui proposera par écrit ce transfert et l'invitera à l'accepter pour l'amour de Dieu et des âmes.","it":"Se il bene delle anime oppure la necessità o l'utilità della Chiesa richiedono che un parroco sia trasferito dalla sua parrocchia, che egli regge utilmente, ad un'altra o ad un altro ufficio, il Vescovo gli proponga il trasferimento per scritto e lo convinca ad accettare per amore di Dio e delle anime."}},{"canon":1749,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Si parochus consilio ac suasionibus Episcopi obsequi non intendat, rationes in scriptis exponat.","en":"If the pastor does not intend to submit to the counsel and persuasions of the bishop, he is to explain the reasons in writing.","fr":"Si le curé n'entend pas déférer à l'avis et aux exhortations de l'Évêque, il donnera ses motifs par écrit.","it":"Se il parroco non intende assecondare il consiglio e i pressanti inviti del Vescovo, ne esponga i motivi per iscritto."}},{"canon":1750,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"Episcopus, si, non obstantibus allatis rationibus, iudicet a proposito non esse recedendum, cum duobus parochis ad normam","en":"Notwithstanding the reasons alleged, if the bishop decides not to withdraw from his proposal, he is to consider the reasons which favor or oppose the transfer with two pastors selected according to the norm of","fr":"Si, en dépit des raisons alléguées, l'Évêque estime qu'il ne doit pas revenir sur sa décision, il appréciera avec les deux curés choisis selon le","it":"Se il Vescovo nonostante le ragioni addotte, giudica di non dover recedere dal suo proposito, insieme a due parroci scelti a norma del"}},{"canon":1751,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"§ 1. His peractis, si adhuc et parochus renuat et Episcopus putet translationem esse faciendam, hic decretum translationis ferat, statuens paroeciam, elapso praefinito tempore, esse vacaturam.\n§ 2. Hoc tempore inutiliter transacto, paroeciam vacantem declaret.","en":"§1. When this has been done, if the pastor still refuses and the bishop thinks that the transfer must be made, he is to issue a decree of transfer, establishing that the parish will be vacant after the lapse of a set time.\n§2. If this period of time has passed without action, he is to declare the parish vacant.","fr":"§ 1. Cela fait, si le curé refuse encore et si l'Évêque estime que le transfert doit avoir lieu, ce dernier portera le décret de transfert en disposant que la paroisse sera vacante à l'expiration du délai fixé.\n§ 2. Une fois ce délai inutilement expiré, l'Évêque déclarera la paroisse vacante.","it":"§1. Fatto quanto detto sopra, se ancora il parroco rifiuta e il Vescovo reputa che il trasferimento deve essere fatto, emani il decreto di trasferimento, decidendo che, trascorso il tempo stabilito, la parrocchia sarà vacante.\n§2. Trascorso inutilmente questo tempo, dichiari vacante la parrocchia."}},{"canon":1752,"book":"Book VII · Processes","texts":{"la":"In causis translationis applicentur praescripta canonis 1747, servata aequitate canonica et prae oculis habita salute animarum, quae in Ecclesia suprema semper lex esse debet.\n(cann. 1671-1691) cf:\nLitterae Apostolicae Motu Proprio Datae\nMitis Iudex Dominus Iesus\nquibus Canones Codicis Iuris Canonici de causis ad matrimonii nullitatem declarandam reformantur (die XV mensis Augusti, anno MMXV)","en":"In cases of transfer the prescripts of","fr":"Dans les causes de transfert, les dispositions du","it":"Nelle cause di trasferimento si applichino le disposizioni del"}}]},"cceo":{"title":"Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium","languages":{},"sections":[]}},"languages":["la","en","fr","it"]}